Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
BERGEN-BELSEN KAMPI ALMANYA
ANNE, KİMDİN SEN? KEŞKE TÜM HİKÂYENİ BİLEBİLSEYDİM
#NAZİZM #HOLOKOST
Cumartesi, 15 Temmuz 1944'te Anne şöyle yazdı:
"Sevgili Kitty,
hayatımı kaos, acı ve ölüm temeli üzerine kurmam
tek kelimeyle imkânsız.
Dünyanın yavaş yavaş vahşileştiğini görüyorum.
Bir gün bizi de yok edecek,
yaklaşan gök gürültüsünü duyuyorum.
Milyonlarca insanın acısını hissediyorum.
Buna rağmen gökyüzüne baktığımda
her şeyin daha iyi olacağını...
...bu zalimliğin de son bulacağını,
barış ve huzurun tekrar geri döneceğini bir şekilde hissediyorum.
Bu sırada bu ideallerimi kaybetmemeliyim.
Bu ideallerimi
gerçekleştirebileceğim gün belki gelir.
Sevgilerle, Anne Marie Frank."
BELGELENDİRME MERKEZİ BERGEN-BELSEN - ALMANYA
HAYALLERİN NELERDİ? İSTEKLERİN NELERDİ?
ANLAMAK İSTİYORUM #GÜNLÜK #ÖĞRENMEK
Bu fotoğraf çekildiğinde
neredeyse 13 yaşında olan Yahudi kız Anne
yüzleşeceği şeylerden bihaberdi.
Hayatının iki yılını saklanarak,
gökyüzünü tek tük görerek, temiz hava alamadan,
özgürlüğünden mahrum bırakılmış şekilde Amsterdam'daki bu evde
geçireceğini bilmiyordu.
Nazilerden kaçmak için ailesiyle birlikte burada saklanacaktı.
Burada korkacak ama yaşayacak, büyüyecek
ve Kitty adında hayali arkadaşına bir günlük yazacaktı.
ANNE FRANK GENÇ BİR KIZIN GÜNLÜĞÜ
Çarşamba, 5 Nisan 1944.
"Sevgili Kitty...
...hayatımı kocam ve çocuklarım dışında
başka bir şeye adamam lazım.
Çoğu insan gibi hayatımı boşa geçirmek istemiyorum.
Faydalı olmak veya herkese, tanımadığım insanlara bile,
neşe vermek istiyorum.
Ölümümden sonra bile yaşamaya devam etmek istiyorum."
4 Ağustos, 1944'te...
...tutuklanıp sınır dışı edildi.
Ortadan kayboldu...
...onun gibi bir buçuk milyon çocuk
ve gençle birlikte.
Anne bu kötülüğü biliyordu.
Bunu kimse unutamazdı
çünkü hayatta kalanların içinde yaşamaya devam ediyor.
Anne'nin aksine, hâlâ hayatta olup Holokost'un son tanıkları olan
o çocukların içinde bile.
Gözümde...
...kapıların ardına kadar açılması,
o demir kapıların sesi...
...ve duş almak için içeri giren ama hiç çıkmayan insanların oluşturduğu...
...ardı arkası gelmeyen kuyruklar canlanıyor,
sonra aynısı bizim de başımıza geldi.
Copların seslerini duyduk. Cop vuruşlarının seslerini duyduk.
Bize vurup şöyle derlerdi:
"Kapıdan girip bacadan çıkacaksınız."
Hayvan vagonları bana o vagonlara bindiğimiz,
içinde durduğumuz anı hatırlatır. Vagonların içinde yolculuk ederdik.
Bu anılar hep benimle kalacak.
Gözlerimi kapattığımda gördüğüm renkler
karın beyazı ve cesetlerin beyazıydı.
Bacaların alevleri, kar...
soğuk...
...ve yalnızlık.
Bir SS polisi,
birkaç Hollanda polisle birlikte sığınağın merdivenlerini çıktı.
İnce bariyerin arkasındaki sırrı keşfettiler,
o bariyer Anne'nin yeraltı hayatını iki yıl korudu.
Anne bu hayatı babası Otto, annesi Edith, ablası Margot...
...Auguste ve Hermann van Pels...
...16 yaşındaki oğulları ve Fritz Pfeffer'la paylaştı.
Hepsinin ihanete uğrayıp uğramadığı hâlâ bilinmiyor.
Götürülmeden önce aceleyle ellerine geleni
alabilecek vakitleri oldu.
Anne'nin günlüğü yerde kaldı.
ANNE, NEREDEYSE BENİMLE AYNI YAŞTAYMIŞSIN.
ARKADAŞ OLABİLİR MİYDİK Kİ? #SENİNTARAFINDAYIM
13. doğum gününde hâlâ özgürdü.
Anne doğum günü hediyesi olarak bir günlük,
açık mavi gömlek, yapboz, bir kâse kaymak, birkaç çiçek...
...iki şakayık aldı.
Tarih 12 Haziran 1942'ydi.
Anne günlük tutmaya başladı ve günlüğüne isim vermeye karar verdi.
Cumartesi, 20 Haziran 1942.
"Uzun süredir yolunu gözlediğim hayalimdeki dostumun görünümünü
belirginleştirmek için
çoğu insanın aksine ben bu günlüğe olan bitenleri yazmak istemiyorum,
günlüğün arkadaşım olmasını istiyorum
ve bu arkadaşıma Kitty adını vereceğim."
Kitty bir ayna...
...bir dublör, Anne'nin ruhu için bir şifa.
Anne'nin huzur bulduğu, öfkesini kustuğu, teselli bulduğu bir yer.
Yaşadığın kötülükler için
ödeyeceğin bedelin çok yüksek olmadığını
söyleme şekli.
Hayali arkadaşa her şeyin anlatılabileceğini,
Anne'in hayal ettiğine göre
her şey bittiğinde
kitabı okuyacak çoğu okurlardan ilki.
Bergen-Belsen'da
veda etmek için vakit yoktu.
Kampın lekesi tifüstü
ve bitlerle yayılan bu salgın
insanları dilsiz eden, perişan hâle getirip
sonlarının gelmesini bekletti.
Başta Anne ve Margot anne, babasıyla Doğu Hollanda'daki
Westerbork transit kampına gönderildi.
Geldiklerinde 100 binden fazla Yahudi
çoktan sınır dışı edilmişti.
Frank ailesinin son istikameti Polonya'daki Auschwitz'ti.
Daha sonra iki kız kardeş Almanya'daki Bergen-Belsen'a düştü
ve orada 1945 şubatında tifusdan öldü.
Önce Margot öldü, ardından da Anne.
Bergen-Belsen'daki SS muhafızları
Frank kardeşlerden sadece biraz büyüktü.
İşkenceci yapılmış genç kızlardı
ve en zalimi Irma Grese'ydi.
Irma daha sonra 15 Nisan 1945'te
kampı kurtaran İngiliz kuvvetlerinin
SS polisleri için düzenlediği duruşmada...
...idam cezası aldı.
Kampların yakınlarında yaşayan Almanlar
kampları kurtaran askerler tarafınca
kamplara götürülüp
daima bilmezden geldikleri gerçeği izlemeye zorlandı.
İngiliz askerleri
Bergen-Belsen'daki SS muhafızlarını
kurbanlarını alıp çıplak elle
toplu mezarlara
atmaya zorladı.
Burada 23.200 insan gömülü.
SON GÜNLERİNE DAİR HİÇBİR ŞEY BİLMİYORUM.
HÂLÂ UMUDUN VAR MIYDI? #TOPLUMEZARLAR #KIYIM
İki kardeşin nereye gömüldüğü kimse bilmiyor.
Tıpkı diğer kurbanlar gibi onların sonu da
toplu mezarlar oldu.
Onlardan geriye siyah taşa yazılı isimleri kaldı.
SENİN HAYATIN BURADA BİTTİ. VE BENİM YOLCULUĞUM BURADA BAŞLIYOR.
HAYATTA KALANLARIN SESLERİ İÇİN CEVAPLAR ARIYORUM #TANIK
Altı, yedi gün sürecek Auschwitz yolculuğunda
kendi idrar ve dışkılarının içinde oturur,
yiyecek yemek olmadan, karanlıkta,
leş bir koku içinde giderler.
