Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
OBÓZ BERGEN-BELSEN NIEMCY
ANNE, KIM BYŁAŚ? CHCIAŁABYM POZNAĆ TWOJĄ HISTORIĘ.
#NAZIZM #SHOAH
W sobotę 15 lipca 1944 roku Anne pisze:
„Najdroższa Kitty,
nie mogę budować swojego życia
na fundamencie z chaosu, cierpienia i śmierci.
Widzę, jak świat powoli zamienia się w dżunglę.
Słyszę zbliżającą się burzę,
która pewnego dnia zniszczy też nas.
Czuję cierpienie milionów ludzi.
Ale gdy spoglądam w niebo,
czuję, że wszystko zmieni się na lepsze,
że to okrucieństwo się skończy
i że spokój jeszcze do nas powróci.
Tymczasem muszę trzymać się swoich ideałów.
Może nadejdzie dzień,
kiedy będę mogła je zrealizować.
Twoja Anne Marie Frank”.
CENTRUM DOKUMENTACJI BERGEN-BELSEN – NIEMCY
O CZYM MARZYŁAŚ? CZEGO SOBIE ŻYCZYŁAŚ?
CHCĘ ZROZUMIEĆ #PAMIĘTNIK #WIEDZA
Gdy zrobiono to zdjęcie,
Żydówka Anne miała prawie 13 lat
i nie wiedziała, z czym przyjdzie jej się zmierzyć.
Nie wiedziała, że spędzi dwa lata życia
ukrywając się w tym domu w Amsterdamie,
ledwie widząc niebo i mogąc złapać oddech,
pozbawiona wolności.
Że ukryje się tu razem z rodziną,
by uciec przed nazistami.
Choć w strachu, to będzie żyć i się rozwijać,
a także pisać dziennik
do wymyślonej przyjaciółki o imieniu Kitty.
ANNE FRANK DZIENNIK
Środa, 5 kwietnia 1944 roku.
„Najdroższa Kitty,
potrzebuję czegoś więcej niż męża i dzieci,
czemu mogłabym się poświęcić.
Nie chcę prowadzić pustego życia jak większość ludzi.
Pragnę być użyteczna i nieść radość innym,
również tym, których nie znam.
Chcę żyć nawet po śmierci”.
4 sierpnia 1944 roku została aresztowana i deportowana.
Zniknęła,
wraz z półtora miliona innych dzieci i nastolatków takich jak ona.
Anne znała to zło.
Nie da się o nim zapomnieć, bo ciągle tli się w ocalałych.
Nawet wśród tych dzieci,
które, w przeciwieństwie do Anne, wciąż żyją
i są ostatnimi świadkami Holokaustu.
Wyobrażam sobie otwarte na oścież żelazne bramy,
ich dźwięk…
Niekończące się kolejki ludzi
maszerujących pod prysznic, by już nie wrócić.
To nas później czekało.
Słyszeliśmy hałas pałek, odgłosy ich łamania.
Bili nas i mówili,
„Wejdziecie przez drzwi i wyjdziecie kominem”.
Wagony bydlęce przypominają mi czas,
kiedy jechaliśmy nimi na stojąco.
Te wspomnienia zawsze mi towarzyszą.
Barwy, które widzę, gdy zamykam oczy
to biel śniegu i biel zwłok.
Płomienie z komina, śnieg, zimno…
i samotność.
Esesmański oficer wraz z kilkoma duńskimi policjantami
weszli po schodach do kryjówki Anne.
Odkryli sekret ukryty za cienką ścianką,
która przez dwa lata chroniła tajemne życie Anne,
jej ojca Otta, matki Edith, siostry Margot,
Auguste i Hermanna van Pelsów,
ich 16-letnim syna, Petera, oraz Fritza Pfeffera.
Wciąż nie wiadomo,
czy wszyscy zostali zdradzeni.
Mogli tylko w pośpiechu chwycić cokolwiek
zanim ich zabrano.
Pamiętnik Anne leżał na podłodze.
ANNE, BYŁAŚ PRAWIE W MOIM WIEKU.
PRZYJAŹNIŁYBYŚMY SIĘ? #POTWOJEJSTRONIE
W dniu swoich 13 urodzin Anne była jeszcze wolna
i w prezencie urodzinowym dostała pamiętnik,
niebieską koszulę, puzzle, kubek śmietany, bukiet kwiatów
i dwie piwonie.
Był 12 czerwca 1942 roku.
Anne zaczęła pisać pamiętnik i postanowiła nadać mu imię.
Sobota, 20 czerwca 1942 roku.
„Aby wzmocnić wyobrażenie tego długo wyczekiwanego przyjaciela,
nie będę tu zapisywać fatów, jak większość ludzi.
Chcę, żeby ten pamiętnik był moim przyjacielem
i nazwę go Kitty”.
Kitty jest lustrem, zdwojonym lekiem dla duszy.
Jest dla niej pocieszeniem, porywem i ukojeniem.
Sposobem, żeby powiedzieć,
że cena za zło, którego doświadczyła nie będzie zbyt wysoka.
Że wszystko można powiedzieć wyimaginowanemu przyjacielowi,
pierwszemu z czytelników, których Anne chciałaby mieć,
gdy to wszystko się skończy.
W Bergen-Belsen nie było czasu na pożegnania.
W obozie panował tyfus, a epidemia roznosiła się przez wszy,
ogłupiała ludzi i robiła z nich upiory czekające na śmierć.
Z początku Anne i Margot trafiły wraz z rodzicami
do obozu przejściowego Westerbork na wschodzie Holandii.
Gdy dotarli na miejsce, już 100 000 Żydów zostało deportowanych.
Ostatecznym celem rodziny Franków był obóz w Oświęcimiu w Polsce.
Później obie siostry trafiły do Bergen-Belsen w Niemczech,
gdzie zmarły na tyfus w lutym 1945 roku.
Najpierw Margot, potem Anne.
Strażniczki SS z obozu Bergen-Belsen
były tylko trochę starsze od sióstr Frank.
To młode dziewczyny, które stały się oprawcami,
a najbardziej zaciekła była Irma Grese.
Później skazano ją na śmierć
w procesie przeciwko grupie esesmanów
pojmanych przez te same siły brytyjskie, które uwolniły obóz
15 kwietnia 1945 roku.
Niemcy mieszkający w pobliżu obozów
zostali zmuszeni przez żołnierzy, którzy wyzwolili Żydów,
aby weszli tam i zobaczyli to,
na istnienie czego zawsze przymykali oczy.
Strażnicy z Bergen-Belsen zostali zmuszeni przez brytyjskie wojsko
do zbierania ciał swoich ofiar gołymi rękami
i wrzucania ich do zbiorowych mogił.
W tym miejscu pochowano 23 200 osób.
NIE WIEM, JAK WYGLĄDAŁ TWÓJ OSTATNI DZIEŃ ŻYCIA.
WCIĄŻ MIAŁAŚ NADZIEJĘ? #ZBIOROWEMOGIŁY #ZAGŁADA
Nikt nie wie, gdzie pochowano dwie siostry.
Skończyły tak samo jak inne ofiary, w zbiorowej mogile.
Pozostały po nich tylko nazwiska na czarnym kamieniu.
TUTAJ TWOJE ŻYCIE SIĘ SKOŃCZYŁO, A ZACZYNA SIĘ MOJA PODRÓŻ.
SZUKAM ODPOWIEDZI, GŁOSÓW TYCH, KTÓRZY PRZETRWALI. #ŚWIADEK
Gdy jechali pociągiem do Oświęcimia,
przez sześć czy siedem dni siedzieli we własnym moczu i kale.
Panował głód i mrok,
a do tego odór.
