Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Naghahabol na ng oras sa Thailand para sagipin ang nawawalang grupo ng soccer.
Mga batang, edad 11 hanggang 16, kinatatakutang patay
matapos mawala kasama ang 24-taong-gulang na coach.
Wala talagang pamimilit sa panayam ngayon.
Ang tadhana ng mga kabataang manlalaro
at coach nila sa Thailand ay nakabihag sa buong mundo.
Hindi mo kailangang sagutin ang anumang tanong na ayaw mong sagutin.
Walang tama o maling sagot.
Ito ang malaking internasyunal na tangkang pagsagip na isinagawa.
May mga tulong mula sa buong mundo.
Ang pinakamahalaga sa amin ay ang kapakanan mo.
-Pwede tayong huminto anumang oras. -Sige.
Isa itong drama na napanood ng buong mundo.
Nakulong sa loob ng matubig na kuweba ng Thai sa loob ng 17 araw.
Malamang hindi alam ng nasa labas,
lubos na walang ideya kung ano ang nangyari sa amin.
Marahil ang katotohanan ay hindi ang inaasahan ng tao.
CHIANG RAI, HILAGANG THAILAND
Titan, sa gilid ka lang. Ingat.
Sa araw na 'yon, nagkita kami para maglaro ng football.
Hoy!
-Baka mangagat. -Tayo na!
Ang daming aso!
HUNYO 23, 2018
Susunod. Yung kasunod, sige!
Ako si Eakpol Jantawong. Eak ang palayaw ko.
COACH EAK
Isang talon lang, okay?
Para maging coach, una, dapat lider ka.
Ikalawa, dapat disiplinado ka.
Kailangan ito.
Tingnan mo rin ang mga kasama mo. At dapat masigasig ka dito.
Tingnan mo mga posisyon nila.
Dalawang pass lang, okay? Di lalagpas ng tatlo.
Sige. Abante. Dom, pasok ka. Titan.
Pwedeng umabante ka?
Ang mga mag-aaral dito,
karamihan siguro ay sa scooter gang, umiinom at nagsisigarilyo.
Ginawa ang football na ito para ilayo sila sa mga droga.
Sundan siya.
Karamihan sa kanila galing sa mahihirap na pamilya.
Pasok ka doon.
Gusto kong maging propesyunal at maglaro sa bansa.
-Maging alisto. Depensa. Markahan siya. -Gusto ko ang Man-U.
Ang Manchester United.
Man-U.
Titnitiyak ni Coach Eak na masipag kami. Nagsasanay kami ng husto.
Hindi uubra, Mix. Ipasa mo.
Pinupwersa ko sila para makapasok sila sa akademya.
Para magka-scholarship para libreng makapag-aral.
Halika na. Pahinga na.
24 ako noong panahong 'yon.
Kapag wala kami s field, para nila akong kuya.
Halika na.
Kahit hindi kami magkakadugo, magkakasama kami na parang pamilya.
Nangungunang koponan sa hilaga laban sa nangunguna sa Timog! Puntos? 2-0.
Ang plano namin pagkatapos magsanay ay pumunta sa kuweba.
May mga mall na pasyalan ang mga bata sa lungsod. Pero ang nasa lalawigan,
ang mayroon lang sa kanila ay mga bundok at kagubatan.
Ang pinaka kapana-panabik na puntahan ay ang Kuweba ng Tham Luang.
Ilang beses na ko doon.
Pagkatapos naming maglaro, kumain kami ng konti.
Bumili ako ng sampung tusok ng inihaw na baboy at isang kilo ng bigas.
Hindi ko ito maubos, kaya tinapon ko ito.
-Nguyain ang malagkit na kanin. Kuha ka. -Uy.
Ayos na. Bilis at humanda.
-Tayo na. -Halika na.
Nakakain na kami…
-Tayo na. -Halika na.
…at nagbisikleta sa Tham Luang.
-Ingat ka. -Bilis na.
-Hintay. -Sasama din ako. Tayo na.
Ako din. Hintay.
Ano?
Sundan ninyo ako. Halika na.
Nang araw na 'yon, hindi naman maulan. Maaraw at mainit noon.
Tayo na!
Ang ilan ay nasasabik kasi ito pa lang ang unang punta nila sa kuweba.
-Tayo na! -Gawin natin ito!
Buong bilis ang kanilang pagpedal, nakikipagkarerahan!
At siyempre, ako ang kulelat.
TITAN
Napagod ako.
Si Titan ang pinakabata. Sinumang makakita sa kanya, tinutukso siya.
Walang araw na walang panunukso.
Araw-araw ito.
Ang lakas ni Titan?
Sa tingin ko wala.
Malapit talaga kami ni Titan. Para kaming magkapatid.
Habang papunta, nadaanan namin ang mga puno ng orange sa kalsada.
THAM LUANG HINDI GUBAT NA PARKE
Manalangin tayo.
-Tingnan diyan. -Tayo na.
-Bilis. -Uy, tayo na.
PANGANIB! BAHA SA KWEBA HULYO-NOBYEMBRE
BAWAL PUMASOK MULA RITO!
Nakita namin ang karatula, ang mga bata, "Bawal pumasok."
Sabi sa karatula baha ito mula Hulyo hanggang Nobyembre.
Noong pumasok kami sa kweba. Ika-23 ng Hunyo 'yon.
Hindi pa tag-ulan noon.
Humingi kami ng pahintulot kay Nang Non na makapasok.
Si Nang Non ang lokal na ispiritu.
Kung babastusin namin siya o hindi hihingi ng pahintulot,
maaaring may mangyaring masama.
May kwento sa likod ng ispiritu ni Nang Non. Prinsesa siya noon.
May isang utusan ang umibig sa prinsesa.
Kaya nagtanan sila.
Hinabol sila ng mga sundalo.
Ang utusan ay umalis para maghanap ng pagkain ng prinsesa…
pero pinatay siya ng mga sundalo.
Naghintay ang prinsesa, pero di siya umuwi.
Kaya nagpakamatay siya gamit ang hairpin.
Kaya parang natutulog na prinsesa ang kabundukang ito.
-Kunin natin bisikleta. -Pasok tayong kweba.
-Bilis. -Halika na.
-Hanep. -Kita ko.
Nang marating namin ang bukana, excited ang mga bata.
"Grabe! Ganito ba talaga kalaki? Napakalaki!"
Iniwan namin ang mga gamit dun, lahat.
ADUL
Tayo na.
Hindi kami nagdala ng pagkain.
Bawat isa kumuha ng flashlight at pumasok sa loob.
Hiniling ko kay Tee na manguna para ako ang huling tao.
Si Tee ang kanang kamay ko.
Mas komportable ako pag nasa tabi ko si Tee.
Dahil mapapangalagaan niya ang ibang bata.
-Hanep. -Tayo na.
Napasok ko na dati.
-Halika na. -Teka.
Tiwala ako na kaya ko silang gabayan papasok.
Isang oras lang ang itatagal namin.
May tutorial pa ko tapos.
Napakaraming harutan.
Nag-aasaran kami.
Inaasar namin si Tee, lalo na. Kasi may nobya siya.
Tulad ng pagkuha ng larawan at nakahawak ng kamay.
Tara na.
Nag-aasaran sila sa buong paglalakbay.
Masaya akong nakikita silang ganoon.
-May mga nakatagong lugar pa ba dito? -Oo, meron.
PASUKAN
Nang nasa Sangandaan na kami,
di kami makakanan kasi di pwede ang higit ilang metro.
SANGANDAAN
Kung magpapatuloy, kakaliwa kami.
Natakot ako ng narating namin ang Sangandaan.
Para itong ilog.
Natakot akong baka bumaha at hindi na kami makakalabas.
MIX
Anuman ang panahon, laging may tubig doon.
Hindi ito natutuyo.
