Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
ISANG COMEDY SPECIAL MULA SA NETFLIX
Salubungin po natin ng masigabong palakpakan si Udom Taephanich!
Napansin ko lang ang mga karatulang neon.
NOTE ANG KYUT MO
Maraming salamat po.
Kung ikaw ay masaya Pumalakpak ka
Na-miss ko talagang magtanghal sa entablado.
Na-miss ka rin namin.
Ang saya-saya ko.
Puwede bang…
Puwede bang mas maraming ilaw ang itutok sa akin?
Kinsasabikan ko ito.
Nauunawaan ko na ang nadarama ni Srisuwan Janya.
Unang-una, gusto kong humingi ng paumanhin
sa lahat ng kailangan ninyong gawin para makapasok kayo rito.
Kailangan nating sundin ang mga panuntunan ng pamahalaan.
Medyo nakakaiinis man iyon.
Ang sikip ng trapik.
May protesta
laban sa gusto nating paalisin.
Bueno…
siguro pagpasensyahan nalang ang mga protestante, para sa'tin ang ginagawa nila
habang narito tayong nagpapaginhawa.
Pangako kong unti-unti kong pagagandahin ang pakiramdam ninyo.
Kaso, kung di tayo susunod sa patakaran, kailangang ipagpaliban ulit ang palabas.
Nagmakaawa sa akin ang grupo ko na umalis sa templo para gawin ang palabas na ito.
Naroon ang buong kumpanya.
Nakaupo roon ang buong kumpanya, nagmamakaawa sa akin,
"Panahon nang alisin mo ang abito mo."
"Kung hindi, wala ka nang panahong maghanda para sa palabas."
Kung aalisin ko ang abito ko, at maaantala na naman ang palabas,
sa palagay ko ay hindi na ako aalis ng monasteryo.
Noong monghe pa ako, napakarami kong natutunan.
Isa iyon sa pinakamagandang desisyong ginawa ko sa buhay ko.
Napakaraming hindi malilimutang kuwento.
Pero ang pinaka hindi malilimutan ay ang tungkol sa
ang pagninilay ukol sa kamatayan.
Laging sinasabi ng mga guro,
"Hindi magtatagal ay mamamatay tayo."
Kapag lagi mong sinasabi iyon bawat araw, nasasaloob mo na ito.
Tapos ay napagtanto ko.
"Grabe. Sandali na lang ay mamamatay na ako."
Isinilang ako. Ngayon ay tumatanda na ako.
Sakit.
Ngayon ay nasa yugto na ako ng mga sakit.
Yung mga nasa edad 50 pataas ay maiintindihan ito.
Nakakaranas na tayo ng mga tulad ng
sakit sa tuhod, sa binti, sa gulugod,
hindi matunawan, acid reflux.
Nagpapatingin na tayo, ginagawa mga bagay na hindi natin inakalang kailangang gawin,
tulad ng pagpapabakuna sa tetano, sa bulutong-tubig,
magpapa-colonoscopy, yung isang tubo
pinapasok sa bibig mo, yung isa sa puwit mo.
Magtatagpo sila sa gitna.
Kung tatanungin mo ako, ayokong gawin ito.
Pero kapag dumating ang oras, kailangan nating gawin ito.
Sa totoo lang, ang sama nito.
Nagpatingin ako ng prosteyt ko.
Kayong mga bata pa, hindi ninyo mauunawaan.
Noong kaedad ninyo ako, wala akong kaalam-alam kung ano iyon.
Pero kapag umabot ka na ng 50, kailangan na iyon.
Lagi kong inaakala na ang pagsusuri ng prosteyt
ay ginagawa ng doktor gamit ang stethoscope…
para kapain ang itlog mo
at tingnan kung tumitibok ito
nang tama, o kung may kanser.
Pero hindi pala ganoon.
Ang gagawin nila ay magpapasok sila ng daliri
sa puwitan mo.
Noong nalaman ko, naisip ko agad, "Ay, peste."
"Ayoko."
Kita ninyo?
Kailangan kong agad na makahanap ng lalaking doktor.
Hindi puwedeng isang magandang babaeng doktor…
ang gagawa nito, ano.
Tingin ko ay alam ninyong mga babae ang pakiramdam.
Kapag nagpapa-pap smear kayo at nakahiga,
ayaw ninyong lalaking doktor ang gagawa noon.
Mas nakakahiya pa kung guwapo sila.
Ni hindi mo sila karelasyon. Hindi mo nga alam kung bakit ka nag-aalala.
Ganoon din sa amin.
Kaya naghanap ako sa Internet para sa lalaking doktor.
Nahanap ko si Dr. Arkanay.
Tumawag ako, binigay ko ang pangalan ko, at sinabi kong pupunta ako.
Nakita niya ang pangalang "Udom Taephanich."
Kaya sinabi niya, "G. Note,
kapag nagpunta kayo, puwede po bang magdala rin kayo ng mga merch ninyo?"
"Parang yung mga gift set?"
"Yung mga kumot, manika, tasa, kung puwede po magdala kayo."
At ang sabi ko, "Ah, tagahanga kayo? Mabuti naman."
"Hindi po, yung nars, ang katuwang ko."
"Gustong-gusto niya kayo. Malaking tagahanga siya."
"Isa siyang tagahanga, tagahanga mong talaga."
"Dadalhin niya ang mga aklat mo, mga dati mong CD para papirmahan sa iyo."
"Dalhin po ninyo ang mga merch ninyo."
Kaya dinala ko.
Noong dumating ako, nandoon siya sa paradahan para salubungin ako.
Alam ninyo yung tagahangang nakausap ang hinahangaan niyang artista?
Hindi siya mapakali. Sumigaw siya ng, "Note!"
Sumigaw siya ng "Note" sa napakatinis na boses.
Kaya nagkuhanan kami ng litrato. Binigay ko sa kaniya ang merch,
yung pirma ko at lahat.
Lahat ng gusto ng tagahanga. Ang saya-saya niya.
Pagkatapos ay dinala niya ako sa silid para masuri.
Hindi iyon kalakihan.
Parang silid na inaasahan natin.
Pagkatapos ay pinahubad sa akin ang pantalon ko.
Kay hinubad ko ang pantalon ko habang suot ko pa ang pang-itaas ko.
Pinahiga ako
na yung braso ko ay nakayakap sa tuhod ko, kuha ninyo?
Wow. Ang daming partisipasyon sa silid.
Sasabihin ko ito sa inyo.
Gusto kong makisimpatiya kayo sa akin dito.
Ang pagtatanghal sa panahong ito ay isang bagong karanasan para sa akin.
Karaniwan, kapag nasa entablado ako, nakikita kong tumatawa ang mga manonood
o nakikita ang mga mukha nila, sa ganoon nalalaman ko kung kuha nila ang biro ko.
Ilagay ninyo ang sarili ninyo sa lugar ko.
Kapag nakatingin ako mula rito, puro kalungkutan lahat.
Puro mata lang ang nakikita ko.
At ang ginagawa lang nila
ay sundan ako mula kaliwa pakanan, kanan pakaliwa.
Hindi luluwa ang mata ninyo at ipapaalam na nakuha ninyo ang biro.
Mahirap na trabaho na ang magpatawa.
Pero mas mahirap kapag natatawa ang mga tao at tinatago nila.
Tipo bang, "Hindi ko ipapaalam sa iyo. Bahala ka."
Sa ngayon, ang nakikita ko… Tulad ng babaeng ito rito.
Ang nakikita ko lang ay mga mata at…
Para siyang, "Bahala ka."
Nakakatakot.
Kaya kung puwede, kapag may tinanong ako, sumagot po kayo.
Kahit kaunti lang.
Pagbigyan na ninyo ako. Para lang alam kong kuha ninyo ang biro.
Iyan ang sinasabi ko.
Napakabait ninyo. Maraming salamat.
Ayan, mas okay na.
Ayun nga, sinabi ng doktor sa aking mahiga na nakayakap ang braso ko sa tuhod ko.
Isipin ninyong wala akong suot. Tapos eto ang butas ng puwit ko, diyan.
Ganyan ang higa ko.
Kinakabahan akong may ipapasok sa puwit ko.
Pagkatapos ay narinig ko ang tunog ng gomang guwantes,
"Plak, plak, plak."
Sa puntong iyon,
akala ko yung doktor
ay may nilagay nang Vaseline.
Ngayon,
napansin ko…
Tahimik yung silid.
Pero natanto ko na hindi lang pala kami ng doktor ang nasa silid na iyon.
Nadarama ko na
parang may enerhiya,
napakalakas na enerhiya.
Ako ito, nadarama kong hindi lang ang doktor ang nandoon.
Mayroon ditong nagbubuga ng napakalakas na enerhiya.
Kaya lumingon ako.
Ayon siya: ang tagahanga ko.
Nakatayo doon ang taghanga ko malapit sa puwit ko.
Abot-kamay lang.
Nakita ko ang mukha niya, at tuwang-tuwa siya!
Isipin ninyo iyon?
Hindi dapat nangyayari ito.
Kaya tinakpan ko ang puwit ko.
"Dok, sandali lang."
"Ano iyon?"
Sabi ko, "Hindi yata wasto ito."
"Ang alin?"
"Yung nars doon."
Sabi niya, "Hayaan mo na. Tagahanga siya. Hayaan mo siyang manood."
Hindi dapat makita ng tagahanga ang ganitong bagay, hindi ba?
Parang,
kung mata ang puwit ko,
mata sa mata na kaming nagkakatinginan.
Hindi dapat nakikita iyon ng isang tagahanga.
Hindi ko alam kung ano ang tingin niya sa akin bago iyon.
Kung saan niya ako naaalala.
Pero alam ninyo, kapag nakikita ng tagahanga ang butas ng puwit mo,
ang mabuhok mong butas ng puwit…
Isipin ninyo ito.
Sabihin nating tagahanga ka ni Nont Tanont,
Tik Jetsadaporn,
o kahit ni Nadech.
At ikaw,
isa kang nars,
at heto ang butas ng puwit ni Nont Tanont.
Ang ganyang tanawin, oras na makita,
nakatatak na iyan sa cerebrum.
At sa susunod na pupunta ka sa konsiyerto niya
o makasalubong siya sa department store,
hindi lang si Nont Tanont ang makikita mo,
pero makikita mo si Nont Tanont
at ang mabuhok na butas ng puwit niya.
Hindi na ganoon ang dinig mo sa mga kanta niya.
Sabi ko sa doktor, "Doktor, huwag. Hindi ito puwede."
"Maaari ba ninyo siyang paalisin?"
"Paano natin ito gagawin? Kailangang may humawak ng Vaseline."
Sabi ko, "Kaya natin, tayong dalawa."
"Heto. Ipasok mo ang kamay mo rito. Heto."
Humahagikgik yung nars
habang papalabas siya.
Hindi ko alam kung kinunan niya ang buong pangyayari.
Pagkatapos kumuha ng ointment,
Si Dr. Arkanay
ay isinaksak ang daliri niya sa butas ng puwit ko.
Ay, Diyos ko.
Alam natin na ang butas na ito ay labasan lagi.
Parang siyang daan na isang direksyon lang.
Walang dumaraan sa kabilang direksyon.
Grabe. Nang ipinasok na niya daliri niya, napasigaw ako ng, "Aray!"
Hindi iyon maganda sa pakiramdam.
Hindi siya madali, hindi talaga.
Nang pumasok na ito,
sabi niya, "Kumalma ka lang."
"Huminga ka nang malalim. Pinakamahirap lagi ang unang beses."
Tapos pinasok niya iyon nang ganito, buong-buo.
Ay, naku! Lumuluha na ang mga mata ko.
Ipinasok niya.
Hindi lang iyon. Pinaikot-ikot pa niya ang daliri niya.
Ang prosteyt ay parang
isang buto ng kasuy.
May dalawa nito.
Kinapa ng doktor kung may mga bukol.
Kung may mga bukol, posibleng may kanser.
Baka mangailangan ka ng operasyon.
Inikot pa ng doktor ang daliri niya. Hindi iyon komportable at ang sakit.
Ngunit lalo na, sensitibo iyon.
Tumulo ang luha ko, pero masayang luha ang mga iyon.
Aaminin ko, nabuhay ang kabaklaan ko.
Pakiramdam ko ay gusto kong ituloy niya ang pagkapa ng prosteyt ko.
Totoo ang sinasabi ko rito.
Tuloy pa rin ang doktor sa paggalaw ng daliri niya
at may mga sinabi siyang salitang Ingles, pinapaliwanag ito at iyan.
Ayoko na iyong matapos.
Hindi ko na namamalayan.
Nang sinimulan na niyang bunutin ang daliri niya, hindi ako nag-iisip,
hinawakan ko ang pulso niya para pigilan siya.
Naririnig ko ang kantang iyon sa TikTok.
Okay. Napag-usapan na natin ang sakit.
Ang susunod naman ay kamatayan. Panahon na.
Tinanong ko ang sarili ko,
"Gaano katagal kang mabubuhay para talagang makuntento ka sa buhay mo
bago ka mamatay?"
Pinagnilayan ko ito. Nagsulat ako sa papel.
Okay, ayos na sa akin ang 65.
Pakiramdam ko ang edad na 65 ay
maayos ka nang mamamatay.
Nakakalakad ka pa, maganda pa ang memorya mo.
Hindi mo pa kailangang may pumihit sa iyo, paliguan ka, pakainin ka.
Walang mga tubo at kung anong nakakabit sa iyo.
Para sa akin, wala talaga akong pakialam kung gaano katagal akong mabubuhay.
Sabihin nating makatanggap ako ng plake dahil umabot ako ng 130.
Sa edad na iyon, hindi ko alam kung ano gagawin ko roon.
Wala akong paki kung gaano katagal akong mabubuhay.
Pero may paki ako sa klase ng buhay ko habang buhay pa ako.
Ayokong maging yung matanda
na nabuhay hanggang halos 80 na siya.
Alam ninyo iyon? Kapag lumabas ka at hindi ka makalakad mag-isa,
kailangang may aalalay sa iyo sa magkabilang gilid.
Kapag nagpunta kayo sa botohan,
hindi ka na halos makalakad.
Natitisod ka lagi.
O kapag pinamumunuan mo ang isang pulong,
bigla kang makakatulog tuwing mauupo ka.
Kapag may debate sa parlyamentaryo,
gustong marinig ng mga tao ang paliwanag mo
sa mga pagsang-ayon mo sa budget.
Mula pagsikat ng araw hanggang paglubog ng araw ang mga debate.
Kapag pagkakataon mo nang magbigay ng mga sagot,
may kakalabit sa iyo. Sasabihin mo…
"Hindi iyan totoo."
At aalis ka ng entablado.
Talaga ba?
Nangyayari ba ito sa ibang bahagi ng mundo?
Nagdedebate ang mga tao para makahanap ng sagot.
At ang sasabihin mo lang ay, "Hindi iyan totoo"?
Kung ganito lang ang pagiging matanda, huwag na lang.
Kaya sa tingin ko ay kung mamamatay ako ng 65, ayos lang sa akin.
Ibig sabihin ay 11 taon na lang ang natitira sa akin.
Ngayon ay 54 taon na ako.
Labing-isang taon na lang ang itatagal ko sa planetang ito.
Mula doon sa 11 taon, alisin na natin ang isa sa simula pa lang.
Ang isang taon na ito, ituring na lang nating…
nasayang.
Sa tingin ko ay lahat ay ginagawa iyon:
nag-uubos ng oras sa walang kuwentang bagay.
Halimbawa,
ang oras na inuubos sa paghahanap sa Netflix.
Mga 9:00 p.m., bago matulog, sasabihin natin sa sarili natin,
"Manood tayo ng pelikula."
"Isa lang, kung hindi mahuhuli tayo sa trabaho."
Ang una nating makikita ay "Top Ten."
"Napanood ko nang lahat ito."
"Gangubai, okay."
"Napanood ko na ito." Hanap pa rin tayo.
Hindi pa rin makakita. Okay.
"Popular." Ano bang popular ngayon? Tingnan natin.
Hindi ito para sa akin.
Masyadong nakakasabik ito. Baka hindi ako makatulog.
Ayoko ng nakakatakot. Ayoko sa artistang ito.
Kaya patuloy tayo sa paghahanap.
Ngayon, ang seksyon para sa Oscars.
Puro lumang pelikula ito. Mga pelikulang nanalo ng Oscars sa nakalipas na taon.
Kaya tuloy ang paghahanap natin.
Wala pa tayong isang napipili.
Tingnan natin ang mga K-drama.
Kyut ang mga pangunahing artista. Okay, "K-drama."
Mukhang maganda ito, pero sobrang haba.
Halos lahat sila ay mga serye.
Kapag nanood ako at natuwa,
patay tayo diyan.
Baka tanghali na tayo dumating sa trabaho bukas.
Itabi ang mga ito para sa mga mahahabang weekend lang.
Kaya tuloy tayo sa paghahanap. Hindi pa rin tayo makapamili.
Tapos nariyan ang huling takbuhan natin,
"Listahan Ko."
Titingnan natin ito. Grabe. Ang dami ko palang na-save.
Tingnan natin kung ano ang mayroon.
Papanoorin ko ba ito?
Hindi pa rin makapamili.
Pagtagal, sasabihin natin, siya.
Tayo'y "Magpatuloy Manood,"
itutuloy natin kung saan tayo huminto.
Ngayong nakapamili na tayo,
pipindutin natin ang play at magsisimulang manood.
Walang ideya sa kung ano ang nangyayari.
Hindi natin alam kung saan tayo huminto mismo. Napakarami na ng pinanood natin.
Hindi natin maalala kung ano ang nangyari bago ang eksenang ito.
O siya. Balik tayo sa umpisa.
Babalik tayo sa unang bahagi.
Ngayong manonood na tayo…
Nakatulog tayo, nasa kamay pa natin ang remote.
Ito ang pagsasayang ng oras.
Mas nasasayang ang oras kapag gumugol ka ng panahon
sa pag-scroll ng cell phone mo, nakiki-tsismis.
Aba, aba.
Napakaraming oras niyan. Maraming oras iyan sa bawat araw.
Kalimutan mo na ang TikTok at iba pang bagay.
Gugulin mo na lang ang oras mo sa panonood ng Engfa…
At marami pang ibang ginagawa ang sayaw na ito.
Hindi mo mapigilang manood.
Lalo na sa Instagram.
Sa Instagram, makikita mo
ang mga artistang lumilitaw
para piliin mo kung kaninong buhay ang gusto mong ma-usyoso ngayon.
Okay, itong isa. Ano?
Buntis siya? Sino ang ama?
Ah, ikakasal na pala sila rito.
Grabe, ang yaman ng asawa niya. Sino siya? Tingnan ko nga.
Ah, ang lalaking ito pala.
Okay, balik tayo. Kailan sila nagkasundong magpakasal?
Wow, nagpunta sila sa resort na ito para sa pulot-gata nila.
I-save natin ito para makapunta ako roon minsan.
Bumili sila ng cake mula rito. Ang sosyal.
Ano bang suot niya? Bili nga rin ako ng damit na ito.
Yung mga sapatos kaya? Amina Muaddi.
Amina Muaddi? Ano'ng tatak iyon?
Parang, alam mo,
nagtitinda ng chicken biryani.
Amina Muaddi? Tatak ba iyon?
Kaya nag-google ka, at nakita mo:
Amina Muaddi.
Kapag nag-google ka, may makikita ka ring patalastas.
Ito'y 1,850 baht sa Lazada.
Shopee, 815 baht. Hindi na masama.
Tuloy tayo. Binuksan mo ang Shopee, at ayun na nga.
Lumabas ang Amina Muaddi.
Pero sa ilalim ng sapatos ay makikita mo ang "Mga Bagay na may Kaugnayan."
Hindi ka na nagsayang ng panahon. Tiningnan mo ang mga mungkahi
at nakakita ng pamatay ng lamok.
Paano naging magkaugnay ang mga iyon?
Tapos naalala mo
tumitingin ka para bumili ng pamatay ng lamok noong isang linggo.
Tinitingnan mo lang iyon.
Pero ngayon, grabe, 199 baht na lang.
At isang bagong modelo iyon na puwede mong ilagay sa charging stand niya,
at sisindi ang lilang ilaw niya.
Ibig sabihin ay habang nagkakarga ito, umaakit na rin ito ng mga lamok.
Kapag kargado na, kukunin mo ito at iwawasiwas. Patay ang lahat.
Kailangan ito.
Kaya ilalagay mo iyon sa cart.
Ngayon masaya ka na. Tapos sasabihin, "Bili ng dalawa, may 15% na diskuwento."
Hindi puwedeng hindi ito pansinin.
May diskuwento diyan.
Okay, tingnan ko nga.
Parehong tindahan. Patingin. "Parehong Bagay." Oh.
Madikit na pamatay ng langaw.
Madikit na pamatay ng langaw
na 100 piraso para sa 150 baht.
Lampas 1 baht lang iyon kada piraso.
Bakit ko pa hihintayin ang promo ng 11.11.11?
Puwede ko nang bilhin iyon ngayon at makuha ang diskuwento.
Isasama mo iyon sa cart. Ngayon ay may dalawang bagay ka na.
Pagkatapos sasabihin, "Bili ng tatlo, libreng hatid."
Muli, ano pang hinihintay natin? Patuloy ka sa pamimili.
Nagyon, ang susunod ay bagay na hindi mo gusto.
Magsisilbi lang ito para punan ang kahungkagan sa iyo.
Tuloy ang pag-scroll mo.