Zanim dotarli do Oświęcimia,
wyglądali jak śmieci,
a z wyrzucaniem śmieci nie miano żadnego problemu.
Wyglądali jak kupa gnoju,
więc nie było problemu, żeby spuścić ich do kanału.
Gdyby Anne przeżyła, miałaby teraz 90 lat.
Może jej wzrok i twarz byłyby podobne do tych kobiet,
które wciąż są dumne z tego, że przeżyły.
Nie czuję nienawiści.
Właściwie to nauczyłam się kochać ludzi.
Ale nienawidzę nazistów.
Nigdy im nie wybaczę tego, co robili dzieciom,
które trafiły do komór gazowych.
URODZONA 16 LISTOPADA 1939 ROKU, DEPORTOWANA 3 MAJA 1944 ROKU
Moje dzieci to zemsta na nazistach,
a wnuki i prawnuki
to sposób na zagranie im na nosach.
Dla wielu te wspomnienia składały się z tajemnic,
długiego milczenia albo półsłowek,
żeby chronić potomnych
przed wspomnieniami, które były zbyt brutalne.
A jednak te wspomnienia zostały przekazane
ich dzieciom, wnukom i prawnukom,
jak gdyby każde pokolenie potrzebowało odnaleźć nowy głos.
Jako mała dziewczynka nie rozumiałam,
co spotkało tak wielką grupę ludzi, w tym moich dziadków.
Potem usłyszeliśmy historię Anne Frank.
Nagle pojawiła się dziewczynka,
w której mogłam rozpoznać siebie
i wtem historia ta stała się dla mnie zbyt prawdziwa.
Przestraszyłam się.
Tragedia Arianny,
która przeżyła cztery obozy koncentracyjne,
odcisnęła się też na trwałe na przedramieniu Lorenza.
Postanowiłem zrobić sobie tatuaż po przeczytaniu jej książki.
Poczułem dużą bliskość względem jej historii
i że jestem fizycznie związany z tym, co stało się z moją babcią.
Głosy członków jej rodziny, którzy zniknęli w obozach,
wybrzmiewają teraz w muzyce Franceski.
Jestem Żydówką, tak jak moja mama, a ojciec jest katolikiem.
Ponad 40 moich krewnych
nigdy nie wróciło z obozów.
Wierzę, że dorastanie z tą świadomością
ukształtowało mnie taką, jaką jestem.
Pamiętam, że miałam straszny kryzys w podstawówce,
gdy zaczęłam uczyć się historii w wieku siedmiu lat.
Zrozumiałam, że ta sprawa dotyczy mnie i mojej rodziny
i pokazuje, do czego zdolni są ludzie.
Gdybym urodziła się 65 lat wcześniej,
pewnie byłabym jedną z ofiar.
GDAŃSK, POLSKA, 1928
DEPORTOWANA Z PARYŻA W 1944 ROKU WRAZ Z MATKĄ
OBOZY KONCENTRACYJNE: DRANCY, AUSCHWITZ-BIRKENAU I BERGEN-BELSEN
Wszystko może pomóc przetrwać.
Recytowanie wierszy z pamięci,
wymienianie przepisów kulinarnych
czy śpiewanie piosenek Edith Piaf.
Włosi śpiewali piosenkę „Mamma” i płakali.
Płakali podczas śpiewania, ale to było miłe.
To był nasz opór.
Sarah została aresztowana podczas największego najazdu
na Francję, który miał miejsce 16 i 17 lipca 1942 roku.
Tysiące Żydów zamknięto w Zimowym Velodromie w Paryżu.
A jednak Sarah stamtąd uciekła.
Przez dwa lata ukrywała się z matką w stolicy.
Później, podobnie jak Anne, aresztowano ją.
Anne miała 15 lat i była o rok starsza.
Pewnego dnia znajomy mojej matki spytał mnie:
„Wiesz, że w mojej chacie
ukrywa się Holenderka o imieniu Anne?”.
Dziewczyna stała przy drzwiach.
Usłyszała, co powiedział mój znajomy i uśmiechnęła się do mnie.
Odwróciła głowę i uśmiechnęła się nieśmiało.
Była już bardzo wychudzona,
ale miała uroczy uśmiech.
OBOJĘTNOŚĆ
POMNIK SHOAH MEDIOLAN, WŁOCHY
Nieszczęście w Bergen-Belsen
rozpoczęło się wraz z ewakuacją obozów na Wschodzie,
zwłaszcza obozów Auschwitz-Birkenau.
Od listopada 1944 roku
tysiące ludzi zaczęło znajdować się w miejscu, w którym tyfus
zaczął w pewnym sensie pełnić tę samą funkcję, co komory gazowe.
Ludzie umierali, w okropnych warunkach.
HISTORYK
Nazistom pozostawało tylko wykopać zbiorowe mogiły,
czym zajmowali się sami więźniowie.
Wrzucano do nich ciała i problem znikał.
Dziś pokoje w sekretnej kryjówce
przy ulicy Prinsengracht 263 w Amstetrdamie świecą pustką,
aby uczcić sześć milionów ofiar nazistów.
Ojciec Anne, jedyny ocalały z ośmiu osób, które tu przebywały,
chciał, aby pozostały puste.
A jednak jesteśmy w pokoju Anne, który wygląda tak, jak w 1942 roku
i widzimy ślady po niej.
Sobota, 11 lipca 1942 roku.
„Najdroższa Kitty,
Przybudówka to idealne miejsce na kryjówkę.
Może jest wilgotna i krzywa,
ale w całym Amsterdamie nie ma bardziej komfortowego ukrycia.
A nawet i w całej Holandii”.
Nastolatka przez dwa lata dzieliła swój pokój
z jednym z gości w domu, panem Pfefferem,
dentystą po pięćdziesiątce, z którym nigdy się nie dogadywała.
Dwa łóżka zwrócone ku sobie i biurko.
Na marzenia zostają tylko ściany.
Deanne Durbin, Ginger Rogers i Greta Garbo w Ninotczce,
a także niemieckie gwiazdy filmowa Heinz Rühmann, Ray Milland,
a także inna pasja Anne,
Sonja Henie, norweska mistrzyni świata w łyżwiarstwie.
Fragmenty życia innych ludzi, które wprowadzały trochę fantazji.
Anne patrzy na ubrania i fryzury.
Ma zdjęcie holenderskiej rodziny królewskiej
i portret młodej Elżbiety, przyszłej królowej Anglii.
To malutki świat,
który jest jest całym życiem od 6 lipca 1942 roku,
kiedy rodzina Franków trafiła do tajnej kryjówki.
Frankowie pochodzili z Frankfurtu i opuścili Niemcy w 1933 roku,
gdy Hitler doszedł do władzy.
Jednak atmosfera pomiędzy lokalnymi Żydami i imigrantami zaczęła się robić napięta.
PORTUGALSKA SYNAGOGA AMSTERDAM
Później pojawiły się pierwsze deportacje
i prawo rasowe.
W 1939 roku Hitler ogłosił propozycję
unicestwienia wszystkich Żydów w Europie.
Żaś 20 stycznia 1942 roku
podczas konferencji w Wannsee w Berlinie
wysoko postawieni naziści i niemieccy urzędnicy rządowi
zapoczątkowali to, co nazwali
„ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej”.
CENTRUM PAMIĘCI O HOLOKAUŚCIE SKOPJE, PÓŁNOCNA MACEDONIA
Tym, co odróżnia Shoah od innych ludobójstw jest to,
że oprawcą było najbardziej rozwinięte społeczeństwo wśród cywilizacji Zachodu,
które korzystało ze wszelkich narzędzi w celu siania zniszczenia.
Po drugie, Niemcy prowadziły ewidencję.
Stąd jest to najbardziej udokumentowane ludobójstwo w historii.
