Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Suyun yerine geçebilecek bir şey yok. Elimizdeki en değerli kaynak su.
Buna bir kriz muamelesi yapmamız gerek ama bunu yapmıyoruz.
Diyelim ki kansere çözüm bulduk ve aradan yüz yıl geçti
ama hâlâ milyonlarca çocuk kanserden ölüyor.
Korkunç bir senaryo ama su konusunda tam bu noktadayız.
Hükûmet, halka nasıl bir durumla karşı karşıya olduğunu söylemiyor.
Dünyada yaklaşık 7,7 milyar insan yaşıyor.
Neredeyse iki milyar insan temiz su olmadan yaşamaya çalışıyor.
Su krizi kapıda değil, krizin eli kulağında değil.
Su krizi şu an burada.
BM, 2025 yılında 1,8 milyar insanın
su kıtlığı çeken yerlerde yaşayacağını öngörüyor.
İnsanlar aniden açlıktan ölmeyecek. Memleketlerinde su tükenince göçecekler.
Genel algının aksine, bu kriz gelişmekte olan ülkelere özgü değil.
Her yerde, herkesi etkilemeye başladı bile.
Değişen iklimin acıması yok, suyu kendine saklıyor.
Kirlilik, kaynakları kullanılmaz hâle getiriyor.
Altyapılar tamir edilemeyecek kadar hızlı çöküyor.
Her geçen gün dünyada daha çok insan susuz kalıyor.
Çoğu zaman su krizleri doğanın başının altından çıkmaz.
İnsanların işidir.
Plansız çalışarak, doğru teknolojileri kullanmayarak,
yeterince erken tepki vermeyerek kendimizi başarısızlığa sürüklüyoruz.
Bu dehşet verici bir kriz.
Peki ya çözüm zaten elimizde mevcutsa?
Şu anda dünyanın dört bir yanında bir vizyonerler ve mucitler ordusu
hepimizin muhtaç olduğu suyu üretmek, tedarik etmek ve temizlemek için
su sistemlerini yeniden tasarlayıp baştan yaratmaya çalışıyor.
Dünyanın çözmesi gereken üç farklı su problemi var.
Birincisi, suyun azlığı.
İkincisi, iklim değişikliğine dayanıklı bir altyapı inşa edebilmek.
Üçüncüsü, tüm bunları uygun bir maliyete getirmek.
Bu krizin en büyük sorunu
içebileceğimiz su azalırken
içemeyeceğimiz suyun her yeri basması olacak.
Çözümler var.
Mesele çözümleri uygulayıp durumu düzeltmekte.
Bu sorunları çözmek için zamanla yarışıyoruz.
Elimizde çözüm olmasına rağmen vakitli uygulayamamak beni kahrediyor.
Yalnızca dünya nüfusunu idame ettirmekle kalmayıp
yaşam tarzımızı da koruyacak suya talep inanılmaz ölçüde arttı.
Ama işleri hâlâ geçmişteki gibi yürütmeye çalışıyoruz.
Yüzyılın başlarında herkes kendi kanalizasyonundan sorumluydu.
Herkes kendi suyunu çıkarırdı. Ya kuyu kazarlardı ya dereden çekerlerdi.
Evin arkasına tuvalet çukuru açar ya da atık su havuzu yaparlardı.
Bu, halk sağlığını tehdit ediyordu.
İnsanlar hastalanmaya başlayınca hükûmetler devreye girdi
ve bu görevin devlete düştüğünü,
toplumun güvenliğini ve refahını sağlamak gerektiğini,
paranın sorun olmadığını söylediler.
Her eve boru taşıyarak müthiş pahalı lağımlar inşa ettiler.
Her eve bir atık ve bir temiz su borusu.
Çok kolay eskiyip değiştirilmesi gereken inanılmaz karmaşık sistem ağları
ve bunun getirdiği masraflar...
Ama güvenli bir ortam sağladı.
Suyun halkın sağlığını tehdit etmesinin önüne geçildi.
Başımızı beladan böyle tasarılarla kurtarmaya çalışmak
sorunu daha da derinleştiriyor.
Eski bir altyapıya kaynak akıttıkça karşımızdaki asıl zorluk
eski ve verimsiz bir sistemden kurtulup
suya yeni bir yaklaşıma zihnen daha açık olmak hâline geliyor.
Kriz, odak sağlamak için birebirdir.
Flint, Michigan'da içme suyunda kurşun bulunması kriziyle karşılaştığında
aktivistler değişim talep etmekle kalmadı,
soruna yaratıcı bir çözüm bulmaya çalıştılar.
Bu yaratıcı ve kararlı insanlardan biri de rapçi, aktör ve girişimci Jaden Smith.
Su konusundaki tutkum 11 yaşındayken başladı.
Okuldaki öğretmenlerimden çevreyi öğrenmemle başladı.
Değişiklik için eyleme geçmek istediğim bir noktaya geldi.
Fark yaratmak için bir şey yapmak istedim.
Hep çabalayarak dünyanın dört yanında bir etki ve fark yaratmak istemişimdir.
Afrika'da, Hindistan'da filtre sistemleri kurmak istiyordum.
Bu fikirleri geliştirmeye başladığımda
o kadar uzağa gitmeye gerek olmadığını gördüm.
Burada, kendi ülkemizde çözülmesi gereken su sanitasyonu sorunları var.
Bu krizin Flint halkında yarattığı etkiye bakın.
Orada yaşayan çocukların, yaşlıların
musluktan akan suyu hâlâ kullanamıyor olması insanı kahrediyor.
O topluluğa yardım eli uzatıp
temiz suya erişimi olmayanlar için suyu arıtmak istedik.
İşte Flint'teki Su Kutusu'nun amacı da bu.
