Downloaded from YTS.MX
Urodziłem się w październikową noc 1940 roku.
Naziole wciąż nas bombardowali z rozkazu Madolfa Hitluma.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ale zwyciężyliśmy. Tamtej nocy nie dorwali mnie.
Chcemy Beatlesów!
Liverpool było ponurym i samotnym miastem.
Pełne było czarnych budynków i panowała tam…
atmosfera melancholii.
To była wręcz biblijna ponurość.
Rozumiecie, co mówię?
Mówię o potężnych burzach i świetle przebijającym się przez chmur.
o falach morskich uderzających o falochron.
Fani z Liverpoolu mieli farta.
Mogli korzystać z usług Cunard Yanksów.
Tak nazywano mężczyzn pracujących na statkach.
Pływali w tę i z powrotem między Liverpoolem i Nowym Jorkiem.
Ci marynarze przywozili nagrania z Nowego Jorku.
Tym sposobem mieszkańcy okolic Liverpoolu
usłyszeli nagrania Chucka Berry'ego i innych twórców bluesowych oraz R&B.
Jako dziecko byłem fanem Elvisa Presleya
i Little Richarda, i Chucka Berry'ego.
Przed nimi rock and roll
tworzyli ubodzy czarni z południa Stanów
albo biednych dzielnic miejskich.
Biali byli kierowcami jak Elvis.
Jak rozpoczął się rock and roll?
Ważniacy zauważyli ten gatunek muzyki
i odnaleźli w niej coś pięknego i potężnego.
Julia, matka Johna Lennona, uwielbiała rock and rolla.
Puszczała mu nielegalne nagrania „I Put a Spell on You”
Screamin' Jay Hawkinsa.
Potem założył własny zespół.
Grał połączenie skiffle,
gatunku popularnego wtedy za sprawą Lonniego Donegana,
oraz rhythm and bluesa ze Stanów.
To dzięki Beatlesom zapoznaliśmy się…
z czarną muzyką lat 60.
Oni byli pierwsi.
Nagrali wiele kawałków Smokey Robinsona.
Przez nich usłyszeliśmy jego muzykę. Wiele im zawdzięczamy.
John uwielbiał czarną muzykę.
Nie obchodził go kolor skóry wykonawców.
W muzyce dostrzegał tylko to, co najważniejsze.
Podczas słynnej imprezy w Woolton w roku 1957
Ivan Vaughan przedstawił Paula McCartneya Johnowi Lennonowi.
To on ich połączył.
Paul od razu zaimponował Johnowi.
Znał słowa piosenki Eddiego Cochrana „Twenty Flight Rock”.
Ludziom wydaje się, że od razu zyskali sławę.
Jednak do hitu „Love me do” mieli jeszcze pięć lat pracy.
Parę osób przewinęło się przez zespół. Potem dołączył George Harrison.
Był przyjacielem Paula ze szkoły.
Podczas przesłuchania zagrał dla Johna kawałek „Raunchy”.
Ringo dołączył jako ostatni.
Jak wiadomo, przed nim był Pete Best.
W Hamburgu dołączył też Stu Sutcliffe,
bliski przyjaciel Johna, który zmarł.
Więc było parę osób, które prawie stały się Beatlesami
albo chwilę nimi byli.
Ale kiedy wyszedł hit „Love Me Do”,
Beatlesów było czterech.
Czas, który spędziłam na studiach, był dla mnie fantastyczny.
Odnalazłam się tam,
chociaż zajęło to mi dwa lata.
John był indywidualistą i buntownikiem. Osobą enigmatyczną.
Nie mogłam się oprzeć.
Byli spokojniejsi faceci.
Umawiałam się wtedy właśnie ze spokojnym, nudnym facetem.
To było jak związek aranżowany.
Byliśmy częścią towarzystwa, odkładaliśmy na ślub.
John porwał mnie i zostawiłam to za sobą.
Studia były ekscytujące.
Poznawałam nowych ludzi, dojrzewałam.
John przyćmił ich wszystkich.
Był najbardziej ekscentryczną osobą, jaką poznałam.
Kochałam go za to.
Kto o kogo zabiegał?
Musiałaś go poderwać, czy sam się oświadczył?
Mówi się, że kobieta ściga faceta, dopóki ten jej nie złapie.
W tym przypadku było podobnie.
Kiedy się poznaliśmy, przechodziłam przez fazę
ciągłego zmieniania fryzur.
Farbowałam się na rudo,
a potem na każdy inny znany człowiekowi kolor.
Kiedy poznałam Johna, przekonał mnie do jednego stylu.
Uwielbiał gwiazdy francuskiego kina.
Kochał ich akcent i tajemniczość.
Trudno porównać stąpającą po ziemi mieszkankę Liverpoolu z Brigitte Bardot.
Co najwyżej mogłam zapuścić włosy, żeby się do niej upodobnić.
Rude włosy stopniowo zmieniły się w blond.
Tak wyglądała moja ewolucja. Dla Johna chciałam być jak Bardot.
Nosiłam obcisłe spódniczki i czarne pończochy.
Wyleciałem ze studiów.
Potem wyrzucano mnie chyba zewsząd.
Ale zawsze byłem sobą.
Cały ten czas pozostałem Lennonem.
Nie szedłem na kompromis.
Kompromisem byłoby nieniszczenie rzeczy,
które chcesz zniszczyć.
Kompromis pochodzi z wewnątrz.
Czy pytano was kiedyś,
dlaczego zdecydowaliście się na nazwę The Beatles?
A czemu nie?
Masz inną propozycję?
John wymyślił tę nazwę.
- To pomysł Johna? - Właśnie.
A nie twój, Ringo?
- To był John. - John?
To pomysł Johna.
W Please Please Me
zamieścili parę swoich ulubionych kawałków R&B.
Parę z nich grali na żywo.
Jak wiecie, ich występy trwały wiele godzin.
Najsłynniejszy z tych utworów to „Twist and Shout”.
Nagrali go w ostatnich dziesięciu minutach sesji.
John był ochrypły od śpiewania cały dzień.
Mimo to dał z siebie, co mógł, a rezultat znamy wszyscy.
Śpiewał na krawędzi skali.
To rzadki przykład coveru, który przebił oryginał Isley Brothers.
Kojarzysz ten efekt The Isley Brothers z „Twist and Shout”?
Wkładaliśmy go potem wszędzie. Do „From Me To You” i tak dalej.
Połowę biletów zamówiono pocztą.
Pięć tysięcy osób czekało w kolejce.
Niektórzy czekali dwie noce.
Kierownik przygotowuje swój zespół
przed wielkim występem.
Publiczność oszalała na punkcie
„Here, There, Everywhere”.
Chłopaki pokazują dziennikarzom nowe towary.
Wspaniałej czwórki nie opuszcza dobry humor.
Bawią się na swoich koncertach nie gorzej niż ich fani.
Gdy zawitają do waszego miasta,
nie będziecie potrzebować zaproszeń.
Jaki był początek sławy?
Użyłaś kiedyś pewnego słowa.
Powiedziałaś, że najlepsze chwile były pełne „radości”.
To mocne słowo. Tak dobrze się bawiłaś?
Tak, jeśli mowa o dawnych czasach, o wczesnych dniach sławy,
to było niezwykłe doświadczenie, pełne radości.
Niewiele osób doświadczyło czegoś podobnego.
Trudno to przecenić. Bycie centrum wszystkiego przeraża.
To było przytłaczające.
Nie mieliśmy czasu się zastanowić, jak długo to jeszcze potrwa.
Sytuacja trwała i trwała bez końca.
Z czasem było coraz lepiej.
Będąc w centrum, łatwo było dać się porwać.
Jak się wam pracowało?
Byli pracowici w studiu czy się obijali?
Nie wiem, gdzie zacząć.
Od początku mieli problem z przestrzeganiem zasad.
Ale nie obijali się. Zawsze byli bardzo oddani muzyce.
Trochę się też bawiliśmy. Czasem trzeba się rozerwać.
Bardzo lubiłem wtedy słowo „flanger”.
Często go używałem.
Pewnego dnia John Lennon usłyszał o zapisie wielościeżkowym.
Chodziło chyba o automatyczny zapis dwuścieżkowy,
który opracowaliśmy w Abbey Road Studios.
Zapytał mnie, co to takiego.
Powiedziałem: „Nie zrozumiesz, to skomplikowane.
Efekt uzyskujemy za pomocą rozdwojonego flangera perkusyjnego”.
To całkowity bełkot. John spojrzał na mnie i zaśmiał się.
Od tamtego czasu efekt ten nazywaliśmy flangerem.
Dzisiaj to powszechnie używany termin.
Wiadomo, o co chodzi, kiedy stosujesz flanger.
To jedno z tych ciekawych słów.
Kto dowodzi?
The Beatles to wielki zespół.
Kto króluje w studiu?
Ty czy Beatlesi?
Sytuacja nie była taka prosta.
Na początku to ja mówiłem: „Teraz robimy to,
tu przeciągniemy, zaczynamy w ten sposób”.
Po pierwszym roku było inaczej. Chłopcy odnieśli ogromny sukces.
W trymiga uczyli się nowych rzeczy.