Sabi ko sa kanila maraming tubig na pumapasok.
Siguro dapat na tayong bumalik.
Sabi namin kung babalik siya, balik na. "Duwag ka? Duwag!"
Gusto kong magdesisyon sila. Kung babalik sila, pwede.
Ang ganda doon, pero malayo pa lalakarin.
Ito ay boto para makita kung sinong maiiwan o aalis.
-Tayo na. Tara na ngayon. -Gusto ko ring pumunta.
Sumagot ang lahat, "Sige. Ituloy natin."
Sa loob ko, gusto ko ng umalis. Gusto ko ng lumabas.
-Ingat kayo. -Pasok na tayo sa loob.
Iniwan namin ang mga bag at sapatos namin
kasi ayaw naming mabasa ang mga ito.
Dinala namin ang mga flashlight. Ayun na. Nagpatuloy na kami tapos.
Uy, hintay.
Nagtatrabaho ako sa Kuweba ng Tham Luang mga halos dalawang taon na.
Bawat gabi, kailangan kong pumunta at tingnan kung may naiwan sa mga kuweba.
Karaniwan, nagsisimulang umulan sa Hulyo. At Hunyo pa lang!
Ewan ko saan nanggagaling ang ulan.
Mula sa harapan,
ang Kuweba ng Tham Luang ay sampung kilometro at 316 metrong haba.
Kaya kapag tag-ulan na,
umaagos ang tubig mula sa bundok at binabaha ang kuweba.
May mga butas kung saan pumapasok ang tubig sa bawat direksyon.
11 bisikleta ang nabilang ko.
Sa unang tingin, akala ko matatanda sila.
Kung pumasok ka na di alam ng tagabantay,
baka maipit ka doon magdamag ng walang nakakaalam.
Pumasok kami ng pumasok kasi napakaganda nito.
May lakas na humihila sa amin papasok.
Gusto kong isama ang mga bata para makakita ng maganda.
Naisip ko lang na may ipapakita akong bago sa mga bata.
Ang ganda. Napakaganda.
Para itong kislap.
Napakaganda sa loob ng yungib na ito.
Kailangang bumalik ni Titan bago mag-5 kasi may tutor siya.
Sabi ko, "Balik na tayo. Wala na tayong oras. Balik na lang ulit tayo."
Tayo na.
Kaya lahat kami pabalik na,
at nag-uusap kami at nagdadaldalan ng normal.
Hanggang makabalik kami sa Sangandaan.
Nang nandoon na kami,
Sabi ko, "Uy, dito ba tayo nanggaling?"
Di kami naligaw kasi isa lang labasan.
Sabi ni Eak dito kami nanggaling.
Lubusang nabaha ang Sangandaan.
Ganap na natakpan ito. Hindi kami makadaan.
At sa sandaling 'yon, naisip ko, "Lintik".
Lagot kami nito.
Nagulat ang lahat.
Sabi ko maghanap kami ng daan palabas.
Hahanapin ko sana ang labasan.
Noon ako nagpasyang sumisid.
Masama ang kutob ko. Makakahanap ba ng paraan na malakabas si Eak, o hindi?
Binuksan ko ang mga mata ko, pero wala akong makita.
Naghukay ako gamit kamay ko…
pero wala akong makitang daanan.
At ang isang paghinga na ginawa ko nang sumisid ako
ay nauubos na.
Para akong mahihimatay.
At nang nangyayari 'yon, hinila ko ang lubid…
Isa, dalawa…
Hinila na ako ng mga bata.
Isa pa.
Akala ko mamamatay na ako.Di na ako makakaligtas. Nawalan na ko ng hininga.
Sabi ko sa mga bata…
na walang labasan.
Nang sinabi ni Eak 'yon, natahimik kami.
Di namin alam gagawin.
May tao ba dito?
Alas singko o sais ng gabi, nasa loob pa sila.
Kumuha pa ng tao ang amo ko para hanapin sila.
-Asan kayo? -Asan kayo?
Naglakad kami mula sa unang yungib hanggang sa pangalawang yungib.
Tinawag namin sila, pero hindi namin sila makita.
Marami ng umaapaw na tubig.
At wala sila sa ikatlong yungib.
At inisip ko na baka makita namin sila sa T-junction.
May tao ba dito?
Pagdating doon, bag at sapatos lang nila ang nakita namin.
Naghanap ako hanggang makita ko ang mga phone nila.
Sa puntong iyon, nag-alala ko.
Mga bata pa lang sila.
Dumadami ang tubig.
Sabi ko, "Ano ng gagawin natin ngayon?"
Paano natin ilalabas ang mga batang ito?
Nasaan kayo?
Sabi ko, "Tayo na, alis na tayo. Hingi tayong tulong."
Nang nalaman kong tumaas ang lebel ng tubig,
kailangang gawin ko ang lahat para di sila matakot.
Kaya pinilit kong umarte ng normal hangga't maaari.
Sinabi ko sa mga bata na baka alon lang 'yon.
Naniwala talaga ako na bababa ang tubig.
Kaya sabi ko matulog na sila.
Titignan namin ang lebel ng tubig bukas. Alis kami pag bumaba.
Dalawa, tatlo, sige.
Sabi namin, "Aayos din ito." Positibo ang iniisip namin.
Sa akin, huli na ko sa tutoryal ko.
Sa loob-loob ko, "Ang ganda! Walang tutoryal!"
Wala pang natataranta.
Sa kanila, isang bagong lugar lang ito para matulog. Parte pa din ng adventure.
Sa unang gabi, ang inaalala lang namin ay ang masigawan.
Ilan sa amin hindi nagpaalam sa magulang.
Iniisip ko hinahanap na ko ng magulang ko.
Inaalam saan ako nagpunta.
Nag-aalala ako kapag nasa labas si Tee kasama ang mga kaibigan.
Antay ako ng antay, pero hindi siya umuwi ng bahay.
Akala ko nakipag-away si Tee.
Tapos tumawag ang isang bata sa iskul at sinabing naipit si Tee sa kuweba.
Nang dinala ako ng asawa ko doon, nakakatakot talaga.
Pagpasok ko, nakikita ko ang mga nagkukumpulang tao.
Baba kayo sa gulod.
Tutulong ako.
Nasa pasukan ang mga sapatos nila. Walang gumalaw ng kahit ano.
Nandun ang bisikleta ng anak ko, kasama ng bag niya.
Laking gulat ko.
Nakatiwangwang ito, at sobrang nag-alala ako ng makita ko ang kuweba.
Kumirot ang puso ko, hindi ko alam ang gagawin.
Magdasal lang ako sa lahat ng sagradong nilalang na protektahan siya.
Hindi ko alam na pumunta ng kuweba ang anak ko.
Kanina, sabi niya may laban sila ng football.
Yun ang sabi niya.
Hindi ko alam na pupunta siya sa kuwebang tulad nito.
Tinatanong nila ako, pero umiiyak lang ako.
Hindi ako makasagot noon dahil sa sobrang sama ng loob ko.
Sa unang gabi, di kami nagpatay ng flashlight.
Masyadong madilim. Lahat ay matatakot.
Magkakatabi kaming natulog.
Magkakahawak.
Mas malamig sa yelo ang pakiramdam, parang kinakagat kami ng lamig.
Ang tanging naririnig lang namin ay ang aming paghinga,
at ang tibok ng aming mga puso.
Sa unang gabi, nag-alala ako kung makakalabas ba kami…
at may pananagutan ako sa 12 pang buhay.
At wala kaming ideya kung anong susunod na mangyayari sa amin.
Ang unang kwento ay tungkol sa insidenteng nangyari kagabi.
-Tama. -Bumaha sa kuweba. Di na sila nakabalik.
Kahit ang mga awtoridad ay di makalapit sa kanila.
PANGANIB! BAHA SA KUWEBA HUL-NOB
Sige, magbilang.
