Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Halo.
Oddzwoń, proszę, w sprawie książki. To mój numer telefonu. Dziękuję.
Witam. Proszę oddzwonić w sprawie pana książki. Dziękuję.
Witam. Dzień dobry.
Proszę do mnie zadzwonić w sprawie książki. Dziękuję.
24 CARLTON TERRACE, LONDYN
Około pierwszej
Ashraf Marwan,
egipski superszpieg...
spadł z balkonu...
przy Carlton Terrace w śródmieściu Londynu.
Ratowników skierowano do małego rozarium.
Wypowiedział kilka słów.
I umarł.
Gdy się dowiedziałem, zacząłem bić się z myślami.
Rozważałem, czy go nie wypchnięto.
A może skoczył?
Szczególnie w Egipcie uważano, że to nie był wypadek.
Tylko morderstwo.
Palestyna, 1948 rok.
Żydzi ogłosili powstanie państwa Izrael.
Następnego dnia najechał na niego Egipt i sąsiednie kraje arabskie.
Przez lata Izrael...
i Egipt nienawidziły się nawzajem.
KAIR, EGIPT
Ashraf Marwan był jednym z największych szpiegów ery współczesnej
w centrum konfliktu.
O ironio, Izrael uważał go za najlepszego agenta w historii.
BYŁY SZEF MOSADU
Niewielu agentów w historii zapewniło...
tyle znakomitych danych.
To było niesłychane.
Jego śmierć jest owiana tajemnicą.
Pogłoski były takie, że to morderstwo.
Dzień wcześniej
zwierzał mi się, że boi się o swoje życie.
Ale kto to zrobił?
Wywiad egipski zabił Ashrafa Marwana,
bo był zdrajcą.
Izraelczycy uważali go za swojego człowieka.
Ale on ich po prostu oszukał.
Dobrze służył Egiptowi.
Żona Ashrafa Marwana, Mona,
uważa, że mógł go zabić wywiad izraelski.
Kiedy teraz o tym myślę,
wciąż mnie męczy, czy to nie była moja wina.
To ja go zdemaskowałem przed światem.
W dniu 27 czerwca 2007 roku zadzwoniono do mnie
w sprawie niedawnej tajemniczej śmierci.
Oczywiście, byłem tym zaintrygowany.
Jako dziennikarz pragnąłem sprawę rozwikłać.
Najpierw chciałem się dowiedzieć, jak umarł.
Czy to morderstwo?
Samobójstwo? Wypadek?
Wypadł z tego miejsca.
Z piątego piętra.
Rodzina twierdziła, że miał sporo planów,
w tym zobowiązania rodzinne.
Tego samego dnia miał umówione w tym budynku spotkanie biznesowe.
Dlatego rodzina wierzy,
że nie podstaw do pogłosek o samobójstwie.
Chciałem odkryć prawdę.
To było bardziej skomplikowane niż podejrzewałem.
W dniu śmierci
czekałem na telefon od niego.
Myślałem, że jest jakiś problem z łączami.
Wszedłem na górę, by sprawdzić, czy nie zostawił mi wiadomości.
Ale nic nie było.
Zawsze interesował mnie temat wojen na Bliskim Wschodzie.
W czasie mojej służby w wojsku wiedzieliśmy, że działa superszpieg,
który pracuje dla wywiadu izraelskiego.
Ale cenzura wojskowa w Izraelu
dbała o to, by prasa milczała na ten temat.
To był wielki sekret.
Sześciu Arabów zabito tu na Zachodnim Brzegu, siedmiu w Gazie.
Powstanie palestyńskie w 1987 roku
było dla mnie punktem zwrotnym.
Zobaczyłem izraelskiego żołnierza, który bił Palestyńczyka.
Uznałem to za jakiś obłęd.
Wyrządzano Palestyńczykom te same krzywdy,
jakich Żydzi doznawali przez wieki.
Nie zamierzałem wracać,
dopóki przemoc nie ustanie.
„Wielkie mi coś. Ahron Bregman nie wróci”.
Wyemigrowałem do Wielkiej Brytanii.
Po doktoracie na temat konfliktu arabsko-izraelskiego
dołączyłem do Wydziału Historii Wojny
na King's College London.
Omawialiśmy tu tego szpiega?
- Tak. - No, właśnie.
Wydałem sześć książek,
których nikt z was nie zna.
To żart. Wytnijcie to.
Nie ma mowy.
ODWIEDŹ PALESTYNĘ
W 1998 roku...
byłem konsultantem przy dużym filmie dokumentalnym.
Przeprowadziłem rozmowę z izraelskim szefem wywiadu wojskowego,
generałem Eli Zeirą.
Po wywiadzie
staliśmy razem na korytarzu
i powiedział coś, co wywróciło cały mój świat.
Że czołowy szpieg Mosadu
to podwójny agent.
Byłem na wskroś zszokowany.
Jakie były następstwa istnienia takiego szpiega?
Jeśli nim był podczas jednej z najważniejszych wojen
w dziejach Bliskiego Wschodu,
rzucało to cień na wszelkie dane wywiadowcze,
na których opierały się decyzje izraelskie.
Izrael jest uzależniony od swojego wywiadu.
Nie wolno im popełniać błędów.
A jeśli najlepszy szpieg wprowadził ich w błąd,
to zniszczy reputację służb.
A także reputację samych ich służb wywiadowczych.
Dobra, Amosie.
...są zainteresowani tym...
Jaka była stawka?
...by nie naruszyć wersji wydarzeń.
To delikatny temat.
Młody Bregman był bardzo zmotywowany.
Zawsze marzyłem o takiej sensacji.
Potem uznałem, że to może być niebezpieczna gra.
KAIR, 1967 ROK
Ashraf Marwan był...
synem generała w armii.
Ludzie uznają to za symbol statusu społecznego.
Ukończył studia chemiczne.
W owym czasie
poznał Monę,
córkę Gamala Abdel Nassera,
prezydenta Egiptu.
Zakochali się w sobie.
Potrafił znaleźć dojścia
przez łóżko.
Poślubił córkę wszechmocnego Nassera.
Nasser był niczym Bóg dla Arabów.
Idol.
Nasser.
Kryzysowym okresem dla Nassera był 1967 rok.
Izrael unieruchomil na lotniskach egipskie siły powietrzne.
WOJNA SZEŚCIODNIOWA, 1967 ROK
Potem Egipt stracił półwysep Synaj.
Egipt nie dowierzał, że to im się stało.
To był cios w narodową dumę.
Potem zaczęto proces odbudowy wojska.
Cel był jeden - wszczęcie wojny,
by odzyskać Synaj
i poczucie dumy narodowej,
utraconej po 1967 roku.
Marwan stał się częścią rodziny Nassera w momencie kryzysu.
Chce być ważny...
Ale Nasser nie powierzył mu
tego typu misji, których Ashraf Marwan
spodziewał się dostać po wejściu do rodziny.
Nasser
miał wrażenie, że ten człowiek nie poślubił Mony z powodu jej charakteru,
ale dlatego że to córka prezydenta.
Nasser dał więc Ashrafowi Marwanowi pomniejszą posadę w prezydenckim biurze.
Tak się robi z wrogim politykiem,
żeby mieć go pod okiem
i nie siał nigdzie zamętu.
Ashraf poczuł się poniżony, ukarany,
przez co miał uraz do Nassera.
Przyjechał do Londynu z nową żoną.
W Egipcie donoszono jednak,
że lubił żyć wystawnie.
Kluby nocne...
restauracje...
żył ponad stan,
ponad możliwości przeciętnych Egipcjan.
Nasser prowadził oszczędny tryb życia,
więc w jego mniemaniu to przynosiło hańbę rodzinie.
W Kairze Nasser odstawił ich na boczny tor.
Ashraf poczuł się uwiązany przez Nassera.
Chciał się więc zemścić na teściu.
WOJNA SZEŚCIODNIOWA Z 1967 ROKU BYŁA PORAŻKĄ DLA EGIPTU
I NIESŁYCHANYM ZWYCIĘSTWEM IZRAELA.
Przywódcy Izraela twierdzą, że doszczętnie zniszczono siły egipskie na Synaju.
EGIPT PRZYSIĘGA ZEMSTĘ
Tuż po wojnie sześciodniowej 1967 roku...
kwestia potencjalnego konfliktu z Egiptem...
stała się największym priorytetem Mosadu.
NASSER ZACZYNA WZMACNIAĆ SOJUSZE
Każdy kraj i rząd musi mierzyć się z zamiarami jego wrogów.
Im więcej o tym wiesz,
tym skuteczniej można zapobiec wojnie.
Wywiad wojskowy jest więc dla Mosadu sprawą kluczową.
Mosad...
odpowiada za...
gromadzenie danych i misje specjalne.
ZEMSTA ZA MASAKRĘ IZRAELCZYKÓW NA OLIMPIADZIE W MONACHIUM
PODŁOŻENIE BOMBY W SAMOCHODZIE GHASSANA KANAFANIEGO
PORWANIE MORDECHAJA VANUNU
ZAMACHY NA:
To nie CIA.
Oni muszą zajmować się całym światem.
Mają agentów w Ameryce Południowej, w Afryce.
Może nawet na Biegunie Północnym. Na całym świecie.
W Izraelu jesteśmy skoncentrowani.
Na arcy-wrogach.
Opisze mi pan swoją pracę i rolę podczas pracy terenowej?
Wolałbym nie.
Po 1967 roku...
zaczęliśmy szukać danych wywiadowczych,
które ewentualnie dowodziłyby
prawdopodobieństwo wojny z Egiptem.
LONDYN, CZERWIEC 1998 ROKU
Miałeś jakieś obawy odnośnie skutków ujawnienia tożsamości szpiega?
Tomie...
Mosad potrafi być bardzo groźny.
Ujawnienie ich szpiegów mogło być dla mnie niebezpieczne.
Ale musiałem wiedzieć.
To było ryzyko, a ja działam nieco impulsywnie.
Co twoja żona myślała o tym wszystkim?
Wiedziałem, że będzie nieszczęśliwa,
że wmieszałem się w coś takiego.
Była bardziej odpowiedzialna i rozważna ode mnie.
Nic nie wiedziała o moich zabawach z szpiegostwem.
Przebrnąłem przez setki artykułów...
i książek, szukałem wskazówek co do jego tożsamości.
Czytałem wszystko, co trafiło mi w ręce.
Wtedy natknąłem się na kluczową książkę.
Biografię Eli Zeiry.
To on powiedział mi o podwójnym agencie,
który wprowadzał Mosad w błąd.
Zeira napisał o szpiegu.
Po czym wspomniał o trójce ludzi, którzy byli na spotkaniu w Rijadzie,
król Faisal z Arabii Saudyjskiej, Sadat i trzecia osoba.
Byłem bardzo podejrzliwy, gdy Zeira nie wymienił z imienia tego trzeciego
w rozdziale o tymże szpiegu.
Pytasz siebie więc, dlaczego to pominął.
- Dlatego, że to pominął... - Tak.
Ta brakująca informacja...
To była decyzja redaktorska.
Może dlatego nie wspomniano imienia,
by je zataić...
Ale jest tu odnośnik do Robinsona, strona 136.
Strona 136.
Tu pojawia się trzecia osoba, dr Ashraf Marwan.
Zobaczyłem to i od razu zaświeciła mi się czerwona lampka.
Przeczucie mi mówiło, że to imię było ważne.
Ashraf Marwan.
To była uzasadniona hipoteza.
TEL AWIW, IZRAEL
Wysłałem Zeirze faks...
Miałem nadzieję na reakcję i potwierdzenie.
Zarzuciłem wędkę.
Odpowiedział tylko,
że nic nie ujawni.
Pojawiła się przeszkoda na drodze.
Ale Zeira nie zaprzeczył.
Uznałem więc, że jestem na dobrym tropie.
Odmówili negocjacji, dopóki ich nie usunięto.
Tak był stan gry, gdy arabskiemu światu wymierzono bolesny cios,
Teraz napiętą sytuację na Bliskim Wschodzie skomplikowała
niespodziewana śmierć egipskiego prezydenta, Nassera.
Anwar Sadat został nowym prezydentem elektem.
SADAT ZAPRZYSIĘŻONY
Wpływowi ludzie z reżimu Nassera...
byli...
niezadowoleni z wyboru Sadata.
Odbyło się coś na kształt rebelii.
Ashraf był przebiegły, sprytny.
Jakimś cudem Marwan dorwał się do archiwów
i przekazał je Sadatowi.
Dzięki informacjom tam zawartym Sadat
postawił swoich wrogów przed sądem.
PROCES WROGÓW SADATA
To miało przemożny wpływ na przyszłość Marwana.
Udowodnił Sadatowi swoje oddanie
poprzez zadanie ciosu w plecy najbliższym współpracownikom Nassera.
WYROK: DOŻYWOCIE
Sadat wynagrodził go.
Wyznaczył Ashrafa na...
sekretarza kancelarii prezydenta.
Stał się częścią wewnętrznego kręgu Sadata.
Nie miał jeszcze 30 lat.
Był najmłodszą osobą w historii na tym stanowisku.
Znając Ashrafa Marwana...
zaplanował z wyprzedzeniem kilka kroków naprzód.
Byłem pewien, że Ashraf Marwan był owym szpiegiem.
Ale musiałem to jakoś potwierdzić.
Uznałem więc, że może wydawca książki Zeiry...
Rami Tal...
pomoże mi ustalić nazwisko szpiega.
Wydawca musiał sprawę omawiać z Zeirą. Więc opracowałem plan.
I poleciałem do Tel Awiwu.
Ronnie Bregman chciał się upewnić, że ma właściwe nazwisko.
A ja je znałem.
Powiedziałem mu jednak: „Nic nie wiem,
a nawet jeśli, nie zdradziłbym ci go.
Zostaw mnie w spokoju”.
Tak zrobiłem.
Po dziesięciu minutach rozmowy,
gdy już był nakręcony, ale wciąż nie był na mnie zirytowany...
spojrzałem mu prosto w oczy...
Ronnie wtedy powiedział: „Znam imię superszpiega”.
Pogratulowałem mu.
On odrzekł...
Ashraf Marwan był superszpiegiem.
Zaskoczył mnie.
Jego reakcja...
dała mi pewność.
O ile pamiętam, niczego nie potwierdziłem.
Odwrócił wzrok i uśmiechnął się.
Mam cię!
Cóż, nie jestem złotousty.
Nie potrafię pleść andronów.
Gdy podał mi imię i nazwisko...
W jakimś sensie potwierdziłem mu to.
Wróciłem do Londynu szczęśliwy.
Znałem nazwisko.
Byłem wniebowzięty.
Naprawdę.
Radowałem się.
Ale musiałem potwierdzić, że jest...
podwójnym agentem.
Więc jak Mosad wszedł w kontakt z Ashrafem Marwanem?
Sam przyszedł.
LONDYN
DWA MIESIĄCE PO ŚMIERCI NASSERA
Pewnego dnia, w Londynie...
postanowił zadzwonić do ambasady Izraela.
Tak tworzy się historia.
Dzięki szczęściu.
Gdy zadzwonił do ambasady,
całe szczęście, szef placówek Mosadu w Europie,
Shmuel Goren, akurat odwiedzał miasto.
BYŁY SZEF OPERACJI MOSADU W EUROPIE
Ktoś zadzwonił.
Jak tylko usłyszeliśmy nazwisko, uznaliśmy, że to nie może być prawda.
Ktoś taki jak on nie przyszedłby do nas.
Gdy rekrutuje się nowego agenta,
jakie stwarza to ryzyko dla ciebie czy Mosadu?
Po pierwsze, mógłby okazać się podwójnym agentem.
Po drugie, może być kłamcą.
Po trzecie, może cię wydać, co jest bardzo niebezpieczne.
Agent wywiadu musi być...
podejrzliwy z natury i z zawodu.
W przeciwnym razie trudno odnieść mu sukces.
Przy osobach, które same się zgłaszają, tym bardziej trzeba być podejrzliwym.
Powiedział, że zięć prezydenta Egiptu sam się zgłosił.
Nie możemy ominąć takiej okazji.
To było ryzyko. Jak zawsze w takich sprawach.
Szansa na medal albo na okrycie się hańbą.
Improwizowaliśmy.
Niezgodnie z oficjalnym protokołem.
Tego samego dnia umówiliśmy się w hotelu.
Rozmowa była krótka.
Dał nam autentyczne zapisy spotkań w Moskwie
między najwyższymi oficjelami radzieckimi
i egipskimi.
Każdy wywiad marzy o tym, by mieć taki bezpośredni dostęp.
BYŁA SIEDZIBA MOSADU AGENCJI WYWIADU IZRAELA
Moim zadaniem było przejrzenie dostarczonych materiałów.
Nie znaleźliśmy nic,
co podważyłoby jego wiarygodność.
W jaki sposób go oceniliście?
Nie ma sensu wnikać w szczegóły, ale...
nie było przypadku, żeby wyraźnie
ktoś stwierdził, że to nie jest autentyczne.
Po odejściu Nassera Marwan
spełniał swoje ambicje,
był prawą ręką prezydenta. Dlaczego sprzedawałby sekrety Izraelowi?
Dlaczego to zrobił?
Aby poczuć się ważny.
Może chciał się zemścić na teściu.
Po trzecie, chodziło o korzyści finansowe.
Mosad łącznie zapłacił mu milion dolarów.
I to we wczesnych latach 1970-tych.
To była ogromna kwota.
Izraelczycy twierdzili,
że miał żal do Nassera, był pyszny, chciał pieniędzy.
Ale to nie ma sensu.
Trzeba na to spojrzeć z punktu widzenia Ashrafa Marwana.
„Jestem grubą rybą”.
Jak Marwan szpiegował dla was?
Towarzyszył prezydentowi Sadatowi
na spotkaniach z przywódcami.
PUŁKOWNIK GADDAFI, PRZYWÓDCA LIBII
Był na miejscu i dostarczał nam poufne informacje.
SZCZYT ARABSKI SPOTKANIE W KAIRZE
Mosad spotkał się z Marwanem
w Londynie.
Ten dostarczył dokumenty.
Otrzymał pieniądze i wyszedł jako pierwszy.
Izraelczycy po nim.
Co było takiego cennego w dostarczonych informacjach?
Najważniejsze, co Ashraf Marwan dał Izraelowi,
to był skład bojowy armii egipskiej.
Czyli Izrael wiedziałby, jak Egipt zamierza uderzyć.
Atak miał nastąpić tylko przy odpowiednim wsparciu z powietrza
ze strony Rosjan.
To było coś bardzo rzadkiego.
Niczym trzęsienie ziemi.
To było...
piękne.
Piękne.
Naprawdę.
Próbowałem ustalić, co się stało Ashrafowi Marwanowi.
Czy to morderstwo?
Samobójstwo?
To niezwykle ciekawy temat.
Był na tym balkonie.
Wylądował w tych krzakach.
Rodzina zawsze twierdziła, że trajektoria upadku
wskazywała na oddalanie się od budynku.
Czyli musiał zostać z niego wyrzucony.
Tylko z ogrodu to jest oczywiste.
Widać wyraźnie, dlaczego rodzina dowodziła,
jak dziwne było to, że upadł
kilka metrów...
w głębi tych krzaków.
Gdy rozmawiałem z żoną Ashrafa, Moną,
uważała, że mogli go zabić Izraelczycy.
W oparciu o te informacje
trudno było uwierzyć, że po prostu wypadł
przez przypadek.
ARCHIWA
Podczas badań zebrałem ogrom informacji.
To młody Eli Zeira.
Przystojny mężczyzna i bardzo mądry.
Bardzo.
Szef izraelskiego wywiadu wojskowego
mówił mi, że ten człowiek jest podwójnym agentem.
Rzucało to cień na ich wywiad.
Musiałem o tym pamiętać.
Odkryłem coś wielkiego, jeśli chodzi o spotkania w Londynie.
Marwan był porywczy, robił głupie rzeczy, ryzykował.
Bezpośrednio dzwonił do izraelskiej ambasady.
Nie zachowywał ostrożności,
nie użył do tego osoby trzeciej, wysłanniczki z Londynu.
Wszystkie linie telefoniczne mogły być na podsłuchu innych agencji, MI6.
Docierał na spotkania
w samochodzie ambasady egipskiej w Londynie.
To, że Marwan był tak pewny siebie
i robił to otwarcie,
mogło wskazywać na fakt, że niczego się nie obawiał.
Był podwójnym agentem,
a Egipcjanie to zaakceptują.
Doszedłem do wniosku, że generał Eli Zeira się nie mylił.
To był podwójny agent.
Ronnie, rozmawiałem z Mosadem i są bardzo przekonywujący.
Uważam, że Ashraf Marwan
nie był osobą, za którą uważali go Izraelczycy.
DLA WYWAŻONEJ RELACJI
FILMOWCY POPROSILI WŁADZE EGIPSKIE O KOMENTARZ,
W TYM SZEFA WYWIADU PREZYDENTA NASSERA, SAMI SHARAFA.
WSZYSCY ODMÓWILI WYPOWIEDZI PRZED KAMERĄ.
ALE EGIPSKI DZIENNIKARZ I EKSPERT DO SPRAW WYWIADU, ABDALLAH HOMOUDA
ZGODZIŁ SIĘ PRZEDSTAWIĆ EGIPSKI PUNKT WIDZENIA.
Jest dźwięk?
- Gotowy? - Tak.
Abdallah, Izrael wierzy, że Ashraf przekazał im wszystko.
I dobrze.
Uważam, że Ashraf Marwan dobrze służył Egiptowi.
Zrobił to na polecenie Sadata.
Z własnej woli nie zrobiłby tego.
Aczkolwiek...
był gotów zagrać w tę niebezpieczną grę.
Gdy Sadat został prezydentem Egiptu,
jego priorytetem
było odzyskanie ziem utraconych przez Egipt w 1967 roku.
To był powszechny ruch w kraju.
Wszyscy się zjednoczyli
z jednym zamiarem:
Wszczęcia wojny, by odzyskać Synaj
i pomóc rozwinąć skrzydła arabskiemu światu.
Wiedzieli, że Izraelczycy mieli broń
ze Stanów Zjednoczonych i Zachodu.
Plan musiał być przebiegły.
Sadat rozegrał to wzorcowo.
Potrzebował bardzo przekonywującego agenta,
który przekazywałby Izraelczykom informacje.
Ashraf Marwan był idealny do tej roli.
Wszystko zostało opracowane jak w wielkim spektaklu.
Bardzo dobrze zbadali izraelską mentalność,
by stworzyć fasadę, która mogłaby ich oszukać.
Nie poszedł do nich na klęczkach,
tylko zadufany w sobie.
Podejście Ashrafa Marwana...
Playboy, lubiący się zabawić, ale z poczuciem dumy.
„Jestem grubą rybą”.
Udanie ich przekonał,
że chce z nimi na poważnie współpracować.
Ashraf Marwan dostarczył Izraelczykom
egipski plan wojny.
Nie był kompletny.
Ale Izraelczycy byli bardzo zadowoleni z tego, co otrzymali.
Dlatego został zaakceptowany.
Takie informacje otrzymuje się raz na sto lat.
Nazwali go...
agentem stulecia.
Wszystko z rozkazu Sadata.
Istnieje teoria o podwójnym agencie. Jakie jest twoje zdanie?
Żaden kraj na świecie nie pozwoliłby, żeby takie dokumenty wpadły w ręce wroga.
To zdrajca.
To zwykły zdrajca.
I tyle.
Jak informacje od Marwana wpłynęły na twoją ocenę sytuacji?
Marwan był ważny.
Jednym z warunków wszczęcia wojny
były bombowce dalekiego zasięgu.
Rosjanie
wahali się, czy Egipcjanom przekazać takie możliwości.
Izraelscy analitycy danych wywiadowczych
byli przekonani, że nie będziemy z nimi wojować.
Zasadniczym wnioskiem
z wszelkich informacji otrzymanych od Marwana było to,
że Egipcjanie nie zaatakują,
jeśli nie otrzymają konkretnej broni.
Izraelczycy nie wiedzieli jednak,
że Sadat postanowił wszcząć wojnę
nawet bez tej broni.
Sadat musiał zaskoczyć Izraelczyków,
zaatakować ich znienacka.
Kluczowym problemem było, jak to zrobić.
Egipt był przekonany,
że najlepiej zaatakować
w Jom Kipur,
który jest izraelskim dniem świątecznym.
Izraelczycy nie słuchają wtedy radia,
telewizory są wyłączone.
Siedzą w synagogach i w domach.
W dniu 6 października 1973 roku...
egipskie jednostki lądowe
otrzymały rozkaz ataku.
Wojska egipskie, liczące 100.000 osób, przekroczyły Kanał Sueski.
Niosła ich wielka wola zwycięstwa.
Po drugiej stronie było tylko 452 żołnierzy izraelskich.
Izraelczyków złapano nieprzygotowanych.
...udało się zniweczyć mit niezniszczalnej izraelskiej armii.
Kapitulacja żołnierzy była rzadkim triumfem
egipskich przywódców.
Egipcjanie całkowicie ich zaskoczyli.
Tak po prostu...
TEL AWIW, IZRAEL
TUŻ PO ATAKU Z ZASKOCZENIA
Tutejsza synagoga była pełna ludzi.
WIELKA SYNAGOGA, TEL AWIW
Na ulicy zaczął się ruch.
Nadjeżdżała armia.
Ludzi zgarniano do pojazdów wojskowych.
Zrobił się wielki chaos.
Zaangażowano mnie do tego.
Udałem się na Synaj.
Wierzyliśmy, że armia izraelska jest niezniszczalna, a Arabowie są gorsi.
Uznaliśmy to za łatwą akcję.
Ale dotarło do nas, że to nie są żadne przelewki.
Bombardowano nas z powietrza
oraz z ziemi.
Walczyliśmy twarzą w twarzą z egipskimi żołnierzami.
Dobrze walczyli.
Ludzie umierali wokół mnie,
nieustannie bałem się o życie. Myślisz sobie, że to koniec.
Odbili pięć kilometrów Synaju.
Po czym się okopali.
Odpierali każdy atak.
Minister obrony narodowej, Dayan,
przemówił do narodu w telewizji,
żeby ujawnić, że sytuacja jest...
bardzo zła.
Ta wojna jest trudna.
RAPORT WOJENNY 1973
Są ostre starcia, zarówno na lądzie jak i w powietrzu.
Spojrzał w dół i powiedział...
Walczymy o nasze życie.
On mówił o nas?
Bohaterowie 1967 roku?
Co się teraz stało?
Jego wystąpienie w telewizji było trudnym momentem dla Izraela.
Gdy zakończyła się wojna,
Egipcjanie byli bardzo szczęśliwi.
Powiem coś, o czym mało ludzi wie.
Podczas wojny w 1973 roku
stopa przestępczości
spadła do zera.
Nie było przestępstw.
Żadnych.
Kraj się zjednoczył.
Liczyło się jedynie odzyskanie poczucia dumy i godności.
Ashraf Marwan...
umożliwił to, że Egipt miał przewagę zaskoczenia.
Egipcjanie są przekonani, że was zaskoczyli w 1973 roku,
bo Marwan wprowadził was w błąd.
Było wręcz odwrotnie. Nie zaskoczyli nas.
Byliśmy uprzedzeni.
DNIA 4 PAŹDZIERNIKA 1973 ROKU
DWA DNI PRZED NIESPODZIEWANYM ATAKIEM
Przed wojną
Ashraf Marwan poprosił nas o spotkanie.
Podał hasło.
„Chemikalia”.
Powiedział, że jutro będzie w Londynie i chce się widzieć ze Zviką Zamirem,
szefem Mosadu.
Spotkanie odbyło się około 22.00.
Zvika spisał kluczowe aspekty wypowiedzi.
Ashraf Marwan powiedział, że jutro o zachodzie słońca zacznie się wojna.
Zvika
przesłał to ostrzeżenie swojemu asystentowi.
Przekazano to wszystkim...
szefom wywiadu wojskowego.
Mogliśmy przygotować się
na atak.
Ashraf przekazał nam plan.
Chwila...
Ashraf powiedział, że atak zacznie się o zachodzie, a nie o 14.00.
- Nie wprowadziło was to w błąd? - Odpowiem na to...
Widziałem cały raport.
Syryjczycy...
chcieli, żeby atak nastąpił z rana.
Ale 2 października egipskie ministerstwo wojny
wynegocjowało kompromis.
Dobra.
Nie o zachodzie,
tylko dziesięć minut
przed 14-tą.
Marwan nie wiedział o zmianie.
Nie było go wtedy w Egipcie.
Został wysłany z misją.
Niektórzy twierdzą,
że Marwan nie wiedział o tym, iż wojna zacznie się cztery godziny wcześniej.
Nie wierzę w to. Był zbyt blisko...
władzy, by o tym nie wiedzieć.
Powiedział, że atak zacznie się o zachodzie,
czym dopełnił wprowadzanie w błąd Mosadu i Izraela.
Agenci Mosadu mają silną motywację,
by dowodzić światu, że był ich.
Byłem więc przekonany, że Ashraf Marwan oszukał Izraelczyków.
Chciałem napisać o nim książkę.
Ale bez dowodów
nie mogłem po prostu oskarżyć kogoś o bycie szpiegiem czy podwójnym agentem.
Chciałem, żeby mi to powiedział Ashraf
i poznać jego historię.
Opublikowałem dzieje Izraela,
by wywabić Ashrafa.
W książce nie wymieniłem go z imienia,
ale napisałem, że to bliski krewny prezydenta Nassera.
Izraelczycy zaś nazywali go „zięciem”.
ZIĘĆ
To wcale nie było prawdą.
Wymyśliłem to,
żeby zmusić go do reakcji.
Wysłałem mu książkę z dedykacją.
Do Ashrafa Marwana, „bohatera Egiptu”.
Nie było reakcji.
To była dla mnie bardzo nudna książka.
Poza tą historią. Tak.
Aż nastąpił przełom.
Egipski dziennikarz zapytał Ashrafa Marwana,
czy to on był bohaterem książki Bregmana.
Odparł mu,
że to durna książka detektywistyczna.
To było nieco dziecinne, ale byłem zawiedziony.
Gdy inny egipski dziennikarz nawiązał ze mną kontakt,
potwierdziłem,
że Ashraf Marwan był „Zięciem”.
Idealny szpieg, egipski bohater narodowy,
bo wprowadził Izrael w błąd
i warto nazwać jego imieniem ulicę w Kairze.
To stało się dla mnie obsesją.
Gdy ma się coś tak ważnego,
a nie mówi się o tym żonie...
to musi wpłynąć na związek.
Parę tygodni później
dorwałem kopię egipskiego tygodnika.
Oto ten wywiad.
„Idealny szpieg i bohater narodowy”.
Ashraf Marwan.
Wywołał wielki szum na Bliskim Wschodzie.
Ujawniono agenta.
W czasopiśmie zobaczyłem swoje zdjęcie
i serce mi zamarło.
To był dla mnie szok.
Zastanawiała mnie reakcja...
Marwana, Egipcjan i Mosadu.
Bardzo się martwiłem.
Następnego dnia siedziałem w ogrodzie.
Przez okno zobaczyłem, że żona puka w okno
i woła mnie do telefonu.
Podniosłem słuchawkę
i ktoś zapytał się: „Co u ciebie?”.
Z arabskim akcentem.
Zapytałem, kto pyta.
„Osoba, o której pisałeś”.
Oniemiałem.
Stwierdził, że musimy się spotkać.
Miałem się spotkać z jednym z największych współczesnych szpiegów.
Dosyć niebezpieczna zabawa.
Byłem przejęty. Powziąłem pewne środki ostrożności.
Zostawiłem żonie wiadomość, że idę się spotkać z Ashrafem Marwanem.
Udałem się pieszo do Intercontinental Hotel.
Co jakiś czas się oglądałem.
On już tam był.
Pierwszy raz go widziałem i byłem zaskoczony jego wzrostem.
Był dobrze ubrany.
Z czerwonym szalikiem.
Chodził w kółko.
Choć nigdy się nie spotkaliśmy,
od razu się rozpoznaliśmy.
Zapytałem: „Co u ciebie?”.
Rzekł, że jest chory i miał kilka operacji.
Zamówiliśmy kawę.
Gdy kawa do naszego stolika nie dotarła,
wstał i po nią poszedł, co było wielkim błędem.
Mógł coś do niej wsypać.
To mój jedyny błąd na tym spotkaniu.
Powiedziałem mu, że chcę mu zadać tylko jedno pytanie.
„Dlaczego powiedziałeś, że o zachodzie,
skoro wojna zaczęła się o 14.00?".
Uśmiechnął się.
Rzekł: „Czym dla nas jest różnica kilku godzin?”.
Mam cię.
Przyznał się, że wprowadzał Izrael w błąd.
Po czym dodał,
że martwi się o swoje bezpieczeństwo.
Na tym skończyliśmy ten temat.
To było niezwykłe. Tak się cieszyłem, że żyję.
Generał Eli Zeira mówił prawdę.
Tajny agent, który pracował dla Izraela, był podwójnym agentem.
Bzdury.
Myli się.
Powiedz mi, co myślisz.
Moim zdaniem Ronnie jest w błędzie.
Eli Zeira rozpowszechniał fake newsy
na cztery dekady przed Trumpem i wymyślił ten termin.
Tego dnia Izrael opłakuje zmarłych.
Najnowsze szacunki liczby ofiar to 1854 zabitych.
Ten niespodziewany atak
prześladuje mnie po dziś dzień.
Noszę w sobie złość.
Skoro był ktoś taki jak Marwan,
który ostrzegł nas
na dzień wcześniej, by przygotować armię,
to nasz wywiad naprawdę dał ciała.
Oczywiście, że jestem zły.
PO WOJNIE WYBUCHŁY PROTESTY WŚRÓD IZRAELCZYKÓW
MIMO OSTRZEŻENIA ZE STRONY AGENTA,
JAK IZRAEL MÓGŁ ZOSTAĆ ZASKOCZONY?
LUDNOŚĆ DOMAGAŁA SIĘ ODPOWIEDZI ODNOŚNIE PRZYCZYNY PORAŻKI WYWIADU
Po wojnie powołano komisję śledczą
w sprawie porażki wywiadu wojskowego.
KOMISJA AGRANAT OGÓLNOKRAJOWE DOCHODZENIE
ODKRYTO, ŻE MIMO TEGO, ŻE GENERAŁ ELI ZEIRA
ZOSTAŁ OSTRZEŻONY PRZEZ ASHRAFA MARWANA,
ZIGNOROWAŁ TO.
Szef wywiadu wojskowego,
generał Zeira, odpowiadał za ogłoszenie alarmu.
Nie zrobił tego.
Gdy zapytano Eli Zeirę,
dlaczego nic nie zrobił, mimo poważnych ostrzeżeń,
stwierdził, że nie chciał zawracać głowy szefowi sztabu, który był zajęty.
Eli Zeira myślał,
że zaatakują wówczas, gdy Rosjanie zapewnią im wsparcie powietrzne.
A tego jeszcze nie było.
Eli Zeira nie wierzył w ostrzeżenia Marwana.
ARMIA IZRAELSKA W KOŃCU RUSZYŁA,
ALE JEJ SKUTECZNOŚĆ MOCNO PODWAŻYŁY OPÓŹNIENIA I ZAMIESZANIE
SPOWODOWANE PRZEZ WĄTPLIWOŚCI GENERAŁA ELI ZEIRĘ.
Komisja śledcza
stwierdziła, że Eli Zeira
ponosi główną odpowiedzialność za porażkę w wojnie.
Wyrzucono go z aktywnej służby.
Wyjechał z kraju,
osiedlił się z rodziną w Ameryce.
Jakieś 13 lat po wojnie
Eli wydał tę książkę.
Doszedł do wniosku, że Marwan był podwójnym szpiegiem,
a jego prawdziwymi mocodawcami byli Egipcjanami, a nie Izraelczycy.
Eli Zeira...
chciał znaleźć kozła ofiarnego.
Wszystkie...
te opowieści o podwójnym agencie pochodzą od Eli Zeiry.
Chciał siebie usprawiedliwić.
Wścieka mnie to.
Ale co zrobić?
FILMOWCY CHCIELI SKONTAKTOWAĆ SIĘ Z ELI ZEIRĄ PRZEZ JEGO AGENTA, RAMI TALA.
ZEIRA NIE ZGODZIŁ SIĘ NA WYWIAD,
ALE UDZIELIŁ DALSZYCH INFORMACJI O TYM, JAK ASHRAF MARWAN ZWODZIŁ IZRAEL.
Rozmawiałem wczoraj z Zeirą.
Zeira powiedział to wszystko.
Więc?
Co chcecie udowodnić?
Wyrzucę to.
Według niego koło południa 4 października oddziały radzieckie zaczęły...
Proszę posłuchać.
Proszę wyłączYć. Wypowiem się...
nieoficjalnie.
„NIEOFICJALNE” KOMENTARZE SHABTAIA SHAVITA
WYNIKAŁY Z BRAKU CHĘCI DALSZEJ ROZMOWY O TYM, CO UZNAWAŁ ZA FIKCJĘ.
Zeira chciał się zrehabilitować,
zaczął więc rozmawiać z dziennikarzami i pisarzami.
Dał im pewne wskazówki.
Pewnego dnia zaprosił mnie na spotkanie.
Mnie też chciał sprzedać
te bzdury o podwójnym agencie.
Wysłuchałem go,
po czym powiedziałem mu, że się myli
i rozsiewa fałszywe informacje z racji urażonej dumy czy ego.
Nie napisałem tej historii z racji mojej uczciwości.
A fakty zniszczyłyby tę bajeczkę.
Ale Ronnie Bregman uwierzył Eli Zeirze
i opublikował imię szpiega w Al Ahramie,
twierdząc, że to podwójny agent.
Jakiś miesiąc po morderstwie...
nastąpił wielki przełom.
Pojawiło się trzech świadków.
Siedzieli w pokoju z widokiem na balkon,
jakieś 20 metrów od jego domu.
Zakładam więc,
że świadek Joseph Rapace siedział tutaj.
Stąd ma się bezpośredni widok na balkon.
Kątem okZ widział, jak coś wypada.
Pobiegli wtedy do okna.
Spojrzeli na dół i ujrzeli ciało Ashrafa Marwana.
W tamtej chwili zobaczył...
dwie postacie skryte w cieniu.
Mieli bliskowschodni wygląd i spoglądali w dół z balkonu.
Poleciałem do Węgier, by spotkać się z Rapace w Budapeszcie.
Potwierdził tam swoją opowieść.
To tylko pogłębiło tajemnicę.
W owym czasie to było wielkie wydarzenie.
Mogły to być osoby
o bliskowschodniej karnacji,
być może z egipskich
służb specjalnych.
Ruszyły spekulacje odnośnie tego, kto mógł być zabójcą.
Po spotkaniu w hotelu Intercontinental w Londynie
Ashraf
czasami do mnie dzwonił.
Myślę, że czuł się...
samotny.
Nie mógł o tym rozmawiać z żoną Moną,
ani z dziećmi czy przyjaciółmi.
O ironio, miał tylko mnie.
Osobę, która go jako pierwsza ujawniła.
Ashraf miał dziwne zwyczaje.
Dzwonił do mnie i milczał.
Wsłuchiwał się w mój głos przez słuchawkę.
Po czym odkładał telefon,
dzwonił znowu
i zaczynał od nowa rozmowę.
Im więcej Ashraf zadawał pytań o rodzinę i dzieci,
tym bardziej byłem przejęty jego osobą.
Dopóki Zięć był kimś bezosobowym,
nie przejmowałem się jego losem jako człowieka.
Teraz związaliśmy się ze sobą.
Wiedziałem o jego operacjach, rodzinie, dzieciach.
Bardzo zacząłem się martwić, że coś mu się może stać.
Może Egipcjanie nie uwierzą w moją historię o tym,
że był idealnym podwójnym szpiegiem
i skrzywdzą go.
A może...
Mossad zrobi coś głupiego.
Spędzałem bezsenne noce i zamartwiałem się jego losem.
Pomyślałem, że jeśli coś mu się stanie,
będę mieć to na sumieniu.
O ironio...
chciałem ujawnić tego superszpiega,
a teraz próbowałem go ochronić.
Donosiłem mu wszystko, co pisano o nim,
żeby mógł się przyszykować.
Odłożyłem na bok pracę, wykłady, pisanie i rodzinę.
Stał się moim priorytetem.
Byłem przejęty, że coś mu się stanie,
więc szukałem wszystkiego, co o nim pisano.
Wysyłałem mu artykuły, on potem dzwonił i zadawał kilka pytań,
bo zazwyczaj były po hebrajsku.
W jednym przypadku
wydano coś w Izraelu.,
Był to artykuł
o uścisku dłoni Ashrafa Marwana z prezydentem Egiptu Mubarakiem.
Tytuł to:
„Oto człowiek Mosadu w Kairze”.
A tu: „Dlaczego Mubarak przytulił
osobę uznawaną za najlepszego agenta Mosadu w Egipcie?”.
Uznałem, że Egipcjanie mogą zechcieć się mścić.
Wysłałem to Ashrafowi.
Otrzymał to i zadzwonił do mnie z taksówki.
Krzyczał i płakał: „Dlaczego mi to robią?”.
Czyli chodzi o Mosad.
„Próbują wbić klin między mną a Mubarakiem.
To zemsta za to,
że ich zdradziłem”.
Był bardzo roztrzęsiony,
aż sam się zdenerwowałem.
Przejął się tym, że historia z Izraela była kłamstwem?
Tak.
Dodał, że nie było żadnego szpiega,
tylko grupa 40 osób,
których zadaniem było karmienie danymi Izraelczyków.
Nie było żadnego podwójnego agenta, był za to Egipt.
PROGRAM 60 MINUTES - SZPIEG IDEALNY CBS/RZĄD EGIPSKI I RODZINA MARWANA
PO WOJNIE ASHRAF OTRZYMAŁ ZA ZASŁUGI NAJWYŻSZY EGIPSKI ORDER.
Powiedział mi o tym, że otrzymał medale od Sadata.
W EGIPCIE TEN MATERIAŁ UCHODZI ZA DOWÓD NA TO,
ŻE ASHRAF MARWAN I SADAT WSPÓLNIE OSZUKALI IZRAEL.
To była wielka sprawa.
Nie wierzyłem.
Obawiał się o własne życie.
Wtedy dotarło do mnie, że głupotą było ujawnienie żyjącego szpiega.
Mówiłeś mi, że wielką wartością w ujawnieniu Marwana
było odkrycie prawdy historycznej
i dokładne spisanie tego, co zaszło.
Prawda jest taka,
że gdy ujawniłem Marwana, nie obchodziła mnie prawda historyczna.
Zależało mi tylko na sensacyjnym materiale.
Chciał, jak sam to ujął,
by ta sprawa ucichła.
Poruszmy kolejny temat zawarty w publikowanej książce.
Dr Ashraf Marwan
- był, pana zdaniem, podwójnym agentem? - Tak.
Ale wszyscy, którzy to sprawdzili, twierdzą, że to niemożliwe.
Zeira wydał nową wersję swojej książki.
Aby ją promować na antenie telewizji stwierdził:
Marwan udzielał nam świetnych informacji,
aż do wybuchu wojny, gdy nas wydymał.
Wywiad z dowódcą wojny Jom Kipur,
Eli Zeirą, wywołał wielki szum w środowisku wywiadowczym.
Zamir powiedział, że jest kłamcą.
Eli Zeira zataja informacje!
Te dane, które ujawnia,
wskazują na stan jego umysłu.
Zeira pozwał go do sądu za zniesławienie.
Zamir odpowiedział tym samym.
Toczyły się dwie takie sprawy.
Mosad uznał, że to się wymyka spod kontroli.
Tę dwójkę starszych panów
porówywnano do tych na balkonie w The Muppet Show.
W kłótni ujawniali sekrety.
Mosad postanowił być ich arbitrem.
Na arbitraż zaprosił mnie generał Eli Zeira,
który opłacił mi bilet lotniczy.
Zeira chciał, żebym powiedział sędziemu, że nie był moim źródłem.
Co było prawdą.
Sędzia zapytał mnie o książkę Zeiry,
więc odparłem, że była ważnym źródłem.
Prawnik Mosadu
wyjął książkę i pomachał nią w powietrzu.
Zrozumiałem, że popełniłem duży błąd, gdy potwierdziłem, iż to moje źródło.
Dla sędziego - książka i Zeira były tym samym.
Głupio wyszło, że przyleciałem aż z Londynu,
żeby złożyć zeznania na rzecz Zeiry,
a tymczasem to ja pośrednio obciążyłem winą Zeirę,
gdy uznałem jego książkę za ważne źródło.
Było mi wstyd.
- Po tylu przejściach? - Tak.
- Straszna sprawa. - To niezwykłe.
Nie dla mnie.
Raczej straszne. Wszyscy myślą, że jestem mądry.
Ale byłem głupi.
A Zeira przegrał.
Wtedy popełniono wielki błąd.
Sędzia napisał raport,
w którym otwarcie stwierdził, że Ashraf Marwan
był agentem Mosadu.
Oto raport sędziego.
Zeira kontra Zamir.
Proszę zobaczyć.
Imię Ashrafa jest wielokrotnie wymienione.
Straszna sprawa.
Tu podają, że był czołowym agentem
na usługach Mosadu.
„A agentem był Marwan”.
Tu ujawniają jego imię.
Wymieniono go w raporcie wielokrotnie.
Dopóki historyk Ahron Bregman pisał na temat Marwana,
było to złe, ale nie tragiczne.
Ale gdy sędzia
stwierdza, że...
„Agentem był Marwan”, sprawa staje się oficjalna.
Gdy zobaczyłem raport w sieci,
prawie spadłem z krzesła.
Jego życie było naprwdę zagrożone.
Wysłałem do Ashrafa Marwana faks, żeby do mnie zadzwonił.
Zabrałem syna i posadziłem przed telewizorem.
Automatyczna sekretarka się świeciła.
Otrzymano wiadomość o 13.52.
Zaskoczyło mnie, że usłyszałem głos...
samego Ashrafa.
Halo.
Chodzi o książkę. Oddzwoń na telefon komórkowy. Dziękuję.
To było bardzo nietypowe.
Ashraf był prawdziwym szpiegiem. Oni nie zostawiają wiadomości.
Potem druga wiadomość.
Czy możesz, proszę, oddzwonić w sprawie książki? Dziękuję.
Aby oddzwonić...
Zrozumiałem, że był pod presją.
Czy możesz, proszę, oddzwonić w sprawie książki? Dziękuję.
Jeden po drugiem.
Wiadomość otrzymano o 15.11.
Witam. Proszę do mnie zadzwonić odnośnie książki. Dziękuję.
Aby odsłuchać wiadomość...
Znam go od pięciu lat.
Po raz pierwszy zostawił mi na sekretarce wiadomości.
Wyjąłem stary dyktafon.
Postanowiłem po raz pierwszy nagrać rozmowę.
Zadzwoniłem pod podany numer.
Palec
mi drżał.
Podniósł telefon.
Witaj, przyjacielu.
U mnie dobrze. A jak tam z tobą?
Tak, oczywiście.
Tak.
Tak, pewnie.
Na razie.
Kazał mi znów zadzwonić i zakończyć rozmowę.
Dwie minuty później.
Rozmawiam ze sobą.
Nie odpowiadał, co było dziwne.
Bardzo się tym przejąłem,
że kazał mi oddzwonić. Próbowałem.
Ale coś musiało się dziać w pokoju, gdy z nim rozmawiałem.
Czekam na niego...
I dwie minuty później.
Po raz trzeci.
Co się działo w pokoju?
On tam jest.
Odebrał telefon i kazał mi oddzwonić.
Uporczywie próbuję.
Halo.
Nie, bez obaw.
Raport sędziego...
ukazał się.
Są tam szczegóły.
W gruncie rzeczy tak.
Ashraf chciał,
żeby temat ucichł.
Zamiast tego otrzymuje raport,
przez który znów jest o nim głośno.
Wiem, że musi być zestresowany.
Przejęty. Straszny moment dla niego.
Jesteś w Anglii?
Jutro będę na mieście.
W King's College.
Możemy się spotkać, jeśli chcesz.
Dobrze, przyjacielu. Powodzenia, na razie.
Aż się trzęsę.
To jedno z tych rzadkich wydarzeń,
które kosztują kogoś życie.
Zapłacil za to życiem.
Nie zasłużył sobie na to.
Po śmierci Ashrafa Marwana
Ronnie był w szoku.
Bardzo mnie to zabolało.
Jego śmierć mocno mnie dotknęła.
Całymi godzinami siedziałem w górach.
Zastanawiałem się nad całą sprawą.
Jego śmierć była wynikiem tego, że go nie ochroniłem.
Tak to postrzegałem.
Poleciałem, żeby zrobić wywiad z Ronnie Bregmanem.
Długo rozmawialiśmy i stwierdził, że to może być jego wina.
Potem omówiliśmy sprawę szczegółowo,
podałem też argumenty, o których wspominałem.
Pod koniec Ronnie stwierdził, że mam rację
i nie wierzy już w to, że Marwan był podwójnym agentem.
Eliego otaczał krąg dziennikarzy.
Wśród nich jeden historyk.
Moim zdaniem,
ci ludzie są odrażający.
Dlaczego? Bo przekłamują prawdę.
Odbył się pogrzeb.
Wielki egipski pogrzeb,
na który przybyli rządzący
w czarnych garniturach.
Jego wdowa stała tam i mijały ją elity kraju.
Obdarowywali ją pocałunki albo szeptali na ucho. Zapytali mnie,
jakim cudem to może być zdrajca.
Obejrzałem w życiu wiele filmów o mafii.
Gdy mafia zabija swojego członka,
wszyscy donowie mijają wdowę i szepcą do niej,
że dadzą jej pieniądze.
Pogrzeb Ashrafa Marwana
był dokładnie taki.
To sąd koronera w Westminster,
gdzie odbyło się trzydniowe przesłuchanie w sprawie śmierci Ashrafa Marwana.
Podczas przesłuchania mówiono, że pisał swoje wspomnienia.
Widziałem, gdzie rzekomo przechowywano je na półce.
Zniknęły, według rodziny, w dniu jego śmierci.
W tym pamiętniku
prawdopodobnie opisywał swoją rolę w Wojnie Jom Kipur.
Oczywiście, zaprzeczyłby, jakoby był agentem Mosadu.
Ale one zniknęły,
jak twierdzi rodzina.
Prawnik rodziny Marwana poprosił mnie, żebym pojawił się u koronera.
Byłem tam, gdy składano zeznania.
Było to dosyć zagmatwane
Umysł raz podpowiadał mi,
że to było morderstwo.
Chwilę później, że wypadek.
Potem, że samobójstwo.
Siedziałem tam z jego rodziną
i z tyłu głowy pojawiła się myśl,
na ile byłem za to odpowiedzialny.
To było bardzo nieprzyjemne doświadczenie.
Rozprawa trwała trzy dni.
Na koniec koroner ogłosił, że sprawa śmierci jest otwarta.
PRZYCZYNA ŚMIERCI
NIEZNANA
Rodzina była z tego bardzo zadowolona, bo mogli wykluczyć samobójstwo.
Żal mi Mony. Była załamana.
FILMOWCY UZNALI, ŻE KOMENTARZ ŻONY ASHRAFA, MONY,
PRZYBLIŻYŁBY PRAWDĘ ODNOŚNIE LOJALNOŚCI ASHRAFA.
ZNALEŹLIŚMY TEN FRAGMENT, KTÓRY DOWODZI JEJ PEŁNEGO ODDANIA MĘŻOWI.
Pani Mono....
WYWIAD Z MONĄ NASSER
Jaki był najcięższy moment w pani życiu?
Były dwa.
Śmierć rodziców i utrata Ashrafa.
Koniec końców,
odebrano mi go,
ale też jestem szczęśliwa, że mogłam z nim być przez 30 lat.
SYNOWIE ASHRAFA
PRAWDA O ROLI ASHRAFA MARWANA W WOJNIE 1973 ROKU
JEST WCIĄŻ OBIEKTEM GORĄCYCH DEBAT W EGIPCIE I IZRAELU.
W TYM MATERIALE MONA PRZEDSTAWIA
SWOJE STANOWISKO ODNOŚNIE TEORII PODWÓJNEGO AGENTA
I PODKREŚLA JEGO ODDANIE EGIPTOWI.
Był w kontakcie z Izraelem
z rozkazu strony egipskiej?
Nie ma żadnych wątpliwości.
Nie będę bronić kogoś, jeśli nie ma takiej potrzeby.
Jestem tego pewna na sto procent.
A nawet sto jeden.
Każdy z nas walczy na swój sposób.
W Egipcie Ashraf Marwan uchodzi za patriotę,
który pracował dla Sadata, żeby zwieść Izraelczyków.
Dał im cztery godziny wyprzedzenia podczas wojny 1973 roku.
Ale Izrael uznaje go za bohatera narodowego.
Ciężko uwierzyć, że był podwójnym agentem.
Moim zdaniem był po naszej stronie.
Strona izraelska przedstawiła dowody.
Strona egipska nie udostępniła swojej wersji.
Tylko wówczas, gdy całość jest dostępna,
można zastanowić się nad tym, która wersja jest prawdziwa.
Trzeba zadać sobie pytanie, dlaczego wywiad egipski -
nawet 50 lat po wydarzeniu nie ujawnił żadnych dowodów w sprawie Marwana.
Brak dowodów nie ma jednak żadnego związku z nim.
Ujawnienie przez Egipcjan dokumentów
ustanowiłoby precedens odnośnie dostępu publicznego do informacji
i przejrzystości państwa egipskiego.
A tego władze egipskie pragną uniknąć.
Mimo tego, że nie ujawnianie niczego w sprawie Ashrafa Marwana
tworzy podstawy, by wątpić w to, że był szpiegiem izraelskim,
a nie podwójnym agentem.
Historia Ashrafa Marwana nie jest tu najważniejsza,
a raczej czymś ubocznym.
Naród egipski chce znać prawdę.
6 PAŹDZIERNIKA 2018 ROKU
MINĘŁO 45 LAT OD NIESPODZIEWANEGO ATAKU
Mamy pełen raport ze spotkania Zamira i Ashrafa Marwana.
Właśnie ujawnili go Izraelczycy.
To pięć stron.
To dość informacji dla obu stron,
by podeprzeć własną teorię.
Zawsze wierzyłem, że Ashraf był podwójnym agentem.
Nigdy w to nie wątpiłem.
Nie rozumiem,
dlaczego wciąż trzyma się tej bzdurnej teorii o podwójnym agencie.
Potrafię zrozumieć, że na początku
uległ urokowi Eli Zeiry.
Ale potem przyznał mi rację w rozmowie...
Prawie płakał.
Zupełnie tego nie rozumiem.
Yossi twierdzi, że przekonał cię, iż Ashraf nie był podwójnym agentem.
Nic o tym nie wiem.
Yossi wierzy w to, w co wierzy. Tak jak Mosad.
Każdy ma swoją prawdę.
To, że nie jest w stanie zmierzyć się z prawdą
i mieć odwagę, żeby stwierdzić: „Byłem w błędzie”,
jest sprawą jego sumienia.
Ujawnienie nazwiska źródła?
To grzech.
- Co chciałbyś mu powiedzieć? - Do diabła z tobą, ty draniu!
Poważnie mówię.
Jak śmiesz?
Nie ryzykuje się ludzkiego życia
dla sławy.
Jeśli chodzi o historię Ashrfa Marwana,
nie jest to kwestia mojego ego.
Mosad nie może porzucić swojej wersji opowieści.
Gdy leżę w nocy w łóżku,
nie zastanawiam się, czy był podwójnym agentem.
To pytanie przestało mnie interesować.
Męczy mnie za to ból, który mu sprawiłem,
gdy go ujawniłem.
Proszę jednak coś rozważyć.
Czy nie łatwiej po prostu wciąż wierzyć, że był podwójnym agentem,
bo wtedy przynajmniej był w tym jakiś cel?
VIKA ZAMIR, BYŁY SZEF MOSADU, ODMÓWIŁ UDZIELENIA WYWIADU,
ALE W ROZMOWIE TELEFONICZNEJ DAŁ TAKI KOMENTARZ:
„WSPOMINAM ASHRAFA JAKO BLISKIEGO PRZYJACIELA.
GDYBYM MÓGŁ, ODWIEDZAŁBYM KAIR CO ROKU, BY SKŁADAĆ RÓŻĘ NA JEGO GROBIE.
TWÓRCY TEGO FILMU PRÓBOWALI SKONTAKTOWAC SIĘ Z RODZINĄ MARWANA.
JEDNYM Z WARUNKÓW UDZIAŁU
BYŁO NIE PRZEDSTAWIANIE ASHRAFA JAKO BOHATERA IZRAELA.
NA TYDZIEŃ PRZED ROZPOCZĘCIEM ZDJĘĆ
RODZINA SIĘ WYCOFAŁA.
PO ŚMIERCI ASHRAFA,
PREZYDENT EGIPTU, HOSNI MUBARAK, WYDAŁ TO OŚWIADCZENIE:
„CZYNY PATRIOTYCZNE (ASHRAFA) NIE MOGĄ ZOSTAĆ JESZCZE UJAWNIONE,
ALE ZAIŚTE BYŁ WIELKIM PATRIOTĄ,
A NIE SZPIEGIEM DLA JAKIEJKOLWIEK ORGANIZACJI...
W CZERWCU 2018 ROKU TWÓRCY FILMU WYSTĄPILI O POZWOLENIE NA ZDJĘCIA W KAIRZE.
WCIĄŻ CZEKAMY NA ODPOWIEDŹ
Jak to wpłynęło na twoje małżeństwo?
Rozwiodłem się, ale nie z powodu historii Marwana.
Z perspektywy czasu miało to jakiś wpływ, bo to był sekret.
Gdy moja ówczesna żona się dowiedziała,
rozsądnie stwierdziła, że to się skończy tragicznie.
Ale było już za późno.
Sprawy już były w toku.
Karmię rybki.
Chcą jeść.
Moje rybki skaczą, gdy to otwieram.
- Naprawdę? - Tak.
To gupiki, a one lubią skakać.
Skaczą, a ja mogę je uratować.
Podnoszę z podłogi i wrzucam z powrotem.
Zobacz, ile ich jest.
Tego popołudnia
dokument o historycznym znaczeniu, traktat pokojowy
między Arabską Republiką Egiptu a Izraelem
zostanie podpisany.
- Zróbmy w trójkę razem. - Znakomicie.
WSKUTEK WOJNY 1973 ROKU ZAWARTO TRAKTAT POKOJOWY W 1979 ROKU
EGIPT JAKO PIERWSZY UZNAŁ IZRAEL
Jestem dumny z was obu. Niech Bóg was pobłogosławi.
Napisy: Przemysław Stępień