SU KUTUSU
Su Kutusu, suyu filtreleyip 60 saniyede 38 litre su arıtabiliyor.
Özellikle kurşunu arıtmak için tasarlandı
ve sahadaki çalışanlarımız suyu her gün test ediyor.
Planımız ve hedefimiz bu sistemi burada oturtmak
ve aynı sorunla boğuşan başka yerlere bu çözümü ulaştırmak,
"Burada sudaki sorun kurşun değilmiş,
makinenin konfigürasyonunu değiştirelim." diyebilmek.
Hedefimiz bu sistemi ihtiyaç olan bölgelere taşıyıp
aynı Flint'te olduğu gibi verimli biçimde çalışabilmeleri için
o yere göre modifiye edebilmek.
Su, tüm dünyayı etkilediği için küresel bir sorun olarak görülüyor
ama aslında yerel bir sorun
çünkü çözümü ilden ile, ilçeden ilçeye çalışmak.
İşte bu yüzden su sorunuyla birebir boğuşan,
kuraklıkla ya da su kalitesinde düşüşle mücadele eden insanlar
asıl yenilikçi olan, sınırları zorlayan insanlar oluyor.
Gelecek de bunda yatıyor.
Sınırları zorlayan bir mucit de Beth Koiji.
Kuyusu kuruduğunda sıra dışı bir çözüm bulmak zorunda kalmış.
Lisans eğitimim sırasında
sudan bulaşan hastalıklar kapmaktan bıkıp usanmıştım.
Yurt odamda kendi filtre sistemimi kurdum,
tüm bakterileri ya öldürüyor ya temizliyordu.
Bu çözümü etrafımdakilere götürdüm,
bu basit filtreyi evde nasıl yapacaklarını öğrettim.
Çünkü Kenya'da filtreler ucuz değil.
2016'da Kenya büyük bir kuraklıkla boğuşuyordu.
İnsanlar filtreleri çözüm olarak görmemeye başlamıştı
çünkü halihazırda filtreleyecek kadar suları yoktu.
Tek çözüm bir nehirden su taşımaktı.
Çocuklar tüm gün nehir yolundaydı, okula gitmiyorlardı.
Bu suyun içinde yüksek seviyede kimyasal kirlenme var.
Yani bu içilecek bir su değil.
Yani havadaki nemi kullanabilecek çok spesifik bir çözüm gerekliydi.
Su kıtlığının ülkesini kasıp kavurmasından bıkıp usanan Beth
bir çözüm bulmak için doğaya bakmış.
Havadan su elde etmek doğada yeni bir kavram değil.
İçme sularını atmosferden elde eden bir Namibya böceği var.
Atmosferdeki su tüm dünyadaki nehirlerin altı katı.
Yani hava, henüz kullanılmamış devasa bir kaynak.
Beth, atmosferden temiz su elde eden bir makine icat etti
ve adını Majik koydu.
Beth, icadını Ark Yetimhanesine götürdü,
böylece çocuklar suya gitmek yerine eğitime odaklanabilecekti.
Bunlar basit teknolojiler.
Buzdolabı ve klimayla aynı prensiple çalışıyor.
Hava bir fan aracılığıyla içeri çekilip kondenser serpantininden geçiyor.
Yoğuşma işlemi burada gerçekleşiyor ve su, toplama tankında toplanıyor.
Çok kurak bir mevsim geçirdik,
bu çocukların tek su kaynağı bu filtre oldu.
Onlar için bir güvence gibi.
Hava var olduğu sürece içme suyumuz da var.
Kimi yerlerde ise temiz suya ulaşmak için teknolojik yenilikler yeterli değil,
çok basit ama bulunması zor bir şey lazım.
Para.
Bugün, yani 2019 yılında beş yaşın altındaki bir milyon çocuk
temiz su ve sanitasyona erişemeyip hayatlarını kaybetti.
Bu sorunun ne raddede olduğunu ilk kez su taşımaya gittiğimde anladım.
Zambiya'da kırsalda bir köydeydim ve yanımda 14 yaşında bir kız vardı.
O bir bidon aldı, ben bir bidon aldım ve bir çevirmenle beraber yola koyulduk.
İki kilometre kadar yürüdükten sonra bir sondaj kuyusuna geldik.
"Büyüyünce ne olacaksın?" diye sordum. "Bu köyde mi yaşayacaksın?"
Kız bana baktı ve "Hayır, burada kalmayacağım." dedi.
"Büyük şehre, Lusaka'ya gideceğim. Hemşire olacağım." dedi.
Ben Affleck'le 14 yaşındaki hâlimiz aklıma geldi,
"New York'a gidip oyuncu olacağız." deyişimizi hatırladım.
Birden o duyguyu anımsadım.
Arabaya bindikten sonra birden dank etti,
bu kızın evinin iki kilometre ötesine o kuyuyu açan insanın öngörüsü olmasaydı
böyle bir gelecek hayal etmesi mümkün dahi olamazdı.
Tüm gününü okulda değil, nehirden su taşıyarak geçirirdi.
Karşınızda Matt Damon ve Gary White.
Derneğinizle ilgili bir haber okudum.
Bir kadın içme suyuna erişebilmek için
ayda 60 dolar ödeyip şişe su sipariş ediyormuş.
Programınız sayesinde su kaynağı yaptırmak için kredi almış
ve kredi ödemeleri aylık beş ila altı dolarmış.
-Evet. -Öyle.
Kulağa basit geliyor, daha önce düşünülmemiş olması inanılmaz.
Çözüm gerçekten su kaynağı için kredi sağlamak kadar basit mi?
Evet, kendi çözümlerinin bir parçası oluyorlar.
Kendi sorunlarını kendileri çözüyorlar.
