Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Pumunta ako sa Comala kasi naroon daw ang aking ama.
Pedro Páramo ang pangalan.
Sabi ng aking ina.
Nangako ako sa kanyang pupunta ako.
Mamamatay na siya noon, kaya nangako na ako.
Bago iyon, sabi niya,
"Huwag kang hihingi ng kahit na ano.
Ipaglaban mo ang atin.
Para sa pag-iwan niya sa atin, anak,
pagbayarin mo siya nang malaki."
Wala akong balak na tuparin iyon.
Hanggang mangarap ako.
Nagsimula akong magpantasya.
May nabuong mundo dahil sa pag-asa sa taong iyon,
na asawa ng aking ina.
Bakit po kayo pupunta sa Comala?
Pupuntahan ko ang aking ama.
Tiyak, magpapahanda iyon.
Bibihira ang bumibisita rito.
Siya,
ikuwento mo nga ang iyong ama.
Hindi ko siya kilala.
Pero Pedro Páramo ang pangalan niya.
Hindi nga?
Kilala mo si Pedro Páramo?
Sino siya?
Ang buhay na sama ng aking loob.
- Napakainit dito. - Oo.
Wala pa ito.
Mas mainit pa sa Comala.
Ang sinasabi ko lang,
marami sa mga namamatay roon,
bumabalik mula sa impiyerno upang kunin ang kumot nila.
Anak din ako ni Pedro Páramo.
Sigurado kang Comala iyan?
Sigurado, ginoo.
Bakit parang walang buhay?
Taghirap ngayon, ginoo.
Mukhang abandonado.
Hindi lang mukha.
Abandonado talaga.
Wala nang nakatira rito.
E, si Pedro Páramo?
Ilang taon nang patay si Pedro Páramo.
Saan ako makakahanap ng matutuluyan?
Hanapin mo si Donya Eduviges, kung buhay pa siya.
Sabihin mo, pinapunta kita.
Ano ang pangalan n'yo?
Abundio…
Nagpunta ako rito bitbit ang mga kuwento ng aking ina.
Sabi niya,
"Makikita mo ang bayan ko roon,
na nasa gitna ng lambak.
Hitik sa mga puno at dahon.
Mas maririnig mo ako roon.
Mas mapapalapit ako sa iyo."
Nais ko sanang sabihin sa kanya,
"Mali ang ibinigay mong lugar.
Pinapunta mo ako sa abandonadong bayan
upang maghanap ng taong wala na."
Paumanhin ho.
Alam po ba ninyo ang tirahan ni Donya Eduviges?
Diyan lang.
Sa bahay na kulay rosas at may arko.
Ako si Eduviges Dyada.
Pasok kayo.
Dito po.
Ano po ang mga ito?
Mga abubot.
Puno ng abubot ang bahay na ito.
Dito inimbak ng mga umalis ang mga gamit nila,
tapos hindi na nila binalikan.
Anak ka pala niya?
Nino po?
Ni Dolorita.
Opo, paano n'yo nalaman?
Sinabi niyang dadating ka.
Na dadating ka ngayon.
Sino? Ng nanay ko?
Oo.
Siya.
Heto po ang kuwarto n'yo.
Lagi ko itong nililinis, sakaling may dumating.
Wala pong higaan dito.
Huwag kayong mag-alala.
Magandang kutson ang pagod.
Mahirap pong mag-ayos nang nagmamadali.
At saka ngayon lang po sinabi ng nanay ninyo sa akin.
Patay na po ang nanay ko.
Kaya parang hirap na ang boses niya.
Naiintindihan ko na.
Kailan pa po siya namatay?
Pitong araw na po ngayon.
Pakiramdam niya siguro, inabandona siya.
Nangako kaming sama-sama kaming mamamatay.
Susuportahan namin ang isa't isa.
Nauna na siya sa akin, ano?
Pero sigurado, hahabol din ako.
Alam ko kung paano pabilisin ang buhay.
Kailangan mo lang mamatay kapag gusto mo nang mamatay,
hindi kapag sinabi Niya.
Halika muna at kumain ng kaunti.
- Kaunti lang. - Sige po.
Mamaya po.
Bakit ang tagal mo diyan sa banyo, iho?
Wala lang, Nay.
Kapag tumagal ka pa riyan, kakagatin ka na ng ahas.
Pahabain mo, Susana.
- Hala! - Naku po.
Gusto ko rito dahil sa iyo,
pero ayaw ko rito dahil sa iba.
Ayaw ko ring dito ako ipinanganak.
Bibisita na lang ako.
Hindi ka na babalik.
Kahit kailan.
Sinabing lumabas ka na riyan.
Nariyan na, Nay.
Nariyan na.
Sabi ng itay mo, hindi ka talaga maaasahan.
Hindi ka na nakakatulong dito.
Hindi ba dapat nagtatrabaho ka?
Hindi ako binabayaran ni Rogelio.
Hindi ka magtatrabaho para mabayaran. Naroon ka para matuto.
Sa ngayon, sumunod ka sa inuutos sa iyo.
Hayaan n'yong sumunod ang iba sa utos, La.
Hindi ako uto-uto.
Kakaiba ka talagang bata ka.
Hindi ka talaga aasenso, Pedro Páramo.
Akala ko, baliw ang babaeng iyon.
Hanggang wala na akong pinaniniwalaan.
Para akong nasa malayong mundo.
Nagpatangay naman ako.
A, oo.
Muntik na akong maging ina mo.
- Hindi niya ba sinabi sa iyo? - Hindi.
Magaganda lang ang ikinuwento niya.
Binanggit kayo noong tagaakay ng kabayo na naghatid sa akin.
Lalaki, si Abundio.
Mabait si Abundio.
Dati, binibigyan ko siya ng pera para sa bawat turistang dinadala niya rito.
Hanggang mabingi na siya.
Nakakarinig naman iyong kausap ko.
Mabalik tayo sa ina mo.
Noong nagpakasal siya kay Pedro Páramo,
ipinagbawal siyang tumabi sa lalaki noong gabing 'yon.
May dalaw kasi siya.
Kaya ako ang pinapunta niya bilang kapalit.
Natulog ka sa tabi ni Pedro Páramo?
Masaya kong ginawa iyon.
Subalit dahil pagod siya sa kasal,
buong gabi siyang humihilik.
Ipinanganak ka noong sumunod na taon.
Pero hindi sa akin.
Pero muntik ka nang maging akin.
Marahil hindi sinabi ng nanay mo sa iyo
dahil sa hiya.
Nagdala ako ng litrato niya.
Ayaw talaga ng nanay mo kay Pedro Páramo.
Panay kasi iyon reklamo at utos sa kanya.
Kahit sanay ang inay mo sa ganoon,
nagsawa din siya.
Doon siya nagsimulang mapagod.
Sa wakas, ipinadala siya ni Pedro Páramo sa kapatid niya.
Kasama namin siya sa Colima.
Pagkalipas ng ilang buwan, tinanong ko si Pedro Páramo tungkol sa kanya.