-Isa. -Dalawa.
-Tatlo. -Apat.
-Lima. -Anim.
Nagpadala kami ng walong pangkat sa kabuuan.
Ilang tao iyon?
Mga 50 tao. Nagdala sila ng gamit sa pagsisid, pagkain.
Kakaunting tao, maging ang mga explorer ng kuweba,
alam ang daanan nila sa kuweba.
MAPA NG THAM LUANG ALAMAT NI NANG NON
Explorer ako ng kuweba na bihasa sa Kuweba ng Tham Luang.
Sa unang araw ng pagpasok para hanapin ang mga bata,
lubog sa tubig ang T-junction.
Ang unang kagamitan sa pagsagip
ay binubuo ng maliit na bomba ng tubig
at mga lubid at anumang bagay na makukuha sa lugar.
Ngayon na ang oras para gamitin ang mga bomba, para mabuksan ang daan.
Nilalabanan namin ang tubig na may limitadong kagamitan
na hindi talaga sapat sa pagbomba ng tubig.
Nang magsimulang umulan, hindi na ito huminto.
Kasabay ng malakas na ulan, maaaring bumaha at maaaring malunod sila.
Baka di sila mahanap.
Kung hindi bumuhos ang ulan…
at bumaba na ang tubig, pwede na tayong magbomba.
Magandang balita ito.
Masaya kong andito ang gobernor.
Pupunta daw siya para balitaan kami.
Dumating siya para bigyan kami ng update bawat isa o dalawang oras.
Sana lang ay ayos sila, at wala ng ulan.
Kailangan nating bilisan, suungin ang balakid.
Nagsisimula na itong mapuno ng tubig, alam mo ba 'yon?
-Kahapon, hindi ganito kataas ang tubig. -Napupuno na.
-Marami pang tubig? -Oo.
Kailangang bilisan kasi
mas maraming tubig ang pupunta mula sa likod ng kuweba.
PASUKAN SANGANDAAN
LIKOD NG KUWEBA
Nakakaalarma kasi kung magtagpo ang dalawang agos,
babaha hanggang sa bunganga ng kuweba.
Nakakabahala 'yon.
18 ORAS SA LOOB NG KUWEBA
May tubig pa din paggising namin.
Lumingon ako at nasa tabi namin ang tubig.
Napakabilis. Hinahabol at hinahabol kami nito.
Kailangan kong maghanap ng solusyon.
Tinipon ko ang grupo para isipin ang gagawin.
Sabi ko, "Sa mas malayo tayo maghanap?"
Sabi ko tipirin ang flashlight nila.
Matipid na gamitin.
Patuloy kong sinasabi na di kami pwedeng sumuko.
Nagsimula kaming magreklamo. "Asan na ang mga rescuer?
"Bakit hindi nila tayo hinahanap? Bakit walang tulong?"
Hindi sapat ang tao!
Pwede na.
Gaano katagal bago sila manganib?
Hindi ko inaasahan na magtagal, pero bawat minuto ay mahalaga.
Dahan-dahan. Ingat ka.
Titan, anak ko, hinihintay kita rito.
Uwi na tayo, mahal. Halika na, uwi na tayo!
Pakiramdam ko kailangang marinig ako ni Titan.
Naniniwala talaga ako na kaya kong makipag-usap sa anak ko.
Kahit paano, malaman niyang inaantay ko siya.
Madalas nakakauwi na ko ng ika-pito, walo, siyam ng gabi.
Kaya naging mas malapit siya kay Eak kaysa sa akin.
Naisip ko si Eak at magkasama sila ni Eak.
Naisip ko, "Pakiusap, Eak, ilabas mo si Titan.
Naniniwala kong mailalabas mo siya." Lokal na ispiritu, bigyan mo sila ng lakas.
Huminahon ka.
Apurang paghahanap sa 12 bata at coach.
MGA BATA AT COACH NAWALA
Pamilya nag-aabang ng balita.
PAMILYA NAGKAMPO SA MALAPIT
Isa itong lokal na kwento noon. Di ko inisip na may mangyayari dito.
Naisip ko, "13 na patay."
JAMES LONGMAN DAYUHANG MAMAMAHAYAG
Naalala ko ang direktor namin. Sabi niya, "Malaking kwento ito."
Darating na ang mga pangunahing ahensya. Patuloy silang pinapadala para tuumulong.
Maraming tao ang nagpakita.
Mga duktor, nars, sundalo, pwersa mula sa buong Thailand.
Ito ang talagang nagpaantig sa akin.
Mga mga unit na nagsusuri sa lugar, naghahanap ng posibleng pasukan.
Magpapalipad ng kanilang mga helicopter ang mga pulis
kung sakaling may ibang daanan sa loob ng kuweba.
Para sa mga lokal na opisyal, mga opisyal ng kagubatan, at sundalo,
susuriin nila ang lugar at pasakan ang mga butas na maaaring agusan ng tubig.
Ang mga SEAL ay direktang lilipad mula sa Sattaship, darating ng gabi.
HUKBONG-DAGAT
Ako ang kumander ng Hukbong-dagat.
Naghahabol na sa oras, at tumataas ang tubig.
-Tignan ang paa. -Konti pa, isa, dalawa.
Dapat bombahin ang tubig,
para mabilis na mahanap ng mga SEAL natin ang mga bata.
Ang mga Navy Seal ng Thai ay bihasa sa pagsisid.
Narating namin ang T-junction.
Tapos sinubukan naming sumisid lampas ng Sangandaan.
Nang tumaas ang tubig, hindi na kami makapasok ng malayo.
TATLONG ARAW SA KUWEBA
Nag-set ng alarm si Tee ng alas-sais ng umaga kada umaga.
Kundi namin alam ang oras, mas nakaka-stress.
Gugugulin namin ang araw namin ng walang plano.
Binigyan ko sila ng gawain.
Umaga hanggang gabi, hahanap kami ng paraan para makalabas.
Palaging sinasabi ni Coach Eak na may paraan para makalabas.
Kaya nagsikap kaming maghanap ng labasan bawat araw.
Kailangan kong maging positibo para hindi sila sumuko.
Lalakad kami hanggang mapagod, at sa oras na 'yon gabi na.
Gutom lang ang naiisip ko.
Lahat pinag-uusapan ang pagkain.
Parang gutom sa ibabaw ng maraming gutom. Sobrang hirap.
Gusto naming kainin ang lahat ng naiisip namin. Bawat isang bagay.
Nais naming mag-order ng KFC. "Maghahatid kaya sila dito?" naisip namin.
Karaniwang maiisip pag gutom.
Nanaginip ang isang bata na umiinom ng soya, ang paborito niyang inumin.
Nanaginip siya na sumisipsip sa straw.
Pero ng magisising siya, sinisipsip niya pala ang daliri ng paa ni Adul.
Gusto kong kainin ang kinain namin sa football field ng hapong 'yon.
Sayang lang kasi konti ang kinain ko. Kung alam ko lang, marami sana kong kinain.
Nanaginip akong kumakain kasama ang pamilya ko.
Umaasa ako na kung makakalabas ako,
Matitikman ko uli luto ng inay ko.
Wala kaming pera noon, nilulutuan ako ng mga simpleng ulam ng nanay ko.
Sa bahay, lagi kaming may buto ng baboy at repolyong kari.
Gusto ko talaga luto ng ina ko.
Ang nasasabi ko lang sa kanila ay uminom ng tubig.
Gawin ang anuman para mabuhay.
Medyo nakatulong ang pag-inom ng tubig, pero magugutom pa rin kami.
Nagsimula na kaming makaramdam ng pagod, panghihina.
Kapag sinubukan kong bumangon, natutumba ako.
Gagawin ko ang lahat para protektahan sila, para masigurong ayos sila.
Namatay ang magulang ko noong bata pa ako.