Zrozumieli studio, nauczyli się pisać kawałki.
A przy okazji jeździli po świecie.
Przywódcą stawała się osoba,
która napisała kawałek.
Rzadko wspólnie pisali piosenki.
I tylko na początku.
Konkurowali między sobą, ale to było w nich świetne.
Wspierali się,
ale każdy z nich próbował przebić resztę zespołu.
Pomówmy o szczycie beatlemanii.
Co w tych dniach było najlepszego?
Pierwsza wycieczka do Stanów.
Pozwolono mi z nimi jechać.
Zawsze trzymano mnie w tyle, chroniono mnie.
Pamiętam dźwięk, jaki powitał nas w Ameryce.
Byliśmy na lotnisku. Z początku myśleliśmy, że to ryk silników.
Wychodząc z samolotu,
utonęliśmy we wrzaskach i krzykach.
Myśleliśmy, że obok nas ląduje drugi samolot.
Ale był to ryk dziesiątek tysięcy zachwyconych fanek.
Tak trudno to opisać.
The Beatles są najlepsi!
Jak się przedostaniemy?
Hej, ludzie!
Z chęcią wyjdę.
Cześć, dziewczyny.
Co było wtedy najgorsze w waszym życiu?
Brak przestrzeni. Czuliśmy się jak więźniowie.
Nie mogliśmy samotnie wychodzić.
Spacery były niemożliwe.
Byliśmy nieustannie oblegani przez rzesze fanów…
przez fanów, dziennikarzy.
Halo? Do kogo dzwonisz? Byle szybko.
Dobre wieści?
I tak w kółko.
Będąc w tamtych czasach gwiazdą popu,
John Lennon nie powinien mieć żony, prawda?
Nie. To byłaby katastrofa.
Fanki nie chciały słyszeć o żadnej żonie.
Żonie się podobało?
Bardzo. Tylko o kim mówisz?
Nie mów im, że jest żonaty.
Bardzo przepraszam.
Długo była to tajemnica?
Około 12, może 18 miesięcy.
Podczas mojej ciąży staraliśmy się o tym nic nie mówić.
Czy byłaś z tego powodu zła?
Nieszczególnie.
Patrząc wstecz, być może powinnam była być zła.
Może zupełnie inaczej powinnam była zareagować
na tę całą sytuację.
Ale nie, przede wszystkim martwiłam się o dziecko.
Byłam szczęśliwa, że wzięliśmy ślub.
Byłam gotowa nie wychylać głowy, aby pomóc karierze chłopaków.
Brian sądził, że tak będzie najlepiej.
Z chęcią go posłuchałam.
Czy miałaś wrażenie, że musisz rywalizować z Brianem?
Czy on rywalizował z tobą?
Nie widziałam w nim rywala, chociaż z jego strony było inaczej.
Bardzo kochał Johna i czasami ze mną konkurował.
Doskonale dogadywaliśmy się z Johnem.
Przed ślubem spotykaliśmy się przez trzy lata.
Świetnie się wzajemnie rozumieliśmy.
Zwykle wyczekuje się dnia koncertu.
Jako muzyk oczekujesz jak największej publiczności.
Ale 7 000 osób powaliło mnie.
Było tam 7 000 osób?
Coś około tego.
- Trudno powiedzieć. - Tak.
Chcemy Beatlesów!
Ludzie tłoczyli się pod hotelem.
Wielu dostało się do środka.
Znajdowaliśmy ich w różnych miejscach, kryli się po łazienkach.
Nowojorski hotel był wysoki.
Mieścił się w drapaczu chmur.
Chcemy Beatlesów!
Na Penn Station wylały się tłumy.
Półtora tysiąca małolatów
czekało na swoich bohaterów, Beatlesów.
Weteran policji określił tłum jako wesoły,
choć potencjalnie groźny.
Lecz nie powstrzymało to fanów.
Według policji Beatlesom zależało na rozgłosie.
Podobno wynajęli autobusy, by przewiozły fanów na plac.
Policyjne kordony ledwo wytrzymały napór rozhisteryzowanych nastolatek.
Jedną dziewczynę stratowano. Leży w Roosevelt Hospital.
Lekarze mówią, że nie odniosła poważnych ran.
Inna dziewczyna straciła w tłumie przytomność.
Przyjaciółki podniosły ją.
Po odmówieniu pomocy medycznej, szybko zniknęła w tłumie.
Za pomocą głośników policja poinformowała fanów,
że Beatlesi z Penn Station pojadą wprost do Carnegie Hall.
Trzeba ich stąd wywieźć.
Przy pierwszej okazji wyjdziemy na ulicę.
- Ostrzeżcie ich. - Tak.
Panowie, poczekajcie chwilę.
Okej.
Hotel miał przytulniejsze windy.
Nie ma nawet porównania. Patrz na to. Nagraj to.
Muzykę słyszy chyba połowa zebranych.
Nie słyszę, co grają chłopaki, ale wiem, co gram ja.
Gdyby słyszeli, co gramy, byłoby po nas.
Nie, tak sobie tylko żartuję.
Lennon udzielił doskonale przeciętnego wywiadu
gazecieEvening Standard.
Powiedział dziennikarce, Maureen Cleave, że Beatlesi w Stanach
zyskali tak wielką sławę, że przyćmili samego Jezusa Chrystusa.
Nie był to atak na religijność i postać Jezusa.
John chciał tylko skomentować zjawisko społeczne,
jakim była beatlemania.
W szczególności dotyczyło to amerykańskiej młodzieży.
Chodziło mu o to, że młodzi ludzie spędzają więcej czasu
na słuchaniu Beatlesów niż na myśleniu o Jezusie Chrystusie.
Proszę wyjaśnić swoją agresywną reakcję na słowa Lennona.
Nie nazwałbym swojego zachowania agresywnym.
Chociaż…
The Beatles od dłuższego czasu
cieszą się niezwykłą popularnością na świecie.
W szczególności młodzież słucha każdego ich słowa.
Dotychczas mówili, co chcieli, bez wyczucia i niepomni na dobry smak.
Wypowiadali się niemądrze.
Nikt nie sprzeciwił się im w sposób,
który wywarłby na nich jakikolwiek wpływ.
Czy jest pan tego pewien?
Wypowiedź Lennona była częścią poważnego artykułu.
Może mówił szczerze?
W jego przypadku trudno powiedzieć.
Jego odpowiedzi są niepoważne, a zachowanie dziwaczne.
Nie sposób ocenić, czy mówi szczerze, czy nie.
Szczerość poznaje się po powadze chwili
i czyimś nastroju.
To samo zdarzyłoby się, gdyby jakaś grupa muzyczna ze Stanów
zaczęła obrażać brytyjską królową.
Pytaliby, do czego jest potrzebna.
Przecież monarchia to przestarzały ustrój bez przyszłości.
Jest idiotyczny i wkrótce zupełnie całkiem zaniknie.
Birmingham popiera decyzję Tommy'ego Charlesa,
by zakazać odtwarzania płyt Beatlesów.
Około 40 radiostacji poszło w jego ślady.
Obawiając się obecności prawicowych ekstremistów,
Charles odwołał wspólne palenie płyt.
Mimo to wielu nastolatków wysłało swoje płyty
do siedziby Waky Radio.
Mówili, że należy pozbyć się Beatlesów, zakazać sprzedaży ich płyt, spalić je.
Rzecz jasna postanowiliśmy działać.
To była nasza decyzja, ale wspierało nas wiele osób.
Szczególnie młodzież.
Puści pan kiedyś ich muzykę?
Brian Epstein chciał wiedzieć, kiedy cofniemy zakaz.
Wygląda na to, że wszyscy czekają,
aż wykonamy pierwszy ruch i postawimy żądania.
Cóż, nie mam żądań.
Niczego konkretnego od nich nie oczekuję. Sam nie wiem.
Liczyłem, że swoim zachowaniem zdołają zmienić moje zdanie.
Chciałem…
Chciałem, żeby John trochę wydoroślał.
Jeśli rzeczywiście go uraziłem,
przykro mi, że moje słowa zostały źle odebrane.
Nie miałem na myśli nic obraźliwego.
Nie wypowiadałem się przeciwko religii.
Tyle na ten temat.
Nic więcej nie pozostało do powiedzenia.
Szkoda słów.
Lindo, prowadzisz sklep z płytami.
Czy płyty Beatlesów sprzedawały się dobrze?
Naprawdę nieźle.
A teraz?
Ludzie kupują je o wiele rzadziej.
Idzie od jednej płyty dziennie do jednej tygodniowo.
Nie przestaniecie ich sprzedawać?
Nie, skądże. Sprzedajemy wszystko, co ludzie chcą kupić.
Beatlesi są bardzo utalentowani,
ale niech uważają na słowa.
Cieszą się niezwykłą popularnością wśród nastolatków.
Wielu ich naprawdę uwielbia.
Gdy mówią takie rzeczy,
niektórzy będą gotowi im bezmyślnie uwierzyć.
Spaliłeś płyty?
Zgadza się.
- Z własnej woli? - Bez chwili wahania.
Jak to zrobiłeś? Gdzie? Kiedy?