Yani Auschwitz'e vardıklarında
çöp gibi görünürler.
Ve çöpü dışarı atmakta hiçbir sorun görmeyiz.
Bok gibi görünüyorlarsa
üzerlerine sifonu çekmekte hiçbir sorun görmeyiz.
Anne sağ çıkabilseydi bugün 90 yaşında olacaktı.
Belki bakışları ve yüzü sağ çıkıp hayatta kalmakla
hâlâ gurur duyan kadınların yüzlerine ve bakışlarına benzerdi.
Kin beslemiyorum.
Aslına insanları sevmeyi öğrendim.
Ama Nazilerden nefret ediyorum.
Gaz odalarına gönderilen çocuklara yaptıkları şeyler için
onları asla affetmeyeceğim.
16 KASIM 1939'DA DOĞDU 3 MAYIS 1944'TE SINIR DIŞI EDİLDİ
Çocuklarım Nazilerden aldığım intikamım
ve torunlarım, onların çocukları
Nazilere nanik yapma şeklim.
Çoğu insan için bu anılar, kendilerinden sonra gelenleri
fazla vahşi olabilecek anılardan korumak için
sırlardan, uzun sessizliklerden
veya yarım bırakılmış kelimelerden oluşuyor.
Buna rağmen bu anılar onların çocuklarına,
torunlarına, onların çocuklarına geçti,
sanki her neslin yeni bir ses bulması gerekiyormuş gibi.
Büyükannem ve büyükbabam dâhil
birçok insana yapılan bir şeyi küçük bir kız olarak
benim anlamam çok zordu.
Sonra Anne Frank'ın hikâyesini dinledik
ve birden onda kendimi bulabileceğim...
...küçük bir kız oluştu.
Ve hikâye birden bire fazla gerçek bir hâl aldı...
...ve ben de çok korktum.
Dört toplama kampından
sağ çıkan Arianna'nın trajedisi
Lorenzo'nun kolunda kalıcı bir iz oldu.
Kitabını okuduktan sonra onun dövmesini yaptırmaya karar verdim.
Kendimi onun hikâyesine hem yakın hissettim
hem de büyükannemin yaşadıklarına
fiziksel bir bağlılık hissettim.
Ve aile fertlerinin
kamplarda yok olan sesleri
artık Francesca'nın müziğinde bulunabiliyor.
Ben Yahudi'yim, annem Yahudi, babam Katolik.
40'tan fazla akrabam
kamplardan hiç dönmedi.
Böyle bir farkındalıkla büyümenin
kişiliğimin temelini oluşturduğuna inanıyorum.
Yedi yaşında tarih okumaya başladığımda
ilk okulda çok fena krizler geçirdiğimi hatırlıyorum.
Bu meselenin beni, ailemi ilgilendirdiğini
ve insanlığın neler yapabileceğini fark ettim.
65 yıl önce doğsaydım
muhtemelen kurbanlardan biri olurdum.
SARAH LICHTSZTEJN-MONTARD DANZİG, POLONYA, 1928
1944'TE ANNESİYLE PARİS'TEN SINIR DIŞI EDİLDİ
TOPLAMA KAMPLARI: DRANCY, AUSCHWITZ-BIRKENAU VE BERGEN-BELSEN
Her şey hayatta kalmanıza yardım edebilir.
Bildiğiniz her şiiri okumak...
...tarifler paylaşmak,
Edith Piaf şarkıları söylemek.
İtalyanlar "Mamma"yı söyleyip ağlardı,
söylerken ağlarlardı
ama güzeldi.
Bu bir direnişti.
Sarah 16 ve 17 Temmuz 1942'te
Fransız topraklarında görülen en büyük istila sırasında tutuklandı.
Binlerce Yahudi Paris Kış Veledromu'na kapatıldı.
Ama Sarah oradan kaçmayı başardı.
Başkentte iki yıl boyunca
annesiyle saklanarak yaşadı.
Daha sonra Anne'nin başına geldiği gibi
o da tutuklandı.
Anne 15 yaşındaydı, Sarah'ysa ondan bir yaş büyüktü.
Bir gün annemin bir arkadaşı şöyle dedi,
"Kulübemde Anne adında Hollandalı bir kız
var, biliyor musun?"
Bu kız ön kapıda duruyordu.
Arkadaşımın dediğini duymuştu ve bana gülümsedi.
Kafasını böyle çevirip hafifçe ve ürkekçe gülümsedi.
Zaten çok zayıftı
ama çok tatlı bir gülümsemesi vardı.
KAYITSIZLIK
HOLOKOST ANITI MİLANO, İTALYA
Bergen-Belsen'daki felaket
doğudaki kampların, özellikle Auschwitz-Birkenau kampının
tahliye edilmesiyle başladı.
Kasım 1944'den itibaren
binlerce insan tifusun bir bakıma gaz odalarıyla
aynı işlevi gördüğü bir yere geldi.
İnsanlar öldüğü için, korkunç koşullarda öldüğü için
MARCELLO PEZZETTI TARİHÇİ
Nazilerin yapması gereken tek şey toplu mezar kazmaktı,
onu da mahkûmlara yaptırdılar.
Cesetlerden kurtulmak zorunda kalmadan mezarlara atıverdiler.
Amsterdam'da Prinsengracht 263'daki gizli evin odaları
altı milyon Nazi kurbanının şerefine günümüzde boş.
Anne'nin babası, burada saklanan sekiz insandan
hayatta kalan tek kişi odaların boş kalması istedi.
Ama biz Anne'nin odasındayız, burası 1942'te nasılsa hâlâ öyle,
Anne'nin hayatının izlerini taşıyor.
Cumartesi, 11 Temmuz 1942.
"Sevgili Kitty,
ek kat saklanmak için çok iyi bir yer.
Rutubetli veya eğimli olabilir
ama tüm Amsterdam'da daha rahat saklanacak bir yer yoktur.
Hayır, tüm Hollanda'da yoktur."
Gençlik odasını iki yıl boyunca
evdeki konuklardan biriyle, Bay Pfeffer'la paylaştı.
Bay Pfeffer 50'li yaşlarında bir dişçiydi
ve Anne onunla hiç anlaşamazdı.
Birbirine bakan iki yatak ve bir masa.
Elinizdeki tek şey hayalleriniz için duvarlar.
Deanne Durbin, Ginger Rogers ve Gülmeyen Kadın'da oynayan Greta Garbo
ve Alman film yıldızı Heinz Rühmann, Ray Milland
ve bir de Anne'nin diğer merakı
buz pateni dünya şampiyonu, Norveçli Sonja Henie.
Kendi hayatına tat katması için başkalarının hayatlarından bazı kesitler.
Anne kıyafetlere ve saç modellerine bakardı.
Hollanda Kraliyet ailesinin
ve İngiltere'nin gelecekteki kraliçesi genç Elizabeth'in fotoğrafı var.
Minicik bir dünya
ama 6 Haziran 1942'den, Frank ailesinin gizli saklanma yerlerine
girdiğinden beri burası Anne'nin tüm dünyası oldu.
Aslen Frankfurt'lu olan Frank ailesi
1933'te, Hitler'in iktidara geldiği sene
Almanya'dan ayrıldı.
Ama Hollanda'nın yerlisi olan ve buraya göçen Yahudiler için
durum zorlaşmıştır.
PORTEKİZ SİNAGOG'U AMSTERDAM
Daha sonra ilk sınır dışı edilme vakaları görüldü
ve ırk yasaları çıktı.
1939'da Hitler, tüm Avrupalı Yahudileri
yok etme teklifini duyurmuştu bile.
Ve 20 Ocak 1942'de
Berlin'deki Wannsee Konferansı'nda
yüksek rütbeli Nazi ve Alman devlet yetkilileri
"Yahudi sorusunun son çözümü" dedikleri şeyi başlattı.
HOLOKOST ANIT MERKEZİ ÜSKÜP, KUZEY MAKEDONYA
Holokost'u diğer soykırımlardan ayıran şey
bir,
soykırımda bulunanların Batı medeniyetinin
en gelişmiş toplumu olması...
...medeniyetin tüm araçlarını yok etmek için kullanmaları.
İkincisi, Almanya kayıt tuttu.
Yani tarihteki en belgelenmiş soykırım.