Kaya hinirang ako bilang baguhang Budista, para di pabigat sa kamag-anak ko.
Hinirang ako ng mahigit sampung taon bago ko iniwan ang pagkamonghe.
Nakatulong na palakasin ang isip at katawan ko ng pagiging isang Budista.
Kung malulumbay tayo, babagsak din ang ating katawan.
pag malakas ang isip natin, manunumbalik ang katawan.
Bago kami matulog, nagdarasal kami, humihingi ng proteksyon.
Gusto niyang magdasal kami kay Nang Non sa pag-asa ng isang himala.
Nakakatulong ito sa aming guminhawa at maging kalmado.
Gusto niyang manatiling kalmado kami, para di kami mabaliw.
Para kung walang magligtas di kami mababaliw.
Maging mahinahon lang kami.
Huminga lang kami ng malalim at nagdasal na makaligtas kami.
Malakas ang buhos ng ulan.
At kung saan ako nakatayo ay dating bakuran nitong pambansang parke…
IKA-APAT NA ARAW
…ngayon ay dagat na ng putik. Mahirap ang bawat parte ng operasyong ito.
-Gaano kaligtas ang nasa loob? -Depende kung nasaan sila.
Tama. Anong alam mo sa ganitong klaseng kuweba?
Kung nasa tamang lugar sila,
mabubuhay sila ng lima, anim na araw. Pero ang tubig ngayon,
ang tubig baha ay pataas ng pataas.
Umaasa ako. Gusto kong makalabas ng ligtas ang mga bata.
NANAY NI MARK
Lahat silang 13.
Sabi nila sa akin magdasal para huminto ang ulan,
para pahintuin ng mga ispiritu ng Tham Luang ang ulan.
Para mailabas namin ang mga bata.
Maliit na bata si Mark.
At takot siya sa dilim.
Marami na kaming pinagdaanang magkasama.
Dahil nakipaghiwalay ako sa ama niya noong halos isang taong gulang siya.
Inisip ko kung makakalabas ba siya ng buhay.
Hindi ko ito kinaya, at nahimatay ako.
Parang nasiraan na ako ng isip.
Maayos ka na ba? Heto, ammonia ito.
-Hilutin siya. -Nagkamalay na siya.
4 NA ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Di na bumaba ang tubig, tumataas pa.
Kaya, nagpatuloy lang kami sa pag-asang may malabasan.
Umabot kami sa pinakamalayong lugar na maaari naming puntahan.
Hindi kami makatakas.
Puro kadiliman lang.
Grabe ito.
Gusto ko ng liwanag.
Sabi ng isa sa mga bata sa grupo,
"Hindi ko na kaya. Pagod na ako. Gusto ko ng umuwi!"
Uy, kakayanin natin ito. Magtiwala ka sa akin.
Lumalakas ang stress at gayundin ang gutom.
Parang, hindi na namin kaya.
Sinisi ng lahat ang kanilang mga sarili. Tulad ng, hindi sana kami pumunta.
Sabi ni Eak, "Sino gustong umiyak, iyak. Ilabas lang."
Nais naming makita magulang namin. Gutom kami.
Sinasabi namin sa isa't isa, tulad ng, mahal namin ang isa' isa at iba pa.
Sobrang stress na kami.
Di ko inisip na mabubuhay kami.
Paulit-ulit kong sinabi na anumang mangyari sa amin, di kami dapat masira.
Kailangang magtulungan.
Mga limang minutong katahimikan.
Nakarinig kami ng helicopter.
Parang lumilipad ang helicopter sa ibabaw.
Nakarinig ako ng boom, parang may gumagawa ng maingay.
Tulad ng pagbabarena o anuman.
Lahat ay parang, "Uy! Uy"! Nagkapag-asa muli ang lahat.
Mula sa kawalang pag-asa, biglang nagkaroon ng pag-asa.
May sasagip ba sa atin?
Pakiusap tulungan ninyo kami!
Di ko maisip kung ano ang mga ingay na 'yon.
May tao ba doon?
Bigla, parang may tunog ng tubig.
Parang tubig na bumubuhos. Sinubukan kong tingnan kung anong nangyayari.
Nakita ko ang aninong paparating.
Parang daluyong!
Para itong flash flood.
Nang makita ko ito, sabi kong takbo sila sa mas mataas.
Lahat ay nagsimulang magkandarapa, nagtutulakan sa isa't isa.
Konti na lang natangay na si Eak. Kung di siya tumalon, baka patay na siya.
Ang lakas.
At, payapa.
Kalma ang tubig.
PASUKAN, YUNGIB 2, YUNGIB 3 SANGANDAAN
Napunta kami sa pinakamataas na lugar sa kuweba.
YUNGIB 3 KUNG NASAAN SILA
Walang daan palabas. At ngayon lubusang binaha na ang pasukan.
Umaagos ang tubig sa loob at napuno na ang kuweba.
Maririnig mo ang pagtama ng tubig sa mga pader ng kuweba. Boom, boom, boom.
Bumulwak ang tubig sa amin.
Nabigla kami. Hind pa kami nakakita ng ganito.
Sa pagtaas ng tubig, umatras kami.
Kailangan naming magsimula muli sa pasukan ng kuweba.
Nakapanlulumo, sobrang nakapanlulumo.
Nawala ang pag-asa namin.
Ngayon wala na kaming pagpipilian.
Naipit na kami. Wala ng ibang mapupuntahan.
Umasa kaming titigil na ang tubig.
Sana wag ng tumaas pa.
Nagsimula akong mag-isip na kung mamamatay kami, ito ay mula sa pagkalunod.
Pakiramdam ko sa ganoon kami mamamatay.
Nag-alala talaga ako kasi nawalan na ng anak ang nanay ko noon.
Ayokong malungkot siya muli.
Sensitibong bata si Tle.
Ini-spoil siya ng magulang niya, kasi nag-iisang anak siya.
Inaakap ko siya pag natutulog.
NANAY NI TLE
Kaming tatlo magkakasamang natutulog.
Para sa akin, sinisisi ko ang kapalaran ko.
Naisip ko baka marami akong karma, kasi di ko napalaki ang unang anak ko.
At kapag nawala ko din ang batang ito, Hindi ko na kakayanin.
Sinisi ko ang sarili ko. Dinala ko sila doon. Ako ang responsable dito.
Hindi ko gustong may mawalan.
Napakasakit ng mawalan ng minamahal.
Noong anim na taong gulang ako, namatay ang kapatid ko.
At ang nanay ko, hindi niya ito nakayanan. Kaya namatay din siya.
At hindi nagtagal, nagkasakit ang tatay ko at namatay.
Kung may mamatay…
Hindi ko alam kung paano…
Paano harapin… Paano harapin ang pamilya nila.
Hindi ko alam paano kakayanin o paano ko sasabihin
na dinala ko ang mga anak nila dito para mamatay.
LIMANG ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Naipit na kami.
Ang pwede lang gawin ay umakyat at maghukay ng aming daan palabas.
Wala akong ideya kung gaano ito kakapal.
Naisip ko pag maghukay, makakalabas kami.
Salit-salitan kami sa paghuhukay.
Kung walang ginagawa ang mga bata,
nagsisimula silang mag-isip ng masama.
At siguradong magkakawatak-watak ang grupo.
-Magtulungan tayo. -Sige na. Ilipat mo 'yan.
Lika tulungan mo ko.
Nagtulungan kami.
Teamwork ito, tulad noong naglaro kami ng football.
Di ka pwedeng maglarong mag-isa di ba? Kailangang laruin ng magkakasama.
Isang koponan kami. Magkasama kaming manalo o matalo.
-Hoy, dahan-dahan. -Abante.
At tinanong ako ng mga bata kung gaano kalalim sa inisip ko.
-Kaya, sabi ko mga limang metro. -Lahat naniwala. Lahat kami.