May nakita kang pantanggal ng blackhead. Pantanggal ng blackhead.
Naloloko ka na ba? May kasama rin itong charging cable
na may halagang 99 baht.
Hindi nga. Karaniwan ay isang libo ito. O hindi bababa sa 500 o 300.
99 baht lang. Bigla na lang, naramdaman mong lumalabas blackhead mo.
Isasama mo iyon sa cart. Ayan, tatlong bagay. Masaya ka na ngayon.
Buhay ng babae ito. Ngayon ay makakatulog ka na ng mahimbing.
Nakuha mo na ba iyong sapatos?
Ang problema kasi sa mga babae ay 'pag may gusto sila at 'di nila makuha,
nag-iiwan ito ng matinding kalungkutan.
Pakiramdam nila ay may nawawala mula sa paa nila.
Sa trabaho, pakiramdam nila ay may kulang, pero hindi nila alam kung ano.
May pangalang lilitaw. Magtatanong sila sa kaibigan,
"May kilala ka bang Amina? May kilala ka?"
Sagot ng kaibigan, "Sino'ng hindi?"
"Heto, tingnan mo. Ito si Mo Amena."
"Sobrang sikat siya. Dalawang beses siyang ikinasal:
una sa lalaki, tapos sa butch."
"Sabi niya na mas okay ang butch." "Paano? Alamin nga natin."
At magpapatuloy ito.
Eh yung sapatos?
Ito ay pagsasayang ng oras.
Ang pinakapagsasayang ng oras, ang numero uno para sa akin,
ay mga video ng pagtitiris ng taghiyawat.
"Mga Paborito Ko."
Huwag ninyong subukan. Maniwala kayo.
Walang balikan iyon.
Para sa mga hindi nakakaalam, iyon ay mga maiikling video
na may kuwadradong rosas.
Bakit rosas? Para siguro pababain ang tindi ng karahasan ng laman,
para pahinain ang pagka-agresibo.
May mga video ng mga tao
na talagang hayagan at walang pakundangang nagtitiris ng taghiyawat.
Ang malapitang kuha ng tiris ng taghiyawat sa mukha, sa ilong, sa baba.
Lalapitan mo ang kuha sa taghiyawat.
Isang view na may tatlong dimensyon.
At napakaraming klase ng taghiyawat.
Maging blackhead… Hindi karaniwang blackhead, alam ninyo.
Maiitim talaga.
Isipin mo yung balat ng sobrang hinog na langka, nagkukumpol na yung itim na tusok.
Iisipin mo, "Hindi ito totoo. Hindi, hindi ito totoo."
Gagamit sila ng karayon para tusukin ang ulo ng taghiyawat.
Tapos titirisin nila ito gamit ang kamay nila o bagay.
Habang tinitiris nila ito,
makikita mong lumalabas ang taghiyawat na parang isang tumpok ng bulate.
May mga malalaki rin.
Hindi yung normal na malaki.
Grabe.
Kasinglaki sila ng bukong-bukong mo. Ganoon sila kalaki.
Gagamit sila ng scalpel para hiwain ang balat at pipigain ito.
Tapos ay sasabog ito na parang pinakuluang itlog.
Kapag nakita mo itong dahan-dahang tumutulo, gusto mong masuka. Hindi ba?
Pinapanood ng mga tauhan ko ang mga iyon, at binansagan ko silang adik.
"Adik kayo. Adik kayong lahat."
Habang pinapagalitan sila, nagsaliksik ako para malaman kung bakit pinapanood ng tao.
Paano ito nagsimula.
Hindi ko sila puwedeng pagalitan lang.
Nalaman kong nagsimula iyon sa babaeng doktor
sa US na nagtatanggal ng mga pigsa.
Sa ibang bansa, ang mga prosesong ito ng pagpapaganda
ay hindi bayad ng kanilang universal health care.
Alam ninyo iyon?
Ang mga walang matirhan o taong mababa ang suweldo
ay walang pambayad sa mga ganitong serbisyo.
Kaya nagbibigay ng libreng gamutan ang doktor.
Bilang kapalit, kukunan niya ito at ipapalabas sa Internet.
Ano ang nakukuha ng doktor?
Nakakakuha siya ng mga view.
Binanggit niya sa isang panayam
na oras na mai-post ang clip, nakakakuha iyon ng higit sa 100,000 view.
Matapos ang ilang araw, umaabot iyon sa isang milyon.
Mayroon siyang mga lima o anim na milyong follower.
Siguro ibig sabihin noon ay hindi lamang tayo ang mga adik dito.
Pagkatapos ay tinanong ko ang sarili ko,
ano ba ang nararamdaman ko habang pinanonood ito?
Bakit ko ba ito pinapanood?
Siguro ito rin yung parehong pakiramdam ko sa pagkain ng inihaw na susong Babylon.
Sa susong Babylon, kukuha tayo ng toothpick,
ipapasok sa kabibi,
at susubukan nating dukutin nang buo yung laman.
Lahat. Kasama na yung itim na tae sa dulo.
Kahit na hindi mo kinakain ang tae nito,
kailangan mong makuha yung buo nang maayos.
Parang pag tinitiris nila ang taghiyawat, at kalahati lang nito ang nakalitaw.
"Kailangang galingan mo sa susunod."
Ginagawa ka nitong hindi ka mapakali,
at hindi ka makahinto.
Malalaman mo na lang, isang oras na pala.
Tinodo ko na at hinanap ko yung matitindi talaga,
tulad ng mga nagtatanggal ng ingrown na kuko ng paa.
Para sa mga hindi pa nakakapanood noon, sasabihin ninyo siguro, "Ew."
Pero magtiwala kayo sa akin. Kapag umalis kayo rito at bumalik kayo sa phone ninyo,
wala na.
Ito ay oras na nasasayang.
Inalis ko ang isang taon, kaya may sampung taon na lang ako.
Kapag gagawin itong araw ito ay…
3,650 araw.
Sabihin natin ay ginugol natin ang 30% panahong iyon sa pagtulog.
Ngayon ay may natitira na lang 2,555 araw.
Tinamaan talaga ako noong natanto ko
na kaunti na lang pala ang panahon ko sa Mundo.
Paano ko ito gugulin?
Nagsimula akong gumawa ng listahan ng mga bagay na gusto kong gawin.
Sa isang banda iyon.
At ang mga bagay na ayokong gawin at madama ay aksaya lang sa oras.
Ang mga bagay na ayoko nang gawin. Ano ba ang mga iyon?
Hindi na ako pumupunta sa mga handaan.
Sawang-sawa na ako sa mga iyon.
54 taon na mula nang isinilang ako.
Mula nang bata ako, hindi pa ako naging punong abala sa kaarawan ko. Kahit minsan.
Noong bata ako, siguro kasi mahirap lang kami.
Noong nagkakaedad na ako, ibang tao ang magdaraos ng handaan para sa akin.
Hindi talaga ako natutuwa
kapag inilalabas nila ang cake at sinasabing humiling ako.
Bawat pagkakataon, hihilingin kong tigilan nila ang sorpresang handaan.
Kasi wala nang makakagulat pa sa akin.
Paano ako magugulat
kung bawat taon, sa pagsapit ng kaarawan ko,
may magyayaya sa aking maghapunan.
Sobrang laki ng mesa. Mas marami pang tao ang darating.
At habang kumakain kami, mamamatay ang ilaw.
Ilalabas nila ang cake at aawit ng Maligayang bati…
Hindi siya magandang pakinggan.
Hindi magkakasing-tono. Hindi magandang pakinggan.
Ang lasing naman…
Napakaingay.
Kapag inilagay nila ang cake sa harap ko, ayan na.
Nagbubuga ng hangin ang bentilador.
Mamamatay ang sindi ng kandila.
Kapag sisindihan nilang muli ang kandila, nakatayo lang akong nakaabang sa sorpresa.
Sasabihin nila, "Sino'ng may lighter? Halika."
Habang sinisindihan nila ito, mamamatay naman itong isa.
Nakakainis talaga.
Pagkatapos ay hihipan ko ang kandila.
Hindi akong nakikitang nakakasabik doon.
At mas malala pa kung nandoon ka sa isa sa malalaking restoran,
at nagsasalo sa iisang kaarawan ang mga tao.
Nakakahiya. Aawit ang nasa mesa ng, Maligayang bati
at dapat tugtugin ng banda ang awiting "Maligayang bati".
Hindi nagtagal, yung mesang ito ay umawit ng Maligayang bati…
Tapos may isa pang aawit ng, Maligayang bati…
Limang mesa para sa kaarawan. Hindi ko maintindihan iyon.
Hindi ba kayo naaawa sa banda
na panay ang tugtog nila sa kantang iyon?
Hindi ba sa tingin ninyo ay sawa na sila? At bakit kayo hihingi ng isang beses pa?
Hindi pa ba sapat ang unang beses, mga hangal?
Tama na ang mga kaarawan.
Ngayon ay pag-usapan naman natin ang mga kasal.
Hindi na rin ako dadalo sa mga iyon.
Huwag na ninyo akong padalhan ng imbitasyon.
Alam na alam na ng mga tauhan ko na hindi ako dadalo sa mga kasal nila.
Pero sa halip,
papadalhan ko sila ng regalong pera.
Sa totoo lang kasi,
aaminin ko.
Hindi ako masaya para sa mga bagong kasal.
Naiinggit ako sa kanila.
Kasi naman,
nakuha ninyo ang gusto ninyo.
Masaya kayo sa buhay.
Natagpuan ninyo ang nakatakda sa inyo.
Paano naman ako?
Dadalo ako sa kasal mo, ibibigay ko sa iyo ang pera ko,
para sumama pakiramdam ko sa sarili ko
sa handaan ng kasal mo.
Hindi ko maintindihan. Kailangan kong panoorin ang pagtatanghal sa kasal ninyo,
nagsasaad ng kuwento kung paano kayo nagkakilala, nagkagustuhan, lahat.
Tapos sa harap ng Eiffel Tower ay itinakda kayong ikasal.
Sa mga video, walang alam ang babae sa nangyayari.
Walang alam ka riyan. Ano iyang damit na iyan na may mahabang buntot?
Kuha ninyo ako?
Sawang-sawa na ako.
Ang huling kasal na pinuntahan ko, na siguro ang huling pupuntahan ko,
ay ang kasal nina Toon at Koi.
Nagpunta ako kasi mahal ko sila.
Walang kapantay ang pagmamahal ko sa kanila.
Itinalaga ako
na pangasiwaan ang entablado at mga ganoong bagay,
at nagsilbi rin bilang punong-abala.
Kaya,
noong hapon,
may seremonya ng pagbuhos ng tubig para basbasan ang ikakasal.
Maraming bisita noon…
mga iginagalang na tao at malalapit na kaibigan.
Mga ganito karami ang mga tao noon.
Mga ganito karami tulad dito.
Nakaupo sila na parang ganito.
Tinatawag ang mga pangalan, at mga kilalang tao sila.
Ang mga nasa industriya ng musika,
mga pulitiko, o maski mga kilalang artista.
"G. Aed Carabao, mangyaring pumunta kayo ng entablado
para magbuhos ng tubig at magbigay ng payo sa bagong kasal."
Alam ninyo? Hindi ko inakalang tatawagin nila ako,
dahil wala naman ako sa listahan.
Nakatayo lang ako sa entablado, ginagawa ang ginagawa ko.
"Udom Taephanich, punta po kayo ng entablado para sa tubig at payo."
Sabi ko, "Ayoko."
"Hindi, okay lang. Ayos lang."
Malakas ang paniniwala ko na hindi ka dapat magbigay ng wala ka.
Anong payo ang maibibigay ko? Wala.
Kaya sabi ko, "Hindi, huwag na."
"G. Udom Taephanich, pumunta po kayo ng entablado."
Tapos ay tumahimik na sa seremonya.
"Punta naman tayo sa ibang tao."
Kunwari walang nangyari.
"G. Udom Taephanich, pumunta po kayo sa entablado."
Narito sina Toon at Koi.
Heto yung mga unan na suporta sa mga braso nila.
Tapos ay nilagay nila rito ang mga kamay nila
para mabuhusan ng mga tao ng tubig.
Maputla ang mga kamay nila, halos matanggal na ang mga kuko nila.
Sabi ko, "Peste." Kaya lumapit ako.
Nanonood ang mga tao, tulad ng kung paano ninyo ako pinapanood ngayon.
Sabi ko,
"Toon."
Naghihintay si Toon para sa payo ko. Pareho sila.
Sabi ko sa kaniya, "Toon. Wala akong maipapayo sa iyo."
"Pero,
gusto kong hilingin na sana maging masaya ka,
pero masaya na kayo."
"Para talaga kayo sa isa't isa."
"May mabait at magandang asawa ka."
"Bagay kayo."
"Pareho kayong may estado, kasikatan, reputasyon, karunungan."
"Kapwa kayo natutuwang makasama ang bawat isa."
"Kapwa kayo maganda at guwapo. Bagay talaga kayo."
"At ako? Tingnan mo ako."
"Toon, naniniwala ako na hindi tayo dapat magbigay ng wala tayo."
"Kung hindi, para lang itong matabang tao na sumusubok magturo
kung paano magpapayat, hindi ba?"
"Naiintindihan mo ba ang sinasabi ko?"
Sabi ni Toon,
"Ano na ang gagawin natin ngayon?"
Kaya sabi ko, "Sige, alam ko na."
"Paano kung kayo ang magbigay ng payo sa akin?"
Nagawang kunan ng potograpo ang nangyari.
Hindi namin ito planado. Nangyari talaga ito.
Medyo alangan si Toon noong una, pero ginawa rin niya, sabi niya,
"Note, umaasa ako
na balang araw ay matagpuan mo ang taong para sa iyo."
Nalito kaming lahat.
Kita niyo.
Kahit na umiinom ka lang ng tubig, panay tingin pa rin ng tao sa iyo.
Sinusulit niyo ang bawat sentimo, ano?
Binili mo ba iyang manika?
Ang kyut naman. Puwedeng makita?
Ang kyut. Tingnan ninyo.
Para sa akin ba ito? Salamat.
Gusto ko rin ng isa.
Ngayon lang, habang nagsasalita ako…
Kapag nasa entablado ako at nakakita ako ng kakilala ko,
nagugulo ako,
nawawala sa tutok, at nakakalimutan ang sasabihin ko.
Ngayon lang, nakita ko si Tony Jaa banda rito.
Dito, tama? Nasaan si Tony Jaa?
Ayun siya. Si Tony Jaa. Hi. Na-miss kita.
Salamat sa pagpunta. Palakpakan natin ang kaibigan ko.
Astig siya.
Binisita ko si Tony Jaa sa bahay niya.
Gaano na ba katagal noong nagpunta ako roon?
Ah, magiging mahabang kuwento ito.
Lahat kayo gagabihin ng uwi.
Isang bagay iyon na hindi ko makakalimutan.
-Pero… -Ikuwento mo na.
Hindi naman siya masyadong nakakatawa. Medyo personal iyon.
Sige. Ikukuwento ko nang sandali lang.
Niyaya ako ni Tony Jaa na maghapunan,
at gusto kong makita ang bahay niya.
Gusto kong makita itsura ng bahay niya. Kaya pinag-usapan namin ang hapunan.
Inimbitahan namin sina Singto Numchok at Kong Huayrai.
Kakain kami ng hapunan kay Tony Jaa.
Nasasabik kami.
Sa panahong iyon ng buhay ko,
gusto ko talagang magkaroon ng nobya.
Alam ninyo iyon?
Sa sobrang kagustuhan kong magkanobya, nagpulong ang mga tauhan ko
para malaman kung paano gagawin iyon.
May 15 sa kanila sa pulong na iyon.
"Kailangan mong mag-Tinder."
"Swipe ka ng kaliwa at kanan." Tinuruan pa nila ako paano gawin iyon.
"Halika, gagawan kita ng account. Mag-premium ka."
Hindi ko ginagamit ang mga app na ito, ni wala nga akong TikTok.
Ginawa ng mga tauhan ko ang mga account na mayroon ako ngayon.
Sabi nila, "Sige lang, gawa ka ng profile mo."
"Ano ang ia-upload ko?" tanong ko.
"Tatlong litrato. Pipiliin namin ang okay para sa iyo."
Pinili nila ang ilang ayos na litrato na kinuha ko.
"Okay, sige."
Tapos sabi nila, "May iba-ibang layo ng edad."
Sabi ko, "Tingnan ko nga kung saang edad ako."
Kaya pinakita nila. "Nabibilang ka sa mga edad 50."
Nag-swipe ako sa mga profile at napasabi, "Ay wow."
Sa puntong ito, mapapares ako sa mga taong nasa home for the aged.
Ang sama. Kaya sabi ko sa kanila, "Hindi ito uubra."
"Mukhang okay ito," sabi nila.
-"Mukhang okay" ibig sabihin ay ano? -Hindi siya okay.
Kung isa akong matandang babaeng maputi na ang buhok, baka okay iyon.
Sabi ko, "Paano ako makakahanap ng kapares dito?"
Sabi nila, "Kuha tayo ng premium upgrade para makita muna natin ang profile nila.
Tapos malalaman mo kung gusto mo sila.
Kung gusto mo siya, swipe ka lang tapos match na."
Noong nagsisimula na ako, may tumutol na tauhan ko, sabi niya,
"Huwag. Huwag ninyong hayaang gawin iyan ni boss."
"Paano natin malalaman kung okay talaga ang babaeng iyon?"
"Puwedeng mukha siyang bata pa…
sabihin nating lampas 30 lang."
"Pero kapag nag-usap kayo, ano ang gagawin mo kapag,
una, hindi siya naniwalang ikaw iyan?"
"Tama."
Isipin natin na kunwari ikaw ito.
Nag-swipe ka, at nakita mo si Note Udom na ang ganda ng tiyan.
Sabihin nating nag-match ka kay Note Udom,
at nagsimula siya ng usapan.
"Hello." "Sino ito?"
"Ako si Note Udom." "Gago."
"Huwag mo nga akong lokohin. Hindi gagawa ng ganito si Note."
"Isa ka ba sa mga scammer?"
Alam ninyo sinasabi ko? Parang ganoon.
Kaya sabi ko, "Puwede kaming mag-video call para makita nila ako."
"Tawagan na lang natin sila kung ayaw nilang maniwala."
Sabi ng tauhan, "Hindi natin alam na sila… Paano kung may sinabi ka…"
"Paano kung i-rekord nila ang tawag
at i-post iyon sa Internet o gamitin iyon para i-blackmail ka?"
"Hindi ako natatakot." Sabi nila, "Malay natin?"
"Paano kung aksidente mo silang padalhan ng litrato ng ari mo?"
Sino, ako?
Inaasahan na iyon.
Totoo. Iyon ang bentahe ko.
Nagpumilit ang tauhan ko, "Hindi, hindi mo puwedeng gawin iyan."
"Hindi ka puwedeng gumamit ng mga app. Sumubok tayo ng mas malumanay."
Pagkatapos ay pinakita nila itong page,
"PlayQpid."
Narinig na ninyo siguro ito.
Tahimik lang na website para magpares
ng mga taong naghahanap ng pag-ibig.
May post para sa bawat tao,
nagdedetalye ng kanilang kiling, kung ano ang gusto nila at mga ganoon.
Kaya ginalugad iyon ng tauhan ko.
"Tingnan mo, ito. Lampas lang ng 30."
"Itong isa."
"Mukhang ayos siya, boss."
"Gusto niya ng taong marunong tumawa."
Alam ninyo? "Mature at mapag-alaga."
Mukhang ako nga iyon.
Sabi rin nito, "Mas gusto niya ang taong mas matangkad sa 5'8."
Hayaan mo na. Puwede nating subukan.
Puwede akong maglagay sa sapatos o tumingkayad tulad nito.
Kaya sabi ko sa tauhan ko,
"Sige lang. Padalhan mo siya ng text."
Ang tauhan kong si Nell ay nag-text sa kaniya.
"Hello. Nabasa ko ang post mo."
At ganoon lang.
"Nabasa ko na may hinahanap ka. May kilala ako."
"Para ko na siyang kapatid."
"Gusto ka niyang makilala,
at sa tingin niya ay ikaw ang hinahanap niya."
"Magiging interesado ka ba?"
Mga bagay na ganoon.
Sumagot siya at tinanong kung sino ako.
Kaya sinabi na lang ni Nell na si Note iyon, Udom Taephanich.
Hindi siya naniniwala.
Sabi niya, "Huwag mo akong lokohin."
Kaya sabi ni Nell,
"Boss, mag-video-call tayo sa kaniya."
Sumagot siya
at nakita ang mukha ko sa screen.
Sana nakita ninyo ang reaksyon niya.
Sabi niya, "Ano pong maitutulong ko?"
Sabi ko, "Wala, gusto lang kitang makilala. Nakita ko ang post mo."
"Ganoon,
bakit?"
Hindi ko puwede sabihing gusto kong maging nobyo niya. Masyadong mabilis iyon.
Kaya sabi ko, "Puwede tayong magkakilala bilang magkaibigan."
Sabi niya, "Okay."
Hindi siya makakibo, at siya ay…
nauutal.
Sabi ko sa kaniya,
"Kung libre ka, gusto ko sanang lumabas tayo para maghapunan."
"Para lang magkakilala tayo. Kailan ka libre?"
Hinayaan ko siyang mamili.
Baka gulat pa rin siya, kasi sabi niya,
"Libre ako ngayong gabi."
Ang galing. Ayos sa kaniya.
Hindi ako puwedeng tumanggi o magpakipot.
