Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Ga door, laat maar zakken. Laat maar vieren.
Rechts. Pak het touw, man.
Het touw zit vast.
Het gaat zo niet. Laat maar zakken.
Wees voorzichtig. Dat ding is niet goedkoop.
Hij is niet in balans. -Kijk goed uit.
KAMPIOEN WETENSCHAP WEST-JAVA NAAR NATIONALE OLYMPIADE
Wat nu?
Daar is Jati. -Tjonge, Jati.
Kampioen wetenschap. -Wat knap.
Laat mij maar even.
Kun je me horen? -Jazeker.
Oké. Nou even goed luisteren.
Een klein stukje naar links, voor jou rechts. Oké?
Doe het in twee keer. Ja, prima.
Oké. Goed zo? -Ja, zo hangt ie prima.
Meneer, daar is Jati.
Jati, gefeliciteerd. Je bent de beste.
De kampioen van West-Java.
Heel West-Java.
Felicitaties voor de cabaretgroep…
…die eerste zijn geworden bij de cabaretwedstrijd van de stad Bandung.
En dan nu de trots van onze school…
…Jati Ilhami.
Kom maar, Jati.
Kom maar naar voren.
Een historische zege.
De eerste van onze school, Bandung Raya…
…die zich plaatst voor de wetenschapswedstrijd op nationaal niveau.
Jati, onze kampioen.
Toe maar, Jati.
Zeg maar iets.
Toe maar. -Jati, zet 'm op.
Laat hem nou.
Niet verlegen zijn. Toe maar.
Schiet op, we hebben een proefwerk.
Laat ze je trofee maar zien.
Jati.
Moet je ze zien. Ik ben trots op je. Je schopt het verder dan wie dan ook.
Gaat het wel? -Schiet eens op.
Je doorbraak op nationaal niveau…
…enorm succes…
…en nu dan maar gewoon…
Kom op, man.
Jati.
Waarom rent hij nou weg?
Jati.
Wat is er nou?
Rustig maar. Haal even diep adem.
Rustig ademen.
Gewoon in- en uitademen.
Gaat het wel?
Je hebt net iets geweldigs gewonnen.
Daar moet je blij mee zijn, niet van in paniek raken.
Wat was dat nou allemaal?
Pure paniek.
Je hebt geen verhoging.
Komt het omdat je niet veel hebt gebeden, jongen?
's Ochtends… -Ik sla het gebed nooit over.
Jawel, dat doe je juist heel vaak.
Zodra je wakker wordt, meteen bidden en dan pas wassen en ontbijten.
Nu ben ik doodop. -Precies, je bent uitgeput.
Wat zeg ik nou de hele tijd?
Hier. Doe je jas aan.
Ik ken mijn kampioen toch als geen ander?
MEVROUW IIS - HOTELGAST
Momentje, Jati.
Hallo, mevrouw.
Ik ben er bijna. Ik zie u zo, bij het stadhuis.
Ja, daar wacht ik op u. Ik kom eraan.
Jati, hé.
Kom op.
Hallo, sorry dat u even moest wachten.
Geen probleem. -Laat mij maar even.
Laat maar, hij is erg zwaar. -Ik draag 'm wel.
Dank u. -Geen probleem.
De filosofie van ons hotel is simpel.
De gast is geen koning, maar familie. -Dat waardeer ik, meneer.
Toen heb ik mijn kantoorbaan in Jakarta dus opgegeven.
Met het hele gezin zijn we naar Bandung gekomen en daar vaart iedereen wel bij.
Daarbij vergeleken ben ik maar een slechte moeder.
Tja, ik ben zelf opgegroeid zonder vader.
Ik wil dat mijn zoon Jati…
…altijd het gevoel heeft dat ik er voor hem ben.
Wat mooi.
Ik wil dat hij slaagt in het leven, want succes brengt geluk.
Iedereen met succes is gelukkig, toch?
Zo is dat.
Dank u. Momentje. -Dank u.
Help hem even.
Meneer Uyan.
Zie je? Luister dan ook. -Het spijt me.
Waar bleef je nou?
Pas op. -Het ging in één moeite door.
Welkom. -Komt u maar, deze kant op.
Meneer.
Mevrouw.
Gaat het wel? -Prima, mama.
Duizelig? Ergens pijn? Misselijk? Lust je een kom soep?
Jongens.
Kom op.
Sneller. Ga door.
Zet 'm op, Jati. Je haalt het wel.
Kom op.
Doorzetten, ja.
Goed zo, Jati, uitstekend.
Hoeveelste was ik? -Zesde, niet slecht.
Waar is m'n vader?
Ik ga naar m'n vader toe. -Prima, toe maar.
Jati.
Wees 's eerlijk.
Deed je net uitgelaten toen je verloren had om meneer Juned een plezier te doen?
Kom.
Ga daar eens zitten.
Zitten.
Weet je wat ik elke dag zie vanaf die stoel?
Kijk eens. Kijk daar.
Al jouw trofeeën. Op al die foto's ben jij de kampioen.
Daar kijk ik naar.
Ik weet hoe hard je daar je best voor hebt gedaan.
Ik weet hoe moeilijk dat is.
En dat motiveert mij ook om me extra in te zetten.
Voor jou, Jati.
Ik heb maar een klein kantoor.
Dat kleine kantoor neem ik voor lief, jongen.
Jij moet dat niet voor lief nemen.
Jij moet veel hoger mikken.
Jouw toekomstige kantoor moet veel groter worden.
Het was maar een hardloopwedstrijd. Wat doet 't ertoe?
'Maar' een wedstrijd. Dat bedoel ik nou.
Toch?
Je weet dus wel wat het allerbelangrijkste is.
Ik studeer toch ook voor de olympiade? -De olympiade.
Dat is niet zomaar een wedstrijdje.
Het is nationaal. Over heel Indonesië.
Wat was 't ook alweer?
Hoeveel provincies zijn er nu? Vroeger waren het er 27.
Een stuk of dertig, vandaag de dag?
Het zijn er 38. -Ga dus maar na.
Je neemt het op tegen 37 net zulke knappe koppen als jij.
En die zitten onafgebroken te blokken.
Om van ze te winnen…
…moet je 37 keer harder studeren dan je gewend bent.
Ik wil dat je je helemaal daarop richt.
Ik sta altijd aan je zij. Als jij kampioen wordt, zal ik er zijn.
Ik zeg dit uit liefde voor jou.
Snap je?
Wat zullen we nou krijgen, Jati?
Ben je een kerel of niet?
Wat ben je nou voor watje? Wat zit je nou te janken?
Mogen we het zien?
Tel maar, vanaf drie.
Drie.
Twee, één.
Rustig.
Inbinden.
Ik weet al hoe het moet, maar jullie moeten nog veel leren.
Hé, Jati.
Kom op.
Toe maar.
Applaus voor Jati.
Ga je gang.
Zet 'm op.
Dit kun je best.
Dat kan hij nooit.
Op z'n bek.
Gaat 't wel? -Mislukt.
Zo kan ie wel weer. Niet je schoolvriend uitlachen, hoor.
Wat valt er te lachen?
Jati.
Rustig, nou. Maak je niet kwaad.
Rustig. -Ophouden, nu.
Wou je vechten? -Wou jij?
Kom maar op. -Doe nou rustig aan.
Meneer. -Meneer.
Heb je nou je zin?
Dewa, hou op.
Wat is er? -Wat doe jij nou?
Mijn zoon heeft niets misdaan. Hij werd duidelijk geprovoceerd.
Het spijt me enorm.
Ik lachte alleen. -U lachte mijn zoon uit, hè?
Ja, maar iedereen stond te lachen. Het was gewoon een grappig moment.
Ja, maar je hebt lachen en uitlachen.
Dit was duidelijk uitlachen. -Blijf kalm, meneer Jaya.
Jati is momenteel alleen geschorst, nog niet permanent verwijderd.
Hij hoeft niet altijd perfect te zijn.