Naisip ko baka humantong kami sa taniman ng orange.
Kapag nakalabas kami sa hukay, Kakain kami ng ilang orange ng estranghero.
Pagagalitan kaya kami? Palalayasin ba kami ng may-ari?
Pinlano namin ito ng husto.
Pag nakalabas kami at nahanap ang taniman ng orange, may maliit na tindahan doon.
Kukuha kami ng makakain. At kolektahin ang mga bisikleta namin sa harap ng kuweba.
At magbisikletang umuwi.
Patuloy kaming naghukay, nagpatuloy.
Ang ilan sa amin nagnanais na tamaan ng asteroid ang kuweba.
Boom! Pag sumalpok ito, makakaalis na kami.
Nang nagsimulang magbiro ang mga bata, medyo nakatulong ito.
May nagtanong, "Pag may babaeng nakahubad dito, anong gagawin mo?"
Sabi ni Adul, "Pagod na ko…
papahukayin ko siya!"
Lahat nagtawanan ng husto.
Akala namin may iba siyang sasabihin.
Hay, naku! Ang daming nakakatawa. Pero di nakakatawa ang mood. Nakakakaba ito.
Ito ang huling pag-asa namin. Ito ang tanging labasan namin.
Nararamdaman ko na talaga ang interes sa nangyayari araw-araw.
Kaagad, naging isang maliit na nayon ito sa gubat
kung saan may daan-daang tao roon.
Naging isang malaking pangyayari ito sa daigdig.
Ang kapalaran ng 12 batang manlalaro at coach nila sa Thailand
ay nakabihag sa buong mundo.
12 kabataang manlalaro ng soccer at coach nila ang nawawala.
May nakapagsabi ba hanggang kailan ang itatagal ng grupong ito?
Hindi nila alam.
Walang tigil ang mga rescuer
sa pagbomba ng libong galong tubig palabas sa kuweba
para makapasok sila at mahanap ang grupo.
Naalala ko, nandoon kami. Tngin ko karamihan akala wala na sila.
Tingin ko, ganoon talaga. Parang, tiyak, patay na sila.
Sa mga unang araw, pinipilit nilang higupin ang tubig.
At nagpadala sila ng mga Navy Seal. Pero, ang lakas ng agos, kaya di sila makapasok.
Doon sila humingi ng tulong sa ibang bansa.
Kahapon, sabi namin bawat minuto mahalaga. Ngayon, bawat sampung segundo mahalaga.
Pero natatalo kami sa laban namin sa tubig.
At ngayon may mga eksperto tayo.
Mga eksperto sila sa pagsisid sa kuweba, nagmula pa sa lahat ng panig ng mundo.
Maraming grupo ang gumagawa sa operasyong ito.
Lahat sila nasa 8,000 na tao.
Mga diver mula Amerika, Australya, at Tsina.
Nariyan ang grupo ng mga boluntaryong diver.
Isang napaka, parang
mga grupo ng mga kakatwa sa buong mundo.
Maaga pa lang, sabi ko na,
"Kung may magagawa kami mula sa Australya
magpadala ng tao o payo sa telepono o anuman,
sabihin ninyo lang, at tutulong ako."
Si Rick Stanton at John Volanthen ay mga kilalang diver sa kuweba
sa piling antas ng sport na ito.
Nagsimula ang pag-uusap namin ni Rick ilang araw bago kami talaga umalis
upang pumunta sa Thailand.
Ayon kay Rick at John ang kuweba ay talagang lubog sa baha.
Di talaga mapapasok ng mga diver ang kuweba.
Ang Thai Navy Seal at si Ben Reymenants at isang kasama ni Ben na diver
ay sangkot sa paglagay ng ilang tali noon sa kuweba.
Pero ang impormasyong nakukuha namin mula sa ilan tulad ni Ben
ay talagang grabe ang kundisyon.
Huwag magkamali.
Kalimitan, hindi ako kailanman tatalon doon. Imposible.
Malakas na agos at walang makita. Hindi talaga ako masyadong umaasa.
Madilim at masalimuot sa kuweba. Kaya, naglagay kami ng lubid.
Ang unang grupo ay sisisid at maglalagay ng tali habang papunta.
Pagdating sa dulo, babalik sila.
Ang sunod na grupo maglalagay ng isa pang tali mula doon at magpapatuloy.
Salitan buong oras,
ang mga Briton, naglalagay ng lubid.
Sunod ang Navy Seal, kami, at salitan, talaga, buong oras.
Kailangan naming magpatuloy. Dapat mahanap ang mga bata.
Kailangang mailabas namin ang mga bata sa kuweba.
Ang ikalima, ikaanim, at ikapitong araw. Pare-pareho lang sila.
Madilim at nauubos na ang baterya ng flashlight namin.
Na-stress kami dahil doon. Pag walang flashlight, wala kaming magawa o makita.
Ganito naging buhay namin. Hukay, upo, inom ng tubig. Iyon lang.
Kung wala kaming ginawa, naghihintay kaming mamatay.
Sa pamamagitan ng paghuhukay. may tsansa na makaligtas kami.
Habang naghuhukay kami, lahat kami nakakarinig ng ingay.
May mga ingay ng mga batang naglalaro.
Nakarinig ako ng tandang at ang ilan sa mga mas bata nakarinig ng mga aso.
Di namin alam saan sila nanggaling.
Narinig lang namin sila.
Nagkakaproblema ang utak namin.
Ayos ka lang? Tayo na. Hoy.
Inaaliw namin ang isa't isa. Kung may nalulungkot,
aaliwin ng nakatatanda ang nakababata.
Palagi kong sinasabi sa mga bata na siguradong may magliligtas sa atin.
Na mabubuhay tayo at hindi mamamatay dito.
Aaliwin ako ni Tee. Binigyan niya ko ng pag-asa.
Tinitiyak kong mabubuhay lahat.
Dinala namin sila rito. Ilalabas namin sila ng buhay.
Miss ko na ang nanay ko. Miss ko na pamilya ko.
Ilan sa mga bata natulog katabi ko sa mga bisig ko.
Nang natulog kaming magkakahawak…
parang kaakap ko pamilya ko. Masarap sa pakiramdam.
Hindi ako gaanong makatulog. Kinausap ko ang asawa ko.
Anong gagawin natin kung mamatay siya?
Hindi ako kumain ng kahit ano sa loob ng limang araw.
Nag-aalala lang ako sa anak ko. Iniisip ko kung anong ginagawa niya ngayon.
-Kumusta ka nitong nakaraang araw? -Stress.
May sasabihin ka ba?
Gusto ko ng makita anak ko.
Tumanggi akong matulog.
Gusto nilang matulog ako. Binigyan nila ako ng gamot.
Pero tumanggi akong inumin. Ayoko. Baka lumabas ang anak ko at di ko siya makita.
-Umaasa ka pa ba? -Fifty-fifty…
Malungkot talaga ako noong araw na nagtanong ang mga tao sa akin,
"Kung namatay ang anak mo, paano mo mababayaran ang libing?"
Nadurog ako.
Dalangin ko anuman ang mangyari na mahanap namin ang mga bata, patay man o buhay.
Kahit man lang sana makita katawan nila.
Sasabihin ko,
sa ngayon di pa nagbubunga ang paggamit ng agham. Nag-aalala na ang mga lokal.
Ngayon, inimbitahan nila si Phra Khuva Boonchum,
na isang napakarespetadong monghe sa Lalawigan ng Chiang Rai.
Pumunta siya para magsagawa ng seremonya para sa espiritu…
Seremonya na magbubukas ng daanan.
Pumunta ang Kagalang-galang na Monghe para palayain ang ispiritu at maawa.
Ayon sa alamat, ang Kagalang-galang na Mongheng Boonchum
ay soulmate ni Nang Non noon.
