Downloaded from YTS.MX
Ik ben geboren op een oktoberavond in 1940…
…tijdens een nazibombardement dat werd geleid door Madolf Hitlum.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Al gauw hadden ze gewonnen. Maar mij kregen ze dus niet te pakken.
Wij willen The Beatles.
Liverpool was een nogal deprimerend oord. Deprimerend en eenzaam.
Je had die bekende zwarte gebouwen en er heerste een…
…op een bepaalde manier melancholische sfeer.
Het was op een Bijbelse manier deprimerend.
Snap je wat ik bedoel?
Het stormde en je had van die bliksemstralen.
De zee beukte tegen de zeewering.
De fans van rock-'n-roll in Liverpool boften.
Ze konden gebruikmaken van de diensten van de Cunard Yanks.
Zo noemden ze de mannen die op de schepen werkten…
…die heen en weer voeren tussen Liverpool en New York.
En die zeelieden brachten platen mee uit New York.
En zo kregen de mensen in en rond Liverpool…
…platen van Chuck Berry, blues- en R&B-platen te horen.
Toen ik klein was, was ik fan van Elvis Presley, Little Richard en Chuck Berry.
Tot die tijd ging rock-'n-roll over de arme zwarten in het landelijke zuiden…
…of de achterbuurten in de steden.
En de witten waren truckers zoals Elvis.
Dus wanneer is dit soort rock-'n-roll begonnen?
Wanneer begon het de bleekscheten te dagen…
…dat het sterk, krachtig en mooi was?
Julia, John Lennons moeder, was een groot fan van rock-'n-roll.
Ze draaide illegale nummers voor hem zoals 'I Put a Spell on You'…
…van Screamin' Jay Hawkins.
Toen hij z'n groep oprichtte…
…was het een vreemde combinatie van skiffle…
…dat toen een rage is geworden door Lonnie Donegan…
…en rhythm-and-blues-materiaal uit de VS.
We hebben het aan The Beatles te danken dat we ons bewust zijn geworden…
…van zwarte muziek in de jaren 60. Anders hadden we er nooit van gehoord.
Ze hebben veel nummers van Smokey Robinson opgenomen.
Zo kwamen wij met hem in aanraking. We hebben dus veel aan ze te danken.
John hield erg veel van zwarte muziek. Hij was een echte muzikant.
Hij keek niet naar de kleur, het ging hem om de muziek. Begrijp je wat ik bedoel?
Het gebeurde op dat beroemde feest in Woolton in 1957…
…dat Ivan Vaughan Paul McCartney aan John Lennon voorstelde.
Hij was met allebei bevriend.
En Paul maakte indruk op John…
…omdat hij de woorden 'Twenty Flight Rock' van Cochran kende.
Mensen denken dat ze meteen beroemd werden na hun ontmoeting.
Maar er ging uiteraard vijf jaar hard werken aan 'Let Me Do' vooraf.
Er kwamen een paar mensen bij die weer vertrokken. George Harrison kwam erbij…
…omdat hij een vriend van Paul was van school.
Hij deed auditie voor John met het nummer 'Raunchy'.
En Ringo was dus de laatste die erbij kwam.
zoals bekend zat Pete Best er daarvoor bij.
En in Hamburg zat Stu Sutcliffe erbij, Johns dierbare vriend die is overleden.
Er zijn dus nog anderen geweest die ook een Beatle hadden kunnen zijn…
…of het kort zijn geweest.
Maar toen 'Love Me Do' uitkwam, waren zij de vier die The Beatles vormden.
Toen ik ging studeren, was dat echt fantastisch, helemaal geweldig.
Ik wist prima te integreren na de eerste twee jaar. Het heeft twee jaar geduurd.
John was rebels, uniek, en heel ondoorgrondelijk.
Ik kon geen weerstand aan hem bieden.
Er waren makkelijker mannen.
Ik had op dat moment zelfs een relatie met een heel makkelijke, saaie man.
We hadden al bijna trouwplannen en waren aan het sparen voor ons huwelijk.
Maar John heeft me van dat alles weggehaald.
Het was spannend om te gaan studeren en nieuwe mensen te ontmoeten…
…om volwassen te worden.
En John was het echt helemaal.
Hij was de meest extravagante figuur die ik ooit had ontmoet.
En ik vond dat echt geweldig.
Wie nam het initiatief? Liet hij het aan u over of deed hij u een aanzoek?
Ze zeggen dat de vrouw achter een man aan zit tot hij haar verovert, toch?
Ik denk dat het wel een beetje zo is gegaan.
Toen John me ontmoette, veranderde ik steeds van kapsel.
Ik liet het groeien en verfde het rood en ontelbare andere kleuren.
Toen ik John leerde kennen, beïnvloedde hij me.
Hij was gek op Franse filmsterren.
Hij viel op dat accent, op het mysterieuze van Brigitte Bardot…
…en niet op zo'n nuchtere meid uit Liverpool.
Het enige wat ik in die richting kon doen, was m'n haar laten groeien.
Dus ik ben langzaam van rood naar blond gegaan.
Dat was de enige manier waarop ik een beetje op Brigitte Bardot kon lijken.
En met strakke rokjes en zwarte panty's en zo.
Ik werd van de opleiding gestuurd. Ik werd altijd overal weggestuurd.
Ik ben altijd mezelf geweest, ik was altijd al Lennon.
Ik heb geen compromis gesloten.
De compromis is dat je niet meteen alles kapotgooit als je daar zin in hebt.
Je sluit een compromis met jezelf.
Wat jullie nog niet is gevraagd, is waarom jullie The Beatles heten.
Waarom niet?
Je moet toch een naam hebben, hè?
John heeft die naam bedacht.
Heeft John hem bedacht? -Nee, John.
Ringo, heb jij hem bedacht? -Nee, John heeft hem bedacht.
Op 'Please Please Me' hebben ze enkele van hun favoriete R&B-nummers gezet.
En sommige speelden ze live.
Ze speelden immers op zo'n avond uren achter elkaar.
De meest bekende daarvan is 'Twist and Shout'.
Dat nummer hebben ze in de laatste tien minuten van de sessie opgenomen.
John had amper nog een stem, omdat hij de hele dag had gezongen.
Maar hij heeft z'n uiterste best gedaan en het resultaat was…
…een heel rauw stemgeluid.
Het was een van de weinige keren dat het beter klonk dan het origineel.
Die uithaal hebben we van The Isley Brothers in 'Twist and Shout'.
We gebruikten hem overal in. In 'From Me To You', al die nummers.
Fans kochten de helft van de kaartjes via de post.
Vijfduizend anderen stonden avonden in de rij in de hoop de rest te bemachtigen.
De manager kijkt of iedereen klaar is voor de belangrijkste avond van het jaar.
Ze moeten het enthousiasme opvangen dat The Beatles overal opwekken.
De jongens laten hun nieuwste geschenken aan de pers zien.
Het legendarische viertal heeft er veel plezier in.
Ze putten net zo veel plezier aan hun optreden als hun fans.
Als ze bij jou in de stad komen, ga je er vanzelf wel naartoe.
Hoe was het toen het allemaal begon?
Ik geloof dat u het woord 'blijdschap' gebruikte voor de mooiste momenten.
Dat is best een groot woord. Was het echt allemaal zo leuk?
Absoluut. Hij zei dat hij weleens naar films over die begintijd keek.
En het was een fantastische ervaring. Het was pure blijdschap.
Maar heel weinig mensen hadden nog zoiets meegemaakt.
En het was ook beangstigend om er het middelpunt van te zijn.
Het was overweldigend.
We hadden amper de tijd om te bedenken of het zou ophouden of zo door zou gaan.
Het was gewoon… Het ging maar door.
En het werd alsmaar beter en groter.
En als je daar het middelpunt van bent, word je erdoor meegesleept.
Waren ze makkelijk in de studio of liepen ze veel te klieren?
Ze moesten natuurlijk wel in het gareel blijven.
Nee, ze liepen niet te klieren, ze waren altijd heel toegewijd.
We hadden natuurlijk ook pret, we hadden ook wel ontspannen momenten.
Flange was een maf woord dat ik altijd in de mond nam.
Toen John Lennon hoorde dat we van double-tracking gebruikmaakten…
…van automatische double-tracking, of een andere kunstmatige vorm ervan…
…die we in de Abbey Road Studios wisten toe te passen…
…vroeg hij me wat dat was.
Ik zei: 'Dat ligt ingewikkeld, John, dat zou je niet begrijpen.
Maar het wordt gedaan met een dubbele gebifurqueerde smashing flange.
Wat dus onzintaal was. Hij keek me even aan en begon te lachen.
En telkens als we het daarna toepasten, noemde hij het 'flangen'.
En die term wordt nu nog steeds bij opnames gebruikt.
Flangen is nu een bekende term.
En zo waren er meer woorden.
Wie heeft de leiding?
Wie is de baas bij zo'n beroemde band als de The Beatles?
Was u dat of The Beatles?
Nee, dat ging anders, het veranderde. In het begin zei ik:
'We gaan het als volgt doen, het gaat zo lang duren en het begint zo, enzovoort.'
Maar na een jaar veranderde dat omdat ze zo'n enorm succes hadden.
En ze leerden heel snel. In een mum van tijd…
…wisten ze alles van studio's en van nummers schrijven af.