Zulke dingen gebeuren nu eenmaal en hij zal er veel van leren.
Toch, Jati?
Mijn zoon heeft veel bereikt voor deze school.
Hij doet de school veel eer aan.
Ja, maar hij bleef ruzie zoeken en was echt uit op een gevecht.
Een uitzonderlijke leerling als hij… -Was jij begonnen?
Meneer… -Meent u dat nou?
Dat wil ik maar zeggen. Deze school verdient mijn zoon niet.
We gaan naar huis. -Meneer Jaya, blijf kalm.
Schat. -Genoeg zo, we gaan naar huis.
Belachelijk.
Het spijt me enorm. Excuseer. -Natuurlijk, mevrouw.
Mevrouw, pardon. Zou ik u nog even kunnen spreken?
Morgen…
Nu.
Vijf, zes, zeven, acht.
En vijf, zes.
Tunas Merdeka College wil hem aannemen. Jati moet toch ergens naar school?
Jawel, maar… Ik geef toe, hij moet inderdaad wel ergens naar school.
Maar niet zo'n rare tent als Merdeka.
Bij Merdeka doen ze niet eens aan rapportcijfers.
Straks gaat hij naar de bovenbouw. Dan tellen cijfers wel degelijk.
Hoe zien ze anders of hij goed genoeg is? Aan z'n knappe koppie? Kom nou toch.
Ik wil alleen het allerbeste voor hem. Daarom lig ik dwars.
We moeten zijn school zorgvuldig kiezen.
Er is meer in het leven dan alleen school. Er is vast wel iets anders te vinden.
Geef je alleen om cijfers? Hij moet ook lekker in z'n vel zitten.
Daar bent u dan. Welkom, mevrouw. Jij bent Jati? Kom maar, deze kant op.
Ik leid jullie even rond. Dit is dus Tunas Merdeka.
Goedemorgen, meneer Panji. -Goedemorgen.
Komt u maar. -Draagt niemand een uniform?
Gewoon hun eigen kleren.
We willen dat de leerlingen het naar hun zin hebben.
Dit is het geschiedenislokaal.
Hier toneel en kunst. Alle klassen komen hier samen.
Niet gescheiden? -Helemaal niet.
Iedereen kan hier vertellen wat hij of zij wil.
Hier is de expositieruimte.
Klopt, allemaal samen.
Onder- en bovenbouw doen hier alles samen.
Ziet u? Ze zijn al bezig.
Is dit de huiswerkruimte?
Ja, ze kunnen hier alles bespreken.
Dag, allemaal.
Ze hebben 't over…
Het lokaal van Hatta.
Kom maar binnen.
Hallo, Jati.
Goedemorgen, allemaal.
Hoe gaat het? -Goed, mevrouw.
Ja, Asa.
Echo.
Echo. Hier is de megafoon. Pardon.
Meneer Juned. -Jati?
Het spijt me, ik bedoelde het niet zo. -Hallo, Jati.
Hallo. -Ik ben meneer Zainuddin.
Hoe vind je die? Meneer Juned is mijn tweelingbroer.
Allah…
Hoe gaat het met hem? -Prima. Hij heeft geen schrammetje.
Er is niks aan de hand. -Het spijt me echt heel erg.
Ik wilde niet… -Hij vergeeft je. Dat zei hij tegen me.
Hij vergeeft 't je. Het was per ongeluk.
Oké?
Als je bij ons komt, word ik je klassenleraar.
Tweede klas. Goed?
Echo, kom eens.
TJ, Suar, kom even.
Ja, meneer.
Dit worden je klasgenoten in de tweede.
Ik zit in de brugklas, meneer.
O, dat was ik even vergeten, Suar. -Het geeft niet.
Dit is Echo. Geef elkaar maar een hand.
Suar.
Mag ik doorgaan met opruimen? -Toe maar.
Ik ook? -Ja, hoor.
Wat is er mis, Yuna?
Echo, snel.
Wat is er? -Yuna is haar stem kwijt.
Ze moet nog worden opgemaakt. Wacht even, Asa.
We weten niet eens of de opname doorgaat.
Waarom zou de opname niet doorgaan?
Kijk maar. -Jati, sorry. Kun je even wachten?
Hoe kan dat nou?
Rustig maar. -Ik ben zo terug.
Hoezo, rustig? -Mevrouw?
Wat moeten we nu?
Heb je een alternatief? -Wat doen we nu?
Kom op.
Dali.
Niks ervan.
Jij beloofde nog wel dat ik niet voor de camera hoefde.
Het moet wel, Dali. We moeten improviseren.
Ik wil niet. Waar is mijn thee?
Waar? -Hier?
Pas op, het is heet. Yuna, drink eerst wat.
Probeer maar.
Drink maar.
Pas op. -Het is heet.
Kun je praten? Neem een slokje. Eerst een slokje en probeer dan te praten.
O, nee. -Dit wordt niks zo.
Lieve help. Ben jij Jati?
Dé Jati?
Welke? -Kom. Jongens, dit is Jati.
Wat? Wie is Jati? -Die ene Jati.
Welke dan? -Weet je dat dan niet?
Jati die alles jat? -Wat jat ie dan?
Even dimmen.
Momentje.
Wat? -Achteruit.
Dat wordt niets. -Kom.
Wat is er?
Heb je nog nooit van hem gehoord? -Al sla je me dood.
Hij won de wetenschapsolympiade. -Nooit van gehoord.
Hij staat op die affiches. Hij is echt beroemd.
Beroemd?
Een soort van kindsterretje of zo?
Hou nou op, kom hier.
Kan Ibnu niet invallen voor Yuna? -Prima.
Nee, niks ervan.
Een Arabische holbewoner, kom nou.
Dat kan best, dat zul je zien. -Echt niet.
Hou maar op.
Allemaal rustig nu.
Ik produceer deze film, dus ik bepaal.
Oké? -Oké.
Jij bent toch de nieuwe?
Hij kan 't doen.
Wil je wel?
Die banaan? -Hij is nogal sloom.
Dan is hij perfect.
En… actie.
Cut.
Eindklapper.
Ondersteboven. -Zo, bedoel je?
OERMENSELIJK
Zo doe je de klapper aan het einde.
Ik kom dit afleveren. -Het is al te druk.
TJ, kom eens.
Scène 2, shot 1, take 1. -Wat is er?
Jongens, jullie zijn apen. Wees eens creatief.
Met gevoel. -Moet het over?
Ja, natuurlijk.
Het was best goed. -Echo, hoor eens.
Suar en Dali mogen niet naar binnen.
We maken al te veel lawaai. -Goed.
Niet te luid…
…maar met meer expressieve gebaren.
Ja? Take 2.
Draaien en… actie.
Helemaal verkeerd, meneer.
Jati.
Wat spook je uit in 't holst van de nacht? Hoorde ik je vallen?
Had je 't weer benauwd? -Nee, ik ben een aapje.
Een mensaap. -Aapje, of mensaap?
Een mensaap, voor een project op school.
Moet je voor school een aap spelen?
Een aapje? -Mensaap. Laat hem maar.
Niet te laat opblijven. -Voor welk vak dan?
Waar moet je een aap voor spelen? Voor welk vak dan?
tweemaal in de rondte
Bedankt dat je helpt met de verjaardag van mijn kleindochter.
Ik hoor van je vader dat het nog wel wennen is op je nieuwe school.
Ik denk niet dat het aan de onwennigheid ligt, maar eerder…
Hoe zeg je dat? Het is erg ongedwongen.
Het is anders dan we gewend zijn.
Gewoon volhouden.
Vergeet het verleden en richt je op de toekomst.
Dank u, meneer.
Zolang je die nationale olympiade maar wint.
Amen. Bovendien heeft Jati altijd al heel erg z'n best gedaan.
Ik weet zeker dat hij gaat winnen.
Ik zie je weer op school. Ik regel het verder wel.
Dank u, meneer.