Üçüncüsü, "Her yerdeki Yahudileri yok edeceğiz." fikrine
sadece Almanya sahipti.
22 ülke içindeydi.
Bu fikir 12 yıl boyunca gelişti, dört yılında insanlar öldürüldü.
İnsanlar öfkeyle değil,
sistematik bir yok etme programıyla öldürüldü.
ARIANNA SZÖRÉNYI FIUME, İTALYA, 1933
1944'TE AİLESİYLE
SAN DANIELE DEL FRIULI'DEN SINIR DIŞI EDİLDİ
TOPLAMA KAMPLARI: RISIERA DI SAN SABBA, AUSCHWITZ-BIRKENAU,
RAVENSBRUCK VE BERGEN-BELSEN
Arianna yaz döneminde tutuklandı.
Anne, Normandy çıkarmasına ve bir grup Alman askerin
Hitler'e darbe yapmasına
seviniyorken.
Anne olumlu bakıyordu ve ekime kalmadan
okuldaki sırasına döneceğini düşünüyordu.
Özgürlüğünün yaklaştığını hissetti.
Ama özgürlüğünü yeni kaybeden Arianna
kendini Irma'nın karşısında buldu.
Üzerinde tertemiz bir üniforma olan,
elinde de silah tutan
o güzel kadının ta kendisi.
Arianna sadece 11 yaşındaydı.
Bir bakıma kısa mesafe koştum,
sonra neredeyse bloğumuzun önünde
şık giyimli üç veya dört Nazi'nin
bana doğru geldiğini görünce yavaşladım.
Irma Grese arkamdaydı.
Ve hepsi ona âşıktı.
Çocuk huyudur, merak ettiğim için birden arkama döndüm
ve Irma Grese bana silah doğrulttu.
Ölebileceğimi fark ettiğim tek an o andı.
İNSANLAR NASIL BU KADAR İNSANLIKTAN ÇIKABİLDİ?
BUNCA ZALİMLİĞİ AKLIM ALMIYOR #CESARET #DAYANIKLILIK
Yalnız değilseniz hayatta kalmak genelde daha kolaydır.
Yakınınızda size yardım edebilecek bir kardeşiniz varsa.
Hayatını bir kepçe çorba karşılığında verebilecek bir anne.
Ölmekte olan birinin cebinden ekmek çalmayı öğretecek bir arkadaş.
Kampta bunu yapmak günah değildi.
Kampta disiplini öğrenmek, bencil ve zalim olarak
hayatta kalabilmek için insanın çabuk büyümesi gerekiyordu.
Buna rağmen insanlar genelde sadece şans eseri hayatta kalırdı.
TATIANA VE ANDRA BUCCI FIUME, İTALYA, 1937 VE 1939
1994'TE AİLELERİYLE SINIR DIŞI EDİLDİ
TOPLAMA KAMPLARI: RISIERA DI SAN SABBA VE AUSCHWITZ-BIRKENAU
Hatırlarım, bir kişi geldi,
Mengele olabilirdi,
bize annemizi görmek isteyip istemediğimizi sordu.
Joseph Mengele,
Auschwitz'deki lakabıyla Doktor Ölüm,
çocuklardan sorumluydu,
genelde ikizler üzerinde deney yapıyordu.
Andra ve Tatiana dört ve altı yaşlarındaydı
ve bir gün bir kışlanın önünde sıraya dizildi.
Kız kardeşlerdi ama ikiz oldukları sanıldı.
Bu sayede hâlâ hayattalar.
Kuzenleri Sergio da aynı sıradaydı.
Neuengamme'den gelen sahte doktor bazı yetişkinler üzerinde tüberküloz
ve lenf bezleri alanında deneyler yapıyordu
ve aklına çocuklar üzerinde de deney yapmak geldi,
Mengele'den bu çocukları istedi.
Onlara bağlanan gardiyanlardan bir tanesi
onları uyardı.
"Annenizi görmek istiyorsanız
bir adım öne gelin dediklerinde gitmeyin."
Sergio'yu öne adım atma diye uyardık ama bizi dinlemedi.
Ve 20 çocuk
on erkek, on kız öne adım attı.
Annesiyle buluşacağına inanarak
gitmesi
ve bunun yerine yedinci doğum gününde ölümüne adım attığını
düşünmek yüreğimi
hâlâ dağlıyor, bu, tarif edilemez bir duygu.
Neden Yahudiler?
Hitler üstün ırkı yaratmaya çalışıyordu
ve özünde
dünyaya güçlünün hükmettiğine...
...ve hükmetmezlerse de zayıfladıklarına inandı.
Otto Frank aylarca pektin
ve baharat fabrikasının arkasında saklanacak bir yer hazırladı.
Otto Frank Hollanda'dan ayrılmak için kendisi ve ailesine
defalarca vize almaya çalıştı.
Örneğin ABD için ama hiç alamadı.
Bu yüzden 5 Temmuz 1942'de
Margot'ya bir telefon geldi
ve Almanya'daki işçi kampına gidip çalışması söylendi.
Teslim olmak için iki, üç gün içinde
karakola gitmezseniz
sizi alacaklar.
Anne ve anne, babası bavul almadan kaçtılar.
Göğüslerinde sarı yıldız takıyorlardı,
utanç izlerini.
Bir yanda
Hollanda Yahudi nüfusunun yüzde 75'inin sınır dışı edilip öldürüldüğü
utanç verici bir tablo var.
Tüm Batı Avrupa ülkelerinde görülen açık ara en yüksek oran.
Öte yandan biz Amsterdam'daki
Yahudi nüfusuna yapılanlardan dolayı 1941 şubatında
toplu taşımanın
greve gittiği ülke ve şehriz.
İnanılmaz cesaretli...
...sıradan insanların
gösterdiği direnişe dair
Avrupa'nın hiçbir yerinde bulunamayacak bir örnek.
Naziler, Yahudileri
fiziksel olarak yok etme kararı alınca
Özellikle Doğu Avrupa gettolarında yaşayan herkesi
yok etmek için kamplar tasarladılar.
Batı Avrupa'daki Yahudiler farklı bir durumla karşı karşıya kaldı.
Burada doğunun aksine getto kuracak kadar çok Yahudi yoktu.
Bu yüzden Naziler farklı bir strateji uyguladı.
Yerel halkın iş birliğine göre saldırılar düzenledi.
Bu noktada transit kamplar kurdular.
Son istikamet sadece bir kamptı.
Yahudileri öldürmek ve küçük bir bölümünü de
ölümlerini sadece erteleyecek şekilde
çalıştırmak için kurulmuş bir yer.
Onların arasına ara sıra karıştırılan tek insanlar
Sintiler ve Romanlardı.
@KATERINAKAT BERGEN-BELSEN, ALMANYA'DAN
WESTERBORK, HOLLANDA'YA GİTTİ.
WESTERBORK KAMPI HOLLANDA
Dışarıda Avrupa yanıyordu.
Ama açlık, savaş ve istila haberleri
evde durağan,
sesi bastırılmış bir hayat süren insanlara ulaştı.
Anne, Kitty'ye sonu gelmeyen saatler boyunca sıkılınca
neler yaptığını, diğerleriyle yaşamanın nasıl olduğunu,
ablasıyla arasındaki küçük kıskançlıklarını
ve annesiyle yaptığı tartışmaları anlattı.
Pazartesi, 28 Eylül 1942.
"Sevgili Kitty,
hakkımdaki her şeyi eleştiriyorlar, hem de her şeyi.
Davranışlarımı, kişiliğimi, tavırlarımı. Tepeden tırnağa
karış karış her yerim
dedikodu ve tartışma konusu."
Büyümek için insanın annesini ve babasını öldürmesi gerekir, denir.
Yaşıtındaki herkes gibi Anne de bunu yapıyor.
İsyan ediyor, reddediyor ve eleştiriyor.
Aynı zamanda tatlı, ironik ve komik.
Çok zeki bir genç, çok neşeli bir kız,
dünyayı merak ediyor,
hırs, duygu, sevgi dolu, hayal gücü çok geniş.
ATHALIE ZAJDE ETNOPSİKOLOG
İçinde bulunduğu hapsolma hâli
zekasını ve düşünme yetisini geliştirmiş.