Ze reisden de hele wereld af.
En degene die de leiding had, was degene die het nummer had geschreven.
Er waren in het begin weinig nummers die ze samen hadden geschreven.
Er was altijd een concurrentiestrijd tussen hen, dat was ook het mooie.
Het was vriendschappelijk, ze probeerden altijd beter te zijn dan de ander.
Wat vond u het mooiste aan die prachtige tijd van de Beatlemania?
Ik denk onze eerste reis naar Amerika.
Ik mocht toen met ze mee.
Ik hield me altijd op de achtergrond en werd altijd afgeschermd.
Toen we op de luchthaven aankwamen in Amerika…
…dachten we dat we het geluid van vliegtuigen hoorden.
Toen we van boord gingen, hoorden we een oorverdovend gegil en geschreeuw.
We dachten dat het van een vliegtuig kwam dat naast ons stond.
Het was het ongelooflijke geluid van duizenden fans.
Het is haast niet te beschrijven.
The Beatles zijn de beste.
Hoe komen we nu binnen?
Hallo, allemaal.
Doe de deur dicht.
Hallo, meiden.
Wat was het minst leuke van hun leven toentertijd?
Het gebrek aan ruimte om je heen, het gevoel dat je gevangen zat…
…dat je er niet in je eentje op uit kon.
Je kon niet hand in hand langs de rivier lopen.
We werden constant belaagd door fans.
Door de pers, door de fans.
Hallo? Ja? Wat wil je? Zeg op dan, snel.
Goed nieuws?
Echt continu.
Als popster in die tijd zou John Lennon eigenlijk niet getrouwd mogen zijn, hè?
Klopt, het was een ramp.
De fans vonden het beslist niet leuk dat hij getrouwd was.
Vond uw vrouw het daar ook leuk? -Ze vond het geweldig. Wie?
Niet zeggen dat hij getrouwd is. -Sorry. Neem me niet kwalijk.
Hoe lang bleef het geheim?
Een maand of 12, misschien 18 maanden.
Toen ik zwanger was, hielden we het echt voor ons.
Vond u dat vervelend? -Nee hoor, helemaal niet.
Achteraf gezien had ik dat misschien wel vervelend moeten vinden.
Ik had er misschien heel anders tegenaan moeten kijken destijds.
Nee, ik was op dat moment bezig met de komst van de baby.
Ik was gelukkig met ons huwelijk.
En ik vond het prima om voor hen op de achtergrond te blijven.
Brian vond dat het beste. En ik vond het verder prima.
Heeft u ooit het gevoel gehad dat u een rivaal vormde voor Brian…
…of dat Brian een rivaal vormde voor u?
Ik vond mezelf geen rivaal van Brian.
Misschien dat Brian mij wel als een rivaal zag, want hij hield erg veel van John.
John en ik waren heel hecht samen.
Voor we gingen trouwen, waren we al drie jaar een stel geweest.
En we begrepen elkaar ontzettend goed.
Als artiest hoop je dat je op een dag een bepaald aantal fans hebt.
Maar dan denk je niet aan 7000 op een dag.
Waren het er vandaag 7000?
Zoiets, denk ik. Ik weet het niet precies.
Wij willen The Beatles.
Ik geniet er wel erg van, hoor, op dit moment.
In New York stonden ze buiten het hotel. Sommigen kwamen zelfs binnen.
Dan zaten ze op de vreemdste plekken, in de badkamer en zo.
Dat hotel in New York was hoger, het was een grote wolkenkrabber.
Wij willen The Beatles.
Het was een drukte van belang op Penn Station.
Vijftienhonderd gillende tieners stonden op hun helden, The Beatles, te wachten.
Een oudere politieagent vond de meute vrolijk, maar ook wel gevaarlijk.
De fans vormden volgens de politie publiciteit voor The Beatles….
…die bussen zouden hebben geregeld om de fans naar de Plaza te brengen.
De politiecordons werden doorbroken door haast hysterische tieners.
Er werd een meisje onder de voet gelopen en naar het ziekenshuis gebracht.
Ze bleek niet ernstig gewond te zijn.
Een ander meisje viel flauw en werd door haar vriendinnen weer bijgebracht.
Ze wilde niet worden behandeld en ging terug het strijdgewoel in.
Uiteindelijk zei de politie via de luidsprekers…
…dat The Beatles rechtstreeks naar Carnegie Hall zouden gaan.
Nadat we ze eruit hebben. We willen ze zo snel mogelijk naar de straat krijgen.
Waarschuwen jullie ze even? -Ja.
Jongens, wacht even. -Oké.
Het is niet zo luxe als de liften in de Plaza.
Och, dat valt best mee, hoor. Kijk daar eens. Film dat eens.
Ik denk dat de helft van het publiek ons kan horen spelen.
Ik hoor niet wat de jongens spelen, ik weet wel wat ik speel.
Als ze ons echt zouden horen, zou het afgelopen zijn met ons.
Nee, ik maak maar een geintje.
John Lennon gaf een heel normaal, keurig interview voor de Evening Standard.
Hij vertelde journaliste Maureen Cleave dat het Beatles-fenomeen in Amerika…
…dusdanig groot was geworden dat ze nu populairder waren dan Jezus.
Dit was niet bedoeld als kritische opmerking over het geloof of over Jezus.
Het was bedoeld om het sociale fenomeen Beatlemania te beschrijven.
En dat ging dan vooral over de jonge mensen in Amerika.
Wat hij wilde zeggen was…
…dat jongeren meer tijd doorbrachten met luisteren naar en denken aan de Beatles…
…dan dat ze met Jezus Christus bezig waren.
Waarom reageerde u zo heftig op wat John Lennon zei?
Ik vind niet dat ik er heftig op heb gereageerd.
Maar…
…The Beatles hebben door hun enorm grote populariteit op de wereld…
…vooral onder jongeren, kunnen zeggen wat ze maar willen…
…zonder er eerst goed over na te denken of het wel zo verstandig is.
En niemand heeft er nog op een dusdanige manier vraagtekens bij gezet…
…zodat ze er de gevolgen van zouden voelen.
Was dit dan geen serieus artikel waarin Lennon naar z'n mening werd gevraagd?
Was hij niet gewoon eerlijk? -Misschien, dat weet je nooit bij hem.
Z'n antwoorden zijn spottend en hij gedraagt erg vreemd.
Je weet heel vaak niet of hij het nou wel of niet meent.
En of iemand eerlijk is, hangt af van de ernst van de situatie of iemands stemming.
Het zou net zoiets zijn als een Amerikaanse band…
…of een Amerikaanse zanggroep over de koningin tekeer zou gaan.
Dat ze zouden zeggen dat ze overbodig was…
…en dat het systeem met een koning en koningin…
…belachelijk is en mettertijd zal verdwijnen.
De mensen van Birmingham stonden achter Tommy Charles' ban op Beatles-platen.
En in de Bijbelstreek volgden zo'n 40 andere radiostations z'n voorbeeld op.
Omdat hij bang was voor aandacht van ultrarechtse groeperingen…
…ging Charles niet over op een platenverbranding.
Maar veel tieners stuurden alsnog hun platen en souvenirs op naar Waky Radio.
Ze zeiden: 'Weg met The Beatles. We gaan hun platen verbranden'.
We hebben gedaan wat we goed achtten, en de mensen steunden ons.
En vooral de jonge mensen hier.
Gaat u de Beatles ooit nog draaien?
Brian Epstein wilde weten wanneer we de ban zouden opheffen.
Iedereen zat te wachten tot we dat deden, en wilde weten wat ervoor nodig was.
Maar ik zit niet op een specifieke actie van The Beatles te wachten.
Ik wil gewoon dat ze ervoor zorgen dat ik anders over ze ga denken.
Ik wil zien dat…
Ik wil dat ze wat volwassener worden, denk ik.
Als hij kwaad is en het hem echt menens is…
…dan spijt het me oprecht dat ik die boodschap de wereld in heb geholpen.
Het was nooit m'n bedoeling om het geloof aan te vallen of zo.
Verder weet ik er eigenlijk niets meer over te zeggen.
Linda, jij runt deze platenzaak.
Hoeveel Beatles-platen verkocht je voor deze rel begon?
Heel wat. -En sindsdien?
Het zijn er heel wat minder geworden.
Misschien een per dag of een per week.
Doet de winkel de Beatles-platen niet in de ban?
Nee, natuurlijk niet, we promoten alles wat verkoopt.
The Beatles zijn heel getalenteerd, maar ze moeten uitkijken met wat ze zeggen.
Heel veel tieners kijken namelijk erg naar ze op.
En als ze zulke dingen zeggen… Sommige tieners geloven alles wat zeggen.
Ga jij je Beatles-platen verbranden? -Zeker weten.
Heb je ze al verbrand? -Ik heb ze al verbrand.
Hoe heb je dat gedaan? Waar en hoe?
We hadden op de zondagschool van de MYF een programma over The Beatles.
En toen gingen we in de achtertuin van de MYF eten.
Nadat we de worstjes hadden gegrild, heb ik m'n platen erop gelegd.
Wat John Lennon heeft gezegd, raakt me niet.
Ik kan immers ook zelf nadenken.
En je kunt Jezus Christus zeker niet vergelijken met John Lennon.