Tinanong ko, "Paano sila mabubuhay?"
Sabi niya, "Ipagpasa-Diyos mo na lang sila."
Kailan ka magpapahinga?
Gising na.
Bakit ka umiiyak, Inay?
Patay na ang ama mo.
Pinatay siya.
Sino ang pumatay sa iyo?
Kailan ka magpapahinga?
May problema po ba?
Iyong kabayo ni Miguel Páramo.
Tumatakbo papunta sa Media Luna.
May nakatira pa sa Media Luna?
Wala na, wala nang nakatira roon.
Hindi ko maintindihan.
- Wala akong naririnig na kabayo. - Wala?
Wala.
Baka intuwisyon ko iyon.
Iyong regalo ng Diyos.
O baka sumpa.
Sino si Miguel Páramo?
Anak ni Pedro Páramo.
Anak din?
Ang nag-iisang inangkin niya.
Natutulog iyon minsan sa bahay ko.
Hanggang may nakilala siyang babaeng taga-Contla.
Umaalis siya sa gabi para makausap ang babae…
tapos babalik nang madaling araw.
Noong gabing iyon, di siya bumalik.
Pagdaan ng kabayo niya, may narinig akong kumakatok sa bintana.
Baka imahinasyon ko lang.
Ano ang nangyari?
Hiniwalayan ka ba niya?
Hindi po. Hindi ganoon.
Nawala po 'yong bayan.
Ano ang sinasabi mo?
Napakakapal ng hamog.
O usok.
Hindi ko alam kung ano 'yon. Pero ang alam ko, wala na ang Contla.
Nagpunta ako rito dahil alam kong nauunawaan mo ako.
Kapag sinabi ko sa iba sa Comala, iisipin nilang baliw ako.
Lagi namang ganoon.
Hindi.
Hindi ka baliw, Miguel.
Patay ka na siguro.
Tanda mo noong sinabi ng mga tao na papatayin ka ng kabayo balang-araw?
Tumalon lang ako sa bakod na ipinilagay ng aking ama
para hindi na ako umikot.
Tapos wala na akong makita kundi usok.
Sige na.
Mamayapa ka na, anak.
Salamat, nagpaalam ka.
Amen!
Magpasalamat tayo.
Padre, basbasan n'yo po siya!
Hindi maaari.
Masamang tao siya, di siya makakapasok sa Kaharian ng Diyos.
Maiinsulto ang Diyos kapag nakialam ako.
Alam mo kung sino'ng inilibing kanina?
Opo, Tiyo.
Sigurado ka bang siya 'yon?
Hindi masyado, Tiyo.
Di ko nakita ang mukha niya.
Gabi na noong hinila niya ako, kaya madilim.
Paano mo nalamang siya si Miguel Páramo?
Nagpakilala siya.
Tapos sabi niya, huwag akong matakot.
Pero alam mong siya ang pumatay sa ama mo, hindi ba?
Opo, Tiyo.
Ano'ng ginawa mo para layuan ka niya?
Wala po.
Sabi niya, hihingi lang siya ng tawad.
Inisip ko iyong itinuro ninyo sa akin.
Na hindi dapat magtanim ng galit.
Tapos umibabaw na siya sa akin.
Napakasama ng ginawa niya sa akin.
Akala ko, papatayin niya ako.
Siguro nasusunog na siya ngayon sa impiyerno.
Pagkat iyon ang hiniling ko sa lahat ng santo.
Hindi ka rin sigurado, iha.
Hindi natin alam kung ilang tao ang nagdarasal para sa kanya.
Isa pa, pinagkalooban ko siya ng kapatawaran.
Ano ang sinasabi n'yo?
Magpasalamat tayo sa Diyos pagkat kinuha na siya sa mundo,
kung saan marami siyang pinahirapan.
Hindi na mahalaga kung nasa Kaharian na siya ng Diyos.
Paumanhin po, Padre Renteria.
Ano ang maitutulong ko?
Namatay po ang kapatid ko.
Paano?
Nagpakamatay po siya.
Ano'ng gusto mong ipagawa sa akin, María?
Gusto ko pong iligtas n'yo siya.
Ngunit nagpakamatay siya.
Kinontra niya ang kalooban ng Diyos.
Nagkasala siya sa huling oras niya.
Napakaraming kabutihang naipon para mailigtas siya…
Nasayang lang lahat.
Ngunit hindi po nasayang iyon.
Nalunod siya sa sarili niyang dugo.
Naghirap po siya.
At ang paghihirap…
May sinabi kayo minsan tungkol sa paghihirap na di ko na maalala.
Marahil pwedeng maglunsad ng Misang Gregoryano,
ngunit kakailanganin nating magpapunta rito ng mga pari.
May kapalit na halaga iyon.
Wala ho akong pera.
Alam n'yo iyon, Padre.
Hayaan na lamang natin.
Ipagpasa-Diyos natin.
Opo, Padre.
Aba Ginoong Maria
Iligtas mo siya
Sa purgatoryo
Sa pamamagitan ng iyong kapatawaran
Ang liwanag ng kandila
Nagkakaloob ng kapanatagan magpakailanman
Nakarinig ka na ba ng hiyaw ng patay?
Hindi pa.
Mabuti, iho.
Donya Eduviges.
Donya Eduviges!
Hindi ka na ba babalik?
Pauwiin ninyo ako!
Pakawalan ninyo ako!
Don Fulgor!
Huwag!
Huwag po!
Donya Eduviges, ikaw ba 'yan?
Hindi ako si Eduviges.
Ako si Damiana.
Nalaman kong narito ka
kaya sinundo na kita.
Damiana Cisneros?
Nakatira ka ba sa Media Luna?
Oo. Kaya natagalan bago ako makarating dito.
May binanggit ang inay kong Damiana na nag-alaga sa akin.
Kilala na kita mula noong mamulat ka, Juan Preciado.
Sasama ako sa iyo. Hindi ko alam ang nangyayari dito.
Maraming kababalaghan dito.
Sinasabi ko sa inyo,
kani-kanina lang,
sa kuwartong 'yon…
may narinig akong tumataghoy.
Na parang mamamatay.
Marahil alingawngaw na nakakulong doon.
Doon nila binitay si Toribio Aldrete matagal na panahon na ang nakalipas.
Tapos ikinandado nila ang pinto hanggang matuyo ang katawan niya.
Hindi ko alam kung paano ka nakapasok.
Walang susi para mabuksan ang pinto.
Walang makakapagsabing hindi ka matapang, Don Fulgor.
Alam kong kaya mong gawin ang lahat.
Hindi dahil sa awtoridad na nasa likod mo, kundi ikaw mismo.
Pero gagamitin na nating pamahid ang diyaryong ito.
Dahil iyon lang ang maaaring paggamitan nito.
At ngayong alam ko na ang laman nito, natatawa na lang ako.
Sabi rito, "Hindi sinunod ni Toribio Aldrete ang hangganan ng lupa
at inilagay ang bakod sa lupa ng Media Luna,
na pag-aari ni Don Pedro Páramo."
Hindi ba kayo natatawa roon, Don Fulgor?
"Usufruct" daw.
"Akusasyong usufruct."
Mahiya naman ang amo mo, napakaignorante niya.
Uy, Viges…
Maaari ko bang gamitin ang kuwarto sa itaas?
Basta ikaw, Don Fulgor.
Dito ba matutulog ang mga tao mo?
Hindi.
Isa lang.
Huwag mo kaming alalahanin. Matulog ka na.
Iwan mo na lang ang susi.
Maupo ka, Fulgor. Mas makakapag-usap tayo rito.
Bakit di ka maupo?
Mas gusto kong tumayo, Pedro.
Ikaw ang bahala. Pero "Don Pedro" ang itawag mo.
- Kumusta doon? - Anong doon?
Alam mo na. Sa Media Luna.
Hindi mabuti.
Wala nang natira.
Naibenta na lahat ng hayop.
Hindi ko na dedetalyehin, dahil hindi mo rin alam 'yong lugar.
Ni hindi pa kita nakikita roon.
Sa ngayon, may utang tayong…
Kanino? Wala akong pakialam kung magkano. Kung kanino lang.
Pinakamalaki ang utang natin sa mga Preciado.
Tapos sa mga Fregoso at mga Guzmán.
Wala nang natira para bayaran iyon. 'Yan ang problema.
Bakit?
Dahil inubos na ng pamilya mo.
Hiram sila nang hiram nang di nagbabayad.
Lagi kong sinasabi sa yumao mong ina, sumalangit nawa,
"Kapag itinuloy ninyo iyan, mauubusan kayo."
At iyon nga ang nangyari.
Ngunit mayroong interesadong bumili ng lupa. Malaki ang ibabayad nila.
- Ikaw ba 'yon? - Bakit ka maniniwala roon?
Maniniwala ako sa kahit ano, Fulgor.
Sige.
Bukas, aayusin na natin lahat.
Unahin natin ang mga Preciado.
- Sa kanila ang pinakamalaking utang? - Oo.
Balita ko, lumipat na sa lungsod ang isa sa kanila. Sa Colima.
Kaya si Lola, este, Donya Dolores na ang solong may-ari ng Rantso Enmedio.
Sa kanya na tayo dapat magbayad.
Bukas, aalukin mo ng kasal si Lola.
Bakit niya ako pakakasalan? Matanda na ako.
Hindi. Aalukin mo siya para sa akin.
Maganda naman siya.
Sabihin mo, mahal na mahal ko siya. Bukas mo gawin.
Sige.
Ipaayos mo na kay Padre Renteria.
- Magkano ang pera natin? - Wala.
Ipangako mo na lang na babayaran natin kapag nagkapera.
Ayaw mo bang umupo?
Uupo na ako, Don Pedro.
Dahil nakakatuwang magtrabaho para sa iyo.
Sabihin mo kay Lola, mahal ko siya.
- Importante 'yon. - Sige.
Totoo 'yon, Sedano. Mahal ko siya.
Dahil sa mga mata niya.
Sa mga mata niya, oo naman.
Patawad kung nahihiya ako, Don Fulgor.
Hindi ko akalaing mapapansin ako ni Don Pedro.
Hindi siya makatulog, kakaisip sa iyo.
Marami siyang mapagpipilian.
Napakaraming magaganda sa Comala.
Ano'ng sasabihin nila kapag nalaman nila?
Napakamahiyain niyang lalaki.
Sabi ni Don Lucas Páramo, sumalangit nawa, hindi ka karapat-dapat sa kanya.
Kaya nanahimik siya, bilang pagsunod.
Ngayong wala na ang mga magulang niya,
wala nang hahadlang sa kanya.
Itakda natin ang kasal sa makalawa.
Ano sa palagay mo?
Masyadong maaga 'yon.
Senyor.
Hindi pa ako nakakapaghanda.
Bibili pa ako ng damit, susulat sa kapatid ko…
Hindi.
Sa ika-8 ng Abril pa ako pwede.
Bigyan n'yo ako ng ilang araw.
Gusto na niyang isagawa agad.
Huwag mong alalahanin ang damit. Kami ang bahala.
Nais ng yumaong ina ni Don Pedro na isuot mo ang kanyang bestida.
Tradisyon ng pamilya iyon.
Ngunit may problema rin sa petsa.
Mga usaping pangbabae.
Nakakahiya man, Don Fulgor.
Dadalawin na ako.
Nakakahiya.
Ano ngayon?
Hindi tungkol doon ang pag-aasawa.
Tungkol sa pagmamahalan.
Don Fulgor, hindi mo nauunawaan.
Nauunawaan ko. Sa makalawa na ang kasal.
Huwag mong kalimutang sabihin sa huwes na magiging komunal ang pag-aari nito.
Komunal.
- Opo, Don Fulgor. - Mauuna na ako.
Magpainit ka ng tubig, Damiana.
Opo, senyora.
Para datnan na ako mamaya.
Pero tatagal pa rin nang tatlong araw 'yon.
Salamat, Panginoon, ibinigay Ninyo si Don Pedro.
Kahit ayawan niya ako kalaunan.
Ano, Don Fulgor, ibebenta na ba ang Media Luna?
Maghahanap na ba kami ng ibang trabaho?
Hindi ka naman marunong magtrabaho. Pero kikita ka. Huwag kang mag-alala.
Ibig sabihin, hindi kayo aalis, Don Fulgor?
Di ba, ang sabi n'yo, walang kuwenta si Pedro?
Iyon ang sinasabi noon ng amo kong si Don Lucas.
Na hindi siya susuportahan ng anak niya pagtanda niya.
"Walang kuwenta ang anak ko," sabi niya.
Mula ngayon, "Don Pedro" ang itawag mo sa kanya.
Inalok ko na, at pumayag naman siya.
Humihingi ng 60 piso ang pari para laktawan ang pag-aanunsiyo.
Sabi ko, babayaran natin siya.
Hindi ka humingi ng pera kay Dolores?
Hindi, senyor.
Ang totoo, hindi ko kaya.
Fulgor, napakaduwag mo.
Ayaw kong sirain ang kaligayahan niya.
Sa susunod na linggo, puntahan mo si Aldrete.
Sabihin mo, ayusin ang bakod. Nasakop niya ang Media Luna.
Tama ang sukat niya. Sigurado ako do'n.
Sabihin mo, mali siya. Mali ang kalkulasyon niya.
Gibain mo ang bakod kung kailangan.
Paano ang batas?
Anong batas, Fulgor?
Mula ngayon, tayo na ang batas.
Magsampa ka ng reklamo kay Aldrete.
Akusahan mo ng "usufruct" o kung ano ang maisip mo.
Sabihin mo, patay na si Lucas Páramo. Ako ang kausapin niya.
- Sige po, senyor. Mauna na po ako. - Sige.
"Usufruct"…
Walang makakapagsabi ng masama tungkol sa iyo, Don Fulgar.
Pero putang ina talaga ng amo mo.
Ano'ng gagawin ninyo?
Patutulugin ka na namin.
Hindi pa ako napatutumba ng tequila kahit kailan.
Tara na ho, Toribio.
"Usufruct."
Don Fulgor, hindi sa pambabastos, pero mas gusto kong matulog sa bahay.
Para sa asawa ko. Para hindi siya mag-alala.
Ayaw kong makaabala sa inyo.
Hindi ka nakakaabala, Don Toribio.
Sige na.
Ano'ng gagawin ninyo?
Bitawan ninyo ako! Pauwiin ninyo ako!
Gusto kong magpaalam sa asawa ko!
Pakawalan ninyo ako!
Maawa ka, Don Fulgor!
Don Fulgor!
Huwag!
Don Ruben, mabuti't nakarating kayo.
Salamat, Don Pedro.
- Salamat. - Paumanhin. Salamat.
- Kumusta kayo? Ayos lang? - Mabuti naman po.
Paumanhin.
Mga ginoo.
Kampay, Don Pedro.
Binabati ka namin ng buong grupo.
Salamat, Fulgor.
Mga ginoo.
Naayos mo na ang problema kay Toribio Aldrete?
Ayos na, senyor.
Kaya 'yong mga Fregoso na lang at isa pang problemang aayusin natin.
Anong problema, Don Pedro?
Hahanapin natin ang pumatay sa ama ko.
Saka na iyon. Abala pa ako sa aking pulutgata.
Bueno, tara na, mga ginoo.
- Mauna na kami, senyor. - Sige, Fulgor.
Pagbati, Don Pedro.
- Konsehal. - Binabati kita.
Kukunin ko na po ba, Padre?
Nagustuhan n'yo ba, Padre?
Dorotea.
Heto.
Diyos na ang bahala sa iyo, Damiana.
Pagkatapos mo, dumaan ka sa likod, Dorotea.
Paumanhin.
Ano iyon?
Babalik ako. Ano ang nangyayari?
- Ano? - Lasing siya. Hindi niya mapapansin.
Ano ang sinasabi mo, Lola?
Paanong hindi niya mapapansin?
Mas matanda ako, mas maputi.
Di na mapapansin 'yon sa dilim.
Hindi ko kaya.
Dolores, kailangan.
May dalaw pa ako.
Pagbigyan mo na ako. Babawi ako sa iyo.
Palitan mo muna ako.
- Hindi ba para doon ang kaibigan? - Hindi!
Puno ng alingawngaw ang bayang ito.
May mga gabing may naririnig akong ingay ng piging.
Dinig hanggang sa Media Luna.
Nagpunta ako rito upang alamin kung ano ang nangyayari,
at ganito ang inabutan ko, kung ano'ng nakikita natin ngayon.
Walang katao-tao sa mga kalsada.
Hindi na ako natatakot sa kanila.
Sa palagay ko, mamamatay din ang mga alingawngaw na iyan.
Kung alingawngaw iyan, may pinanggagalingan sigurong boses.
Maririnig mo sila.
Parang nagmumula sa kung anong siwang o sa ilalim ng bato.
Ito ang dating bahay ng mga Páramo.
Mula noong lumipat sa Comala ang lolo at lola.
Bagama't kalakhan ng buhay ni Don Pedro, nasa Media Luna.
Ako naman, sa kanya.
Naging mayordoma ako ng mga kasambahay niya.
Dahil iginagalang ako ng mga tao.
Ako lang ang hindi pumayag na ikama niya.
Pupunta ka ba sa Media Luna?
May mapagpapahingahan ka roon.
Hindi mabilang ang mga kaluluwang nagkalat sa mga kalsada.
Sila ang mga kaluluwa ng mga namatay na makasalanan
at nagluluksa pa rin.
Lalo na iyong mga pinatay ni Pedro Páramo matapos nilang patayin ang ama niya.
Ganoon karami?
Sinabi rin ba sa iyo ng inay na darating ako?
Hindi.
Siya nga pala, ano ang nangyari sa inay mo?
Namatay siya.
Akala ko, alam mo.
Paano ko malalaman?
Ilang taon na akong walang balita.
Kung gayon, paano mo ako nahanap?
Buhay ka pa ba, Damiana?
Damiana?
Damiana Cisneros!
Damiana!
- Heto, Damiana. - Akin na.
Bakit ka napapabuntong-hininga?
Sana naging ibon na lang ako nang makalipad ako papunta sa kapatid ko.
Oo naman, Donya Doloritas.
Aalis ka ngayon para pumunta sa kanya.
Bumalik na tayo.
Igayak ninyo ang mga maleta niya.
Oo naman.
Inasam ng inay kong tumira sa Comala.
Na makauwi siya.
Sa lugar na nanaisin mong tumira habambuhay.
Hindi ba si Filoteo Aréchiga iyan?
Siya nga. Kunwari hindi mo napansin.
Sa palagay mo, sinusundan niya tayo?
Sana hindi.
Sabi nila, siya ang tagahanap ng mga babae para kay Don Pedro.
- Talaga? - Halika nga rito.
Paumanhin po?
Paumanhin?
Napadaan lang ako.
Walang intensiyon si Don Pedro na patayin ako.
Nais niya lang malaman kung dumalo ako sa kasal kung saan pinatay ang ama niya.
Pinapatay niya ang lahat ng bisita.
Gusto niya lang akong takutin!
Malawak ang langit.
Ano'ng ginagawa mo rito?
Hindi pa kayo patay?
Lasing siya.
Takot lang siya.
Pumasok muna kayo.
May sakit po ba kayo?
Nais ko lang bumalik sa pinanggalingan ko.
Mas mainam na hintaying mag-umaga.
Masukal ang mga daan.
Maaari kayong maligaw.
Gagabayan ko kayo bukas.
Sino kaya siya?
Paano siya nakarating dito?
Baka naligaw siya.
Bakit hindi ka matulog…
at nang makapagpahinga ako?
Tingnan mo siya.
Hindi siya mapakali.
Parang isinumpa.
Marami siguro siyang pinatay.
Pinakuluang bulaklak ng dalandan.
Para kumalma ka.
Huwag n'yo akong alalahanin.
Paano ako makakaalis dito?
Papunta saan?
Kahit saan.
Maraming kalsada.
Saan nagpunta ang asawa mo?
Hindi ko siya asawa.
Kapatid ko siya.
Ayaw niyang maniwala.
Hindi ka ba natatakot sa akin?
Lumapit ka.
Tingnan mo ang mukha ko.
Ano ang gusto mong makita ko?
Hindi mo ba nakikita ang kasalanan ko?
Ang mga pantal na nanunuklap?
Sa labas pa lang iyan.
Sa loob, puno ako ng putik.
Kung ayos lang sa inyo…
gusto ko sanang matulog.
Hindi na siya babalik.
Ano po iyon?
Nakita ko sa mga mata niya.
Naghihintay lang siya ng taong darating para makaalis siya.
Ngayon, ikaw na ang magbabantay sa akin.
Ano?
Ayaw mo ba akong alagaan?
Halika, tumabi ka sa akin.
Ayos lang ako rito.
Pumarito ka na sa kama.
Kakainin ka ng mga surot diyan.
Sinira ni Pedro Páramo ang lahat.
Walang kapatawaran iyon.
At iyong panggagahasa?
Natakot din kami sa kanya.
Kailangang hintayin na mamatay siya. Wala kang makukuha rito.
Ipagdasal mo kami, Juan Preciado.
Ipagdasal mo ako, Juan Preciado.
Juan Preciado!
Akala mo, maniniwala akong namatay ka dahil hindi nakahinga, Juan Preciado?
Natagpuan kitang tensiyonado.
Na parang binawian ng buhay dahil sa takot.
Totoo iyon, Dorotea.
Pinatay ako ng mga bulong.
Palala nang palala ang takot,
hanggang nanigas na ang kaluluwa ko.
Naririnig mo iyon?
Umuulan sa labas.
Hindi mo ba naririnig ang tagaktak ng ulan?
Parang may lumalakad sa ibabaw natin.
Subukan mong mag-isip ng maganda.
Matagal tayong mababaon dito.
Bumuhos ka, ulan.
Bumuhos ka hanggang mapagod ka.
Ano'ng nangyari, iho? Saan ka galing?
Naggatas ako.
Sino'ng ginagatasan mo?
Hindi mo mahulaan?
Baka si Dorotea, la Cuarraca.
- Siya lang ang gustong magkaanak. - Isa kang hangal, Fulgor.
Margarita.
Saan ka galing, Miguel?
Diyan lang, bumibisita sa mga ina.
Uy.
Kilala mo si Dorotea? "La Cuarraca" ang tawag sa kanya.
Kung gusto mo siyang makita, nasa labas siya.
Maaga siyang gumigising upang mag-almusal dito.
Nabubuhay lang siya sa panlilimos.
Buwisit na matanda iyon.
Dorotea!
Halika. May iaalok ako sa iyo.
Akin na ang mga itlog.
Mula ngayon, pakakainin n'yo siya ng pinakakain n'yo sa akin.
Kahit ano ang mangyari.
Fulgor!
- Ano po iyon, senyor? - Kumusta na?
Dinala na ang mga baka ng Rantso Enmedio lampas sa dating lupa ng mga Fregoso.
Mula roon, dineretso namin sa mga burol ng Vilmayo.
Sige.
O, ano ang problema?
May dumating kanina, pinagbibintangang pumatay ang anak n'yong si Miguel.
Palabasin mong ako.
Kahit ano ang gawin niya, sa akin mo isisi.
Sasakit ang ulo ninyo kay Miguel, senyor.
Marami siyang kalokohan.
Hayaan mo siya. Bata pa siya.
Ilang taon na ba siya?
Disisiyete lang yata. Hindi ba, Fulgor?
Sa palagay ko.
Pero masyado siyang bayolente at padaskol-daskol.
Para siyang nagmamadali sa buhay.
Mapapahamak siya sa ginagawa niya.
Bata lang siya, Fulgor.
Kayo ang bahala, senyor.
Pero iyong babaeng nagsasabi na pinatay ng anak n'yo ang asawa niya,
hindi mapatahan.
Sino iyon?
Mga taong hindi ko kilala.
Huwag mong alalahanin 'yon. Hindi sila importante.
Kalma lang. Wala tayong gagawin.
Sige.
Mauna na ako, senyor.
Ikinukuwento noon ng Inay ang mga berdeng parang at mga ulap.
Ni hindi siya nakabalik upang dito mamayapa.
Ako pa rin ang ipinadala niya para doon.
Kakaiba, Dorotea.
Ni hindi ko nakita ang langit.
Nawalan na ako ng interes sa langit
noong tiniyak ni Padre Renteria na di ko makakamit ang kaluwalhatian ng Diyos.
Dahil sa mga kasalanan ko.
Pero hindi niya dapat sinabi iyon.
Kapag pinagsarhan ka nila ng pinto,
at ang natitirang nakabukas ay patungo sa impiyerno…
mas mainam pang di ka na lang ipinanganak.
Balita ko, umalis ng Mascota si Donya Susana at ang ama niya.
Saan sila nagpunta?
Hinanap ko na sa buong bulubundukin.
Iba-iba ang sinasabi ng mga tao na pinunthaan nila.
Hindi ko sila mahanap, Senyor Pedro.
Huwag kang titigil. Hanapin mo sila. Para silang nilamon ng lupa.
Sige po, senyor.
Hindi ganyan. Una ang ulo.
Ano ang ginawa sa kanya?
Walang ginawa sa kanya.
- Namatay siyang mag-isa. - Pinatay siya ng kabayo niya.
Sinisingil na ako.
Maigi pang gawin na agad para matapos na.
Pakitapos na ang paghihirap ng kabayong 'yan.
Opo, Don Pedro.
Don Pedro, hinahanap kayo ni Padre Renteria.
Ngayon?
Papasukin mo siya.
Tuloy po kayo, Padre.
Paumanhin sa abala.
Don Pedro, namatay raw ang ina nito habang nanganganak, at ikaw raw ang ama.
Heto na siya.
Bakit hindi n'yo palakihin, padre?
Gawin ninyong pari.
Hindi pwede, dahil sa dugo niya. Ayaw ko sa responsibilidad na iyon.
Sa palagay mo, masama ang dugo ko?
Sa tingin ko, Don Pedro.
Patutunayan kong mali ka.
Iwan n'yo na siya. May mga tao akong mag-aalaga sa kanya.
Iyon nga ang naisip ko.
Hindi siya magugutom sa iyo.
Damiana!
Alagaan mo 'yan.
Anak ko 'yan.
Para sa namayapang ina at para sa iyo.
At kay Miguel?
Kay Miguel din. Bakit hindi?
Heto.
Ipagkaloob mo ang walang hanggang kapahingahan.
At ang iyong liwanag ay sumilag sa kanya.
Kaawaan ninyo ang inyong tagapaglingkod.
- Kaawaan ninyo ang kanyang kaluluwa. - Amen.
Alam kong kinamuhian ninyo siya, Padre.
Tama lang iyon.
Pinatay ang kapatid ninyo.
Iyong nangyari sa pamangkin ninyo.
Subalit kalimutan n'yo na iyon.
Pag-isipan n'yo at patawarin n'yo siya, at marahil pinatawad na siya ng Diyos.
Heto ang donasyon ko sa simbahan ninyo.
Kayo po ang makapagsasabi kung sapat na ito.
Kung ako ang tatanungin, kondenahin n'yo na siya.
- Aba Ginoong Maria. - Napupuno ka ng grasya.
Ano ang kasalanan mo, anak?
Inaamin ko, Padre, na nakipagtalik ako kay Pedro Páramo kagabi.
- Ano pa? - Buntis ako sa anak ni Pedro Páramo.
Ibinigay ko ang anak kong babae sa kanya.
Nawa'y magsilbi ang kasamaang nagawa mo para sa…
Upang itaas…
Mahabaging Ama.
Aba Ginoong Maria.
Napupuno ka ng grasya.
Naglalasing ka na ngayon?
Ngayong hindi ko na siya maipapahamak…
masasabi ko nang
ako ang kumuha ng lahat ng babae
para sa yumaong si Miguelito Páramo.
Dinala mo sila sa kanya?
Minsan.
Minsan, ako ang nag-aayos.
O sinasabi ko sa kanya kung kailan sila walang kasama upang masorpresa niya sila.
Padre…
Padre, pahihintulutan n'yo ba akong magpenitensiya?
Ano ang nais mong gawin ko sa iyo, Dorotea?
Ikaw ang humusga kung mapapatawad mo ang sarili mo.
Hindi ko kaya, Padre.
Pero kaya mo.
Ilang beses ka nang pumunta rito,
hinihiling sa aking dalhin ka sa langit pag namatay ka?
Nais mong malaman kung mahahanap mo ang anak mo roon, ano?
Bueno,
hindi ka na makakapunta sa langit.
Pero sana patawarin ka ng Diyos.
Bukod kang pinagpala
sa babaeng lahat.
Ikaw ba ang nagsabi noon, Dorotea?
Tinatakot ka pa rin ba nila?
Puro patay lang ang makikita mo rito.
May narinig akong nagsasalita. Boses ng babae.
Akala ko, kayo.
Iyon sigurong babaeng kinakausap ang sarili.
Iyong may malaking libingan.
Si Donya Susanita.
Nakalibing siya rito sa tabi namin.
Kapag inabot ng halumigmig
ang mga lumang bangkay, napupukaw sila.
Tapos nagigising sila.
At sino naman siya?
Ang huling asawa ni Pedro Páramo.
Sabi nila, baliw daw siya.
Ano ang sinasabi niya?
Umuungol lang.
Baka pinahirapan siya ni Pedro.
Huwag kang maniwala roon.
Minahal siya ni Pedro.
Minahal siya ni Pedro nang higit pa sa ibang babae.
Hindi. Talo ka.
Naaalala ko, namatay sa tuberculosis ang nanay niya.
Saka sila nawala ng tatay niya.
Noong dinala siya kay Pedro Páramo, makalipas ang maraming taon,
nagdusa na siya.
Minahal siya ni Pedro,
na nagmukmok na lang ito sa upuan hanggang pumanaw,
habang nakatanaw sa kalsadang dinaanan nang dalhin siya sa sementeryo.
Malapit na.
Paumanhin po.
Heto po ang hiningi n'yong talaan, Don Pedro.
Naku po.
Alam mo ba kung sino'ng bumalik?
Si Bartolomé San Juan.
Bakit?
Iyan ang gusto kong malaman.
Dumeretso siya sa lumang bahay mo,
na parang pinaupahan mo na sa kanya.
Gano'n ang inasta niya.
Lilinawin ko lahat bukas, Don Pedro.
Dalawa ba sila?
Oo.
Sila ng asawa niya.
Paano mo nalaman?
Hindi ang anak niya?
Kung ibabatay sa pakikitungo niya, mukhang asawa niya iyon.
Si Susana 'yon.
Sigurado ako, Fulgor.
Natagpuan namin sila sa abandonadong minahan ng La Andrómeda.
Nagpunta siguro sila rito dahil sa usap-usapang may nag-aarmas.
Maaari.
Lumalala na nga raw.
Gusto niya sigurong dalhin si Susana sa mas ligtas na lugar.
Matulog ka na, Fulgor.
Sige po, senyor.
Lasang kamalasan ang bayang ito.
Wala tayong matatagpuang kaligtasan dito.
Nararamdaman ko.
Naisip kong hindi magiging libre ang lahat ng ibinibigay niya.
Alam mo kung ano ang hiningi sa akin ni Pedro Páramo?
Sabi niya, ang gusto niya lang sa akin
ay ikaw.
Na ikaw ang pinakamaganda kong nalikha.
Magkalaro raw kayo noong bata.
Naligo pa raw kayo sa ilog.
Kung alam ko lang, nilatigo na kita hanggang mamatay.
Malamang.
Ano, handa ka bang makipagsiping sa kanya?
- Oo, Bartolomé. - Huwag mo akong tawaging Bartolomé.
Ako ang iyong ama!
Sinabi kong biyuda ka na.
Ngunit hindi mo pa makalimutan ang asawa mo.
Ganoon ang ikinikilos mo.
Sinubukan ko siyang paatrasin.
Pero sumisimangot siya tuwing kinakausap ko siya.
Napakasama niya.
Gano'n si Pedro Páramo.
At sino ako?
Ikaw ang anak ko.
Akin ka.
Ang anak ni Bartolomé San Juan.
Ano'ng ginawa natin?
Bakit nabulok ang kaluluwa natin?
Hindi totoo 'yan.
- Hindi totoo 'yan. - Alin ang hindi totoo?
Nasiraan ka na ba ng bait?
Oo, Bartolomé.
Hindi mo ba alam?
Alam mo ba, Fulgor, na siya ang pinakamagandang babae?
Akala ko, nawala na siya habambuhay.
Ngunit hindi na siya mawawala ulit sa akin.
- Naiintindihan mo, Fulgor? - Oo.
Sabihin mo sa ama, ibibigay natin ang kailangan
upang makapagtrabaho siya sa minahan.
Mas madaling tapusin ang matanda roon, hindi ba?
Maaari.
Kailangan.
Dapat maging ulila na siya.
Obligasyon nating tulungan ang nangangailangan.
Paano kapag nalaman niya, senyor?
Sino ang magsasabi?
Sa ating dalawa, sino?
Wala naman siguro.
Alisin mo 'yong "siguro."
Magiging maayos din ang lahat.
Ipadala mo siya roon para magtrabaho,
ngunit hindi niya maaaring isama ang anak niya.
Dito lang siya.
Sabihin mo iyon.
Napapamangha mo na naman ako sa diskarte mo, senyor.
Mukhang bumabalik na ang iyong tikas.
Tayo na.
Sige.
Maligayang pagdating, binibini.
Tuloy po kayo.
Dito po.
Susana.
Ako si Pedro Páramo.
Si Pedro.
Senyorita, sasamahan ko na kayo.
Ikaw ba 'yan, Bartolomé
Ano'ng ginawa natin?
Bakit, Damiana?
Bakit ka napasigaw?
Wala.
Hindi ako sumigaw.
Baka nananaginip ka lang.
Hindi ako nananaginip.
Kahit minsan.
Isa pa, wala akong tulog.
Hindi mo inilabas ang pusa kagabi, hindi niya ako pinatulog.
Sa paanan ko natulog 'yong pusa.
Basang-basa siya, kaya hinayaan ko siyang matulog sa kama ko.