Water.org'da amacımız
halk, temiz su ve sanitasyon arasındaki bariyerleri tek tek yıkabilmek.
Evde kullanılabilecek filtreler için maddi yardımda bulunuyoruz,
böylece insanlar su taşımak zorunda kalmamanın da ötesinde
temiz ve içilebilir suya erişebiliyorlar.
Topladığımız ve bağışladığımız ana para yaklaşık 27 milyon dolar
ve insanlara ihtiyaçları olan su ve sanitasyon çözümlerini sağlamak için
verdiğimiz mikro kredilerle ulaştığımız meblağ 1,1 milyar dolar.
Tüm bu çabalarımızın bize göre asıl başarısı
verdiğimiz kredilerin %99'unun geri ödeniyor olması.
Bu gerçekten inanılmaz.
Bu insanlar dünya üzerindeki en fakir insanlardan ve tek istedikleri...
Pazarın içine girebilmeleri için yardım eli uzatıp
kendi sorunlarını kendileri çözebilme imkânı verdiğinizde çözeceklerdir.
Onları yardıma muhtaç insanlar gibi görmek yerine
ekonomik düzenin bir parçası olarak görürseniz
yapabilecekleri sizi şaşırtacak.
Üç milyonu aşkın kredi sağladık, %99 derken çok ciddiyim.
Elbette temiz suya erişim denklemin sadece bir kısmı.
Sağlıklı ve sürdürebilir bir gelecek krizin diğer aciliyetini çözmeye bağlı.
Sanitasyon.
Bill ve Melinda Gates Vakfı'na göre
sanitasyon eksikliği günde beş yaş altında 1.200 çocuğun ölümüne neden oluyor.
Bu, AIDS, kızamık ve veremin toplamından fazla.
Sifon ve merkezi kanalizasyon sistemleri
güvenli sanitasyon için ideal sistem kabul edilse de
gelişmiş ülke çözümlerini
daha yoksul ülkelerde küçük ölçekte uygulamak imkânsız.
Dünyanın dört bir yanındaki mucitler
daha güvenli, daha uygun fiyatlı, daha çevre dostu
ve yerel sistemlere uygun alternatifler geliştiriyorlar.
Çoğu zaman tek bir vizyoner hükûmetten daha hızlı ve etkin olabiliyor.
Örneğin dünyanın en fakir insanları için bir sanitasyon çözümü geliştiren bu adam.
Ben varoşlarda büyüdüm.
Varoşlarda büyüyorsanız her gün sanitasyon sorunlarıyla boğuşursunuz.
Her gün yatağa gittiğimde ve kalkmadan önce
"Abime, ablama, kuzenime ve sanitasyon sorunu yaşayan herkese
nasıl farklı bir hayat sağlanabilir?" sorusunu soruyordum.
Dixon'ın şirketi Sanivation,
küresel bir soruna yerel bir çözüm üretiyor.
Kenya'da 20.000 kişiye ekonomik açıdan sürdürülebilir şekilde
tuvalet ve atık arıtma hizmeti sağlıyor.
Son üç küsur senedir 126 eve hizmet sağladık.
Bu ailelerin hayatında yarattığımız etkiyi görmekten memnunuz.
Günden güne, aydan aya, yıldan yıla.
SANIVATION MÜŞTERİSİ
Başta tüm bu alanın ortak kullandığı bir tuvaletimiz vardı.
Çok sayıda insan kullandığı için temiz ve güvenli değildi.
Ne benim için ne çocuklarım için güvenliydi.
Artık ne zaman istersem kullanabileceğim bir portatif tuvaletim var
ve aynı zamanda evde kullanabildiğim için güvenli de.
Ailem güvende olduğu için çok mutluyum.
Sanivation, haftada bir insan atıklarını toplayıp
98 bölge sakini çalışanıyla atık arıtma merkezlerine taşıyor.
Ama Dixon, hastalığın yayılmasını engellemekle yetinmek istemiyor.
Atıkları avantaja çeviriyor.
Buraya ulaştıktan sonra atıkları önce teknolojimizi kullanarak arıtıyoruz.
Güneş ışığını kullanarak tüm patojenleri öldürüyoruz.
Sonraki aşamada atıkları tarımsal kalıntılarla karıştırıyoruz
ve böylece dışkıdan üretilmiş bir ürün elde ediyoruz.
Bu da geleneksel kömürün yerine kullanılabiliyor.
Gerçek kömüre oranla bu kömürün karbon salınımı daha düşük.
Normal kömürden üç kat daha uzun yanıyor.
Bu da tasarruf demek.
Bunun da ötesinde sattığımız her ton, 88 ağacı kurtarıyor.
Ürünlerimizin satışı işletme masraflarını karşılıyor.
Bu da iş modelimizi hükûmet için daha çekici ve cazip kılıyor.
Sanivation, tüm Kenya ve ötesine ulaşmak adına
yerel hükûmetle beraber çalışıyor.
Su Kutusu, Majik Su ve Sanivation gibi yeniliklerin
geniş kitlelere ulaşabilmesi için böyle ortalıklar büyük önem taşıyor.
Ama su ve sanitasyondan kaynak geri kazanımı
yalnız gelişmekte olan ülkeler için önemli değil.
Yaratıcı çözümler Şikago gibi şehirlerde de çok önemli.
Dünyanın en büyük su arıtma tesisine ve üç milyon insana ev sahipliği yapan,
her gün milyonlarca litre suyun tahliye edildiği bir şehir.
Buraya her gün yaklaşık 3,4 milyar litre su geliyor.
Bu miktarla, bir olimpik havuzu yaklaşık 12 dakikada doldurabiliriz.
Suda istemediğimiz maddelerden biri de fosfor.