Ik denk niet dat Christus zo populair was.
Hij was juist een van de minst populairste mensen die ooit hebben geleefd.
Ik denk dat de meeste mensen christen zijn en in God geloven.
Ik ben dit soort dingen niet gewend.
Vind je het choquerend? -Nou en of.
Ze vergeleken zichzelf niet met Jezus, denk ik.
Ik denk dat ze het feit betreurden dat tieners…
…meer met rock-'n-roll hebben dan met het christendom.
Diskjockey Tommy Charles die deze rel is begonnen, zegt…
…dat hij jullie platen pas wil draaien als jullie wat volwassener zijn geworden.
Voor mijn part draait hij ze nooit meer.
Als mensen ons dit soort dingen horen zeggen, vinden ze ons kinderachtig.
Ze vinden dat je zoiets alleen kunt zeggen als je een kind bent…
…en dat 'n volwassene dit niet zou doen, en John het alleen als stunt heeft gezegd.
Denk je dat de Amerikanen jullie te grazen willen nemen, dat dit een heksenjacht is?
Het maakt niet uit of ze onze platen niet goed vinden…
…of dat ons uiterlijk of onze uitspraken mensen niet bevalt. Dat is aan hen.
En het is aan ons om niets met die mensen te maken te willen hebben…
…of geen rekening met ze te willen houden. We hebben allemaal rechten.
Bij de twee optredens in het Coliseum…
…hoopten The Beatles op een 26,000-koppig publiek.
Maar toen de fans kwamen, werd duidelijk dat het niet uitverkocht was.
Enkele dagen daarvoor hadden religieuze groeperingen…
…besloten om op diezelfde dag een revival-bijeenkomst te houden…
…om te laten zien dat het christendom niet over z'n hoogtepunt heen is.
GA NAAR HUIS, BEATLES
Buiten het Coliseum vormde dit kleine groepje demonstranten…
…de enige vorm van zichtbaar protest.
Op de persconferentie bleven de vragen vriendelijk.
De jonge mensen hier waren van de fanclub en van schoolkranten.
De enige man die over het geloof begon, werd uitgejouwd.
Toch zaten The Beatles in over hun optreden in Memphis.
De groep zou hier beschermd moeten worden tegen religieuze fanatiekelingen.
Ik dank God dat ik wel fan van Jezus ben, want hij heeft me 31 jaar geleden gered.
Wij waren voor tieners belangrijker dan Jezus of religie in die tijd.
Ik deed niet denigrerend, het was gewoon een uitspraak.
Ik zeg niet dat we beter of beroemder zijn…
…dan Jezus Christus als persoon of God als ding of wat Hij ook is.
Wat ik zei, werd verkeerd opgevat en dat heeft tot al die ophef geleid.
John is bezorgd en betreurt 't dat mensen met bepaalde geloofsovertuigingen…
…zich op de een of andere manier aangesproken voelen.
Brian Epstein wilde dat The Beatles zo veel mogelijk mensen zouden aanspreken.
Dat hield in dat ze universeel toegankelijk moesten blijven.
Hun publiek mocht niet verdeeld raken…
…omdat ze over allerlei onderwerpen hun mening klaar hadden…
…in dat ongelooflijk explosieve decennium.
Een van jullie… George, geloof ik?
…zei dat je hier niets over Vietnam kunt zeggen, maar in Engeland wel.
Dat heb ik niet gezegd.
Iemand van ons misschien, niet ik. -Dat was ik.
Dat weet je zelf ook wel.
In Engeland kun je zo'n opmerking van John over het geloof gewoon zeggen…
…en dan zou het niet zo serieus en verkeerd worden opgevat…
…als dat ze hier doen. Dat weet je zelf ook wel.
Maar het was… -Het wordt ook alsmaar groter gemaakt.
In Engeland kun je dat soort dingen gewoon zeggen.
En de mensen luisteren daar ook wat beter dan in Amerika.
In Amerika maakt iemand er een ding van en gebruikt het dan tegen je.
En die doet dat ook zonder enige scrupules.
Ik maak het nu waarschijnlijk alleen nog maar erger, maar…
Nu moet jij je gaan verantwoorden. -Ik weet het.
Wat is het hier toch gezellig.
Paul zei dat hun…
…is gezegd het niet over de Vietnamoorlog te hebben.
Omdat het voor zo veel verdeling zorgde in Amerika.
Desondanks kwamen de bedekte boodschappen toch naar voren…
…in 'Revolution', dat nummer van John.
Maar over het algemeen slaagde Brian in z'n opzet.
Je kunt stellen dat 'Revolution' het signaal was dat Brian dood was.
Het kwam in het jaar na Brians dood uit.
BEATLE-MAKER OVERLIJDT MET 32 JAAR
Toen we Brian verloren, was dat een heel doorslaggevende periode.
Iedereen was erg van streek en sloeg een andere richting in.
En toen Yoko in beeld kwam…
…kwam er opnieuw een grote breuk in de situatie.
Maar ik kon de loop der gebeurtenissen niet veranderen.
Ik kon Johns lot niet veranderen.
Het was een harde strijd om te voeren, omdat in die periode…
…John heel veel drugs gebruikte. Ik had dus geen rationeel mens tegenover me…
…in die periode.
En toen kwam Yoko in beeld.
Ze liet hem kennismaken met een geheel nieuw gebied…
…want zij hield zich niet bezig met popmuziek.
Hij raakte gefascineerd door performance kunst en conceptionele kunst.
En ze nam hem mee naar plekken…
…waar hij anders nooit naartoe was gegaan.
Kunstenaars komen meestal met een object en zeggen dan: 'Dit is kunst'.
Maar kunst bestaat in de geest van mensen.
Wij willen niet alleen maar iets maken, voltooien en dan aan iemand geven.
Wij willen dat mensen er deel van uitmaken.
Het is nog niet af, de mensen moeten het afmaken.
Wat is dit dan? Je wees hiernaar terwijl je het zat uit te leggen, Yoko.
Ja. -Wat is dit? Een gebroken kopje?
Dit is maar een voorbeeld.
Het is een kunstwerk en het is een gebroken kopje.
Een kunstwerk dat niet af is gemaakt door mensen…
…die er uiteindelijk weer een kopje van maken.
Is het kunstwerk dan het gebroken kopje…
…of de manier waarop mensen het repareren?
Een kunstwerk of kunst bestaat niet, het zijn alleen maar woorden.
Alles is kunst, wij zijn kunst. Kunst is slechts de benaming die je eraan geeft…
…en waar de kunstenaar in gelooft. Het werk kan alles zijn wat je het noemt.
Het kunstwerk van ons hier samen. Wij zijn hier nu.
Dat vind ik geen kunst. -Dit is kunst.
Geef je dat aan een kind, dan heeft het daar geen vooropgezette mening over.
Dan hoef je niet te zeggen dat het kunst is of een gebroken kopje.
Het kind zou zeggen: 'Ik heb lijm, ik ga het aan elkaar lijmen'.
Om je vraag te beantwoorden, dit is een proces van kunst, een proces der dingen.
Alles is een proces.
Ik heb altijd al een kunstenares willen ontmoeten…
…op wie ik dan verliefd zou worden. Tijdens de opleiding al.
We kwamen elkaar tegen en raakten aan de praat.
En ik besefte dat ze alles wist wat ik ook wist, en nog veel meer.
En dat kwam dan allemaal uit het hoofd van een vrouw.
Ik was er helemaal ondersteboven van.
Ik vond het heel fijn in Londen en dat ik er m'n werk kon doen.
Ik stond ervan te kijken…
…dat er een groot poëtisch genootschap in Engeland bestond.
Ik was diep onder de indruk en ik had het gevoel dat ik er deel van uitmaakte.
Ik voelde wel empathie. Maar…
…ik denk dat John de eerste onder hen was die ook nog best sexy was.
Ik bedoel, hij was echt heel sexy.
Ze was bij me voor een date.
Ik had een studiootje. Eigenlijk meer een verzameling bandrecorders.
We hebben twee versies gemaakt. En ik liet haar al m'n bandopnames horen.
Ik had allemaal geluiden zitten maken op die opnames.
En zij maakte er andere geluiden bij. We hebben de hele nacht zitten opnemen.
En toen de zon opkwam, hebben we de liefde bedreven.
John had de naam dat hij de Beatle was die over dingen nadacht.
En toen ging hij naar een kunstgalerie.
Daar zag hij een woord op het plafond staan: 'Ja'.
Ze had een expositie in een galerie. Ik kende de eigenaar.
Het is gênant om als Beatle een winkel in te gaan, en al helemaal een galerie.
Ze bespringen je echt, omdat ze denken dat je net als een Texaan alles opkoopt.
Ik heb een beetje een kater wat kunst betreft vanwege de kunstopleiding.
En ik heb een hekel aan die houding van die zogenaamde kunstenaars.
Ik kwam dus bij die expositie.
En ze had allemaal dingen hangen, hamers en spijkers.
En een klok waar je door een stethoscoop naar kon luisteren.
Ik reageerde eerst als een complete idioot.
Ik dacht: 'Mij hou je niet voor de gek met al die rotzooi'.
En toen zag ik een ladder en iets op het plafond. Dus ik die ladder op.
En op het plafond stond 'ja'.
Klopt. -En toen was het voor mij goed.