Kaya sabi ko, "Ayos. Magkita tayo ngayong gabi. Libre ako."
"Gusto mo bang sunduin kita o…"
"Kaya kong pumuntang mag-isa," sabi niya.
Napakaraming pag-aalangan sa usapang iyon.
Pero okay lang.
Nagkasundo kaming magkita sa harap ng opisina ko.
Nang pumayag akong magkita kami,
Nakalimutan ko talagang
may iba pala akong kausap
noong gabing iyon,
na yun mismong hapunan
kasama si Tony Jaa.
Alam ninyo iyon?
Napakahirap makatiyempo ng hapunan kasama si Tony Jaa.
Abala kaming lahat, at laging nasa ibang bansa si Tony Jaa.
Nagkita na kami dati nang ilang beses. Pero ang gabing iyon,
ang asawa at biyenan niya gustong ipagluto kami ng pagkaing hilagang-silangan.
Alam nilang tubong Surin ako. Pareho kaming mula sa iisang lalawigan.
Nang maalala ko iyon,
tinanong ko siya bago kami nagbaba, "May tanong lang ako."
"Ayos lang ba sa iyo kung ngayon,
sa hapunan ngayong gabi,
naroon din ang mga kaibigan ko?"
"Hindi naman seryoso ito. Kuwentuhan lang tayong lahat."
Akala ko ayos iyon. Hindi masyadong romantiko.
Puwede niyang makilala ang mga kaibigan ko.
Ayos sa kaniya iyon.
Sabi niya, "Sige. Ayos lang iyon."
Pero hindi niya alam kung sinong kaibigan.
Magkikita kami sa harap ng opisina ko. Tinawagan ko siya.
"Puwede kang pumarada sa ilalim ng puno." Tumawid ako palapit sa kaniya.
Habang binubuksan ko ang pinto para sa kaniya,
bumaba siya tapos ang itsura niya…
"Ah,
nasaan ang mga kamera?"
"Walang kamera. Wala talaga. Magtiwala ka sa akin.
Totoo. Gusto kitang makilala talaga."
Sabi niya, "Ah, okay.
Hindi ka gagawa ng prank sa akin?
Talaga?"
Pagkatapos ay sinara niya ang kotse at tumawid
papunta sa harap ng opisina ko.
Sabi ko, "Dito ako nakatira. May tatlong palapag dito."
"Sa pinakataas ako nakatira. Ang opisina, sa ikalawa."
"Ang silid para sa pulong ay sa baba. Dito rin nakatira ang nanay ko."
"Heto ang bahay ng nanay ko."
Gusto ko siyang maging komportable.
Pagkatapos ay sinabi ko, "Hintayin natin ang mga kaibigan ko."
"Kasama natin sila."
Pareho kaming nakatayo doon, naaasiwa.
Nakikipagkuwentuhan ako, tinatanong siya tungkol sa kung ano.
Habang nagsasalita ako, hindi pa siya talagang nakakawala sa gulat.
Tapos dumating si Kong Huayrai.
Umibis siya ng kotse niya.
"Oy, pare."
"Oy, Note. Sino siya?"
"Ah, nagpapa-kyut ka sa kaniya."
"Ayos."
"Ang galing."
"Ikaw ang pangarap niyang babae."
At lalo nang gumulo lahat.
Para bang kulang pa na makilala niya si Kong Huayrai,
dumating naman si Singto Numchok.
"Oy, Note. Wow."
"Okay, wala akong sasabihin. May magandang asal ako."
Isipin mo na kung ikaw ang babaeng iyon. Ano ang mararamdaman mo?
Ano'ng nangyayari? Nalilito na siguro siya.
Kaya ang sabi ko, "Pupunta tayo sa bahay ng isa pang kaibigan,
na medyo malayo rito."
"Medyo mahirap pumunta roon, kaya sasakay tayong lahat sa van."
Nakaupo ako rito. Nakaupo siya riyan.
Sa likod sina Singto at Kong.
May isa pang nakakaalam ng daan ang nagmamaneho.
Noong papunta na kami, kinakabahan yung babae.
Siya ay…
Isipin ninyo kung nasa lugar niya kayo.
Kami, hindi namin naisip na kami ay…
Tao kaming lahat.
Gusto ko siyang makilala. Hindi ko iniisip na espesyal ako.
Habang papunta, sinubukan kong makipag-usap.
Kapag may tinatanong ako, maikling sagot lang ang ibibigay niya.
Napakalayo ng bahay ni Tony Jaa.
Para kaming luluwas papunta kung saan.
Mula sa pangunahing kalsada, ang kipot ng daan papunta sa bahay niya.
Dinaanan namin ang mga abandonadong gusali at taniman ng saging.
Hula ko ay iniisip niya siguro,
"Ang tatlong hayop na DTK
ay magkakasamang nanggahasa sa may taniman ng saging."
Pero sinubukan naming gawin siyang komportable.
Nagpapatawa kami.
Inaawit ni Kong ang single na hindi pa naipapalabas.
Humuhuni si Singto. Tuwang-tuwa kami.
Pero yung babae, hindi talaga siya kumikibo.
Hindi ko alam ang gagawin ko. Siguro ganoon nga talaga iyon.
Bale papunta na kami roon. Tinawagan ko si Tony.
Tinanong niya, "Nasaan na kayo? Nasaan na kayo ngayon?"
Sabi niya ay mahirap pumunta sa bahay niya.
Kailangan naming lamapasan ang mga palumpong na ito.
Kaya pumarada kami kung saan niya sinabing naroon ang bahay niya.
Isipin ninyo ito.
Hindi bahay ang bahay ni Tony Jaa.
Bumili siya ng isang gusali na pang-apartment.
Yung buong gusali.
Hindi ko alam kung ilang silid ang naroon. Isang buong gusali iyon.
Para siyang apartment,
isang lumang dormitoryo, napipilas na ang pintura sa mga pader.
Katulad noong sa Buppah Rahtree.
Mahilig si Tony Jaa sa mga ganoon.
Binili niya iyon.
Pagtagal, tinanong ko siya kung bakit niya binili iyon.
Sabi niya ay malapit sa lawa ang gusali.
Gustong gusto niyang tingnan ang tanawin ng lawa.
At gusto niyang mabuhay
nang misteryoso, parang totoong manlalaban.
Hindi siya bahay. Ginawa niya itong kanlungan.
Para siyang lihim na lugar para sa pagtitipon
kapag nagkikita-kita ang mga bayani,
kung saan ninyo makikita mga ahente ng CIA, si James Bond.
Dati siyang dormitoryo. Napakaraming kuwarto roon.
Ang ginawa niya, giniba niya yung lahat ng mga dingding.
Kaya makakakita ka ng poste sa buong bahay niya.
Isipin ninyo ang kantina sa paaralan
noong bata pa kayo
na may malalaking poste sa napakaluwag na lugar.
Para sa mga kuwarto, hinayaan lang niya yung mga dingding.
Giniba niya yung ibang mga kuwarto, maliban sa mga banyo.
Kaya ang labas niya ay isang kuwarto, malaking espasyo, kuwarto, at espasyo pa.
Buong buhay ko, wala pa akong nakikitang bahay tulad noon.
Pagparada namin, hindi alam ng babae kung ano iyon.
Pumarada kami. Hindi pa rin siya makapaniwalang nakilala niya kaming tatlo.
Pagbukas ng pinto, bam!
Nakatayo doon si Tony Jaa at nagsasalita…
Yung babae…
Iniisip niya siguro, "Ano'ng klaseng kalokohan ito?"
Hindi mo basta makakausap si Tony Jaa.
Nakita ng babae si Tony at sinabing, "Ano iyan?"
Tapos yung ginagawa ni Tony Jaa…
Nakipagkuwentuhan siya kay Singto. Sanay sila ng Cambodian. Nagbibiruan sila.
Walang elevator, kaya gumamit kami ng hagdan,
parang yung mga nasa dormitoryo.
Medyo luma na yung gusali.
Nang nakarating kami sa ikalawang palapag,
puno siya ng poste na maraming maaliwalas ang lugar.
At may gym
na may mga almuwadon para sa pagtambling.
May mga salamin, gamit sa laban,
mga espada at lance.
Hindi siya bahay. Hindi talaga. Para siyang gym.
Sa tabi ng gym ay silid para magdasal.
Sa loob noon ay…
isang altar na 15 metro ang haba.
Para siyang dalawang kuwartong pinagsama.
Sa altar, naroon ang mga estatwa ng Banal na Ermitantyo, Panginoong Naga,
lahat ng klase ng estatwang Buddhist, pero walang Ong-Bak.
Magkakatabi ang mga estatwa.
Napakaraming usok ng insenso.
Para magamit ang banyo, kailangan mong pumunta sa likod, sa kabilang dulo.
Magkakalayo ang bawat bahagi ng bahay.
Sa disenyo ng loob ng bahay, siguro ay tumira si Tony Jaa
sa napakaraming bansa,
kaya binili lang niya kung anuman ang gusto niya.
Bale may loft na may Tsino,
Europeo at Cambodian na impluwensya.
Angkor Wat, Angkor Thom.
May bahid din na Pranses.
Ang gulo.
Pero sino ang magsasalita laban doon? Si Tony Jaa ang pinag-uusapan natin.
Pagkatapos noon,
sabi namin sa babae na maging komportable lang siya,
na imposibleng gawin.
Nakaupo siya na tuwid na tuwid ang likod niya.
Ganoon din ako. Pero hindi ko naisip iyon noon.
Inihain na ng asawa ni Tony ang pagkain. Sinamahan din kami ng biyenan niya.
Tapos ay inilabas ni Tony Jaa ang karaoke.
May TV, kaya nagsimula na kaming magkantahan.
Kapag kasama natin ang mga kaibigan natin, normal lang tayo.
Bara-bara lang kaming kumakanta. Halos lasing na si Kong.
Ganoon din si Singto.
Nagsimulang umawit at mag-rap sa wikang Cambodian si Tony Jaa.
At magaling siyang sumayaw na parang si Michael Jackson.
Magugulat siguro kayo. Pero nag-moonwalk siya sa buong bahay.
Ang galing talaga. Tapos parang estatwa lang yung babae.
Gulat na gulat siguro siya.
Iniisip kung ano ang ginagawa niya roon.
Hindi ko iniisip na malalasing siya sa unang date,
pero wala siyang tigil sa pag-inom.
Tipong, "Nananaginip ba ako? Totoo ba ito?"
"Niyaya ako ni Note Udom na maghapunan.
"Tapos ay nakilala ko sina Singto at Kong."
Umaawit kami,
at kapag umaawit kami, nagkakasiyahan, may usapan kami:
Anuman ang sasabihin namin, dapat mag-rap kami.
Magpapatugtog kami ng beat sa YouTube, yung mga libre.
Ang babaeng ito, ano ginagawa niya rito?
Nakaupo lang at walang kinakasuap
Kaya ipinasa ko ang mikropono kina Singto at Kong.
Lasing siya. Sinusubukan niyang tumakas sa anuman ang nangyayari.
Ang ganda niya pagpunta niya sa date. Ngayon magulo buhok, malagkit mukha niya,
parang nakaupo siya sa kariton ng pagkain na iniisip, "Hanep, totoong buhay ba ito?"
Pero sinisiguro namin lagi na inaasikaso siya.
Nakikipagkuwentuhan ako.
Pero siguro ay sobrang nakakalula ang gabing iyon para sa unang date.
Sobra kaming nagkakatuwaan. Tony, ang saya ng gabing iyon.
Naroon kami hanggang ewan ko kung anong oras.
Tapos ay umalis na kami.
Hinatid namin yung babae sa parehong babaan.
Umalis na sina Singto at Kong.
Inihatid ko siya sa kotse niya.
Noong sinasara ko ang pinto, sabi ko, "Salamat sa pagpunta ngayong gabi."
"Ang saya-saya."
Ang itsura ng mukha niya.
Parang sinasabi niyang, "Iyan ba yung kasiyahan?"
Pag-alis niya, nag-text ako sa kaniya tulad ng isang maginoo,
sabi ko, "Ingat pag-uwi."
Nakatira siya sa bandang Rama II. Umalis na siya.
Nag-text uli ako,
"Ingat sa pagmamaneho. Mabigat ba ang trapik sa Rama II?"
Parang ganoon.
Nakauwi siya noong gabing iyon.
Mula 10:00, 11:00… Hatinggabi siguro. Bago ako natulog, nag-text uli ako.
Hindi siya sumagot.
Baka pagod na siya.
Kinabukasan, gumising ako ng mga 8:00 a.m.
"Magandang umaga." Pinadalhan ko siya ng mga kyut na sticker at ilang biro.
Wala pa rin.
Tapos, nagtext uli ako, noong tanghali saka noong gabi.
Tapos naka-block na ako.
Hindi nakakatulong ang maging kilala.
Ang gulo talaga.
Pagkatapos ng nangyari, nagpulong kami sa kumpanya.
"Tingnan ninyo. Ano ang ibig sabihin nito? Sabihin ninyo."
"Ano ang nangyari?" tanong ko. At ang lahat ay,
"Boss."
"Baka nakita niya…"
"Baka hindi niya inakalang ganoon kayo
aasta ng mga kaibigan mo."
"Baka sobrang nabigla. Sobrang bilis. Sobrang inagad."
"Baka sobrang nagulat siya." Ah…
Isang linggo na. Hindi pa rin siya nakakabawi sa pagkagulat?
"O baka hindi ka niya tipo,
pero ayaw lang niyang sabihin."
Baka noong nakilala niya ako, mas matanda ang itsura ko sa inaasahan niya.
O baka hindi ako ganoon kaguwapo.
Sabihin na lang nating hindi siya umubra.
Hindi nakatulong ang kasikatan.
At ang mga pagpapala mula kay Toon ay hindi ako iniligtas sa kalokohang iyon.
Kaya sabi ko, tama na ang mga kasal para sa akin.
Ngayon, mga burol, hindi rin ako pupunta sa mga iyon. Sasabihin ko rito.
Sawa na ako sa mga burol. Hindi na ako pupunta.
Minsan ay iniisip ko para sa sarili kong libing, baka hindi rin ako pumunta.
Abala ang pagpunta sa mga burol.
Nakakaabalang maghanap ng paparadahan,
lalo na sa Wat That Thong, alam ninyo?
Mas mahirap maghanap ng lugar doon kaysa sa Siam Paragon.
Paikot-ikot lang ako hanggang sa makahanap ako ng lugar.
Pumarada na lang tayo sa tabi ng isa sa mga bahay ng monghe.
Sumingit ako. Tapos ay kailangan kong hanapin yung bandila.
Alin doon? Ay, patay. Naka-amerikana ako.
Kailangan kong maging magalang.
Bilang artista, kailangan.
Mas gugustuhin ko pang magsuot ng sando.
Kaya suot ang amerikana ko, kailangan kong hanapin ang pavillon.
Pinapawisan na ako. Basang-basa na ang kili-kili ko.
At iba-iba ang mga pavillon.
Magkakaiba ng laki, walang pagkakasunod-sunod.
Narito ang Pavilion One, doon ang Four, ang Eight naman ay doon sa malayo.
Hindi sila sabay-sabay na itinayo. Hindi ko mahanap yung tama.
Sa harap ng mga pavillon, walang karatulang LED
o litrato ng mga namatay, alam ninyo?
Tipong, "Heto ako."
Hindi ko alam kung nasaan ang mga karatula.
Pagpasok ko,
nakikilala ako ng mga tao.
Pagpasok ko, lalapit sila para batiin ako,
"G. Note, salamat po sa pagpunta. Dito po."
Papaupuin nila ako, at makikita ko ang litrato.
Peste. Maling patay.
Paano ako tatakas nito?
Pauupuin nila ako sa pinakaharap.
Nakita na ako ng lahat. Alam nilang ako yung nakaupo doon.
Peste. Kailangan kong umalis.
Tapos ay binigyan nila ako ng tubig at makakain.
Peste. Paano ko sasabihin sa kanila?
At nakatingin sa akin yung pamilya,
"Kailan pa natin siya nakilala?"
Kaya sabi ko,
"Ay, may tawag ako."
Tapos ay lumabas ako at umalis.
Sa isang burol…
Habang tumatanda ka, papaupuin ka nila
sa pinakaharap.
Para sa mga may edad nang bisita, may mga silya na may binting parang leon
o ilang sopa sa harapan.
Sabihin nating bisita ka sa burol.
Kapag hinihila ako, sabi ko, "Ayos lang." "Sige na po," sabi nila. "Sige na nga."
Kaya uupo ako.
Kapag nasa harap ka, hindi ka makakatayo.
Kapag may kausap ka sa telepono, hindi magandang tingnan.
Hindi mo maintindihan ang mga awit ng monghe.
Ano bang sinasabi nila? Wala kang ideya.
Bakit ba hindi sila makapagsabi ng simpleng mensahe?
Kaya nakaupo ka doon, walang laman ang utak.
Nakakabato naman.
Gusto mong ilabas ang cell phone mo at manood ng pagtitiris ng taghiyawat.
Ganoon din kalungkot, alam mo?
Pero, hindi, hindi puwede. Ano nang gagawin ngayon?
Sa isa pang burol,
sasabihin nila, "Maari bang lumapit si G. Note Udom
para sindihan ang kandila bilang pagpupugay sa Tatlong Hiyas?"
Ako?
Talaga?
Hindi puwedeng ako ang punong panauhin sa isang burol.
Kung sinabi nila ito, hindi na ako nagpunta.
Isipin ninyo ito.
Nasa burol ka.
Sasabihin nila,
"Maari bang lumapit si G. Note Udom
sa entablado
para sindihan ang kandila bilang pagpupugay sa Tatlong Hiyas?"
Lalapit ako.
Sa burol, alam ko namang magpakatino.
Talagang Men in Black ako.
Alam kong malungkot na okasyon iyon.
Kaya naglakad ako.
Natatawa sila, tulad ng ginagawa ninyo ngayon.
Hindi ko alam kung ano ang mali sa ginawa ko.
Sarado naman ang zipper ko. Mahinhin ang pananamit ko.
Misteryo talaga.
Asiwa akong nakatayo sa harap ng imahe ng Pangunahing Buddha.
Yung tagapangisawa na naka-kayumanggi ay sinabi sa mikropono,
"G. Note Udom, maari na ninyong sindihan ang kandila."
Binulong ko sa kaniya, "Nasaan ang kandila?"
"Nasaan iyon?"
Sinabi niya sa mikropono mismo, "Pindutan ng ilaw iyon."
May itinuro siyang pindutan.
Ito yung tipong nakikita mo sa harap ng mga banyo. Pinindot ko.
Puro sila de-kuryente… yung insenso, yung kandila.
Sumindi sila.
Lahat sabay-sabay.
Kailangan bang ako?
Abot lang ng kamay mo, tanga.
Nakakahiya ba? Sobra. Habang nandoon ako sa taas,
nang hindi ko mahanap ang kandila, nakarinig ako ng mga taong tumatawa.
Kahit yung mga monghe, pinipilit nilang huwag tumawa,
tinatakpan nila ang mga mukha nila ng mga pamaypay na talipot.
Hindi ako nararapat sa mga malulungkot na pagtitipong ganoon.
Heto ang isang hindi ko maintindihan:
Sa burol, hinihiling nila sa iyong silipin mo ang bangkay.
"Halika po. Dito po kayo. Ipapakita ko sa inyo ang bangkay."
Para saan pa?
"Walang ibang makakakita nito."
Bakit kailangan ko pang tingnan?
Pinalapit ako ng nanay ni Pop Areeya, "Halika tingnan mo."
"Tingnan mo mukha ng nanay ko. Kulay rosas pa rin."
Binuksan niya ang ataul. Ako naman, "Ayoko."
Gusto ko silang maalala
tulad noong mga buhay pa sila.
Hindi bilang bangkay na tatakutin ako pag-uwi ko sa gabi.
Hindi ko lang makuha ang punto.
Ano bang nakakatuwa rito?
Isang bangkay na may bulak…
at makeup na parang…
Lalo na yung may sugat. Iilan lang nakakakuha ng tamang kulay ng foundation.
Ibig kong sabihin, ang patay,
wala silang masasabi ukol dito.
Kaya nagtanong ako sa eksperto,
"Ano ba ang punto? Kailan ba ito nagsimula?"
"Mahabang tradisyon ito. Ito ay para mapagnilayan ng tao ang kamatayan."
"Nakikita nila kung ano ang kamatayan."
Nauunawaan ko ang pagninilay ng kamatayan,
pero naitanong na ba ninyo ang namatay
kung gusto nilang makita sila ng ibang tao na ganoon?
Isipin ninyo. Hindi ninyo kailangang maging patay.
Bawat babae sa bulwagang ito,
isipin ninyong natutulog kayong wala kayong makeup.
Pagsapit ng 5:30 a.m., nasa bahay mo na ang mga tao.
May kumot na nakatalukbong sa iyo.
Papasok ang mga tao. Aalisin ang talukbong…
"Hayaan ninyo akong pagnilayan ang kamatayan."
Magugustuhan ba ninyo iyon?
Kung hindi, huwag ninyong gawin iyon sa ibang tao.
Puno ng asiwang pagkakataon ang mga burol.
Minsan, nasa burol ako ng tatay ni Toni Rakkaen.
Naroon din si Kandy Rakkaen.
Magkakilala kami.
Napakataas ng respeto ko sa nanay nila, pambansa alagad ng sining, Banyen Rakkaen.
Sa Wat That Thong ang burol.
Pagdating ko roon,
alam ko kung paano kumilos.
Dumating ako roon at binati sila.
Tapos ay lumapit ako sa seremonya.
May mga tao na roon.
Ngayon, kinukunan nila ako,
pinopost nila ako sa TikTok at kung saan pa.
Tapos ay may matapang na babaeng lumapit…
"Note, puwedeng humingi ng selfie sa iyo?"
Burol iyon. Okay. Sige.
Sinusubukan kong maging kalmado.
Kaya nagpakuha kami ng selfie. Tapos may isa pang lumapit.
Klik. Tapos may isa pang lumapit. "Puwede po ba ninyong hawakan ang kamera?"
"Ang laki ng braso ko," sasabihin nila.
Tapos ay mas maraming tao ang dumating. Lumaki ang pulutong ng tao.
Sabi ko sa sarili ko, "Huwag ngingiti. Burol ito."
Parang mas nagustuhan pa nila. Mas marami pang dumating.
Gusto nila ang litrato ko na hindi ngumingiti.
Tapos ay may nagsabi, "Lipat tayo doon. Napakasikip na rito."
"Lipat tayo rito. Maluwag na espasyo iyon. Mas komportable rito."
Saan iyong doon? Sa harap ng ataul.
Naroroon ang ataul kasama ang mga bulaklak na iyon.
Ang larawan ng tatay niya na namatay ay naroroon.
Gusto nilang magpakuha roon.
Hindi ko alam ang gagawin ko. Hindi talaga.
"Halika rito, halika."
Tinatawagan nila ang pamilya nila mula sa malayo.
"Bilisan ninyo. Nandito si Note. Bihira natin siyang makikita."
Apat o limang tao ang nagtipon.
"Hey."
"Kandy, lapit ka. Toni, halika. Hintayin natin si Toni."
"Kunin mo rin ang kamera na ito. At ito rin."
Ang daming kamera na hawak ng tao.
Wala ba silang group chat?
Parehong litrato rin naman iyon, alam ninyo?
"Okay. Handa na?"
Isa, dalawa, maliit na puso.
Maliit na puso?
Mas magalang pa ako sa tatay ninyo kaysa sa inyong lahat.
Gaano ba dapat kalaki ang maliit kong puso?
Gaano ba kalaki dapat sa burol?
Nababaliw ka na ba?
Hindi iyon para sa akin.
Hindi para sa akin.
Hindi para sa akin ang mga burol.
At yung mga burol na iyon na may maraming korona ng patay, tingin ko ay mali iyon.
Napakamahal ng mga korona ng patay.
Yung mga binibili ko para sa mga iginagalang na tao o sa kapwa artista
ay babayaran ko ng 10,000 baht.
Sampung libo para sa mga may sariwang bulaklak.
Bibilhin ko iyon mula sa Napasorn sa Pak Khlong Talat.
Hindi ako makabili ng mas mura. Bakit? Dahil nakalagay doon ang pangalan ko.
Nakakahiya.
Kung aalisin ko ang pangalan ko, bibili ako ng korona na halaga ay 380 baht
na may sedang nakatupi na parang tangang paboreal.
Dahil naroon ang pangalan ko.
Tipong, kung kaya ko,
papatutukan ko sa kanila ng ilaw at isasama ang presyo.
Sampung libo, pare.
Nagpunta ako sa burol ng isang kilalang kaibigan.
Kilala niyo sila.
Mga korona ng bulaklak? Napakarami.
Kulang ang espasyo. Mula kisame hanggang sahig.
Kailangan nilang umupa ng isa pang tolda para isabit lahat ng korona.
Kulang pa. Kailangan nilang umupa ng apat. Apat na tolda. Napaisip ako…
At pagkakita ko ng mga pangalan, puro mga kilalang tao.
Noong araw na iyon, nanatili ako hanggang matapos ang seremonya.
Gusto kong malaman kung ano ang gagawin nila sa mga koronang iyon.
Kumukuha ako ng video, pero hindi para gumawa ng dokumentaryo.
Gusto ko lang talagang malaman. Kaya naghintay ako.
Sa dulo, nang nakaalis na ang lahat, dumating na ang mga bantay ng templo
dala ang tatlo o apat na traysikel.
Yung iba ay malalaki na may motor.
Ibinaba yung mga korona at inihagis sa mga traysikel.
Kinunan ko ang pangalan ng ilan sa mga artistang iyon.
Nang nakuha na nila lahat ng korona,
itinapon nila mga iyon sa mga BMA na basurahan, yung mabibigat.
At ganito nila tinatapon ang mga iyon.
Nagkuwenta ako.
Natapon lang ang 10,000, 20,000, 30,000, 40,000.
Nagkakahalaga ng apat na milyong baht lahat ng korona ng patay.
Nasayang lang lahat.
Gusto ko ang ginagawa nila sa Wat Cholpratarn Rangsarit.
Hindi sila tumatanggap ng mga korona ng patay.
Tumatanggap lang sila ng pamaypay.
Naroroon ako.
Nagkalat sa buong pavillon ang mga tagahanga.
Baka mas matindi pa kaysa roon sa mga nasa tindahan ng pamaypay.
Kung lahat sila ay bubuksan, lilipad ang peluka mo.
Tama na sa mga burol.
Araw ng Paglilinis ng Puntod. Hindi rin ako pupunta sa mga ganoon.
Sinabi ko sa nanay ko na ang dating burol
ang huli para kay Udom Taephanich.
Para sa akin, ang Araw ng Paglilinis ng Puntod
ay kapag ang mga magkakamag-anak na ayaw makita ang bawat isa
ay napipilitang magsama
sa isang kakila-kilabot na lugar,
sa napakatinding init,
kumakain ng nakakadiring pagkain.
Masama na yung pupunta ka ng puntod.
Ang tatay ko, pumanaw siya noong anim na taon ako.
Para makarating sa puntod niya, kailangan naming dumaan sa tubohan.
Hindi siya magarang puntod.
Hindi ganoon karami ang pera namin.
Kaya nasa likod ng tubohan ang puntod niya sa Ban Bueng, Chonburi.
Nakakapagod pumunta doon. Ang sama ng trapik palabas ng Bangkok.
Pagkatapos ay maglalakbay kami sa mga tubohan. Sobrang maalikabok.
Yung mga mayayaman ay tinatayo ang mga puntod nila sa magagandang lugar…
malapit sa tubig, malapit sa mga bundok, yung mga malalaking puntod sa mga burol.
Yung iba ay kasinglaki ng entabladong ito.
Yung sa tatay ko ay ganito lang kaliit.
Napakamaalikabok ng daan.
Mahirap ding pumarada. Baka pumarada ka sa puntod ng iba.
Masyadong magkakalapit silang lahat,
kaya dapat pumarada sa gilid ng bangketa at tiisin ang init ng araw papunta roon.
Walang lilim.
Wala ni isang puno. Masusunog ka roon. Kailangan naming makahanap ng tolda.
Kaya nagtayo kami ng toldang inarkila namin para bigyan kami ng lilim.
At hindi pwedeng sobrang laki ang tolda,
kung hindi ay malililiman nito ang ibang puntod.
Baka magalit sila.
Kaya siksikan ang buong pamilya
sa ilalim ng maliit na toldang iyon sa gitna ng init.
At naroon ang puntod na inayos para magmukhang
inaalagaan namin iyon.
Ilang araw lang ang nakakaraan, nakakamanghang tumubo ang mga damo.
Ang totoo, ilalagay lang namin ang damo doon.
Kamakailan lang.
Kailan lang din ay pininturahan namin ang puntod para magmuka itong
inaalagaan namin.
Eh, kung tutuusin, sa natitirang bahagi ng taon,
iniiwan lang siyang nakabilad sa araw.
Baka maitim na nga siya ngayon.
Walang damo roon,
wala ni isang kabibe.
Tradisyon na ikalat ang mga kabibe sa mga puntod. Mga bagay na ganoon.
Kaya ang nangyari, napakainit na araw noon.
Sobrang init. Ano bang ginagawa ko rito?
Lahat ng taong galit sa bawat isa ay hindi naman talaga nakakapag-usap.
Kailangan nilang maghati-hati sa tolda sa init na iyon
na may tugtog ng mga paputok na pumuputok…
Ang magkakamag-anak na galit sa bawat isa ay nagsimulang mag-usap na may tono,
parang may tonong galit na hindi galit…
"Wala pang trabaho ang anak mo?"
"Maayos sa ibang bansa ang anak ko."
"Magkano ang suweldo mo?" "Ano'ng kotse minamaneho mo?"
"Kotseng galing Japan? Galing Europa ang kotse ko. May kabigatan ang mga pinto."
Nagsisimula nang mag-init ang usapan at sasabog na.
Kapag nasa iisang tolda ka
kasama ang taong kinamumuhian mo sa Araw ng Paglilinis ng Puntod,
Hindi iyon komportable. Ano ang gagawin mo?
Magsisindi ka ng mga paputok.
Sa Araw ng Paglilinis ng Puntod, magsisindi ka ng mga paputok.
Ang pagsisindi ng mga paputok ay isang gawain na…
Wala pa akong nakikitang taong kalmado habang nagsisindi ng paputok.
Hindi siya parang…
Sinuman ang gumagawa nito ay parang…
"Hindi, ikaw na ang gumawa."
Walang may gusto noon.
At kapag nasindihan ito, kailangan mong tumakbo
at takpan ang tainga mo.
Gusto mo iyong maging maingay, pero tatakpan mo ang tainga mo.
Puno ang hangin ng asupre at mga piraso ng papel.
Naiirita ang ilong ng lahat. Ano ba naman ito? Ano ba ang silbi?
Ganoon talaga iyon.
Mga tagagawa ng paputok, hindi ba kayo puwede
na gumawa na lang ng mga taga-kontrol?
Magiging mas ligtas na lugar ang mundo.
At bakit ba natin kailangang gumamit ng malalaking rolyo?
Sinasabi ko sa tao, "Dapat tayong kumuha ng maliit lang. Isang rolyo ng 100."
Tapos na.
Sasabihin nila, "Hindi ka nila bibigyan ng mga suwerteng numero."
"Kailangan nating bumili ng higit sa 500 para makuha suwerteng numero sa lotto."
Hindi na gumagamit ng karaniwang insenso ang nanay ko.
Ginagamit na niya yung mga uri na kapag sinindihan mo,
lilitaw ang mga suwerteng numero.
Ginagamit niya ang mga iyon para bumili ng tiket ng lotto.
Tinanong ko, "Ano ba ang punto ng mga paputok?"
Sabi niya, "Para alam ng tatay mo na narito tayo."
"Pero multo si Tatay."
"Paano niya hindi malalaman na nagpunta tayo? Ama at anak pa ba kami?"
"Huwag mong sabihin iyan."
"Ang punto ay, ang pagsisindi ng paputok ay parang
tinatawag natin siya
para kainin ang pagkain dito."
"Paano mo nalalamang kumakain si Tatay?"
"Nakikita mo lahat ng puntod na hindi binibisita ninuman?"
"Paano kung pumunta sila para kainin ang pagkain natin?"
"At mahilig si Tatay sa magarang pagkain at alak."
"Baka nga kumakain siya sa malaking puntod doon."
"Maganda ang panlasa niya."
"Hindi siya mag-iiskuwater dito, kinakain ang tuyot na manok na ito."
"Bakit ba kailangang narito ako?"
"Dahil may dugong Tsino ka. Ang pangalan mo, Taephanich."
"Lahat ng Taephanich ay may pangalang Tsino."
"Ang pangalan ng tatay mo ay Toh Kim."
"Ang sa tiyo mo naman ay Toh Kai."
"At nariyan sina Toh Leng, Toh Song, Toh kung ano, sabihin mo lang."
Kaya tinanong ko, "Paano ako?"
Sabi niya, "Ikaw si Toh Tuek Tuek."
Kaya ayoko na sa mga burol.
Tapos na ako sa Araw ng Paglilinis ng Puntod.
Ngayon ang mga mesa ng chef,
hindi ko rin gagawin ang mga iyon.
Ang mesa ng chef ay parang omakase.
Ang ibig sabihin ng omakase ay
ang tiwalang binibigay mo sa chef.
Kaya sila ang bahala sa lahat.
Sa omakase, hahayaan mo silang piliin ang pagkain,
dahil ayaw mo.
Ang piliin kung ano ang kakainin ay puwedeng pagsimulan ng away
ninyo ng asawa mo.
Yung mga may asawa ay alam ito.
"Ano'ng kakainin natin?"
Sasabihin ng babae, "Kahit ano."
Nasabi ko na ito noon. Ang katagang ito, "kahit ano," ay puwedeng simula ng giyera.
Kaya sa omakase, hindi mo kailangang mamili.
Hayaang ang chef ang mamili.
Minsan ay may ideya ako
kung paano lutasin ang problemang ito ng "kahit ano".
Mainam kung ang 7-Eleven ay may pagkaing kakainin na lang
na walang etiketa sa mga iyon.
Hindi mo alam kung ano ang laman nila.
Mga mystery box meal.
Hindi mo makita ang nasa loob.
Kapag sinabi ng asawa mo na, "Kahit ano," kukuha ka na lang ng kahon,
at kailangan nilang kainin iyon.
Okay, sa omakase, hahayaan mong chef ang pipili ng pagkain para sa iyo.
Kaso, ang mga chef ngayon, ayaw na nilang magluto.
Gusto rin nilang mag-Ted Talks.
Mahilig silang magkuwento.
Napakaraming kuwento.
Napakarami nilang ibabahagi.
Kapag kumakain ako sa labas, gusto kong kumain at tapusin na iyon.
Pero kapag nagpunta ako sa omakase, kailangan kong maghintay nang matagal.
Alam ninyo? Nagpapaliwanag sila ng mga bagay.
Napakaraming mesa, pero nakatutok lang sila sa akin.
Sabi ng chef,
"G. Note,
ito ay baboy na Ibérico."
Pakiramadam ko ay tanga ako. Kailangan ko pang saliksikin ito.
Ano ba ang baboy na Ibérico?
Nanggaling ba iyon sa mga Aborigines?
Wala silang ugnayan. Mahal na baboy lang siya.
"Napakahirap magpalaki ng mga baboy na Ibérico, napakamahal."
"Mahigit isang taon ang kinailangan namin para patuyuin itong pata na ito."
"G. Note, namnamin po ninyo."
"Hindi ninyo kailangang alalahanin ang taba
dahil ang baboy ay mula sa aming sariling babuyan
sa kabukiran ng Inglatera."
"Pinakakain ang aming mga baboy ng mataas na kalidad ng darak ng trigo."
"Mas mahalaga, hinahaluan namin ito ng asin. Asin na Himalayan."
"Napakataas na kalidad. Hinahalo namin ito at pinapakain sa mga baboy."
"Bakit mo kailangang lagyan ng asin iyon?"
"Natitikman ng mga baboy ang asin."
"Kapag kinain ng mga baboy ang pagkain, mauuhaw sila."
"Tapos?"
"May lawa kami sa burol."
"Kailangan mong akyatin mula sa baba ng burol
mga isang kilometro ang layo."
"Kaya tinuturuan namin ang mga baboy, pagkakain nila,
na umakyat ng burol
para uminom sa lawa."
"Tapos?"
"Pagkainom nila, magugutom sila
at kailangang bumaba ng isa pang kilometro para kumain."
"Tapos aakyat uli sila, maglalakad ng isa pang kilometro."
"Kaya ang mga baboy namin, tulad nito,
ay walang taba kasi palagiang may ehersisyo ang mga baboy namin."
Bakit niya ito sasabihin sa akin?
Sa tingin mo ba ay mas nanamnamin ko ito?
Gumagawa ka ng kasalanan, tanga ka.
Sisingilin ka ng karma.
Sa susunod na magbabawas ka sa gasolinahan ng PTT,
ang bidet, pambuhos na tubig, toilet paper ay lahat nasa gasolinahan sa Bangchak.
Sa isa pang mesa ng chef, tanyag ang chef.
Nagtatrabaho siya sa Workpoint.
"G. Note, ito po ay isang matang-pusa mula sa bulkan."
"At ako lang ang tanging kinatawan ng Thailand para sa isdang ito."
"Kailangan kong sabihin sa inyo na
mula ito sa aming palaisdaang mataas ang kalidad."
Ayan na naman sila sa sarili naming palaisdaan.
"Pinapalaki namin ito sa bunganga ng bulkan sa Indonesia."
Hindi ko siya niloloko nang tinanong ko,
"Bakit ganoon kalayo?"
"Ah, G. Note, hindi naman ito delikado dahil isa na itong patay na bulkan."
"May lawa sa bunganga ng bulkan dulot ng ulan."
"Maraming mineral sa paligid ng bulkan,
kaya ang aming matang pusa ay pinalaki
sa kuhanan ng tubig na puno ng mineral."
"Ano ang pinapakain niyo sa kanila?"
"Pinapakain sila ng namatay nang matang-pusa na mula sa bulkan
na pinatuyo at giniling para maging pulbos."
"Kaya ang ecosystem doon ay puno ng mineral."
"Puno ng mineral ang isda."
"Sana'y masarapan kayo. Wala iyang taba."
Habang kumakain ako, si Jo, si Thana Thienachariya, ay nagtext.
Sabi niya, "Anong balita? Gusto mong kumain?"
Kaya nagpadala ako ng litrato, sabi ko ay nasa mesa ako ng chef,
ang tanging lugar kung saan makakahanap ng matang-pusa mula sa bulkan sa Thailand.
"Gusto mo akong samahan? Ano'ng kakainin mo ngayon?"
Sabi niya ay nasa Lhao Lhao siya, at nagpadala ng litrato ng pagkain niya.
Matang-pusa na mula sa bulkan.
May isa pang chef na may isang bituin na Michelin mula sa New York.
"Ngayong nakabalik na ako sa Thailand, magpapakitang-gilas ako
sa industriya ng pagkain para mamangha ang mga Thai."
"Gagawa ako ng inihaw na manok at piniritong manok."
"Paano naging bago iyon? Mayroon din kami niyan dito."
"Napaka-espesyal ng manok ko. May sarili akong manukan."
Na naman?
"Pinalaki sa isang bukal sa may Chiang Rai ang mga manok ko."
"Umiinom sila sa may bukal, na napakalinis."
"Pinalaki sila sa taniman ng longan. Sa sarili kong taniman ng longan."
"Bale longan ang kinakain ng mga manok. Mas malambot ang mga karne nila."
"At alam ba ninyo na mainam sa tuhod ang mga longan?"
"Gumagamit sila ng katas ng longan para gumawa ng langis sa tuhod."
"Ito ang bentahe namin."
Naisip ko, may gout ako.
Ibon ang mga manok.
Anuman ang ipakain mo sa kanila,
susumpungin pa rin ako ng gout.
Kamakailan lang, may pinuntahan akong lugar sa Ratchaphruek.
Ang Ratchaphruek compound. Isa siyang magarang omakase.
Nagpunta ako kasama sina Reed ng Aroi Lert
at Sorayuth.
Napakamamahaling kainan noon. Pero naasiwa ba ako?
Hindi, kasi sila ang magbabayad.
Ibang klaseng mamahaling kainang Hapones iyon.
Yung chef ay hindi lamang naka puting uniporme na may puting sumbrero ang suot.
May malaking tabla na ganito sa harap ng mesa.
At ang uniporme ng chef ay parang sa…
isang mandirigmang Hapones, may tali at lahat.
Pero alam ninyo, sa uniporme pa lang niya sulit na ang pagpunta roon.
Kinatay niya ang isda at inihain iyon sa akin.
Tunog Hapones siya, pero yung mukha niya ay nagsasbing hilagang-silangang Thailand.
"G. Note,
bibihira ang isda rito."
"May panahon lamang siya at napakahirap hanapin."
"Ito ang pinakahuli sa kargamento nito."
"Tinatawag itong…"
Tapos ay sinabi niya ang pangalan ng isda. Hindi ko matandaan kung ano iyon.
Tawagin natin iyong Shogi Mitsu Monogatari.
"Para makahuli ng Shogi Mitsu Monogatari, kailangan mong gawin ito nang natural,
sa isang bukal sa ilalim ng talampas."
"Nabubuhay sila nang magkapares."
"Para silang mga kalaw."
"Iisa lang buong buhay nila ang kapares nila."
"Hinuhuli namin sila tuwing pagtulog nila sa taglamig,
dahil iyon ang panahon na marami silang taba.
Magandang taba. Hindi namin kinukuha ang babae dahil masyadong maraming taba."
"Puwede siyang maging sobrang mamantika."
"Yung mga lalaki ang may tamang dami ng taba at texture."
"Kahit mga otoro ay hindi makakalaban dito."
Tapos ay inilagay niya iyon sa harap ko.
Naisip ko,
paano ako masasarapan dito?
Kasasabi mo lang na panghabambuhay silang nakikipagniig.
Isang kapares sa buong buhay. At pinaghiwalay mo sila.
Ngayon ay may balong Shogi Mitsu Monogatari
na nakatira nang mag-isa sa ilalim ng mga talampas.
Paano ko ito makakain?
Itong mga chef… Minsan ay gusto ko silang itali
at ipakain sa kanila ang pagkaing niluto ko.
"Mga chef, tingnan ninyo. Ito ay hito."
"Ang hitong ito
ay pinalaki
sa isang kulungan ng isda sa Wat Tha Makham,
na santuwaryo ng mga hayop."
"Pinapakain sila ng mga bulitas na pagkain ng isda
na bigay ng mga matuwid na nagpupunta sa templo."
"Dalawang beses sa isang araw silang nakakapakinig ng mga sermon."
"Hinuli namin sila sa pinakamagandang oras, yung hindi nakatingin ang abbot."
"Hindi namin sila pinupuwersa. Kusa silang namatay."
"Kasi katatapos lang naming magdasal, 'Mahal na isda,
kung oras mo na,
lumutang ka na lang.'"
"Tapos ay maglalagay kami ng 220 volts ng kuryente
sa tubig,
at kusa na silang lulutang sa tubig."
"Iniihaw namin sila sa hindi nagbabagong temperatura
sa insinerator sa may templo."
Sa tingin ba ninyo kapag narinig ninyo ito ay mas mapapasarap ang pagkain?
Sa palagay ko ay hindi mahalaga kung galing sa buwan ang mga isda.
Ang mahalaga ay kung maayos mo itong niluto.
Sa tingin ko, sa mesa ng chef,
naghahain sila ng sobrang kaunti, sobrang tagal, at masyado silang madaldal.
Ang isa pang hindi ko na matiis
ay yung inidoro na titingkayad ka.
Kayong mga bata pa,
payat, at walang problema sa tuhod ay hindi mauunawaan.
Noong kaedad ninyo ako,
hindi ko naisip na magiging problemang gumamit ng banyo na nakatingkayad ka.
Pero habang tumatanda ka,
masikip na banda rito.
O kung mataba ka o masakit ang tuhod o binti.
Sa kaso ko, mas mahirap kasi inoperahan ako sa ACL,
kung saan ay pinalitan nila ang napunit na litid ng isang bahagi ng isa pang litid
kinabitan ng dalawang turnilyo, para magalaw ko hanggang dito ang tuhod ko.
Kapag pinilit ko pa, pakiramdam ko ay matatanggal ang binti ko.
Noong monghe ako,
nakita kong nahihirapan ang ibang monghe na mahirapang maupo na parang Indian.
Pero sa kaso ko, kailangan kong maupo nang ganito
kapag nagdarasal ako o ginagawa ang mga awit.
Kaya ako ang tampulan ng pansin sa templo.
Pero may problema kasi ako, ang problemang ito sa pagkilos.
Hindi ako puwedeng tumingkayad. Hindi ako puwedeng ibaba ang tuhod ko.
Kaya mahirap ang buhay kapag kailangan kong gumamit ng inidoro na titingkayad.
Impiyerno talaga.
Sa mga gasolinahan sa Bangkok, lahat sila ay may inidoro.
Pero kapag umalis ka ng Bangkok, mayroon lang noon sa banyo ng may kapansanan.
Lahat ay titingkayad ka na.
Kailangan kong aminin
na patakas akong gumagamit ng mga banyo ng may kapansanan.
Ang iniisip ko,
kung mahuli man ako,
sasabihin ko na lang sa kanila na may sira ang utak ko.
Iyon lang ang paraan.
Sa ibang sitwasyon, ano ang gagawin ko?
Mahilig ako sa pagkaing kalye.
Mahilig akong pumunta sa iba-ibang lugar, tulad ng nakita ninyo sa mga clip.
Pumunta ako sa Walking Street.
Noong minsan, kumain ako ng inihaw na pusit.
Habang kumakain ako, nararamdaman ko ang kulo ng tiyan ko.
Hindi ko alam ang lugar.
At, dahil kilala ako,
bilang sikat na tao,
kapag pakiramdam mo ay nagloloko ang tiyan mo,
kailangan mong makahanap ng banyo ASAP.
Kung hindi, kapag nakita ka,
gusto ng mga tao na magpakuha ng litrato, at hindi na iyon matatapos.
Patuloy na darating ang mga tao.
Mga selfie, litrato ng grupo,
uulit ng kuha, ganito at ganyan.
Aayusin. Ipo-post sa TikTok.
At hindi puwedeng tumutulo sa binti mo ang dumi mo.
Kaya kailangan kong pumunta na agad ng banyo, kahit saan.
Kailangan kong makahanap ng kahit anong pampublikong banyo. Kahit ano.
Hindi na ako puwedeng maging pihikan sa puntong ito.
Kaya pumasok ako
sa pampublikong banyo.
Ito yung klase ng banyo na kung may kandado ang pinto,
ituring mong suwerte ka.
Karaniwan ay may mga alambreng nakakabit para isara iyon.
Kaya pumasok ako.
Ay, peste.
Kailangan kong pakalmahin ang sarili ko nang makita ko
ang naninilaw na inidorong titingkayad ka.
Isipin ninyo ito.
May isang maliit na timba ng tubig,
parisukat siya,
na halos walang tubig.
Halos wala.
Sa loob nito ay lumang mangkok na may lamat
at kaunting kalawang.
Sa itaas ng timba ay tumatagas na gripo
na tinalian ng plastic na lubid para kontrolin ang tagas.
Umaapaw sa gamit na tisyu ang basurahan.
Akala mo 300 tao ang pumasok doon noong araw na iyon.
Yung sahig naman ay basa at maputik.
Hindi mo malaman kung ihi ng tao iyon.
Hindi pantay ang sahig.
May lusak ng tubig sa sahig.
Kaduda-duda lang talaga ang itsura ng lugar.
Walang kawit sa pader para may mapagsasabitan ka man lang.
Dingding lang. Peste.
At napakainit.
Pero hindi ka puwedeng umalis para maghanap ng iba pang banyo.
Hindi puwede,
kung hindi may ibang gagamit nito.
Kaya kailangan mong tiisin.
Kaya ito ang ginawa ko.
Una, bumuo ako ng diskarte
kung paano ang gagawin ko rito.
O sige. Ibinaba ko ang pantalon ko.
Ibababa ko siya hanggang sa paanan ko.
Hindi puwede iyon.
Kasi ang tae ko
ay malalaglag sa pantalon ko.
Peste.
Eh paano kung hubarin ko na lang talaga?
Walang pagsasabitan nito. O baka puwede kong isabit sa pinto.
Pero nandoon ang cell phone at wallet ko.
Nakita ko sa video
na madaling nakawin ng tao ang pantalon mo.
Ang taong tulad ni Note Udom ay hindi puwedeng naglalakad,
nagtatanong, "Nakita ba ninyo ang pantalon ko?"
Hindi puwedeng mangyari iyon. Ano ang gagawin ko?
Peste. Nararamdaman ko nang lalabas na.
Hindi ko na kayang pigilan. Ano'ng gagawin ko?
O sige. Kalma lang.
Alam ko na. Huhubarin ko ito at ibibilot sa braso ko.
Alam ninyo ang tinutukoy ko?
Hindi?
Ang totoo, hinubad ko rin ang panloob ko.
Ipapakita ko rin ba iyon?
Gamitin na lang ninyo ang imahinasyon ninyo.
Narito ang mga panloob ko.
Gusto ninyo bang mag-zoom in?
Para sa inyo na gustong subukan ito,
hayaan ninyong balaan ko kayo.
Tiyakin ninyong ang butas ng puwit ninyo ay di direktang tapat sa kurba ng inidoro.
Dahil kapag nagbawas kayo,
ang batas ng salpukan
ay magdudulot na tumilamsik ang dumi.
Madudumihan nito ang hita mo at paborito mong sapatos na de goma.
Alam ninyo ang tinutukoy ko?
Ngayong maganda na ang puwesto mo, dire-diretso na itong lalabas.
Tapos, titingkayad ka na.
Hayaan mo lang. Suwabe lang.
Sige lang. Tuloy lang.
Tuloy lang. Huwag hihinto.
Pero,
yung mga masakit ang binti o tuhod ay hindi ito magagawa nang matagal.
Kasi nagagawa mong mas bumaba pa
habang nanatili kang nakatingkayad.
Bukod doon ay mabaho at mainit. Pinalala pa ng basang sahig.
Noon mismo, ang kailangan ko ay…
patuloy akong napapadausdos pababa, pero hindi pa ako tapos.
Kailangan ko lang…
ng isang makakapitan.
Ang kailangan ko noon mismo
ay ang lubid na ginagamit ng babae noong araw kapag nanganganak sila.
Diyos na mahabagin. Wala akong makakapitan.
Nagiging tapat ako rito. Nagbabawas ako at umiiyak.
Dumadaloy ang luha sa mukha ko. Nakakainis.
Ano bang ginawa ko para makaranas ng ganito?
Sabay na tumutulo na ang luha sa mukha ko at lumalabas ang dumi mula sa puwit ko.
Sa wakas, hindi na ako makapagpigil pa.
Sobrang basa ang sahig.
"Hindi. Peste, hindi. Hindi ko na kaya. Hindi na."
Ibinaba ko ang mga daliri ko.
Hindi ko inakalang magbabawas ako sa ganoong puwesto, parang…
parang Amerikanong manlalaro ng football na tatakbo para sa touchdown.
Kadiri talaga. Iniisip ko, "Ang kamay ko."
Pero kailangan, dahil masakit na ang tuhod ko na parang puputok na.
Habang ako ay umiiyak at nagbabawas, iniisip ko, "Peste."
Nagpatuloy ako.
At tapos ay nagapi ako ng bigat ko.
Nanginginig ang kamay ko na parang pupulikatin na.
Hindi ako makapagpatuloy kaya buong kamay ko na ang ginamit ko.
Ang puwesto ko sa pagbabawas
ay parang bayani sa The Avengers.
Nang natapos na ang lahat,
iniisip ko, "Peste."
Puwede ko bang putulin ang kamay ko?
Hindi na ito ang kamay ko.
Hindi na.
Ano'ng gagawin ko? Malay ko kung anong kadiring bagay ang nahawakan nito?
Ano ang gagawin ko rito?
May masamang ideyang pumasok sa isip ko
May timba roon mismo.
Alam ninyo iyon? Paano kung gawin ko kaya ito?
Pero sa loob-loob ko. Nahiya rin ako.
May budhi pa naman ako.
Gagamitin ito ng ibang tao.
Okay.
Ano'ng gagawin ko?
Alam ko na. Gawin na natin ito.
Nasaan ang tabo?
Kaya kinuha ko ang tabo at sumalok ng tubig.
May mga lamat ito, kaya tumutulo ang tubig.
Hinuhugasan ko ang kamay ko nang parang ganito.
Panay ganito ang ginagawa ko, unti-unti kong nililinis,
hanggang maging sapat na ang linis ng kamay ko.
Paano na ngayon?
Walang tisyu. Hindi ako nagdadala ng tisyu. Hindi ako babae.
Okay. Isuot na lang natin ang pantalon.
Lumakad palabas. Walang kailangang makaalam.
Paano kung makita ako ng mga tagahanga ko, alam ninyo iyon?
Isang litrato sa likod ko ang magpapakita ng mga mantsa sa puwit ko.
Masisira ang reputasyon ko.
Paano ako ngayon maghuhugas ng puwit? Subukan natin uli ang tabo.
Sumalok ako ng tubig. Tumulo ang tubig.
Paano na? Magiging makalat ito. Dito kaya?
Hindi ako si Jackie Chan. Di ko maitataas sa pader ang binti ko at magbuhos ng tubig
sa buong puwit ko.
Peste! Paano ako lalabas dito?
Isip. Kailangan kong mag-isip.
Teka. Mayroon ako nito.
Gumana siya. Sasabihin ko sa inyo.
Madali lang.
Itupi nang ganito.
At tapos na.
Iyon ay…
para sa kasiyahan ninyo.
Alam ninyo, sa mga konsiyertong K-pop,
na may mga mang-aawit na Koreano,
maloloka ang mga tagahanga
kapag yung mang-aawit ay magpupunas ng pawis nila gamit ang bandana o ano.
Mag-aaway ang mga tagahanga para roon.
Naghihiyawan, "Akin iyan!"
Huwag niyong pag-awayan ito.
Ibabato ko sa iyo.
Ayaw niyo?
-Gusto mo? Nagbibiro ka ba? -Gusto ko. Pati iyong isa.
Mas mainam ang isa.
Isang pares ng medyas iyan. Alam mo iyon?
Mayroon kang isa, nasa akin ang isa.
Yung pangyayaring iyon ay ginawa akong…
Napagtanto ko roon na may masamang karma ako
sa mga banyo.
Pagtapos noon, nagbigay ako ng donasyon para magtayo ng banyo sa paaralan, templo.
Karaniwan kapag nag-memerito ang mga tao, nananalangin sila para sa mga bagay
tulad ng mahabang buhay, kaligayahan, kalusugan,
pag-akyat sa langit, mga ganoon.
Hindi ako. Sinabi ko,
"Kapag kumukulo ang tiyan ko,
sana ay may malapit na banyo."
"Sana po ay may karaniwang toilet na may ilaw, malinis na tubig,
tabo, tisyu, at kandado sa pintuan."
"Sana ay walang ahas, walang palaka, walang tuko, walang hayop."
"Sana ay laging may maayos na banyo para sa akin."
"Amen."
Kaya iyan ang hindi ko titiisin.
May isa pang bagay na hindi ko na titiisin.
Hindi ito bagay, hindi tao.
Ito ay…
isang multong nakatira sa bahay ko.
May multo na ikinuwento ko noon.
Naroon pa rin.
Hindi ko alam kung ano ang gagawin ko roon.
Kaya dinala ko ang Oum Oim mula sa The Sixth Sense sa bahay ko.
Tulad ng alam ninyo, ang bahay ko ay gusali na may tatlong palapag.
Sa pinakataas na palapag ako nakatira.
Ang ikalawang palapag ay ang opisina. Ang unang palapag ay para sa mga pulong.
Pumasok sa bahay ko si Oum Oim
at sumakay ng elevator papunta sa ikatlong palapag.
Naglakad siya papunta sa sala,
na mga bandang 12 hanggang 15 metro ang haba.
Malaking espasyo iyon.
Sabihin nating narito ang elevator.
Ito naman dito
ang pader bago tayo makarating ng kuwarto.
Ito ang pinto ng kuwarto.
Ito naman ay dingding.
Dito ang kuwarto.
Umibis kami ng elevator.
Naglakad-lakad si Oum Oim, gamit ang kanyang sixth sense.
Nasa likod niya ako. Tinanong ko, "Narito pa ba siya?"
Si Som, ang unang taong dinala ko,
ay nagsabing nakaupo iyon dito.
Na nakaupo iyon doon sa buong panahon.
Lumapit si Oum Oim at tumingin.
Sabi niya, "Hindi. Wala rito. Puwede ba akong pumasok sa kuwarto mo?"
Kaya pumasok kami sa kuwarto.
"Doon, sa ulunan ng kama mo."
Peste. Buong panahong ito, akala ko nasa labas lang iyon.
"Paano nakarating rito? Sinundan tayo?" "Hindi, ito ang lugar niya."
Ano? "Bakit iyon narito?"
"Pinagmamasdan ka niyang matulog bawat gabi."
Peste.
"Paano niya ako pinapanood? Paano, Oum Oim?"
"Dito. Parang ganito. Dito ka natutulog."
"Nakatayo siya nang ganito."
Ano?
"Kita ko ang gawi niya. Nasa ulunan siya ng kama
at sa paanan ng kama."
"Ito ang lugar niya. Dito siya nakatira."
Ano?
"May gusto ka bang sabihin sa kaniya?"
Parang ganito iyon. Nakatayo rito si Oum Oim.
Dito mismo.
Sabi niya ay narito ang multo.
At narito ako.
"May gusto ka bang sabihin sa kaniya?"
Ngayon ay para akong may tagapagsalin.
"Itanong mo sa kaniya
kung saan siya nagmula at ano'ng ginagawa niya rito."
"Sabi niya ay isa siyang sinaunang lalaking Thai
na namatay rito at nakatira na rito nang matagal bago ka lumipat."
"Noong araw, isa itong ilog para sa mga bangka ng kargamento."
"Dito siya namatay."
"Ano ang hitsura niya?"
"Moreno siya, matangkad at brusko."
"Nakabahag siya."
"Bakit siya nakatira dito?"
"Sabi niya ay gusto niya rito."
"Sa dinami-dami ng lugar?"
"Lumipat ka sa bahay ng iba. Mas maganda ang sa kanila."
"Sabi niya maraming merito dito. Di gaano karami ang nakukuha niya sa ibang bahay."
"Maraming paggawa ng merito at dasal ang nangyayari dito."
"Nakakakuha siya ng merito dito."
Sa pagitan ng bahay ng nanay ko at ng sa akin,
may puno ng sampalok na kailangan ng dalawang tao para mayakap.
Napakalaking puno. Mas mataas pa sa entabladong ito.
"Oum Oim, puwede mo bang sabihin sa kaniya na lumipat na lang sa puno ng sampalok?"
"Nakakaabala siya rito. Lumipat siya sa puno."
"Sabi niya ay masikip na roon."
"Itanong mo sa kaniya kung bakit siya laging kumakatok sa ulunan ng kama."
"Naaabala ako."
Parang ganito ang tunog. Parehong oras bawat gabi.
Buong bahay.
"Sabi niya kasi ay bastos ka sa kaniya."
Totoo iyon.
Sa buong mundo,
ako lang ang nakakaalam na ginagawa ko iyon.
Mag-isa lang ako sa bahay.
Kapag bumukas ang elevator, madilim na silid iyon
kailangan mong maglakad bago mo marating ang silid.
Ah…
Kapag nilalampasan ko iyon, kinikilabutan ako.
Kapag takot ang mga tao, madalas ay agresibo tayong nagsasalita.
Ito ay para lang talagang tulungan tayong makayanan ang takot natin.
Pagbukas ng elevator, tiyak na alam ko.
Nadarama kong nakaupo siya roon.
Kaya ginagaya ko si Tita Rattana.
"Sira ulo!"
"Huwag mong susubukan, sira ulo ka!"
"Lumayo ka."
"Hindi naghahalo ang mga multo at tao. Huwag mong isiping takutin ako."
"Yayariin ka talaga ng karma. Sira ulo!"
Pagkatapos ay isasara ko ang pinto.
Akala ko ay mapapaalis siya noon.
Ngayon ay nalaman kong minamasdan niya akong matulog bawat gabi.
Sabi ko sa sarili ko, "Pare!"
Takot na ako. Ano'ng gusto mong sabihin ko?
"Oum Oim, may tanong ako. Ano'ng dapat kong sabihin sa kaniya? Tulad ng ano?"
Uuwi ako mula sa trabaho. Iibis ako ng elevator.
"Namiss mo ba ako?"
"Gusto mo ba ng merito?"
"Gusto mo ng merito? Bibigyan kita."
"Mayroon akong gatas, Nutella, at mga klase ng KitKat. Masasarap lahat."
"Oum Oim, pakitanong nga siya para sa akin."
"Ano'ng gusto niya kapalit ng pag-alis niya?"
"Sabi niya ay gusto niyang magtayo ka ng bahay ng espirtu para sa kaniya."
Tinanong ko, "Kung ito? Okay lang ba ang maliit na bahay-espiritu?"
Iniisip ko yung mga modernong bahay-espiritu.
Puwede akong bumili ng maliit na puwedeng umayon sa ayos ng bahay ko.
Sabi ko ay bibili ako ng maliit lang.
Pwede ba iyon sa baba sa may banyo? May banyo sa baba.
"Sabi niya ay hindi iyon kagalang-galang."
May dangal ang mga multo?
Sabi nila ay may herarkiya ang mga multo, kataasan ng ranggo, ewan.
Basta, hindi siya sang-ayon.
"Magtatayo ka ba ng isa?" "Hind."
Sabi ni Oum Oim, "Kung hindi, ibig sabihin ay sinasalungat mo siya."
Iyon ang mga salita niya, "Sinasalungat mo siya."
"Oum Oim, eh ano ngayon? Makagagawa ka ng ritwal,
isaksak siya sa banga, at lunurin siya sa ilog."
Sumagot si Oum Oim, "Nakakakita ako ng mga multo, pero hindi ko nagpapaalis."
Oh. Paano na? Sabi niya, "Ewan ko. Kalaban mo na siya ngayon."
"Alas-11:00 p.m. na. Kailangan ko pang maging punong abala ng programa."
Ha, paano na? "Kailangan ko nang umalis," sabi niya.
"Kailangan kitang balaan. Baka mahirapan kang matulog mamaya."
At umalis na siya. Wala na.
Naiwan akong bahala sa sarili ko.
Talagang nabagabag ako kasi litong-lito ako. Tinawagan ko si Oum Oim.
"Wala kang dasal na proteksyon para paalisin siya o ano?"
Sabi ni Oum Oim, "Meron." "Puwede mo bang ipadala sa akin?"
"May makukuha ka sa Google."
"Ano'ng mantra?" "Puwede kahit ano." Hinayaan na roon ni Oum Oim.
Umakyat ako pabalik ng kuwarto ko. Paano ako matutulog nito?
Sabi niya ay galit na rin ito ngayon.
Patay ako.
May tinawagan ako para samahan ako: sina Kong Huayrai at Bell Kanittha.
Sa malapit lang sila nakatira.
Pagdating nila, sabi ni Kong, "Narito na ako."
"Ako'ng bahala sa kaniya para sa iyo."
Inalok ko sa kaniya ang kama. Sabi niya, "Sa sahig kami matutulog ng asawa ko."
Kaya naghanda ako ng higaan sa sahig para sa kanila.
Ito ang ulunan ng kama. Dito ako natutulog.
Doon nakaturo mga binti ko. Dito ulo ko. Nasa sahig sina Kong at asawa niya.
Kapag natutulog ako, kailangang madilim ang kuwarto. Doon lang ako makakatulog.