Çünkü su yollarında yüksek miktarda fosfor bulunması
yosun ve başka su bitkilerine ortam hazırlıyor.
Yoğun yosun ve su bitkisi, tıkanmış bir su yolu demek.
Fazla fosfor sudaki ekosistemlere zarar verirken
bu element DNA'nın kilit bir bileşeni
ve yaşayan her canlı için büyük önem taşıyor.
Ama fosfor, hızla tükettiğimiz sınırlı bir kaynak.
Bilim insanları 2035 yılında küresel fosfor kıtlığından endişe ediyor.
Ya atık suda istemediğimiz değerli fosfor madenini toplayabilseydik?
Kısacası bu mümkün.
Fosfor, sudan ayırdığımız organik maddeye bağlı.
Atık su ilk çıktığında çorbayı andırır, içinden suyu ayrıştırmamız gerekir.
Suyu çekip aldığımızda çok yoğun amonyak ve fosfor elde ederiz.
Bu sıvıyı alıp, kimyanın büyüsünü konuşturup
üstüne magnezyum klorür eklediğimizde elde ettiğimiz ürün
kimi ticari gübre metotlarında kullanılabiliyor.
Elimizde ticari gübre olarak satılabilecek bir ürün olmuş oluyor.
Sıradan bir gübre de değil.
Yavaş salımlı bir gübre olduğu için diğer gübreler bununla kıyas kabul etmez.
Atığı kaynağa çevirip bir de para kazanmaktan âlâ ne var?
Bu ürün için gelir akışı mevcut. Bu, ticari bir gübre.
Satılıyor ve kârından pay alıyoruz.
Atık su arıtmanın ironik yanı
atık suyu arıtmak için gereken enerjinin iki katından fazlası atık suda mevcut.
Var olan enerjiyi yok etmek için neden bu kadar çok enerji harcayalım?
Yaptığımız şey tam olarak bu. İnanılır gibi değil.
Borularımızdan akan, bedava ve inanılmaz miktarda bir kaynak mevcut
ve bundan kurtulmak için tonla para harcıyoruz.
ENDÜLÜS, İSPANYA
Belki de atık kavramını yeniden ele almamız gerekiyor.
Bir deyiş vardır, "Birinin çöpü başkasının hazinesidir."
Şikago, atık suyu fosfordan arıtarak yosunların önüne geçerken
Güney İspanya'da ezber bozan bir beyin
basit ama görmezden gelinen bir kaynaktan faydalanmak için
yosun oluşumunu teşvik ediyor.
Yosun aslında dünyadaki en eski organizmadır.
Yaşamak için üç ihtiyacı vardır. Gün ışığı, besin ve su.
Burada bir milyon yıl beklemektense üç saatte kendi yosunumuzu yetiştiriyoruz.
"Kanal" dediğimiz büyük havzalarımız var.
Yosunlar burada yetişiyor, üç gün burada kalıyorlar.
Onları atık suyla besliyoruz.
Yüzeye çıktıktan sonra yosunu sudan ayırıp sindiriciye aktarıyor,
gaz arıtma aşamalarından sonra biyogaz veya metana dönüştürüyoruz.
Yosunun ürettiği oksijene inanamazsınız.
Yosundan elde ettiğimiz oksijen atık suyu temiz suya çevirmemizi sağlıyor
ve biyoyakıta dönüştürebileceğimiz kadar yosun da elimize kalıyor.
"Tuvaletten benzin deposuna." Hep hayalimdi.
Arabaları çok severim, araba tutkum büyüktür.
Bu şekilde atık suyu arabama koyup gün batımına sürebilirim.
Tüm Endülüs'e bu yosun tarlalarını kurmak mümkün.
İspanya'da 30 milyon arabayı biyometanla doldurmaya yeter.
Dünyayı adım adım değiştirebiliriz.
Problemin kendisini ele alırken de böyle çok yönlü yaklaşılıyor.
Taze su temin etmek için birçok farklı yöntem aranıyor.
Majik Su, Namibya böceğini nasıl taklit ettiyse
diğer mucitler de su sorununu çözmek için çözümü doğada arıyor.
Doğanın bu şekilde taklit edilmesine "biyomimikri" deniyor.
Şu an yaptığımız şey yeterli kalitede bir su kaynağı bulmak,
biraz arıtıp, arıtılmış suyu kullanıp sonrasında da atmak.
Doğada işler böyle yürümüyor.
Doğa, gezegendeki her damla suyu geri dönüştürüyor.
Bugün elimizde olan su başından beri olan su.
Milyonlarca yıldır var olan, doğanın geri dönüştürüp kullandığı su.
Doğanın kendi geri dönüşüm sürecini taklit etmek üzere
Danimarkalı bilim insanları bedenimizdeki hücrelerin derinine baktı.
Hızlandırılıp adapte edilerek membran teknolojisine dönüştürülebilen
ve suyu arıtabilecek bir protein keşfettiler.
Peter yüksek lisansını bitirdikten sonra
elinde ufak bir şişeyle laboratuvarıma geliverdi.
Akuaporin protein şişesi hep yanındadır.
Sıradan bir insanın vücudunda 40 ila 50 tür akuaporin protein bulunur.
Materyallerin akışını düzenlemek gibi çok önemli bir işlevleri vardır.
Yemek yediğinizde ya da kahve içtiğinizde
anında beyninize gittiğini ve beyni stimüle ettiğini düşünün.
Her kahve içişinizde kafayı yerdiniz.
İnsan vücudu, farklı moleküllerin akışını düzenlemek için yollar geliştirdi.
Bunun önemli bir parçası da akuaporin proteinleri.
Bu biyolojik varlık, bu biyolojik protein bir membrana entegre ediliyor.