Podczas szkółki niedzielnej pokazano nam program o The Beatles.
Zjedliśmy potem kolację w naszym ogródku.
Po upieczeniu hot dogów położyłem na ogniu swoje płyty.
Słowa Johna Lennona nie zrobiły na mnie wrażenia.
Potrafię myśleć za siebie.
Między Johnem Lennonem a Jezusem nie ma żadnego porównania.
Jezus nigdy nie był popularny.
Był najbardziej niepopularną osobą, która wtedy żyła.
Większość osób to wierzący w Boga chrześcijanie.
Nie przywykłam do takich sytuacji.
- Czy zaszokowało cię to? - Tak.
Beatlesi wcale nie porównywali się do Jezusa.
Krytykowali fakt, że nastolatkowie
wolą muzykę rock and roll od chrześcijaństwa.
Tommy Charles, dyskdżokej, który rozpoczął całą tę aferę,
mówi, że będzie was puszczał, jeśli dorośniecie.
Co o tym myślicie?
Może nas nigdy więcej nie puszczać.
To prosta sprawa.
Słysząc nasze wypowiedzi, wiele osób myśli,
że jesteśmy dziecinni.
Podobno takie rzeczy mówią tylko małe dzieci.
Gdyby był dorosły, nie czepiałby się.
Po prostu chciał, żebyśmy przestali.
Czy Amerykanie chcą dorwać się wam do skóry?
Polują na was?
Ludzie mogą nie lubić naszej muzyki.
Możemy im się nie podobać.
Mają prawo krytykować nasze słowa.
My mamy prawo nie mieć z nimi nic do czynienia.
Nie musimy im odpowiadać. Wszyscy mamy te same prawa.
W trakcie dwóch występów w Koloseum
Beatlesi pragnęli zgromadzić 26 000 osób.
Ale szybko okazało się,
że nie wszystkie bilety zostały wykupione.
Miejscowe ugrupowania religijne
postanowiły zorganizować demonstrację w dniu koncertu.
Zamierzali pokazać, że wciąż są silni wiarą.
DO DOMU, BEATLESI
Pod Koloseum zebrała się mała grupa demonstrantów.
Innych śladów protestu brak.
Na konferencji panował przyjacielski nastrój.
Obecni byli członkowie fan klubów
i dziennikarze ze szkolnych gazetek.
Jedna osoba poruszyła temat religii, ale ją zakrzyczano.
Jednak Beatlesi martwili się o swój koncert w Memphis.
Tu bardziej niż gdziekolwiek
zespół potrzebował ochrony przed fanatykami.
Dziękuję Bogu za Jezusa Chrystusa. To on uratował mnie 31 lat temu.
Dla tych dzieciaków znaczyliśmy więcej niż Jezus i chrześcijaństwo.
Nikogo nie obrażam. Stwierdzam fakt.
Nie porównuję nas do Jezusa jako osoby
ani do wszechmogącego Boga.
Być może nie miałem racji.
A może zostałem źle zrozumiany.
John jest głęboko zaniepokojony.
Żałuje, że osoby religijne poczuły się urażone jego słowami.
Brian Epstein chciał, by Beatlesów słuchało jak najwięcej osób.
Wymagało to uczynienia ich atrakcyjnymi dla wszystkich grup.
Postanowili nie dzielić słuchaczy, wypowiadając się w różnych kwestiach.
To była dekada pełna sporów.
Jeden z was, chyba George powiedział…
że w Anglii możecie wspominać o Wietnamie, ale w Stanach nie.
Wyjaśnisz?
Nie mówiłem tego.
- Może to ktoś inny. - To byłem ja.
Na pewno wiesz, o co mi chodziło.
W Anglii moglibyśmy powiedzieć to, co John powiedział o religii,
i nie zostałoby to tak źle odebrane.
Tu sprawa wygląda inaczej. Sam o tym wiesz.
- Źle nas… - Nieustannie nas oskarżano.
- Sami wszystko wymyślili. - Chodzi o to,
że podobne wypowiedzi uszłyby w Anglii.
W Stanach ludzie są mniej skłonni słuchać.
Tu ktoś od razu weźmie twoje słowa
i użyje ich przeciwko tobie.
I zrobi to bez chwili wahania.
Pewnie dostanie mi się za to, że to powiedziałem.
- Będziesz się tłumaczył. - Tak.
To piękny kraj.
Paul wyjawił, że…
nie wolno im wspominać o wojnie w Wietnamie.
Temat budził wiele kontrowersji w Stanach.
Mimo to drobne nawiązania do wojny
można odnaleźć w piosence Johna „Revolution”.
Ogólnie rzecz biorąc, Brian dopiął swego.
Można powiedzieć, że kawałek „Revolution” był oznaką śmierci Briana.
Brian umarł rok przed jego wydaniem.
KSIĄŻĘ POPU NIE ŻYJE
Śmierć Briana była momentem zwrotnym dla zespołu.
Bardzo nami wstrząsnęła.
Wszyscy się od siebie odwróciliśmy.
Potem, oczywiście, pojawiła się Yoko,
powodując kolejny wielki rozłam.
Nie miałam wpływu na bieg wydarzeń.
Los Johna był poza moją kontrolą.
Prowadziłam bitwę, której nie mogłam wygrać.
John brał wiele narkotyków. Nie rozmawiałam z racjonalną osobą.
Tak to wtedy wyglądało.
I pojawiła się Yoko…
Otworzyła przed nim nowe obszary twórczości.
Nie zajmowała się muzyką popularną.
Zafascynował go performance i sztuka konceptualna.
Zabierała go w miejsca,
w których nigdy sam by się nie znalazł.
Zwykle artysta przedstawia jakiś przedmiot, mówiąc:
„Oto sztuka”.
Ale jest inaczej. Sztuka istnieje w ludzkich umysłach.
Nie chcemy tylko wykonywać przedmiotów i wystawiać ich na widok.
Wolimy, gdy ludzie uczestniczą w procesie twórczym.
Dzieło sztuki jest niedokończone.
- Pozwalamy dokończyć je odbiorcom. - A co mamy tutaj?
Opowiadałaś o tym przedmiocie, Yoko.
Tak.
Co to? Pęknięty kubek?
To tylko przykład.
Widzimy tylko zniszczony kubek, ale pomyślmy o rzeźbie.
Jak rzeźba, która wymaga dokończenia, ten kubek zostałby naprawiony,
złożony przez kogoś w całość.
Czy rzeźba jest tym pękniętym kubkiem?
Czy aktem sklejenia go w całość?
Musimy zrozumieć,
że ani rzeźba, ani sztuka nie istnieją.
To tylko słowa.
Sztuka jest wszędzie.
Wszyscy jesteśmy sztuką. To tylko kategoria opisu, etykieta.
Artyści wierzą, że rzeźbą jest wszystko, co można tak nazwać.
My też?
I tu trwa performance. Jesteśmy tu.
- To nie sztuka. - To sztuka.
Dziecko nie oceniałoby, czym ten kubek powinien być.
Nie mówiłoby ani o rzeźbie, ani o pękniętym kubku.
Zauważyłoby kawałki i klej, a potem zaczęłoby kleić.
Wrócę do pytania.
Widzimy tu proces powstawania sztuki i przedmiotu.
Wszystko jest procesem.
Zawsze marzyłem, że poznam jakąś artystkę
i to w niej się zakocham.
Nieustannie rozmawialiśmy.
Zorientowałem się, że wie tyle, co ja, a pewnie więcej.
Cała ta wiedza ulewała się z kobiecej głowy.
Powaliła mnie na kolana.
Świetnie czułam się w Londynie. Skupiłam się na swojej pracy.
Zaskoczyło mnie,
że w Anglii działa grupa niezwykłych poetów.
Zaimponowali mi. Poczułam się jedną z nich.
Narodziło się między nami zrozumienie.
John był pierwszą seksowną osobą, którą poznałam.
Rany… Był bardzo seksowny.
Byliśmy umówieni na randkę.
Miałem małe studio złożone z paru magnetofonów.
Nagraliśmy dwie wersje.
Pokazałem jej mój zbiór taśm.
Świetna zabawa.
Wydawałem dźwięki, a ona wyła do mikrofonu.
Nocą udało się nam zapełnić całą taśmę,
a nad ranem kochaliśmy się.
John miał reputację Beatlesa, który lubił myśleć.
Nikt nie był zdziwiony, kiedy poszedł do galerii sztuki
i znalazł na suficie namalowane słowo „tak”.
Miała wystawę w pewnej galerii.
Znałem właściciela.
Byłem Beatlesem, więc trochę się wstydziłem.
Trudno tak sobie pójść do galerii.
Ludzie zaczynają na mnie skakać.
Mogiła. Muszę kombinować, jak ujść z życiem.
Byłem w szkole artystycznej. Sztuka budzi we mnie różne skojarzenia.
Nie przepadałem za artystami i ich stosunkiem do sztuki.
Ale poszedłem do tej galerii. Było tam mnóstwo przedmiotów.
Był młotek i gwoździe, zegar, który obsłuchiwało się stetoskopem.
Z początku byłem podejrzliwy, jakby ktoś chciał mnie oszukać.