Po trzecie, tylko Niemcy wpadły na pomysł,
aby zgładzić wszystkich Żydów na całym świecie.
Ludobójstwo objęło 22 kraje.
Ewoluowało przez 12 lat, zaś zabójstw dokonywano przez cztery lata.
Nie w gniewie, lecz w systemowym programie unicestwienia.
WŁOCHY, ROK 1933
DEPORTOWANA Z SAN DANIELLE DEL FRIULI W ROKU 1944 Z RODZINĄ
OBOZY: RISIERA DI SAN SABBA, AUSCHWITZ-BIRKENAU,
RAVENSBRUCK I BERGEN-BELSEN
Ariannę aresztowano latem.
Właśnie wtedy Anne cieszyła się z lądowania w Normandii,
i zamachu grupy Niemców na Hitlera.
Anne była optymistką i wierzyła, że od października
znów będzie mogła usiąść przy szkolnej ławce.
Czuła, że zbliża się jej wolność.
Zamiast tego Arianna, która już straciła swoją,
znalazła się twarzą w twarz z Irmą,
z tą samą urokliwą kobietą, która miała na sobie mundur
i trzymała w ręku broń.
Arianna miała wtedy zaledwie 11 lat.
Poszłam trochę pobiegać,
ale tuż przed moim blokiem zwolniłam,
ponieważ zbliżało się do mnie
trzech lub czterech dobrze ubranych nazistów.
Irma Grese była za mną.
Wszyscy się w niej kochali.
Jak to dziecko, nagle się odwróciłam, bo byłam ciekawa,
a Irma Grese trzymała wycelowaną we mnie broń.
Wtedy zrozumiałam, że mogę umrzeć.
JAK LUDZIE MOGĄ BYĆ TAK NIELUDZCY?
NIE UMIEM WYOBRAZIĆ SOBIE TEGO CIERPIENIA #ODWAGA #WYTRWAŁOŚĆ
Jeśli nie jesteś sam, łatwiej jest przetrwać.
Dobrze mieć siostrę, która ci pomoże.
Matka była w stanie oddać życie za łyżkę zupy.
Dobrze mieć przyjaciela, który nauczy cię kraść chleb
z kieszeni kogoś, kto umiera.
W obozie to nie był grzech.
Tam trzeba było szybko dorosnąć,
nauczyć się dyscypliny, przetrwania, egoizmu i brutalności.
Często przetrwało się dzięki łutowi szczęścia.
TATIANA I ANDRA BUCCI FIUME, WŁOCHY, LATA 1937 I 1939
DEPORTOWANE W ROKU 1944 WRAZ Z RODZINĄ
OBOZY: RISIERA DI SAN SABBA I AUSCHWITZ-BIRKENAU
Pamiętam, jak przyszedł pewien mężczyzna,
mógł to być Mengele,
któy spytał, czy chcemy iść do mamy.
Joseph Mengele, zwany w Oświęcimiu jako Anioł Śmierci,
był odpowiedzialny za dzieci
i eksperymentował głównie na bliźniętach.
Andra i Tatiana miały po cztery i sześć lat.
Pewnego dnia ustawiono je w kolejce przed barakiem.
Były siostrami, ale wzięto je za bliźniaczki.
Dlatego wciąż żyły.
Ich kuzyn, Sergio, również stał w tej kolejce.
Szalony lekarz z Neengamme, który przeprowadził jakieś eksperymenty
związane z gruźlicą i węzłami chłonnymi na dorosłych,
postanowił, że poeksperymentuje na dzieciach.
Poprosił Mengelego o te dzieci.
Jeden ze strażników, który się do nich przywiązał, ostrzegł je.
„Gdy każą wam wystąpić,
nie róbcie tego, jeśli chcecie ujrzeć matki”.
Ostrzegaliśmy Sergia, aby tego nie robił, ale nie posłuchał.
Dwadzieścioro dzieci,
po 10 chłopców i dziewczynek, wystąpiło z szeregu.
Gdy myślę o tym, że odszedł, wierząc, że spotka się z mamą,
a zamiast tego poszedł na śmierć w swoje siódme urodziny,
nadal czuję taki ciężar na sercu, którego nie sposób opisać.
Dlaczego Żydzi?
Hitler chciał stworzyć rasę panów,
i był przekonany,
że światem muszą rządzić najsilniejsi,
a jeśli nie rządzą, to będą osłabiani.
Otto Frank od miesięcy przygotowywał kryjówkę
na tyłach swojej fabryki pektyn i przypraw.
Otto Frank kilkakrotnie próbował uzyskać wizę
dla siebie i rodziny, żeby wyjechać z Holandii,
na przykład do USA, ale nigdy się nie udało.
Piątego lipca 1942 roku
Margot została wezwana do obozu pracy w Niemczech.
Gdyby w ciągu dwóch lub trzech dni
nie stawiła się na komisariacie, przyjechałaby po nią policja.
Anne i jej rodzice uciekali bez walizek.
Ich piersi zdobiła żółta gwiazda, czyli piętno niesławy.
Z jednej strony mamy wstydliwą liczbę, która oznacza,
że 75% populacji Żydów w Holandii deportowano i zgładzono.
To zdecydowanie najwyższy procent wśród krajów Europy Zachodniej.
Z drugiej strony mamy kraj i miasto,
w których transport publiczny podjął strajk w lutym 1941 roku,
z powodu tego, co uczyniono Żydom w Amsterdamie.
To jedyny przykład
w całej Europie,
który był znakiem oporu
niewiarygodnie odważnych, zwykłych ludzi.
Gdy naziści postanowili fizycznie wyeliminować Żydów,
zaprojektowali obozy służące wyłącznie do eksterminacji
wszystkich mieszkańców gett w Europie Wschodniej.
Żydzi w Europie Zachodniej byli w innej sytuacji.
Tam było zbyt mało Żydów, by zakładać getta, jak na Wschodzie.
Dlatego naziści opracowali inną strategię.
Organizowali naloty przy współpracy miejscowej ludności.
Zbudowali wtedy obozy przejściowe.
Ostatecznym celem był tylko jeden obóz.
Miejsce stworzone do zabijania Żydów,
w którym mała część z nich miała pracować,
jak gdyby chciano nieco opóźnić ich śmierć.
Jedynymi ludźmi, którzy czasem się z nimi mieszali
byli Sinti i Romowie.
@KATERINAKAT JECHAŁA Z WESTERBORK W HOLANDII
DO BERGEN-BELSEN W NIEMCZECH
OBÓZ WESTERBORK HOLANDIA
Europa płonęła.
Ale wieści o głodzie, wojnie i nalotach docierały do ludzi w domach,
w których prowadzili powolne, ciche życie.
Anne pisze do Kitty, jak udaje się jej zabić nudę,
przeżyć dłużące się godziny i mieszkać z innymi,
a także o zazdrości o siostrę i kłótniach z mamą.
Poniedziałek, 28 września 1942 roku.
„Najdroższa Kitty,
oni krytykują wszystko, co ze mną związane.
Moje zachowanie, osobowość, maniery, każdy centymetr ciała,
od stóp do głów.
Jestem tematem plotek i debat”.
Mówi się, że aby dorosnąć, trzeba zabić ojca i matkę.
Anne to robi, jak wszyscy jej rówieśnicy.
Buntuje się, odmawia i krytykuje.
Jest słodka, ironiczna i zabawna.
To mądra nastolatka i żywa dziewczyna, ciekawa świata.
Jest pełna ambicji, uczuć, miłości i wyobraźni.
PSYCHOLOŻKA ETNICZNA
Sytuacja uwięzienia, w której się znalazła,
rozwijała jej inteligencję i zdolność myślenia.