Doğanın su filtreleme yöntemini kullanılıyoruz.
Canlı hücrelerdeki suyu başarıyla süzen akuaporin proteinini
biyoteknolojiyi kullanarak alıyoruz.
HÜCRE ZARI AKUAPORİN PROTEİN
SU MOLEKÜLLERİ
Bu, 3,8 milyar yıllık evrim boyunca doğanın geliştirdiği bir şey, bizim değil.
Biz sadece o evrimi devam ettiriyoruz.
Akuaporin proteinin bir gramı saniyede yüzlerce litre su filtreleyebilir.
Bir membranın yüzeyini bu akuaporin proteiniyle kaplıyoruz
ve bu şekilde doğal su elde ediyoruz.
Ayrıca suyu filtrelemek yerine
ileri osmoz yöntemiyle su da çıkarabiliyoruz.
Doğanın bize verdiği bu bileşenle
yepyeni bir dizi filtreleme ürününün kapılarını açabiliriz.
Akuaporin proteini gibi membran teknolojileri aynı zamanda
okyanuslarımızdan tatlı su çıkarabilmek adına
büyük atılımlar için kullanılıyor.
Deniz suyu çok tuzlu olarak bilinir
ve sudan tuzu arındırmak için çok enerji gerekiyor.
Deniz suyu, su elde etmenin en pahalı yollarından biri.
Deniz suyu arıtımı açısından yenilikler konusunda geldiğimiz nokta bu.
1960'lar ve 1970'lerde
bir metreküp suyu arıtmak için 40 kilovat saat gerekliydi.
Şu anda bu, metre küp başına dört kilovat saate düştü.
Bu da aynı deniz suyu arıtım sistemi için %90 daha az enerji demek.
Bunu yarıya düşürecek teknoloji kapıda.
20 ya da 30 yıl önce elimizde olmayan heyecan verici buluşlar bugün mevcut.
Atık sudan biyomalzeme üretebiliyoruz, atık suyu enerjiye çevirebiliyoruz,
suyu moleküler seviyede arıtabiliyoruz.
Yakın tarihte hayal edemediğimiz şeyleri yapıyoruz.
Singapur'un önde gelen su araştırma merkezinde
membran teknolojileri okyanuslarımızdan tatlı su çıkarabilmek adına
büyük atılımlar için de kullanılıyor.
Tuzdan arındırma çalışmaları devam ederken
daha basit bir çözüm kapıda olabilir.
Elimizdeki suyu tekrar kullanmak.
Kaliforniya'nın Pasifik kıyısında
nüfus artışları ve endüstriyel talepler yüzünden
aşırı su kullanımı, rekor kıtlıklara sebep oldu.
Eyalet alarma geçti
ve suyu bölgeye yönlendirme yöntemlerinin artık uygun olmadığına karar verildi.
Güney Kaliforniya'da iklim çok kuru.
Belli bir yaşam standardına ve su kullanımına alıştık.
Bunun içinse Kuzey Kaliforniya'dan ve Colorado Nehri'nden
yıllar önce yapılan su kemerleriyle gelen su kaynaklarına bel bağlıyoruz.
Geleceğe baktığımızda nüfusun artacağını görebiliyorduk,
dış kaynakların da bu kuraklıktan etkileneceğini de.
Colorado su kemeri, Colorado Nehri'nden Güney Kaliforniya'ya su taşıyor.
Suyu taşımak çok enerji gerektiren, pahalı bir yöntem
ve artık Kaliforniya'nın ihtiyaçlarını karşılamaya yetmiyor.
Burası tarım ağırlıklı bir bölgeydi. Boşuna "Orange County" denmiyor.
Portakal bahçeleri ve soya tarlalarıyla doluydu.
Sadece Kaliforniya'da değil, ABD genelinde yaygın bir algı var.
Yeraltı suyunun doğal bir kaynak olduğu,
pislik barındırmadığı ve kaliteli bir su olduğu düşünülüyor.
Suyun kendi kendini yenilediği,
doğanın yağışlarla o işin icabına baktığı algısı var.
Er ya da geç kullanabileceğimiz seviyeye döneceğini düşünüyoruz.
Ama yağış yeterli değil.
Sadece doğaya bel bağlayamayız.
Başka kaynak arayışına girdik.
Akiferleri su doldurmanın sürdürülebilir ve insan yapımı yolları var.
İşte o aşamada atık suyu kullanma fikrini bulduk.
ORANGE COUNTY SU İŞLERİ
Mehul'un ekibi, Orange County'nin kaynaklarını garantilemesi
ve olası bir kuraklıktan kaçınabilmesi için
akiferleri geri dönüştürülmüş suyla doldurmak gerektiğini
hükûmeti iknaya uğraştı.
AKİFER GERİ KAZANILMIŞ SU
Bu membran teknolojisi arıtılamayacağını düşündüğümüz suyu
kirden arındırma ve arıtma konusunda çok başarılı.
Bunu yeraltına yerleştirerek kaybı da neredeyse sıfırlıyoruz.
Su kaynağı olarak kullanılan büyük baraj ya da göllerde
suyun %5'i buharlaşmayla yok oluyor.
Çevreyi kirleten her türlü maddeye karşı doğal bir koruyucumuz var,
bu yüzden akiferler doğanın saklama kabı görevini görüyor.
Bu büyük, doğal yeraltı akiferi sayesinde coğrafik lotoyu kazanmış gibi olduk
çünkü bakımını yaptığımız sürece nüfusu idameye yetiyor.
Elbette dünyanın birçok yerinde
büyük şehirler yeraltı suyu seviyelerini düşürmeye devam ederken
hükûmetler bu sorunla mücadelede zorlanıyor.