Miep'ten aldığı
bir çift kırmızı ayakkabı için sevinçten havalara uçuyor.
Miep, Anne'nin babası Otto için çalışan ve saklanan insanların
hayatta kalmasına yardım eden dört kişiden birisi.
Anne tutuklandıktan sonra günlüğünü saklayıp koruyan da Miep.
Anne doymaz biçimde ders çalışır, okur ve ruh hâli sık sık değişir.
Bir an kapıların boyutuna alışamayan
aile fertlerinin kafalarındaki morluklar hakkında alay ederken...
...birkaç dakika sonra
halkının geleceği için karamsarlığa düşüyor.
Anne'yi metinlerindeki kelimeler aracılığıyla görüyorum.
Bazı kısımlarda Anne genç, komik bir kız
ve bazı kısımlarda sınıfta asla arkadaş olmayacağım
bir kız gibi duruyor.
Bazı kısımlarda da hem çevresini hem de siyasi durumu
tanımlama şekli beni etkiliyor,
toplumla olup bitenleri anlıyor.
Yani saklandıkları yerden, ek kattan dünyaya bakış açısı
beni derinden etkiledi.
Cuma, 9 Ekim 1942.
"Sevgili Kitty...
...birçok Yahudi arkadaşımız ve tanıdıklarımız
kümeler hâlinde götürülüyor.
Gestapo onlara çok sert davranıyor
ve hayvan vagonları içinde Westerbork'a gönderiyor.
İnsanlara neredeyse hiç yiyecek ve içecek verilmiyor denilebilir.
Suya günlük sadece bir saat izin veriliyor
ve birkaç bin kişi için sadece bir tane tuvalet ve lavabo var.
Durum Hollanda'da bu kadar vahimse
Almanların bu insanları gönderdiği uzak ve gelişmemiş yerlerde nasıldır ki?
Çoğunun öldürüldüğünü varsaymalıyız.
İngiliz radyosu bu insanlara gaz verildiğini söylüyor.
Belki de en hızlı ölüm şekli budur.
Berbat hissediyorum."
Anne ve ailesi 3 Eylül 1944'te Auschwitz'e giden
son konvoyla
Westerbork'tan ayrıldı.
WESTERBORK ANITI HOLLANDA
BURADA HER BİR TAŞ BİR KURBANI SİMGELİYOR: YAHUDİLER, ROMANLAR, PARTİZANLAR.
BURADA 102.000 CAN VAR. HEPSİ SÖNDÜRÜLMÜŞ. #ZULÜM #DİRENİŞ
Eskiden kar topu oynadığımızı hatırlıyorum.
Ama etrafımız ölümle çevriliydi.
Çünkü kampta, kışlalar arasında
öbek öbek cesetler vardı.
Bir kışlanın içine
tıkmaya çalıştıkları o cesetleri görmek
bizim için sıradan bir olay hâline gelmişti.
KATERINAKAT; WESTERBORK, HOLLANDA'DAN
PRAG, ÇEK CUMHURİYETİ'NE GİDİYOR.
YAHUDİ
HELGA WEISS PRAG, ÇEKOSLOVAKYA
1941'DE AİLESİYLE SINIR DIŞI EDİLDİ
TOPLAMA KAMPLARI: TEREZIN, AUSCHWITZ-BIRKENAU, FREIBERG VE MAUTHAUSEN
Polis, Helga'nın kapısını çaldığında
tarihler 4 Aralık 1941'i gösteriyordu.
Dışarıda Moldova sessizlik içindeydi.
Hava çoktan kararmıştı.
Prag'taki Yahudiler için
sokağa çıkma yasağı birkaç saat önce başlardı.
Ama Helga'nın evinde büyük bir kargaşa hâkimdi.
İnsanlar ayrılmaya hazırlanıyordu. Nakil emirleri daima geceleri gelirdi.
Helga da Anne gibi 12 yaşındaydı.
İkisi de ırk yasalarının kurbanıydı.
Okuldan çoktan atılmışlardı
ve Anne, Montessori Enstitüsü'nden ayrılmak zorunda kaldı.
Terezín'de yaptığım ilk resim
kardan adam yapan çocuklar resmiydi.
Elbette gerçeklikten çok uzaktı
çünkü Terezín'de bunu yapamazdık.
Bu resim daha çok çocukluk anımdı.
O resmi gizlice babama vermeyi bir şekilde başardım
ve babam da bana "Gördüklerini çiz." dedi.
Ben de Terezín'deki gündelik hayatımı çizmeye başladım.
Yani bu kardan adam hem Terezín'deki ilk resmimdi
hem de küçük bir kız olarak çizdiğim son resimdi.
İNSAN NASIL GÜÇ BULABİLİR? NASIL UYUM SAĞLAYABİLİR?
BEN OLSAM BAŞARABİLİR MİYDİM? #İSYAN #HAYALGÜCÜ
Bize atlıkarınca oynattılar.
Almanca şu şarkıyı söylememiz gerekiyordu:
"Ayaklarını göster, ayakkabılarını göster."
Ayaklarım zaten acıyordu
ve bir ayağımda ayakkabı yoktu. Tabanı olmayan bir ayakkabım vardı.
Ve Almanca şarkı söyleyip atlıkarınca oynamak canımı sıkmıştı.
Ayrıca annem dışarıda dikiliyordu,
belki de yemeğini bekliyordur.
Annem bana "Şarkı söyle ve dön." diye bağırıp durduğu için
kapo beni defalarca kırbaçladı.
İçi demir telli lastik kırbaçlı o cadılar yüzünden
bacaklarımın her yerinde
morluklar vardı.
Oynamayı çok isterdim...
...ama o kampta değil.
Eskiden bitlerle oyun oynardık.
Düşününce bile kafamı kaşıyasım gelir.
Beş, altı kişi olurduk. Her birimiz bitimizi alır,
elbisenin eteğinden beş santimetre uzağa koyardık.
Eteğe ilk ulaşan kazanırdı.
Kazanacak bir şey yoktu ama bu bir oyundu işte.
Perşembe, 19 Kasım 1942.
"Sevgili Kitty...
...eski günlerdeki köle avına benziyor.
Durumu hafife almak istemiyorum, hafife alınamayacak kadar trajik.
Akşamları hava kararınca
yanlarında ağlayan çocukların olduğu iyi kalpli, masum insanlardan oluşan
uzun sıralar görüyorum,
aralıksız yürüyorlar.
Birkaç insan onlara emirler yağdırıp onları bayılasıya itip kakıyor ve dövüyor.
Kimsenin canı bağışlanmıyor."
Bence bu tarihten çıkarılacak
ahlaki görüş ve ahlaki ders...
...insanların seçim yaptığı
o anlarda saklıdır.
Yardım etmeyi seçtikleri,
iş birliği yapıp suça ortak olmayı seçtikleri anlarda.
Ama çoğu insan hiçbir seçim yapmadı.
Geceleri evdeki konuklar
genelde Radio Orange'ı, sürgün edilen Hollanda Hükûmeti'nden
BBC'nin radyo yayınını dinlerdi.
Nefeslerini tutarak
Normandy çıkarmasından sonraki gelişmeleri takip ettiler.
Ve Otto duvara bir harita asarak
her zaferi bir raptiyeyle işaretledi.
Yanında da yaşam izleri var.
Kızlarının boylarının işaretleri.
Anne için iki yılda 13 santimetre,
Margot için bir santimetre.
Kendimi sanatla korumak için bariyerler kurmanın yollarını
bulmaya çalıştım.
Adorno, Auschwitz'ten sonra şiirin öldüğünü söylemiş.
Aslında bence durum tam tersi.
Güzelliğin, sanatın, müziğin yaratılmasının
insanlığa kattıkları
insanlık tarihinin dehşetine verilmiş tek cevaptır.
Hayatta kalanlardan
ve ailelerinden son 30 yıldır sorumlu olan bizler
dördüncü nesilde de
görülebilecek bir unsur fakr ettik.
Nedir bu?
Holokost'un getirdiği ölüm.
Holokost'tan ölenler intikam istiyor.
Bu da soyları için bir yük.
Bu bir görev. Holokost'tan ölenler şöyle diyor,
"Ölmüş olsak bile intikamımızı alın.