Była uradowana,
gdy dostała parę czerwonych butów od Miepa,
jeden z czterech pracowników jej ojca,
który pomagał przetrwać ludziom w kryjówce.
To Miep zachował pamiętnik dziewczyny po jej aresztowaniu.
Anne uczy się, pochłania książki, a jej nastrój często się zmienia.
W pewnym momencie ironizuje z powodu siniaków
na czołach bliskich, którzy nie mogą się przyzwyczaić
do wielkości drzwi obrotowych,
a za chwilę rozpaczliwie pragnie przyszłości dla najbliższych.
Widzę ją w tekstach, które napisała.
Czasami widzę w niej młodą, zabawną dziewczynę,
zaś w niektórych momentach jest osobą,
z którą nigdy bym się nie zaprzyjaźnił.
W niektórych momentach jestem pod wrażeniem tego,
jak opisała swoje otoczenie oraz sytuację polityczną
i rozumie, co dzieje się w społeczeństwie.
Ten widok z kryjówki,
z tej przybudówki, na świat zewnętrzny, naprawdę robi wrażenie.
Piątek, 9 października 1942 roku.
„Najdroższa Kitty,
nasi żydowscy przyjaciele i znajomi
są tłumnie wywożeni.
Gestapo brutalnie ich traktuje
i wywozi wagonami dla bydła do Westerbork.
Ci ludzie nie mają co jeść i pić.
Woda jest dostępna tylko godzinę dziennie.
Mają tylko jedną toaletę i zlew
na kilka tysięcy ludzi.
Skoro w Holandii jest tak źle,
to jak musi być w odległych i niecywilizowanych miejscach,
do których wysyłają ich Niemcy?
Musimy założyć, że większość z nich jest mordowana.
Według angielskiego radia są zagazowywani.
Może to najszybszy sposób na śmierć.
Czuję się okropnie”.
Anne i jej rodzina opuszczą Westerbork
ostatnim transportem jadącym do Oświęcimia
trzeciego września 1944 roku.
MIEJSCE PAMIĘCI W WESTERBORK HOLANDIA
KAŻDY KAMIEŃ SYMBOLIZUJE JEDNĄ OFIARĘ: ŻYDA, ROMA, PARTYZANTA.
OZNACZAJĄ 102 000 ODEBRANYCH ŻYĆ. #PRZEŚLADOWANIE #OPÓR
Pamiętam, że bawiliśmy się śnieżkami,
ale zawsze otaczała nas śmierć.
W obozie, wśród naszych baraków,
leżały stosy ciał.
Widok tych trupów,
które próbowano wepchnąć do baraku,
stał się dla nas czymś normalnym.
KATERINAKAT BYŁA W PODRÓŻY DO PRAGI W REPUBLICE CZESKIEJ
Z WESTERBORK W HOLANDII.
ŻYDZI
PRAGA, CZECHOSŁOWACJA, ROK 1928
DEPORTOWANA Z RODZINĄ W ROKU 1941
OBOZY: TEREZIN, AUSCHWITZ-BIRKENAU, FREIBERG I MAUTHAUSEN
Kiedy policja zapukała do drzwi Helgi, był 4 grudnia 1941 roku.
Na zewnątrz Mołdawa płynęła w ciszy.
Było już ciemno.
Dla Żydów w Pradze trwała już godzina policyjna.
W jej domu panował jednak wielki chaos.
Wszyscy szykowali się do wyjścia.
Rozkaz transportu zawsze przychodził w nocy.
Helga miała 12 lat, tak jak Anne.
Obie były ofiarami prawa rasowego.
Już wcześniej zostały wyrzucone ze szkoły,
a Anne musiała opuścić instytut Montessori.
Mój pierwszy rysunek powstał w Terezínie
i przedstawiał dzieci lepiące bałwana.
Oczywiście było to dalekie od prawdy,
bo w Terezínie nie mogliśmy tego robić.
To było raczej wspomnienie z mojego dzieciństwa.
W ten czy inny sposób udało mi się go potajemnie przekazać
mojemu tacie, który powiedział: „Rysuj, co widzisz”.
Zaczęłam więc rysować swoje życie w Terezínie.
Ten bałwan był moim pierwszym rysunkiem, jaki wykonałam w Terezínie,
ale też mój ostatni rysunek jako małej dziewczynki.
SKĄD CZERPAĆ SIŁĘ? JAK SIĘ PRYZWYCZAIĆ?
CZY JA BYM UMIAŁA TO ZROBIĆ? #BUNT #WYOBRAŹNIA
Kazali nam ciągle się bawić.
Musieliśmy śpiewać po niemiecku.
„Pokaż stopy, pokaż buty”.
Stopy mnie już bolały
Nie miałem środków ani rodziny, Tylko ja nie mam polubień.
Nie chciałam śpiewać po niemiecku i robić karuzeli.
Również dlatego, że mama stała na zewnątrz
i być może czekała na posiłek.
Kapo mocno mnie biczował,
bo krzyczała do mnie „Śpiewaj i się kręć”.
Miałam posiniaczone nogi, bo ich bicze zrobione były z gumy,
a w środku miały żelazny drut.
Chciałbym zagrać...
ale nie w tym obozie.
Bawiliśmy z wszami.
Na samą myśl mam ochotę podrapać się po głowie.
Było nas może pięć czy sześć, każda z nas brała swoją wesz
i kładła pięć centymetrów od rąbka sukienki.
Ta, który dotarła do rąbka, wygrywała.
Nie było nic do wygrania, ale to była nasza zabawa.
Czwartek, 19 listopada 1942 roku.
„Najdroższa Kitty,
to jak dawne polowanie na niewolników.
Nie chcę tego lekceważyć, gdyż to zbyt tragiczne.
Wieczorami, gdy jest ciemno,
często widzę długie kolejki dobrych, niewinnych ludzi
idących w towarzystwie płaczących dzieci,
a kilku mężczyzn wydaje im rozkazy i bije dopóty, dopóki nie upadną.
Nikogo nie oszczędzą”.
Moim zdaniem moralna perspektywa
oraz lekcja moralności wynikająca z tej historii
dotyczy tych chwil,
w których ludzie dokonują wyborów,
że chcą komuś pomóc,
podejmują decyzję o współpracy, zdradzie,
ale większość nie miała wyboru.
W nocy goście w domu zwykli słuchać w Radio Orange
transmisji radiowych BBC przez rządu holenderski na uchodźstwie.
Wstrzymując oddech, śledzili postępy po lądowaniu w Normandii.
Otto zaś powiesił mapę na ścianie, na której zaznaczał każde zwycięstwo.
Obok były znaki życia.
Miarka wzrostu jego córek.
Trzynaście centymetrów w dwa lata u Anne
i jeden centymetr dla Margot.
Zacząłem szukać sposobów na zbudowanie bariery,
która chroniłaby mnie przez sztukę.
Według Adorno po Oświęcimiu poezja nie może istnieć.
Uważam, że jest odwrotnie.
To, co kreacja piękna, sztuka, muzyka dają ludziom,
to jedyna odpowiedź na koszmar ludzkości.
My, którzy zajmowaliśmy się ocalałymi i ich rodzinami przez ostatnie 30 lat
dostrzegamy pewną rzecz,
którą widać również w czwartym pokoleniu.
O co chodzi?
O zabitych podczas Shoah.
Zmarli proszą o zemstę.
To ciężar, jaki leży na ich potomkach.
To misja, a ofiary holokaustu mówią:
„Pomścijcie nas.
Jestem synem lub córką pewnego Żyda,
zniszczcie to, co zrobili nam naziści,
zmówcie za nas Kadisz”.
Kadisz Mournera to jedna z najstarszych żydowskich modlitw.