Endüstrinin öne çıkabileceği nokta bu.
Meksiko, 20 milyonluk nüfusuyla kendi ağırlığının altında eziliyor.
Yollar, binalar çöküyor.
Sorunu çözmek için hükûmete bel bağlamak yetmiyor.
Dünya çapında büyük bir etki yaratabilmek için
dünyada en çok su tüketenlerin ilerici davranması şart.
Endüstrilerin bunu gündeme getirmek için adım atması gerek.
Suyu yeniden kullanıp geri dönüştürmeye, biriktirmeye yatırım yapmalıyız ki
gelecek nesilleri zor bir yaşam beklemesin.
Endüstriyel üretim genelde büyük çapta su kullanımı gerektirir.
Kozmetik sektörü en çok su kullanan sektör olmasa da
üretimin birçok alanında su kullanımını etkileyebilecek
yenilik ve ilerlemeye öncülük ediyor.
Temizlik ekipmanı, üretimin en çok su harcayan parçası olduğundan
kozmetik şirketi L'Oréal üretiminde çok sayıda değişiklik yaptı.
Bu şirkette verimli çalışabilmemiz için su çok büyük önem taşıyor.
Suyun kritik seviyede olduğu yerlerde
bu topluluklar ve bölgeler üzerindeki etkimizi azaltmak için
su kullanımımıza azami özen göstermek, su kullanımımızı azaltmak zorundayız.
Su kullanımımızı azaltmaya su verimliliğini artırmakla başladık.
Kullanımını azaltamadığımız suyu yeniden kullandık ve geri dönüştürdük.
Ama su verimliliğini artırmak yeterli değildi.
Ne yapabileceğimizi düşünmeye başladık.
Çözüm önümüzdeydi, atık su üretiyorduk.
Doğada su israf edilmez.
İşte şehir suyunun yerini alacak su kaynağımız buydu.
Sonra geri dönüşüm projelerini başlattık.
2018 yılının sonunda geri dönüşümle çalışan 12 tesisimiz vardı.
Geri dönüşüm sistemleriyle bu olumlu deneyimlerden yola çıkarak
sistemi biraz daha ileriye taşımak istedik ve "susuz fabrika" konseptini geliştirdik.
%100 ŞEHİR SUYU
"Susuz fabrika" endüstriyel bir süreç için gereken suyun %100'ünü
işlenmiş ve geri dönüştürülmüş sudan elde etmek demek.
%100 GERİ DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞ SU
Böylece fabrikalar şehir suyuna ihtiyaç duymuyor
ve su tüketimimiz önemli ölçüde azalıyor.
Susuz fabrika konseptimizi
su tüketimi yüksek olan fabrikalara
ve su seviyesi kritik olan bölgelerde çalışan fabrikalara
öncelik vererek uyguluyoruz.
Meksika'da olduğu gibi.
Eğer sektörün kalanı da bu yoldan giderse
hangi sektör olduğuna bağlı olmak üzere üretim için kullanılan su miktarı
dünya çapında %90 azaltılabilir.
Başka seçeneğimiz yok.
Çevre üzerindeki etkimizi azaltmalıyız. Başka yolu yok.
Herkesin bu farkındalığı geliştirip buna katkıda bulunması gerek.
TIRUPUR, HİNDİSTAN
Kozmetik, çok su gerektiren sektörlerden yalnızca biri.
Örneğin Hindistan'daki tekstil firmaları dünyanın en büyük su tüketicilerinden.
Bu firmalar, bölgedeki çevre kirliliğinin,
suyun boya, ağartıcı ve başka kimyasallarla zehirlenmesinin
vatandaşların susuz kalmasının başlıca nedenlerinden.
2010 yılında Hindistan hükûmeti
tüm boya ve ağartma ünitelerinin ya temizlenmesini ya kapanmasını istedi
ve 55.000 insanın işi tehlikeye girdi.
Hindistan'ın güneyinde bir tekstil fabrikası sahibi
bu sorunu çözmek adına sürdürülebilir bir çözüm üretti
ve bölgedeki diğer fabrikalara örnek oldu.
2010'da büyük bir atık madde sorunu mevcuttu.
Atıklar arıtılmadan suya dökülüyordu.
Nehirler pis akıyordu.
Boya ve kimyasal fabrikaları yüzünden
kimyasallar Noyyal Nehri'ne atılıyordu.
Nehre girince türlü türlü hastalık kapardık.
Ayaklarımız ve bacaklarımız acıyıp sızlardı,
yanma hissi gelirdi.
Artık çabalarımızı sürekli hâle getirdik ve teknolojimiz ilerliyor.
20 yıl önce pis akan nehir şimdi temiz akıyor
ve tamamen atıklardan arındı.
Boya sürecinde ağartıcı, kimyasal ve tuzlarla kullanılan su
bölgenin atık sistemine karışmak yerine artık arındırılıyor.
Rahul'un şirketi nehirden su çekmek yerine
tekstil işlem sularının %90'ından fazlasını yeniden kullanıyor.
Beş yıl önceye nazaran şu an durum çok daha iyi.
Fabrikamızdan çıkan içinde tuz ve boya bulunan atıklar
bir tesise götürülüp yaklaşık 24 saat bir kabın içinde bekletiliyor.
Su burada arıtılıp yumuşatma tesisine ve membrana gidiyor.
Membrandan sonra kullanılabilecek suyu alıyoruz,
geri kalanlarıysa buharlaştırıcıya gidiyor ve kristalleşmeyle tuzu ayırıyoruz.
Membrandan gelen su
ve buharlaştırıcıdan gelen tuz burada kullanılıyor.
Suyun %90'ı geri dönüştürülüyor.
Herkes birlikte çalışıyor.