Diyelim ki ben şunun şunun oğluyum, kızıyım, Yahudi'yim,
Nazilerin bize yaptıklarını yok edin,
bizim için Kadiş okuyun."
Kadiş Yas Duası
en eski Yahudi dualarındandır.
Bu sözler ölen her Yahudi'ye eşlik eder.
Ama toplama kamplarında
yas sözcükleri,
Tanrı'ya inancını kaybetmiş kişiler için de,
anlamını yitirmiştir.
Artık onların mezarları isimlerinin yazılı olduğu
bu duvarlar oldu.
Solmamaları için özenle yeniden boyanıyor.
Her Holokost anıtlarında
insanlar bir boşluğu doldurmaya
ve kalıtlarını bulmaya geliyor.
Büyükbabam kampta öldü.
Babam sınır dışı edildi.
Bu travmanın kesinlikle aktarıldığını düşünüyorum.
Ben kızlarıma aktardım.
Gerçi travmadan daha büyük bir şey, bir hikâye, bir miras...
ALAIN GRANAT JEWPOP.COM MÜDÜRÜ
...bir sorumluluk aktardığıma inanıyorum.
Bir internet dergisi oluşturdum.
Adı Jewpop ve beni en şaşırtan şey
en çok okunan hikâyelerin Holokost hikâyeleri olması.
KATERINAKAT; PRAG, ÇEK CUMHURİYETİ'NDEN PARİS, FRANSA'YA GİDİYOR.
HAYATTA KALANLARIN ÇOCUKLARININ, TORUNLARININ HİSLERİNİ ANLAMAK İSTİYORUM.
ONLARLA BİR ARAYA GELMEK İÇİN PARİS'E GİDİYORUM #MİRAS #GÖREVİDEVRALMAK
HOLOKOST ANITI PARİS
Fanny 1942'de dört yaşındayken
annesi onun için Grenoble yakınında, Sucy-en-Brie'de
bir nevi bir dadı buldu.
Zulümden kaçmak için orada saklanıyordu.
Artık İsrail'de yaşıyor
ve on torunundan üçüyle birlikte
Paris'e, Holokost Anıtı'na geldi.
Ben saklanan bir kızım.
Łódź Gettosu'nda...
...açlıktan ölen büyükbabamın...
...dört numaralı vagon konvoyunda sınır dışı edilip geri dönen babamın...
...Auschwitz'te boğularak...
...zalimce öldürülen kayınpederimin anısını taşıyorum.
Holokost'tan bahsederken çocukları bile güldürebilirim.
Bana derler ki "Hanımefendi,
bize Holokost'u anlatıyorsunuz ama korkmuyoruz."
Bunu sizi korkutmak için anlatmıyorum.
Siz de bunların bir kurgu olmadığını, burada bir efsane olmadığını...
...hepsinin gerçek olduğunu başkalarına anlatın diye
size anlatıyorum.
Duvarlarda fotoğraflar gördük,
ölen tüm insanları gördük
ve ailemizdendi
ama bizim parçamız olduğuna anlam veremedik.
Ve sanırım bunlardan uzaklaştığımda,
gerçekten başka ülkeye taşınıp
büyüdüğümde, kendi ailemi kurduğumda
ortak bir dil bulup
birbirimizle konuşmaya başladık.
Sonra bu hikâyeler gözümüze ilk defa gerçek gibi geldi,
ve ilk defa bunların içinde kaybolmadık çünkü altı milyon insan yoktu,
büyükannem, babası, kardeşi vardı.
Onlar gerçek insanlardı.
Küçük bir çocuk olarak idrak etmesi güçtü.
Ve 30'uma girdiğim için
bu olayın hatırlanmasında
aktif olarak nasıl yer almak istediğime
karar verebiliyorum.
Ve büyükannemle buraya gelip bunları onunla görmek
büyük bir adım gibi göründü.
Her şeyin kıymetini iyi bilir.
Bize bunu öğretti.
Asker olan Omer'le
Auschwitz'e İsrail bayrağı taşıyarak girdik
ve Auschwitz'ten İsrail bayrağı taşıyarak ayrıldık.
Sağ kalanlar yıllarca sessiz kaldı.
Travma, utanç, inanılmama korkusu.
Hayatta kalanların yaşadığı gibi bir şeyi
anlatmak isteyip de birinin size "Tamam da bir tek sen acı çekmedin."
demesinden daha korkunç bir şey olamaz.
Buluşmalarımıza katılmaya daha yeni karar veren
75 yaşlarında insanlar var.
"Sonunda anonim kimliğimi atıp
tekrar Yahudi olabildim." diyorlar.
Çocuklarım Katolik olarak yetiştirildi, kocam Katolik
ama artık saklamamıza gerek yok.
Diğer Yahudilerle bir araya gelip Yahudi olduğumu söylemem lazım.
Pazartesi akşamı, 8 Kasım 1943.
"Sevgili Kitty...
...ek kattaki sekizimizi
kara bulutlarla çevrelenmiş
bir parça mavi gökyüzüne benzetiyorum.
Üzerinde durduğumuz kusursuz yuvarlak bölüm
hâlâ güvenli
ama bulutlar üzerimize geliyor
ve yaklaşmakta olan tehlikeyle aramızda duran halka
gittikçe daha da daralıyor.
Etrafımız karanlık ve tehlikeyle çevrili.
Ve bu çaresiz çıkış arayışımızda
birbirimize çarpıp duruyoruz.
Bir aşağıdaki savaşa bir de üzerimizdeki huzur
ve güzelliğe bakıyoruz.
Bu sırada devasa karanlık bulutlar
yolumuzu kesti, ne yukarı gidebiliyoruz
ne de aşağı inebiliyoruz.
Delinmez bir duvar gibi dimdik önümüzde duruyor,
bizi ezmeye çalışıyor ama gücü henüz buna yetmiyor.
Elimden gelen tek şey "Halka, iyice açıl, bırak çıkalım."
diye bağırıp yalvarmak."
ÖZGÜRLÜK, KISITLAMA OLMADAN GEZEBİLMEK NE KADAR GÜZEL.
HİÇBİR ŞEYİN HAFİFE ALINMAMASI GEREKTİĞİNİ ARTIK ÖĞRENDİM ANNE
#TOTALİTERİZM #HAKLAR
Savaştan sonra
Holokost arka planda kalmaya devam etti,
Nazilerin işlediği pek çok suçtan biriymiş gibi.
Sessizlik anca 11 Nisan 1961'de
Adolf Eichmann'ın duruşmasının Kudüs'te başlamasıyla
bozuldu.
Hem jürinin karşısında
sınır dışı edilmelerde yaşananlardan
ve Yahudilerin katledilmesinin baş sorumlularından biri duruyordu
hem de ilk kez o an
bir soykırımın tarihi anlatılıyordu.
Kurbanlar bu duruşmada kendilerini gösterdi.
15 yıl süren sessizlikten sonra
111 tanığın sesi
günbegün
anılara ve suçlamalara çevrildi.
1961'de, Eichmann'ın duruşması sırasında doğdum.
20 gün geç doğdum.
Ve uzun yıllar sonra öğrendim ki
bu gecikmenin sebebi annemin çocuk sahibi olmaktan korkmasıymış.
Bu yüzden bunu hep bildiğimi hissediyorum.
Ben daha küçücük bir çocukken bana anlattığı hikâyeleri hatırlıyorum.
Annemin verdiği tuhaf cevapları hatırlıyorum.
Mesela bir şey istediğimde genelde şöyle bir cevap verirdi,
"Dünyada tek başına olduğunu varsay."
Bizi müthiş bir bağımsızlıkla yetiştirdi.
Annesinin geçmişini geri kazanmak için
Laura'nın o geçmişten uzaklaşması gerekti. Sonra Paris'te yaşamaya gitti
ve kendini psikolojik olarak değerlendirdi.
Bu konuyu çocuklarıyla hiç konuşmadı
ve gençliğe girdiklerinde Arianna'ya anlattırdı.
Dövmenin kimlikle ilişkisi var.
Bu kimliğin anlamının hiç tanışmadığım aile fertlerine
sahip olma şansımın yok edildiği anlamına
geldiğini bilemedim.
Önce büyükannemle konuştum
çünkü görüşüne
önem verdiğim tek kişi oydu.