Het is als die grap: Je kijkt hiernaar en intussen plas je in je broek.
Het is allemaal met elkaar verbonden. Dat werkt voor mensen in het toilet.
Zet je zoiets in een kamer, dan raken ze van slag…
…omdat ze een vooropgezet idee hebben van waar zoiets hoort te staan.
Maar er stond 'ja'.
Had er 'nee' gestaan, dan was ik in m'n vooroordeel blijven hangen…
…over kunst en kunstenaars, dat ze allemaal…
Maar dat 'ja' was voor mij genoeg. En toen kwam zij aan.
Ze wist niet wie ik was en ze zei:
Wil je er een spijker in slaan? Het kost vijf shilling.
En ik zei…
Hij wilde niet betalen. -Ik had geen geld bij me.
Dus ik zei dat ik zou doen alsof ik er een spijker insloeg…
…en haar zogenaamd vijf shilling zou geven.
Ze accepteerde dat, net zoals wij haar werk accepteren.
Ik accepteerde haar werk, en zo hebben we elkaar ontmoet.
Ik voelde me niet per se aangetrokken tot z'n werk.
Ik voelde me vooral tot hem aangetrokken omdat hij zo'n aantrekkelijke man was.
Hij was uitermate aantrekkelijk.
Het is weliswaar haar film, maar ik zal uitleggen wat ik ervan vind.
Het gaat erom dat het een portret is.
Als Renoir of een van die anderen een portret had gemaakt…
…van iemands gezicht, dat alleen maar aan de muur hangt, dan accepteer je dat.
Dat zijn mensen nu eenmaal gewend. Maar dit is een portret op film.
En… Laat me dit even vertellen, schat.
Het zijn drie minuten film die zijn uitgesmeerd over een uur in slow motion.
In drie minuten gebeurt er heel veel in iemands gezicht.
Er vinden allemaal bewegingen plaats waar je je niet van bewust bent.
Je krijgt drie minuten om iemands gezicht te bekijken. Je eigen gezicht.
Je gaat niet een uur naar je eigen gezicht zitten kijken.
En er gebeuren echt ongelooflijke dingen. Je hoofd verandert van vorm.
Je neus beweegt, elk deel is constant in beweging.
Dat is wel bekend, maar dat besef je niet in het dagelijks leven.
Maar in haar film kun je dat zien.
We lieten het haar dochter zien en die zei: 'O kijk, z'n neus beweegt'.
'John heeft een rare neus en hij beweegt.' -Ik liet het iemand zien en die zei:
'Een film van een uur over een gezicht? Ja, hoor.'
Ik worstel al 30 jaar met m'n vijandigheid jegens Yoko Ono.
Ik heb m'n best gedaan. Ik dacht dat de moord op Lennon zou helpen. Niet dus.
Ik voel heel veel verbolgenheid naar Yoko Ono toe.
En dan vooral omdat ze John Lennon heeft ontdaan…
…van z'n briljante Britse gevoel voor humor. Het surrealistische soort tekst…
…en dezelfde soort grappen…
…die via Oscar Wilde van Lewis Carroll kwamen.
Yoko vond het maar raar, ze heeft het nooit begrepen.
Ze heeft John een soort moralisme, een politieke correctheid opgedrongen…
…die z'n originaliteit heeft verpletterd.
Hij werd mettertijd misschien wel een gelukkiger mens samen met Yoko…
…maar hij werd minder als kunstenaar.
Ik weet niet of Yoko John heeft beroofd van z'n humor, ik was er niet bij.
Wat er tussen John en Yoko is gebeurd, is alleen tussen John en Yoko gebeurd.
Ik zag wel dat John nog steeds een goeie bak kon vertellen in interviews.
Bij Yoko was hij misschien meest van de tijd heel ernstig en serieus…
…maar hij kon nog steeds een goeie bak vertellen.
Hij slaat hem er nu in. Een derde klap.
Wat een mooie klap. Heel fraai. Hoe voel je je nu?
Ik weet dat ik nu de boel verketter…
…maar ik voelde me gewoon als een man die een spijker inslaat.
De winnaar.
Ik voelde me als een man die live op tv stond te hameren.
Dat is beter gezegd. Goed bedacht.
Mag ik… -Ik leg m'n hoed neer voor een collecte.
Voor de arme kunstenaar.
Ik heb een probleempje met de belasting.
Ik denk dat hij toe was aan iets nieuws.
Hij stond te popelen om een gelegenheid te vinden…
…om uit het milieu te ontsnappen waarin hij zat opgesloten…
…om iets te gaan doen.
Hij zat te wachten tot iemand hem kwam redden.
Dat heeft hij zelfs gezegd.
Dus toen ik in beeld kwam, was het van: 'We gaan het gewoon doen'.
Ik had ervoor kunnen vechten voordat ik van John ging scheiden.
Maar ik wist dat het niet zou helpen.
Mensen moeten hun eigen leven leiden, ze hebben hun eigen lotsbestemming.
Ik ben echt een fataliste, en John moest z'n eigen leven leiden.
En ik moest mijn leven leiden.
We zijn korte tijd samen geweest, tien jaar.
Maar die tien jaar zijn fantastisch geweest.
Als ik me tegen die hele toestand had verzet…
…had dat niets uitgemaakt. Het had negatieve gevoelens opgewekt.
En ik ben nu gewoon gelukkig, ik heb er absoluut geen spijt van.
U heeft een ton meegekregen bij de scheiding.
De meeste mensen vinden dat weinig.
Ik heb er ook nog een huis van moeten kopen.
Het lijkt niet echt veel. Vond u het destijds veel?
Ja. Ik stelde me een voetbalstadion voor…
…met honderdduizend mensen en dat iedereen een briefje van een pond had.
Ik vond dat echt heel veel geld.
Ik had namelijk geen idee hoeveel geld…
Honderdduizend pond was echt heel veel geld. Voor mij dan.
En in zekere zin was Johns opmerking…
…dat het is alsof je de toto wint, gewoon waar.
Nog maar een paar jaar geleden, zeg vijf of zes jaar geleden…
…won je inderdaad 75,000 pond in de toto.
En voor veel mensen was dat genoeg voor de rest van hun leven.
Maar gezien de omstandigheden viel het wel tegen.
Het is duidelijk hoe u destijds over Yoko dacht.
Mag ik vragen hoe u nu over Yoko Ono denkt?
Dat is wederom een heel lastige vraag.
Ze ligt me niet als persoon. Dat is het enige wat ik erover kan zeggen.
Daar laat ik het bij.
Ik wil geen vergaand gesprek over Yoko gaan voeren.
Heeft u elkaar ooit ontmoet? -Ja, jaren geleden.
Maar sinds ze naar Amerika zijn gegaan, heb ik haar niet meer gezien.
Ze zeggen dat de scheiding, die u heel zwaar viel…
…ook voor Julian heel moeilijk was.
Eerst al die aandacht van de hele wereld…
…en dan plotseling als hij zeven is, is daar ineens de scheiding.
Het was een traumatische verandering voor Julian.
Ik heb grote problemen met Julian gehad gedurende ongeveer drie jaar…
…na de scheiding en de breuk.
Hij heeft ontzettend heftige emotionele problemen gehad.
Wat gaat er door je heen als je aan die tijd terugdenkt en deze oude foto's ziet?
Ik weet het niet. Ik kan me er niet zo veel van herinneren.
Ik herinner me dat rolstoelgeval nog.
Ik denderde er de heuvel mee af alsof het een skelter was. Verder weet ik het niet.
Wat waren je gevoelens ten opzichte van je pa in die tijd?
Ach, het was pa, hè. -Toen je ouder werd. Ik weet hoe…
Hij was eerst m'n vader en daarna werd hij een Beatle voor me.
En daarna zag ik hem weer als m'n vader. Best wel een vreemde situatie.
Neef Roller. Geweldig.
Dat was een van de wielen van John Lennons Rolls.
Te gek. Mocht u ouder zijn dan 80: Dat betekent dat het leuk is.
De Phantom uit 1965 kost 6000 pond en is van binnen al net zo fraai.
Nou ja, misschien ook niet.
Nu de superauto helemaal is opgetuigd…
…blijft er zelfs voor een Beatle niets meer te wensen over.
Van voor tot achter is hij fraai gedecoreerd met zigeunerkunst.
De decoratie heeft 1000 pond gekost. En omdat hij John Lennon toebehoort…
…weet niemand wat hij zal opbrengen als hij ooit wordt geveild.
Dat was wat toen. -De tijd van de Schotse ruit.
Toen ben je naar Schotland gegaan. Dat was een spannende…
Ik zou dat weekend naar Ascot gaan.
En pa heeft je niet verteld dat we naar Schotland gingen, toch?
En toen hadden we daar een auto-ongelukje.
Je hebt me toen iets heel vreemds over dat ongeluk verteld.
Dat ik de enige was, die niet gewond was geraakt.
Iedereen had een litteken in z'n gezicht. Pa heeft er onderaan een.
Yoko had er bovenaan een. En Kyoko, Yoko's dochter, had hier een jaap.
En ik kwam er ongeschonden vanaf.
En ze waren allemaal bewusteloos. Wat heb ik je toen verteld?
Ik weet nog heel goed dat je zei: 'De reden, mam…
…dat me niets is overkomen, is dat opa me van de achterbank heeft getild…
…toen de auto zou botsen'. En je had je opa nooit ontmoet.
Ja, dat is wel een beetje… -Je bent helderziend.
Hoe was je relatie met je vader toen je later in Amerika zat?
Dat weet ik eigenlijk niet.
Het veranderde.
Hij was eerst meer een soort wijze oom voor me.
Dan zat ik daar stilletjes te luisteren naar wat hij zei.
En daarna kregen we echte vader-en-zoongesprekken.
Wat vind je van Yoko?
Ik heb veel respect voor haar.
Ik denk omdat ze zo lang met pa samen is geweest.
Ze is aardig als we elkaar zo af en toe weer zien.
Dan hebben we best leuke gesprekken.
Maar dat is het wel zo ongeveer.
Wat John in haar vond…
…was een soort afwerpen van wat niet ter zake deed.
Op het eerste album dat hij maakte…
…heeft hij qua muziek alles weggelaten.
Wat overbleef, waren alleen z'n stemgeluid en de piano met een lichte echo erbij.
De nummers waren een verkondiging:
"Er is niets anders dan Yoko en ik, dat is de realiteit', enzovoort.
Dat is een prachtig kunstwerk.
Ik vind dat alle grote artiesten een periode moeten doormaken…
…waarin ze alles afwerpen en teruggaan naar de essentie.
Natuurlijk had Yoko invloed op John, dat hoor je op de platen.
Hij schreef een nummer over haar toen hij nog bij The Beatles zat.
Hij maakte platen met haar toen hij nog bij The Beatles zat.
Hij heeft twee albums met haar gemaakt na The Beatles.
Some Time in New York City en Double Fantasy.
Hij schreef nummers over haar, zoals het prachtige 'Oh, Yoko' op Imagine.
'Woman' op het album Double Fantasy.
Er lijdt geen twijfel aan dat ze een deel van hem is geworden…
…en dat ze belangrijker voor hem was dan The Beatles.
We proberen onszelf uit te leggen met wat we mooi vinden, en ik doe dat met muziek.
Zij doet dat met kunst. Het is lastig om in woorden uit te drukken.
We proberen niets uit te leggen, we proberen alleen te communiceren.
En de communicatie op zich is kunst, en kunst is communicatie.
We hebben de foto voor de cover zelf gemaakt en twee versies uitgebracht.
Het was voor mij een soort statement, en ook een bewustwording.
Hier sta ik dan, naakt met de vrouw van wie ik houd.
HAARVREDE BEDVREDE
LAAT JE HAAR GROEIEN
We blijven 'n week in bed liggen in plaats van een privé-huwelijksreis te maken.
Het is een privé-protestactie.
Tegen al het geweld in de wereld.
Laten we in plaats van oorlog te voeren zeven dagen lang in bed blijven.
En laat je haar groeien tot het vrede is.
U bent ook tegen revolutionair geweld.
Ik ben sowieso tegen geweld.
Punt uit. Van geweld komt nog meer geweld, wat mij betreft.
Dat bewijzen de gebeurtenissen in de VS…
…en de demonstraties op Grosvenor Square in Londen.
Het enige wat eruit voortkwam, waren gewonden…
…en krantenkoppen over geweld.
Het was niet de schuld van de pers of de politie…
…en ook niet die van de linkse studenten of hoe ze ook worden genoemd.
Het komt gewoon omdat deze vorm van demonstreren niet werkt.
Het werkt niet. Dit gebeurt er dus als je het zo doet.
Dit is een andere vorm van protest.
Jullie liggen in bed en geven persconferenties…
…met kussenslopen en zo.
Lachen jullie ons uit? -Nee, hoor.
Net zo min als jullie ons uitlachen. We lachen wel, we vinden het grappig…
…dat het voorpaginanieuws is dat twee mensen in bed liggen.
We zien de humor ervan in.
En in Wenen, dat heel conservatief is…
…zie je allemaal foto's van microfoons die tegen haar zak worden gehouden.
Ze wachten tot de zak wat zegt. -Ja, heel leuk.
We menen het wat die vrede betreft.
En zoals we in Amsterdam tegen jullie zeiden:
'Als mensen erom moeten lachen, is dat al mooi.'
Kun je eruit komen? -Nee.
Waarom niet?
Omdat dit een zak-event is, algehele communicatie.
Vind je wat jullie doen niet een beetje ouderwets?
Vind je het modieus om in een zak te zitten?
Wat stelt het voor? -Algehele communicatie.
Het begin van het eind van The Beatles…
…zou het begin zijn…
…van John Lennons houding ten opzichte van z'n eigen leven.
En…
…hij had al z'n intellectuele aandacht aan The Beatles gewijd.
Hij wilde iets van die energie terughalen.
Hij heeft die energie gestoken in het schrijven van boeken.
Daarna heeft hij in die film met Dick Lester gespeeld, How I Won the War.
En…
…dat ging allemaal vooraf aan Yoko's invloed op hem.
Je zag dat John een artistieke geest had en veel wilde uitproberen.
Ik weet niet wat ik met die gedachten doe…
…maar ze komen tot leven op film, papier, of band.
Ik heb zo veel op band staan, als ik het op papier zou zetten, werd het een boek.
De vraag is of ik het op papier wil zetten of er platen van wil maken.
Voelt het hetzelfde als je iets voor op papier schrijft of voor een song?
Nu wel. Vroeger dacht ik dat nummers schrijven ging van…
…'ik hou van jou en jij van mij'. En dat schrijven iets heel anders was.
Ook al dacht ik er verder niet echt over na.
Maar door Dylan en andere mensen zag ik in… Bob Dylan, niet Thomas Dylan.
…dat het wel hetzelfde is. Ik was naïef en besefte het niet.
Het is niet zo dat je popsongs schrijft en daarnaast nog andere dingen doet.
Alles wat je doet, is hetzelfde en doe je op dezelfde manier.
John was de meest originele van The Beatles.
Hij was een bijzonder iemand.
Maar hij was niet echt de aanvoerder, daar was hij te individualistisch voor.
Hij was in de begintijd ook de sterkste, meest dominante persoon.
Hij was heel iconoclastisch en extravagant…
…en deed fantastische dingen en hij was hard en cynisch.
'Tomorrow Never Knows'…
…was net als zo veel muzikale wonderen van The Beatles…
…een vooruitziende blik op de toekomst.
Ongelooflijk dat het 't eerste nummer was dat is opgenomen op Revolver.
Het klinkt namelijk als het laatste en het is ook het laatste nummer.
Het is een fantastisch muzikaal programma…
…dat eindigt met iets wat klinkt als een trailer voor volgend jaar.
Het is alsof ze eind 1966 zeggen…
Het is alsof ze eind 1966 zeggen: 'Volgend jaar is het tijd voor psychedelisch'.
Tomorrow Never Knows is namelijk het meest zweverige nummer aller tijden.
De boodschap is heel makkelijk te begrijpen. Zes woorden.
Neem op. Maak contact. Laat los.
Voor deze hippe, jonge Amerikanen houden deze woorden…
…een ervaring in die de meesten van hen goed kennen: De trip.
Een door drugs veroorzaakte mentale explosie…
…die hun blik op de wereld totaal heeft veranderd.
Voor vele andere Amerikanen betekent het iets anders.
Controverse, misdaad en terreur.
Opnemen, contact maken en loslaten overkomt je…
…als je een dosis neemt van de vreemde nieuwe drug die ze lsd noemen.
We hadden genoeg van lsd. We hadden er al alles uit gehaald wat erin zat.
Het blijven gebruiken had geen zin. De uitwerking blijft beperkt.
Wat doet het dan? -Wat het deed…
Wat het vooral doet, is dat je meer over jezelf en je ego te weten komt.
Dat soort dingen. Het is dus eerder iets psychologisch.
En dit is niet psychologisch? -Nou ja, uiteindelijk wel.
Maar als je lsd neemt, leer je jezelf echt kennen.
Een soort openbaring, zoiets.
Maar dit is veel gematigder.
John had lsd genomen voordat hij 'Sergeant Pepper' opnam.
Maar 'Lucy in the Sky with Diamonds' ging vreemd genoeg niet over lsd.
Dat ging echt over Julians vriendinnetje Lucy.
En die tekening van school was Lucy in de lucht met diamanten.
WELKOM
De zoektocht naar betekenis…
…bracht ze in India bij Maharishi Mahesh Yogi.
De gelukkigste tijd van m'n leven had ik in India in een soort kuil.
Ik heb daar fantastische dingen meegemaakt.
Ik heb acht uur per dag zitten mediteren en dat soort dingen.
Het was net een trip, lsd was er niets bij.
Je zat daar maar, terwijl je in een kamer een woord zat te prevelen.
En het was de heftigste trip die ik ooit heb gehad.
Er zouden anderhalf miljoen Amerikanen regelmatig lsd gebruiken.
Veel anderen die nog niet gebruiken, bewonderen hun helden die dat wel doen.
Ze doen alsof ze een trip hebben met een trucenbril…
…uit winkels die hippe spullen verkopen.
Lsd staat voor lyserginezuurdi-ethylamide…
…afkomstig van een schimmel die op rogge groeit.
Het is niet verslavend zoals heroïne of cocaïne…
…maar de uitwerking is veel sterker.