Pero nakaaninag ako ng ilaw.
Hatinggabi na noon. Dumilat ako para tingnan.
Gumagamit ng mga cell phone nila sina Kong at ang asawa niya.
Madilim na madilim. Ginawang maliwanag ng screen ng cell phone ang baba nila.
Para akong may dalawang bangkay na alay sa kuwarto.
Mas takot na ako ngayon.
"Kong! Ano'ng ginagawa mo ng ganitong oras?"
"Teka, hindi pa ako patay. Sandali."
Tapos ay tinapos na nila sa wakas ang laro nila at natulog na.
Bandang 2:30 a.m., nadama kong may humihila ng kama ko.
Parang lindol. Inuuga ang katawan ko.
Parang may malaking kamay ng sinaunang lalaking Thai ang gumagawa nito.
Ano'ng nangyayari?
Tapos may mabigat na dumiin sa kutson.
Lummubog yung kutson. Lumubog nga.
Handa na akong maihi sa pantalon ko, alam ninyo?
Inaasahan ko na iyon.
Kaya noong nangyari iyon, sumigaw ako, "Kong, tulungan mo ako!"
Sumagot agad si Kong. Nasa tabi siya ng kama ko. "Nandito ako."
"Kong, may multong humihila ng kama ko!"
"Ang totoo, sinipa ko ang kama mo."
"Bakit mo gagawin iyon?"
"Tumayo ako para pumunta ng banyo at nalito ako."
Akala niya ay silid niya ito, at nasa kabilang banda ang kama.
"Hindi, may dumukwang sa akin na parang sasakalin ako."
"Dumiin ito sa kama."
Sabi niya, "Pagkatama ng binti ko, nahulog ako sa kama na una ang mukha."
Hindi ako natulungan ni Oum Oim sa multo.
Kaya tumawag ako ng iba pang tao, si Bee, ang Kinatawan ng mga Multo.
Nagpunta si Bee.
Mukhang ghost-buster si Bee na sobrang edukado.
Pumasok siya. Ganoon din. Nagbukas ang elevator.
Sabi niya, "Tingnan ko nga."
"Wala rito. Wala roon. Puwede ba akong pumasok sa kuwarto mo?"
"Nakatayo siya banda roon."
Parehong lugar. "Naroroon siya."
"Ano siya? Ano ang itsura niya?"
"Ah, hindi siya multo."
"Diyablo siya."
Masama na nga ang multo.
Ano ang diyablo?
"Sila'y…"
"Mas nakakatakot sila."
"At isa pa…"
"Ano ang itsura niya?"
"Medyo parang si Gollum, tulad ng inilarawan mo, pero mas kakila-kilabot."
"At mas malaki ito."
"Paano na ngayon?"
"Ayaw rin niya ng merito."
"Paano siya nakarating dito?"
"Mukhang may sumumpa sa iyo."
Lumala iyon ah.
"Sumpa? Ano'ng gagawin ko?"
"Sandali lang. Hayaan mo muna akong magnilay. Maghintay ka sa labas."
Pagkatapos ay nagnilay si Bee nang ganito.
Pagkatapos ay tinawag niya ako para pumasok.
"May bagay na isinumpa sa kuwarto mo."
"May nakita akong pulang nakasulat."
Ay grabe. Ang kuwarto ko ay may kama, mesita sa tabi ng kama, at flat-screen TV.
Walang ibang palamuti. Payak lang.
Tinanong ko, "Nasaan na?" "Baligtarin natin ang kama," sabi niya.
Binaligtad namin ang kama at nakahanap ng pulang sulat na Khmer.
May nakasulat na Khmer. Napasabi ako ng, "Talaga?"
Sabi ni Bee, "Sandali. May isa pa akong nakita."
Binaligtad uli namin ang kama. Nasa ilalim ng kama ito.
Dalawa sa ilalim ng kama. Gulat na gulat ako.
Hayop. Totoo kaya ito?
Sabi ni Bee, "Sandali. May nakikita pa akong isa."
Ano? Wala nang natitira sa kuwarto ko.
Sa ilalim ng mesita sa tabi ng kama, may isa pa roon.
Parehong sulat-kamay. Pulang tinta rin.
Napasambit ako, "Ano ito?"
Hindi ako makapaniwala.
Iniisip ko na baka karpintero ang gumawa noon.
Isang karpinterong Cambodian na siguro
ay mahilig gumawa ng bandalismo.
Gusto niyang mag-iwan ng mga ukit kung saan-saan.
Pero ang kama at ang mesa sa tabi nito
ay magkahiwalay na binili.
Paano napunta ang iisang nakaukit sa parehong gamit?
Sabi ni Bee, "May sumumpa sa iyo. Ginawa nila ito
at tinawag rin ang diyablo."
"Inatasan ang diyablo na multuhin ka."
Ano? Ano na ngayon ang gagawin ko?
"Nakakakita lang ako. Hindi ako nakakalutas ng mga problema."
Kung kayo iyon, kung may nagsabi sa inyong isinumpa ka, ano'ng gagawin niyo?
Hindi naman ako puwedeng lumibot at humanap ng "Khmer na tagaalis ng sumpa."
Hindi ko alam ang gagawin ko.
Nakatira pa rin ako kasama nito.
Umalis na si Bee para pamahalaan ang coffee shop niya.
Naiwan akong ayusin iyon.
Peste. Ano nang gagawin ko?
May kasama akong diyablo.
Kasama ko pa rin siya sa bahay hanggang ngayon.
Hindi ko hahayaan iyon, pero kailangan ko,
dahil hindi ko alam ang gagawin.
Tinanong ko si Bee bago siya sumakay ng kotse,
"Wala ka bang paraan para makatulong na maayos ito?"
Sabi ni Bee, "Subukan mong alalahanin."
"May nakikita akong petsa, ang ikapito, pitong taon na nakararaan sa Setyembre."
"Isinumpa ka ng taong iyon."
Pitong taon na nakararaan?
Napakatagal na ng pitong oras para may maalala ako.
Basta, kasama ko pa rin siya.
Paano ko nagagawa iyon?
Sasabihin kong dahil sa karanasan ko sa ordinasyon ko.
Matapos akong ma-orden, masasabi ko na parang kalamnan ang utak natin.
Sa pagsasanay, lumalakas ito.
Matapos ma-orden, sabihin na lang natin,
nakakita na ako ng mas malala.
Yung templo kung saan ako na-orden ay nasa distrito ng Phan.
Nasa maliit na burol iyon sa gitna ng gubat.
At…
Nakahiwalay ako.
Mga 500 metro ang layo ng tulugan ko mula sa ibang monghe.
Gusto kong mamuhay nang payak,
walang masyadong kuryente at mag-isa, para malaman kung kaya ko.
Noong una, mahirap iyon.
May anim na aso sa templo.
Panay ang alulong nila sa tabi ng tulugan.
Umaalulong sila
mga bandang 7:30 o 8:00 p.m.
Mga ganoong oras sila nagsisimula.
Parang palabas na katatakutan.
Talagang mula sa nakakatakot na palabas.
Hindi rin iisang aso lang.
Isang koro ito.
Isang malaking orkestra.
Takot na takot ako.
Hindi naman panahon para maglandi sila o ano.
Natakot ako sa pag-alulong.
Noong mga unang gabi ng pagtira nang mag-isa,
Nagtanong ako sa isang senior na monghe kung bakit sila umaalulong.
Nakakapanatag talaga yung monghe. Sabi niya baka nakakita sila ng mga multo.
May isang matangkad na diyablong naghahanap yata ng merito.
Ngapasya akong magtanong sa isa pang monghe. Sabi niya,
"Oo, kasi riyan mismo, sa nayon sa baba,
may mga nagbigti."
"Baka sila yung matangkad na diyablong humihingi ng merito
mula sa monghe na bagong orden."
"Posible iyon."
Kaya isinaalang-alang ko iyon.
Baka nga matangkad na diyablo iyon. Dahil kung normal na multo iyon,
Hindi ganoon katinis ang boses niya.
Matangkad ang mga matangkad na diyablo, hindi ba?
Siguro ang mga aso ay parang,
"Nakikita mo ba?"
"Nakikita ko rin."
"Singtaas ng walong palapag na gusali."
Lumipas ang mga araw at buwan.
Naging mas malakas ang isip ko. Kaya sabi ko, tara, pag-usapan natin ito.
Pag-usapan natin ito, dahil pagkatapos ng ritwal sa umaga, kailangang magnilay.
Naaabala talaga ako sa ingay.
Pakiramdam ko ay napakalapit niya.
Kaya nagnilay ako at sa isip ko ay nakipagkasundo sa diyablo sa isip ko.
"O sige. Matangkad na Diyablo."
"Hindi tayo magkakilala, Matangkad na Diyablo."
"Nalulugod ako sa iyong presensya."
"Gusto mo ng merito, hindi ba?"
"Ihahandog ko ang merito ko sa iyo para malagay ka na sa tahimik."
"Oras na matanggap mo ang merito, sana ay kumalma ka na."
Maniniwala ba kayo, lahat ito ay nasa isip ko,
oras na matapos kong isipin na sana ay kumalma siya,
iyong mga asong umaalulong…
Bigla silang tumigil na parang may bumunot ng saksak.
Kinumpirma lang noon na, "Hayop, diyablo ka ngang talaga!"
Pagkatapos noon ay alagang-alaga na ang diyablo.
Bawat gabi tuwing 7:30 o 8:00,
sa tabi ng kuwarto ko,
Kailangan ko lagi itong bigyan ng merito.
Kapag paulit-ulit nating ginagawa ang mga bagay, nasasanay ang utak natin dito.
Sa puntong iyon, hindi na rin masama ang diyablo sa bahay ko.
May mas masama pa akong nakita.
Matapos kong mag-alis ng abito at umuwi na,
nakipag-usap ako sa diyablo ko.
O yung sinaunang lalaking Thai. Kahit ano.
Isinara ko ang pinto, pinatay ang ilaw, at nagnilay.
Sinimulan ko ang usapan.
Hula ko ay naroon siya sa banda roon.
"Baka may nagpapunta sa iyo rito."
"Kaya gawin mo na kung anuman ang pinagawa sa iyo rito."
"Baka sakalin ako."
"Baka magpakita sa akin. Basta gawin mo na lang."
"Maghihintay ako rito."
Patuloy akong nagnilay, hinihintay siyang lumapit.
Hinintay ko siyang sakalin ako.
Totoong kuwento. Ako ay parang, ewan.
Kung sasakalin ako ng multo, ayos lang sa akin ang mamatay.
Marami na akong nagawa sa buhay.
Ginagawa ko na ang parehong bagay ngayon. Ayos lang sa aking mamatay.
Isa pa, ang mamatay dahil sa sakal ng multo ay talagang kakaiba.
Hindi pa nangyayari iyon.
Lumipas ang isang oras. Hindi siya lumapit.
Dalawang oras ang lumipas. Hindi siya lumapit.
Higit dalawang oras ang lumipas, at hindi pa rin siya lumalapit.
Tinapos ko na ang pagninilay ko.
Kaya natanto ko, ha.
Ang tanging magagawa mo lang ay mga ingay na iyon.
Hindi mo ako mapapatay.
Sa kasong iyon, bagay kami.
Hindi naman masama.
Kumatok ka lang. Itutuloy ko lang ang buhay ko.
Puwede mo akong panoorin habang tulog ako.
Hindi na masama iyon.
May lampara sa ulunan ng kama ko. Pabalantok siya.
Hindi naman masama na magkaroon ng isa pa.
Sa ngayon, magkasama pa rin kami sa isang tirahan.
Kaya kong manirahan kasama niya, walang problema. Walang problema talaga.
Minamaliit ko pa siya sa isip ko.
Iyan lang ba ang kaya mong gawin?
Dahil kung isa akong multo,
hindi ako titigil sa paggawa lang ng ingay
sa mga gusto kong multuhin.
Sa burol ko, sinumang magbubukas ng ataul ko nang walang pahintulot ko,
mumultuhin kita.
Ang kaso kasi sa mga multo ay may kapangyarihan sila.
Ilapag natin ang mga basiko ukol sa mga multo.
Para sa hindi naniniwala, tanggapin ninyo ito bilang nakakatuwang kuwento.
May kapangyarihan ang mga multo sa magkakaibang antas.
Parang tayo na may perang walang limitasyon sa dami.
May magkakaibang antas tayo ng pambili.
Yung kapitan ng barangay, halimbawa, may lakas siya sa barangay lang niya.
Maaaring mas maraming kapangyarihan ang mga gobernador.
Ang mga punong ministro naman, napakalawak ng kapangyarihan nila.
May kapangyarihan silang pangasiwaan ang buong bansa.
Pero kung aabusuhin ang kapangyarihan, sasapitin ng bansa ang lagay nito ngayon.
Maraming kapangyarihan ang mga multo.
Maari ka nilang impluwensiyahan o sapian.
Maari ka nilang bulagin, takpan ang tainga mo. Narinig na natin ang ganitong kuwento.
Kapag natutulog tayo sa liblib na hotel, kusang bubukas ang gripo.
Kayang gawin ng mga multo iyon. Dadaloy ang tubig. Namamatay ang mga ilaw.
Kusang nagbubukas ang TV. Namamatay ang mga ilaw sa buong gusali.
Magkakaiba ang kanilang mga kapangyarihan at biro.
Maari silang lumitaw malapit sa iyo. Maari nilang ipakita ang mga binti nila.
Maaring ipakita ng iba lamang-loob nila. Maari ka nilang paralisahin sa panaginip.
May kapangyarihan ang mga multo.
Kaya kapag namatay ako,
sa tingin ko ay bukod-tangi ang mga kapangyarihan ko.
Kapag nag-flush ka ng inidoro, pababahain ko ang tubig.
Pag lalo kang nag-flush, mas lalong babaha.
Kapag iniwan mo ang pwesto na iyon, daraanan mo ang kasunod na taong papasok.
Magmumukha kang masama talaga. Ikaw ang magiging taong iyon.
Mumultuhin kita sa maliliit na paraang iyon.
Yung bidet na maayos naman na gumagana?
Pipindutin ko iyon para napakahina ng tubig na lalabas
kaya kailangan mong saluhin ng kamay mo ang tubig.
O masyadong lakasan ang pressure ng tubig
na hahatiin na sa dalawa ang almoranas mo.
Napakaraming tindahan sa mga mall.
Ako ang taong magbababa ng lahat ng takip ng inidoro.
Karaniwan sa Japan,
kapag pumasok ka sa isang pwesto na sarado ang takip ng inidoro,
ibig sabihin noon ay kalilinis lang noon.
Ikaw lagi ang unang gagamit nito. Maraming tiwala ang mga Hapones.
Pero sa bansa natin,
kapag tinakpan mo ang inidoro,
binibigyan ka nito ng mensahe.
Isasara ko ang lahat ng mga iyon.
Bakit? Para madama mo ang kilig ng paghuhukay ng ginto.
Makakahanap ka ba
ng mga palumpon ng ginto,
mga ladrilyo ng ginto,
o mga palamuting ginto?
Kung kailangan mo ng Covid-19 test,
Mumultuhin ko ang ospital o sasapian ko ang nars mo
para gamitin ang maling dulo ng swab.
Nagpunta ako sa isang drive-through para sa COVID na nakasakay ka pa rin sa kotse.
Ito yung unang bahagi pa ng pandemya.
Hindi ka nila pinapababa ng kotse.
Tapos may nars na balot mula ulo hanggang paa ang magsa-swab sa iyo.
Alam ninyo yung mga nagsa-swab na iyon? Tingin ko,
bago sila naging nars, mga atleta yata sila ng eskrima.
Sumailalim ba sila sa pagsasanay?
Idudutdot nila yung swab, aatras ako. Kahit sino naman iiwas. Ako ganoon.
Sasabihin nila, "Huwag kang umiwas. Huwag."
Paanong hindi ko magagawa iyon? Literal na sumuong ka.
At susundan ka nila. Susundan ka nila at isa-swab.
Gusto ko silang itulak palayo gamit ang paa ko.
Isang pulgada na lang ang layo mo sa utak ko.
Ang kaso kasi, hindi naman ganoon kahirap.
Yung swab, kung ikaw mismo ang gagawa, malalaman mo.
Alam mo kung gaano kalayo ipapasok. Papasok lang siya nang ganito.
May dalawang bahagi: ang unang bahagi, at pagkatapos ay titingala ka.
Dadaan iyon sa misteryosong lugar.
Oras na naroon na, malapit ka nang talaga sa nasopharynx.
Kapag nalapatan na iyon ng swab, alam mo na.
Puwede mong dahan-dahang paikutin ang swab.
Dito na lalabas ang mga luha.
Sobrang sarap talaga noon. Totoo.
Ako'y matandang lalaking tigang.
Sa ganito ako nakakakuha ng saya.
Gusto kong iswab ang ilong ko ng tatlo hanggang apat na beses kada araw.
Kung baliw ka sa mga mamahaling bag, sasapian ko ang anak mo,
mga pamangkin mo.
Ang mga limitadong edisyong bag na yari sa balat ng buwaya at lahat ng iyon?
Uutusan ko ang anak mo na sulatan ang buong bag mo.
Kapag nakita mo, iisipin mo, "Hindi, hindi, hindi."
Maninipis ang mga sulat ng bolpen.
Lalo na yung mga bolpen na tatak Horse. Mamamatay ka na lang talaga.
Kayong mga babae, kapag may gasgas na ganito kanipis, hindi kayo makatulog.
Kahit walang ibang makakakita noon. Ikaw lang talaga.
Kapag lumabas ka, itinatago mo ang bahaging iyon.
Kapag inilagay mo sa estante, iniisip mo pa ring ipagawa iyon sa Paris.
Para siyang tinik sa puso mo.
Masakit ang ganitong pagmumulto.
Kapag nagpunta ka sa mall,
kapag mahirap pumarada at umaatras ka,
ipaparamdam ko sa iyo na kailangan mong sumagot ng tawag.
Paparada ka. Aalis ka.
Matapos mamili, babalik ka.
"Saan ako pumarada?"
At kapag paalis ka na sa paradahan, makakalimutan mo ang card.
Hindi mo mahanap ang card. Nakauwi ka na. Nasa pitaka mo pala.
Ganoon ang mangyayari.
Kapag nakatanggap ng bonus ang asawa mo,
iisipin mong isasama ka niya sa biyahe sa malayo,
sa Maldives o kung saan.
Iimpluwensiyahan ko siyang gamitin ang perang iyon para bumili ng motorsiklo.
Ang makukuha mo ay walang kuwentang helmet
at damit na balat na hindi mo maisusuot.
Pakiramdam ng asawa mo ay napaka-astig niya sa motorsiklo niya,
akala niya siya si Andy Lau.
At mahigpit kang nakakapit para hindi ka malaglag.
Yung asawa mo ang kunwari astig. Pero magtitiis ka lang.
Kapag hindi ka sumama, hindi niya alam kung saan siya pupunta.
Mainit at maalinsangan. Sasama ka sa kaniya. Tapos ay gusto niyang malayo.
Bangkok papuntang Chiang Rai, siguro?
Samantala, kakapit ka lang, nagbabanggaan ang mga helmet sa bawat preno.
Kung may insomia ka o mababaw matulog, hindi ako pupunta nang ganito.
Magiging lamok ako. Isa lang.
Kapag patay na ang mga ilaw, lalabas ako.
Pabubuksan ko sa iyo ang ilaw at hahanapin mo ako.
Galingan mo na lang.
Akala mo ay mahuhuli mo na ako. Pero kapag sumilip ka, wala ako.
Ako ang magiging lamok na iyon.
Kung takot ka sa tuko, kung gayon
sasapian ko ang tuko
at sasabit sa bintana ng kotse mo.
Kapag nasa tollway ka, makikita mo ako roon mismo.
Makikita mo ang tiyan kong pula at berde.
Doon mismo sa tollway. Walang takas.
Susubukan mong magspray ng washer fluid ng windshield.
Tanggapin mo iyan. Nandiyan ka pa rin?
Tanggapin mo iyan, windshield wiper!
Malaglag ka, tuko. Ano? Nandiyan ka pa?
Naroon na sa bintana sa banda ng nagmamaneho.
Mas malapit pa siya kaysa noong una.
Diyan mismo. Ibinaba mo ang bintana,
umaasang matanggal ang tuko para mamatay na doon sa tollway.
Hinampas mo. Tapos pumasok.
Kapag naglaba ka ng mga medyas mo,
lagi kang mawawalan ng isa.
Lalo na sa washing machine.
Lalo na ang mga may cartoon print na gusto mo.
Maglalaba ka, at isang medyas ang mawawala kapag inalis mo sa washing machine.
Tapos isa pa, at isa pa.
Ngayon ay wala nang magkapares sa mga medyas mo.
At mukha kang baliw na suot ang hindi magkakapares na medyas.
Kaya magtatabi ka ng palumpon ng mga natitira.
Makaraan ang anim na buwan, hindi mo pa rin nakikita ang kapares nila.
Susuko ka at itatapon ang mga ito.
Iyon ang hudyat ko. Dahan-dahan kong ibabalik ang nawawalang medyas isa-isa.
Kapag namimili ka sa supermarket sa katapusan ng buwan,
sa Big C o Tesco Lotus,
gagawan kita ng problema.
May makakasalubong kang ginang sa harap mo sa may kahera.
Sasabihin ng kahera, "Miss?"
"Hindi pa po natimbang itong mangga. Wala siyang barcode."
Ay grabe. Oras nang maghintay habambuhay. Ayaw ng babaeng ipatimbang ito.
Abala ang kahera. Walang malapit na tauhan.
Maiipit ka doon hanggang magsabi ka ng, "Naman o."
Lilipat ka sa ibang linya. Panay ang hintay mo hanggang sa ikaw na.
Sa wakas.
"Mahal naming kostumer,
may promo kami para sa sabong panlaba na binibili ninyo."
"Kung bibili ka ng isa, may libreng isa."
Tapos ano? "Kung gusto mo, kailangan mong kumuha ng isa pa."
Nagmamadali ka.
At suwapang ka.
Nanalo ang pagiging suwapang. Umalis ka sa linya.
Pagbalik mo,
sobrang haba na ng lahat ng linya.
May nakita kang ginang sa pinakamaikling linya. Sumunod ka.
Pero puno ang cart niya.
At nagbabayad ang ginang gamit ang tinatawag na
"mga end-receipt coupon."
Alam ng mga babae kung ano ang tinutukoy ko.
Gumastos ng 800 baht at makakadiskuwento ka ng 40 baht.
Ay, naku. Maghanda ka.
Magsisimula ang kahera na magtype at magtatype muli ng kung ano
dahil kailangan nilang i-grupo ang mga binili sa mga set na 800-baht.
"650 baht… 680…"
"Paki-abot ang repolyo."
"Ah, gagawing 900 ng repolyo. Alisin mo. Ito na lang ang ipalit mo."
"Alisin mo ang tsaa. Puwedeng sa susunod na ang tsaa."
"Ngayon, ibigay mo sa akin ang sabong panlaba."
Pindot. Bura. Pindot. Bura.
Ay, Diyos ko. Gusto ko nang umalis dito. Ay, Diyos ko.
Tapos na ang unang 800.
Marami pang 800 ang naghihintay.
Tapos nakakuha pa siya ng mga end-receipt coupon. Tuloy ang siklo ng diskuwento.
Resibo kada resibo. Hindi siya natatapos.
Sa wakas, huling set na. Halos tapos na sila.
"Ang total po ay 650 baht."
"Kailangan pa ninyong bumili para maging 800 ito."
Ay, naku. Patuloy ang paghihintay.
Maghihintay ka hanggang pagkakataon mo na.
Sa wakas ay makakaalis ka na. Lumapit ka.
Inilagay ng kahera yung tatsulok na kahoy.
"Pasensya na po, tapos na ang trabaho ko. Lipat na lang po kayo sa kabila."
Ang ayokong gawin, iniiwasan ko.
Pero ang hindi ko nagawa, naghahanap ako lagi ng paraan para subukan iyon.
Sa totoo lang kasi,
ayokong palipasin ang natitirang buhay ko na naglalakbay sa buong mundo
o nagba-bungee jump mula sa helicopter.
Hindi ko gusto iyon. Mas gusto ko ang mga misteryosong bagay.
Interesado ako sa mga misteryosong bagay na napapaisip ka kung totoo iyon o hindi.
Tulad ng mga naga.
Totoo ba ang mga naga?
Nagpunta ako para mag-merito sa Chiang Rai.
Nagpunta ako kasama sina Kong Huayrai at ang asawa niya,
si Palmy at partner niya, si Jae Nam rin, na magsponsor sa imaheng Principal Buddha.
Habang naroon kami, isang abbot mula sa monasteryo ng lalawigang Nan
ang humingi ng donasyon, at nagbigay ako ng ambag.
Sabi niya, "Salamat sa pagtulong na itayo ang tirahan ng aming mga monghe."
"Nais ko kayong anyayahan sa monasteryo."
"May regalo para sa inyo ang Panginoong Naga."
"Panginoong Naga? Regalo mula sa Panginoong Naga?"
"Oo. Hihilingin ko iyon mula mismo sa Panginoong Naga."
Napaisip ako, ha.
Tinanong ko si Palmy.
"Palmy, dapat ba tayong pumunta para tumanggap ng regalo sa Panginoong Naga?"
Sabi niya, "Totoo ba siya?"
"Kung oo, baka puwedeng subukan."
"Punta tayo?" Kaya nagpunta kami.
Sumakay kami ng van mula Chiang Rai patungong Nan.
Mahigit apat na oras iyon.
Pagdating sa Nan, nasa gubat ang monasteryo.
Mag 6:00 na gabi noon. Dapithapon na.
Napapaligiran ang monasteryo ng gubat at kasalukuyang itinatayo.
Kakaumpisa pa lang gawin iyon.
Kalahating konkreto, kalahating kahoy ang gusali.
Mga ganito siya kalaki. Halos kasinghaba ng entabladong ito.
Ang lugar sa tabi ng tulugan ng mga monghe
ay ginagawa para maging pavillon kung saan kami nagbigay ng donasyon.
Sampung metro ang layo ay isang danaw ng lotus na walang natitirang lotus.
Isang lumang danaw ng lotus iyon na halos kasinglaki ng laruan ng basketball.
Sa harap ng tulugan ng mga monghe ay isang mesa.
May alay na bigas na nakabalot sa dahon ng saging na hugis naga.
May speaker din na kasing tangkad ng upuang iyan at may mikroponong nakakabit.
May pula at kahel na ilaw para gabayan ang abbot
sa gitna ng gubat para hindi siya mawala.
Pagdating namin, inisip namin, "Masyadong mapanglaw."
Palubog na ang araw. Dumidilim na.
May dalawang monghe roon, ang abbot at prior.
Ang prior ang gumagawa ng seremonya.
Pinaupo kami ng abbot.
May mga kuwentuhan. Binigyan kami ng tubig.
Sinabihan kami ng prior,
"Dadalhin ni Panginoong Naga ang kanyang regalo ng 9:00 ngayong p.m."
Kaya nagkuwentuhan kami. Walang makakainan.
Purong gubat lang.
Nagkuwentuhan kami.
Tumambay lang kami hanggang 9:00 p.m.
Lumapit ang prior at sinabi,
"Gustong ipagpaliban ng Panginoong Naga ang gawain sa 10:00 p.m."
Oh. Tinanong namin, "Bakit naman?"
"Sabi ng Panginoong Naga na, sa loob ng grupong ito, may hindi magalang."
"Kung hindi kayo magalang, hindi niya kayo bibigyan ng regalo."
Hindi ko alam kung sino iyon.
Hindi naman ako puwedeng basta magtanong, "Hindi ka ba magalang?"
Hindi puwede. Kaya naghintay kaming sumapit ang 10:00 p.m.
Nakipagkuwentuhan kami sa mga monghe para magpatay ng oras.
Dito nakaupo ang abbot,
narito si Kong Huayrai,
dito si Jae Nam, at dito naman ako.
Si Palmy naman ay nasa pintuan sa pagitan ng loob at labas.
Nakatayo nang ganito si Palmy.
Tinanong ni Kong ang abbot,
"Ama, hindi ko po alam kung bakit,
pero kapag malapit ako sa Ilog Mekong, napakabilis ng tibok ng puso ko."
"Parang hihimatayin ako."
"Sanay akong lumangoy, pero takot akong lumusong sa tubig."
Sabi ng abbot, "Isa kang naga sa nakaraang buhay mo. Alam mo ba iyon?"
"Talaga?"
"Anuman ang gawin mong may kinalaman sa naga, maayos mo itong magagawa.
Tulad ng mga isinulat mong kanta."
"Ah, tama. Kapag nagsusulat ako ng kanta, madali lang iyon."
"Gigising ako, at dadaloy lang ang mga titik."
"Iyon nga."
"Binibigyang-inspirasyon ka ng asawa mong naga."
"Mayroon kang asawang naga noon."
"Muli kang isinilang bilang tao."
"Hinihintay ka pa rin niya."
Sumagot si Kong, "Kaya pala kahit sino ang maka-date ko, lagi kaming naghihiwalay."
"Oo, ginagawa niya itong mahirap."
Sa loob-loob ko lang, "Malandi ka kasi."
Sabi ni Kong, "Ngayong kasal na ako sa asawa ko,
natatakot akong maghihiwalay kami."
"May magagawa ba ako para pigilan iyon?"
Sabi ng abbot, "Ganito kaya?"
"Awitan mo ang naga."
"Awitin mo ang kantang isinulat mo."
"Iyong kantang 'Khu Khong'."
"Awitan mo niyan ang naga."
"At nasaan siya?"
"Naroon lang."
"Ang danaw ng lotus ay tahanan ni Panginoong Naga."
"Maari mo siyang awitan doon."
"Tatanggapin niya iyon at magiging maayos ang lahat."
Naniwala sa kaniya si Khong at lumabas.
Naroon ang mikropono
sa may speaker.
At madilim ang gubat.
Walang masyadong ilaw sa templo. Halos wala.
Nagsimulang umawit si Kong.
Hindi siya basta-basta lang kumakanta. Bigay todo siya.
Saanman mahanap ang pag-ibig…
Akala mo nakikinig ang asawa niya. Ang asawa niyang naga.
Nasa loob ang totoo niyang asawa.
Hindi mahalaga kung sino iyon
Naroon iyon, hindi mawawala…
Sa panahon
Umiyak siya. Umiyak talaga.
Nakakaloko iyon. Umiiyak siya habang umaawit.
Habang umaawit siya, umalingawngaw sa loob ang boses niya.
Nakaupo sa harap ng abbot si Jae Nam.
Medyo nakaangat ang upuan ng abbot.
May mangkok ng limos na may kasamang banal na tubig
at isang pumpon ng mga piraso ng kawayan.
Yung lagi mong makikita sa loob ng monasteryo.
Bigla na lang, nangisay si Jae Nam, para siyang sinasapian.
Marami siyang yantra tattoo sa katawan.
Interesado siya sa itim na mahika, langis na tattoo at banal na tubig.
Sumasamba siya sa mga banal na bagay. May tattoo ng tigre rin siya sa likod.
Kaya tumalon si Jae Nam. Wala siya sa sarili.
Isa siyang… isang tigre.
Ah, isa siyang tigre. Masama ito.
Tumalon siya tulad ng nakikita ninyo sa mga clip
ng mga ritwal sa pagsisimula.
Isang hayop na tigre si Jae Nam.
Ano iyon? Tumalon ako palayo.
Nakasandal sa pader ang likod ko.
Nagkalat lahat.
Sa labas…
Naroroon iyon
Wala siyang kaalam-alam tungkol sa tigre na nagwawala sa loob.
Umuga ang mga sahig.
Sumigaw ako, "Ama, tulungan ninyo kami!"
May mangkok ng banal na tubig ang abbot. Kinuha ang pumpon ng kawayan at umawit…
Binuhusan niya siya ng banal na tubig, pero hindi siya kumalma.
Parang nagbubuhos lang ng gasolina sa apoy.
Naging mas mabangis pa siya.
Wala nang nagtangkang pumigil sa kaniya. "Jae Nam, ano'ng nangyayari sa iyo?"
Sa labas…
Tigre pa rin si Jae Nam.
Sabi ko, "Ama, Tulong! Tulong po!"
Binuhusan na niya siya ng banal na tubig, Hindi gumana.
Naubusan na siya ng mga ideya.
Ginalugad niya ang mga bagay sa paligid niya
at nakakita ng malaking kabibe,
tulad ng mga nakikita ninyo sa dalampasigan ng Bang Saen o Rayong.
Mga isang pulgada ang haba.
Hindi niya alam ang gagawin. Nabigla yata siya.
Kaya binato niya ang kabibe kay Jae Nam.
Binato niya. Tinamaan siya ng kabibe at tuloy lang sa paggulong.
At alam ninyo? Yumuko ang tigre at pinulot ang kabibe.
Bakit kan'yo? Para hipan ito.
Ano?
Walang himig. Hangin lang iyon.
Isang tigre ang umiihip sa kabibe.
Sa labas,
umiiyak ang mang-aawit sa kaniyang asawang naga.
Anuman ang mangyari, mananatili tayong matibay
Nasa pintuan si Palmy.
Inoobserbahan niya ang mga pangyayari. Nakita niya lahat ng nangyari.
Sa dilim, sumigaw si Palmy,
"Ano'ng kalokohan ito?"
"Nasobrahan ng relihiyon."
"Bakit tayo narito, Note?
Hindi ko rin alam! Hindi ko inisip na magiging ganito kagulo.
Panay ang ihip ni Jae Nam…
hanggang sa mawalan siya ng hininga at himatayin sa banig.
Iniisip ko noon, "Anong klaseng multiverse ba ito?"
"Bakit ba ako napunta rito? Litong-lito na ako."
Oras na himatayin si Jae Nam,
nagsimulang kumalma ang lahat.
Ikinuha nila siya ng tubig na maiinom.
Sakto ang tiyempo. Natapos si Kong sa awit niya, pumasok, pinahid ang mga luha.
Pumasok siya at sinabing, "Ano'ng nangyari kay Jae Nam?"
Ikaw rin! Ano'ng nangyayari sa iyo?
Tapos, ang prior sa tulugan ng monghe ay tinapos ang seremonya at lumabas.
Sakto ang tiyempo.
"Okay, kayong lahat."
"Handa na ang Panginoong Naga."
"Maari na ninyong kunin ang regalo ninyo."
"Saan po, Ama?"
"Ikaw, iho, lumusong ka sa danaw ng lotus."
"Ha? Bakit kailangan kong lumusong?"
"Iyon ang palasyo ni Panginoong Naga. Iyon ang tahanan niya."
"Kami?"
"Gusto mo kaming pumasok sa tahanan niya?"
"Para maging hapunan niya?"
Napakadilim noon. Sobrang madilim. Walang mga ilaw.
Ang mayroon lang kami ay ang flashlight ng templo at mga telepono namin.
Medyo tulala pa kami kaya sinundan namin ang abbot.
Pagkatapos ay sinabi ng abbot, "Hindi puwedeng lumusong ang mga babae."
"Kokontrahin nito ang mga kapangyarihan niya."
"Nireregla ang mga babae. Masama ang epekto nito sa kapangyarihan niya."
Kaya kami, sige, bawal ang babae sa danaw. Palmy, hindi ka puwedeng lumusong.
Habang nililinaw namin ito, lumusong na sa danaw si Jae Nam.
Hindi iniisip ni Jae Nam na tao siya.
Tigre siya.
Walang nagtangkang pigilan siya sa takot na kakagatin niya kami.
"Ama, nasa danaw na siya."
"Eh, ewan ko…"
"O sige."
Doon sa danaw na iyon na kasing laki ng palaruan ng basketball,
sinabihan kami ng abbot na maghawak kamay kaming lahat.
Naghawak kamay kami at naglakad nang tabi-tabi mula isang dulo pa-kabila.
Kapag may nahanap kami, dapat kunin namin. Iyon ang regalo ng naga.
"Okay," sabi ng abbot. "Mula dito sa taas, gagawin ko seremonya."
Nagsindi siya ng kandila.
May mga sipol ng natural na hangin,
ang mga likas na tunog ng kuliglig, at kadiliman,
maging ang pagka-asiwa ng takot namin.
Paglusong ko, ganito kataas ang tubig.
Putik ang nasa ilalim. Doon kami naglakad.
Danaw ng lotus iyon, o dating danaw ng lotus.
Walang bagong mga lotus. Mga tuyong sanga lang ang nandoon,
na nakakairita sa mga paa namin kapag tumatapak kami roon.
Habang naglalakad kami, may maliliit na bulang lilitaw sa bawat hakbang.
May mabahong amoy. Pero kami…
sa totoo lang ay hindi ko alam kung bakit namin ginawa iyon, pero naroon na kami.
Sabi ng abbot, "O sige."
Mahina ang boses ng abbot, pero malinaw mong naririnig iyon sa gitna ng dilim.
"Kapag may nahanap kayo, huwag sisigaw."
"Huwag gagawa ng gulo. Huwag ninyong pag-isipan ng kung ano."
Ha?
Nasa danaw ako. Kapag may nagpuntang naga,
ililingkis ang katawan nito sa akin, lalamunin ang binti ko,
dapat ba talaga akong manahimik?
Hahayaan ko na lang ba ang sarili ko na lumubog?
Talaga?
Litong-lito ako. Natatakot lahat. Ako, asawa ni Palmy,
ang drayber, lahat ng mga lalaki, alam ninyo iyon?
Takot kaming lahat. Isa lang sa amin ang masaya.
Ang dating naga.
Si Kong Huayrai. Lumalangoy siya, dire-diretso lang.
Ginagawa niya ang butterfly stroke. Kasi ganito lumangoy ang naga.
Langoy lang siya nang langoy, tinatamasa ang pagkakataon.
Pauwi na siya, uuwi para makita ang asawa niya.
Sa gitna ng katahimikan ay ang ingay ng pagtatampisaw namin.
Habang nangyayari iyon, inaawit ng abbot ang mga mantra niya.
Sa gitna noon, sabi niya,
"Binibini, ikaw na nasa dalampasigan,
sabayan mo akong umawit."
"Ang awit na 'Itipiso'."
"Samahan mo akong umawit."
Ang babae sa dalampasigan
ay walang iba kung hindi si
Eve Pancharoen,
ang aming mahal na Palmy.
Sa ganap na kadiliman
ng gubat,
maririnig mo
ang boses ni Palmy na umaawit
na walang katulad.
Habang nagtatampisaw kami…
Itipiso bhagava araham
Samma sambuddho
Vijjacaranasampanno
Sugato lokavidu
Anuttaro…
Hindi ako makapaniwala.
Akala ko ay nananaginip lang ako.
Nagtatampisaw kami sa lugar ng isang naga
habang umaawit si Palmy ng "Itipiso."
Anong klaseng kalokohan ito?
Nagtatampisaw kami at nangangapa.
Sa gitna ng dilim, sumigaw si Kong, "Note!"
"Ano? Ano iyon? Ano?"
"Lumangoy siya sa pagitan ng mga binti ko!"
"Ano?" "Lumangoy siya sa pagitan ng mga binti ko!"
Ano'ng kalokohan ang ginagawa mo?
"Totoo siya! Lumangoy siya sa pagitan ng mga binti ko."
Ang ibig niyang sabihin ay may nagang lumangoy sa pagitan ng mga binti niya.
Talaga? Hindi hiniwa ng tuktok niya ang itlog mo?
Hindi ako napanatag noon.
Natakot ako. Mahigpit kaming naghawakan ng kamay.
Huwag kang lalangoy sa ilalim ko!
Huwag kang lalangoy sa ilalaim ko! Huwag mo akong sasakalin!
Patuloy kaming naglakad papunta sa kabila. Ilang minuto rin ang inubos namin.
Bago namin narating ang dalampasigan,
tumahimik na sa buong paligid.
Sabi ng abbot,
"Huwag kayong titigil."
"Ituloy mo ang pag-awit."
Si Palmy siguro ang kinakausap niya.
"Tuyo na ang lalamunan ko kakaawit."
"Nakaupo ako sa santambak na halamang touch-me-not."
"Masakit na ang puwit ko."
Itipiso…
Buong kahabaan kaming naglakad.
Wala kaming nakita! Naggalugad kami at walang nakita.
Masyado akong pinanghinaan ng loob.
Gumapang ako sa gilid ng danaw. Mga 1.5 metro ang taas ng gilid.
Sinabi ko sa abbot, "Ama, wala po kaming nakita."
Sabi ng abbot, "Hmm."
"Hindi pa ito nangyayari noon."
"Baka may maling nangyari."
"Ang sabi ng Panginoong Naga ay binastos natin siya."
"May naging hindi magalang siguro."
Sino?
Hindi ako.
Nagpunta lang ako para magmasid, alam ninyo iyon?
Kaya…
"Ako na lang ang lulusong," sabi ng abbot.
Hinubad niya ang kaniyang roba, suot lang ang nasa balikat niya at panloob,
at lumusong sa danaw.
Pero ayaw na naming umulit para sa ikalawang ulit.
Puro putik na kami, at halos hatinggabi na.
Alam ninyo kung sino ang lumusong kasama ng abbot? Tama. Ang lalaking iyon.
Taas-baba siya.
Naghalughog sila.
Hanggang sa dulo. At nakita nila.
Totoo.
Isang bolang kristal.
Sabi ng abbot ay kay Panginoong Naga iyon. Ganito iyon kalaki.
Ang bigat ay mga 130 libra.
Napakalinaw. Iniahon nila iyon, at dumulas iyon.
"Umaalumpihit ito," sabi ni Kong.
Panay ang pagdula niya.
Napakaputik, alam ninyo iyon. Patuloy na dumudulas yung bolang kristal.
Sa wakas, tinawag yung drayber para kumuha ng telang gagamitin sa bola.
Inakyat nila ito. Mga anim na tao ang kinailangan. Mabigat iyon.
Hinugasan namin iyon at dinala sa tray na may tuntungan papuntang tuluyan ng monghe.
Tiningnan namin iyon, panay kami ooh at aah.
Tuwang-tuwa si Kong.
Nagbigay-galang siya roon, hinugasan at pinatuyo iyon.
Hindi siya tumitigil sa pagsasalita.
Hindi ko alam ang iisipin. Napakalinaw at napakaganda noon.
Lumapit si Palmy para tumingin.
"Puwede bang makita?"
"Ama, puwede ko pong hawakan?" "Sige lang." Piniga ito ni Palmy.
"Ito ba iyong inaawitan natin nang napakatagal na?"
"Marami kang makikitang ganito sa Tha Phra Chan."
Sa huli, hindi ko maibalik ito sakay ng eroplano kasi sobrang bigat.
Kailangan naming umarkila ng van para ihatid ito mula Nan hanggang Bangkok.