Kimyasallar da boyacı da membran da bu sistemin parçası.
Bir araya gelerek bir zincir oluşturuyoruz.
Sektörümüzün çevre dostu kalmasını istiyoruz.
Herkesin bunun farkına varıp katılım göstermesinin vakti çoktan geldi.
Artık kimsenin kaçışı yok.
CHENNAI, HİNDİSTAN
Hindistan'ın başka bir bölgesinde sorun kirlilik değil, tedarik.
2019 yılında on milyon nüfuslu bir şehir,
bir zamanlar akla hayale gelmeyecek ama giderek normalleşen bir şey yaşadı.
Sıfır Noktası.
Bir şehrin içme suyunun bittiği gün.
Chennai'da herkes tek bir şey istiyor, o da su.
Chennai ciddi bir su krizi yaşıyor. Geçen yıl hiç yağmur yağmadı.
Yeraltı suyu yok.
Yağmur suyu düzgün arıtılmıyor ve tüm kaynaklara bağlı değil.
Ve birçok daire su için tankerlere bel bağlıyor.
Yakın zamanda dört beş gün süren bir su tankeri grevi oldu.
İnsanlar susuz kaldı.
Her geçen gün durum daha kötüye gidiyor, eyleme geçmek zorundayız.
Bu krizde suya muhtaç kalan Chennai'ın 10 milyon sakinin aksine
Chennai'da bu sitede yaşayan 200 aile suya erişim sağlayabiliyor.
Burada yaşayanlar su tankerine para dökmekten nasıl mı kurtuldu?
Pratik zekâyla.
Gençken bu konuya çok akıl yormamıştım
ama bir anne olarak çocuğuma temiz su sağlayabilmek istiyorum.
Kapı kapı dolaşıp
yağmur suyunu neden ve nasıl biriktirmemiz gerektiğini anlattık.
Artık hepsi yöntemi öğrendi ve uyguluyor.
Site sakinleri olarak bir damla bile su almamaya karar verdik.
Bu yüzden kanalizasyon arıtma sistemimizi güncellemeye karar verdik.
Su arıtma sistemimizi, yağmur hasadı sistemimizi geliştirecektik.
Tüm sular yağmur hasadı oluklarından akıp kuyuda toplanıyor,
biz de bu suyu yaşadığımız sitede kullanabiliyoruz.
Tüm bu güncellemelerle harika sonuçlar elde ettik.
Arkamda gördüğünüz gibi güzel, büyük, yeşil bir bahçemiz var.
"Yeşil kalabilmesi için gereken onca su nereden geliyor?" diye sorabilirsiniz.
Kesinlikle yeraltı suyu değil.
Bu, kanalizasyon arıtma tesisimizdeki yeniden değerlendirdiğimiz su.
Bahçe canlı ve yemyeşil.
Penceremden dışarı baktığımda komşu siteleri görüyorum.
Sitemizde kullandığımız sistemin onlarda da olup olmadığını merak ediyorum.
Bu, yaşadıkları tüm su sorunlarını çözecektir.
Her damla su çok değerli ve bunun heba olmasına izin veremeyiz.
Bu durumda herkes kazanıyor.
Teknolojik olmasa da sistemsel değişikliklerle
su konusunda yerel çözümler üretirsek
yatırım masrafları düşer ve suyu yeniden kullanmak kolaylaşır.
Kıtlık konusuna dönüyorum.
Suyun yeniden kullanımı
bu sorunla başa çıkmanın en akıllıca ve etkili yollarından biri.
Böylece daha çok bölge
dolaylı yeniden kullanıma ve suyu geri dönüştürmeye başlayacak.
Su korumanın sonuçlarını Kaliforniya'da belediye düzeyinde gördük.
Chennai, Hindistan'da yaşayan site sakinlerinin
su tedarikinin kontrolünü nasıl ele aldıklarını da.
Peki ölçeği daha da küçültebilir miyiz?
Kesinlikle.
LEEUWARDEN, HOLLANDA
Hollanda'da Hollanda Su İttifakı adlı bir grup
suyu kendi evimizde geri dönüştürmemizi sağlayan
çığır açan bir teknoloji geliştirdi.
Endüstride daha az su kullanmak için önlemler alınmaya başlandı.
Tarımda da öyle.
Artık sıra bize, son tüketiciye geldi.
Su kaynağımız evlerimizde bulunduğu için çok miktarda suyu kolayca israf ediyoruz.
Hydraloop evler için atık suyu dönüştüren bir sistem.
Banyoda, makinede kullanılan suyu geri dönüştürüyor
ve sifonlarda, çamaşır makinesinde, bahçede, havuzda kullanmak üzere arıtıyor.
Suyu temizlemenin yeni ve yaratıcı bir yolunu bulduk.
Zaten var olan altı tekniği birleştirerek kullanıyoruz.
Hepsi çok basit teknikler,
suyu arıtarak temiz ve güvenli hâle getiriyor,
yeniden kullanılması için uluslararası standartlara çıkarıyorlar.
İlk bir ayda 3.000 litre su tasarruf ettik.
Bu büyük bir miktar.
Yılda yaklaşık 30.000 litre su tasarruf etmiş oluyoruz.
Vizyonumuz 20 yıl içinde
her evin kendi geri dönüşüm sistemiyle tasarlanması.
Bana sorarsanız sürdürülebilir bir hayata başlamazsanız,
ki su da bunun büyük bir parçası,
sonucu tüm dünya için felaket olacak.
On yıl sonra bu gezegende 8,5 milyar insan olacak
ve bu insanların yüzde beşi bile evlerinde su geri dönüşümü yapsa
gezegendeki su kullanım hızının büyümesinin önüne geçilebilecek.