In pilvorm of in een suikerklontje kan de uitwerking 24 uur lang aanhouden.
Gedurende deze tijd vliegt de gebruiker een andere wereld in…
…waarin het bewustzijn enorm wordt vergroot of lijkt te vergroten.
Dit is de beroemde psychedelische ervaring.
Paranoia en geweld vormen geen onderdeel van de trip,
Dat gebeurde op lsd-boten.
Van daaruit groei je in de trip of ga je erover nadenken.
De eerste uitwerking van de drug wordt minder.
Dan dobber je verder en heb je tijd om naar de bomen te kijken.
En dat heeft zich ontwikkeld tot de psychedelische scene.
Iedereen was met bloemen in de weer.
Daarna is het uitgewerkt en ben je terug in de zogenaamde realiteit.
Gisteren zijn Lennon en z'n vriendin, de Japanse actrice Yoko Ono…
…gearresteerd wegens marihuanagebruik.
Vandaag zijn ze voorgeleid hier in de politierechtbank in Londen.
Hij staat bekend als de meest excentrieke van The Beatles.
Lennon is nu naarstig op zoek naar z'n auto, anders wordt hij lastiggevallen…
John, ze is vreselijk. Cynthia is veel leuker dan zij.
Het meisje naast me zegt net dat Cynthia leuker is dan zij.
The Beatles zijn de som van het geheel.
Ze waren als groep briljant, maar droegen ieder als individu iets bij.
En dat is iets wat John ze heeft gegeven.
Hij was in veel opzichten de eerste punker.
Het is raar als je aan de jaren 60 denkt.
Zelfs lang haar vond men walgelijk en afschuwelijk.
Ze zeggen vaak dat hij erg agressief was. Is dat waar?
Ik vond hem eerlijk, niet agressief. Met agressie wil je iets van mensen…
…of je wilt ze iets opdringen, en dat deed hij niet.
Hij deed wel naar tegen fans die naar hem schreeuwden.
En hij weigerde handtekeningen uit te delen als hij geen zin had.
Paul was altijd heel charmant, hij deed aan pr.
Paul kreeg dingen voor elkaar.
Paul was uiteindelijk de leider.
Hij regelde dingen voor ze, zorgde dat ze in diverse films kwamen.
John was heel hard.
Hij kon wel heel zachtaardig en vriendelijk zijn.
Maar hij kon ook wel bits zijn.
Hij gaf The Beatles die harde kant.
Bij tijd en wijle kwam John wel agressief, egoïstisch en een beetje wreed over.
En toch zegt u nooit iets negatiefs over hem.
U verdedigt hem altijd. Waarom?
Omdat ik de waarheid verdedig.
Ik heb die man gekend, hoe hij echt was.
Ik wist hoe hij in elkaar stak gedurende mijn tijd met hem.
Waarom zou ik iets zeggen wat ik niet geloof?
Hij is vele jaren fantastisch voor me geweest.
Ik bedoel…
Iemand kan onmogelijk altijd alleen maar superaardig zijn.
Paul zei een keer tegen me: 'Je moet wel weten…
…dat Johns moeder de dood vond toen ze hem ging opzoeken'.
Dat is vreselijk om mee te moeten leven.
Ze is doodgereden door een auto.
Hoe zou jij je voelen als je moeder is gestorven terwijl ze op weg was naar jou?
Dus ik heb er alle begrip voor dat John misschien…
…een kwaad mens was.
Naast het feit dat hij een ontzettend verbeeldingsvol mens was.
En om z'n gedrag in de nadagen van The Beatles te begrijpen…
…moet je hem als mens zien en niet alleen als een van de Fab Four.
Paul en John hadden een geweldige partnersschip.
En dat hadden John en ik ook, vind ik.
Maar soms moeten partners uit elkaar voor een nieuwe partner.
En dat gebeurde toen dus.
En het was niet per se toeval, het gebeurde gewoon.
Brians dood, Apple dat geheel instortte.
Het was een chaos. Er waren profiteurs, heel veel geld dat verloren ging.
Het was een zware tijd. Alles ging verloren.
Ze waren allemaal op hun eigen manier verloren.
En er is in het leven altijd een katalysator.
En ik denk dat Yoko de katalysator van dat moment was…
…die zorgde voor het uit elkaar vallen van de groep.
Voor The White Album uit 1968…
…had iedereen heel veel verschillend materiaal geleverd.
John trad in 1969 echt op de achtergrond.
Paul hield de boel draaiende op de albums Abbey Road en Let It Be.
Maar er komt een punt dat de rek eruit is.
En dan gaat het van…
En toen was het voorbij.
Wacht.
Is het een zakelijke of een emotionele breuk binnen The Beatles?
Een beetje van allebei, maar het is eerder een pauze.
Hij weet zelf niet of die tijdelijk of permanent is, en dat is ook zo.
Geen van ons weet dat.
Maar blijven z'n financiële belangen in de band en de organisatie wel bestaan?
Ja. Contractueel moet dat wel en emotioneel willen ze dat allemaal ook.
Ze hebben nooit strijd over geld.
Wat zijn de persoonlijke verschillen waar hij het over heeft?
Misschien heeft het te maken met volwassen worden.
Ooit waren ze maar met z'n vieren en nu zijn ze getrouwd, zijn er kinderen en…
Allen Klein wordt ook genoemd.
Paul wil Allen Klein niet meer kennen. Waarom niet?
Omdat hij Allen Klein niet mag.
Hoe vindt u het dat Paul zich blijkbaar van u heeft gedistantieerd?
Het schijnt dat hij u niet mag.
Het is nooit leuk als iemand je niet mag.
Ik vind z'n redenen…
…verdrietig.
Het gaat om persoonlijke problemen.
Maar helaas…
…heeft hij nog een flink aantal jaren een verplichting jegens Apple.
Wanneer heb je zelf besloten dat Klein niet de man was voor wie je hem hield?
Je trekt nu de conclusie dat ik dacht dat hij iets was.
Ik heb altijd tussen twee kwaden moeten kiezen.
Op het moment zelf doe ik wat me het juiste lijkt.
En hoewel ik zelf niet erg gelukkig ben…
…met de situatie, en dat al sinds geruime tijd…
…wilde ik geen overhaaste beslissing nemen.
En ik wilde zien of we er misschien uit konden komen.
Heb je spijt dat je dat contract bij Klein hebt getekend?
Welk contract?
Het Amerikaanse basiscontract. -Je kunt nergens spijt van hebben.
Daar hebben we misschien nog wel het minst spijt van.
Wat bedoel je daar precies mee?
Kleins contracten zijn verbazingwekkend. Meer zeg ik er niet er niet over.
Omdat je eraan vastzit? -Nee, ze zijn het tegenovergestelde.
Ik wil me daar niet mee bezighouden. Laat de advocaten dat maar doen.
Nu komt het in de Rolling Stone. -Nee, want we geven geen antwoord.
Nee, ik kan niks over contracten zeggen.
Ik probeer nergens spijt van te hebben. Ik speel geen spelletjes met jullie.
Wat is gebeurd, is gebeurd. Ik ben nu gelukkig.
En dat is het enige wat ik belangrijk vind, dat ik geniet.
Yoko en ik zijn vooral bezig…
…om verandering te brengen in de apathie van de jeugd.
Het is onze taak om hun te vertellen dat er nog hoop is en we dingen moeten doen.
We moeten hen op andere gedachten brengen.
Het is niet voorbij enkel en alleen omdat flowerpower niet werkte.
Het is nog maar het begin. Dit is het begin van de revolutie…
…het begin van de verandering.
Ik weet dat het moeilijk is.
Jezus, je weet dat het niet makkelijk is. Je weet hoe lastig het kan zijn, man.
Maar het is moeilijk, zoals met alles. Morgen is het ook nog moeilijk.
En de volgende dag ook.
En wat dan nog? Je kunt het beter moeilijk hebben dan helemaal niets hebben.
Als het werkt, is het goed. Als het niet werkt, is het fout.
Niemand heeft me ooit een kans gegeven, toch?
Niemand heeft vrede ooit een kans gegeven.
Gandhi en King hebben het geprobeerd, maar werden vermoord.
Je kunt geen vrede bewerkstelligen op een kingsizebed en…
Dat verwachten we ook niet. We richten ons op revolutionairen…
…die denken dat het zo is gepiept door gebouwen omver te blazen.
We hebben er maandenlang over nagedacht.
Dit is de beste, meest functionele en meest effectieve manier…
…om tegen geweld in opstand te komen die we samen konden bedenken.
Sommige mensen hebben een nieuwe realiteit ontdekt.
En sommige mensen hebben nog vertrouwen in de toekomst.
En dat hebben wij ook.
Iedereen heeft het over hoe het nu gaat en over de decadentie en de rest.
Maar er zijn maar weinig mensen die al het positieve zien…
…dat deze tien jaar hebben voortgebracht.
En dat is het moratorium…
…en de enorme menigte in Woodstock.
De grootste verzameling mensen die ooit bij elkaar is geweest…
…voor iets anders dan oorlog.
Niemand heeft ooit zo'n groot leger gehad dat niemand heeft gedood…
…of bedoeld was voor een gewelddadig gebeuren, zoals bij de Romeinen of zo.