Ktoś tu próbował mnie nabrać.
Myślałem: „Nie, tym szmelcem mnie nie przekonacie”.
Wtedy znalazłem drabinę. Postanowiłem się na nią wdrapać.
Na suficie widniało słowo: „tak”.
- Więc… - Zdziwiłem się.
W głębi ducha się zgadzałem.
To jak ten żart o gościu, który patrzy w niebo,
sikając w majtki.
Wszystko jest połączone.
Ludzi nie dziwi taki napis,
gdy siedzą w toalecie, ale to była galeria sztuki.
Kłóci się to z ich założeniami o tym,
gdzie taki napis pasuje.
Ktoś napisał: „tak”.
Gdyby to było „nie”, nie podałbym w wątpliwość moich założeń
dotyczących sztuki i artystów.
„Tak” wystarczało. Wtedy podeszła do mnie.
Nie wiedziała, kim jestem. Zapytała:
„Chcesz wbić gwóźdź? Pięć szylingów”.
Powiedziałem…
- Nie chciał. - Nie miałem kasy.
Powiedziałem, że wbiję zmyślony gwóźdź.
Przyjęła pięć zmyślonych szylingów.
Na tej samej zasadzie zaakceptowałem jej sztukę.
I właśnie tak się poznaliśmy.
Nie pociągała mnie jego sztuka.
Z początku pociągał mnie on jako człowiek.
Był bardzo pociągający.
To jej film, ale opowiem, co o nim myślę.
Przede wszystkim jest to portret.
Gdyby Renoir albo malarz jego pokroju namalował portret,
który wisiałby na ścianie bez ruchu, zaakceptowalibyście go.
Ludzie są do tego przyzwyczajeni. Ten portret został nakręcony.
Pozwól mi powiedzieć, kochanie.
Samo nagranie trwa trzy minuty.
Zostało rozciągnięte do godziny.
W godzinę czy w minutę
z ludzką twarzą dzieje się wiele rzeczy.
Nieustannie pozostaje w ruchu,
którego nawet nie zauważamy.
Tu widzimy twarz pod mikroskopem.
By zbadać czyjąś twarz,
trzeba by było wpatrywać się przez godzinę.
Dzieją się tu niezwykłe rzeczy. Głowa zmienia kształt.
Każda część ciebie jest w ciągłym ruchu.
Niby o tym wiemy, ale nie zdajemy sobie z tego sprawy.
W jej filmie to widać.
Pokazaliśmy go jej córce. Powiedziała: „Ale rusza mu się nos”.
- John ma śmieszny nos. - Właśnie.
Od innych usłyszała:
„Godzinny film o twarzy? Ta, przeciekawe”.
Od 30 lat zmagam się z poczuciem wrogości do Yoko Ono.
Próbowałam je zdławić.
Myślałam, że śmierć Lennona w tym pomoże. Nie pomogła.
Mam naprawdę wiele do zarzucenia Yoko Ono.
Przede wszystkim za to, że pozbawiła Lennona
brytyjskiego poczucia humoru.
Wyzbył się surrealistycznego stylu i żartobliwości,
którą odziedziczył po Carrollu i Oskarze Wildzie.
Yoko myślała, że to niepoważne. Nie rozumiała tego.
Narzuciła mu sztywną moralność, wymusiła na nim polityczną poprawność.
Sądzę, że przez to stracił na oryginalności.
Być może przy Yoko był szczęśliwszym człowiekiem,
ale stał się gorszym artystą.
Nie wiem, czy to była wina Yoko.
Nie było mnie tam.
To, co stało się między Yoko a Johnem, zostanie między nimi.
Zauważyłem, że John wciąż potrafił błysnąć dowcipem podczas wywiadu.
W obecności Yoko był bardzo poważny i mówił szczerze,
ale zachował poczucie humoru.
Wbija gwóźdź, to już trzeci zamach.
Piękna technika. Jak się czujesz?
Pewnie nie świadczy to o mnie najlepiej,
ale czułem się, jakbym wbijał gwoździe.
Zwycięzca!
Wbijamy gwoździe na żywo.
- Dobrze powiedziane. - Tak.
Pozwól, że wystawię kapelusz na pieniądze.
Głodny artysta.
Mam kłopoty z fiskusem.
Był gotowy na coś nowego.
Szukał pierwszej lepszej okazji,
by uwolnić się od sceny, na której czuł się uwięziony.
Chciał zrobić coś innego.
Czekał, aż pojawi się ktoś, kto go uratuje.
To jego słowa.
Więc kiedy pojawiłam się ja,
nie wahał się ani chwili.
Mogłam się postawić. Mogłam walczyć, by uniknąć rozwodu.
Ale nikomu nie wyszłoby to na dobre.
Ludzie podążają własnymi ścieżkami. Każdy ma swój los.
Wierzę w przeznaczenie.
John podążał jedną ścieżką, a ja zupełnie inną.
Krótko byliśmy razem, zaledwie dziesięć lat.
Ale były to wspaniałe lata.
Gdybym była bardziej agresywna i postawiła na swoim,
nic by to nie zmieniło.
Mogłam nam tylko zaszkodzić.
Jestem teraz dość szczęśliwa, więc niczego nie żałuję.
Podobno dostałaś 100 tysięcy dolarów.
To niewielka suma.
Z tych pieniędzy musiałam kupić dom.
To dość mała kwota. Czy może inaczej wtedy myślałaś?
Tak - wyobrażałam sobie stadion pełen ludzi.
Wyobraź sobie sto tysięcy osób, a każda z nich trzyma po funcie.
Myślałam, że to ogromna kasa.
Nie byłam świadoma pieniędzy, jakie mój mąż zarabiał.
Sto tysięcy funtów wydawało mi się majątkiem.
John dość często powtarzał,
że to trochę jak wygrana w totka. Miał rację.
Jeszcze pięć czy sześć lat temu
w loterii można było zgarnąć 75 000 funtów.
Wielu osobom taka kwota starczyła do końca życia.
Jednak biorąc pod uwagę okoliczności, to było ciężkie rozstanie.
To jasne, co czułaś wówczas do Yoko.
Czy powiesz nam, co sądzisz o niej dzisiaj?
Kolejne trudne pytanie.
Powiem tylko, że to nie mój typ osoby.
Skończmy na tym.
Nie chcę dyskutować na temat Yoko.
Poznałaś ją?
Tak, lata temu.
Ale odkąd wyjechali do Stanów, nie widziałam jej.
Podobno było to trudne rozstanie tak dla ciebie,
jak dla Juliana.
Długo był w samym centrum świata.
Miał siedem lat, gdy doszło między wami do rozwodu.
To była traumatyczna zmiana.
Przez kolejne trzy lata sprawiał straszne problemy.
Po rozstaniu i rozwodzie
przeżywał niezwykle trudny okres.
Co powiesz o tamtych latach,
patrząc na te stare zdjęcia?
Prawdę mówiąc, niewiele z tamtego czasu pamiętam.
Ale ten wózek przypominam sobie.
Wyprowadzałem go z domu i śmigałem po wzgórzach.
Używałem go jak gokarta.
Co czułeś wtedy do ojca?
Sama wiesz. To był mój tata.
- A ty jesteś moją mamą. - Z upływem lat było coraz ciężej.
Najpierw był tatą, potem był Beatlesem.
A potem znowu stał się tatą. To jedna z tych dziwnych sytuacji.
No i ta fura.
Wspaniale.
Tak wygląda rolls-royce Lennona.
Całkowity odlot. Rozpędza się do 130 w trymiga.
To dwie i pół tony Phantoma z 1965 roku.
W środku tak piękny jak na zewnątrz.
Cóż, z pewnymi wyjątkami.
Ten super wóz ozdobiono w królewskim stylu.
Samochód godny Beatlesa.
Udekorowano go od zderzaka po zderzak w stylu cygańskim.
Dekoracje kosztowały tysiąc funtów.
Jako że wóz należy do Lennona,
nikt nie wie, jaką cenę osiągnie w przyszłości na aukcji.
- Interesujące zdjęcie. - Rzeczywiście.
Byliście wtedy w Szkocji.
To był ciekawy wyjazd.
Wyjechałem do Ascot na weekend.
Tata nie powiedział, że zabiera mnie do Szkocji.
Mieliśmy wypadek samochodowy.
Opowiadałeś mi o tej kraksie coś dziwnego.
Byłem jedynym, któremu nic się nie stało.
Każdy skończył z jakąś blizną. Tata miał jedną na tyłku.
Yoko miała zranione czoło, a Kyoko, jej córka, rozwaliła sobie brodę.
Ja wyszedłem bez śladu na ciele.
Wszyscy oprócz mnie stracili przytomność. Pamiętasz, co powiedziałem?
Bardzo dobrze.
Wyjaśniłeś mi, że nic ci się nie stało,
bo dziadek uniósł cię z tylnego siedzenia tuż przed wypadkiem.
Nigdy go nie poznałeś.
- Trochę to… - Mój syn.
Potem przeprowadziłeś się do Stanów.
Jak zmieniła się twoja relacja z ojcem?
Sam nie wiem.