Evsel su geri dönüşümünün gücü budur.
Su filtrelemede birçok yenilik
korumaya çalıştığımız mavi gezegenden çok uzaktaki uygulamalar için yapılıyor.
Uluslararası Uzay İstasyonu'na su götürmek çok pahalı.
Oraya ulaşacak suyun her litresi on binlerce dolar demek.
Su geri dönüşümü NASA programının önemli bir parçası.
Şu anda Uluslararası Uzay İstasyonu'nda tek su kaynağı
geri dönüştürülmüş idrar ve nem yoğuşması,
yani yemek yerken ağzınızdan çıkan nefesteki su.
İnce bağırsağın işlevini taklit eden teknolojiler geliştirdik.
"İnce bağırsağın kendini yenileme özelliği nereden geliyor?" diye sorduk.
Sonra laboratuvara gidip genetik mühendisliği ve başka tekniklerle
suyu geri dönüştürmek için bu özellikte membranlar ürettik.
Bir bardak su getirseniz yeterli.
Aynı suyu tekrar tekrar geri dönüştürebilirsiniz.
Bu mucitlerin çoğu zaman çok kısıtlı kaynaklarla
içinde yaşadıkları toplumu kurtarmak ve su krizini çözmek için yaptıkları
gerçekten çok ilham verici.
Ama çözümleri uzmanlara, mühendislere, yaratıcı vizyonerlere bırakamayız.
Bu cesur mavi dünyayı kurtarmak için hepimiz sorumluluk alıp eyleme geçmeliyiz.
Bu çözümlerin zaten uygulandığı ve işe yaradığı yerleri
umut ışığı olarak görebilir, onlardan cesaret alabiliriz.
Geriye adapte olmak ve bunu en kısa sürede yapmak kalıyor.
Farklı biçimlerde düşünmeye başlayıp yeni fikirlere açık olmamız gerek
ve bu görev hepimize düşüyor.
Kimimiz için eyleme geçmek demek
yerel tesisleri su tedariki ve sanitasyon konusunda
daha ilerici olmaları için baskı altında tutmak demek.
Kimisi için çözümün parçası olmak adına becerilerini kullanmak demek.
Kendinize sorun,
"Çözümün parçası olmak için bugün ben ne yapabilirim?"
Cevaplar etrafımızda.
Kendimizin, aile ve arkadaşlarımızın su tüketimine dikkat edebiliriz.
Gördükleriniz gibi yeni teknolojiler üretip
onları evimizde, iş yerimizde, mahallemizde uygulayabiliriz.
Su yönetimine öncülük eden şirketleri destekleyebiliriz.
Sevdiğimiz markaların su politikalarını yeniden gözden geçirmesini sağlayabiliriz.
Yerel, bölgesel ve ulusal idareler üstünde eyleme geçmeleri için baskı kurabiliriz.
Mektuplar, e-postalar, dilekçeler, sosyal medya kampanyaları...
Bunlar anında kalıcı farklar yaratabilir.
Bu çözülebilir bir sorun, tamam mı?
Çözümleri zaten biliyoruz.
Bunları test ettik, sonuçlarını gördük.
Bu sorunu çözebiliriz.
Mesele iş modellerini kurup tüm parçaları bir araya getirmek,
hükûmetlerin su geri dönüşümü için gerekli düzenlemeyi yapmalarını sağlamak.
Su krizini çözmemizin önündeki engel teknoloji değil.
Asıl engel para, siyaset ve politikalar.
Dünyadaki paranın üçte ikisini bankalar kontrol ediyor.
Bankalar verdikleri her kredide
suya yatırım payı şart koşsalar ne müthiş bir fırsat olabilirdi.
Su konusunda halka söyleyecek çok basit bir sözüm var.
Daha ısrarlı dayatın.
Çözüm burada.
Daha önce yapılmamış bir şeyi deneme kararını almak
güçlü bir liderlik gerektirir.
Ama yapılması gereken bu, biliyoruz.
Toplumumuz için, çevre için doğru olan şey bu.
İnsanlığın geleceği için yapmamız gereken bu.
Bazılarımız için, eylem sadece suyun tarifsiz değerini kabullenmek
ve bu değerli bir kaynağın bedelini ödemeye hazır olmak demek.
Bulunduğumuz yerde su bol olsa bile.
İklim değişikliği tüm dünyada aktivizmi nasıl tetiklediyse
su krizini çözmek için de
ortak geleceğimizi önemseyen insanlar seferber olmak zorunda.
Bence genç nesli harekete geçirmeyi başarabilirsek
statükoyu kabul etmeyecek, buna müsamaha göstermeyeceklerdir.
Attığımız her olumlu adım, uyguladığımız her yenilik,
yürürlüğe soktuğumuz her ilerici politika
bizi gelen felaketten kayda değer ölçüde uzaklaştırıyor.
Bunu biz çözebiliriz. Bunu biz çözmek zorundayız.
Yoksa çocuklarımızı çok farklı bir dünya bekliyor.
Herkesin sanitasyona erişebilmesi için
hükûmetlerin ortaya para koymasını ve buna destek olmasını istiyoruz.
Biz hayattayken herkesin su ve sanitasyona erişebileceğini düşünüyoruz.
Umutsuzluğun eşiğindeyiz ama henüz hiçbir şeyin sonu değil.
Birlik olursak fark yaratabiliriz.
Müthiş işler çıkaran bu insanlara bakınca zaten ilham almaya başlıyorsunuz,
"Fark yaratabiliriz." diyorsunuz.
Bunu çözmek bize düştüğü için şanslıyız.
Bu boyutta bir sorun çözdüğümüz için yüz yıl sonra bize imrenecekler.
Alt yazı çevirmeni: Doğa Uludağ