Başta hemen "olmaz" derdi.
Korumacı bir hayır. Sanırım benzer bir şeyin
olabileceğinden korkuyordu
ama bence artık bununla gurur duyuyor.
Canımı en çok yakan kısım annemin dönerken yalnız olduğunu bilmek.
Ailesi olmadan dönmenin getirdiği korkunç acı.
Çünkü bu, yeri doldurulamayacak bir yalnızlık.
Belki çocukları olarak bizim de biraz sorumlu hissettiğimiz
bir yalnızlık bu.
Hepsi bu.
Duygusallaşıyorum.
Bir oğul veya bir kız sıranın en önünde.
Hayatta kalanın bir bebeği
ve tarihi temizlemeye yönelik belli bir iş olmadan
görevleri asla doldurulamayacak bir boşluğu doldurmak.
Kamplardan sonra neyi doldurabilirsiniz?
Kamplardan çıktığına hiç inanmıyorum.
Annemin bir kısmı kamplarda kaldı.
Bu fotoğraftaki bu sarışın küçük kız Arianna.
Bu fotoğraf 5 Mayıs 1935'te,
Arianna'nın yedi kardeşiyle birlikte
vaftiz edildiği gün çekildi.
Babası Yahudi,
annesiyse Katolik Hristiyan.
Naziler için Szörényi ailesi sözde melezdi.
Ama dokuzu da kendini kamplarda buldu.
Arianna ve abisi Alessandro
katliamdan sağ kurtuldu.
Cesetleri yüklemeye zorlandık.
İki kız, kollardan, iki kız ,bacaklardan tutması gerekiyordu.
Buna rağmen dördümüzün de gücü yetmedi.
Bu yüzden cesetleri sürüklememiz gerekti.
Ta ki bir gün Nazilerden birisi
bunu yapamadığımızı fark edip bizi dövene kadar.
Elimizde bir taşla bizi saatlerce ayakta tutarak bizi cezalandırdı,
sırf kendilerinin daha güçlü olduğunu ve bizden istediklerini mutlaka
yapmamız gerektiğini göstermek için
Dışarıda herkes için bir trajedi yaşanıyordu.
Cuma, 13 Ocak 1943.
"Savaşın açtığı acıları sana saatlerce anlatabilirim
ama sonucunda sadece daha da acınası hâle gelirim.
Elimizden gelen tek şey tüm bunların bitmesini
olabildiğince sakince beklemek.
Yahudi ve Hristiyanlar da bekliyor.
Tüm dünya bekliyor
ve çoğu ölümü bekliyor."
Auschwitz'e vardığınızda
bir anlam çıkarmak tam anlamıyla imkânsızdı.
Primo Levi'nin ifadesiyle "Burada sebep yok...
...ve bir sebep yoksa gördüklerinize
anlam veremezsiniz."
Benim numaram 7142.
Mezara girdiğimde solucanlar bunu yiyip bedenimden alacak
ama şimdilik bu benim işaretim,
hayat işareti ve bunu taşıyacağım.
Annemin içine çok parlak bir sezi doğdu
ve o sezi daha sonra ailemizi bir araya getirmekte faydalı oldu.
Bize her zaman adımızı, soyadımızı ve İtalyan olduğumuzu hatırlatırdı.
Andra ve Tatiana dövmeden hemen sonra
yalnız bırakıldı.
Ama anneleri bazen onları gizlice ziyaret edebildi.
Hapsedilmek, yorgunluk ve gündelik bitkinlik
onu değiştirmişti bile.
Ona doğru tek adım atma cesaretini gösteremedik
muhtemelen korkuyoruzdur.
Güzel annemiz olmaktan çıkmıştı artık.
İnanılmaz zayıftı.
Ona sarılmak
istemememiz
en büyük oğlum Stefano'ya sarılırken aklıma geldi
ve annemi, o günlerde ona ne çok acı
çektirmiş olabileceğimizi düşündüm.
Ve Auschwitz'te annesi ve beş kardeşinden
ayrı düşen Arianna'yı...
...hayatta tutan şeyse tam olarak annesinin düşüncesi.
Bazen annem beni ziyaret edebilirdi
ve onu gördüğüm bir akşam ona dedim ki
" Sana güzel bir şey vermek istiyorum."
Ve ona bir küp tereyağı ve iki haşlanmış patates verdim.
Sonra ağlamak için kaçtım.
Ablam bana "Ağladığını dikenli tellerden bir daha görürsek
annemi seni görmeye bir daha getirmem."
O andan sonra daha güçlü ve daha akıllı olmaya çalıştım.
Yani ağlamıyormuş numarası yaptım.
Ama annem için yanımda hep bir şeyler bulundurdum.
230 bin çocuk ve genç
Auschwitz'e sürülmüştü.
Sovyetler 27 Ocak 1945'te geldiğinde
sadece 700'ü canlı bulundu.
Anne'nin nesli harap olmuştu.
"Sevgili Kitty,
inan bana, bir buçuk yıl kapalı kalmak
insana bazen ağır gelebiliyor.
Ama hisler göz ardı edilemez,
her ne kadar adaletsiz ve nankörce görünse de.
Bisiklet sürmek, dans etmek, ıslık çalmak,
dünyaya bakmak, genç hissetmek,
özgür olduğumu bilmek burnumda tütüyor."
Anne'nin ve binlerce başka gencin olumlu bakışı
muhtemel özgürlük sanrısını
körüklemeye devam etti.
Onun gibi, Fransa'daki Drancy Kampı'ndaki Sarah gibi kızlar
ne pahasına olursa olsun geleceğe inanmak istedi.
"Jean'a de ki gidiyoruz ama döneceğiz.
Louis'e de ki bizi nereye götürdüklerini bilmiyoruz
ama birbirimizi tekrar göreceğiz."
Umut kelimeleri en az 700 bin Fransız Yahudisi'nin
gelip geçtiği
Drancy'nin dev harabelerinden, transit kamptan aşağı uçtu.
Bir bilet, içeridekilerin Fransa'ya, akrabalarına
ulaşması için imdat çağrısıydı.
Hâlâ Sarah'nın ellerinde olan bu mektup gibi.
Bu mektubu annesi Marie kapısı kapalı konvoyla
Auschwitz'e gitmeden bir gün önce yazdı.
HOLOKOST ANITI DRANCY, FRANSA
BURASI YOK EDİLME KAMPLARINA GÖNDERİLECEK YAHUDİLERİN BEKLEDİĞİ TOPLAMA KAMPIYDI.
ZAMAN, ANILARI SİLER Mİ? #AYRILIK #BİLİNMEZLİK
Drancy'ye hapsedilen herkes
bir konvoyla doğuya götürüleceğini biliyordu.
SIMON DAVAL FOTOĞRAFÇI
Nereye gideceklerini bilmiyorlardı
ve "Pitchipoi'ye gidiyoruz." demeye başladılar.
Pitchipoi mistik bir yerdir, tanımı yoktur.
Drancy ve Auschwitz arası
2.000 kilometreydi.
Burası Fransız Yahudileri için ölüm koridoruydu.
Fotoğrafçı arkadaşım Jean Francois Lami'yle
aynı ölüm yolculuğuna çıkmak istedik.
Doğu Almanya veya Polonya'ya yaklaştıkça
geçmişe gidiyor gibi olursunuz.
Şu ana kadar geride bırakılan izler veya işaretlerde
Nazi sembollü grafitilerin olduğu yerler var.
Nazi sembolü gibi öfke işaretlerini
bugün bile görmek insanı gerçekten üzüyor.
Bu barbarlığın hâlâ günümüzde var olması mümkün değil.
Neo-Nazileri, saldırıları,
antisemitizmi, ırkçılığı görüyoruz
ve tüm bunlar bana
olanlardan hiçbir ders çıkarılmadığını gösteriyor.
Fransa'nın durumundan endişeliyim.
Belli hareketler ve toplanmalarla
ırkçılıkta çok hızlı bir yükseliş görüyoruz.
Gençlere şöyle diyorum, "Biz son tanıklarız,
siz bizim tanıklarımızsınız, Holokost'u inkâr edenlere
ve Neo-Nazilere kapıyı siz kapatmalısınız
çünkü dünyada onlardan çok var."