Sinasabi ko sa iyo, nagpasirko-sirko siya rito.
Malambing siya, pero ayaw kong nandito siya tuwing matutulog ako.
Ikinalulungkot ko, Susana.
Wala na ang iyong ama.
Noong isang gabi lang.
Dumating sila kanina. Wala na raw magagawa.
Inilibing na siya.
Masyado raw itong malayo para dalhin siya rito.
Mag-isa ka na ngayon.
Ibig sabihin, siya iyon.
Nagpunta ka rito upang magpaalam.
Ano'ng nakikita mo, Susana?
Wala akong makita, Tay.
Ibababa pa kita. Sabihin mo kapag nasa ibaba ka na.
Maghanap ka ng kung ano.
Pera!
Mga bilog na ginto.
Maghanap ka riyan.
Susana!
Maghanap ka pa, Susana!
Pera!
Ikaw ba iyan, Itay?
Narito ako upang pagaanin ang loob mo, iha.
Namamatay na ang puso mo.
Huwag mong hayaang mamatay ang puso mo.
Umalis ka rito, Padre.
Huwag ka nang babalik.
Bakit mo ako pinuntahan kung patay ka na?
Sige, buksan mo. Ayan.
Nang pumunta riyan ang tubig.
Laliman po pa.
Papunta roon.
Kilala ko siya.
Siya ang tagapangasiwa ng Media Luna.
Ano ang maitutulong ko?
Tauhan ka ba ni Pedro Páramo?
Oo.
Sabihin mo, mga rebolusyonaryo kami.
Narito kami para sa lupain niya.
- Sige. - Bilisan mo!
Sabihin mo, pupuntahan namin siya.
Bilis!
Bilisan mo ang takbo!
Bilis pa!
Hindi nila ako pinansin.
Pero pinatay si Don Fulgor habang tumatakbo.
Sabihin mo, narito ako kung may kailangan sila.
Dapat sa akin sila nakikipag-usap. Anong klaseng rebolusyonaryo sila?
Hindi ko alam. Iyon lang ang tawag nila sa kanilang sarili.
Pero dumaan ka muna sa La Consagración. Kilala mo si Tilcuate, na iisa ang mata?
- Sabihin mo, kailangan ko siya. - Sige po.
Mga ginoo, ano pa ang maipaglilingkod ko sa inyo?
Nakikita mo naman, nag-armas na kami.
Kaya?
Iyon lang. Hindi pa ba sapat iyon?
Bakit ninyo ginawa?
Dahil ganoon din ang ginawa ng iba. Hindi mo ba narinig?
Hintayin mong ipatawag ka namin, saka mo malalaman ang adhikain.
Alam ko ang adhikain.
Kung gusto mo, ipapaliwanag ko.
Nagrebelde kami laban sa gobyerno at sa kauri mo
sapagkat pagod na kaming magtiis sa inyo.
Sa gobyernong pahamak,
at sa inyo, dahil pare-pareho kayong magnanakaw.
Wala kaming sasabihin tungkol sa gobyerno.
Kasi idinaraan namin iyon sa bala.
Magkano ang kailangan ninyo para sa rebolusyon?
Baka makatulong ako.
May katuturan ang sinasabi ng ginoo, Perseverancio.
Kailangan natin ng maperang kaibigan na tutulong sa atin.
May iba pa ba maliban sa ginoong ito?
Ano, Casildo?
Magkano ang kailangan natin?
Hindi iyan magbibigay ng tubig sa manok ni San Pedro.
Sulitin na natin ang pagpunta rito
at kunin ang lahat ng pag-aari niya, hanggang sa huling butil ng mais.
Kalma lang, Perseverancio.
Magkasundo tayo.
Magsalita ka, Casildo.
Siguro, maganda nang panimula ang 20,000 piso.
O marahil masyadong maliit iyon para sa ginoong ito,
at sabik na sabik naman siyang tumulong.
Sige, sabihin na nating 50,000.
Nagkakasundo na ba tayo?
Bibigyan ko kayo ng 100,000 piso.
Ilan ang tao ninyo?
Tatlong daan.
Sige. Pahihiramin ko kayo ng dagdag na 300 upang makatulong.
Makukuha n'yo ang mga tauhan at pera sa loob ng isang linggo.
Ang pera ay regalo, subalit pahiram lang ang tao.
Walang problema.
Sige, magkita tayo sa loob ng walong araw. Ikinagagalak ko kayong makilala.
Sino sa palagay mo ang pinuno?
Sa palagay ko, iyong malaki ang tiyan na nasa gitna
na hindi tumingala ni minsan.
- Sa palagay ko, siya. - Hindi, Damasio.
Ikaw ang pinuno nila.
O ayaw mo bang sumama sa rebolusyon?
Matagal na akong handa. Gustong-gusto kong nakikipaglabanan.
Nakita mo na ang lahat, kaya hindi na kita papayuhan.
Magtipon ka ng 300 magkakatiwalaang lalaki at sumama kayo sa mga rebelde.
Ikaw na ang bahalang dumiskarte.
Paano ang pera?
Ibibigay ko ba?
Bibigyan kita ng sampung piso para sa bawat tao, para sa pinakakailangan nila.
Sabihin mo, itatago ko ang iba rito para sa kanila.
Huwag kayong masyadong lumayo sa lupa ko,
at nang makita ng iba na okupado na ito.
At puntahan mo ako rito sa tuwing maaari o may balita ka.
- Sige. Ako ang bahala, senyor. - Sige na.
Siya na ang nagsasalita, Juan Preciado.
Ano ang sinasabi niya?
Sabi niya, nawawala siya sa sarili sa loob niya,
habang nararamdaman niyang nahahati ang laman niya.
Ngunit mas nasaktan siya sa pagkamatay niya.
Iyon ang sinasabi niya.
Sino ang tinutukoy niya?
Malamang, taong naunang mamatay sa kanya.
Margarita.
Buksan mo 'to, Margarita.
Napakasarap mong karne.
Buhangin iyon.
Samahan mo akong lumangoy.
Napakaraming bula…
Hanggang kailan ito?
Napakatagal na nito.
Walang alaalang hindi kumukupas, gaano man kasidhi.
Marahil hindi iyan alaala.
Tatlumpung taon…
hinintay kong makuha ang lahat.
Hindi lang kung ano, kundi lahat ng maaaring makuha.
Nang sa gayon…
wala nang dapat pagnasahan.
Maliban sa iyo.
Ang pagnanasa ko sa iyo.
Nang malaman kong babalik ka…
nais kitang yakapin…
at balutin sa saya.
Naiyak ako, Susana.
Nang malaman kong babalik ka na.
Senyora.
Hindi ba totoong maraming nagkakasala sa gabi?
Tama, Susana.
Ano ba ang kabuluhan ng buhay kundi kasalanan?
Hindi mo naririnig?
Hindi mo naririnig ang ugong ng lupa?
Hindi, Susana.
Wala akong marinig.
Hindi ako kasingsuwerte mo.
Mamamangha ka sa mga naririnig ko.
Naniniwala ka sa impiyerno, Damiana?
Oo, Susana.
At sa langit din.
Sa impiyerno lang ako naniniwala.
Kumusta ang senyora?
Hindi mabuti ang lagay niya.
Susana?
Nakita kong namatay si Donya Susanita.
Ano ang sinasabi mo, Dorotea?
Iyong sinabi ko.
Naaalala ko noong namatay ang ilaw sa bintanang iyon,
matapos ang tatlong taon.
Gabi-gabi.
Mabuti. Maghintay kayo rito.
Puno ng dumi ang bibig ko.
Opo, Padre.
Hindi ganoon ang sasabihin mo. Gayahin mo ang sasabihin ko sa iyo.
Ano ang sasabihin mo?
Pagkukumpisalin n'yo na naman ba ako?
Hindi, Susana. Kakausapin lang kita.
Upang maihanda ka para sa kamatayan.
Mamamatay na ba ako?
Oo, iha.
Kung gayon, bakit hindi n'yo ako hayaan?
Gusto kong magpahinga.
Hahayaan kita, Susana.
Habang inuulit mo ang sinasabi ko,
makakatulog ka.
At wala nang manggigising sa iyo.
Sige po, Padre.
Susundin ko kayo.
Puno ng dumi ang bibig ko.
Lumulunok ako ng mabulang laway.
Ngumunguya ng dumi na puno ng mga uod.
Ngumingiwi ang aking bibig, habang tumatagos ang ipin.
Natutunaw ang gulaman ng aking mata.
Nasusunog sa iisang apoy ang aking buhok.
Pinrotektahan ako ng mga bisig niya.
Minahal niya ako.
Mayroon pa.
Ang pangitain ng Diyos.
Ang huling imahe na mabilis na nakikita ng mga kondenadong magdusa magpakailanman.
Ang banayad na liwanag ng Kanyang Kaharian.
Ang pagsasaya ng mga kerubin.
Ang masayang titig ng Diyos.
Hindi lang iyon.
Lahat ng iyon, ipinagsama-sama ng malalim na kalungkutan sa lupa.
Nasusunog ang laman ng ating mga buto.
Nagiging hibla ng apoy ang dugo sa ating mga ugat.
Kaya't nabibigla tayo sa matinding sakit…
na hindi nagmamaliw…
at laging pinagniningas ng galit ng Panginoon.
Tumayo ka sa presensiya ng Diyos.
At hindi makatao ang panghuhusga Niya sa mga nagkasala.
Umalis na kayo, Padre.
Huwag n'yo akong alalahanin.
Payapa na ako.
At pagod na pagod na ako.
Damiana.
Sa ibang lugar ka umiyak, pakiusap.
Mas matagal ang pagtunog ng kampana para sa kamatayang iyon.
Nagdatingan ang mga tao mula sa kung saan-saan,
pagkat nahalina sila ng tunog ng kampana.
At unti-unti iyong naging piging.
Napuno ng mga tao, pagdiriwang, at kaguluhan ang Comala.
O! Tumutulay na siya!
Napakahusay!
Tumabi kayo!
Sa wakas, huminto na ang pagtunog ng kampana.
Musika!
Ngunit nagpatuloy ang piyesta.
Imposibleng maipaunawa sa kanila
na panahon iyon ng pagluluksa.
Putok!
Huwag kang tayo nang tayo riyan, Don Pedro.
Maupo ka rin.
Wala akong gagawin
para mamatay sa gutom ang Comala.
Senyor.
Nag-armas na si Padre Renteria.
At bakit?
Dahil pinahinto ng rebolusyonaryong gobyerno ang mga serbisyo ng simbahan.
Hindi ba't kakampi ka ni Villa?
O ni Obregón?
Nagkasundo na sila, Don Pedro.
Mag-isa na tayo.
Ano'ng gagawin natin?
Sasanib ba tayo sa kanya, o lalaban?
Malinaw ang sagot.
Sumanib tayo sa gobyerno.
Ngunit mga iregular kami.
Ituturing nila kaming mga rebelde.
Bueno, gawin mo ang gusto mo.
Sasanib ako sa pari.
Gusto ko ang paraan ng pagsigaw niya.
Isa pa, sigurado ang kaligtasan doon.
Sige, senyor.
Mauna na ako.
- Tayo na. - Tayo na.
Mula nang palayasin ni Pedro Páramo ang mga tao at naupo siya sa upuan…
naging tiwangwang ang lupa at unti-unting nasira.
Naubos ang tao sa bayan.
Naghirap ang lahat.
Napuno ng pagpapaalam ang Comala.
Nanatili ako pagkat wala akong ibang mapuntahan.
Ngunit sa paglisan ng mga tao, nawala rin ang nagpapalimos sa akin.
Kaya nagutom ako hanggang mamatay.
Matapos ka naming matagpuan,
determinado ang mga buto kong magpahinga.
At ang kaluluwa mo?
Sa palagay mo, saan napunta?
Nagmakaawa siya sa aking bumangon at ituloy ang buhay.
Na parang umaasa pang magkakahimala at malilinis ang aking mga kasalanan.
Ni hindi ko na sinubukan.
Ngumanga na ako upang pakawalan siya.
At umalis nga siya.
Naramdaman ko nang mahulog sa kamay ko
ang dugong nag-uugnay sa kanya sa puso ko.
Akala ko'y walang makakapansin sa akin.
Ako ang tipong hindi nang-iistorbo.
Ni hindi ako gumamit ng espasyo sa lupa.
Inilibing nila ako sa libingan mo,
kung saan kasyang-kasya ako sa tabi mo.
Ngayon ko lamang napagtantong ako ang dapat nakayakap sa iyo.
E, si Pedro Páramo?
Ilang taon siyang nakaupo roon, parang panakot sa ibon.
Hindi na natutulog, wala nang kaalam-alam sa oras.
Sapagkat takot siya sa gabi kung kailan napupuno ng multo ang dilim.
Iyong makulong kasama ng mga multo niya.
Doon siya takot.
Damiana!
Pakitingnan kung ano'ng kailangan ng mama.
Pahingi ng pera upang maipalibing ang asawa ko.
Protektahan ninyo kami, Panginoon, laban sa masasama.
Ano'ng sinabi ninyo?
Hihingi lamang ako ng tulong para ipalibing ang asawa ko.
Ibinenta ko na ang aking asno upang bayaran ang doktor, ngunit…
Umalis ka na.
Nasayang lahat.
Naroon pa siya.
Mag-isa.
Sa initan.
Saklolo!
Saklolo! Tulungan ninyo kami!
Bigyan n'yo ako ng pera.
Pahingi ng pera!
Ayos lang kayo, senyor?
Tara na.
Ako ito, Don Pedro.
Gusto n'yong mananghalian dito?
Papasok na ako.
WAKAS
HANGO SA NOBELA NI JUAN RULFO
Nagsalin ng Subtitle: Ivee Jade Tañedo