Jej słowa towarzyszą śmierci każdego Żyda.
Ale w obozie koncentracyjnym
słowa żałoby,
również dla tych, którzy już nie wierzą w Boga,
straciły znaczenie.
Teraz ich grobami są te ściany,
na których wypisano nazwiska,
które odnawia się z dbałością, aby nie wyblakły.
Celem pomników holokaustu jest to, żeby wypełnić pewną lukę
i odnaleźć swoje dziedzictwo.
Mój dziadek zginął w obozie.
Mój ojciec był deportowany.
Wierzę, że tę traumę można przekazać dalej.
Przekazałem ją córkom.
Choć wierzę, że to nie tylko trauma...
DYREKTOR JEWPOP.COM
…ale też historia, spuścizna i odpowiedzialność.
Stworzyłem magazyn online.
Nazywa się Jewpop i ku mojemu zaskoczeniu
najwięcej czytelników mają historie o holokauście.
KATERINAKAT BYŁA W PODRÓŻY DO FRANCJI Z REPUBLIKI CZESKIEJ
CHCIAŁABYM ZROZUMIEĆ, CO CZUJĄ DZIECI I WNUKI OCALAŁYCH.
JADĘ DO PARYŻA, ŻEBY SIĘ Z NIMI SPOTKAĆ. #DZIEDZICTWO #PRZEKAZANIEPAŁECZKI
MUZEUM HOLOKAUSTU PARYŻ
Fanny w 1942 roku miała cztery lata,
kiedy jej matka znalazła dla niej nianię w Sucy-en-Brie,
niedaleko Grenoble.
Ukrywała się tam przed prześladowaniem.
Teraz mieszka w Izraelu,
ale przyjechała do Paryża na wystawę o holokauście
w towarzystwie trzech z dziesięciorga wnucząt.
Jestem tą ukrywającą się dziewczyną,
nośnikiem pamięci
o moim dziadku, który zginął z głodu w łódzkim getcie,
o moim ojcu, którego deportowano transportem numer cztery, ale wrócił,
a także o ojcu męża, który został brutalnie zamordowany
i utopiony przez kapo w Oświęcimiu.
Kiedy mówię o holokauście, czasami nawet rozśmieszam dzieci.
„Madame”, mówią.
„Opowiada pani o Shoah, a my się nawet nie boimy”.
Odpowiadam, że nie chcę ich straszyć
i mówię im to wszystko, żeby mogły przekazać innym,
że to nie żadna fikcja ani legenda,
tylko prawda.
Widzieliśmy zdjęcia na ścianach i wszystkich, którzy zginęli.
Należeli do twojej rodziny,
ale nie wiedzieliśmy, że to również część nas.
Myślę, że dopiero gdy się od tego odcięłam
i wyniosłam do innego kraju,
dorosłam i założyłam własną rodzinę,
zaczęłyśmy znajdować język
i ze sobą rozmawiać.
Po raz pierwszy te historie wydały się bardzo prawdziwe.
Nie były już tak przytłaczające, bo nie chodziło o sześć milionów ludzi,
tylko o moją babcię, jej ojca i jego siostrę.
To byli prawdziwi ludzie.
Dla dziecka to zbyt wiele.
Teraz, gdy mam 30 lat,
sama decyduję o sobie
i chciałbym aktywnie wziąć w tym udział
i to jakoś upamiętnić.
Cieszę się, że przyjechałam z nią,
żeby to zobaczyć i z nią być.
Ona nie bierze niczego za pewnik.
Tego się od niej nauczyliśmy.
Z Omerem, który był żołnierzem,
weszliśmy do Oświęcimia z flagą Izraela
i opuściliśmy obóz niosąc flagę Izraela.
Ocaleni milczeli przez wiele lat.
Przez raz, wstyd i strach przed tym, że nikt im nie uwierzy.
Wierzę, że nie ma nic straszniejszego,
niż chcieć opowiedzieć, co przeżyli ocaleni
i usłyszeć od kogoś:
„Dobrze, ale nie tylko ty cierpiałeś”.
Są ludzie, którzy mają już po 75 lat
i zdecydowali się wziąć udział w naszych spotkaniach.
Mówią: „Choć raz przestaniemy być anonimowi,”
a później znów staniemy się Żydami”.
Moje dzieci są katolikami, tak samo jak mąż,
ale nie musimy się już ukrywać.
Muszę poznać innych Żydów i przyznać, że jestem Żydówką.
Poniedziałkowy wieczór, 8 listopada 1943 roku.
„Najdroższa Kitty,
widzę naszą ósemkę w przybudówce, jakbyśmy byli skrawkiem błękitnego nieba,
otoczonym groźnymi, czarnymi chmurami.
Idealnie okrągłe miejsce, w którym się znajdujemy jest bezpieczne,
ale chmury się do nas zbliżają
a pierścień między nami a niebezpieczeństwem
coraz bardziej się kurczy.
Otacza nas ciemność i niebezpieczeństwo,
a w desperackich poszukiwaniach ucieczki stale wpadamy na siebie.
Patrzymy na walki na dole oraz na spokój i piękno na górze.
W międzyczasie odcięła nas ciemna masa chmur
i nie możemy iść ani w górę, ani w dół.
Wyłania się przed nami jak nieprzenikniona ściana,
która próbuje nas zniszczyć, ale jeszcze nie zdołała.
Mogę tylko krzyczeć i błagać, aby pierścień szeroko się rozpostarł
i nas wypuścił”.
JAK PIĘKNA JEST WOLNOŚĆ I MOŻLIWOŚĆ PORUSZANIA SIĘ.
ANNE, WIEM, ŻE NIC NIE JEST OCZYWISTE.
#TOTALITARYZM #PRAWA
Po wojnie Holokaust pozostał w tle,
jakby był jedną z wielu zbrodni nazistów.
Dopiero podczas procesu Adolfa Eichmanna,
który rozpoczął się 11 kwietnia 1961 roku w Jerozolimie,
milczenie zostało przerwane.
Nie tylko przed ławą przysięgłych
jako jedna z głównych odpowiedzialnych
za to, co wydarzyło się podczas deportacji i eksterminacji Żydów,
ale był to też pierwszy raz,
gdy opowiedziano o ludobójstwie.
Podczas procesu ofiary wysunęły się na pierwszy plan.
Głosy 111 świadków, po 15 latach milczenia,
dzień po dniu,
zmieniały się we wspomnienia i oskarżenia.
Urodziłam się w 1961 roku podczas procesu Eichmanna.
Przyszłam na świat 20 dni po terminie.
Wiele lat później zrozumiałam, że to opóźnienie
wynikało ze strachu mojej mamy przed rodzeniem dzieci.
Dlatego czuję, że zawsze o tym wiedziałam.
Pamiętam historie, które mi opowiadała, gdy byłam małą dziewczynką.
Pamiętam dziwne odpowiedzi mamy.
Gdy czegoś potrzebowałam, zwykle odpowiadała:
„Rób tak, jakbyś była sama na świecie”.
Wykształciła w nas dużą niezależność.
Aby zaakceptować przeszłość matki, Laura musiała się od niej zdystansować.
Potem zamieszkała w Paryżu
i wzięła udział w zajęciach psychologicznych.
Nie mówiła o tym swoim dzieciom
i pozwoliła Ariannie również to zrobić, gdy była nastolatką.
Ten tatuaż związany jest z tożsamością.
Być może wiąże się z tym,
że tęsknię za członkami rodziny, których nigdy nie poznałem.
Najpierw rozmawiałem o tym z babcią
bo tylko jej opinia się dla mnie liczyła.
Na początku powiedziała „nie”.
Chciała mnie chronić i bała się,
że coś podobnego może się zdarzyć,
ale teraz jest z tego dumna.
Najbardziej bolało mnie to, że w drodze powrotnej była sama.
Czuła okropny ból wracając bez rodziny.
Takiej samotności nie da się ukoić.
To samotność, za którą my, jej dzieci,
również czujemy się odpowiedzialni. I tyle.
Wzruszyłam się.
Syn lub córka jest na pierwszej linii.
Dziecko urodzone przez ocalałą kobietę
nie ma na celu rozliczać się z historią,
lecz jego misją jest zapełnić miejsce, którego nigdy nie da się zapełnić.
Co masz wypełniać po przeżyciu obozu?
Nie wierzę, że mama kiedykolwiek wyszła z obozu.
Pewna jej część została w tamtym miejscu.
Ta blond dziewczynka to Arianna.
Fotografia pochodzi z dnia,
w którym została ochrzczona wraz z siedmioma braćmi, 5 maja 1935 roku.
Jej tata był Żydem, mama zaś katoliczką.
Dla nazistów Szörényisowie byli tak zwanymi mieszańcami.
Dziewięcioro z nich trafiło do obozów.
Arianna i jej brat Alessandro przeżyli eksterminację.
Zmuszano nas do ładowania zwłok.
Dwie dziewczyny musiały trzymać za ręce, a dwie za nogi.
Nawet we cztery nie miałyśmy dość siły.
Musiałyśmy ciągnąć te trupy.
Aż pewnego dnia jeden z nazistów pojął, że nie dajemy rady i nas pobił.
Ukarał nas i kazał nam godzinami stać z kamieniem w ręku,
żeby udowodnić, że oni są silniejsi
i że mamy robić to, co nam każą.
Na zewnątrz wszyscy przeżywają tragedię.
Piątek, 13 stycznia 1943 roku.
„Mogłabym godzinami opowiadać o cierpieniu, które przyniosła wojna,
ale byłabym bardziej nieszczęśliwa.
Możemy tylko spokojnie czekać, aż to się skończy.
Żydzi i chrześcijanie czekają.
Cały świat czeka,
a wielu czeka na śmierć”.
Kiedy pojedzie się do Oświęcimia,
nie sposób to wszystko zrozumieć.
Primo Levi pisze: „Tutaj nie ma powodu,
a jeśli nie ma powodu, to nie zrozumiesz tego, co widzisz”.
Mój numer to 7142.
Gdy już trafię do grobu, robaki to ze mnie wygryzą,
ale na razie to jest mój znak.
To znak życia, który zachowam.
Moja matka miała intuicję,
która okazała się pomocna w zjednoczeniu naszej rodziny.
Zawsze przypominała nam o naszym imieniu i nazwisku
i że jesteśmy z Włoch.
Andra i Tatiana zostały same, tuż po wytatuowaniu numerów.
Ale czasem ich matka odwiedzała je w tajemnicy.
Więzienie, zmęczenie i codzienne życie w nędzy zmieniły ją.
Nie odważyłyśmy się do niej podejść,
bo chyba się bałyśmy.
Nie była już naszą piękną mamą.
Była bardzo chuda.
To, że nie chciałyśmy się do niej przytulać
wróciła mi do głowy,
gdy tuliłam swojego najstarszego syna, Stefano.
Pomyślałam wtedy o mamie z tamtych czasów
i o tym, na jakie cierpienie ją skazałyśmy.
I to właśnie myśli o mamie utrzymywały Ariannę przy życiu,
gdy w Oświęcimiu została rozdzielona z nią i pięcioma siostrami.
Mamie udało się mnie czasami odwiedzić,
a pewnego dnia, gdy ją zobaczyłam powiedziałam,
że chcę jej dać coś ładnego.
Dałem jej kosteczkę masła i dwa ugotowane ziemniaki.
A potem uciekłam, by się rozpłakać.
Siostra powiedziała, że jeśli zobaczą, że płaczę za drutem kolczastym,
to nigdy więcej nie przyprowadzi do mnie mamy.
Od tamtej chwili starałem się być silniejszy i mądrzejszy.
Udawałam, że nie płaczę,
ale zawsze trzymałam coś dla mamy.
Dwieście trzydzieści tysięcy dzieci i nastolatków
deportowano do Oświęcimia.
Jedynie 700 przeżyło,
gdy Sowieci przybyli na miejsce 27 stycznia 1945 roku.
Pokolenie Anne zostało zniszczone.
„Najdroższa Kitty,
uwierz, gdybyś przez półtora roku była zamknięta,
to mogłoby to być dla ciebie zbyt wiele.
Ale uczuć nie można ignorować,
choćby nie wiem jak były niesprawiedliwe i niewdzięczne.
Tęsknię za jazdą na rowerze tańcem, gwizdaniem,
spojrzeniem na świat i poczuciem młodości i wolności”.
Optymizm Anne i tysiąca innych nastolatków
podsycał iluzję możliwej wolności.
Dziewczyny takie jak ona, jak Sarah w obozie Drancy we Francji,
chciały wierzyć w przyszłość za wszelką cenę.
„Powiedz Jean, że wyjeżdżamy, ale wrócimy,
a Louisowi, że nie wiemy, dokąd nas zabierają,
ale kiedyś znów się zobaczymy”.
Słowa nadziei płynęły z wielkiej kamienicy w Drancy,
obozu tymczasowego, przez który przeszło co najmniej 700 000 francuskich Żydów.
Bilet, wołanie o pomoc, że ci, którzy byli w środku
próbowali dostać się do Francji i rodzin.
List taki jak ten, który wciąż jest w rękach Sary,
napisany przez jej matkę dzień przed ich wyjazdem
w zamkniętym konwoju, który zabierze ich do Oświęcimia.
MIEJSCE PAMIĘCI O HOLOKAUŚCIE DRANCY, FRANCJA
TO BYŁ OBÓZ PRZEJŚCIOWY DLA ŻYDÓW TRANSPORTOWANYCH DO OBOZÓW ZAGŁADY.
CZY CZAS WYMAZUJE WSPOMNIENIA? #SEPARACJA #NIEZNANE
Wszyscy ludzie uwięzieni w Drancy
wiedzieli, że będą przetransportowani na Wschód.
FOTOGRAF
Nie wiedzieli dokąd.
Zaczęli mówić, że pojadą do Pitchipoi.
Było to mityczne, nieokreślone miejsce.
Drandy i Oświęcim dzieliły 2000 kilometrów.
Był to korytarz śmierci dla francuskich Żydów.
Razem z przyjacielem, Jeanem Francoisem Lamim,
chcieliśmy odbyć tę samą podróż śmierci.
Zbliżając się do Niemiec Wschodnich lub Polski
wydaje się, jakby podróżowało się w przeszłość.
Jeśli chodzi o ślady, jakie pozostały,
są to graffiti z nazistowskimi symbolami.
To smutne, że wciąż widać
znaki nienawiści w postaci nazistowskich symboli.
Ten barbarzyństwo nie mogło przetrwać aż do dziś.
Istnieją neonaziści,
zdarzają się ataki, widać antysemityzm i rasizm,
co dla mnie oznacza tyle,
że ludzie niczego się nie nauczyli z tego, co się stało.
Boję się sytuacji we Francji.
Odbywają się pewne ruchy i wiece.
Mamy do czynienia z szybkim rozwojem rasizmu.
Mówię młodym ludziom, że my jesteśmy ostatnimi świadkami,
a oni są moimi świadkami i muszą zamknąć drzwi
dla tych, którzy zaprzeczają Holokaustowi i dla neonazistów,
bo wszędzie jest ich wielu”.
Jesteśmy świadkami wzrostu nastrojów antysemickich,
które pozwalają wyrażać nienawiść.
Obecnie mamy do czynienia z kumulacją,
ponieważ Internet to swoisty megafon,
a media społecznościowe pełne są hejterów.
Jest to bardzo niebezpieczne zjawisko.
Po Anne pozostały tylko liczne zdjęcia i tylko jeden film,
na którym wychyla się z okna swojego domu w Amsterdamie,
w którym Frankowie mieszkali przed ukryciem.
Pod nią są nowożeńcy.
Jej sąsiad się żeni.
Ktoś w domu ją woła, a ona się uśmiecha.
Potem wraca i patrzy, co się dzieje na zewnątrz.
Anne Frank wbrew sobie
stała się ikoną Holokaustu.
To prawda, że Anne Frank jest wykorzystywana przez ludzi,
którzy są antysemitami i rasistami.
Widzieliśmy to na włoskich stadionach.
Wierzę, że za tym stoi jej status ikony.
Jeśli musisz kogoś skrzywdzić, bądź zły,
musisz znaleźć mocne słowa i przemawiające obrazy.
A co jest mocniejsze od twarzy Anne Frank,
żeby powiedzieć, że to się nigdy nie wydarzyło
i że to tylko twarz?
Twarz fotografowana dziesiątki razy.
Zdjęcia rodzinnych chwil, miłości jej ojca.
Wszystko zatrzymało się, gdy Anne miała niecałe13 lat
i Frankowie zaczęli się ukrywać.
Od tamtej chwili twarz Anne zniknęła.
Słowa jej pamiętnika stały się potężną spuścizną.
Środa, 23 lutego 1944 roku.
„Najdroższa Kitty,
wyjrzałam przez otwarte okno
i moje oczy objęły dużą część Amsterdamu
ponad dachami, aż po horyzont.
Pasek bladego błękitu był prawie niewidoczny.
Pomyślałam, że dopóki to istnieje,
to słońce i bezchmurne niebo,
i póki mogę się nimi cieszyć, jak mogę być smutna?”
Peter van Pels miał 16 lat, gdy przyjechał do kryjówki
z matką i ojcem.
Na początku Anna uważała,
że był „raczej nieśmiałym i nudnym dryblasem”.
Minęły prawie dwa lata.
Miała dwój pierwszy okres i odkrywała swoją seksualność.
W pamiętniku zapisała: „Peter to miły i kochany chłopak”.
Był kimś, z kim mogła godzinami przytulać się i rozmawiać,
skrywając się na strychu, pod osłoną skrawka nieba.
MYŚLĘ O ANNE I PETERZE I O ICH PIERWSZEJ I JEDYNEJ MIŁOŚCI
#MIŁOŚĆWUKRYCIU #UWIĘZIENIE
Niedziela,16 kwietnia 1944 roku.
„Najdroższa Kitty,
zapamiętaj wczorajszą randkę,
gdyż był to dla mnie dzień pod znakiem czerwonej litery.
Czyż to nie ważny dzień dla każdej dziewczyny,
gdy całuje się po raz pierwszy?
Dla mnie to równie ważne”.
To Peter przejął inicjatywę
mimo że był nieco niezdarny
i złożył pocałunek w połowie na policzku i w połowie na uchu.
A potem Anne napisała:
„Było cudownie.
Ledwo mogłam mówić, gdyż tak wielką odczuwałam przyjemność.
Pogłaskał mnie po policzku i ramieniu, trochę niezdarnie,
i bawił się moimi włosami.
Nasze głowy prawie cały czas się stykały.
Nie potrafię opisać tego uczucia, jakie mnie ogarnęło.
Ze szczęścia nie mogłam mówić, on również”.
Dwanaście dni później odbył się prawdziwy pocałunek,
a Anne przejęła inicjatywę.
Piątek, 28 kwietnia 1944 roku.
„Najdroższa Kitty, podszedł do mnie, a ja objęłam go za szyję
i pocałowałam go w lewy policzek.
Miałam go pocałować w drugi policzek, gdy nasze usta się spotkały
i przycisnęły się do siebie.
W oszołomieniu ciągle trwaliśmy w objęciu
i chcieliśmy, by to trwało wiecznie”.
Anne i ja urodziłyśmy się w 1929 roku.
Miałyśmy po 14 lat,
gdy doświadczyliśmy naszej pierwszej miłości.
Anne Frank pisze o tym w swoim pamiętniku.
Ja również o tym napisałam w swoim.
Ukochanego poznałam tam, w Terezínie.
Ukryłam dwie koszulki Otta.
Nie wiem, po co trzymam przez tyle lat.
Zachowałam je na pamiątkę.
Wiem, że był w Dachau i zmarł kilka dni po wyzwoleniu.
Helga ma dom pełen motyli
na pamiątkę wiersza, który usłyszała w obozie
i który recytowała jej koleżanka, Hanusha.
Wiersz brzmiał „Nie ma motyli,
nie ma więcej motyli w Terezínie”.
Rysunki Helgi pomogły jej przetrwać,
zaś Anne pomogło pisanie.
Pamiętam, że kiedyś czytałam opowieść o wiolonczelistce,
która twierdziła, że przetrwała i nie oszalała,
ponieważ cały czas myślała o muzyce.
Ciągle grała w myślach.
Myśląc o muzyku, który powtarzał w głowie cały repertuar,
wszystkie utwory, które znał, czuję się bardzo poruszona.
Terezín był największym gettem w czasie okupacji Czechosłowacji.
Było także poczekalnią do obozów zagłady.
Ze wszystkich okupowanych krajów naziści wysłali tam
bohaterów wojennych, największych intelektualistów,
uczonych, muzyków, aktorów...
Wszystkich, którzy byli sławni, Żydówki i mieszańców.
Naziści chcieli pokazać światu,
że gdy Niemcy są na wojnie lub ktoś ich bombarduje,
Żydzi żyją bez obaw w mieście-fortecy
gdzie mogą nawet organizować imprezy kulturalne
i pokazują Żydów ta, jakby ci żyli w niebie.
Niemcy nakręcili nawet film.
Ich przywódca podarował Żydom miasto.
Zorganizowali też wizytę Czerwonego Krzyża,
która niestety poparła tę wielką mistyfikację,
ten gigantyczny kamuflaż.
Gdy Helgę przeniesiono do Oświęcimia,
jej wujek zabrał jej rysunki i umieścił je za ścianą.
Oszczędzono je.
W obozach zakazano filmowania i fotografowania.
Jednak drobne ślady codziennego życia co jakiś czas się pojawiały,
jak te zdjęcia zrobione w Terezínie przez robotnika,
który przybył spoza obozu, żeby wykopać rów.
Te zdjęcia przedstawiają dziewczynę, która zabiera owce na pastwisko.
Jest to Doris Grozdanovičová.
To był jej obowiązek w obozie.
Ma obecnie 93 lata i mieszka w Pradze.
W domu trzyma ponad 1000 pluszowych owiec.
To prezenty z całego świata.
Moja mama zmarła tam w wieku 50 lat.
Była chora.
Moja babcia zmarła dwa tygodnie po przyjeździe.
Jeśli chodzi o mojego ojca,
wiedziałam, że był deportowany,
ale zawsze miałam nadzieję, że wróci.
Więcej go nie widziałam.
Choćby się paliło, Doris co tydzień wybiera się do Terezína
i opowiada swoją historię.
Historię buntu i odwagi.
Mogę tylko wyobrazić sobie Terezín oczami młodej dziewczyny.
Spędziłam tam niemal trzy i pół roku.
Świętowałam tam urodziny cztery razy.
Miałam 16, 17, 18 i 19 lat
i nie mogłam doświadczyć, co znaczy życie na wolności.
Istnieje hymn Terezína
napisany przez Karela Svenka.
Zacytuję go.