Ibinigay nalang namin ang bolang kristal kay Kong Huayrai.
Tuwang-tuwa siya.
Dapat ay matatapos na ang palabas ko ngayon. Ngayon na mismo.
Pero ayoko pang tapusin ito. Puwede bang dito pa muna ako?
Kasi may babanggitin pa ako
na tao na hindi ko na titiisin.
Walong taon ko na siyang tinitiis.
Ano ito? Kayo rin ba?
Hindi nga.
Medyo ano siya…
Sabihin na lang nating ayaw pa niyang umalis.
Kung gagamitin natin ang sikolohiya, gusto niyang manatili nang buong puso.
Kahit na umaasta siya na, alam ninyo iyon,
"Anuman ang gusto ng mga tao, okay?"
Pero sa kilos niya gusto niyang manatili, siguro hanggang sa pulong ng APEC,
bilang karangalan sa kaniyang pamilya.
O baka gusto niyang manatili ng apat na taon pa
para maging 12 taon para makagawa ng bagong rekord o ano.
Pero dahil ayaw niyang umalis,
iminumungkahi ko na gawin nating totoo ang pangarap niya.
Gawin nating totoo ang pangarap ng isang matandang lalaki.
Para kapag umalis siya, wala siyang pagsisisihan.
Sa loob-loob ko, gusto kong sumali sa grupo niya
at tulungan siyang mangampanya para sa susunod na termino niya.
Dahil alam kong 'pag siya lang ang gumawa, mabibigo siya.
Nakita ninyo, lumang balita na,
ipinapakilala at ikinakampanya sa lumang pamamaraan.
Mas kilala bilang "pangakong mapapako."
Nangangakong gagawin ito at iyan.
Nangangakong itataas ang suweldo sa 400 baht at kung ano pa.
Kapag hindi natupad ang mga iyon, inaalis nila ang talakayan.
Sawa na tayo riyan. Ngayon, ang totoong ikaw ang mabenta.
Magpakatotoo ka lang. Kapag binoto ka, dahil sa gusto ka nila sa kung sino ka.
Alam ninyo? Ang tawag ko sa ganyang marketing
ay "bully marketing."
Sabihin mo lang sa mundo kung sino tayo.
Ang ideyang naisip ko para kay Tito Tuu
ay mula sa halalan para sa gobernador ng Bangkok.
Gumagamit sila ng mga kotse na malakas ang patugtog ng tugtuging country na Thai
na may pamilyar na himig at inangkop na titik.
Nakakahalina ang mga tugtog. Pagkatapos noon,
ipapaalam ninyo nang tapat ang mga kuwalipikasyon ninyo.
Ang narinig ko ay parang ganito.
Maririnig mo ang mga alingawngaw.
Masayang tugtog, alam ninyo iyon?
Paki-lakasan ang alingawngaw.
Daraan iyon sa bahay mo.
Mayroon akong kabigha-bighaning gayuma
Iuutos sa pusong piliin ang dating pag-ibig
Ang parehong punong ministro
Magtipon tayo
Bumoto tayo
At piliin si Tito Tuu
Pagkatapos, sabihin mo ang iyong mga kuwalipikasyon.
Matapang.
Hindi maaasahan.
Iniwan tayong bahala sa sarili natin.
Matapang.
Hindi maaasahan.
Kunsintidor ng mga umiiral na isyu.
Tagagawa ng mga bago.
Kailangan mong sabihin sa mga tao kung ano ang kanilang dapat asahan, hindi ba?
Kunsintidor ng mga umiiral na isyu. Tagagawa ng mga bago.
Tagatupad ng pagiging malinaw.
Pero bawal ang pagsusuri.
Handang harapin ang lahat ng problema
gamit ang lahat ng talinong taglay niya
at lahat ng 84,000 brain cells niya.
Ang pinakamalakas sa kaniya ay… ang ulo niya.
Ang pinakamalakas na katangian niya ay ang ulo niya.
Ang pinakakahinaan niya ay ang nasa loob nito.
Magaling siya sa mga salita.
Pero mas magaling kung wala noon.
Isang punong ministrong inaayos ang problema ng bansa sa pagsulat ng kanta.
Napakaraming bagong kanta. Bakit hindi ka na lang gumawa ng album?
Inaayos niya ang mga problema ng bansa sa pamamagitan ng pagsusulat ng kanta.
Inaayos niya ang sariling problema niya sa pagiging agresibo.
Kapag may tanong na hindi niya masagot, pinagtatakpan niya ito ng galit.
Ang taong nanumpa sa bansa.
At hindi lang isang bansa.
Nakipagkasundo siya sa maraming bansa.
Ang pinakabagong kasunduan ay ang utang sa Japan.
Ang utang natin ngayon ay ilampung milyong baht.
Maging kalmado tayo, at magkakasama nating bayaran ang mga utang.
Ipasa natin ang mga utang natin sa mga anak natin.
Bakit kamo?
Dahil hindi ito mabayaran ng henerasyon natin.
Hindi natin kinokopya ang polisiya ninuman.
Kung iboboto mo si Chadchart, puro trabaho ang makukuha mo.
Pero kung iboboto mo si Tito Tuu, kailangan mo nang magdasal.
At mainis nang mainis.
Pahinga muna tayo mula sa kampanya.
Pag-usapan natin ang mga taong nagtsitsimisan sa mga kalye.
Ang siste kasi,
may dalawang tao sa bansang ito
na sa tuwing nagsasalita sila,
nagagalit ako.
Ang dalawang taong ito ay sina Tito Tuu at Kratik.
Para siyang…
"Sir,
paano ba natin maaayos ang trapik?"
"Mabuting may trapik. Naiiwasan noon ang mga aksidente."
Siya ang panauhing pandangal noong isang araw. Si Tito Tuu ang panauhing pandangal
sa Thailand 5G Summit.
Kumperensya sa teknolohiya iyon.
Pinangunahan niya ang isang miting ukol sa teknolohiya.
Ang pinakamagandang linya ng araw na iyon ay noong sinabi niyang
napakarami niyang ginagawa
na kung computer siya, sa dami ng ginagawa niya, nasira na sana siya.
Sir, huminga po kayo ng malalim at gumising kayo.
Hindi kayo computer.
May processing unit ang isang computer…
at may isang memory unit.
Wala kayo noon pareho.
Isang hamak na keyboard lamang kayo.
Okay? Ni wala pang screen.
Walang display ng inyong mga nagawa.
May iba pa ngang tinatawag kayong makinilya. At yung luma pa.
Hindi ba nakakainis iyon?
Oo, oo, at oo.
May simpleng tanong ako para sa inyo. Sabihin nating may negosyo kayo.
Lahat siguro kayo may isa kahit papaano.
Sabihin nating may nag-aplay para magtrabaho sa inyo
na may ugali…
"Sa tingin mo ay gusto kong gawin ito?"
"Gusto mong subukan ito?"
Isipin mong aplikante ito sa trabaho. Nag-aplay sila.
Kukunin mo ba sila?
Madaling tanong ito.
Sa ngayon, ito ang klase ng taong nagtatrabaho para sa atin.
Sa tingin mo ba ay may kinabukasan dito?
Ano ang populasyon ng Thailand?
67 o 76 na milyon ba?
Mga ganoong bilang. Ilang milyong tao.
Isipin ninyong nasa iisang eroplano lang tayong lahat.
Nasa higanteng eroplano tayo. Ang eroplanong ang tawag ay Thailand.
Karaniwan, pilotong may karanasan ang nagpapalipad ng eroplano.
Tama? Piloto ang nagpapalipad ng eroplano.
Pero sa ngayon, lahat ng pilotong may alam at may kakayahan ang hindi nagpapalipad.
Sino ang nasa cockpit? Isang sekyu.
Pag-isahin muna natin ang pananaw natin. Hindi ko minamaliit ang mga sekyu.
Ipinanganak ang mga tao na may magkakaibang gusto.
Gusto mo ng mga numero? Maging accountant ka.
Gusto mo ng kapayapaan at hindi nakatali? Maging monghe ka.
Gusto mo makipaglaban? Maging boksingero. Gusto mong magluto? Maging kusinero.
Lahat ay may kani-kaniyang hilig.
Gusto mo ng mga titulo at ranggo? Gusto mo ng disiplina? Maging sundalo.
Gusto mong magpanatili ng kaayusan at seguridad?
Maging sekyu.
Kailangan ng mundo ang lahat ng tao.
Pero hindi ibig sabihin noon
na ang sekyu
ay magiging magaling sa pagpapalipad ng eroplano.
Huminga tayo nang malalim.
Ngayon, ang bansa natin ay minamaneho ng isang sekyu.
Para sa mga tagahanga ni Tito Tuu, pakinggan ninyo ako.
Hindi ko sinasabing masamang tao siya. Pakinggan lang ninyo ako.
Gusto ko rin siya dati.
Hindi ko sinasabing masamang tao siya.
Ang kayang magpalipad ng eroplano ay iba sa pagiging mabuting tao.
Sabihin nating nakilala natin ang mongheng ito.
Gumagawa siya ng mabubuting bagay at isinasabuhay ang 227 batas ng ugali.
Hihilingin ba natin siyang magpalipad ng eroplano? Hindi.
Ang mga magandang asal at magandang gawain ay hindi makakapagpalipad ng Boeing
na may bigat na 200 tonelada sa ere.
Maging malinaw tayo doon. Tungkol ito sa kaalaman.
Hindi talaga piloto ang nagsisilbing piloto ng bansa natin.
Dahil hindi niya alam ang gagawin, kapag kailangan na…
Kapag ginagawa ng mga tao ang bagay na hindi nila alam gawin,
ang kaya lang nilang gawin ay magpanggap.
Sabihin nating ikaw ang naging punong chef.
Hindi ka sanay magluto, pero ikaw ang naitalaga. Ano ang kaya mong gawin?
Isusuot mo ang uniporme at magpapanggap.
Kapag tinanong ka ukol sa resipe, kunwari galit ka.
Sisigawan mo sila pataboy. Paraan iyon para mabuhay.
Sabihin nating coach ka ng soccer. Hindi ka sanay maglaro.
Ano ang puwede mong gawin? Magpapanggap ka.
Nakakaawang tanawin iyon, magbihis bilang coach ng soccer
tapos sisigaw ka, "Hoy! Abante! Sige na! Takbo!"
Pero alam mo ba kung paano maglaro?
Parang ganoon iyon. Ganyan siya magpalipad ng eroplano.
Nadarama iyon ng mga taong nasa eroplano. Hindi nila iniisip na masamang tao siya.
Iniisip lang nila kung saan niya sila dadalhin.
Mali ba tayong tanungin kung saan tayo patungo?
Bilang mga pasahero, kailangan nating malaman kung saan tayo lalapag.
Kapag inuungkat natin iyon, sinisigawan niya tayo.
"20 taong ruta ito."
Bale, saan ba ang hintuan ng 20 taong rutang ito?
At kapag may problema ang eroplano,
ito man ay tindi ng hangin, kulang na pagkain o baradong inidoro,
wala siyang alam kapag nagtanong tayo.
Kapag hindi alam ng tao kung paano maging piloto, may libro para sa piloto.
Sa kasamaang palad, walang silbi iyon, kasi nasa wikang Ingles.
Hindi rin naman ganoon kaganda ang Ingles ko.
Pero hindi ba dapat hayaan natin ang mga kayang basahin iyon na gawin ang trabaho?
Ang sagot ay hindi basahin ang magasin ng Better Homes at Gardens.
Hindi ito ang panahon para palamutian ang eroplano.
Hindi natin siya maaasahan. Wala siyang sagot. Kaya tatanungin natin ang co-pilot,
na mas may seniority at karanasan.
Kakalabitin natin ang co-pilot, at grabe, ang himbing ng tulog niya.
Gigisingin natin siya at tatanungin natin.
"Wala akong alam."
Ang paglipad kung saan
nang hindi alam ang pupuntahan…
Huwag na ninyong banggitin ang 20 taong plano.
Para sa plano mo, napakatagal na ng 20 minuto.
Ito ang sentimyento ng bansa natin.
Hindi natin alam kung saan tayo pupunta.
Kung mahal mo ang mga tao tulad ng sinasabi mo,
pareho kayo, ang piloto at ang co-pilot,
mangyaring alisin ninyo ang sarili ninyo sa eroplano.
Huwag kayong mag-alala na babagsak tayo. Puwede ninyong buksan ang auto-pilot mode.
Makakahanap ang mga pasahero ng tamang piloto.
Napakaraming taong alam gawin ang trabaho. Hayaan ang mga taong alamin iyon.
Huwag ninyong sabihing, "Hindi! Kami na mismo ang pipili ng kung sino."
Huwag hayaang ang 250 senador ang pumili para sa atin.
Sandali lang.
Puwede bang buksan ang ilaw na ito?
Ikaw na nakaitim na tshirt. Hindi ka sundalo, hindi ba?
Pag-usapan natin ito. Ikaw lang ang hindi pumapalakpak.
Ang kaso kasi…
alam mo dapat na hindi sa akin galing ang mga salitang ito.
Isinumpa ako, tanda mo?
Walang aagaw nito
Itipiso bhagava araham…
Wala ako sa sarili ko.
Huwag mo akong isumbong, ha?
Ang problema kasi,
sa buong buhay ko, hindi pa ako nakakakita
ng gayong pagkakaisa.
Isipin ninyo ito. Sa kaarawan ni Tito Tuu,
makikita iyon sa balita sa Workpoint, sa Facebook.
Nagkakaisa ang mga komento.
Ginagawa kong katatawanan ang bawat administrasyon.
Ito man ay si Yingluck, Abhisit, Taksin, Lahat sila ginagawa kong katatawanan.
Pero hindi pa ako nakakita ng gayong pagkakaisa.
Kaya sa ilalim ng post sa kaarawan niya, iisa lang ang sinasabi sa komento: PI.
Hayop, hindi ko pa nakikita iyon.
-Tama? -Tama.
Lahat ay sinasabihan siyang tumutok at umunawa,
tumutok at umunawa, tumutok at umunawa.
Ibang klaseng pagkakaisa.
Kaya pagkatapos ng pagtatanghal na ito,
kapag nawala ako sa mga pahayagan,
sa media o sa balita, sinasabi ko na ngayon na hindi ako naging monghe.
Huwag ninyong isipin na nagpasiya si Udom na mamuhay mag-isa bilang monghe.
Sa tingin ko ay ikaw ang dudukot sa akin.
Bumalik na tayo sa kampanya.
Tapos na tayo sa mga tao, mga baliw na tao, mga naga, at tsismis.
Mga kathang-isip.
Ituloy natin ang kampanya.
Patuloy na aandar ang kotse.
Isa itong paanyaya sa lahat ng mga mamamayang Thai.
Magkakasama, protektahan natin ang bansa
mula sa pag-unlad.
Protektahan natin ang bansa mula sa pag-unlad
sa pamamagitan ng pagpili kay Tito Tuu.
Si Tito Tuu ang pinakamainam
sa mga walang pagpipilian.
Magandang gabi sa inyong lahat. Maraming salamat sa pagpunta. Mahal ko kayo.
Mahal ko kayo. Salamat po. Salamat sa inyo. Salamat po.
Hindi pa kayo uuwi?
Hindi!
Nagbibiro kayo, hindi ba?
Gusto pa namin!
Ano'ng nangyayari?
Gusto pa namin!
Sige. Habaan pa natin.
Hubad!
Dito tayo hanggang umaga!
Ginoong sundalo, sir,
maari na ninyong ihanda ang mga kawal.
Iisa lang naman ang labasan. Parang hindi ako makakaalis dito.
Karaniwang natatapos sa tawanan ang stand-up comedy,
tulad ng nakita ninyo.
Pero sa tingin ko ay matanda na ako para ibahin naman ang katapusan ngayon.
Hindi ko sinasabing magpapakamatay ako.
May aral akong natutunan na gusto kong ibahagi sa inyo.
Mula nang natanto ko
na sandali na lang ang natitira kong panahon sa Mundo,
pinadali nitong mabuhay.
Hindi na ako masyadong tsismoso ukol sa ibang tao.
Mas marami akong oras para maging tsismoso tungkol sa sarili ko.
Nagdulot ito sa aking matanto kung ano
ang talagang gusto kong gawin,
at kung ano ang gusto kong makita ng tao na ginagawa ko,
o maging ganoong bagay nga.
Ang pariralang, "Umuubra ito sa akin," ay nakatulong nang malaki sa akin.
Umuubra ito sa akin.
Ito man ay uso o hindi, bago o luma, bukas o sarado,
narito o nariyan, astig o sosyal, walang halaga sa akin.
Baka astig para sa iba, pero hindi para sa akin.
Tingnan ninyo yung mga super car na may pintong parang pakpak.
Astig iyon para sa iba, pero ayoko noon.
Mahirap para sa mama ko na sumakay. Mahirap para sa akin na sumakay.
Hindi iyon magagamit ng asawa at mga anak ko.
Saan ako paparada sa palengke?
Tatamaan lang ng mga pinto ang mga payong ng mga tindera.
Hindi ko lang talaga gusto iyon.
O sa mga gustong tumanaw ng utang na loob sa kanilang mga nanay
sa paglapag ng isang balumbon ng pera sa harap niya at sabihing utang na loob ito.
Ayos iyon, pero hindi iyon uubra sa akin. Mas gusto kong ipadala na lang ang pera.
O kung wala tayong pera, pwede nating masasahihin ang paa niya
habang nanonood siya ng Mic On Debt Off,
kung saan hindi na natapos ang pagiging kampeon ni Ryan.
Ang lahat ay may sarili nilang konsepto
ng kaginhawahaan, kaligayahan at tagumpay.
Mga konsepto silang bagay sa mga buhay nila.
Hindi tayo puwedeng humiram at magsuot ng damit ng ibang tao.
Isipin mo kung hiniram natin ang damit ni Ice Apitsada.
Isang bodysuit ito na kailangan mong magpahid ng langis bago mo maisuot.
Astig iyon sa kaniya, pero subukan ninyong isuot iyon, kuha ninyo?
Hindi iyon bagay sa atin. Hindi. May mga bagay na para sa atin.
Ang problema sa karamihan sa mga tao ngayon
ay ginagamit natin ang ideya ng ibang tao sa tagumpay, ligaya, at dali ng buhay.
Gusto ng lahat ng magandang buhay. Gusto ng lahat na maging sobrang yaman
o maging bilyonaryo agad, tulad ng sinasabi ng mga aklat na self-help,
tulad ng tinuturo sa inyo ng mga coach, tulad ng sinasabi ng mga podcast na iyon,
tulad ng kung paano mabuhay ang mga YouTuber na iyon.
Gusto nila tayong maging mayaman, sobrang yaman. Maki-ugnay sa kalawakan.
Buksan ang isip mo. Isipin na magkakaroon ka ng maraming pera.
Hilingin sa kalawakan na padalhan ka ng yaman sa loob ng 72 oras.
Ganoon ba kadaling sumunod ang kalawakan?
Eh di hilingin mo sa kalawakan na gamutin muna ang pagkalulong sa sugal ng asawa mo.
Mapagawa sa mga anak mo na iligpit muna ang mga gamit nila.
Kung ganoon lang kadali iyon, mayaman na lahat. Hindi na iiral ang class.
Sino'ng magmamaneho ng taxi para sa atin? Sino'ng magpapatakbo ng mga MRT natin?
Sino'ng magluluto ng pagkain at ihahain ito sa atin?
Ang mundo ay binubuo ng mga tao ng lahat ng sitwasyon.
Gumising kayo.
Isang porsyento ng mga tao sa mundong ito,
isang porsyento lamang ng tao sa bansang ito ang sobrang yaman.
Parang marathon ang buhay.
Mula sa 10,000, isa lamang ang umaabot sa pagtatapos.
Hindi mo makikita sa isang marathon
na sampung libong tao ang magkakasamang makakatapos ng karera.
Gumising kayo. Hindi iyon totoo.
Iyon ang isang porsyento.
Ang mga mayayamang tao na may magagandang buhay
na nagpo-post ng mga litrato sa Instagram, ang mga sobrang yamang tao na iyon?
Hayaan ninyo silang maging mayaman. Maging masaya kayo para sa kanila.
Hindi natin kailangang isuot ang damit nila.
Ano naman kung sobrang yaman nila? Di ba?
Hindi man tayo ganoon kayaman, pero masaya tayo sa sarili nating paraan.
Mayaman tayo sa pakikipagkaibigan, mayaman sa kalusugan, mayaman sa pagtawa.
Marami pang ibang paraan para maging mayaman.
Pero ang isang porsyentong sobrang kinaiinggitan natin,
paano kung mayaman sila pero walang kaibigan, kulang sa mabuting kalusugan,
kulang sa katatawanan, kulang sa pagkakaibigan, kulang sa paghanga?
Ang tawag ko doon ay pagiging mahirap.
Mas mayaman tayo.
Hindi nakakatakot ang kamatayan. Hindi ito nakakatakot.
Mas nakakatakot ang mabuhay ngunit hindi ka masaya.
Ang hindi gawin ang ayos lang sa iyo. Ang hindi gawin ang para sa iyo.
Naiipit na gawin ang bagay na ayaw mo.
Kung hindi ka magpapakatotoo,
wala kang pinagkaiba sa buhay na bangkay.
Alalahanin ninyo ito.
Ito ang umuubra sa akin.
Mabuhay nang ayon sa umuubra sa inyo. Magandang gabi po sa inyong lahat.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Gertrudes Sapitan