Ga maar spelen.
Speel maar met Jati. Fijne verjaardag.
Wil je iets drinken? -Iets koels, graag.
Koffie? We hebben nog koffie.
Ik wil niet naar een andere school.
Ik heb 't naar m'n zin op Tunas Merdeka. -Daar draait het leven niet om.
Een fijne jeugd is niets waard als je later arm bent.
Dan heb jij zeker een fijne jeugd gehad.
Schat.
Wat wil je nou bereiken?
Gaat het om school of om winnen?
Allebei. -Hoezo allebei?
Als hij wint, kan hij naar een school van zijn keuze.
Jawel, maar…
Hier begint zijn netwerk.
Maar hij zal toch moeten kiezen.
Pap, ik ga naar de bovenbouw van jouw keuze, dat beloof ik.
Maar ik wil de onderbouw op deze school doen.
We doen het zo.
Je mag dit semester blijven en dan is het afgelopen.
Schat. -Echt?
Waar ga je heen? Eerst eten.
Schat, genoeg zo.
Wacht maar af. Dat gezever op die vrije school daagt hem niet genoeg uit.
Damar Jati Ilhami, denk erom.
Dat krijg je ervan.
Dit is iets nieuws. Van wie leert hij met de deuren te slaan?
De opnamen in het museum.
Een project van Echo, met hulp van Asa.
VOETSPOREN VAN DE WERELD
Zoek maar iemand om mee samen te werken.
Zoals wie dan?
Ik maak miniatuurbegraafplaatsen.
Slachtoffers van de rellen, de martelingen in Atjeh, het terrorisme van de jaren 80…
…anticommunisme in de jaren 60…
Zoveel onopgeloste onrechtvaardigheid.
Behoorlijk zwaar allemaal.
Munir is mijn grote voorbeeld.
Wie? -De activist Munir ken je toch wel?
Jawel. -Nou dan.
Alleen wil ik niet vermoord worden.
Daarom moet je je project serieus nemen, Jati.
Je bent toch van je vorige school gestuurd?
Ik ook.
Ik ben twee jaar blijven zitten.
Ik lees slecht.
Maar ik ben niet dom of zo.
Ik heb dyslexie.
En wie niet kon lezen, die vloog eruit op mijn oude school.
Doe je mee?
Iedereen kan tekenen, vind ik. Vooral dingen uit het alledaagse leven.
Teken jezelf maar.
Hier.
Begin maar.
Bedankt, hè?
Kijk eerst maar even naar de projecten van de anderen.
Hup.
Bedankt, Jati.
Cut, Asa.
Kun je niet beter acteren?
Ga daar maar staan. Beweeg links of rechts, hou iets vast.
Doe niet alsof je je poep inhoudt. Doe het anders zo.
Of misschien zo. Roep om hulp.
Wat een pijn. Help. Links, rechts, jongens, wat een pijn.
Het is toch oorlog? -Maar altijd nog een menselijke geboorte.
Echo, ik heb artistieke vrijheid.
Moet je per se de baas spelen? -Jij vroeg toch om hulp?
Ik help jou en jij mij. Ik wil je hiermee helpen.
Je moet wel tegen kritiek kunnen. -Ik? Kan ik dat niet?
Jij kunt niet tegen kritiek, Asa.
Trouwens, ik heb in een echte film gespeeld.
Een echte film.
Ik won de prijs voor beste kinderacteur.
Echoviano Pranata Lorenzo.
Kijk maar online. -Maar dit gaat om mijn oma.
Nou, je doet haar weinig eer aan.
Jij kon toch regisseren? Film het dan maar.
Asa valt niet te helpen.
Jouw beurt.
Help jij haar.
Echo. -Asa.
Echo. -Het regent.
Waren dat tien seconden?
Ja.
Oké.
Is het nu klaar? -Ja, dat was het.
Ik zet 'm uit.
Is je oma geboren in een schuur?
Geen idee.
Wel ergens in het donker, want het was oorlog.
Maar dan is het niet historisch accuraat, Asa.
In Indonesië is geschiedenis een rekbaar begrip.
Families leggen lang niet alles vast.
Ik check individuele verhalen tegen elkaar.
Kijk.
Met behulp van deze kaartjes…
…kunnen ze verhalen vertellen.
Voor de presentatie…
…filmen we hun antwoorden. Die antwoorden vergelijken we onderling.
Dat is interessanter.
Maar waarom zou je zo moeilijk doen? Het gaat tenslotte toch om hun verhaal?
We moeten die verhalen kritisch benaderen.
Herinneringen zijn zelden objectief.
En geschiedenis is vaak vertekend.
Wie moet je dan geloven?
We laten alle familieleden dezelfde vraag beantwoorden.
Jouw eigen familie?
Ja, natuurlijk. Wie anders?
Asa.
Mag ik meedoen aan je project?
Ja, goed.
Als je 't serieus neemt.
Beloofd?
Beloofd.
We zijn er weer. -Hallo.
Welkom thuis.
Hoe komen jullie zo nat?
Er was opeens een stortbui. Ik ga me even opfrissen.
Begrijp ik goed dat je astma hebt?
Nee, mevrouw, mijn moeder heeft astma.
Maar ik ben de laatste tijd wel kortademig.
Heb je een inhalator?
Nee. -Die moet je altijd bij je hebben.
Anders word je overvallen door een aanval. -U hebt gelijk.
Ik heb 't gelukkig niet.
Mijn vader heeft wel astma.
Je gaat morgen toch wel bij je vader langs?
Neem dan die biskuit tapai goreng voor 'm mee. Herinner haar eraan.
Oké. -Ja, mevrouw.
Voor het geval dat.
Klaar.
Je moet ze eerst schudden. -Jati, dat knip je er maar uit.
Even lezen.
Word je een ander mens als je een kind krijgt?
Hoe kom je daarbij, Asa? Je stelt een erg moeilijke vraag.
Als ik mag…
Misschien bent u na de geboorte van uw kind de hijab gaan dragen?
Nee. Ik zal jullie wat vertellen, Jati, Asa.
Als we ouder worden, komt het einde dichterbij.
Het hart wil vrede kennen.
Eerder nam ik het leven zoals het kwam.
Ik aanvaardde gewoon wat er gebeurde.
Kom maar op.
Maar het leven blijkt een zoektocht te zijn.
Uiteindelijk denk ik…
…dat de verandering vanuit jezelf komt.
Dat denk ik.
Vertel eens meer over hoe je je voelde voordat ik er was.
Wat zal ik zeggen?
Het is wel anders, Asa.
Voordat jij er was, stond ik nooit zo stil bij dingen.
Ik was nogal een flierefluiter.
Maar toen jij er eenmaal was…
Tja…
Toen begon ik meer…
…aan de toekomst te denken.
Alstublieft. -Dank je, Jati.
En toen…
Ik raakte een keer mijn baan kwijt.
Amerika was het epicentrum van de financiële crisis van 2008.
Mijn werkgever kreeg ook met tegenslag te maken.
Maar je komt er altijd wel uit.
Komt tijd, komt raad, zeggen ze.
Ik had nooit gedacht…
…dat ik eigenaar van zo'n groot café zou worden.
Ik ben er weer. -Daar ben je dan.
Wat is er mis? -Dat project van Asa.
Waarom huil je? -Ik weet 't zelf niet.
Arme schat.
Hoi, Asa.
Uniformen voor jou en je moeder.
Bedankt, mevrouw… moeder.
Ik zal je even voorstellen aan Asa's vriend.
Aangenaam, mevrouw… -Dian.
Jati.
Zijn jullie klaar? -Jazeker.
Klaar, dus.
Asa, je ouders… -Ja, die zijn gescheiden.
Al bijna drie jaar.
Dat spijt me.
Hij trouwt volgende maand. Daarom moet dit project echt goed worden.
Een verrassing voor bij de bruiloft? -Nee, dat niet.
Het is voor mijn portfolio, om een beurs te krijgen.
Papa en Dian willen meteen beginnen aan een kind via IVF.
Mama zegt dat IVF peperduur is.
Daarom zou die beurs goed uitkomen. Dan ben ik ze minder tot last.
Hoe laat zal ik morgen bij je langskomen? -Waarom wil je langskomen?
Om je ouders te filmen. -Jati, toch?
Is jouw familie niet genoeg?
We doen dit met z'n tweeën. Twee families. We kunnen de resultaten vergelijken.
Voor reflectie.
Reflectie?
Ja, onze individuele reflectie is bepalend voor het eindcijfer.
Asa.
Mijn ouders zijn enorm gecompliceerd.
En heb je verder geen familie?
Hier. Denk erom, alles filmen.
Goed. Rijden maar. Tot later.
Volgens mij hebben we hier niet echt veel familiefoto's.
En alles is nat geworden in Jakarta. Help eens, dit is behoorlijk zwaar.
Zo, ook weer gelukt.
Waarom ligt alles hier?
Waar moet het anders heen?
Aan de muur in het hotel?
Dat niet.
Hoeveel foto's wil je hebben? -Zoveel mogelijk.
Wat is dit, mam?
Waar zou de rest zijn?
Dit is alles, denk ik.
Niets te vinden. We hebben alles al. -Mama.
Ben ik dit? -Laat eens zien.
Die zijn van je vader. Hij wil niet dat je eraan zit.
Waarom niet? -Afblijven.
Wacht nou even. -Genoeg, zo.
Wie is dit?
Zijn broer? -Ja. Laat nou maar, Jati.
En deze?
Dat is Yayan, je vaders neef.
Kom, genoeg zo, doe weg. -Is die neef overleden of zo?
Nee, hij leeft nog. Zo God wil.
Hoe bedoel je dat? Wacht nou.
Jij weet nooit van ophouden en moet altijd alles weten.
Op school leer ik toch om kritische vragen te stellen?
Wat wil je dan weten? -Wie dit is.
Oom Yayan, je vaders neef.
Hij werkte bij een spookhuis in de Bragastraat.
Verder heb ik nooit meer wat van hem gehoord.
Hij had ruzie met je vader.
Genoeg. -Ruzie?
Hou je maar bij de familie van mijn kant. -Dat kan niet.
Het moet voor beide ouders. Ik heb het al beloofd, voor het project.
Je zit op een nieuwe school om minder gestrest te zijn.
Maar nu ben ik gestrest. Leg nou terug. Het is welletjes.
Los het maar op met je vriendin. Hoe heet ze ook alweer?
Asa. -O ja, Asa.
Doe jullie project zonder mij lastig te vallen. Wegwezen.
Alles haalt hij overhoop.
Hallo ustaadh. -Hallo.
'Mijn vraag gaat over mijn zoon.
Hij is bijna zestien en raakt steeds verder van het rechte pad.
Vroeger was hij gehoorzaam en deed hij z'n best op school.
Nu verzet hij zich en is van school gestuurd.'
God zal ons bewaren.
'Er is geen land met hem te bezeilen. Is hij een beproeving van Allah?'
Stuur hem naar de kostschool in Garut.
Toch, ustaadh? -Laat me u dan dit vragen.
Als we een kind opvoeden…
…staat vast dat mensen fouten maken.
Als ouders het kind niet opvoeden en tot gids dienen…
…kan dat kind een tegenstander worden.
We weten immers heel goed dat de Koran twee rollen toebedeelt aan een kind.
Ten eerste…
…is het kind een verkoeling van de ogen.
Ten tweede…
…een tijdelijke versiering van 't bestaan. -Allah zij geloofd.
Uit deze beide rollen kunnen we vreugde putten, nietwaar?
Dat is waar.
Een kind is nimmer voor ons bedoeld als een bezoeking…
…noch een tegenstander, noch een beproeving.
Iedereen kan een ander tot last zijn…
…maar iedereen kan ook een bron van vreugde zijn.
Hoe was jij als kind, papa?
En je ouders, hoe waren die toen jij klein was?
Bracht jij vreugde of zorgen in hun leven?
Dat is een lang verhaal.
Het is nog een eind, we hebben alle tijd.
Maar niet genoeg voor dat lange verhaal.
Pap, hou eens vast.
Momentje.
Wat doe je?
Dit komt mooi uit. Ik film je terwijl je me alles vertelt.
Waarover?
Over wat ik vroeg.
Dit is voor school. Ik moet dit filmen.
Pap.
Kom op, ik film dit. Voor school. -Wat moet ik dan zeggen?
Toe, pap, vertel nou eens…
Over je broer, degene die… -Hij is er niet meer.
Wat doet het verleden ertoe? De toekomst is wat telt.
Waar ga je studeren? Wat voor baan wil je later?
Vergeet het verleden maar. -Daar gaat het project juist over.
Doe dan een ander project. -Dat kan niet.
Dat beslis jij toch niet? Kom op, vertel nou eens.
Later, goed? -Pap.
Later. -Even maar.
Het regent en jij zeurt over filmen.
Kom, naar huis, je moeder wacht al. -Waarom doe je nou zo?
Papa, toe.
Basta. Later. -Straks krijg ik een onvoldoende.
Later.
Papa. -Het regent, Jati.
PROBLEMEN OPLOSSEN
Cut, Asa.
Cut, cut…
Leg er meer gevoel in, Asa.
Oefenbal.
Firda. -Wat is er, Echo?
Firda.
Wat is er, Echo?
Is je opa er ook? -Ja, waar hij altijd zit.
Daar? Zeker weten?
Echo, mag dit wel? -Ja hoor, vertrouw me nou maar.
Firda, zijn we er al bijna? -Bijna. Daar is het al.
Hallo, opa. -Hallo, kinderen.
Iemand wil met u praten. -Prima, kom maar verder.
Oké.
Opa? -Ja.
Kunt u hem helpen?
Ja, opa. -Ik ben Echo.
En wie ben jij? -Jati.
Wat is er aan de hand?
Jati, ga daar eens staan.
Als ik even mag, opa.
Perfect.
Productiewaarde.
Doe je mee, opa?
Diep in het woud gleed ik uit.
Ik rolde de heuvel af, een grot in.
Het was pikkedonker. Ik had overal pijn en het duizelde me.
Ik dacht dat m'n laatste uur geslagen had.
Opeens hoorde ik een geluid.
Is dat echt jouw opa? -Waarom zou ik doen alsof?
Je lijkt wel op hem.
Maar…
Hij overdrijft zo.
Het verhaal komt me bekend voor.
Echo.
Asa.
Echo. -Asa.
Echo, Asa, toe nou.
Ik pik niet dat m'n vrienden me lopen te neppen.
En zeker niet als het om mijn project gaat.
Asa, het spijt me.
Haar project.
Overdrijf niet zo, Asa. Je moet kunnen vergeven.
Is er geen soera over vergiffenis?
Ja, Al-Hujurat… -Meneer, pardon.
Nu even geen soera's en hadith, meneer.
Ik ben bedrogen en teleurgesteld. -Jij deed 't ook, Asa.
Stop, stop. -Waarom…
Ik snap hoe Asa zich voelt.
Als mijn gevoelens niet worden gerespecteerd of gehoord…
Asa, ik trek me terug van dit project.
Ik snap Jati's gevoelens ook goed.
Ik val je niet aan, Asa.
Maar samenwerken met jou kan best stressen zijn.
Je bent soms nogal bazig, Asa.
Het spijt me dat ik het zeg, Asa.
Maar soms luister je niet naar anderen.
Ik geef je vaak maar je zin…
…omdat ik een beetje bang voor je ben. -Stop, stop, stop.
Het is niet Asa's schuld, maar de mijne.
Je mag best dingen aankaarten, maar doe het niet zo.
Asa heeft uitgelegd…
…waarom dit zo belangrijk voor haar is.
Oké.
Ik bied mijn excuses aan…
…aan iedereen.
Elkaar openlijk zeggen wat je voelt…
…dat ziet Allah het liefst.
Jati, toe maar.
Lees Al-Hujurat vers 10 voor ons voor.
Laat 't tot je doordringen.
Dat geldt voor jullie allemaal.
In de naam van God.
'Immers…
…de gelovigen zijn broeders.
Sticht dus vrede tussen jullie beide broeders…
…en vreest Allah…
…opdat barmhartigheid wordt bewezen.'
Mijn opa was vroeger rechter.
Hij was altijd goudeerlijk.
Ja, eerlijk. -De eerlijkste van Java.
Van heel Java.
Van heel Java, Asa.
Maar uiteindelijk…
…hinderde dat zijn carrière.
Ben je mal? Wil je opa interviewen?
Hij weet alleen 't allerbelangrijkste nog.
Interview mij anders maar. -Het zijn makkelijke vragen, oma.
Hallo, oma. -Hallo.
Jati is een vriend.
Ga maar zitten. Ik ga naar de bijeenkomst.
Ik ben al laat voor mijn Koran-studiegroep. Tot later.
Tot later dan maar. -Tot later.
Het is niet moeilijk.
Werd u een ander mens toen u grootvader werd?
Dus…
Bijvoorbeeld…
Wat voelde u toen ik werd geboren?
Ik voelde niets bijzonders.
Als ik zo vrij mag zijn…
Misschien is de vraag:
toen uw dochter Asa had gebaard…
…hoe voelde dat, toen u Asa in uw armen hield?
Ik was in- en ingelukkig toen ik Asa voor het eerst in mijn armen had.
En zo dankbaar.
Maar…
Mijn dochter heeft Asa niet gebaard.
Ze was een vondeling. -Wat?
Op een keer…
…getuigde ik als expert in een zaak.
Rechts naast het gerechtshof van Zuid-Jakarta…
…stonden de tuktuks geparkeerd.
Ik wilde een tuktuk naar huis nemen, maar er was iets aan de hand.
Een baby was achtergelaten in een van de tuktuks.
Ze had haar wang opengehaald aan het interieur van de tuktuk.
Zie je? Dat litteken hier?
Papa en mama zeiden altijd dat ik gevallen was als peuter.
Hoe konden ze met z'n allen liegen…
…maar me nooit de waarheid vertellen?
Van wie ik ben, doet er niet toe.
Ik ben wie ik ben.
Maar ik haat leugenaars.
Zelfs je ouders?
Vooral mijn ouders.
Zodra ik die jongen zag, wist ik dat hij een lastpak zou zijn.
En verwend dat hij is.
Meneer wil plat water bij het ontbijt en z'n moeder gaat het halen.
Pa.
Wees eens serieus.
Film je dit? -Dat moet voor het project, pap.
Leg dat ding even weg en kom me helpen. Til dat matras op, er is een mobiel zoek.
Kom helpen, dit is nu even belangrijk.
Iqra, vers 1. Dat heeft zin.
Niet de mobiel van een gast lopen zoeken. -Altijd even bijdehand. Zoeken.
Dat project hoort toch ook bij onze afspraak?
Daar, misschien? -Nee.
Vraag dat soort dingen maar aan je moeder. -Een gezin heeft een vader en een moeder.
Wil je oude koeien uit de sloot halen? Per se al die ellende oprakelen?
Goed. Eén, twee, drie.
Mijn strijd voor jou… Nou, je staat er hier in deze kamer naar te kijken.
Dat matras?
Nee, dit hotel. -Dat is niet eens van jou.
Ja, dat hoef je me niet te vertellen.
Doe ik dit soms voor mijn plezier?
Waarom slik ik mijn trots in?
Om dicht bij een goede school voor jou wonen.
Zodat jij goed kunt slapen.
Zodat jij een dak boven je hoofd hebt en beschut bent.
Zoek dat ding nou maar.
Dat is toch gewoon jouw plicht als ouder?
Jati.
Niet iedereen neemt die plicht ook op zich.
Sommige ouders mishandelen hun kinderen.
Trekken er een voor, of geven niets om ze.
Genoeg zo. Zoek die telefoon nou. Dat is belangrijk.
Laat dat toch verder. Kom, zoek onder het bed, overal.
Het leven is een beproeving. Zeker als het om familie gaat.
Allah beschikt het zo. -Dat weet ik.
Maar waarom moet het zo moeilijk zijn?
Kan het leven niet gewoon vredig zijn? -Jati.
In beproeving toont Allah zijn barmhartigheid.
Toch? -Jij hebt makkelijk praten.
Jati.
Van sporten word je ook doodmoe, toch?
Maar waar is het goed voor?
Het is gezond.
Een leraar die gezonde en leergierige leerlingen wil…
…geeft die veel om ze, of niet?
Jati.
Als je een probleem hebt…
…nou…
…wie vraag je dan om hulp?
Allah…
Ik weet niet waar ik voor moet bidden.
Er is zoveel aan de hand.
Ten eerste…
Zoals U weet…
Mijn vader is irritant.
Maar als ik zo vrij mag zijn…
…help Asa dan eerst.
Zeg me wat voor beest het is, schat.
Hij valt aan. -Blijf uit mijn buurt.
Daar. -Pas op.
In die bloempot.
Pap, mam. -Jati, blijf daar.
Er is een wesp. -Dat is geen wesp, maar een bij.
Wespen leven van bijen. -Hoe weet je dat?
Ik weet van alles. Luister maar eens een keer naar me.
Altijd dat gekibbel.
Waar is ie? Waar?
Pap, daar. -Waar? Help. Maak 'm af.
Wacht. Nu? -Pak aan.
Wacht. Pak die pot. -Die daar.
Langzaam.
Wacht even. Hier, mam. -Langzaam.
Eén, twee, drie.
Hij gaat die kant op. Daar.
Waar is ie, schat?
Papa. -Waar?
Waar? -Hij vloog daarheen.
Snel. -Waar?
Pap, kom gauw. -Hup, dan.
Waar is ie gebleven?
Waar kan ie zijn? -Hier ergens.
Wat doet dat hier? -Ik was gisteren op zoek naar vaatwerk.
Ruim het dan op. -Pap, daar.
Waar? -Net zat hij nog daar.
Ga anders even buiten kijken.
Schat, ik zie 'm. -Zit hij daar?
Hier.
Schat, hier.
Pap, ik zie 'm. -Waar dan?
Daar, zie je 'm niet? -Ik zie niks.
Daar, kijk dan. -Waar dan?
Pak 'm, voor de gasten iets merken. -Hij zit daarachter.
Waar? -Achter die doos, denk ik.
Jati, wat doe je? -Ik ga even buiten kijken.
Waar zit ie?
Niet hier, schat.
Kom dan maar.
Hoi. Dit is wel gelikt, zeg. Alsof ik beroemd ben.
Wat een mooie meid. -Slijmbal.
Jij bent zelf toch ook gefilmd? -Dat weten we nou wel.
Oma, opa.
Wat ben je stil, knapperd.
Was Asa boos op je?
Dag, schat. Lach eens.
Langzaam. -Smile.
Geef eens, pap.
Is er iets…
…dat ze je over je verleden hadden moeten vertellen toen je jong was?
Zijn die kaarten wel geschud?
Geef nou maar antwoord, mam.
Zeg maar iets. -Even kijken, wat?
Ik heb al iets.
Dian. -Toe maar.
Ze hadden moeten zeggen dat ik allergisch ben voor garnalen.
Van de week at ik schaaldieren en mijn ogen zwollen op.
Iedereen zat te kijken. -Och, arm kind.
En jeuken.
Allergisch? -Heel erg allergisch, ma.
Aan de kant van mijn overgrootvader waren ze al generaties lang kooplieden.
Ik had dus met een gerust hart de handel in gekund.
Zo is dat, dat is zo.
Ja. -Nou…
Is er iets…
…wat jullie mij hadden moeten vertellen?