„Wszystko przejdzie, jeśli się chce.
Będziemy wszyscy trzymać się za ręce,
A na ruinach getta będziemy się śmiać".
Biedny Karel Svenk się nie zaśmiał,
ponieważ zmarł podczas marszu śmierci.
KATERINAKAT BYŁA W PODRÓŻY DO AMSTERDAMU Z FRANCJI
W KOŃCU AMSTERDAM! TYLE ŚWIATŁA!
ANNE, NIEDŁUGO ODWIEDZĘ TWÓJ SEKRETNY DOM #OCZEKIWANIE #EMOCJE
Wiosną 1944 roku, gdy Doris została sama w Terezínie,
Anne redagowała swój pamiętnik.
Wprowadzała poprawki i przepisywała go.
Usłyszała w radiu, że minister edukacji Holandii,
będący na uchodźstwie w Londynie,
obiecał, że zeznania o cierpieniu narodu holenderskiego
zostaną opublikowane,
gdy wojna dobiegnie końca.
Anne wierzyła, że może przerobić swoje prace,
na które składało się kilka zeszytów w prawdziwą powieść
i nawet miała już tytuł.
Het Achterhnis, czyli z duńskiego „Kryjówka”.
To tytuł, który Otto Frank zachował w 1947 roku
gdy po wewnętrznym zamieszaniu
postanowił opublikować jej dziennik.
Anne napisała: „Jeśli Bóg pozwoli mi żyć,
chcę pracować dla ludzkości.
Jak widać, że mam pewne zadanie”.
Gdy Otto dowiedział się, że pamiętnik odnosi sukces
od razu powiedział, że to nie jego sukces,
tylko sukces jego córki.
Chciał walczyć z dyskryminacją,
antysemityzmem, w znaczeniu dziennika,
ale także na podstawie własnego doświadczenia jako ocalały.
Jako Niemiec dużo myślałem, czy powinienem czuć się winny.
Myślę, że jestem odpowiedzialny za to,
by oddać hołd ludziom, którzy stracili swe człowieczeństwo
i walczyć, by ich twarze nie zostały zapomniane.
Ich losy przypominają mi o tym, że w dzisiejszych czasach
na świecie jest wiele cierpienia.
Tak dużo dzieci i dorosłych wciąż cierpi w strefach wojennych
i to jest nie do pomyślenia.
Łatwo jest stać się celem nienawiści, gdy jesteś inny.
Broniąc praw człowieka musimy upewnić się,
że to wszystko, co wydarzyło się
w Bergen-Belsen już się nie powtórzy.
Na świecie wciąż są ludzie,
którzy są uważani za bezwartościowych i zostają wygnani lub zabici,
tylko dlatego, że nie są zrozumiani.
Nie porównywałabym obecnej sytuacji z przeszłością,
ale porównam ją do sytuacji uchodźców.
Są to ludzie, którzy uciekają przed wojną, śmiercią i zagrożeniem.
Nieważne, czy uciekają przed nazistami,
czy przed kimś innym.
Dzieci wciąż są w potrzebie. Wciąż są uchodźcami,
tak samo jak Margot, Anne i ich przyjaciele
były zagrożone w tamtych czasach.
Opowiadamy o sobie młodym ludziom i zawsze to robiliśmy,
żeby pamięć o Holokauście nie została zatracona.
Ale dziś to zaczyna być obowiązkiem,
ponieważ jest za dużo ludzi,
którzy nie akceptują tych innych,
którzy szukają u nas lepszego życia,
a toną w naszych morzach.
DROGA ANNE, TWÓJ PEŁEN NADZIEI PAMIĘTNIK ZASMUCIŁ MNIE, ALE PRZYPOMNIAŁ MI O TYM,
ŻE NIE MOŻNA SIĘ PODDAWAĆ #NIEPATRZZASIEBIE #BEZUPRZEDZEŃ
Wtorek, 6 czerwca 1944 roku.
„Kitty, najlepsze w tej inwazji jest to,
że mam wrażenie, że przyjaciele są w drodze”.
Tego dnia, 6 czerwca 1944 roku,
Anne była podekscytowana i jak prawdziwa reporterka
śledziła biuletyny wojenne.
Jednak im bliżej końca konfliktu,
tym szybciej działa maszyna do eksterminacji.
Sarah, siostry Andra i Tatiana,
a także Arianna,
już zostały deportowane do Oświęcimia,
a Helga była w obozie koncentracyjnym we Freibergu.
OTTO FRANK - EDITH FRANK - HOLENDERKA
Odwiedzając Dom Anny Frank,
odwiedzamy pusty dom.
To pustka, która jest dla nas jak lustro.
Patrzymy w nie i mówimy „To byliśmy my.
To my ludzie się tego dopuściliśmy.
Może nawet niezbyt konkretni ludzie,
a może tacy jak my.
Tacy jak my”.
Kim byłaby Anne Frank?
Co by napisała o świecie,
w którym była świadkiem tego, co widziała?
Powtarzasz sobie…
wyobraź sobie, jakiż talent zniszczyły Niemcy,
gładząc te wszystkie żydowskie dzieci.
Gdy zabijasz dzieci,
niszczysz nieskończone możliwości.
Sobota, 15 lipca 1944 roku.
„Najdroższa Kitty,
w takich chwilach jest ciężko.
Ideały, marzenia i pielęgnowane nadzieje rodzą się w nas,
by zmiażdżyła je ponura rzeczywistość.
To cud, że nie porzuciłam wszystkich ideałów.
Są absurdalne i niepraktyczne.
A jednak trzymam się ich, bo mimo wszystko wierzę,
że ludzie w głębi serca są dobrzy”.
Anne o tym nie wiedziała, ale lato 1944 roku było jej ostatnim.
Dwunastego czerwca obchodziła swoje 15 urodziny.
Wtorek, 1 sierpnia 1944.
„Najdroższa Kitty,
jak mówiłam, czuję się rozdarta na dwie części.
Po jednej stronie jest moja rozhulana radość,
emocjonalność, radość z życia,
a przede wszystkim zdolność doceniania jaśniejszej strony.
Przez to nie widzę nic złego w flircie,
pocałunku, uścisku, soczystych żartach.
Ta strona mnie zwykle czeka w zasadzce na drugą,
która jest czystsza, głębsza i delikatniejsza”.
I znów wtorek, 1 sierpnia 1944 roku.
Anne pisze:
„Gdy wszyscy krążą nade mną, denerwuję się, potem smutnieję,
a w końcu wywracam serce na lewą stronę,
złą częścią na zewnątrz, a dobrą wewnątrz.
Próbuję znaleźć sposób, by być tym, kim chcę
i kim mogłabym być, gdyby…
Gdyby tylko nie było innych ludzi na świecie.
Twoja Anne Marie Frank”.
To ostatnie słowa Anne z jej pamiętnika.
Trzy dni później naziści przyszli i ją zabrali,
a jej pokój opanowała pustka i cisza.
Przez ponad 70 lat
słowa Anne sprawiały, że miliony młodych ludzi nagle dorastały.
Nauczyli się nie poddawać.
Anne, bardzo żywa dziewczyna,
stała się symbolem horroru dwudziestego wieku.
To, co stało się później,
opowiadają Helga, Andra, Tatiana, Sarah i Arianna.
Równoważne życia, które nigdy się nie przecięły,
a jednak są tak blisko, że prawie się stykają.
Przekazują pałeczkę nowym pokoleniom,
marząc o przyszłości.
Anne nie chciała zapomnieć i przestać mieć nadzieję.
Na wewnętrznej stronie okładki Anne napisała:
„Sois gentil et tiens courage”.
„Bądźcie uprzejmi i miejcie odwagę”.
Napisy: Agata Martelińska