Nasza relacja powoli ulegała zmianie.
Najpierw był dla mnie trochę jak wujek.
Tak to się zaczęło.
Siedziałem przy nim, słuchając go bez słowa.
Dopiero po jakimś czasie zaczęliśmy gadać jak ojciec z synem.
A co myślisz o Yoko?
Mam do niej dużo szacunku.
Spędziła z ojcem długie lata.
Miło nam się spędza czas, kiedy już uda nam się spotkać.
Zawsze odbywamy miłe pogawędki.
I to chyba tyle.
Dzięki jej obecności John mógł wykonać swoisty akt obnażenia.
Pozbył się wszystkiego, co zbędne.
Na pierwszej płycie, którą potem nagrał,
wyeliminował ze swojej muzyki to, co uznał za niepotrzebne.
Nagrał tylko siebie i swoje pianino, dodając lekki pogłos.
Śpiew zmienił się w recytację.
„Liczy się tylko Yoko i ja, tylko to jest prawdziwe”.
Wspaniałe dzieło sztuki.
Uważam, że wszyscy ważni artyści przechodzą przez okres,
w którym powracają do podstawowych form wyrazu.
Yoko miała ogromny wpływ na Johna. Słychać to też w muzyce.
Razem z Beatlesami nagrał o niej kawałek.
Nazwał go balladą.
Dużo z nią nagrywał, wciąż należąc do Beatlesów.
Po rozpadzie zespołu stworzyli razem dwie płyty.
Some Time in New York City i Double Fantasy.
Sporo o niej śpiewał.
Na płycie Imagine zamieścił wspaniały utwór „Oh, Yoko”.
A na Double Fantasy kawałek „Woman”.
Bez wątpienia stała się ważną częścią jego życia.
Była dla niego ważniejsza niż Beatlesi.
Staramy się wyrazić siebie przez to, co robimy. Mnie służy do tego muzyka.
Ona robi to poprzez sztukę. Trudno nam to ubrać w słowa.
Ale eksperymentujemy. Próbujemy coś zakomunikować.
Sztuka to akt komunikacji i odwrotnie.
Zdjęcia na okładkę robiliśmy sami. Wypuściliśmy dwie wersje.
Chcieliśmy coś przekazać. Dla mnie była to chwila przebudzenia.
Oto ja - nagi i przy kobiecie, którą kocham.
POKÓJ NA ŁÓŻKU
W ŁÓŻKU
ZAPUŚĆ WŁOSY!
Przeleżymy siedem dni.
Zamiast miesiąca miodowego
urządzimy prywatny protest.
Sprzeciwiamy się przemocy na świecie.
Nie musicie iść na wojnę. Zamiast tego przeleżcie tydzień w łóżku.
I zapuśćcie włosy. Niech rosną, póki nie zapanuje pokój.
Krytykujesz przemoc w imieniu rewolucji?
Jestem przeciwny przemocy.
Kropka. Przemoc zawsze rodzi przemoc.
Udowodniły to wydarzenia w Stanach
i protesty na Grosvenor Square w Londynie.
Wynikiem była masa poobijanych głów
i nagłówki w gazetach o stosowaniu przemocy.
To nie wina prasy czy policji.
Winne też nie są lewicowe ugrupowania studentów.
Problemem jest system, w którym funkcjonują.
On nie działa.
Nie działa.
Zawsze kończy się przemocą.
Pokazujemy, że można inaczej.
Leżycie w łóżku i organizujecie konferencje,
kryjąc się pod kołdrą.
- Czy z nas kpicie? - Nie.
Nie bardziej niż wy z nas.
Trochę się śmiejemy. To komiczna sytuacja.
Nagłówki gazet ogłaszają wszem wobec,
że spędzamy miesiąc miodowy w łóżku.
Jest w tym coś zabawnego.
W Wiedniu, bardzo szacownym mieście,
zrobiono masę zdjęć mikrofonów wciśniętych w jakąś torbę.
- Czekano, aż torba przemówi. - Miła sprawa.
Ale o pokoju mówimy całkiem poważnie.
Wspominaliśmy o tym w Amsterdamie.
Wystarczy, że uda nam się kogoś rozśmieszyć.
- Możecie wyjść? - Nie.
Czemu nie?
Ponieważ to sprawa torby warta. Komunikacja totalna.
Nie uważacie, że takie zachowanie wyszło trochę z mody?
Czy bycie w torbie to teraz moda?
- Co to takiego? - Komunikacja totalna.
The Beatles zaczęli się powoli rozpadać.
Początkiem końca…
było uczucie, którym John Lennon darzył swoją żonę.
Latami wkładał…
ogromny wysiłek intelektualny w działanie The Beatles.
Potrzebował trochę tej energii z powrotem.
Najpierw chciał zaangażować się w pisanie książek,
potem w film z Dickiem Lesterem - How I Won the War.
I…
to było, zanim pojawiła się Yoko.
John miał duszę artysty.
Chciał próbować nowych rzeczy.
Nie wiem, skąd te myśli się biorą, ale pojawiają się
na filmie, papierze i taśmie.
Ja mam dużo taśmy. Gdyby to był papier, napisałbym książkę.
Pytanie tylko, czy wolę taśmy przerzucić na papier,
czy zrobić z nich nagrania?
Nie robi ci żadnej różnicy,
czy coś piszesz, czy tworzysz piosenkę?
Teraz już nie.
Dawniej uważałem pisanie piosenek za coś odrębnego.
Wszyscy śpiewają o miłości,
a ja poruszałem inne tematy.
Chociaż nie zdawałem sobie z tego sprawy.
Ale dzięki Bobowi Dylanowi i paru innym twórcom coś zrozumiałem.
Byłem naiwny. Wszystko to tak naprawdę to samo.
To nie tak, że jednego dnia piszesz hity,
a drugiego robisz coś innego.
W rzeczywistości to wszystko jedno działanie.
John był najoryginalniejszym z The Beatles.
Miał niecodzienną osobowość.
Ale nie był przywódcą zespołu.
Wadził mu jego indywidualizm.
Z początku był wśród Beatlesów dominującą osobowością.
Potrafił być obrazoburczy i buntowniczy,
ale pomimo swojego cynizmu robił niezwykłe rzeczy.
Posłuchajmy „Tomorrow Never Knows”.
Wiele utworów Beatlesów ma to do siebie…
że niejako zapowiadają przyszłość.
Trudno uwierzyć, że był to pierwszy utwór nagrany do Revolver.
Brzmi jak ostatni, a do tego zamyka płytę.
Wyszedł z tego wspaniały program muzyczny,
który zakończony został czymś w stylu zajawki kolejnego odcinka.
Jakby pod koniec 1966 umieścili zapowiedź kolejnego roku.
Ogłaszali, że z początkiem następnego roku lecą w psychodelę.
„Tomorrow Never Knows” to pewnie najbardziej zakręcony kawałek w historii.
Nasze przesłanie jest proste. Składa się z trzech słów.
Zażyjcie. Załapcie. Odlećcie.
PROGRAM SPECJALNY - ŚWIAT JUTRA
Zażyjcie, załapcie, odlećcie.
Dla młodych Amerykanów te trzy słowa są jednoznaczne
z dobrze znanym i elektryzującym doznaniem.
Nazywają to „hajem”.
To ponarkotyczna eksplozja umysłu,
która zmienia sposób patrzenia na świat.
Ale te trzy słowa budzą też inne skojarzenia.
Z kontrowersją, zbrodnią i lękiem.
Zażywają, łapią i odlatują
użytkownicy nowego i dziwnego narkotyku - LSD.
Mieliśmy dość brania kwasu. Już nic z tego nie wyciągaliśmy.
Nie posuwaliśmy się dalej. Urok LSD wyczerpał się.
- Jak ten narkotyk działał? - Jak działał?
Przede wszystkim chodzi o odnalezienie siebie.
Konfrontujesz się ze swoim ego. To podróż w głąb psychiki.
- A środek, o którym mówisz? - Działa inaczej.
Zarzucając kwasa, dowiesz się o sobie nowych rzeczy.
Jaki jestem? Co zrobiłem? I tak dalej.
To łagodniejsza podróż.
John wziął LSD
przed nagraniem „Sergeant Pepper”.
Ale „Lucy in the Sky with Diamonds” o dziwo nie dotyczyło LSD.
Piosenka opowiadała o przyjaciółce Juliana, Lucy.
Lucy zrobiono w szkole zdjęcie na tle gwieździstego nieba.
WITAMY
Poszukiwanie sensu wszystkiego, jakżeby inaczej,
zaprowadziła ich do Indii, gdzie spotkali Maharishiego Mahesha Yogi.
Najszczęśliwszy byłem,
siedząc w jakiejś dziurze w Indiach.
Doznałem tam wspaniałych rzeczy.
Medytowałem osiem godzin dziennie i tak dalej.
To była dopiero jazda. LSD odpada.
Siedziałem w mały pokoju, mamrocząc do siebie.
To był największy haj, jakiego w życiu doświadczyłem.
Ponad półtora miliona Amerykanów regularnie stosuje LSD.
Wielu innych podziwia tę praktykę i planuje zażyć narkotyk.
Wyruszają w podróże w kolorowych okularach,
którymi handluje wiele sklepów.
LSD to dietyloamid kwasu D-lizergowego.
Pochodzi z grzyba porastającego żyto.
Nie uzależnia jak heroina czy kokaina,
choć ma o wiele silniejsze działanie.
Zażywa się go z cukrem lub w pigułce. Działa do 24 godzin.
Osoba zażywająca przenosi się do innego świata,
w którym świadomość ulega ogromnemu rozszerzeniu.
To słynne doświadczenie psychodeliczne.
Na haju nie ma się skłonności do paranoi czy przemocy.
Trzeba mieć złą jazdę.
Jazda zaczyna się…
od myślenia nad swoim stanem.
Kiedy mijają pierwsze efekty narkotyku,
człowiek zaczyna płynąć.
Można popatrzeć na drzewa.
Ten stan stał się podstawą sceny psychodelicznej.
Wszyscy tańczyli z kwiatami we włosach.
Ale jak to bywa z narkotykami, w pewnym momencie przestają działać.
Lennon wraz z partnerką,
japońską aktorką Yoko Ono, zostali aresztowani za używanie marihuany.
Ich proces odbędzie się w londyńskim sądzie rejonowym.
Lennon ma opinię najbardziej pokręconego z The Beatles.
John Lennon szuka drogi do samochodu.
Jeśli mu się nie uda…
John! Przecież jest okropna! Już Cynthia była lepsza!
Dziewczyna obok mnie krzyczy, że Cynthia jest od niej lepsza.
Beatlesi byli sumą części.
To genialna grupa złożona z jednostek, które wiele od siebie dawały.
Taką właśnie rolę odgrywał John.
W pewnym sensie był pierwszym punkiem.
W kontekście lat 60. brzmi to dziwnie.
Nawet długie włosy uważano za coś wstrętnego.
Podobno był bardzo agresywny. Czy to prawda?
Był szczery, a nie agresywny.
Osoby agresywne chcą coś na ludziach wymusić.
On nigdy nikogo nie stawiał pod ścianą.
Bywał okropny. Parę razy wrzeszczał na fanów.
Często odmawiał autografów.
Za to czarujący Paul był twarzą zespołu.
To on pchał sprawy do przodu.
Paul stanął na czele Beatlesów. Dzięki niemu byli zorganizowani
i nakręcili filmy.
Z Johna był prawdziwy twardziel.
Potrafił być łagodny i wyrozumiały, a nawet kochany.
Z drugiej strony bywał żrący jak kwas.
Dodawał do The Beatles trochę pikanterii.
Odnosi się czasem wrażenie, że John był samolubny i agresywny,
a nawet okrutny.
Mimo to nigdy złego słowa o nim nie powiesz.
Zawsze go bronisz. Czemu?
Bo chcę bronić prawdy.
Znałam go i wiedziałam, kim był.
Po czasie, jaki razem spędziliśmy, znałam jego serce.
Czemu miałabym mówić coś, w co nie wierzę?
Przez wiele lat wspaniale mnie traktował.
W sensie…
Nikt nie jest doskonały przez cały czas. To zwyczajnie niemożliwe.
Paul kiedyś powiedział mi: „Musisz coś zrozumieć.
Matka Johna zginęła w drodze do niego”.
Trudno z czymś takim żyć.
Została przejechana przez samochód.
Jak czulibyście się, wiedząc, że wasza matka zginęła w drodze do was?
Więc rozumiem, czemu John stał się…
rozchwianą jednostką.
Ale posiadał też niezwykłą wyobraźnię.
Aby zrozumieć go w późnym okresie The Beatles,
trzeba ujrzeć w nim człowieka, a nie członka Wspaniałej Czwórki.
Paul i John dobrze razem pracowali.
Też się z nim dobrze dogadywałam.
Ale wszystko, co dobre, musi się skończyć.
Jedno się kończy, coś innego się zaczyna.
I dokładnie tak się stało.
Nie był to przypadek. Tak wyszło.
Najpierw śmierć Briana, potem upadek Apple.
Panował chaos. Otaczały ich darmozjady. Stracili dużo kasy.
To był ciężki dla nich okres. Byli zagubieni.
Wszyscy na swój własny sposób.
W życiu pojawiają się czasem katalizatory.
W tamtym okresie to Yoko była katalizatorem,
który przyspieszył rozpad zespołu.
Podczas nagrywania The White Album w 1968
każdy członek zespołu dużo wniósł.
W 1969 roku John stanął trochę z boku.
Paul trzymał zespół w kupie przy Abbey Road i Let It Be.
Guma jest elastyczna, ale wcześniej czy później pęknie.
W końcu pękła.
I było po wszystkim.
Czekaj!
Zespół rozpadł się z powodów finansowych czy osobistych?
I jednych, i drugich. Robią sobie dłuższą przerwę.
Nie wiem, czy będą jeszcze razem grali.
To szczera prawda.
Nikt tego nie wie.
Czy są wciąż finansowo powiązani z zespołem i studiem?
Wciąż obejmuje ich kontrakt i wiele ich też łączy.
Pieniądze to nie problem.
Jakie konflikty osobiste przesądziły o rozpadzie zespołu?
Trudno powiedzieć. Przez lata wszyscy dorośli.
Kiedyś było ich czworo.
Teraz mają żony i dzieci.
A co z kwestiami finansowymi? Padło nazwisko Allena Kleina.
Paul wypowiadał się o nim bardzo chłodno.
Tak. Ponieważ nie lubi Allena.
Czy skomentujesz fakt,
że Paul stara się od ciebie zdystansować?
Wygląda na to, że nie darzy cię sympatią.
Na pewno nie cieszy mnie fakt, że ktoś za mną nie przepada.
Myślę, że Paul kieruje się powodami…
które są żałosne.
To jego osobiste problemy.
Na jego nieszczęście
łączy go z Apple wieloletnia umowa.
Kiedy zorientowałeś się,
że Klein nie był tym, za kogo go miałeś?
Pytanie zakłada, że był czas, kiedy darzyłem go sympatią.
Przy nim zawsze czułem się jak między młotem a kowadłem.
Robiłem to, co uważałem za słuszne.
Od jakiegoś czasu nie byłem szczęśliwy w życiu prywatnym.
Cała ta sytuacja mi przeszkadzała.
Ale nie chciałem podejmować pochopnych decyzji.
Liczyłem, że wszystko samo się ułoży.
Czy żałujesz podpisania umowy z Kleinem?
Której umowy?
- Lepiej nie żałować. - Umowy o przedstawicielstwo.
Tej umowy żałujemy chyba najmniej.
Enigmatyczna odpowiedź. Wyjaśnisz?
Cóż, umowy sporządzane przez pana Kleina są niezwykłe.
- Sporo w nich drobnego druku? - Wręcz przeciwnie. Są precyzyjne.
Nie chcę się wypowiadać na temat umów.
Zostawmy to prawnikom.
Jeszcze opublikują artykuł w Rolling Stone.
Nie, bo nie odpowiemy na pytanie.
Nie będę opowiadał o umowach.
Staram się niczego nie żałować. Nie próbuję cię tu wodzić za nos.
Cokolwiek się stało, stało się. Teraz jestem szczęśliwy.
To jedyna rzecz, która jest dla mnie ważna.
Dobrze się bawię.
Razem z Yoko staramy się
wyrwać dzieciaki z młodzieńczej apatii.
Chcemy pokazać im, że wciąż jest nadzieja.
Mamy dużo do zrobienia.
Musimy zmienić ich zdanie.
Nie jesteśmy bezsilni.
Dzieci kwiaty nie wypaliły, ale to nie koniec.
To dopiero początek. Rewolucja dopiero się zaczyna.
Świat zaczyna się zmieniać.
Wiem, że jest ciężko.
Chryste, mamo. Sama dobrze wiesz, że łatwo nie jest.
Ale tak to bywa. Dzisiaj jest ciężko, jutro będzie ciężko.
Pojutrze nic się nie zmieni.
I co z tego? Lepiej się siłować niż nie robić zupełnie nic.
Jeśli zadziała, masz rację. Jeśli nie zadziała, myliłeś się.
Nikt jeszcze nie dał mi szansy, prawda?
Nikt nie dał pokojowi szansy.
Gandhi i King próbowali, ale ich zastrzelono.
- Nikomu… - To niemożliwe.
Nie zaprowadzisz pokoju, siedząc na dywanie.
Jasne, że nie. Chcemy dotrzeć do rewolucjonistów,
którzy chcą zmieniać świat,
niszcząc i burząc budynki.
Myśleliśmy nad tym miesiącami.
To najlepszy i najskuteczniejszy sposób,
by przeciwdziałać przemocy,
jaki we dwójkę byliśmy w stanie wymyślić.
Niektórzy odkryli nową rzeczywistość.
Inni wciąż mają nadzieję na lepszą przyszłość.
Należymy do tych ludzi.
Wszyscy w kółko gadają
o upadku, dekadencji i całej reszcie.
Ale niewiele osób zauważa,
ile dobrego stało się w ostatniej dekadzie.
Zrodził się ruch pacyfistyczny.
W Woodstock spotkały się rzesze młodych ludzi.
Było to największe zgromadzenie ludzi w historii,
które nie służyło celom wojennym.
Tak wielkiej armii świat nie widział, jednak nikt nie zginął.
Nie doszło do żadnych aktów przemocy
jak w Rzymie czy coś.
Nawet na koncercie Beatlesów ludzie bywali agresywni.
Mowa o 50 tysiącach osób.
Więc zdarzyło się wiele dobrego.
Szczególnie dotyczy to ruchów pacyfistycznych.
Jeśli nie bawicie się tam dobrze,
to przestańcie i wróćcie do łóżek.
Zrozumieją was, dopiero gdy wyciągniecie ku nim rękę.
Musicie otworzyć ich umysły, obdarzyć ich miłością.
Tylko tak uda wam się ich zmienić.
Potrafią krzywdzić innych. Używają gazu.
Są świetnie uzbrojeni i przygotowani.
To nieporozumienie.
Banda dzieciaków zaczęła grać w ich pełną przemocy grę.
Znają się na przemocy.
Swoje rządy opierają na przemocy od 2 000 lat.
Albo od miliona lat. Zero różnicy.
Po tylu latach nikt mi nie wmówi, że przemoc to rozwiązanie.
Są inne wyjścia, ale wielu ludzi dało się nabrać.
Nic w tym dziwnego.
Kiedy stoi przed tobą oprawca,
trudno nastawić drugi policzek.
Byliśmy w kontakcie z dzieciakami z Berkeley podczas protestu,
ale swoją demonstrację prowadziliśmy z łóżka w Montrealu.
Nawiązaliśmy z nimi bezpośrednie połączenie telefoniczne.
Prosili nas o pomoc.
Mówili: „Co robić? Na pewno coś się stanie”.
A byli to organizatorzy.
I ciągnęli: „Wymknęło się to spod kontroli.
Co możemy zrobić, co powiedzieć?”. Nie miałem odpowiedzi.
Żadna ścieżka nie jest warta ludzkiego życia.
W nic więcej nie wierzę.
Nie istnieje nic, za co warto byłoby dać się zastrzelić.
Lepiej przeprowadzić się do innego miasta.
Wyjechać do Kanady albo gdzieś.
Wtedy nie będą mieli nikogo do wskazywania palcami.
Lepiej zorganizujcie festiwal.
Śpiewajcie Hare Krysznę czy coś.
Ale nie rzucajcie się, nie prowokujcie psów.
Nie przejmujcie się, jeśli nie zadziała.
Z odrobiną wiary wszystko zadziała.
Nie dajcie się sprowokować. Nie grajcie w ich grę.
Nie wierzę w przemoc.
Naturalną skłonność do przemocy można skanalizować.
Przemoc rodzi przemoc.
Ostatnie marsze tego dowiodły.
Zawsze kończy się to tak samo. Gliny kogoś biją.
Albo biją całą masę ludzi.
Pikietowanie pasuje do lat 30., gdy domagano się chleba.
Wtedy dało się jeszcze coś zdziałać.
Ale dziś ludzie są obojętni. Nie obchodzą ich wojny i marsze.
Są inne sposoby wyrażania oporu, a nasz pobyt w łóżku to jeden z nich.
Wam może nie pasować. Wymyślcie coś swojego.
Chcemy was tylko uświadomić,
że są inne sposoby protestowania.
Wystarczy spróbować.
A jeśli zorganizujecie pokojowe protesty jak w Berkeley, zostaniecie pobici.
Poszliście na plażę.
Rzuciliście się na głęboką wodę.
Porwał was nurt.
Oto ostrzeżenie. Tu nie wolno pływać.
Więc odpuśćcie. Zastanówcie się, zanim coś zrobicie.
Nie podejmujcie tych samych decyzji, bo znowu was pobiją.
Woodstock, wyspa Wight i wiele innych spotkań młodzieży
były wspaniałymi wydarzeniami.
W końcu wiemy, kim jesteśmy.
Odsłoniliśmy swoją flagę.
Pod tą flagą nikt nie jest sam.
Nie musimy być paroma samotnymi męczennikami.
Jest nas bardzo wielu.
Nie ma się czego bać.
Ci na górze zaopiekują się wami, jeśli wejrzycie w siebie.
Mam świetne przeczucia, a w chwilach smutku wspiera mnie Yoko.
Jest tak samo silna, jak ja. Pomaga mi.
To dopiero początek.
W latach 60. ledwo liznęliśmy pokoju.
Lata 60. to przebudzenie. Dopiero co wstaliśmy z łóżka.
Nie doszliśmy nawet do obiadu.
Nie mogę się doczekać.
Bardzo się cieszę, że żyję.
Czeka nas wspaniała przyszłość. Będzie nas coraz więcej.
Nieważne, co myśli sobie jakaś pani w berecie, wcinając tosta.
Nie macie żadnych szans.
Po pierwsze - nie będzie was, gdy zasiądziemy za sterami.
A po drugie - spodoba wam się, kiedy już przestaniecie się bać.
Wierzę, że będzie wspaniale.
Każdy ma czasem doła. Każdy czasem zwątpi.
Kiedy ja albo Yoko będziemy mieć doła,
zawsze będzie ktoś inny.
Ktoś zawsze złapie za flagę i uderzy w bębny.
Więc kimkolwiek „oni” by byli, nie mają szans.
Miłości nie pokonają.
Różne religie mówią o potędze miłości. To prawda.
A im nie mieści się to w głowach.
Każdy wie, co rząd tu albo w Stanach stara się osiągnąć.
Rosjanie czy Chińczycy - jest jasne, do czego dążą.
Wydaje im się, że wiedzą, co robią.
Chciałbym zrozumieć, co wyprawiają.
Moim zdaniem to banda szaleńców.
A za mówienie tego mnie mogą nazwać szalonym i przymknąć.
Czyste szaleństwo.
Solowa kariera Johna rozpoczęła się od muzyki eksperymentalnej.
Potem wydał parę niecodziennych kawałków…
razem z Apple.
Dla Zapple nagrywał bardziej eksperymentalne utwory.
Potem wydali Unfinished Music: Life with the Lions…
Number Two chyba.
Na płycie umieścili…
bicie serca dziecka, które poroniła Yoko.
Utwór nie miał być szlagierem, rzecz jasna.
I…
Ludzie drwili z krzyku, jaki Yoko z siebie wydawała.
Dla wielu problemem był fakt, że Yoko nie była popularną artystką.
Co więcej, była kobietą.
I to przed feminizmem.
Bardzo łatwo było ją skreślić.
Pochodziła z Azji.
Rasizm też odegrał rolę.
W końcu była też starsza od Johna.
Znajdowała się po tej gorszej stronie trzydziestki.
Bardzo łatwo było nie brać jej na poważnie.
Oto kobieta, która stała w świetle reflektorów z Johnem.
Miała na niego przemożny wpływ.
A jednak pochodziła z innego świata niż Beatlesi.
Publiczność nie miała ochoty poznać jej twórczości.
Widziano w niej nie-Beatlesa.
Dlatego zarzuca się jej, że rozbiła zespół.
Czemu chcą was deportować?
Oficjalnie zarzuca się nam,
że nadużyliśmy gościnności.
Z tego powodu zamierzają nas wyrzucić.
Zostałem też aresztowany w Anglii za palenie trawy.
Ale tak naprawdę chodzi o moje pacyfistyczne przekonania.
Ludzie uwielbiali Johna.
Ale dla rządu Stanów Zjednoczonych był osobą niepożądaną.
Prezydentem był Nixon.
J. Edgar Hoover dowodził FBI.
Jak teraz wiemy, jego ludzie skłonni byli…
nadużywać…
swojej pozycji.
Czuję się jak w szkole.
Całe życie pakuję się w kłopoty.
Wezwano mnie na tapczan.
Przynajmniej teraz nie mają prawa spuścić mi lania.
Czemu całe życie masz kłopoty?
Taką już mam twarz. Ludzie za nią nie przepadają.
Nauczyciele wpadali w furię.
To przez skłonności dysydenckie?
Chyba mam je wypisane na twarzy.
Przeciętna osoba…
nie miałaby problemów z otrzymaniem zielonej karty.
Dla Johna było to wyzwanie.
Nixon obawiał się, że stanie na czele protestów
i poprowadzi młodych ludzi przeciwko jego rządowi.
Myślisz, że zostaniesz deportowany?
Nie mam pojęcia. Sprawa wciąż trwa.
Musimy już wejść.
Zobaczymy się, jak wyjdziemy.
Musimy zająć się pewnymi kwestiami.
Urząd imigracji zmusza mnie,
bym wybrała pomiędzy dzieckiem a mężem.
To okropna sytuacja.
Przestaniesz krytykować działania wojenne?
Nie, gdziekolwiek bym był, nic mnie przed tym nie powstrzyma.
Uzyskanie zezwolenia na pobyt zajęło Johnowi lata.
Neil Sedaka napisał o tym kawałek - „The Immigrant”.
John cieszył się ogromnym poparciem ludu, aż w końcu wygrał.
Chcę podziękować wszystkim dzieciakom i fanom,
którzy napisali do swoich senatorów.
Dziękuję też tym, którzy wspierali mnie przez te pięć lat.
Nikt im za to nie płacił, ale robili to z uśmiechem.
Czy żywisz urazę wobec Stroma Thurmondsa
i Mitchellsa za tę sytuację?
Nie. Czas leczy wszystkie rany.
John miał romantyczną wizję Nowego Jorku.
Uwielbiał go.
Mówił, że może chodzić, gdzie chce, i nikt go nie zaczepia.
Odnalazł tu szczęście.
Zasłużył na nie.
Powinniśmy być szczęśliwi,
że pięć lat życia poświęcił na bycie mężem.
Te pięć lat…
można porównać do emerytury.
Posmakował zwykłego życia.
Żadna osoba tak zasłużona dla ludzkości…
nie powinna tracić najlepszych lat życia.
RODZINNY ALBUM
Były Beatles, John Lennon, został zastrzelony w Nowym Jorku.
Jego śmierć ogłoszono dziś o wpół do czwartej.
Człowiek pokoju, zgładzony w wyniku aktu bezsensownej przemocy.
Johna Lennona przywieziono na ostry dyżur
w St. Luke's Roosevelt Hospital.
Było to tuż przed godziną 23,00.
Zmarł przed przyjazdem.
W szpitalu lekarze podjęli się licznych prób resuscytacji.
Przeprowadzono transfuzję krwi i rozmaite operacje chirurgiczne.
Pomimo wszystkich naszych starań
nie udało się nam uratować życia pana Lennona.
Dziś przed godziną 23,00
John Lennon wracał z żoną do ich mieszkania w budynku Dakota.
Limuzyna zaparkowała przy krawężniku naprzeciwko ich domu.
Mogli wjechać na swój podjazd,
ale tego nie zrobili.
Wyszli z limuzyny,
po czym podeszli pod bramę budynku Dakota.
Po prawej stronie bramy rozciąga się przedsionek
zakończony przeszklonymi drzwiami.
Nieznana im postać, pan Chapman, zaszedł go od tyłu.
Zawołał: „Panie Lennon”.
Stojąc przed drzwiami, przyjął postawę bojową i wystrzelił.
Opróżnił rewolwer Charter Arms, który miał przy sobie,
zabijając Johna Lennona.
W Nowym Jorku często dochodzi do strzelanin.
Jednak tego ranka podobny atak sprawił,
że miliony osób na całym świecie odczuły bolesną stratę.
Porównanie do zabójstwa Kennedy'ego
nie jest całkiem bezmyślne.
Podobna śmierć dosięgła go w 1963.
Miliony osób będą pamiętały, co robiły,
gdzie i z kim były,
gdy dowiedziały się o śmierci Lennona.
Widziałam, jak John wychodzi z limuzyny.
Odeszli w stronę bramy, a wkrótce potem…
słyszałam cztery albo pięć wystrzałów.
Dotarł do mnie krzyk kobiety. To była Yoko. Wzywała pomocy.
On wciąż żyje. Tylko mówią, że zginął.
Lekarz ogłosił zgon.
Mówią tak tylko po to, żeby ludzie się rozeszli.
John Lennon nie może być martwy.
Byłem w szoku. To okropne wieści.
Co dziś nagrywaliście?
Odsłuchaliśmy parę kawałków, ale nic nie nagraliśmy.
- Czemu? - Nie miałem ochoty.
Wieści dotarły do mnie z samego rana.
O szóstej zadzwoniono z Nowego Jorku.
Obudziło mnie pytanie: „Co myślisz o śmierci Lennona?”.
Bardzo nieprzyjemna pobudka.
Byłem zdruzgotany. Zadzwoniłem do Paula.
Zapytałem, czy chce dziś przychodzić na nagranie.
Powiedział: „Tu nie zostanę. Mogę przyjść do studia?”.
Spotkaliśmy się tam, ale rozmawialiśmy zamiast pracować.
Musieliśmy sobie z tym poradzić.
KOCHAM CIĘ
Lennona zabił świr.
Świr, który chciał zwrócić na siebie uwagę.
Świr, który snuł plany zabicia Carsona,
znanego z The Tonight Show.
Nie wypowiem jego imienia, mimo że wszyscy je znamy.
O insektach jego pokroju…
nie należy wspominać w tym samym zdaniu, co o ich ofiarach.
LENNON ŻYJE
Musicie zrozumieć,
że z powodu karalucha został nam zabrany prawdziwy gigant.
Byłam zdruzgotana.
W życiu nie przeżyłam niczego podobnego.
Trudno o tym mówić.
To było straszliwe doświadczenie dla mnie, dla Juliana,
dla bliskich Johna i wszystkich jego fanów.
Nigdy nie przeboleję jego śmierci.
Ciągle wracam do tej nocy myślami, chociaż nie było mnie przy nim.
Osoba, którą kochałam tyle lat…
została zabita w okropny sposób.
Odnoszę wrażenie, że nigdy nie przestałaś kochać Johna.
Nie.
DZIEWIĄTY PAŹDZIERNIKA 1940 - ÓSMY GRUDNIA 1980
Wiem, że to trudny temat.
I nie było mnie wtedy przy tobie.
Żałuję, że nie mogłam cię wesprzeć.
Czy powiesz mi, co czułeś,
kiedy usłyszałeś o śmierci ojca?
Nie sposób tego wyjaśnić.
Słowa tego nie oddadzą, ale mogę spróbować.
Musiałem być silny.
Znałaś go lepiej i dłużej niż ja.
Nie chciałem, żebyś cierpiała.
Czy wciąż nosisz w sobie żal albo nienawiść?
Cóż, ja… Mówisz o jego mordercy?
Tak, o nim.
Oczywiście czułem wobec niego ogromną złość.
Ale nic na to nie mogłem poradzić.
Dla wszystkich był to wielki wstrząs.
Nikt nie spodziewał się tego zabójstwa.
Nie zabijało się muzyków.
Chroniono wtedy prezydentów i przywódców.
Nikt nie pomyślał, że gwiazda popu
stanie się na tyle ważna, by ją zabić.
Okropna sprawa.
Nikt nie zasługuje na taką śmierć.
To była straszliwa i ohydna zbrodnia.
Wśród krytyków wzbudziła też ogromną frustrację.
Lennon promował wtedy płytę Double Fantasy.
Dowodziła, że wciąż miał w sobie ogień.
Doskonałym utworem popowym było „Woman”.
Kawałek „Beautiful Boy” niezwykle poruszał.
„Watching The Wheels” to wnikliwa refleksja
nad konsekwencjami ucieczki od sławy.
Miał w sobie wiele utworów
i jeszcze wiele życia przed sobą.
Zasługiwał, by je przeżyć.
Wspominałeś o pewnej historii ze Stanów.
Dotyczyła pióra. To było dwa lata przed jego śmiercią.
Opowiesz nam o tym?
Kiedyś powiedział, że gdyby przyszło mu nagle umrzeć,
będzie szukał sposobu, żeby się ze mną skomunikować.
Miał unieść pióro i przenieść je przez pokój.
Pióro nie opadałoby, ale frunęło.
Od tamtego czasu wypatruję jakiegoś znaku.
Ale jeśli zbyt gorliwie się czegoś szuka, można tego nie znaleźć.
Stanie się, jak się stanie.
Wierzysz w życie po śmierci?
Tak, na pewno coś nas po śmierci czeka.
Po jego śmierci…
ludzie chcieli go jakoś uczcić.
Pewna sytuacja prawie doprowadziła mnie do płaczu.
Było to w aptece niedaleko budynku Dakota.
W oknie wisiało jego zdjęcie.
I podpis: „Nie zapomnimy przykładu, który dał nam John Lennon”.
Jakby okoliczni mieszkańcy wystawili mu tablicę pamięci.
Ludzie z sąsiedztwa mówili:
„Dzięki za to, że byłeś sobą”.
ŚWIAT JEST BEZPIECZNY, JOHNIE LENNONIE
DZIĘKUJEMY ZA TWÓJ GENIUSZ
Teraz żyje w ludzkich wspomnieniach.
Jego słowa i muzyka wciąż do nich trafia.
Wciąż dzieli się swoją mądrością.
A ja?
Też z tego korzystam.
W pewnym sensie żyję w jego cieniu.
Na pewno wiele osób tak myśli,
ale to cień wielkiego, pięknego drzewa.
Drzewa, które mnie chroni.
Zostaliśmy obdarowani miłością, a miłość jest jak…
drogocenna roślina.
Nie można zostawić jej na półce
albo myśleć, że da sobie radę bez twojej opieki.
To Desmond.
Taką roślinę trzeba ciągle podlewać.
Trzeba otoczyć ją opieką.
O miłość też należy dbać, należy ją podlewać
i odganiać od niej szkodniki.
Nieustannie trzeba jej doglądać.
Związek pomiędzy dwiema osobami to dopiero początek.
Jeżeli udało się z drugą osobą, może uda się z dwoma następnymi.
A potem ta czwórka, ty i twoi ludzie, dogada się z kolejną czwórką.
Napisy: Aleksander Kołłajtis