Wat?
Opa…
Wat had ik altijd al moeten weten?
Asa, hou op. Zo is het genoeg.
Asa, ophouden nu.
Jati, laat los. -Stop.
Jati?
Asa. Nee. Asa, je kunt niet…
Hou nou op. -Jati, stop.
Rechts naast het hof van Zuid-Jakarta… -Wat krijgen we nou?
Laat me…
Is dat opa die daar praat?
Ik versta hem nauwelijks.
Dit is van toen ik je vertelde dat je een vondeling was.
Pa.
Dat mochten we toch niet zeggen?
Ze had haar wang opengehaald… -Lieve help.
Asa.
Wilde niemand me vertellen dat ik te vondeling gelegd was?
Waarom loog iedereen tegen me?
Schatje…
Asa, luister. Asa, toe…
Laat haar, ze raakt alleen maar meer van streek.
En nu? Andrew?
Asa, wil je blijven rennen? -Je hoeft me niet te volgen.
Ik wil niet dat je ouders denken dat ik niet om je geef.
Volg je me voor hen of voor mij?
Haal even adem.
Een diepe zucht.
Toe maar.
Heel langzaam. In en uit.
Asa.
Ze hebben het verzwegen…
…omdat ze wilden dat jij je geaccepteerd zou voelen.
En mijn echte ouders?
Echte ouders, dat is ook niet alles.
Mijn vader.
Mijn biologische vader.
Hij ziet alleen wat ik verkeerd doe.
En dat is niet fijn.
Ik word wakker en voel ik dat ik niet goed genoeg ben.
Elke ochtend als ik wakker word…
…herinner ik me dat ik te vondeling was gelegd.
Maar het is toch duidelijk?
Dat ze van je houden.
Ik weet niet…
…of ze echt van me houden…
…of alleen medelijden hebben.
Jati…
…waarom ben ik geboren?
Schatje.
Lieverd.
Het spijt me, schat.
Het is mijn schuld.
Niet die van opa.
Of van oma.
Of je moeder.
Zij wilde ook dat ik het zou vertellen.
Maar ik was er nog niet klaar voor dat je het zou weten.
Ben ik iemand die ongeluk brengt?
Vanwege de scheiding.
Nee, dat is niet zo, Asa.
Kan ze geen eigen kind krijgen omdat ze mij heeft geadopteerd?
Zeg zoiets niet.
Kom hier, meisje.
Jij…
Je brengt geen ongeluk, lieverd.
Je bent juist een zegen.
Je bent een zegen voor mij en voor je vader, je oma en je opa.
Jij bent wat onze familie verbindt.
Kom maar.
Kom hier, schat.
Kom maar.
Vergeef me.
Je bent alles voor papa.
En voor mama.
Voor oma.
En opa.
Voor iedereen.
Maar niet voor mijn biologische ouders.
Hoe konden ze zo harteloos zijn?
Schatje.
Je hebt ons.
Je hebt mij en je vader.
Je hebt je oma.
En je opa.
Ik vind dat je wel wat over mag hebben voor de waarheid, Jati.
Kom mee, we gaan hem bezoeken. Ben je niet benieuwd?
Ik ga mee, hè?
Maar… -Kom op, Jati.
Ik zei het toch?
Iedereen steunt je.
Hier.
Dag, kinderen. Jullie moeten eerst even goed opletten.
De regels van het spookhuis staan op de deur…
…links voor de bezoekers.
Kom mee, Jati. -Goed dan, allemaal.
Jullie mogen erin.
De deur is open. Niet dringen, hoor.
Voorzichtig lopen. Naar boven, allemaal. -Maak je klaar.
Pas op.
Over vijf minuten sluit de attractie.
We zijn toch allemaal samen gekomen?
Hier. Ik heb 'm uit het medicijnkastje van mijn moeder.
Twee keer indrukken.
Wil je naar buiten? Gaat het wel? Asa, breng jij hem naar buiten?
Voorzichtig.
Sorry. -TJ.
Jati, ik ben meer een wetenschapper. Laat mij met ze meegaan.
Ibnu.
Ik.
Dali, je bent bijna zeventien. Jij moet met ze meegaan.
Bescherm je mij?
Echo. -Asa.
Dit is het authentieke spookhuis van Braga.
Denk erom, spoken zijn ook mensen.
Raak ze niet aan, doe ze geen kwaad. -Bij me blijven, hoor.
Goed, Dali.
Asa, hoor je me? -Ik hoor je.
Zeg?
Wegwezen.
Jati, gaat het wel? -Ja, prima.
En ik dan? -Wat was dat voor geluid?
Hallo.
Daar heb je 't weer.
Echo, kom mee.
Genoeg zo, Asa, ik ben buiten adem.
Jati, gebruik de inhalator. -Waar is ie?
Haal adem.
Waar is de inhalator?
Haal diep adem. -Een spook.
De inhalator. -Kalm blijven.
Roep oom Yayan, allemaal.
Oom Yayan.
Waar is de inhalator?
Oom Yayan.
Wat is er?
Ik ben Yayan. Ik ben er.
Dit is Jati.
Jati, word wakker.
Jati. -En wat nu?
Naar het ziekenhuis.
Jati.
Allah zij geloofd.
Allah zij geprezen.
Jati.
Gebruik eerst je inhalator.
Is hij er nog steeds?
Bedankt, allemaal. -Graag gedaan.
Wij gaan weer aan de slag. -Sorry voor de overlast.
Dag allemaal. -Dag, en bedankt.
Jati.
Ik ben je oom Yayan.
Oom? -Voel je je echt niet lekker?
Nou…
…dat project van jullie is maf. Hoe komt dit allemaal?
Sorry, oom.
Ik wilde iets weten over een overleden jongere broer van mijn vader.
Allah vergeve het.
Dat is geen jongere broer.
Je oom is de oudere broer.
Die nog altijd kerngezond is.
Ben je in je vaders geboortestad geweest?
Nee. -Nee? Dat is jammer.
Hij praat nooit over zijn ouderlijk huis. -Echt?
Waarom doet hij zo?
Welkom bij het spookhuis van Braga.
We nemen eerst een paar huisregels door.
Ja.
Klaar, oom. -Is iedereen zover?
Gaan de bijen vanzelf terug naar hun korf? -Je kunt ze niet dwingen.
Ga je je oom thuis bezoeken?
Ik ben bang.
Als je bang bent, waarom ben je dan dat hele eind gekomen?
Meneer.
Is meneer Geni er? -Die is niet thuis.
Pardon. -Kom verder.
We zoeken meneer Geni. -Die is daar.
Daar beneden? -Ja, kom maar mee.
Het is daar rechts. -Oké, prima.
Dank u. -Geen dank.
Wie ben jij? -Ik ben je neef.
Mijn bro?
Bro. -Ik ben je bro.
Meranti.
We hebben bezoek.
Er is bezoek.
Oom.
Oom? -Ik ben het.
Jati.
Jati?
Allah.
Kom maar.
Allah.
Hoe ging het?
Je vader en ik…
…droomden altijd van een eigen imkerij.
Kijk maar.
Maar…
…het mocht niet zo zijn. Uiteindelijk deed ik het alleen.
Als jullie zo hecht waren…
…waarom doet papa dan alsof je niet bestaat?
Hij liegt er zelfs over.
Tja…
Ik heb je vader enorm teleurgesteld.
Toen ik jong was…
…dronk ik veel te veel. Ik was heel ver heen.
Ik dronk me dood. Ik had me al half dood gezopen.
Maar in dat geval…
…snap ik niet dat pa me er niets over wil zeggen.
Zet eerst dat ding uit.
Je vader was boos…
…toen ik de buurvrouw zwanger maakte.
Je opa en ik dreven je vader tot het uiterste.
Je vader was bang dat hij ons allemaal zou moeten onderhouden.
En hij was pas getrouwd.
Hij wilde een eigen gezin stichten.
Hij zocht jouw geluk, Jati.
Was hij niet gewoon egoïstisch?
Jati.
Je vader is niet slecht.
Pas toen hij weg was…
…nam ik mijn verantwoordelijkheid.
Mijn dochter…
…Meranti…
…heeft Downsyndroom.
Al bij haar geboorte…
…zag je het aan haar gezicht.
Maar zodra ik haar vasthield…
…hield ik van het leven.
Eindelijk begon ik te begrijpen…
…wat het betekent om voor iemand te zorgen, haar tot bloei te brengen…
…en innerlijke vrede te vinden.
Pak die doos eens.
Die daar, pak 'm maar.
Doe maar open.
De gebeden van je opa.
Voor de hele familie.
Je opa was timmerman.
Het lot van een kind, zei hij…
…is net als hout.
Je kunt het vormen.
Opa wilde altijd dat zijn eerste kleinzoon Damar zou heten.
Je vader zei nee.
Hij gaf zelf de voorkeur aan de naam Jati.
Ga maar kijken.
Opa's vader, jouw overgrootvader dus…
Toen hij zo oud was als jij, namen de Japanners hem mee.
Hij werd een dwangarbeider. Hij hakte tunnels uit in Tahura.
Toen hij terugkeerde, vond hij geen familielid meer in leven.
Door die verbittering was hij geen gemakkelijke.
Hij werd een bruut.
En daardoor was je opa nog erger.
Is mijn vader ook verbitterd?
Slaat hij je ooit?
Sloeg opa jou of papa?
Idioot. -Toe, vader.
Ondankbaar kind. Heb je geen manieren geleerd?
Denk dan na, gek.
Ik schaam me dood voor je.
Sneller, stomme idioot.
Luisteren. Werk sneller.
Schiet op.
Halve gare.
Wat is dat nou weer? -Zo ben je niet opgevoed.
Waar zijn je manieren?
Kun je dit niet eens? Heb je niks geleerd? Het is doodsimpel.
Denk dan na, stomme idioot.
Engkos, ga je al naar huis?
Ik ga op huis aan. -Fijne avond.
Ben je alleen? Is je zoon er niet?
In de naam van Allah…
Drink jij maar eerst.
Toe maar.
Drink maar.
Nee, bedankt. -Toe maar.
Het water is gezegend. Drink het nou maar.
Je kunt het rustig opdrinken. -Nee.
Rustig.
Dan doen we het anders.
Goed, dan maar anders.
Pardon.
Waar zijn jullie mee bezig?
Pardon. Momentje.
Toe maar. -Laat me los.
Laat me los.
Lieve help, arme schat.
Mijn hemel.
Weg jij.
Lieve help.
Zo is het wel genoeg.
Moet het niet op? -Nee. Dit volstaat voor een roqya.
Wat? Een roqya?
Maar zo gaat een roqya toch niet.
Bij roqya spreek je gebeden over iemand uit, je spuugt ze niet onder.
Pa.
Ik ben niet bezeten. -Matig je toon. Onze gast komt ons helpen.
Hij is niet bezeten, maar beroerd door een djinn.
Een worm-djinn misschien, omdat hij het gebed zo vaak overslaat.
Daarom wriemelt hij zo raar over de vloer.
Nee, er was geen djinn.
Maar toen… -Het was absoluut geen djinn.
Hou op met je djinn. Je kijkt te veel griezelfilms.
Maar toen hij zo over de vloer kroop?
Ik deed een aap na. -Zie je wel? Een aap, en dus geen worm.
Welk mensenkind wil een aap zijn? Als dat niet heel vreemd is…
Jati, we zijn nog niet klaar.
Jati.
Momentje. -Geen punt.
Jati.
Wat is er nou aan de hand?
Nee, er is niks mis met mijn zoon.
Met de deuren slaan…
…doe je maar in je eigen huis.
Je wordt elke dag onbeschaamder.
En door wie komt dat?
Wiens schuld is dat?
Weet je het niet…
…of wil je het niet zeggen?
Jij…
EN DEGENEN DIE ZEGGEN: ONZE HEER…
Laten we bidden.
Weet u het zeker?
Jawel.
Ik heb erover nagedacht en mijn besluit staat vast.
Jati doet vandaag de toets.
Ik wil niet dat hij ons gezin op z'n kop blijft zetten.
Meneer.
Als ik even mag, meneer.
Jati is oud genoeg…
…om te worden gehoord.
Met alle respect…
…Jati is volgens mij niet oud genoeg…
…om een onafhankelijke vrije geest te worden…
…of wat de slogan van die school ook mag wezen.
Ik draag de volledige verantwoordelijkheid voor Jati, mevrouw.
Wiens ouders bent u? -Wij zijn Jati's ouders.
Kijk, dit is Jati.
Hij heeft het echt naar z'n zin.
De schoolkeuze interesseert me niet.
Laat me alleen dit project eerst afmaken.
…de anonieme slachtoffers van historisch onrecht.
Ik heb dit gemaakt voor de martelaren van 1998…
Goedemorgen, allemaal.
Bedankt voor uw komst en steun…
…voor de presentaties van Tunas Merdeka.
Dan is het nu tijd voor het laatste project…
…gepresenteerd door Asa en Jati.
Bedankt. Ga jullie gang.
Schat.
We gaan u vandaag…
…allemaal meenemen op een reis naar het verleden.
De prehistorie, om precies te zijn.
Het project was eerst anders.
Ons aanvankelijke concept was een familie-enquête kaartspel.
Maar het bleek al snel…
…dat het verleden…
…niet zomaar een spel is.
Het leven draait niet om winnen en verliezen.
De geschiedenis van een land wordt geschreven door de winnaars.
Die willen het verleden uitwissen.
Maar onze eigen historie…
…kan niet verloochend worden.
Volgt u mij.
Het project gaat over onze familiegeschiedenis.
We beginnen bij de familie die we kennen…
…of nog niet kennen.
Jati.
Asa, ik kan dit niet.
Meneer, ik kan niet doorgaan.
Jati. -Sorry, ik trek me terug uit het project.
Dit is belangrijk voor je. -Het spijt me echt, Asa.
Sorry. -Jati.
Jati. -Wat nou, terugtrekken?
We gaan naar huis. -Wat heb je ineens?
Welkom, allemaal. Ik kom uit de oertijd.
Te gek.
Wat nu? -Echo.
Hoorde je 't niet? -Rustig.
Hè? Ik stik van de hitte in dit pak.
Wat doe je?
Jaya.
Ben jij Yayan niet? -Jazeker.
Waar slaat dit project nou op? Nou?
Ach, kinderen, hè?
Hoelang ben je hier al?
Damar Jati Ilhami, wat doe je?
Hou op, mam, ik ben 't zat. Ik wil helpen.
Maar doe die deur niet op slot. -Jati, kom terug.
Wat moeten we nu?
Yayan, ga hem halen. -Wending.
Te gek. -Doe open.
Te gek, Jati. -Subversief.
Allemensen. -De sleutel.
Waar is de sleutel? -Jongens, ga de sleutel zoeken.
Nu is Jati te ver gegaan.
Ga even rustig zitten.
Haal diep adem.
Schat. -Hij is nergens te bekennen.
Kijk daar.
Ik zag 'm net. -Waar kan die sleutel toch zijn?
Wacht, schat.
Ik denk zelf van wel.
Ik draag nu inderdaad een hijab.
Dus ja, Jati, de dingen zijn inderdaad wel veranderd, dat is wel zo.
Klopt.
Maar…
…uiteindelijk…
…denk ik dat de verandering uit jezelf komt.
Dat moet voor het project, pap.
Leg dat ding even weg en kom me helpen. Til dat matras op, er is een mobiel zoek.
Geni?
Kom.
Kom je voor Jati of voor mij?
Jati kwam mij opzoeken.
Ik heb hem niet benaderd.
Dat kan helemaal niet.
Zeg het nou maar. Liegen heeft geen zin.