Zelfs een concert van The Beatles was gewelddadiger dan dat.
En dan waren er maar 50,000 mensen.
Het positieve dat eruit is voortgekomen, is dus die enorme vreedzame beweging.
Als je er hier niet iets moois van kunt maken, blijf dan maar thuis in bed liggen.
De enige manier om ze je te doen begrijpen, is door ze de hand te reiken…
…zodat ze ervoor open gaan staan. Probeer ze je liefde te geven.
Alleen op die manier zullen ze overstag gaan.
Ze weten hoe ze mensen in elkaar moeten slaan en bedwelmen.
Ze hebben wapens en materieel.
De fout was dat de jongeren uiteindelijk gingen meedoen met het geweld.
Ze weten alles van geweld.
Ze gebruiken al 2000 jaar geweld, of een miljoen jaar.
En ik geloof er niks van dat geweld na al die tijd de oplossing is.
Er moet een andere manier zijn. Maar velen zijn ervoor gevallen.
En dat is ook begrijpelijk, want als je wordt aangevallen…
…is het lastig om je andere wang toe te keren.
Toen we contact hadden met die jongelui van Berkeley toen dat gaande was…
…hielden we onze vredesdemonstratie in een bed in Montreal.
En toen werden we direct met ze in verbinding gebracht via de telefoon.
Ze vroegen ons om hulp.
'Wat moeten we doen? Het gaat fout.'
En dat waren de organisatoren. Ze zeiden dat het uit de hand liep.
Wat moeten we daarop zeggen? Ik heb uiteraard ook geen oplossing.
Geen enkele manier is het waard om je leven voor te laten.
Daar ben ik van overtuigd.
Niets is het waard om je ervoor dood te laten schieten.
Je kunt beter naar een andere stad gaan of naar Canada of waar dan ook.
Dan hebben ze niemand om aan te vallen en niemand om te beschuldigen.
Maar even terug naar wat er nu gaande is.
Ik wil van jullie, John en Yoko, weten…
…wat jullie al die mensen zouden aanraden die daar nu buiten zitten.
Vind je dat ze moeten weggaan, dat ze naar een festival moeten gaan of iets?
Een festival is beter, man. Zing Hare Krishna of zoiets.
Maar ga vooral de kit niet provoceren.
En vraag je niet af of het gaat helpen of niet.
Alles helpt als je erin gelooft.
Raak niet slaags met de politie en speel hun spelletjes niet mee.
Mijn standpunt over geweld is dat ik er niet in geloof.
We hebben allemaal gewelddadige neigingen, maar je kunt ze sturen.
Geweld leidt tot meer geweld.
Dat bewijzen de demonstraties.
Daarbij worden altijd politie en mensen in elkaar geslagen.
Of de politie slaat mensen in elkaar.
Demonstreren was prima in de jaren 30 toen mensen meer geld wilden hebben.
Toen maakte het nog wel indruk.
Tegenwoordig vinden mensen oorlogen en demonstraties heel gewoon.
Er zijn veel manieren om te protesteren.
En deze bed-in is er een van. Misschien ligt 't je niet, maar bedenk dan maar wat.
Wij willen hier alleen maar mee zeggen dat er andere vormen van protest zijn.
En als je een geweldloze demonstratie houdt zoals in Berkeley…
…en toch klappen krijgt…
…is dat alsof je aan de kust het diepe bent ingegaan, waar de stroming was.
Je was gewaarschuwd dat het te gevaarlijk was om te zwemmen.
Dan trek je je terug, denkt even na en doet dan je volgende zet.
Ga niet weer hetzelfde doen, want dan krijg je weer klappen.
Woodstock, Isle of Wight al die massabijeenkomsten van de jeugd…
…vind ik alleen maar positief.
We laten nu zien waar we voor staan.
En dan weet je dat je er niet alleen voor staat.
We zijn niet zoals die paar christelijke martelaren, we zijn met velen.
En je hoeft niet bang te zijn.
Ze passen wel op je als je daar bent.
Ik heb er alle vertrouwen in. En als ik het niet zie zitten, heb ik Yoko.
Ze is net zo sterk als ik. En dat scheelt echt.
En dit is nog maar het begin.
De jaren 60 waren nog maar een voorproefje.
We zijn nog maar net aan het ontbijten, we zijn nog niet bij het avondeten.
Ik sta echt te popelen. Ik ben zo blij dat ik dit mag meemaken.
Het wordt geweldig en we zullen met steeds meer zijn.
En wat jullie bekrompen lieden in Lutjebroek ook denken…
…jullie zijn gezien.
Ten eerste zijn jullie er niet meer als wij aan de macht zijn.
Ten tweede zal het jullie best bevallen als jullie er niet meer zo bang voor zijn.
En het wordt geweldig, dat weet ik gewoon.
We zijn allemaal wel een keer gedeprimeerd en down.
Maar als ik down ben of als John en Yoko down zijn…
…staat Desmond klaar, of iemand anders.
Er is altijd wel iemand die het vaandel draagt en op de trom slaat.
Dus zij, wie dat dan ook mogen zijn, zijn gezien.
Ze kunnen niet tegen liefde op. Wat ze in de religie zeggen…
…dat liefde almachtig is, dat is ook echt waar.
En dat trekken ze gewoon niet.
Iedereen kan opschrijven wat onze regering, de Amerikaanse regering…
…en de Russische en Chinese regeringen proberen te doen.
Of wat ze denken te doen.
Ik zou weleens willen weten wat ze denken te doen.
Ik vind ze allemaal krankjorem.
Maar ik kan in een gekkenhuis worden gestopt omdat ik dit zeg.
Dat is er zo krankzinnig aan.
Johns solomuziekcarrière begon experimenteel.
En toen brachten ze opmerkelijk materiaal uit…
…bij Apple of Zapple.
Dat was voor het echte experimentele materiaal.
En toen kwam Unfinished Music: Life with the Lions No. Two.
Zo heette het, geloof ik. Maar daarin hoorde je…
…de hartslag van de miskraam van Yoko.
Dit was duidelijk geen materiaal voor een hit.
En…
…haar geschreeuw op deze plaat werd met hoon ontvangen.
Deel van het probleem was dat Yoko niet alleen geen popartiest was…
…ze was een vrouw en dan ook nog vlak voor het feminisme opkwam.
Ze was dus makkelijker af te schrijven.
Ze was Aziatisch, en dan komt rascisme om de hoek kijken.
En ze was ouder dan John.
Ze was al dik in de 30.
Het was dus makkelijk om haar niet serieus te nemen.
Ze was een vrouw die samen met John in de schijnwerpers stond.
En ze had duidelijk een grote invloed op hem.
Maar ze was zo totaal anders dan de wereld van The Beatles.
Het grote publiek had absoluut geen zin om meer over haar te weten te komen.
Ze wilden alleen maar zeggen: Ze is geen Beatle.
Dus werd ze gezien als de vrouw door wie The Beatles uit elkaar gingen.
Waarom moet u het land uit?
Dat heeft een officiële reden, we zijn allebei te lang gebleven.
Ze vinden dat een reden om ons eruit te gooien.
De andere officiële reden is dat ik in Engeland ben opgepakt wegens hasjbezit.
En de ware reden is dat ik een pacifist ben.
John, die bepaald geen heilige was…
…in de ogen van de Amerikaanse regering, was persona non grata.
Richard Nixon was de president.
J. Edgar Hoover was hoofd van de FBI.
Dat zijn mensen van wie we nu weten dat ze het niet zo nauw namen…
…met de wet.
Het is alsof ik weer op school zit.
Ik kom al m'n hele leven in de problemen. En nu moet ik weer bij de rector komen.
Alleen krijg ik nu geen pak rammel meer.
Waarom komt u al uw hele leven in de problemen?
M'n gezicht staat mensen gewoon niet aan.
De leerkrachten konden er razend om worden.
Is het omdat u tegen de gevestigde orde bent?
Je ziet het aan m'n gezicht, denk ik.
Een normaal persoon…
…zou veel gemakkelijker een greencard krijgen. Voor John was het lastig.
Nixon was bang dat hij rellen of demonstraties zou gaan leiden…
…van jonge mensen tegen de regering.
Denkt u dat u het land wordt uitgezet? -Geen idee. Misschien is het een proces.
We moeten naar binnen, we zijn al laat. We spreken jullie straks nog wel.
We moeten een aantal zaken gaan regelen.
Ik ben door Immigratie gevraagd om een beslissing te nemen.
Ik moet kiezen tussen m'n man en m'n kind.
Dat is een onmogelijke situatie.
Houdt u nu op u uit te spreken tegen de oorlog?
Nee, ik laat me niet tegenhouden of ik nu hier ben of waar dan ook.
Het heeft jaren geduurd voor John een verblijfsvergunning kreeg.
Neil Sedaka schreef een nummer over z'n problemen, 'The Immigrant'.
En hij kreeg ontzettend veel steun van de mensen, tot hij eindelijk won.
Ik wil alle jongelui en fans bedanken…
…die de senatoren hebben geschreven, voor hun petities.
En iedereen die vijf jaar lang achter de schermen heeft gewerkt…
…zonder ervoor betaald te krijgen. Ze kregen niet meer dan een glimlach.
Koestert u voor dit alles wrok jegens de Strom Thurmonds en de John Mitchells?