Nefret ifadelerine izin verecek şekilde
Antisemitizmde bir yükseliş var.
Ve artık şunlar da birleşiyor,
internet elinize bir megafon veriyor.
Sosyal medya sizin gibi nefret duyanlardan oluşan bir topluluk sunuyor
ve günümüz hadisesinin tehlikeli yanı da bu.
Anne'den geriye kalan görseller arasında bir sürü fotoğraf ve sadece bir video var.
Anne, Frank ailesinin saklanmadan önce yaşadığı
Amsterdam'daki evinin penceresinden sarkıyor.
Aşağıda yeni evlenen iki kişi var.
Komşuları evleniyor.
İçeriden birisi ona sesleniyor o da dönüp gülümsüyor.
Sonra dışarıda olanları izlemeye geri dönüyor.
Anne Frank, kendi istemeden
Holokost'un bir simgesi hâline geldi.
Anne Frank'ın antisemitik veya ırkçı insanlar tarafından
kullanıldığı doğru.
Bunu bir İtalyan stadyumunda gördük.
Bunun arkasında ikonik konumunun olduğunu düşüyorum.
Birine zarar vermeniz gerekiyorsa kötü kalpli olup
çok güçlü kelimeler, sarsıcı fotoğraflar bulmanız gerek.
Ve hiçbir şey olmadı, yaşananlar gerçekleşmedi,
bu sadece bir yüz demek için Anne Frank'ın yüzünden
daha güçlü ne olabilir ki?
Defalarca fotoğraflanmış bir yüz.
Sıcak aile anlarının, babasının tatlılığının kareleri.
Anne'nin neredeyse 13'üne girmesi ve Frank ailesinin yer altına inmesiyle
fotoğraflar aniden kesiliyor.
O andan sonra Anne'nin yüzü kayboluyor.
Günlüğündeki kelimeler güçlü bir miras olarak kaldı.
Çarşamba, 23 Şubat 1944.
"Sevgili Kitty...
...açık pencereden dışarı da baktım,
gözlerimin Amsterdam'ın büyük bir kısmını süzmesine izin verdim.
Çatıların üzerinden ufka,
neredeyse görünmeyecek kadar açık mavi bir çizgiyi süzmesine.
Kendi kendime dedim ki bu, var oldukça;
bu güneş ışığı, bu bulutsuz gökyüzü var oldukça
ve ben bunun tadına varabildikçe nasıl üzülebilirim ki?
Peter van Pels annesi ve babasıyla saklanma yerine geldiğinde
16 yaşındaydı.
Başta Anne için
Peter sadece "biraz utangaç ve sıkıcı sırığın teki"ydi.
Artık neredeyse iki yılın ardından
ilk kez adet olmuştu
ve cinselliğini keşfediyordu.
Günlüğünde artık
"Peter hoş ve tatlı bir çocuk."
Çatı katında, bir parça gökyüzünün altında
gizlice sarılıp konuşabileceği biriydi artık.
ANNE VE PETER'I, İLK VE TEK AŞKLARINI DÜŞÜNÜYORUM
#GİZLİAŞK #HAPSOLMAK
Pazar, 16 Nisan 1944.
"Sevgili Kitty...
...dünün tarihini aklına kazı
çünkü benim için unutulmaz bir gündü.
İlk öpüştüğü gün her kız için önemli bir gün değil midir?
Peki o hâlde, benim için de aynı derecede önemli."
İlk adımı atan Peter'dı,
sakarca yaklaşsa da.
Öpücüğü Anne'nin yanağıyla kulağı arasına kondurdu.
Sonra Anne şöyle yazdı,
"Çok muhteşemdi.
Zar zor konuşabiliyorum, zevkten dört köşe oldum.
Yanağımı, sonra kolumu okşadı, biraz da sakarca
ve saçımla oynadı.
Çoğunlukla başlarımız birbirine değiyordu.
Yaşadığım hisleri sana tarif edemem Kitty.
Anlatamayacak kadar mutluydum
ve bence Peter da mutluydu."
12 gün sonra gerçek öpücük geliyor
ve ipleri Anne alıyor.
Cuma, 28 Nisan 1944.
"Sevgili Kitty, Peter yanıma geldi
ve kollarımı boynuna doladım
ve onu sol yanağından öptüm.
Tam diğer yanağından öpmek üzereyken ağızlarımız birbirine değdi
ve dudaklarımızı birbirine bastırdık.
Şaşkınlık içinde hiç durmayacak şekilde
tekrar tekrar sarıldık."
Anne'yle aynı yıl doğduk, 1929'da.
14 yaşındaydık.
Ve ilk aşkımızı yaşadık.
Anne Frank günlüğünde bundan bahseder.
Ben de günlüğümde bundan bahsederim.
İlk aşkımı orada, Terezín'de yaşadım.
Otto'nun iki gömleğini sakladım.
Yıllarca niye sakladım, bilmiyorum.
Hatıra olarak tuttum.
Dachau'da olduğunu
ve kamp kurtulduktan birkaç gün sonra öldüğünü biliyorum.
Helga, arkadaşı Hanush'un
kampta bir şiirden yaptığı alıntının anısına
evinde bir sürü kelebek bulunduruyor.
Şiir şöyle der, "Kelebek yok.
Terezín'de artık kelebek yok."
Yazmak Anne'ye nasıl yardım ettiyse resim çizmek de
Helga'nın her şeye dayanmasına yardım etti.
Hatırlarım, bir keresinde bir viyolonselcinin hikâyesini okumuştum.
Sürekli müziği düşünmesi sayesinde hayatta kaldığını,
akıl sağlığını koruyabildiğini söylüyor.
Zihninde defalarca çalmış.
Tüm repertuvarını,
bildiği her besteyi aklına kazıyan
bir müzisyeni düşünmek beni derinden etkiledi.
Çekoslovakya istila edildiğinde
Terezín en büyük gettoydu
ama aynı zamanda yok etme kamplarına geçiş bölümüydü.
Naziler istila edilen tüm ülkelerde oraya
savaş kahramanlarını, önde gelen entelektüelleri,
öğretim görevlilerini, müzisyenleri, aktörleri...
...ünlü herkesi, Yahudileri, melez Yahudileri gönderdi.
Naziler dünyaya şunu göstermek istedi,
Almanlar savaşta veya bombardıman altında olsa da
Yahudiler kaleden şehirde korkusuzca yaşıyor.
Hatta kültürel etkinlikler bile düzenleyebiliyor.
Cennete yaşıyor gibi görünen bu Yahudileri gösterdiler.
Bir film çekmeye bile başladılar.
Führer
Yahudilere bir şehir hediye ediyor.
Bir de Kızıl Haç
ziyareti düzenliyorlar,
bu da ne yazık ki bunun büyük bir numara, dev bir kamuflaj olduğunu destekliyor.
Helga, Aushcwitz'e götürüldüğünde
amcası çizimlerini alıp bir duvarın arkasına koydu.
Yok edilmediler.
Kamplarda filmler veya fotoğraflar yasaktı.
Ama gündelik yaşamın küçük izleri arada sırada görülebiliyordu.
Hendek kazmak için kampın dışında çağrılan bu işçinin
Terezín'de çektiği bu fotoğraflar gibi.
Bu fotoğraflarda koyunlarını otlatan bir kız görülüyor.
O kız Doris Grozdanovičová.
Kamptaki görevi buydu.
Kendisi artık 93 yaşında ve Prag'ta yaşıyor.
Evinde binden fazla peluş koyun var.
Hepsi dünyanın dört bir yanından hediye.
Annem orada 50 yaşında öldü.
Ve hastaydı.
Büyükannem geldikten iki hafta sonra öldü.
Babama gelince,
sınır dışı edildiğini biliyordum
ama her zaman dönmesini umdum.
Onu bir daha hiç görmedim.
Doris iki eli kanda da olsa
her hafta Terezín'e giden kutsal yolunu arşınlayıp
hikâyesini anlatıyor.
İsyan ve cesaret hikâyesini.
Terezín'i sadece genç kız hâlimle
gözümde canlandırabiliyorum.
Orada neredeyse üç buçuk yıl kaldım
ve orada dört doğum günü kutladım.
16, 17, 18 ve 19 yaşında oldum
ve özgürce yaşamanın anlamını deneyimleyemedim.