Wat wil je?
Was jij wel eerlijk tegen Jati?
Hoe zou ik dat niet zijn?
Broer.
Hoor eens.
Het gaat prima met m'n gezin, zoals je zelf kunt zien.
Ik vraag je alleen om ons met rust te laten en niet alles te verzieken.
Wie heeft de boel lopen te verzieken, Jaya?
Jij bent vertrokken.
Jati kwam me opzoeken.
Ik vertrok om mijn zoon te beschermen.
Ik wil niet dat Jati wordt zoals jij…
…of zoals pa. Dat wil ik niet.
Jaya.
Toen pa ziek was…
…en op zijn sterfbed lag…
…naar wie vroeg hij toen?
Naar jou.
Wilde hij mij, of mijn geld? -Zeg dat niet. Toe.
Ik heb geen geld.
Ik geef alles aan mijn gezin. -Maar het gaat niet om geld.
Ik zweer het je. -Het zal wel.
Jaya.
Ik heb geld zat, man.
De imkerij.
Ik heb onze droom waargemaakt. Dus nee, het gaat echt niet om geld.
Sommige ouders mishandelen hun kinderen.
Trekken de één voor… -Ik zag het met m'n eigen ogen.
Pa was echt veranderd.
Elke dag schreef hij gebeden uit voor je.
Hij schreef ze op en bewaarde ze allemaal.
Hij werd een heel ander mens. Hij werd een goed mens.
Dat zag jij? -Dat zag ik.
Echt? -Echt.
Zag je hoe hij mij altijd behandelde?
Nou?
Je zag hoe ik verrot geslagen werd.
Al vanaf dat ik klein was, sloeg pa me verrot.
En ik zwoer om nooit te worden zoals hij.
Ik wil de best mogelijke vader zijn voor Jati.
Ik ben pa niet.
Jaya.
Ik werd ook geslagen.
Net zo hard.
Ik leed er ook onder.
Ik was ook de pineut.
Ik zocht steun bij jou.
Toen je eenmaal vertrokken was…
…werd mijn dochtertje Meranti geboren.
Dat wist je niet, hè?
Ik moest aanvaarden dat ze geen oom had…
…geen neef.
Geef je mij nu overal de schuld van?
Kwam het door mij dat hij je sloeg? Hij sloeg je, niet ik.
En mij sloegen jullie allebei. Jij en pa.
En nu kom je met je praatjes… -Genoeg, Jaya.
Iedereen is nu een ander mens.
Iedereen heeft vrede gevonden, maar jij koestert wrok. Ben je niet moe?
Doodmoe? -Ik heb altijd innerlijke vrede gekend.
En wie kwam die vrede verstoren?
Jij en papa. Door jullie had ik geen leven.
Mijn leven is verpest. En kom jij dan je mooie verhalen ophangen?
Weet je niet wat je me aandeed? Vuile huichelaar.
Ben ik een huichelaar? Wat heb ik dan misdaan?
Weet je niet meer…
…hoe je me sloeg? Was je soms te bezopen?
Een brute zuiplap, dat weet je niet meer? Voor mij ben en blijf je een huichelaar.
Huichelaar.
Ik heb je alles al gezegd.
Jaya, dat is verleden tijd.
We zijn veranderd. Jaya, ik ben hier zo moe van.
Ja, ja. -Je laat het niet los.
Hou maar op.
Hou je mond maar. Ik hoor maar één ding.
En dat is gehuichel, dus hou maar op.
Nou dan.
Wat wil je eraan doen? -Zeg maar wat je wil.
Me voor m'n bek slaan?
Ga je gang maar. -En net zo zijn als jij en pa? Niks ervan.
Ik sla mensen niet zomaar.
Ik heb Jati nooit geslagen.
Ben ik net als pa? Nee.
Ik ben anders.
Dus wat wil je? -Doe het maar.
Sla me maar. -Jou slaan?
Toe maar. -Hoeveel klappen?
En waarvoor?
Om je pijn te doen?
Nee, de slaag die ik van jou en pa kreeg, deed niet alleen pijn…
…maar verwoestte mijn hele leven.
Kun je me mijn leven teruggeven? Nee, dus.
Kun je de broer zijn die ik toen nodig had? Nee, dus.
Ik net zo. -Net zo wat?
Nou?
Ik gaf nooit een krimp.
Ik onderging 't gelaten. Ik huilde in mijn eentje. Wat wil je?
Opeens staat meneer daar mooi te praten. Vuile huichelaar.
Je hebt mijn leven verwoest, broer.
En dat zou mijn schuld zijn? -Ophouden. Rustig.
Wat is dit nou?
Schat, stop. Geni, jij ook.
Moeten jullie nou altijd zo blijven vechten?
Ik ben ook doodmoe van jarenlang alles inhouden.
Doodmoe van Jati steeds maar voorliegen.
Moeten broers zo met elkaar omgaan? Moet dat?
Broers moeten elkaar steunen en helpen en niet elkaar het leven zuur maken.
Bedaar eerst eens. Geni, jij ook.
Schat.
Jati heeft behoefte aan z'n oom.
Meranti heeft behoefte aan haar oom en tante.
Zoeken jullie maar uit hoe je elkaar kunt verdragen. Ik weet 't ook niet meer.
Besef je wel, schat…
…dat Jati vroeg of laat net zo wordt als jij?
Ik ben bang.
Ik ben zo bang…
…dat Jati zal vertrekken, net zoals jij vertrok.
Dat wil jij toch ook niet?
Asa?
Liefje?
Schatje?
Laat Jati maar rusten.
Dank je, Asa.
Dat je altijd mijn kant kiest.
Tja…
Daar ben je vrienden voor.
Bedankt.
Bedankt dat u Jati hebt thuisgebracht.
Zo gaat 't soms met tieners.
Het is goed dat hij weer thuis is.
Ja.
Dank u.
Heb je ze al bedankt?
Oom.
Meranti.
Vis.
Wil je met de vis spelen?
Dag, Geni. Kom binnen.
Dat is te veel voer. Die bovenin moeten ook wat, Meranti.
Die daar.
Daarboven.
Toe maar.
Nat, hè? Heel voorzichtig.
Ga maar zitten.
Kom eens.
Waar? -Daar is de vis. Toe maar.
De vis… -Het spijt me.
Ik dook opeens weer op.
Maar je bent niet zoals pa.
En Jati is weer anders.
Wil je 'm hebben? Dan pak ik 'm.
Hier, Geni.
Goede reis, Geni.
BID VOOR DE ZEGE VAN MIJN ZOON D. JATI ILHAMI
Probeer maar.
Nog eens.
Jati.
Hoe kreeg je oom Geni zo ver dat hij hierheen kwam?
Zeg het maar gerust.
Ik…
…ik wilde dat jullie het zouden goedmaken.
Als jullie vrede sluiten…
…zal Allah van jullie houden.
En als Allah van je houdt…
…zal je hart vrede vinden.
En kun je misschien berusten in het verleden.
En dan…
…kun je misschien van me houden zoals ik ben.
Ik wil niet het gevoel hebben dat als ik tekortschiet…
…of verlies…
…of iets verkeerd doe…
…ik niet meer thuis mag komen.
Ik wil gewoon altijd je zoon zijn, pap.
En ik zal niet meer met de deuren slaan.
Echt waar.
Het spijt me, Jati, het spijt me.
Heel erg.
Nou, toe maar.
Doe de deur dicht.
Nog eens.
Hier.
Til maar op.
Zet deze maar neer. -Daar.
Jaya, pak eens aan.
Je hoeft niet bang te zijn.
Bijen zijn vriendelijk, Jati.
Haal 'm er maar uit.
Zien jullie dit? Kijk.
Die bovenste laag geeft aan dat de honing geoogst kan worden.
Deze hier? -Klopt, die daar.
Honing blijven maken, bijtjes.
Je moet altijd praten tegen je bijen.
Vertaling: Jolanda van den Berg