Umuulan buong araw bago dumating ang Kagalang-galang na Monghe.
Sa sandaling dumating siya, tumigil ang ulan. Tumigil lang ito.
Nag-meditate si Khuva at sinabing
ang mga bata ay magkakasama pa rin at buhay.
Tumigil ako ng iyak pagdating ni Khuva kasi paniwala ko ayos anak ko.
Paniwala kong ligtas siya at iyon ang nagpasaya sa akin.
-Tara na. Handa na. -Kumanan palabas.
Kumanan.
BALITA SA VATICAN
Ang dalangin ko ay ukol sa mga nawalang bata noong nakaraang linggo.
Lahat ay nagdarasal para sa kanila, sa buong mundo.
Ipagdasal natin ang mga bata na nawala noong nakaraang linggo.
Napakalaking pwersa ito ng pagkakaisa. Di lang sa Thailand, kundi buong mundo.
9 NA ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Sa ika-siyam na araw, wala ng may natitirang lakas.
Nasa gitna na kami ng buhay at kamatayan.
Si Eak ang pinakamaraming hinukay sa aming lahat.
Gusto niya kaming makaalis.
Naghukay si Eak hanggang magdugo kamay niya.
Pinanghihinaan na ako ng loob.
Habang naghuhukay ako, lihim akong umiiyak.
Kung may makakita, manghihina rin sila.
Natakot ako na makalimutan kami ng tao.
Tulad ng, "Ang 13 batang 'yon malamang hindi nakatagal.
Kalimutan na natin sila."
Lumalala ang mga kaibigan ko.
Nag-akapan kami, handang sumuko. Parang, kung mamatay kami, mamamatay kami.
Sabi ng ilang bata pwede naming kainin ang unang mamamatay.
Sinumang mamatay papakainin ang mga kaibigan nila. Para mabuhay sila.
Nang matutulog na kami, sinabi namin,
"Kung hindi tayo maghuhukay bukas ng lalabasan natin…
Tapos na tayo."
10 ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Hindi na kaya ng katawan ko,
Nakahiga lang ako, nakabaluktot, niyayakap ang sarili.
Nagsasara na ang mga utak namin.
Sabi ng lahat…
"Ito na ata huling araw natin."
Natakot kami na mamamatay na.
Ang mga flashlight ay halos patay na.
Sabi ni Eak patayin lang namin ang mga flashlight. Maging kami lang muna.
Bigla, may narinig akong tunog.
Ito ay parang mga bula.
Narinig ko uli. May narinig akong nagsabing, "Hello"?
Hello?
May enerhiya na gumising sa akin.
Nawala ang gutom at pagod ko.
Natigilan kami.
Para kaming, "Baba ka, bilis, bago sila umalis."
Nasa harap ako. Muntik akong mahulog pagtalon ko.
Umiyak ako. Umiiyak ako noon.
-Salamat. -Hello. Salamat.
Ilan kayo?
-13. -13?
-Oo, 13. -Magaling.
-Oo, oo. -Kahit sino, hingi ng pagkain sa kanila.
Napakasaya namin na may dumating para iligtas kami.
Di ko alam paano ito ilarawan. Sobrang saya.
Sa wakas, may tutulong.
10 araw na kayo rito. Napakalakas ninyo.
-Malakas. -Napakalakas.
-Sinong marunong mag-ingles? Isalin! -Nagugutom kami!
-Alam ko. Nauunawaan ko. Babalik kami. -Alam niya. Babalik siya uli.
-Ayos? Babalik kami. -Gusto nilang kumuha ng litrato.
-Sabihin mo sa kanila gutom na tayo. -Sinabi ko na. Alam daw nila.
May dala siyang tsokolate.
"Dapat ba nating hingin sa kanya? Dapat ba?"
At walang nangahas na hingin ito sa kanya. Nakakatawa talaga ito.
-Napakasaya ko. -Masaya rin kami.
Oo. Maraming salamat.
Proud ako. Sobrang proud ako sa mga bata.
Kung hindi naging malakas ang loob nila, o kung di naging malakas ang katawan nila,
palagay ko di nila kakayaning tumagal bago pa dumating ang tulong.
Sige, salamat.
Sabi nila maghintay tayo rito.
Sinabi ng mga diver na maghintay kami.
Isang grupo ng mga Thai diver ang darating.
Naguluhan talaga ako.
Akala ko ilalabas kami ng mga dayuhan. Pero umalis na sila.
May hiyawan bandang 10 ng gabi. Bumaba kami para makita ang nangyayari.
Sobrang saya namin.
Tumalon at nagyakapan kami.
Uuwi na siya.
Nabuhayan kami muli. Para bang nagbukas ang langit.
Gumaan ang pakiramdam ko tulad ng bulaklak na namukadkad.
Napakasaya ko. Ito ang pinakamasayang naramdaman ko.
Magkakaroon ng press conference.
Nakita na namin ang 13 na bata. Ligtas sila.
Natagpuan silang mga buhay ngayon, pagkatapos mawala ng sampung araw.
Natagpuang buhay ng mga rescuer ang 12 na bata at coach nila.
Nakatanggap kami ng balitang nakita na ang mga bata. Napakaganda nito.
Nang gabing iyon, ang saya-saya namin.
Naging masaya kami. Nagyakapan kami at kumanta.
Hindi na kami stress.
Hindi na ako takot.
Sobra na akong na-pressure.
Pero ngayon, parang inalis sa akin ang isang bundok.
Nakaligtas kami! Sulit lahat ng mga ginawa namin.
Ang iisipin na lang,
anong mangyayari sa akin pag labas ko.
-Sa kabuuan, malusog pa lahat? -Oo.
Ang kaisipan nila… Nagdala ka ba ng tagapayo?
Sa ngayon, mauuna muna ang mga SEAL. Para sa kaligtasan nila.
Lipat natin mga tangke.
Narinig na lang namin, ang pagdating ng grupo ng rescue.
Sabi nila, "Sikat na kayo, di ba?"
Lahat kami napaisip, "Ano? Talaga"? Mga promding bata lang kami.
"Sikat sa mundo"? Ayaw naming maniwala.
Kala ko kakain na kami.
Iyon lang naisip ko. Darating na ang pagkain. Iyon lang ang gusto ko.
Nang araw na 'yon, pinainom kami ng power gel para bigyan kami ng lakas.
Lahat medyo nadismaya. Wala pang laman ang tiyan namin.
Kumakain lang kami para mabuhay.
Pagdating nila, para akong, "Paano kami lalabas?"
Hindi pa rin bumababa ang tubig.
Pero parang di sila sigurado. Sabi nila malalaman daw namin.
Isang grupo ang nanatili sa amin sa kuweba. Apat na opisyal ang nagpaiwan.
-Sino 'yan? iyong naka-dark blue na shirt? -Anak ni Ae.
Si Titan! Nakahiga si Titan.
Naiyak ako ng makitang ang payat niya.
-Halos di ko siya makilala. -Puro buto siya.
Pero napakaswerte namin na ligtas siya.
Nakita namin sila.
Saglit kaming nagsaya, pero may isa pang hamon.
Ang susunod na hakbang ay mag-isip
ng paraan para alisin ang mga bata sa kuweba.
Para sa gobyerno ng Thai, di nila alam ang gagawin.
At tiyak na hindi pagpuna 'yon sa mga Thai,
kasi kahit anong bansa sa mundo ay walang magiging plano para dito.
Wala pa noong nakaranas ng ganitong sitwasyon.
Maraming bihasang diver sa kweba sa buong mundo
na handa sa mga ipagagawa na makaabot sa puntong
makakatulong sila sa pagliligtas sa mga bata.
Pero ang kaibahan namin…
ANESTESISTA - SIRUHANO NG VET
…sa iba ay ang kasanayang medikal na mabibigay namin dito,
at malinaw, bilang anestesista at isang vet na may kasanasan sa anestesya,
alam mo, na napakahalagang bagay 'yon na magkaroon tayo.
Napakalaki ng panganib ng pagsisid sa may mga malay na bata.
May posibilidad na mag-panic ang mga bata.
At ang panic ay kamatayan, talaga.
Nag-isip kami ng ilang mga opsyon. Napunta ako sa pagkonsidera
na maghintay na tuluyang humupa ang tubig,
na aabot ng apat na buwan.
Pansamantala, papadala kami ng pagkain.
Nabigla ako…
nang nabalitaan kong paghihintayin nila kaming humupa ang tubig
o pag wala ng tag-ulan.
Bakit kailangang maghintay ng matagal?
Nasiraan kami ng loob.
Habang lalo ko itong iniisip,
malinaw na marumi ang kondisyon doon,
at lalong sasahol pag kumain ang mga bata
kasi may mga di maiiwasang produkto.
Kaya malamang magkasakit sila, magkaimpeksyon,
alam mo, di maaabot ng tulong medikal.
Ito ay dahan-dahan at hindi kanais-nais na kamatayan.
Kaya, alam mo, kapag ang lahat ng iba pang plano ay nabigo,
isa na lang ang solusyon.
Yun ay patulugin ang mga bata at pasisirin sila.
Hindi mo kailangang maging diver o anestesista
para malaman mo ang konsepto ng pagpapatulog sa bata,
ilublob ang ulo nila sa ilalim ng tubig, at pagkatapos ng tatlong oras,
inaasahan na pag muli kang umahon sa tubig,
buhay pa ang mga batang iyon,
kakatwang ideya ito.
May tatlong bagay akong nakikita
na pwedeng mangyari. Mapupuno ng tubig ang mga mask, at malulunod sila.
Mababara hingahan nila, di sila makakahinga.
Ang huling kinababahala ko, pag ang mga 'yon hindi pumatay sa mga bata,
sa 23-degree na temperatura ng tubig at hangin sa loob ng kuweba,
sa loob ng tatlong oras, na pinatulog,
tiyak na babagsak ang temperatura nila,
at dahan-dahan silang mamamatay sa lamig.
Tingin ko, sa huli, makatwirang sabihin,
"Kung patutulugin ko sila, baka mamatay sila."
"Pero kahit paano tulog sila pag namatay."
Kelangan naming ipaalam sa mga magulang. Kelangang tanggapin ang kasamang panganib.
May tsansa na mamatay ang ilang bata.
Delikado ang maiwan, pati sa paglabas. Pinapirma nila ako ng form ng pahintulot.
Kung di ako pipirma, hindi nila ilalabas ang mga ito.
Kung palilipasin ang tag-ulan, aabutin ng tatlo o apat na buwan.
Baka mag-zero ang mga tsansa namin.
Pero kung makipagsapalaran kami, kahit paano mga 50-50, na mas maganda.
Kailangan naming magpasya agad. Napakahirap na desisyon.
Sige, pipirma ako.
Habang pumipirma, naguguluhan ako.
Natakot ako kahit na sinubukan nila kaming bigyan ng katiyakan.
Natakot pa rin ako.
Natakot akong di siya makalabas.
Pinag-uusapan nila ito na parang magiging masaya ang pagsisid…
para di sila ma-stress.
Gusto kong mag-dive.
Handa kami. Nakakasabik! Gusto talaga naming gawin ito.
Di namin alam na ganoon kadelikado.
Mga bata lang kami. Gusto lang naming makalabas.
Iyon lang inisip namin.
Kailangan naming maglakbay ng mahabang distansya.
Pagpasok namin…
gagamitin namin oxygen.
Pero pabalik,
gagamitin namin ang mga tangke na nilagay namin sa daanan, para palitan ang naubos.
Ang simula ay 300 metro lamang mula rito.
At may bahagi kung saan umaagos ang tubig.
Kailangan naming sumisid dito.
Paantay ng update bukas. Kaya namin.
Team kami… Ang team ng SEALs. Hindi kami umaatras.
Siya si Petty Officer Saman Gunan.
Nagtrabaho siya ng maraming taon sa SEALs.
Nang araw na 'yon, nagboluntaryo siyang
ilagay ang mga tangke sa loob.
Palabas na siya…
nahimatay siya.
Hindi na siya nagkamalay.
Nalaman ko ito ng umaga.
Nagmensahe ako sa isang tao sa yunit niya.
Siya…
VALEPON GUNAN ASAWA NI SAMAN
Kinumpirma niyang namatay siya.
Kakikita ko lang sa kanya.
Nang araw na 'yon, pinasakay siya sa eroplano.
At ako noon…
tinatawag ang pangalan niya. Panay ang tawag ko sa kanya.
Pinipilit kong sabihin sa sarili ko na hindi ito totoo. Hindi tunay.
Ipagpapatuloy pa rin ang misyon sa kuweba kasi andun pa din ang mga bata.
Ito, nauunawaan ko.
SAMAN GUNAN DISYEMBRE 23, 1980 - HULYO 6, 2018
Naisip ko lang, "Kung pinatay nito ang propesyunal na dating Navy Seal,
Imposibleng makalabas ang mga bata."
Lahat kami napaisip
talagang napakaliit ng pag-asa na magtagumpay ito.
Nakakahinga pa rin kami pero nagiging mas mahirap.
Sabi nila bumabagsak ang antas ng oxygen.
Sobrang nag-aalala ako kung ano ang gagawin kung naubusan sila ng hangin.
At mas maraming ulan ang parating sa susunod na linggo.
Mas lalo itong delikado.
Sa pagtaas ng tubig at pagbaba ng oxygen,
wala silang magagawa kundi simulan ang pagsagip.
Ngayon, handang-handa na kami. Ngayon ang D-day natin.
Sinabi ng mga opisyal na ang delikadong operasyon ay isinasagawa na ngayon.
Kanina lang, tinawag itong "D-Day" ng gobernor.
Pagsagip ito "na walang katulad", tawag nila.
Ito ang kauna-unahang paraan ng pagkuha sa buong mundo.
16 NA ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Bandang 9:00, 9:30, may nag-anunsyo, "Punta na tayo".
Nasa lampas ng konti sa dalawang kilometro ang mga bata.
Kaya alam nating tatlong-oras ang lalakbayin ng mga bata palabas.
Habang papalapit kami, Naisip ko,
"Eto na. Nakarating din kami sa kuweba at lahat sila mamamatay."
Doon na magiging totoo ang lahat ng ito.
Ang mga bata ay masunurin. Sa oras na yun, masasabi namin
dadalhin sila ng lumilipad na karpet, at sasang-ayon sila.
Napakadesperado nilang makaalis sa lugar.
Nakakatawa ng nagpasya sila
ang mga batang nakatira sa malayo mula sa kuweba ang mauuna.
Akala nila, pag nakalabas na sila,
magbibisikleta sila pauwi at kakain.
Hiniling ko na ako ang huling aalis.
Ang unang batang pinatulog ko,
alam mo, tandang-tanda ko pa.
Ang hirap ilarawan ang pakiramdam na,
nilulublob ang mukha ng walang malay na bata sa tubig.
Ganun ka kababa, tingin ko.
Susundan tapos ng, alam mo na,
itatali ang mga kamay sa likuran nila.
Ang pahiwatig na baka may gawin ako sa kanila,
at baka magdulot yun ng kanilang kamatayan.
1600 metro o higit pa, sumisid sila.
Ang mga bata dapat umahon sa tubig,
dadalhin sa tuyong lupa…
Ang mga Briton ang responsable
sa paghahatid ng mga bata sa amin sa ikatlong yungib.
Para sa parte namin, kami ang nagplano sa operasyon
mula sa ikatlong yungib hanggang sa harap ng kuweba.
Mula sa ikatlong yungib, gumamit kami ng mga 200 katao.
Mag-ingat ka.
Buong araw kaming nag-abang.
Kaya wala ng makakapigil.
Ang hukbo, kaliwa at kanan.
Kanan muna.
Ako ang pangalawang umalis.
Tinurok nila ako ng ganito. Sobrang sakit.
Nawalan ako ng malay.
Ang unang grupo ang pinakadelikado.
Umasa kami ng himala.
Dahan-dahan.
Tahimik ang mga nagliligtas habang lumalabas.
Na parang namatay ang mga bata. Napakatahimik.
Yun ang unang ambulansya. Nag-aabang ang buong mundo dito.
Sa 16 araw na paghihintay, nakita natin, ngayon, ang isa sa Wild Boars!
Tuwang-tuwa ako.
IKA-APAT NA MIYEMBRO NG WILD BOAR
Sabi ng ulat sa Hilagang Thailand mga apat na ang nailabas.
Naging maayos ang nauna.
Mahirap paniwalaan ang unang araw. Kaya natin ito.
18 ARAW SA LOOB NG KUWEBA
Bigla na lang, sa huling araw, nagbago ang plano.
Sinabihan akong mauna. Para kong, "Ano"?
Sabi nila gusto muna nilang lumabas ang pinakamalaki.
Doon ako nagsimulang mag-alala.
Naisip ko kung lalabas ako, magtataka ang mga magulang bakit iniwan ko ang mga bata.
Malalagot ako.
Nag-aalala pa ako kung paano
ko ipapaliwanag ang lahat sa magulang.
Kumandong ako kay Dr. Harris,
Nang magtinginan kami, tinusok ako sa binti, parang "shoop".
Doon ko siya pinasalamatan.
At hiniling ko na alagaan ang mga bata at sabi ko magkita kami sa labas.
Ang huling bata sa huling araw ay si Mark.
Sobrang malungkot. Ako na lang ang natira.
Wala akong mga kaibigan na aaliw sa akin, sabihan ako na maging ligtas.
Kaya para kong, "Hindi bale".
Palagay ko pinakaastig ang huling lumabas.
Tinapos niya kwento.
Ang huling lumabas ay si Mark.
Palagay ko di na mahalaga kung huli siya, basta ligtas siya.
Nang nagising ako, para akong pinanganak na muli.
Nakahubad akong nakahiga doon.
At inalagaan ako ng husto ng lahat. Na para akong sanggol.
Napakasaya ko. Sobrang masaya. Hindi ko mailarawan ito.
Nagawa na ang misyon.
Lahat ng 12 na bata at coach nila ay matagumpay na nailigtas.
Maiisip mo lang. Gaya ng sabi mo, isang himala.
Wala pa akong nakitang kaganapang pagsamahin ang mundong tulad nito.
Ang bayani dito ay lahat ng tao sa mundo.
Gumawa kami ng isang bagay na di akalain ninuman na magagawa namin, sa unang beses.
Ito ang aming karangalan. Mission Possible ito.
Parating na siya ngayon, Coach Eak. Coach Eak!
Isa itong himala na lahat nakaligtas.
Sa pagpasok ng mga magulang,
Naisip ko, "Anuman ang mangyari, mangyayari."
Hinanda ko na ang sarili ko sa anumang kahihinatnan.
Sabi niya pag natutulog sila, magkakahawak sila.
Nang marinig ko 'yon, pakiramdam ko lahat sila parang mga anak ko na rin.
Talagang nagmamahalan sila.
Inatake siya ng ilan dahil dito o iyon. Pero tinuturing namin siyang pamilya.
Walang gustong mangyari ito.
Nang pumunta sila, sinabi nila sa akin na maging matapang.
"Wag kang mag-alala. Naiintindihan ng lahat."
Nang narinig ko, para kong, "Ayos".
Natunaw lahat ng alalahanin ko.
Nang nakita ko ang nanay ko, nagulat ako.
Gusto kong bumabab at lumakad papunta sa kanya, pero di ko kaya,
kasi mahina pa ang mga binti ko.
Kaya tumakbo pa ang nanay ko at niyakap ako.
Ang unang nakita ko ay umiiyak ang magulang ko.
Luha ito ng kagalakan. Napanatag sila ng nakalabas ako.
Niyakap ko siya at sinabing,
"Tee, magpapaalam ka kung saan ka pupunta mula ngayon. Mahal kita."
Tuwang tuwa ako. Nagyakap kami
at sobrang saya namin.
Ito ay iniingatan ko pa hanggang ngayon.
Nang makita ko sila, umiyak ako. Sa isip ko, "Nananaginip ba ko?"
Akala daw ni Tle hindi na niya kami makikita pa…
At nang sinabi niya 'yon may kumirot sa puso ko.
Hindi ako makapagsalita.
Dinala nila larawan ni Sarhento Sam.
Natahimik kami. Natulala lang kami.
Pumunta siya para sagipin kami, pero hindi na siya nakabalik.
Bakit kailangang may mamatay para sa amin?
Nang makita ko ang mga bata,
sobrang pinagmamalaki ko ang ginawa ng asawa ko.
Tagumpay ang ginawa niya.
Hindi ko sila kailanman sinisi kasi nauunawaan ko
na walang may gustong mangyari ito.
Gusto kong mamuhay sila ng normal
at sundin ang kanilang mga pangarap tulad ng ibang bata.
Ipagpatuloy nilang abutin ang kanilang mga pangarap.
Hindi ko inisip na sikat ako o anuman.
Bata lang ako na naipit sa kuweba
at sumikat salamat sa mga tumulong sa amin.
Nang nangyari ito, kailangang mag-adjust ako.
Kailangan maging mas magalang ako.
Para pag nakita ako matutuwa sila
na makitang mabubuting bata kami, na nagligtas sila ng mabubuting bata.
Hindi ko na magagawa ang anumang gusto ko.
Kailangan kong maging mabait ngayon, mag-aral mabuti,
at wag biguin ang mga tao, kasi niligtas nila kami.
Maraming salamat sa pagbibigay sa akin ng suporta hanggang ngayon.
Huwag susuko.
Wild Boars!
Kapag naiisip ko ilang tao ang pumunta para tulungan kami,
Hindi ko alam paano ko mababayaran ang utang na ito.
Kung susubukan ko, hindi magiging sapat ang buong buhay na ito.
PAGKATAPOS SILANG MASAGIP, ANG TEAM AY NAGLAKBAY SA MUNDO.
SINISIKAP NGAYON NI TEE NA IPAALAM SA NANAY NIYA KUNG SAAN SIYA NAGPUPUNTA.
ILANG BESES BUMALIK SA LOOB NG KUWEBA SI MIX.
NAKATANGGAP SI ADUL NG TULONG PINANSYAL PARA MAG-ARAL SA NEW YORK.
MAGTATAPOS SIYA SA 2023.
PANGARAP NI TLE NA MAGBUKAS NG SARILING NEGOSYO BALANG ARAW.
PLANO NI MARK NA MAG-ALAGA NG MGA MANOK.
Manatiling ganyan. Baba! Taas!
Baba! Taas!
PANGARAP PA RIN NI TITAN NA MAGING ISANG SIKAT NA FOOTBALLER.
Muli?
-Pwede na bang umalis? -Bahala ka!
NAGTAYO NG SARILING FOOTBALL ACADEMY SI COACH EAK.
Titan, wag kang patatalo.
-Abutan mo siya. -Ano ba.
Bilisan mo, Titan.
Huli na 'yon.
Sige, alis na ang isa.
ANG MGA GINAWANG EKSENA SA DOKUMENTARYONG ITO AY GINAMPANAN NG MGA AKTOR
BATAY SA MGA PANGYAYARING NAALALA NG MGA NAKAPANAYAM.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Maricar Borbon