Nee. De tijd verwondt alle helers.
John had een romantisch idee over New York.
Hij vond het er geweldig.
Hij zei dat hij daar overal naartoe kon zonder lastig te worden gevallen.
Hij had het geluk gevonden in z'n privéleven.
Die vreugde kwam hem toe.
We zouden dus blij moeten zijn dat hij vijf jaar lang huisman is geweest.
Dat waren namelijk de vijf jaar…
…die voor een ander z'n pensioen zou geweest.
Hij heeft als een gewoon burger kunnen leven.
Maar niemand die zo'n grote bijdrage aan de mensheid heeft gegeven…
…verdient het om te worden beroofd van z'n volledige levensverwachting.
FAMILIE-ALBUM 1992
Voormalige Beatle John Lennon is in New York doodgeschoten.
Het nieuws over z'n dood bereikte ons net na half vier vanochtend.
Een man van de vrede die door een zinloze geweldsdaad is geveld.
John Lennon is naar de Spoedeisende Hulp gebracht…
…van het St. Luke's Roosevelt-ziekenhuis vanavond kort voor elf uur.
Hij was al overleden.
Er is vele malen geprobeerd om hem in het ziekenhuis te reanimeren…
…met bloedtransfusies en chirurgische en andere ingrepen.
Maar ondanks de inzet van vele artsen…
…en vele ingrepen zijn we er niet in geslaagd om Mr Lennons leven te redden.
Kort voor elf uur…
…kwamen John Lennon en z'n vrouw terug in het Dakota in een limousine.
Ze hebben de limousine op de stoep geparkeerd vlak voor het Dakota.
Er is een oprit waar ze op hadden kunnen rijden, wat ze niet hebben gedaan.
Ze zijn de limousine uitgestapt…
…en zijn de overwelfde poort van het Dakota ingelopen.
Aan de rechterkant van de poort bevindt zich een soort vestibule.
Daarin zit een glazen deur.
De persoon, Mr Chapman, dook achter hem op en riep z'n naam…
…toen hij bij die deur aankwam, en schoot toen in gevechtshouding…
…het Charter Arms .38 kaliber-wapen dat hij bij zich droeg…
…op John Lennon leeg.
Vijf kogelwonden zijn geen zeldzaamheid in de straten van New York.
Toch bracht zo'n aanval vroeg vanochtend…
…bij miljoenen mensen in de wereld een persoonlijk gevoel van verlies teweeg.
Een vergelijking met de moord op John Kennedy is niet geheel ongefundeerd…
…omdat die op vergelijkbare wijze heeft plaatsgevonden in 1963.
Miljoenen zullen zich herinneren waar ze waren, wat ze deden en met wie…
…op het moment dat ze hoorden dat John Lennon dood was.
Ik zag John Lennon uit de limousine stappen.
Ze liepen de poort door en… Ik moet even…
En toen hoorde ik vier of vijf oorverdovende schoten.
Ik hoorde die vrouw schreeuwen. Het was Yoko. Ze schreeuwde 'help me'.
Hij is niet dood. Dat is onzin. -De arts heeft het net verteld.
Dat zeggen ze alleen maar zodat de mensen weggaan.
Hij is niet dood. John Lennon kan niet dood zijn.
Ik was echt geschokt. Vreselijk nieuws.
Wat was u vandaag aan het opnemen?
Ik was naar oud materiaal aan het luisteren, ik wilde niet thuis zitten.
Waarom niet? -Daar had ik geen zin in.
Ik hoorde het vroeg in de ochtend. Ze belden om zes uur uit New York.
Ik lag nog te slapen. 'Wat vindt u ervan dat John dood is?'
Geen fijne manier om wakker te worden.
Het was verschrikkelijk en ik heb Paul meteen gebeld.
'Je hebt nu vast geen zin om te werken, denk ik?'
Hij zei: 'Hier kan ik niet blijven. Vind je het goed als we de studio ingaan?'
Eenmaal in de studio hebben we niet gewerkt, we hebben alleen gepraat.
Dat was de beste manier om ermee om te gaan.
IK HOU VAN JE, JOHN
Een gluiperd heeft John Lennon vermoord.
Een gluiperd die op aandacht uit was.
Hij had eerder al overwogen om Johnny Carson te vermoorden…
…de gastheer van The Tonight Show.
Ik noem z'n naam niet, ook al weten we allemaal hoe deze persoon heet.
Deze onderkruipsels…
…mogen niet in dezelfde ademtocht worden genoemd als hun slachtoffers.
LENNON LEEFT
We moeten begrijpen…
…dat er een reus van ons is weggenomen door een dwerg.
Ik was er kapot van.
Ik had nooit eerder in m'n leven zoiets meegemaakt.
Het is heel moeilijk.
Het was vreselijk. Voor mezelf, voor Julian…
…voor iedereen die John na stond, voor al z'n fans.
Het is iets waar ik nooit overheen kom.
Ik beleef het telkens opnieuw, ook al ben ik er zelf niet bij geweest.
De persoon van wie ik zo veel jaren heb gehouden…
…is een afschuwelijke dood gestorven.
U bent nooit opgehouden van hem te houden, hè?
Nee.
JOHN LENNON 9 OKTOBER 1940 - 8 DECEMBER 1980
Ik weet dat het een lastig onderwerp is.
En ik was toen niet bij je. Ik wou dat ik bij je was geweest om het je te vertellen.
Kun je me vertellen wat er door je heen ging…
…toen je hoorde dat je vader dood was?
Dat is niet uit te leggen. Dat is gewoon…
Het is gewoon te erg.
Ik wilde jou sterkte wensen.
Jij hebt hem beter gekend dan ik, en langer.
Ik wilde niet dat je dat moest doormaken.
Maar je voelt je toch niet verbitterd? Je hebt geen haatgevoelens?
Ten opzichte van de dader? -Ja, om wat hij heeft gedaan.
Nou ja, ik had natuurlijk wel last van opgekropte woede.
Maar ik kon er niets aan veranderen.
Het was natuurlijk een enorme schok.
Sluipmoorden vonden tot op dat moment…
…niet plaats op dat niveau.
Het ging voorheen alleen om presidenten en grote leiders en zo.
Een popster leek me niet belangrijk genoeg om te vermoorden.
Het is afschuwelijk.
Niemand is belangrijk genoeg om te vermoorden.
Het is zo zinloos. Het is een gruwelijke, weerzinwekkende daad.
En het is ook heel vervelend vanuit artistiek oogpunt…
…want het album dat hij aan het promoten was, Double Fantasy…
…bewees dat hij het nog steeds kon.
'Starting over' was ook een heel goede plaat.
'Woman' was een prachtig nummer. 'Beautiful Boy', heel ontroerend.
'Watching The Wheels', een heel opmerkzame studie…
…over hoe het is om je uit de roem terug te trekken.
Hij had dus nog meer goede muziek te bieden.
Hij verdiende het om nog langer van het leven te genieten, dat had hij verdiend.
Je hebt me dit verhaal verteld over toen je in Amerika was…
…twee jaar voor je vader stierf, over die veer.
Kun je daar meer over vertellen?
Niet echt. Hij zei dat als hij ooit de pijp uitging…
…en een manier kon vinden om me te bereiken…
…hij een witte veer door de kamer zou blazen.
Niet naar beneden, maar echt door de kamer heen.
Dus ik kijk af en toe of ik wat zie.
Maar als je te veel gaat zoeken, zul je niets vinden.
Het komt of het komt niet.
Geloof je in een leven na de dood? -Ja, ik denk wel dat er iets is.
Toen hij was vermoord, waren er heel veel eerbetonen.
Er was een eerbetoon dat me bijna in tranen deed uitbarsten.
Dat was bij de apotheek om de hoek van het Dakota.
Er stond een foto van hem in de etalage.
Er stond: 'We zullen nooit het voorbeeld van onze geliefde John Lennon vergeten'.
Het was een soort eerbetoon van de wijk.
Van de mensen uit de buurt die zeiden: 'Dank je wel dat je jezelf was'.
DE HELE WERELD IS EEN VEILIGE PLEK
JOHN LENNON, DANK JE WEL VOOR JE MUZIEK EN GENIALITEIT
Hij leeft voort in de herinnering van mensen.
Z'n woorden en muziek komen nog steeds bij mensen aan…
…en ze brengen de wereld wijsheid.
En ik pluk er de vruchten van.
In die zin dat ik misschien wel in z'n schaduw sta…
Sommige mensen denken dat ik in z'n schaduw sta.
…maar ik sta in de schaduw van een prachtige boom.
En de boom beschermt me.
We hebben de gift der liefde. Liefde is…
…als een kostbare plant. Je kunt hem niet zomaar in de kast zetten.
Je kunt hem niet aan z'n lot overlaten of als een huisdier behandelen.
Dat is Desmond.
Je moet het water blijven geven, je moet er goed voor blijven zorgen.
Je moet liefde water geven, er voorzichtig mee omgaan…
…en de vliegen erbij weg houden.
Je moet kijken of ze het goed maakt en haar echt koesteren.
Een relatie tussen twee mensen is het begin.
Als het ons tweeën lukt, lukt het jullie misschien ook wel.
En als het ons vieren lukt, lukt het de volgende vier misschien ook.
Ondertiteld door: Alexandra Tamara