Karel Švenk'in yazdığı
bir Terezín marşı var.
Size alıntı yapayım.
"İnsan isterse her şey olur,
bir arada el ele tutuşacağız
ve getto harabelerinde kahkahalar atacağız."
Zavallı Karel Švenk hiç de kahkaha atmadı
çünkü ölüm yürüyüşü sırasında öldü.
KATERINAKAT, AMSTERDAM, HOLLANDA'DAN PARİS, FRANSA'YA GİDİYOR.
AMSTERDAM, SONUNDA! ÇOK PARLAK!
ANNE, YAKINDA GİZLİ EVİNDE OLACAĞIM #BEKLENTİ #DUYGULAR
1944 baharında
Doris, Terezín'de yalnız kalmışken
Anne günlüğünü düzenler.
Düzeltmeler yapıyor ve baştan yazıyordu.
Londra'ya sürülen
Hollanda Eğitim Bakanı'nın
radyodan yaptığı konuşmada
Hollanda halkının acı çekmesine dair tüm ifadelerin
savaş bittiğinde yayımlanacağına söz verdiğini duydu.
Anne birkaç defterden oluşan eserini
gerçek bir romana dönüştürebileceğine inandı
ve kitabın adı çoktan aklındaydı.
Het Achterhuis, Flemenkçe "Arkadaki Ev" demek.
Otto Frank kendi içinde yaşadığı
yoğun ikilemlerden sonra 1947'de kitabı
bu isimle yayımlamaya karar verdi.
Anne şöyle yazdı, "Tanrı yaşamama izin verirse...
...insanlık için çalışmak istiyorum."
Görüyorsun, belli bir görevim var."
Otto Frank günlüğün başarıya ulaştığını
öğrendiğinde...
...anında "Bu başarı bana ait değil,
bu başarı kızıma ait." dedi
ve ayrımcılığa, antisemitizme karşı savaşmak istedi,
hem günlüğün ışığında hem de hayatta kalan biri olarak
kendi deneyimleri ışığında.
Bir Alman olarak suçlu hissedip hissetmemeyi
çok düşündüm.
Bence burada insanlığını kaybetmiş insanlara
insanlığını kazandırma sorumluluğum var
ve yüzlerinin unutulmaması için verecek bir savaşım var.
Bu kaderler bana günümüzde dünyada çok fazla acı olduğunu,
bir sürü çocuk ve yetişkinin
savaş alanlarında hâlâ acı çektiğini hatırlatıyor
ve bu durumu aklım almıyor.
Farklı olduğunuzda nefrete hedef olmak çok kolaydır.
İnsan haklarını savunacağımızdan nasıl emin olabiliriz?
Bergen-Belsen'da olanların tekrar edilmeyeceğinden
nasıl emin olabiliriz?
Günümüzde sırf anlaşılmadığı için
değersiz görülen, dışlanan, öldürülen veya sürgün edilen
hâlâ bir sürü insan var.
Bir tarihi durumu günümüz ve geçmişle
karşılaştırmam
ama bunu mültecilerin durumlarıyla karşılaştırabilirim.
Savaştan, ölümden,
tehditten kaçan insanlar.
Nazilerden veya başkasından kaçmalarının
bir önemi yok.
Onlar hâlâ ihtiyaç sahibi çocuklar,
hâlâ mülteci çocuklar; gördükleri tehdit
Margot'nun, Anne'nin ve tüm arkadaşlarının
o dönem gördüğü tehditle aynı.
Hikâyemizi gençlere anlatıyoruz
ve hep anlattık.
Holokost'un anısının kaybolmaması için.
Ama bugün bu iş bir görev gibi gelmeye başlıyor
çünkü farklı olanı, orada daha iyi bir hayat arayanı
ve sonucunda da
denizlerimizde boğulanları
kabul etmeyen bir sürü insan var.
SEVGİLİ ANNE, UMUT DOLU GÜNLÜĞÜN BENİ DERİNDEN SARSTI
AMA BANA PES ETMEMEMİ HATIRLATIYOR #GÖRMEZDENGELME #ÖNYARGILIOLMA
Salı, 6 Haziran 1944.
"Kitty, istilanın en iyi tarafı
arkadaşlarımın yolda olduğunu hissetmem."
O gün, 6 Haziran 1944'te
Anne heyecanlıydı ve gerçek bir gazeteci gibi
savaş bültenlerini takip ediyordu.
Ama çatışmanın sonu yaklaştıkça
katliam makineleri daha hızlı çalışıyordu.
Sarah, Andra ve Tatiana kardeşler
ve bir de Arianna
çoktan Auschwitz'e sürülmüştü,
Helga da Freiberg'teki toplama kampındaydı.
Anne Frank Evi'ni ziyaret ederseniz
boş bir evi ziyaret etmiş olursunuz.
Ve bu boşluk
bize ayna tutan türden bir boşluk.
O aynaya bakıp şöyle deriz, "Bunlar bizdik.
Bunlar bizdik, bunları insanlık yaptı.
Belki çok spesifik insanlık değil, belki de tıpkı bizim gibi olan...
...bir insanlık yaptı."
Anne Frank, nasıl biri olurdu?
Tanık olduğu dünya hakkında...
...neler yazardı?
Ve insan kendine şöyle diyor...
...tüm o Yahudi çocuklarını yok ederek Almanya'nın yok ettiği...
...onca yeteneği bir düşünsenize.
Çocukları yok ettiğinizde
sonsuz olasılıkları yok etmiş olursunuz.
Cumartesi, 15 Temmuz 1944.
"Sevgili Kitty,
bu gibi zamanlar zordur.
İdealler, hayaller, kıymetli umutlar
içimizde yükseliyor
ancak acı gerçeklik bunu söndürüveriyor.
Tüm ideallerimi bırakmamış olmam hayret edilecek bir şey.
Çok tuhaf ve mantıksız geliyorlar.
Ama onlara bağlı kalıyorum
çünkü her şeye rağmen hâlâ insanların
özünde gerçekten iyi olduğuna inanıyorum."
Anne'nin haberi yoktu ama 1944 yazı
onun son yazı olacaktı.
12 Temmuz'da
15. doğum gününü kutlar.
Salı, 1 Ağustos 1944.
"Sevgili Kitty,
sana defalarca söylediğim gibi ikiye bölünmüş hâldeyim.
Bir yanımda kıpır kıpır şenliğim,
küstahlığım, hayat neşem, her şeyden öte
her şeye iyi tarafından bakma yetim var.
Bundan kastım kur yapmakta, bir öpücükte, sarılmada,
şımarık bir şakada bir sorun bulmamak.
Bu yanım, daha saf, daha derin ve daha iyi olan öteki yanımı
pusuya düşürmek için genelde hazır konumda bekler."
Ve tekrar Salı, 1 Ağustos 1944'te
şöyle yazdı,
"Herkes başımda dikilmeye başlayınca tepem atıyor,
sonra üzülüyorum
ve son olarak kalbimi ters yüz ediyorum,
kötü yanı dışarıda, iyi yanı da içeride kalıyor
ve anca dünyada kimse kalmazsa olmak istediğim,
olabileceğim o kişi olmanın...
...bir yolunu arayıp duruyorum.
Sevgilerle Anne Marie Frank."
Bunlar Anne'nin günlüğüne yazdığı son sözler.
Üç gün sonra
Naziler gelip onu götürdü.
Ve odası boş ve sessiz kaldı.
70 yıldan uzun süre
Anne'nin kelimeleri milyonlarca gencin
anında büyümesini sağladı.
Pes etmemeyi öğrendiler.
Kıpır kıpır bir kız olan Anne
20. yüzyılın dehşetinin sembolü oldu.
Sonrasında olanları...
...Helga, Andra, Tatiana, Sarah ve Arianna anlatıyor.
Asla kesişmemesine rağmen...
...birbirine dokunacak kadar yakın paralel hayatlar.
Görevi yeni nesillere devrediyorlar.
Geleceğin hayalini kurarak.
Anne anmaya ve umut etmeye ısrarla devam ediyor.
Günlüğün kapağının içine Anne şöyle yazdı,
"Sois gentil et tiens courage."
"İyi kalpli ve cesur ol."
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer