1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:06,464 --> 00:00:08,383
Wat is Canada voor land?

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:10,093 --> 00:00:12,512
Dat hangt af van welke ogen ernaar kijken.

5
00:00:15,765 --> 00:00:19,477
Nova Scotia,
Canada's speeltuin in de oceaan.

6
00:00:23,857 --> 00:00:26,401
Ik ben opgegroeid in de hoofdstad,
Halifax.

7
00:00:27,902 --> 00:00:31,031
Rij minder dan een uur
in een willekeurige richting...

8
00:00:31,114 --> 00:00:34,534
...en je komt bij een schitterende
kustlijn, zonder zorgen.

9
00:00:35,493 --> 00:00:38,204
In zekere zin is Nova Scotia
de belichaming...

10
00:00:38,288 --> 00:00:40,165
...van hoe velen Canada zien.

11
00:00:40,623 --> 00:00:42,000
Een zoete ontsnapping.

12
00:00:44,127 --> 00:00:47,964
Als kind was dit mijn beeld
van de provincie.

13
00:00:48,840 --> 00:00:51,843
Verbonden met de natuur, openhartig...

14
00:00:52,635 --> 00:00:55,013
...en gastvrij naar alle bevolkingslagen.

15
00:00:55,597 --> 00:00:58,641
Canada zorgt tenslotte voor zijn mensen.

16
00:00:59,976 --> 00:01:01,352
Ben je Canadees?
-Wat...

17
00:01:02,896 --> 00:01:04,856
We hebben universele zorg.

18
00:01:07,233 --> 00:01:10,570
Het homohuwelijk
werd<i> </i>14 jaar geleden werkelijkheid.

19
00:01:12,655 --> 00:01:15,450
En we zijn het tweede land ter wereld
dat wiet legaliseert.

20
00:01:16,785 --> 00:01:18,703
<i>cannabis</i>

21
00:01:20,955 --> 00:01:23,333
Maar als je onder het oppervlak kijkt...

22
00:01:24,667 --> 00:01:27,670
...begint dat perfecte beeld te barsten.

23
00:01:29,672 --> 00:01:36,137
Geen pijpleiding, echt niet.

24
00:01:37,806 --> 00:01:39,891
STOP MILIEURACISME
SOLIDARITEIT MET AAMJIWNAANG

25
00:01:41,893 --> 00:01:45,021
Politici beloven het ene
en doen het andere…

26
00:01:49,317 --> 00:01:52,320
Onze koloniale geschiedenis
duurt nog altijd voort.

27
00:01:52,403 --> 00:01:53,780
GEVAAR: OLIEPIJPLEIDING

28
00:01:56,074 --> 00:01:59,953
En onze kansen om het milieu te redden
worden elke dag kleiner...

29
00:02:00,578 --> 00:02:03,832
...omdat bedrijfsbelangen
belangrijker lijken voor de overheid...

30
00:02:03,915 --> 00:02:05,458
...dan publieke belangen.

31
00:02:07,252 --> 00:02:10,964
En hoe meer ik zag, hoe meer ik
mijn platform wilde gebruiken...

32
00:02:11,047 --> 00:02:12,465
...om me uit te spreken.

33
00:02:12,632 --> 00:02:16,636
Heb je enig idee wat we kunnen doen
zodat het publiek en de media...

34
00:02:16,719 --> 00:02:19,222
...meer aandacht besteden
aan de opwarming van de aarde?

35
00:02:19,305 --> 00:02:22,809
Ik wil ook zeggen dat vooral
de meest gemarginaliseerde mensen...

36
00:02:22,892 --> 00:02:26,062
...en vooral mensen
die er niks mee te maken hadden...

37
00:02:26,146 --> 00:02:29,899
...degenen zijn die nu het meest lijden.
Ook in Canada.

38
00:02:29,983 --> 00:02:33,945
Inclusief het milieuracisme in Canada,
ook in mijn provincie.

39
00:02:34,028 --> 00:02:36,197
Dit is iets wat echt gebeurt.

40
00:02:36,531 --> 00:02:40,618
Het gebeurt de meest gemarginaliseerden
en we moeten erover praten.

41
00:02:55,967 --> 00:02:56,843
Hallo. Ingrid.

42
00:02:57,218 --> 00:02:58,428
Hoi Ingrid.

43
00:02:58,511 --> 00:03:00,305
Hoi. Ik laat jullie binnen.

44
00:03:00,555 --> 00:03:01,556
Bedankt.

45
00:03:03,516 --> 00:03:06,352
Ik ga professor Ingrid Waldron
ontmoeten...

46
00:03:06,811 --> 00:03:10,523
...die het belangrijke boek schreef
over milieuracisme in Nova Scotia...

47
00:03:10,607 --> 00:03:12,317
<i>...There's Something in the Water.</i>

48
00:03:13,026 --> 00:03:14,068
Fijn je te zien.

49
00:03:14,152 --> 00:03:16,654
Bedankt voor alles.
-Aangenaam. Geen dank.

50
00:03:16,738 --> 00:03:20,658
Op een dag werd wakker in mijn kantoor
en bekeek mijn Twitter.

51
00:03:21,242 --> 00:03:25,079
En ik zag dat ik een nieuwe volger had.
Er stond: 'Tiny Candian'.

52
00:03:26,206 --> 00:03:30,001
Er stond geen 'Ellen Page, actrice',
dus ik zocht er niks achter.

53
00:03:30,084 --> 00:03:32,128
Een maand later keek ik weer...

54
00:03:32,212 --> 00:03:34,797
...en stond mijn Twitter vol opmerkingen.

55
00:03:35,632 --> 00:03:37,175
Meer dan ooit.

56
00:03:37,258 --> 00:03:39,469
En ik dacht: wat gebeurt hier?

57
00:03:39,594 --> 00:03:41,512
Toen besefte ik dat jij het was.

58
00:03:42,722 --> 00:03:46,559
En dat was het moment
dat dit traject begon.

59
00:03:51,898 --> 00:03:55,652
Milieuracisme is de toestand,
het probleem...

60
00:03:55,735 --> 00:03:58,446
...van onevenredige blootstelling...

61
00:03:58,529 --> 00:04:01,574
...van inheemse, zwarte
of andere gekleurde gemeenschappen...

62
00:04:01,658 --> 00:04:04,786
...aan milieulasten
en vervuilende stoffen.

63
00:04:04,869 --> 00:04:08,414
Maar het gaat ook om de trage reactie
van de overheid...

64
00:04:08,498 --> 00:04:10,625
...om deze problemen aan te pakken.

65
00:04:11,834 --> 00:04:15,255
Het is bekend dat waar je woont...

66
00:04:15,338 --> 00:04:17,799
...invloed heeft op je welzijn.

67
00:04:18,258 --> 00:04:20,510
In Canada bepaalt je postcode
je gezondheid.

68
00:04:20,593 --> 00:04:24,055
We weten dus
dat bepaalde gemeenschappen...

69
00:04:24,138 --> 00:04:26,766
...minder gezond zijn
vanwege hun woongebied.

70
00:04:27,809 --> 00:04:31,562
De meeste Afrikaanse Nova Scotians wonen
in van oudsher Afrikaanse gemeenschappen.

71
00:04:31,646 --> 00:04:33,690
Dit zijn plattelandsgemeenschappen...

72
00:04:33,773 --> 00:04:36,317
...waarvan veel bij stortplaatsen liggen.

73
00:04:37,068 --> 00:04:41,906
Het is ook bekend dat inheemse
gemeenschappen ook onevenredig vaak...

74
00:04:41,990 --> 00:04:44,409
...bij deze gevaarlijke locaties liggen.

75
00:04:46,494 --> 00:04:52,583
Als je in afgelegen,
onzichtbare gemeenschappen woont...

76
00:04:52,667 --> 00:04:56,629
...die vaak geen stem hebben
en onzichtbaar zijn voor de overheid...

77
00:04:57,880 --> 00:04:59,841
...dan word je vaak niet gehoord.

78
00:05:02,552 --> 00:05:04,637
Je moet milieuracisme bestuderen...

79
00:05:04,721 --> 00:05:09,309
...binnen de context
van de geschiedenis van Nova Scotia...

80
00:05:09,392 --> 00:05:14,230
...binnen de context van kolonisatie
in Nova Scotia en Canada.

81
00:05:14,314 --> 00:05:17,317
Er is een terughoudendheid,
een twijfel in Canada...

82
00:05:17,400 --> 00:05:19,610
...om racisme te benoemen.

83
00:05:19,694 --> 00:05:23,406
Racisme verankert zich
in al onze maatschappelijke structuren...

84
00:05:23,489 --> 00:05:27,243
...en in Canada blijven we
daar meestal bij uit de buurt.

85
00:05:28,328 --> 00:05:30,538
Racisme en milieuracisme...

86
00:05:30,621 --> 00:05:32,749
...hebben grote gevolgen in de praktijk...

87
00:05:32,832 --> 00:05:35,960
...voor deze specifieke gemeenschappen.

88
00:05:36,336 --> 00:05:39,964
Het beïnvloedt zwarte
en inheemse gemeenschappen op sociaal...

89
00:05:40,048 --> 00:05:42,550
...economisch en politiek gebied.

90
00:05:42,633 --> 00:05:46,929
Als je bepaalde gemeenschappen
niet waardig vindt...

91
00:05:47,805 --> 00:05:50,016
...niet menselijk...

92
00:05:50,725 --> 00:05:53,144
...niet waardevol...

93
00:05:53,227 --> 00:05:56,939
...hetgeen is hoe we niet-witte volken
vaak zien...

94
00:05:57,982 --> 00:06:02,570
...dan is het op veel manieren logisch
dat er niet gereageerd wordt...

95
00:06:02,653 --> 00:06:07,658
...op dezelfde manier
als op een witte gemeenschap, want...

96
00:06:10,161 --> 00:06:15,041
...die gemeenschappen betekenen
niets voor je, voor individuen.

97
00:06:15,708 --> 00:06:18,544
Er is een afstandelijkheid,
want als je geen tijd neemt...

98
00:06:18,628 --> 00:06:21,255
...gemeenschappen te ontmoeten,
hun belangen te snappen...

99
00:06:21,339 --> 00:06:25,927
...worden hun ervaringen, hun problemen
nooit in het milieubeleid opgenomen.

100
00:06:26,010 --> 00:06:30,932
Daarvoor moet je naar deze gemeenschappen
luisteren en dat gebeurt meestal niet.

101
00:06:44,487 --> 00:06:47,156
Als je naar een kaart
van Nova Scotia kijkt...

102
00:06:47,240 --> 00:06:51,285
...en je zet punten waar zwarte
en inheemse gemeenschappen wonen...

103
00:06:51,869 --> 00:06:55,832
...en dan markeer je waar stortplaatsen
en giftige bedrijven zijn...

104
00:06:55,998 --> 00:06:58,626
...wordt een verontrustend verband
duidelijk.

105
00:06:59,794 --> 00:07:03,381
Ik ga naar een paar gemeenschappen
om te horen hoe deze milieulasten...

106
00:07:03,464 --> 00:07:05,007
...hun leven beïnvloeden.

107
00:07:06,884 --> 00:07:09,429
Als eerst ga ik
naar het stadje Shelburne...

108
00:07:10,012 --> 00:07:13,808
...op zo'n 20 minuten afstand
van waar mijn familie vandaan komt.

109
00:07:17,395 --> 00:07:20,481
Al zien velen het
als een leliewit kustplaatsje...

110
00:07:22,024 --> 00:07:25,903
...de Shelburne-regio had ooit
de meeste bevrijde zwarte mensen...

111
00:07:25,987 --> 00:07:27,196
...van Noord-Amerika.

112
00:07:28,489 --> 00:07:32,160
Hun afstammelingen wonen nu vooral
in het zuiden van Shelburne.

113
00:07:33,453 --> 00:07:36,789
Maar sinds ze zich hier
250 jaar geleden vestigden...

114
00:07:37,123 --> 00:07:41,544
...zijn zwarte burgers nooit hetzelfde
behandeld als hun witte tegenhangers.

115
00:07:43,379 --> 00:07:46,007
Een realiteit waar ze
nog steeds mee leven...

116
00:07:48,009 --> 00:07:51,387
...aangezien een stortplaats in de stad
uit de jaren 40...

117
00:07:51,471 --> 00:07:54,223
...de bewoners
van zuid-Shelburne blijft kwellen...

118
00:07:54,307 --> 00:07:56,267
...jaren nadat hij gesloten werd.

119
00:08:00,271 --> 00:08:05,067
Ik ga praten met plaatselijke activiste
Louise Delisle om meer te weten te komen.

120
00:08:08,738 --> 00:08:11,073
Hé, je houdt echt van honden.

121
00:08:11,157 --> 00:08:12,366
Hoi lieverd.

122
00:08:12,450 --> 00:08:14,243
Het is hier zo mooi.
-Ja.

123
00:08:14,327 --> 00:08:15,661
Het is hier prachtig.

124
00:08:15,745 --> 00:08:19,373
Mijn familie komt uit Lockeport.
-Ja, dat heb ik gehoord.

125
00:08:19,457 --> 00:08:22,084
Ja, dus ik kwam vaak...
-Ik ken wat mensen...

126
00:08:22,168 --> 00:08:23,878
Ken je Fred Page?
-...in Shelburne.

127
00:08:23,961 --> 00:08:25,171
Fred? Nee.
-Nee.

128
00:08:25,254 --> 00:08:29,300
Mijn vader was Dennis Page...
-Uit Lockeport.

129
00:08:29,383 --> 00:08:31,177
Dennis Page, Lorie Page.

130
00:08:31,260 --> 00:08:33,054
Ik ken Lorie Page.
-Ja.

131
00:08:33,137 --> 00:08:35,473
O jee. Zach zegt dat altijd:

132
00:08:35,556 --> 00:08:37,517
'Mijn nicht dit, mijn nicht dat.'

133
00:08:37,600 --> 00:08:39,602
O, Zach Page.
-Lorie. Ik ken Lorie.

134
00:08:39,685 --> 00:08:40,770
O, ja.
-Ja.

135
00:08:40,853 --> 00:08:41,979
Ja.
-Leuk.

136
00:08:47,026 --> 00:08:51,572
Vanaf het moment
dat de Zwarte Loyalisten hier aankwamen...

137
00:08:51,656 --> 00:08:54,367
...werden we, zoals ik zei,
contractarbeiders.

138
00:08:54,951 --> 00:08:57,995
We kamen hier met de belofte...

139
00:08:58,454 --> 00:09:03,417
...op iets beters voor ons,
want we waren slaven.

140
00:09:03,501 --> 00:09:05,878
Veel mensen kwamen via smokkelroutes...

141
00:09:05,962 --> 00:09:08,756
...en op schepen naar de haven....

142
00:09:09,048 --> 00:09:11,008
...en wij stammen van hen af.

143
00:09:11,092 --> 00:09:13,594
En ik voel me zeer vereerd...

144
00:09:13,678 --> 00:09:19,225
...dat ik deel uitmaak
van die sterke familie...

145
00:09:19,308 --> 00:09:20,893
...van Zwarte Loyalisten.

146
00:09:21,185 --> 00:09:25,273
Begin jaren 40
begonnen ze bijeen te komen.

147
00:09:25,356 --> 00:09:26,774
Je weet hoe mensen zijn.

148
00:09:26,857 --> 00:09:30,319
Ze verzamelen zich rond hun familie en zo.

149
00:09:30,778 --> 00:09:33,781
Mensen begonnen hun huizen
om elkaar heen te bouwen.

150
00:09:34,824 --> 00:09:36,909
Aan het eind van de jaren 40...

151
00:09:38,744 --> 00:09:41,872
...besloten ze een zogenaamde stortplaats
te openen.

152
00:09:42,915 --> 00:09:45,334
Waar alles ongesorteerd werd weggegooid.

153
00:09:45,418 --> 00:09:48,129
Al het afval uit de omringende gebieden...

154
00:09:48,212 --> 00:09:52,008
...Shelburne en de gemeente Shelburne,
ging daarheen.

155
00:09:52,341 --> 00:09:55,803
Er was bijvoorbeeld
afval van het ziekenhuis.

156
00:09:55,886 --> 00:09:58,431
Oftewel,
er konden wel lichaamsdelen liggen.

157
00:09:58,514 --> 00:10:01,767
Er waren dingen van de marinebasis...

158
00:10:01,851 --> 00:10:04,770
...waarvan we niet weten
wat er gedumpt is.

159
00:10:04,937 --> 00:10:07,857
Dingen van de scheepswerven,
zoals verf en olie.

160
00:10:07,940 --> 00:10:09,358
Er lagen oude auto's.

161
00:10:09,442 --> 00:10:11,193
Er lag eten uit winkels...

162
00:10:11,277 --> 00:10:13,070
...er werden dieren gedumpt...

163
00:10:13,154 --> 00:10:14,655
...dode dieren.

164
00:10:14,822 --> 00:10:16,907
Het was van alles en nog wat...

165
00:10:17,867 --> 00:10:20,077
...wat daar gedumpt werd.

166
00:10:20,703 --> 00:10:24,624
Ze moesten er vanaf
omdat het een berg vol afval was.

167
00:10:24,707 --> 00:10:26,375
Dus staken ze het in brand.

168
00:10:27,752 --> 00:10:30,546
En dat brandde dagenlang…

169
00:10:31,380 --> 00:10:34,091
...achter elkaar en de geur was vreselijk.

170
00:10:34,175 --> 00:10:37,887
En de rook bedekte je helemaal.

171
00:10:37,970 --> 00:10:39,805
Je kon je ramen niet openen.

172
00:10:40,306 --> 00:10:41,515
Ik weet nog dat...

173
00:10:43,309 --> 00:10:45,895
...iemand zei: 'De stort staat in brand.'

174
00:10:45,978 --> 00:10:49,815
Eerst begonnen de meeuwen
heel hard te schreeuwen.

175
00:10:50,399 --> 00:10:52,526
En toen waren ze weg.

176
00:10:53,110 --> 00:10:55,780
Daarna werd de rook een zwarte wolk.

177
00:10:56,447 --> 00:10:57,615
En toen het roet...

178
00:10:57,698 --> 00:11:00,534
...toen het begon te doven
of het ging regenen...

179
00:11:00,618 --> 00:11:04,372
...bedekte het roet alles.

180
00:11:04,830 --> 00:11:07,792
Ik weet nog dat ik 's ochtends
naar school ging...

181
00:11:08,959 --> 00:11:12,713
...en we hadden geluk
als we op school kwamen...

182
00:11:13,714 --> 00:11:20,471
...zonder dat we stonken alsof
we uit een soort...

183
00:11:21,722 --> 00:11:23,349
...chemische oorlog kwamen.

184
00:11:24,558 --> 00:11:26,602
Dan kwam je op school...

185
00:11:26,686 --> 00:11:29,730
...en zei de leraar:

186
00:11:32,775 --> 00:11:34,902
'Heb je je wel gewassen vanochtend?'

187
00:11:37,113 --> 00:11:38,197
Het was vreselijk.

188
00:11:41,659 --> 00:11:44,370
We drinken water...

189
00:11:44,662 --> 00:11:49,959
...uit beken en bronnen
in de gemeenschap...

190
00:11:50,835 --> 00:11:53,129
...die er al generaties lang zijn.

191
00:11:53,713 --> 00:11:58,008
Wie weet wanneer die stortplaats
naar onze bronnen is doorgelekt?

192
00:11:58,217 --> 00:11:59,135
Wie weet?

193
00:12:00,177 --> 00:12:01,762
Als je het hebt over...

194
00:12:03,806 --> 00:12:08,018
...hoe milieuracisme deze gemeenschap
heeft beïnvloed...

195
00:12:08,477 --> 00:12:09,687
...het heeft...

196
00:12:10,146 --> 00:12:11,355
Het maakt ons kapot.

197
00:12:12,148 --> 00:12:14,150
Wij hebben dat afval niet geloosd.

198
00:12:14,984 --> 00:12:18,070
Onze families hebben er niet om gevraagd.

199
00:12:18,863 --> 00:12:22,199
En nu lijden wij
onder de gevolgen ervan...

200
00:12:22,825 --> 00:12:25,161
...doordat we onze dierbaren verliezen.

201
00:12:25,327 --> 00:12:26,328
Ze zijn dood.

202
00:12:26,412 --> 00:12:29,749
Er is zo veel kanker
in onze gemeenschap...

203
00:12:29,832 --> 00:12:32,168
...en mensen zeggen:
'Kanker is overal.'

204
00:12:33,127 --> 00:12:34,837
Maar in dit gebied...

205
00:12:34,920 --> 00:12:38,674
...hebben we een van de hoogste aantallen
van de ziekte van Kahler.

206
00:12:38,758 --> 00:12:41,343
Mensen gaan er hier dood aan. Waarom?

207
00:12:43,763 --> 00:12:44,972
Door de stortplaats.

208
00:12:48,559 --> 00:12:51,729
Daar is mijn moeder. Daar zit ze.

209
00:12:51,812 --> 00:12:53,981
En dit is... we zitten in onze tuin.

210
00:12:54,190 --> 00:12:56,567
Dat ben ik met mijn vlechten.

211
00:12:56,650 --> 00:12:57,610
Schattig.

212
00:12:58,694 --> 00:13:00,237
Wie was jij van de zeven?

213
00:13:00,321 --> 00:13:02,156
Was je...
-De oudste.

214
00:13:03,407 --> 00:13:05,117
Dat is mijn broer Robert.

215
00:13:05,201 --> 00:13:08,454
Robert is hier. Hij is degene die…

216
00:13:08,537 --> 00:13:11,332
Hij en... die stierf aan kanker.

217
00:13:11,415 --> 00:13:14,668
En dat is mijn zus, Babe,
die de ziekte van Kahler heeft.

218
00:13:14,752 --> 00:13:16,962
En mijn jongste broer, Frank.

219
00:13:17,755 --> 00:13:18,881
Dat zijn wij.

220
00:13:18,964 --> 00:13:24,845
Dat is mijn oom
die net is overleden aan kanker.

221
00:13:24,929 --> 00:13:27,932
Twee jaar geleden overleed hij.

222
00:13:28,307 --> 00:13:31,227
Nadat m'n vader
aan kanker was overleden...

223
00:13:31,310 --> 00:13:35,105
...werd hij min of meer het vaderfiguur.

224
00:13:35,689 --> 00:13:37,066
Maar ze zijn nu dood.

225
00:13:45,157 --> 00:13:46,200
Ik wil geen...

226
00:13:47,201 --> 00:13:50,120
Ik wil geen dingen zeggen
die mensen kwetsen...

227
00:13:50,204 --> 00:13:53,999
...maar ik probeer de waarheid
te vertellen. Dat is het hem, hè?

228
00:13:54,500 --> 00:13:55,876
Het is soms moeilijk...

229
00:13:55,960 --> 00:13:59,964
...vooral als je het
over racisme en discriminatie hebt.

230
00:14:03,676 --> 00:14:04,885
Een paar hanen.

231
00:14:06,929 --> 00:14:10,766
De zwarte gemeenschap begint hier.

232
00:14:12,059 --> 00:14:16,063
We hebben hier de put getest.

233
00:14:16,146 --> 00:14:18,691
En deze mensen hadden...

234
00:14:20,025 --> 00:14:22,486
...hoge arseenniveaus in hun water.

235
00:14:23,362 --> 00:14:27,157
Dit is een kleine gemeenschap.

236
00:14:27,241 --> 00:14:29,869
Deze familie heeft mensen verloren...

237
00:14:31,078 --> 00:14:33,289
...aan kanker.

238
00:14:33,372 --> 00:14:37,835
Deze man heeft de diagnose gekregen
en leeft waarschijnlijk niet lang meer.

239
00:14:38,043 --> 00:14:41,547
Hij heeft longkanker.

240
00:14:41,630 --> 00:14:43,257
De man die hier woont.

241
00:14:44,216 --> 00:14:45,968
Heel aardige mensen daar.

242
00:14:46,051 --> 00:14:48,012
Ik had je aan ze moeten voorstellen...

243
00:14:48,095 --> 00:14:51,849
...maar ik heb ze niet verteld
dat we komen, dus beter van niet.

244
00:14:59,148 --> 00:15:01,275
De put van deze mensen is besmet.

245
00:15:02,484 --> 00:15:04,320
Ze kunnen hun water niet drinken.

246
00:15:06,363 --> 00:15:09,867
Deze vrouw haar man stierf aan kanker.
Ze woont daar alleen.

247
00:15:10,492 --> 00:15:12,870
De man van deze vrouw stierf aan kanker.

248
00:15:13,454 --> 00:15:15,664
Hij... Ze ging door met haar leven.

249
00:15:15,748 --> 00:15:18,834
Vond iemand anders.
Een aardige man uit Newfoundland.

250
00:15:19,710 --> 00:15:22,087
De hele familie in dit huis...

251
00:15:22,671 --> 00:15:24,006
...stierf aan kanker.

252
00:15:24,340 --> 00:15:27,134
Dit is nu van iemand anders...

253
00:15:27,217 --> 00:15:31,805
...die naar de gemeenschap is verhuisd
en het probeert te repareren, er te wonen.

254
00:15:31,889 --> 00:15:34,934
Maar iedereen die in dat huis woonde
stierf aan kanker.

255
00:15:37,811 --> 00:15:40,397
De man van deze vrouw stierf aan kanker.

256
00:15:40,856 --> 00:15:43,442
Ze is nu zelf ook vrij ziek door kanker.

257
00:15:44,568 --> 00:15:48,447
De man die dit huis bouwde
en zijn vrouw stierven aan kanker.

258
00:15:48,989 --> 00:15:52,201
Hun dochter woont nu in Birchtown.

259
00:15:52,368 --> 00:15:54,995
Ze had kanker, overleefde het.

260
00:15:56,330 --> 00:15:57,539
Maar...

261
00:15:58,749 --> 00:16:02,336
...hun twee zonen stierven aan kanker.

262
00:16:08,300 --> 00:16:09,468
Niet best.

263
00:16:13,430 --> 00:16:15,766
Dit huis hier...

264
00:16:15,849 --> 00:16:17,476
...staat het dichtst bij...

265
00:16:19,019 --> 00:16:20,104
...de stortplaats.

266
00:16:20,479 --> 00:16:22,189
Een jonge vrouw...

267
00:16:22,272 --> 00:16:24,358
...moest hierheen terugverhuizen...

268
00:16:24,984 --> 00:16:26,485
...en hier wonen.

269
00:16:27,569 --> 00:16:31,073
Haar moeder stierf aan kanker.
Haar vader stierf aan kanker.

270
00:16:31,699 --> 00:16:35,536
En ze is er nu weer terug.
Ze heeft vijf kinderen in dat huis.

271
00:16:35,869 --> 00:16:37,663
Ze kan nergens anders wonen.

272
00:16:38,122 --> 00:16:40,124
Dus ze moet daar weer wonen.

273
00:16:44,253 --> 00:16:46,797
En je kunt...Ddoor die bomen heen...

274
00:16:46,880 --> 00:16:48,966
...was de voet van die stortplaats.

275
00:16:50,217 --> 00:16:51,510
Het is niet zo ver.

276
00:16:53,470 --> 00:16:55,764
Ja. We speelden altijd in die bossen.

277
00:17:00,769 --> 00:17:01,687
Niet best.

278
00:17:03,522 --> 00:17:05,858
Ellen, wil je naar buiten en erheen lopen?

279
00:17:05,941 --> 00:17:07,735
Kunnen we naar de stortplaats lopen?

280
00:17:07,818 --> 00:17:11,280
Er staat wel een bord
met 'verboden terrein'.

281
00:17:11,989 --> 00:17:13,949
Maar ik weet hoe ik er binnenkom.

282
00:17:16,243 --> 00:17:17,661
Dit is Mr Clyke.

283
00:17:18,370 --> 00:17:20,581
Mr Clyke is heel excentriek.

284
00:17:21,498 --> 00:17:23,417
En hij is nu gediagnosticeerd...

285
00:17:23,500 --> 00:17:28,172
Hij is waarschijnlijk de oudste
zwarte man in de gemeenschap.

286
00:17:28,922 --> 00:17:30,924
Ik weet niet of hij thuis is.

287
00:17:38,974 --> 00:17:40,017
Wat doe je?

288
00:17:40,601 --> 00:17:42,811
Dit is Mr Clyke.
-Ja, Ron Clyke.

289
00:17:42,895 --> 00:17:43,771
Dit is Ian.

290
00:17:43,854 --> 00:17:44,813
Ian hoe?

291
00:17:45,105 --> 00:17:46,523
Ian, ik weet niet hoe.

292
00:17:47,524 --> 00:17:48,567
Daniel.

293
00:17:48,650 --> 00:17:50,694
Daniel.
-Ian Daniel.

294
00:17:51,028 --> 00:17:53,363
Moet je die camera's zien.
-Ik weet het.

295
00:17:53,489 --> 00:17:55,074
En moet je mij nu zien.

296
00:17:55,157 --> 00:17:56,366
Je ziet er goed uit.

297
00:17:56,450 --> 00:17:58,077
Ik ben Ellen.
-Wat?

298
00:17:58,160 --> 00:18:00,329
Ik heet Ellen.
-Ellen. Ellen hoe?

299
00:18:00,412 --> 00:18:02,039
Page.
-Page.

300
00:18:02,581 --> 00:18:04,833
Ellen komt over de stortplaats praten.

301
00:18:06,418 --> 00:18:09,588
We waren aan het praten.
We hadden het over...

302
00:18:11,507 --> 00:18:15,719
...de rook en het roet en de as en zo.

303
00:18:15,803 --> 00:18:17,346
En wat we willen bereiken.

304
00:18:18,347 --> 00:18:21,975
Omdat iedereen overleden is.
Jij bent de oudste die er nog is.

305
00:18:22,059 --> 00:18:23,685
Dat denk ik wel.
-Ja.

306
00:18:23,769 --> 00:18:25,521
Jij bent de oudste man, hè?

307
00:18:25,604 --> 00:18:29,024
Ja, want Wally Davis is ongeveer 70.

308
00:18:29,108 --> 00:18:31,819
Wallace, ja. Wallace is…

309
00:18:31,902 --> 00:18:33,695
Zelfs hij wordt behandeld voor kanker.

310
00:18:33,779 --> 00:18:37,825
Wallace wordt weer behandeld
voor longkanker.

311
00:18:37,908 --> 00:18:40,119
En ik ga er deze week heen.

312
00:18:40,202 --> 00:18:41,537
Je gaat deze week?

313
00:18:41,620 --> 00:18:42,871
Aanstaande vrijdag.

314
00:18:42,955 --> 00:18:45,165
Vrijdag. Om te zien hoe het met je gaat.

315
00:18:45,249 --> 00:18:46,083
Ja.
-Ja.

316
00:18:46,166 --> 00:18:47,751
Ik ga weer voor controle.

317
00:18:47,835 --> 00:18:49,044
Ik ga eens per jaar.

318
00:18:49,128 --> 00:18:53,006
Ja. Denk je dat de stortplaats
iets met je kanker te maken had?

319
00:18:53,382 --> 00:18:54,466
Wie weet?

320
00:18:54,550 --> 00:18:56,176
Wie weet, ja.

321
00:18:56,260 --> 00:18:57,219
Vast wel.

322
00:18:58,971 --> 00:19:00,681
Want de hele buurt heeft het.

323
00:19:00,764 --> 00:19:02,307
Ja.
-Ja.

324
00:19:03,267 --> 00:19:05,435
Alle mannen zijn dood, hè?

325
00:19:05,519 --> 00:19:10,065
Je hebt Frank en Seldon
en Ed, je vriend Ed...

326
00:19:10,149 --> 00:19:11,233
...allemaal dood.

327
00:19:11,316 --> 00:19:14,570
En Bern Bruce en Shirley.
-En Bern en Shirley, ja.

328
00:19:15,571 --> 00:19:18,323
We gaan daarheen, wat rondlopen.

329
00:19:18,407 --> 00:19:20,367
We sluipen langs het hek.

330
00:19:20,450 --> 00:19:22,161
Er is daar een pad.

331
00:19:22,244 --> 00:19:24,079
Ja, we gaan langs het pad.

332
00:19:25,789 --> 00:19:29,751
STORTPLAATS GESLOTEN PER 3 DECEMBER 2016

333
00:19:41,889 --> 00:19:43,891
Ik hoop dat...

334
00:19:44,933 --> 00:19:49,021
...als iemand hier iets van leert...

335
00:19:50,480 --> 00:19:51,440
...hoop ik...

336
00:19:52,316 --> 00:19:58,322
Wat betreft het milieu, hoop ik
dat men leert spullen te gebruiken.

337
00:19:59,781 --> 00:20:01,200
Dan is er geen afval.

338
00:20:02,159 --> 00:20:05,537
Zou het niet mooi zijn
als we een manier vonden...

339
00:20:05,621 --> 00:20:10,417
...om alles wat we nodig hebben...

340
00:20:11,460 --> 00:20:14,463
...steeds weer opnieuw
te kunnen hergebruiken?

341
00:20:16,173 --> 00:20:17,549
Hoe mooi zou dat zijn?

342
00:20:18,550 --> 00:20:20,552
Dan hadden we niet dit probleem...

343
00:20:20,636 --> 00:20:25,140
...van mensen die sterven door dingen
die we hebben gebruikt...

344
00:20:28,060 --> 00:20:29,478
...en in brand gestoken.

345
00:20:33,732 --> 00:20:36,944
De stortplaats is
in 2016 permanent gesloten.

346
00:20:38,153 --> 00:20:40,030
Als je er vandaag rondloopt...

347
00:20:40,113 --> 00:20:42,532
...zou je,
als er geen overblijfselen lagen...

348
00:20:43,116 --> 00:20:45,452
...niet weten dat het ooit een stort was.

349
00:20:46,411 --> 00:20:49,122
Zorgelijk is
wat er in de grond ligt begraven...

350
00:20:49,206 --> 00:20:52,918
...en hoe dat het water en de grond
in de buurt kan bevuilen.

351
00:21:01,093 --> 00:21:06,974
Ik kan me voorstellen dat het eng is
steeds te denken: 'Zit het in mijn water?

352
00:21:07,057 --> 00:21:08,809
Heeft het het water bereikt?'

353
00:21:08,892 --> 00:21:13,689
Godzijdank hebben we nu
watertests gedaan...

354
00:21:14,106 --> 00:21:16,817
...en we praten erover,
komen bij mensen thuis.

355
00:21:16,900 --> 00:21:19,903
Ik ben bij iedereen langs gegaan
en heb gezegd:

356
00:21:19,987 --> 00:21:21,405
'Je moet je put testen.

357
00:21:21,530 --> 00:21:23,865
Ik ben hier met een team, we doen het.'

358
00:21:24,574 --> 00:21:28,578
En mensen worden zich er nu van bewust...

359
00:21:28,662 --> 00:21:32,874
...omdat de watertest uitwees
dat er iets in het water zit.

360
00:21:32,958 --> 00:21:36,003
Of ze nu zeggen
dat het niet door de stortplaats komt...

361
00:21:36,086 --> 00:21:38,213
...we weten dat het water je ziek...

362
00:21:38,297 --> 00:21:43,552
Als er coliformen en E. coli
in je put zitten...

363
00:21:43,635 --> 00:21:48,181
...die je gebruikt om mee te koken,
om je kinderen te voeden...

364
00:21:48,265 --> 00:21:51,727
...en je man, of je tanden ermee poetst...

365
00:21:51,810 --> 00:21:55,522
...en je mee wast en zo, dan weet je het.

366
00:21:56,523 --> 00:21:59,943
Als je dan ontdekt dat er iets mis is
met je water...

367
00:22:00,110 --> 00:22:01,361
Het bepaalt je leven.

368
00:22:01,820 --> 00:22:02,904
Jouw leven.

369
00:22:03,363 --> 00:22:04,281
Je hele leven.

370
00:22:05,782 --> 00:22:09,786
Het is ons geboorterecht
schoon water te hebben.

371
00:22:10,287 --> 00:22:13,457
Daar hoor je niet voor te vechten.
-Dat zouden we niet moeten.

372
00:22:13,540 --> 00:22:17,961
En de mensen op wie we stemmen
in deze gemeenschap...

373
00:22:18,045 --> 00:22:20,672
...zouden samen met ons moeten vechten...

374
00:22:21,131 --> 00:22:22,591
...voor schoon water.

375
00:22:22,841 --> 00:22:24,509
Word eens wakker.

376
00:22:24,593 --> 00:22:27,804
Ze zijn niet eens...
Ze zien het niet als een probleem.

377
00:22:28,263 --> 00:22:31,224
Het is geen probleem,
want het beïnvloedt hen niet.

378
00:22:31,308 --> 00:22:36,021
Omdat zij schoon drinkwater hebben...

379
00:22:36,104 --> 00:22:39,024
...zij hebben het stadswater.

380
00:22:39,775 --> 00:22:43,320
Dat hebben wij niet eens.
Die optie is er niet voor ons.

381
00:22:43,403 --> 00:22:47,741
We kunnen niet kiezen en zeggen:
'Ik ga deze put niet meer gebruiken...

382
00:22:48,033 --> 00:22:52,496
...omdat hij besmet is,
dus ik sluit me aan op het stadswater.'

383
00:22:52,579 --> 00:22:56,541
Die optie is er niet.
Ze vinden het niet haalbaar ...

384
00:22:57,167 --> 00:22:59,961
...leidingen te plaatsen
zodat we schoon water hebben.

385
00:23:02,631 --> 00:23:08,011
Waarom zijn wij
in deze gemeenschap minder waard...

386
00:23:09,638 --> 00:23:12,265
...dan de mensen in die gemeenschap?

387
00:23:13,225 --> 00:23:14,684
WELKOM IN SHELBURNE

388
00:23:14,768 --> 00:23:17,020
GESTICHT IN 1783
DOOR LOYALISTEN

389
00:23:18,188 --> 00:23:21,441
De afgelopen jaren
heeft Louise zich uitgesproken...

390
00:23:21,525 --> 00:23:25,028
...en de regering gevraagd
om milieugrondrechten...

391
00:23:25,112 --> 00:23:28,490
...die een gezonde omgeving
voor elke bewoner garanderen...

392
00:23:28,573 --> 00:23:31,493
...vooral van oudsher
gemarginaliseerde mensen.

393
00:23:32,202 --> 00:23:35,622
Maar de reactie van lokale politici
is verontrustend.

394
00:23:35,705 --> 00:23:37,541
'HAAL RACISME ER NIET BIJ,'
ZEGT RAADSLID

395
00:23:37,624 --> 00:23:42,254
Racisme duurt nog steeds voort
en is hier nog steeds.

396
00:23:42,712 --> 00:23:46,216
En als we er niet over praten,
het niet identificeren...

397
00:23:46,716 --> 00:23:49,094
...zal het nooit stoppen.

398
00:23:49,177 --> 00:23:51,179
En dat ik me erover uitlaat...

399
00:23:51,263 --> 00:23:55,267
...heeft me van sommige leden
in mijn gemeenschap verwijderd...

400
00:23:55,350 --> 00:23:57,727
...omdat ze er niet over willen praten.

401
00:23:59,229 --> 00:24:01,148
Je had het over de burgemeester.

402
00:24:01,731 --> 00:24:03,692
Oké, Ik hoor het al.

403
00:24:04,985 --> 00:24:05,902
O, de burgemeester.

404
00:24:05,986 --> 00:24:08,029
Ik wilde vragen:
'Wat doet je burgemeester?'

405
00:24:08,530 --> 00:24:12,033
De burgemeester vindt
dat ik geen recht heb om te spreken.

406
00:24:12,701 --> 00:24:13,827
Hoezo?

407
00:24:14,744 --> 00:24:16,538
Omdat ze...

408
00:24:16,621 --> 00:24:19,124
Ze heeft me dat echt verteld:

409
00:24:19,207 --> 00:24:23,003
'De gemeenschap wil niet
dat je hierover praat.

410
00:24:23,628 --> 00:24:25,380
Het interesseert de gemeenschap niet.'

411
00:24:26,423 --> 00:24:27,507
Nou, het spijt me.

412
00:24:28,800 --> 00:24:30,177
Maar ik zeg het gewoon.

413
00:24:32,679 --> 00:24:33,763
Het is...

414
00:24:34,306 --> 00:24:37,809
Het is mijn geboorterecht
om je te vertellen...

415
00:24:37,893 --> 00:24:42,981
...dat je mijn familie
en gemeenschap verwoest...

416
00:24:43,064 --> 00:24:47,402
...en dat is zo omdat jij besloot
je afval in mijn achtertuin te dumpen.

417
00:24:49,237 --> 00:24:50,155
Sorry.

418
00:24:50,822 --> 00:24:52,157
Maar zo zit het.

419
00:24:52,449 --> 00:24:56,661
Je helpt ons of je bent tegen ons,
het een of het ander, toch?

420
00:25:00,707 --> 00:25:03,585
Als de verkiezingen eraan komen...

421
00:25:03,668 --> 00:25:07,547
...komen ze naar deze gemeenschap
en beloven ze je van alles.

422
00:25:07,923 --> 00:25:11,676
'We doen dit, we doen dat,
we zullen dit en dat voor je doen'...

423
00:25:11,801 --> 00:25:13,303
...en mensen geloven het.

424
00:25:13,386 --> 00:25:15,013
Mijn volk vertrouwt mensen.

425
00:25:15,555 --> 00:25:18,808
En ze stemmen op die mensen
en die mensen doen gewoon...

426
00:25:21,561 --> 00:25:24,648
En als je niet voor je buur kunt zorgen...

427
00:25:26,066 --> 00:25:29,528
...of de mensen om je heen,
of je familie...

428
00:25:29,611 --> 00:25:32,531
...wat heb je dan aan iemand?

429
00:25:33,198 --> 00:25:36,117
Wat doe je hier dan?

430
00:25:36,618 --> 00:25:40,121
Als je niet om je broers
of zussen geeft...

431
00:25:40,205 --> 00:25:41,706
...of wie dan ook...

432
00:25:42,791 --> 00:25:44,501
...waarom doe je het dan?

433
00:25:44,584 --> 00:25:47,504
Snap je?
Waar kom je dan elke dag je bed voor uit?

434
00:25:48,255 --> 00:25:50,882
Voor jezelf?
Dat moet vreselijk eenzaam zijn.

435
00:25:51,132 --> 00:25:53,134
Als ze daarvoor leven.

436
00:25:53,635 --> 00:25:54,469
Toch?

437
00:25:56,263 --> 00:26:00,809
De liefde voor mensen
moet op de eerste plek staan.

438
00:26:00,892 --> 00:26:04,062
We moeten er voor elkaar zijn.

439
00:26:04,688 --> 00:26:06,439
We gaan maar één kant op.

440
00:26:07,857 --> 00:26:12,445
Als we het de eerste keer niet goed doen
krijgen we niet nog een kans.

441
00:26:13,446 --> 00:26:17,659
Dus als dat betekent dat ik erop toezie...

442
00:26:17,951 --> 00:26:22,872
....dat mijn buurman gezond is,
op een bepaalde manier...

443
00:26:22,956 --> 00:26:26,251
...en als ik maar één ding kan doen
om daarvoor te zorgen...

444
00:26:26,334 --> 00:26:27,419
...dan doe ik dat.

445
00:26:33,216 --> 00:26:36,678
Een gemeenschappelijke put slaan
voor schoon drinkwater...

446
00:26:36,761 --> 00:26:42,225
...op een locatie die Louise voorstelt,
zou ongeveer 10.000 dollar kosten.

447
00:26:43,435 --> 00:26:47,105
Voor dit jaar alleen heeft de stad
35.000 dollar begroot...

448
00:26:47,188 --> 00:26:49,733
...voor hun jaarlijkse Stichtersfestival.

449
00:27:10,420 --> 00:27:12,297
Slechts drie uur noordwaarts...

450
00:27:12,380 --> 00:27:14,799
...heeft de inheemse bevolking
van Pictou Landing...

451
00:27:14,883 --> 00:27:18,887
...ook te maken met een giftige erfenis
van de overheids nalatigheid.

452
00:27:21,014 --> 00:27:23,433
Het huidige gevecht van
de Mi'kmaq-mensen hier...

453
00:27:23,516 --> 00:27:25,852
...weerspiegelt een lange strijd...

454
00:27:25,935 --> 00:27:28,605
...tussen inheemse gemeenschappen
en de overheid...

455
00:27:28,688 --> 00:27:31,524
...sinds de kolonisatie
van het huidige Canada begon.

456
00:27:33,485 --> 00:27:37,906
Genocide, geweld van federale agenten
en katholieke kostscholen...

457
00:27:37,989 --> 00:27:41,660
...ontnamen de Mi'kmaq veel van het land
en de cultuur die ze ooit kenden.

458
00:27:43,912 --> 00:27:46,956
Tegenwoordig kampen ze ook
met een milieuramp...

459
00:27:47,040 --> 00:27:50,418
...die hun gemeenschap
al meer dan 50 jaar teistert.

460
00:27:57,717 --> 00:27:59,302
Boat Harbour, Nova Scotia.

461
00:27:59,386 --> 00:28:02,055
Duizenden vissen
snakken naar adem en sterven.

462
00:28:03,181 --> 00:28:07,602
Veel mensen die de foto's op het nieuws
zagen reageerden walgend, verontwaardigd.

463
00:28:07,727 --> 00:28:09,020
Hoe kon dat gebeuren?

464
00:28:09,896 --> 00:28:14,234
Maar dit zijn slechts de nieuwste foto's
in een lange geschiedenis van vervuiling.

465
00:28:17,487 --> 00:28:18,446
Hallo.

466
00:28:18,530 --> 00:28:20,865
Leuk je te ontmoeten.
-Insgelijks.

467
00:28:20,949 --> 00:28:22,784
Kom binnen.
-Sorry daarvoor.

468
00:28:22,867 --> 00:28:24,369
De GPS deed wat..

469
00:28:24,452 --> 00:28:26,746
Ik zat ineens vast in de modder.

470
00:28:26,830 --> 00:28:30,625
Ik wist dat het een binnenweggetje was.
Ik dacht: weg afgesloten

471
00:28:37,549 --> 00:28:42,262
Voor de vervuiling heette wat we nu kennen
als Boat Harbour, A'Se'K.

472
00:28:42,345 --> 00:28:44,472
A'Se'K betekent 'de andere kamer'.

473
00:28:44,556 --> 00:28:48,727
Het was de plek waar leden
van onze gemeenschap naartoe vluchtten...

474
00:28:48,810 --> 00:28:52,313
...als de indianenagenten kwamen
om kinderen mee te nemen.

475
00:28:52,939 --> 00:28:55,024
Ze vluchtten naar A'Se'K.

476
00:28:55,442 --> 00:28:57,527
Dus A'Se'K...

477
00:28:57,861 --> 00:29:00,321
...zoals een van de oudsten
het treffend zegt...

478
00:29:00,405 --> 00:29:03,283
...was ooit als een ouder voor hen.

479
00:29:04,993 --> 00:29:06,202
Ze werden beschermd.

480
00:29:06,286 --> 00:29:08,538
Ze gaven ze te eten als ze honger hadden.

481
00:29:08,621 --> 00:29:11,291
Ze kregen onderdak en toen...

482
00:29:12,500 --> 00:29:15,795
...de fabriek kwam in 1965...

483
00:29:15,879 --> 00:29:20,175
...en hun erg doelbewuste plan begon om...

484
00:29:20,717 --> 00:29:22,844
...ons land te infiltreren...

485
00:29:23,762 --> 00:29:24,971
...en onze A'Se'K...

486
00:29:28,641 --> 00:29:31,311
...werd dat allemaal afgenomen.

487
00:29:31,394 --> 00:29:33,855
In 1965 wilde de Scott Paper Company...

488
00:29:33,938 --> 00:29:36,941
...een pulp- en papierfabriek bouwen
in Nova Scotia.

489
00:29:37,525 --> 00:29:39,652
Ze wisten goed waar ze heen wilden.

490
00:29:40,069 --> 00:29:41,404
Het stadje Pictou.

491
00:29:41,946 --> 00:29:43,948
Je hebt het equivalent...

492
00:29:44,032 --> 00:29:45,950
Hun adviseur, dr John Bates...

493
00:29:46,034 --> 00:29:48,495
...had<i> </i>de locatie
een paar jaar eerder uitgekozen.

494
00:29:48,620 --> 00:29:49,913
Hij stelde voor...

495
00:29:50,622 --> 00:29:53,124
...dat Scott Paper een pulpfabriek bouwde.

496
00:29:54,250 --> 00:29:58,213
Het afval van de fabriek zou
onder Pictou Harbour worden gesluisd...

497
00:29:58,379 --> 00:30:00,465
...en gedumpt in Boat Harbour.

498
00:30:02,091 --> 00:30:06,262
Uiteindelijk zou het industriële afval
zijn weg vinden naar de oceaan.

499
00:30:07,555 --> 00:30:09,224
Toen dit werd voorgesteld...

500
00:30:09,307 --> 00:30:12,060
...was dr Bates geen adviseur meer
voor Scott.

501
00:30:12,936 --> 00:30:16,356
Hij was hoofd geworden
van het waterschap van Nova Scotia.

502
00:30:16,773 --> 00:30:19,442
Alles was geregeld
voor een lucratieve deal...

503
00:30:19,567 --> 00:30:22,487
...tussen Scott Paper
en de provincie Nova Scotia.

504
00:30:23,988 --> 00:30:29,077
De regering zou het afval van de fabriek
afhandelen en kocht land in het gebied.

505
00:30:30,245 --> 00:30:34,874
Het enige probleem waren de indianen
die aan de rand van Boat Harbour woonden.

506
00:30:35,625 --> 00:30:39,087
Het waterschap
had mijn grootvader benaderd...

507
00:30:39,170 --> 00:30:42,465
...die toen stamhoofd was, en de raad...

508
00:30:42,966 --> 00:30:46,761
...en zei: 'We willen hier
een fabriek bouwen.

509
00:30:46,845 --> 00:30:48,805
Maak je er niet druk om.

510
00:30:48,888 --> 00:30:51,432
Alles komt goed.
Het wordt een zoetwatermeer.

511
00:30:51,516 --> 00:30:53,726
Het zal nergens impact op hebben.

512
00:30:54,102 --> 00:30:57,897
Er waren zorgen opgeschreven
over het milieu-impact...

513
00:30:57,981 --> 00:31:01,734
...en de impact op hun visserijen,
dus ze uitten deze zorgen...

514
00:31:01,818 --> 00:31:04,821
...zoals ons bestuur
al tientallen jaren doet.

515
00:31:04,904 --> 00:31:08,825
Dus toen ze erachter kwamen
dat we ons hier zorgen over maakten...

516
00:31:08,908 --> 00:31:11,244
...'O, we nemen ze ergens mee naartoe.'

517
00:31:11,452 --> 00:31:13,913
Ze namen mijn grootvader mee...

518
00:31:13,997 --> 00:31:17,876
...en een ander raadslid, Martin Sapier...

519
00:31:17,959 --> 00:31:20,253
...naar een plek in...

520
00:31:21,170 --> 00:31:22,380
...New Brunswick....

521
00:31:22,755 --> 00:31:25,675
....wat niet eens
een zuiveringsinstallatie was...

522
00:31:25,758 --> 00:31:27,760
...zoals degene die ze bouwden.

523
00:31:28,261 --> 00:31:29,971
Mr Wigglesworth kwam hier...

524
00:31:30,346 --> 00:31:34,559
...nam ons mee naar St. John's
of Lancaster, hoe je het ook wil noemen...

525
00:31:34,642 --> 00:31:35,768
...naar een pulpfabriek.

526
00:31:35,852 --> 00:31:36,686
MICHELLES OPA

527
00:31:36,769 --> 00:31:42,567
En hij liet ons zien dat in het water
geen verkleuring zat, geen geur.

528
00:31:42,650 --> 00:31:45,695
Hij liet zien dat er geen verkleuring was.
-Geen verkleuring.

529
00:31:45,778 --> 00:31:48,907
Er komt geen geur of wat dan ook
uit die pulpfabriek.

530
00:31:49,991 --> 00:31:52,660
Deze rook komt
van de pulpfabriek in St. John.

531
00:31:53,369 --> 00:31:55,330
Maar de indianen kregen dit niet te zien.

532
00:31:55,413 --> 00:31:58,333
Hen werd
een waterzuiveringsinstallatie getoond...

533
00:31:58,416 --> 00:32:01,502
...voor huishoudelijk afvalwater
een paar kilometer verderop.

534
00:32:05,381 --> 00:32:08,343
Dat was al een façade op zich.

535
00:32:08,843 --> 00:32:11,846
Ze vertelden ze leugens...

536
00:32:11,930 --> 00:32:15,558
...en ze probeerden ze te overtuigen...

537
00:32:15,642 --> 00:32:18,561
...'Het heeft geen impact.
Er komt een meer.

538
00:32:18,645 --> 00:32:23,274
Je kan er nog van genieten, ontspannen,
je kunt nog steeds de dingen doen...

539
00:32:23,358 --> 00:32:26,069
...die je wilt doen.'

540
00:32:26,152 --> 00:32:27,695
En er waren voorwaarden...

541
00:32:27,779 --> 00:32:30,365
...in de overeenkomst
die totaal werden genegeerd.

542
00:32:30,448 --> 00:32:33,701
Ze wilden weten...

543
00:32:35,745 --> 00:32:39,540
...zeker weten wat de impact zou zijn
en daar werd nooit werk van gemaakt.

544
00:32:39,624 --> 00:32:44,087
Het enige wat waargemaakt werd,
was 60.000 dollar.

545
00:32:44,337 --> 00:32:48,091
En toen was 60.000 dollar
voor een onderdrukte gemeenschap...

546
00:32:48,174 --> 00:32:54,263
...die had geleden
onder de invloed van kostscholen en...

547
00:32:54,347 --> 00:32:55,473
Dat was veel.

548
00:32:55,556 --> 00:32:57,976
Ik kan me voorstellen wat m'n opa dacht.

549
00:32:58,059 --> 00:32:59,936
Ik doe zo...

550
00:33:00,144 --> 00:33:02,814
Het milieu wordt niet aangetast.

551
00:33:02,897 --> 00:33:05,191
Ik leef mee met het district.

552
00:33:05,274 --> 00:33:06,985
Ik leef mee met... Ik help.

553
00:33:07,068 --> 00:33:09,070
Dit kan niet slecht aflopen.

554
00:33:10,154 --> 00:33:13,074
Daar in New Brunswick
ondertekende mijn opa...

555
00:33:13,157 --> 00:33:16,035
...samen met Martin Sapier,
een stuk papier.

556
00:33:17,662 --> 00:33:20,665
Een stuk papier.
Daar, op dat moment, hadden ze hem.

557
00:33:24,419 --> 00:33:27,588
De indianen hadden hun rechten
op Boat Harbour opgegeven...

558
00:33:28,006 --> 00:33:30,466
...voor zo'n 65.000 dollar.

559
00:33:36,597 --> 00:33:39,142
Twee jaar later was de fabriek in gebruik.

560
00:33:42,854 --> 00:33:45,565
En het afval stroomde naar Boat Harbour.

561
00:33:46,816 --> 00:33:48,651
Ze doodden alle vissen daar...

562
00:33:48,735 --> 00:33:51,362
...de volgende dag zowat,
langs de hele kust.

563
00:33:51,446 --> 00:33:54,782
Dode vissen, haringen,
zeehonden en alles wat daar was.

564
00:33:56,117 --> 00:33:58,828
Ze doodden ze meteen,
van de ene op de andere dag.

565
00:34:00,580 --> 00:34:03,082
Binnen een week
na de start van de fabriek.

566
00:34:03,166 --> 00:34:05,710
Zo'n drie, vier dagen nadat het begon.

567
00:34:05,793 --> 00:34:07,920
Ja. Ze doodden alles met de fabriek.

568
00:34:15,845 --> 00:34:19,557
Als ik alleen al denk
aan het verdriet dat hij voelde...

569
00:34:20,349 --> 00:34:24,312
...toen hij besefte
dat Boat Harbour dood was.

570
00:34:25,855 --> 00:34:29,942
Hij stierf denkend
dat het zijn schuld was.

571
00:34:34,155 --> 00:34:37,241
En dat geeft hij door aan...

572
00:34:37,325 --> 00:34:41,954
Dat schuldgevoel geeft hij door
aan z'n kinderen en familie...

573
00:34:42,038 --> 00:34:44,916
...en hoe gingen zijn ermee om, toen...

574
00:34:44,999 --> 00:34:46,042
Dan krijg je...

575
00:34:47,835 --> 00:34:50,546
Het is een cyclus
die doorbroken moet worden.

576
00:34:51,130 --> 00:34:53,758
Hoe zou het leven
voor mijn familie zijn...

577
00:34:54,717 --> 00:34:56,719
...als dit in Boat Harbour
niet was gebeurd?

578
00:34:59,097 --> 00:35:01,891
M'n opa en oma hadden 13 kinderen.

579
00:35:06,062 --> 00:35:09,982
Mijn grootvader overleed erg jong,
eind 40.

580
00:35:11,984 --> 00:35:15,404
Vandaag de dag
leven alleen m'n moeder en tante nog.

581
00:35:17,156 --> 00:35:19,742
Alle anderen zijn overleden aan kanker.

582
00:35:20,535 --> 00:35:21,869
Door zelfmoord.

583
00:35:24,705 --> 00:35:28,209
Alcoholisme en drugs
hebben een prominente plaats gekregen.

584
00:35:29,669 --> 00:35:33,381
Dus ik vraag me vaak af
of als dit niet was gebeurd....

585
00:35:33,464 --> 00:35:35,258
...we een kans hadden gehad...

586
00:35:38,636 --> 00:35:40,471
...om op een manier te leven...

587
00:35:43,141 --> 00:35:45,351
...waarop we samen oud konden worden.

588
00:35:53,776 --> 00:35:59,782
Ik neem jullie mee
naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie...

589
00:36:01,450 --> 00:36:03,452
...bij Simpson's Lane.

590
00:36:03,786 --> 00:36:05,788
Niet ver van onze gemeenschap.

591
00:36:06,998 --> 00:36:09,834
Dit is de ingang
van de zuiveringsinstallatie...

592
00:36:09,917 --> 00:36:13,337
...die hier al sinds 1967 is.

593
00:36:21,012 --> 00:36:25,057
Dit komt rechtstreeks uit de fabriek.

594
00:36:26,684 --> 00:36:28,728
Rauw, ongezuiverd afvalwater.

595
00:36:30,146 --> 00:36:31,230
PAS OP: DIEP WATER

596
00:36:31,355 --> 00:36:35,067
En dat kwam vroeger direct op ons land.

597
00:36:35,151 --> 00:36:39,155
Er was geen zuiveringssysteem voor,
dus het werd gewoon doorgesluisd.

598
00:36:44,076 --> 00:36:46,537
Ik word hier zo verdrietig.

599
00:37:06,682 --> 00:37:08,434
Zo ruikt onze gemeenschap.

600
00:37:08,517 --> 00:37:11,229
Soms kom je in onze gemeenschapsgebouwen
en huizen...

601
00:37:11,312 --> 00:37:14,482
...en merk je dat het gewoon
in de muren trekt.

602
00:37:23,115 --> 00:37:24,784
Dit zijn de beluchters.

603
00:37:24,867 --> 00:37:28,955
Ze geven kennelijk zuurstof aan het water,
wat nogal triest is...

604
00:37:29,038 --> 00:37:32,875
...maar ze zeiden toen
dat het geen impact zou hebben...

605
00:37:33,834 --> 00:37:35,378
...en hier blijven we mee zitten.

606
00:37:39,924 --> 00:37:43,594
Dit alles heeft impact
op onze gemeenschap...

607
00:37:43,678 --> 00:37:45,513
...dus we lijden niet alleen...

608
00:37:45,596 --> 00:37:48,349
...wetende
dat dit de staat van ons water is...

609
00:37:48,432 --> 00:37:50,393
...maar kijk ook naar onze lucht.

610
00:37:52,019 --> 00:37:54,563
En, ja. Het is...

611
00:37:55,273 --> 00:37:56,148
Het is triest.

612
00:37:59,277 --> 00:38:01,404
Maak je je zorgen om je eigen gezondheid?

613
00:38:05,408 --> 00:38:07,243
Grappig dat je dat zegt...

614
00:38:07,326 --> 00:38:10,788
...want gezien mijn herkomst...

615
00:38:10,871 --> 00:38:15,334
...en mijn familie die al is overleden,
verwachtte ik nooit lang te leven.

616
00:38:15,418 --> 00:38:17,795
Ik word volgende week 41.

617
00:38:19,922 --> 00:38:20,840
En...

618
00:38:21,590 --> 00:38:24,885
...wetende dat iedereen zo
jong is overleden...

619
00:38:26,887 --> 00:38:31,726
...heb ik altijd het gevoel gehad dat ik
geen kans zou krijgen oud te worden.

620
00:38:32,560 --> 00:38:34,270
En soms denk ik dat nog.

621
00:38:37,398 --> 00:38:40,776
Rouw, en ik zeg dat woord vaak...

622
00:38:40,860 --> 00:38:43,487
...want ik kan het
niet anders beschrijven...

623
00:38:45,156 --> 00:38:46,574
...kent vele vormen.

624
00:38:46,657 --> 00:38:48,534
Het is...

625
00:38:48,909 --> 00:38:50,661
Hoe ga je hiermee om?

626
00:38:53,080 --> 00:38:54,790
Hoe zou jij hiermee omgaan?

627
00:38:59,879 --> 00:39:01,464
Maakte u zich zorgen...

628
00:39:01,547 --> 00:39:06,010
....om het feit dat de lagune
zo dicht bij het indianenreservaat lag?

629
00:39:08,554 --> 00:39:12,266
Het deed hen geen kwaad.

630
00:39:14,101 --> 00:39:18,147
Ze kwamen niet in het water,
ze woonden niet in het water.

631
00:39:19,565 --> 00:39:21,817
Ze woonden in het zicht van het water.

632
00:39:23,611 --> 00:39:25,321
En wat dan nog?

633
00:39:28,699 --> 00:39:31,369
Dit zijn wat leden van de gemeenschap
die overleden...

634
00:39:31,452 --> 00:39:33,913
...sinds de opening van de fabriek.

635
00:39:36,707 --> 00:39:39,001
En ja, je ziet duidelijk...

636
00:39:39,919 --> 00:39:43,631
...dat ze jong sterven. Ja. Dat is waar.

637
00:39:44,882 --> 00:39:46,592
Ik tel de doden niet graag.

638
00:39:46,842 --> 00:39:47,885
Er waren er veel.

639
00:39:47,968 --> 00:39:51,680
Veel mensen zouden hier moeten zijn.
Ze zouden hier moeten zijn.

640
00:39:51,764 --> 00:39:56,977
Ze zouden samen met ons moeten vechten
en de beëindiging moeten zien van...

641
00:39:57,853 --> 00:39:59,939
...de vervuiling van het water.

642
00:40:00,022 --> 00:40:01,315
Maar dan is niet zo.

643
00:40:01,732 --> 00:40:04,568
Dus dat wilden we herdenken.

644
00:40:04,652 --> 00:40:07,822
Zo zijn ze hier.
Zie zien wat er gebeurt, wat we doen.

645
00:40:07,905 --> 00:40:08,948
Ze worden trots op ons.

646
00:40:09,865 --> 00:40:14,161
Dit herinnert me aan
waarom ik dit doe...

647
00:40:14,245 --> 00:40:15,287
....want…

648
00:40:19,500 --> 00:40:20,584
Genoeg is genoeg.

649
00:40:22,211 --> 00:40:26,799
In 2014 ontstonden er spanningen
toen de fabrieks pijpleiding kapot ging...

650
00:40:26,882 --> 00:40:31,762
...en 47 miljoen liter giftig, ongezuiverd
afvalwater gestort werd in het gebied…

651
00:40:32,346 --> 00:40:35,516
....op land bekend
als Mi'kmaq-begraafplaatsen.

652
00:40:37,852 --> 00:40:41,230
De regering had meerdere keren beloofd
Boat Harbour te sluiten...

653
00:40:41,313 --> 00:40:42,773
...maar kwam dat nooit na.

654
00:40:43,149 --> 00:40:46,277
Dit keer kwamen Michelle
en haar gemeenschap in actie...

655
00:40:46,360 --> 00:40:48,112
....en creëerden een blokkade...

656
00:40:48,195 --> 00:40:51,574
...en zwoeren niet te vertrekken
tot Boat Harbour gesloten was...

657
00:40:51,657 --> 00:40:55,202
...om de provinciale overheid
te dwingen eindelijk op te treden.

658
00:40:56,579 --> 00:40:59,373
Sinds juni 2014...

659
00:40:59,457 --> 00:41:01,750
...was er veel media-aandacht...

660
00:41:01,834 --> 00:41:03,919
...voor ons vreedzame protest...

661
00:41:04,003 --> 00:41:07,214
...tijdens het afvalwaterlek
in de pijpleiding.

662
00:41:07,590 --> 00:41:10,384
We stonden aan de frontlinie,
we waren het zat.

663
00:41:10,801 --> 00:41:13,762
We waren het zat
dat dit blijft gebeuren...

664
00:41:13,846 --> 00:41:16,390
...dat het afvalwater dat ons...

665
00:41:16,474 --> 00:41:20,102
...al vijf decennia lang een last is,
ons nog steeds schaadt.

666
00:41:20,644 --> 00:41:22,021
We bleven discussiëren.

667
00:41:22,104 --> 00:41:26,442
Ons bestuur vergaderde geregeld
met de regering...

668
00:41:26,525 --> 00:41:30,321
...en probeerde een oplossing te vinden
voor wat er gaande was.

669
00:41:30,404 --> 00:41:32,907
We kwamen bijeen in de gymzaal
van de gemeenschap...

670
00:41:32,990 --> 00:41:35,284
...en het bestuur kwan terug en zei:

671
00:41:35,367 --> 00:41:38,913
'We hebben met de regering gepraat
en ze zeiden 't volgende.'

672
00:41:38,996 --> 00:41:41,165
En natuurlijk vertrouwen we ze niet.

673
00:41:41,248 --> 00:41:45,753
De basisregel, het vertrouwen is gebroken
door verschillende regeringen...

674
00:41:45,836 --> 00:41:49,089
...en door verschillende
verbroken beloftes...

675
00:41:49,173 --> 00:41:51,258
...door de decennia heen.

676
00:41:51,342 --> 00:41:52,801
Dat was het voornaamste.

677
00:41:52,885 --> 00:41:56,764
Dat overheerste toen wij probeerden
te bepalen...

678
00:41:56,847 --> 00:41:59,016
...of ze de waarheid vertelden.

679
00:41:59,099 --> 00:42:02,394
We hadden het geluk dat we
tot een akkoord kwamen...

680
00:42:02,645 --> 00:42:05,856
...een akkoord
waar we niet geheel blij mee waren.

681
00:42:06,398 --> 00:42:09,944
Dat ze eindelijk
de schade zouden erkennen...

682
00:42:10,027 --> 00:42:14,949
...en een sluitingsdatum voorstellen van
de zuiveringsinstallatie in Boat Harbour.

683
00:42:15,908 --> 00:42:19,411
De datum die ze voorstelden
was niet de datum die we wilden.

684
00:42:21,789 --> 00:42:23,123
We hoopten op eerder.

685
00:42:24,166 --> 00:42:27,086
De datum die ze ons gaven
was 31 januari 2020.

686
00:42:28,170 --> 00:42:30,965
We hebben er lang over nagedacht.

687
00:42:32,800 --> 00:42:35,511
Maar we hebben een compromis gesloten.

688
00:42:37,846 --> 00:42:41,892
Ter verduidelijking, het compromis
was niet de fabriek te sluiten...

689
00:42:41,976 --> 00:42:46,772
...maar de zuiveringsinstallatie
die de gemeenschap al decennia schaadde.

690
00:42:47,731 --> 00:42:48,566
BOAT HARBOURWET

691
00:42:48,649 --> 00:42:52,027
De regering van Nova Scotia
nam de Boat Harbourwet aan...

692
00:42:52,111 --> 00:42:55,864
...een wet die bepaalt
dat op 31 januari 2020....

693
00:42:56,031 --> 00:42:57,783
...het gebruik van de installatie...

694
00:42:57,866 --> 00:43:02,162
...'voor de opvang en zuivering van
afvalwater van de fabriek moet stoppen'...

695
00:43:02,830 --> 00:43:04,999
...zodat er tijd is voor twee dingen:

696
00:43:05,082 --> 00:43:07,793
...het plannen en bouwen
van een nieuw zuiveringsstation...

697
00:43:07,876 --> 00:43:10,087
...en de schoonmaak van Boat Harbour.

698
00:43:11,255 --> 00:43:15,384
Northern Pulp kreeg vijf jaar
om een alternatief plan te bedenken.

699
00:43:15,926 --> 00:43:18,929
Maar vier jaar later
was hun beste voorstel...

700
00:43:19,013 --> 00:43:21,974
...een nieuwe pijpleiding
die het afvalwater zou dumpen...

701
00:43:22,057 --> 00:43:25,769
...in de Straat van Northumberland,
vlak naast Pictou Landing...

702
00:43:26,562 --> 00:43:30,232
...lucratieve visgebieden voor de inheemse
en niet-inheemse bevolking...

703
00:43:30,983 --> 00:43:33,485
...een plan dat tot publieke ophef leidde.

704
00:43:37,865 --> 00:43:42,119
We willen gelukkig zijn.
We willen de afsluiting van iets vieren.

705
00:43:42,202 --> 00:43:43,370
We willen genezen.

706
00:43:43,454 --> 00:43:47,124
We willen al die dingen doen
die we volgens ons...

707
00:43:47,583 --> 00:43:49,251
...hadden moeten kunnen.

708
00:43:49,335 --> 00:43:51,128
En hoe kunnen we dat vieren...

709
00:43:51,211 --> 00:43:56,008
...terwijl ze een nieuwe pijpleiding
of zuiveringsinstallatie voorstellen...

710
00:43:56,091 --> 00:43:59,053
...die het alleen van onze achtertuin
naar de voortuin verplaatst?

711
00:43:59,136 --> 00:44:03,766
Maar wat me echt stoort is dat ze
het hebben over 'gezuiverd afvalwater'.

712
00:44:04,683 --> 00:44:07,353
Dit 'gezuiverde' afvalwater schaadt ons...

713
00:44:07,436 --> 00:44:09,271
...al meer dan vijf decennia.

714
00:44:10,522 --> 00:44:14,526
We zouden niet moeten blijven vechten.

715
00:44:14,610 --> 00:44:17,196
We zouden niet moeten
hoeven protesteren...

716
00:44:17,738 --> 00:44:20,574
...en zeggen:
'Wat is er verdomme mis met jullie?

717
00:44:21,075 --> 00:44:23,619
Waarom willen jullie dat daar doen?'

718
00:44:23,702 --> 00:44:27,623
Hoe kan de regering dat goedvinden?

719
00:44:28,165 --> 00:44:32,586
Ze weten precies welke verwoesting
we hebben doorgemaakt.

720
00:44:32,670 --> 00:44:33,962
Onze geschiedenis.

721
00:44:35,964 --> 00:44:39,468
We zullen er nooit vanaf komen.

722
00:44:41,220 --> 00:44:42,554
RESPECTEER DE BOAT HARBOURWET

723
00:44:42,638 --> 00:44:46,600
In het begin van 2019
kwam de gemeenschap van Pictou bijeen...

724
00:44:46,684 --> 00:44:50,896
...om de publieke aandacht te richten
op de geplande sluitingsdatum in 2020.

725
00:44:50,979 --> 00:44:53,190
De zaal was vol optimisme...

726
00:44:53,273 --> 00:44:57,027
...toen de inheemse gemeenschap van Pictou
het jaar begon af te tellen...

727
00:44:57,111 --> 00:44:59,405
...tot de sluiting
van de zuiveringsinstallatie.

728
00:44:59,488 --> 00:45:02,241
Samen willen we een schone omgeving.

729
00:45:02,324 --> 00:45:07,037
Samen willen we dingen rechtzetten
en daar gaat dit om.

730
00:45:07,121 --> 00:45:12,000
Deze datum betekent niet alleen veel
voor de inheemsen van Pictou Landing...

731
00:45:12,084 --> 00:45:13,919
...maar voor iedereen.

732
00:45:14,002 --> 00:45:17,965
'Ik wil dat mijn kinderen al kunnen
zwemmen en vissen in Boat Harbour...

733
00:45:18,048 --> 00:45:21,844
...als ze zo oud zijn als ik. Zodat ze
de jeugd krijgen die ik niet had.'

734
00:45:22,428 --> 00:45:25,472
Terwijl de gemeenschap feestvierde...

735
00:45:25,848 --> 00:45:28,517
...hield Northern Pulp
hun eigen bijeenkomst.

736
00:45:29,101 --> 00:45:31,603
Zonder een alternatief zuiveringsplan...

737
00:45:31,687 --> 00:45:34,189
...en in de hoop
een volledige sluiting te vermijden...

738
00:45:34,940 --> 00:45:38,819
...vroegen ze om uitstel
om de installatie open te houden.

739
00:45:39,611 --> 00:45:41,905
We hebben allemaal hetzelfde doel...

740
00:45:42,406 --> 00:45:46,827
...en dat is Boat Harbour te zien
terugkeren naar zijn natuurlijke staat.

741
00:45:47,286 --> 00:45:52,708
We hebben gewoon wat meer tijd nodig om
de tijd en zorgvuldigheid te garanderen...

742
00:45:52,791 --> 00:45:57,004
...om elke fase uit te voeren,
van milieu-evaluatie...

743
00:45:57,087 --> 00:46:01,216
...tot de bouw en ten slotte
het gebruik van de nieuwe installatie.

744
00:46:02,843 --> 00:46:07,639
Vandaag had een feest moeten zijn,
maar een uur voor het begon...

745
00:46:07,723 --> 00:46:11,518
...kondigde de Northern Pulp-fabriek aan
dat ze uitstel nodig hadden...

746
00:46:11,602 --> 00:46:13,937
...om de installatie te sluiten.

747
00:46:14,021 --> 00:46:17,816
Stamhoofd Andrea Paul zegt dat de timing
van die aankondiging teleurstelt...

748
00:46:17,900 --> 00:46:20,360
...en dat uitstel onacceptabel zou zijn.

749
00:46:20,444 --> 00:46:22,571
Ze wisten het al in 2015...

750
00:46:23,071 --> 00:46:27,242
...en hadden ze die tijd genomen
om proactief te handelen..

751
00:46:27,326 --> 00:46:29,828
...in plaats van reactief op het nieuws...

752
00:46:30,120 --> 00:46:34,333
...dan zouden ze nu verder zijn
in wat ze wilden bereiken.

753
00:46:35,083 --> 00:46:38,796
En toen leek Stephen McNeil,
de premier van Nova Scotia...

754
00:46:39,004 --> 00:46:42,591
...en de eerste regeringsleider
die<i> </i>de sluitingsdatum serieus nam...

755
00:46:42,674 --> 00:46:44,384
...nu ook te zwichten.

756
00:46:45,219 --> 00:46:48,388
We gaven ze vijf jaar
en ik was er duidelijk over...

757
00:46:48,514 --> 00:46:51,350
...dat 31 januari 2020 onze deadline is.

758
00:46:51,433 --> 00:46:54,311
Ik zei ook tegen de
gemeenschap en dit bedrijf...

759
00:46:54,394 --> 00:46:59,358
...dat als je samen een manier vindt
en daarvoor uitstel nodig is...

760
00:46:59,441 --> 00:47:00,901
...dat ik dat zou overwegen.

761
00:47:01,485 --> 00:47:03,654
In plaats van dapper te zeggen:

762
00:47:03,737 --> 00:47:09,076
'Nee, het bestuur van A'Se'K heeft een wet
voor de sluiting op 31 januari 2020...

763
00:47:09,368 --> 00:47:12,621
...en daar houden we ons aan',
kozen ze ervoor...

764
00:47:14,081 --> 00:47:16,083
...ons als zondebok te gebruiken.

765
00:47:16,291 --> 00:47:20,796
'Oké, nou, weet je, we kunnen misschien,
als Pictou Landing het eens is...'

766
00:47:20,963 --> 00:47:22,506
Ik vond dat erg oneerlijk.

767
00:47:22,840 --> 00:47:24,758
Dat was oneerlijk tegenover ons.

768
00:47:25,551 --> 00:47:28,679
Als het een volwaardige relatie was...

769
00:47:29,471 --> 00:47:33,934
...zoals ze graag opscheppen,
hadden ze gezegd: '31 januari 2020.

770
00:47:34,017 --> 00:47:37,396
We hebben de wet gemaakt
en we houden ons eraan, klaar.'

771
00:47:37,855 --> 00:47:39,022
Maar dat deden ze niet.

772
00:47:39,731 --> 00:47:42,609
Ik wil zo wanhopig graag
in iets geloven...

773
00:47:42,693 --> 00:47:43,735
...en...

774
00:47:45,153 --> 00:47:48,240
...op dit moment geloof ik
in 31 januari 2020.

775
00:47:49,324 --> 00:47:51,869
Ik hoop dat mensen beseffen...

776
00:47:51,952 --> 00:47:55,122
...dat we deze dingen niet doen
om onrust te stoken...

777
00:47:55,414 --> 00:47:59,001
...om iedereen verdriet te bezorgen.

778
00:47:59,084 --> 00:48:02,045
We doen het
omdat we een toekomst nodig hebben.

779
00:48:02,588 --> 00:48:05,257
We moeten verbonden zijn met het land.

780
00:48:05,340 --> 00:48:08,594
We moeten een duurzame omgeving hebben...

781
00:48:09,511 --> 00:48:12,222
...voor onze kinderen, en hun kinderen.

782
00:48:12,306 --> 00:48:16,894
En we doen het omdat we hier horen te zijn
en dit horen te doen.

783
00:48:16,977 --> 00:48:20,188
Het komt erop neer dat we het zat zijn
ziek te zijn.

784
00:48:21,899 --> 00:48:23,859
En we hopen te genezen.

785
00:48:24,151 --> 00:48:27,821
We hopen uiteindelijk
van dit alles te genezen...

786
00:48:27,905 --> 00:48:30,699
...maar er is een citaat
dat ik altijd aanhaal:

787
00:48:30,782 --> 00:48:35,162
'Je kunt niet genezen in dezelfde omgeving
die je ziek maakte.'

788
00:48:35,662 --> 00:48:39,041
Dus om te kunnen genezen
moet dat water niet meer stromen.

789
00:48:41,877 --> 00:48:47,299
Als het afvalwater stopt met stromen,
is een intensief schoonmaakproces nodig.

790
00:48:47,883 --> 00:48:52,554
...dat naar schatting vijf jaar duurt
en meer dan 200 miljoen dollar kost...

791
00:48:52,638 --> 00:48:56,433
...om giftige stoffen zoals kwik
uit Boat Harbour te verwijderen.

792
00:48:56,892 --> 00:49:01,939
De hoop is dat het gebied uiteindelijk
weer op zijn oorspronkelijke staat lijkt.

793
00:49:03,315 --> 00:49:05,943
We zijn al begonnen te praten over...

794
00:49:08,070 --> 00:49:12,658
...hoe Boat Harbour eruit zal zien
in de toekomst.

795
00:49:13,158 --> 00:49:17,412
Wat wil je zien
als we weer naar A'Se'K kunnen...

796
00:49:17,496 --> 00:49:19,998
...en het opnieuw kunnen opeisen?

797
00:49:20,082 --> 00:49:25,253
Want we noemen het wel Boat Harbour,
maar dat is de naam sinds de vervuiling.

798
00:49:25,337 --> 00:49:27,047
Dat is de vervuilingsnaam.

799
00:49:27,130 --> 00:49:30,300
Het heette A'Se'K, dus als A'Se'K
terug is, hoe moet het eruit zien?

800
00:49:32,302 --> 00:49:35,180
We hebben het over de natuur en over...

801
00:49:35,263 --> 00:49:41,395
...dat ze zich weer willen kunnen
verbinden met het land.

802
00:49:44,731 --> 00:49:49,027
Zoiets eenvoudigs is genezing voor mensen.

803
00:49:51,530 --> 00:49:55,450
Ik wil dat mijn grootvader
in vrede kan rusten.

804
00:49:55,993 --> 00:50:01,248
Ik wil dat alle strijders van Boat Harbour
die er vóór ons waren, in vrede rusten.

805
00:50:01,790 --> 00:50:03,667
En ik wil dat ze trots zijn...

806
00:50:03,750 --> 00:50:07,004
...dat we tot het einde hebben gevochten.

807
00:50:23,520 --> 00:50:25,981
Terwijl Michelle en haar gemeenschap
blijven vechten...

808
00:50:26,064 --> 00:50:28,233
...tot de sluitingsdatum
van Boat Harbour...

809
00:50:28,316 --> 00:50:32,154
...kan, een uur ervandaan,
de geschiedenis zich best herhalen...

810
00:50:32,237 --> 00:50:35,532
...doordat bedrijfsbelangen
de overheid beïnvloeden...

811
00:50:35,615 --> 00:50:38,702
...opnieuw ten koste
van een inheemse gemeenschap...

812
00:50:39,077 --> 00:50:42,831
...wat me tot mijn laatste stop brengt,
het stadje Stewiacke...

813
00:50:42,914 --> 00:50:45,292
...waar ze vechten om dat te voorkomen.

814
00:50:46,001 --> 00:50:48,754
De AltaGas Corporation stelt voor...

815
00:50:48,837 --> 00:50:52,799
...een ondergrondse opslag te bouwen
op onafgestaan Mi'kmaq-gebied.

816
00:50:54,551 --> 00:50:57,387
AltaGas ontdekte
ondergrondse zoutgrotten...

817
00:50:57,471 --> 00:51:00,766
...bij de Shubenacadie-rivier
die aardgas konden opslaan.

818
00:51:01,308 --> 00:51:06,438
Maar daarvoor willen ze de zoutafzettingen
van de grot oplossen met rivierwater...

819
00:51:06,813 --> 00:51:10,358
...en dat zoutwatermengsel
dan weer in de rivier dumpen...

820
00:51:10,442 --> 00:51:12,569
...tot 3000 ton per dag.

821
00:51:13,445 --> 00:51:15,781
Het zoutgehalte van het pekelmengsel...

822
00:51:15,864 --> 00:51:19,659
...is zes keer hoger dan dat
waarin vissen veilig kunnen overleven.

823
00:51:20,160 --> 00:51:24,539
Natuurlijk zijn gemeenschapsleden
en lokale leiders er niet van gediend.

824
00:51:25,415 --> 00:51:27,334
De gemeenschap is er niet blij mee.

825
00:51:27,417 --> 00:51:29,961
De Sipekne'katik-raad
is tegen het project.

826
00:51:30,045 --> 00:51:33,423
Stamhoofd Rufus Copage zegt
dat het laatste milieurapport...

827
00:51:33,507 --> 00:51:36,593
...niet voldoende is uitgelegd
aan zijn raad.

828
00:51:36,676 --> 00:51:38,512
Ik hoopte met ze te kunnen praten...

829
00:51:38,595 --> 00:51:41,556
...maar de regering
geeft ons die kans niet...

830
00:51:41,640 --> 00:51:43,433
...dus moeten we maar vechten.

831
00:51:44,476 --> 00:51:47,312
Ze hebben dit
nergens ter wereld ooit gedaan.

832
00:51:47,395 --> 00:51:50,524
Waarom willen ze het hier
in 't kleine Nova Scotia doen?

833
00:51:50,607 --> 00:51:52,692
Waarom in onze rivier...

834
00:51:52,776 --> 00:51:57,948
...waarin onze kinderen elk jaar vissen,
waar ze hun eten vandaan halen...

835
00:51:58,240 --> 00:52:02,577
...waar leden van onze gemeenschap
al generaties lang samenkomen?

836
00:52:02,661 --> 00:52:06,164
Het echte probleem
voor de openbare veiligheid is Alton Gas.

837
00:52:06,248 --> 00:52:08,333
RESPECTEER INHEEMSE VERDRAGSRECHTEN

838
00:52:09,167 --> 00:52:11,837
Ik ontmoet
de plaatselijke Waterbeschermers...

839
00:52:11,920 --> 00:52:16,133
...in het Sipekne'katik-district,
bekend als de <i>Grassroots Grandmothers.</i>

840
00:52:17,050 --> 00:52:20,929
Ze leiden het verzet om niet alleen
een milieuramp te voorkomen...

841
00:52:21,012 --> 00:52:23,265
...maar ook een schending
van hun verdragsrechten.

842
00:52:23,348 --> 00:52:25,100
HOE ZIT HET
MET WAARHEID EN VERZOENING?

843
00:52:25,183 --> 00:52:29,020
Een paar van hen werden enkele dagen
voor ons bezoek gearresteerd.

844
00:52:29,104 --> 00:52:31,523
STEUN WATERBESCHERMERS

845
00:52:31,606 --> 00:52:35,068
De Mi'kmaq-vrouwen zeggen
dat ze het land en water beschermen...

846
00:52:35,152 --> 00:52:38,780
...en toen ze niet vrijwillig weggingen
werden ze opgepakt...

847
00:52:38,864 --> 00:52:41,158
...vanwege obstructie
van een gerechtelijk bevel.

848
00:52:41,241 --> 00:52:43,952
Ze zeggen dat hun beweging
nog lang niet klaar is.

849
00:52:44,035 --> 00:52:46,413
We zullen het heilige altijd beschermen.

850
00:52:47,455 --> 00:52:50,417
We stoppen niet.
Let op mijn woorden, Alton Gas...

851
00:52:50,500 --> 00:52:52,169
...jullie zullen niet slagen.

852
00:52:52,252 --> 00:52:53,378
DE RIVIER IS VAN DE ZALM

853
00:52:53,461 --> 00:52:55,213
WELKOM IN STEWIACKE
RIVIEREN VOL KANSEN

854
00:52:55,297 --> 00:52:56,840
TUSSEN DE EVENAAR EN DE NOORDPOOL

855
00:52:57,716 --> 00:53:01,344
Ik ontmoet Dorene en Michelle,
twee van de Waterbeschermers.

856
00:53:02,846 --> 00:53:05,515
Ze brengen me naar het Alton Gas-hek...

857
00:53:05,599 --> 00:53:08,185
...waar ze het project actief verstoren.

858
00:53:14,107 --> 00:53:17,068
We gaan naar...

859
00:53:18,195 --> 00:53:20,655
...het Alton Gas-hek.

860
00:53:21,531 --> 00:53:24,075
Waar ze de dames arresteerden, de vrouwen.

861
00:53:24,201 --> 00:53:27,537
Ze hebben de tabaksbundeltjes weggehaald.
-Klopt.

862
00:53:28,246 --> 00:53:29,831
Ik ga ze daarnaar vragen.

863
00:53:29,915 --> 00:53:31,374
Waarom is daar een politieauto?

864
00:53:31,458 --> 00:53:32,292
Weet ik niet.

865
00:53:32,876 --> 00:53:36,546
De afgelopen vier jaar
was dit de frontlinie van het verzet...

866
00:53:36,630 --> 00:53:39,132
...wat leidde
tot bijna dagelijks conflict.

867
00:53:39,424 --> 00:53:43,220
Ik kom hier
om naar de tabaksbundeltjes te kijken...

868
00:53:43,303 --> 00:53:46,056
...die gebedsbundeltjes aan het hek.

869
00:53:46,681 --> 00:53:50,727
We hebben dat ceremonieel gedaan.
We hingen ze op als ceremonie.

870
00:53:50,810 --> 00:53:53,188
We deden wel ons best ze te respecteren.

871
00:53:53,271 --> 00:53:57,192
Die aan de andere kant lieten we staan
en we hebben ze vastgemaakt.

872
00:53:57,525 --> 00:53:59,027
Ik kan je ze nu geven.

873
00:53:59,110 --> 00:54:01,905
Mag ik ze ophalen?
Zal ik ze zelf halen?

874
00:54:01,988 --> 00:54:04,616
Je mag niet door het hek,
maar ik kan je ze geven.

875
00:54:04,699 --> 00:54:06,076
Ik kan ze aan je geven.

876
00:54:07,535 --> 00:54:09,996
Het is niet juist, dat is respectloos.

877
00:54:23,218 --> 00:54:24,135
GEEN TOEGANG

878
00:54:24,219 --> 00:54:28,431
AltaGas maakte zelfs
een speciaal protestgebied...

879
00:54:28,515 --> 00:54:31,142
...zodat ze de ingang
niet zouden hinderen.

880
00:54:31,351 --> 00:54:33,019
Dit is dus onze kooi.

881
00:54:33,603 --> 00:54:36,231
Dit is de protestkooi
die ze hebben gebouwd.

882
00:54:36,815 --> 00:54:38,942
Ik ga niet in die kooi.

883
00:54:39,234 --> 00:54:41,361
Want mijn ziel wil niet in de kooi.

884
00:54:43,530 --> 00:54:46,783
'Vreedzame demonstranten
kunnen dit gebied...

885
00:54:46,866 --> 00:54:51,162
...overdag gebruiken, zodat het gebied
veilig en schoon blijft voor allen.

886
00:54:51,246 --> 00:54:54,916
Neem je afval mee. Niet parkeren, kamperen
of vuur maken.

887
00:54:55,458 --> 00:54:59,713
Het gebruik van alcohol en drugs
is ten strengste verboden. Bedankt.'

888
00:55:01,006 --> 00:55:04,134
Het niveau van onwetendheid
en respectloosheid...

889
00:55:05,176 --> 00:55:07,554
...dat die woorden overbrengen…

890
00:55:11,641 --> 00:55:13,226
Wat doen jullie hier?

891
00:55:14,185 --> 00:55:17,439
We hadden het met ze
over het inheemse bestuur hier.

892
00:55:17,897 --> 00:55:19,566
Ze weet dat we bezorgd zijn.

893
00:55:20,400 --> 00:55:22,193
Ik herken jullie gewoon niet.

894
00:55:23,194 --> 00:55:24,279
Jullie gezichten.

895
00:55:24,362 --> 00:55:25,947
Ik herken dit wel.

896
00:55:26,656 --> 00:55:28,199
Maar jullie gezicht niet.

897
00:55:28,950 --> 00:55:33,121
De provincie geeft veel geld uit...

898
00:55:34,956 --> 00:55:38,585
...om de echte criminelen
hun gang te laten gaan en te helpen.

899
00:55:39,627 --> 00:55:42,464
En het criminaliseren
van ons eigen volk...

900
00:55:43,798 --> 00:55:47,469
...komt niet echt ter sprake.

901
00:55:48,303 --> 00:55:51,514
De echte crimineel is het bedrijf
dat hier wil komen...

902
00:55:51,598 --> 00:55:53,475
...om zout te dumpen in de rivier.

903
00:55:53,558 --> 00:55:59,105
Dat zijn echte criminelen,
maar ze worden beschermd door de politie.

904
00:56:00,065 --> 00:56:02,359
Het is ongelooflijk storend.

905
00:56:04,110 --> 00:56:05,236
Kijk, daar nog een.

906
00:56:08,698 --> 00:56:11,284
Dorene neemt ons mee
naar de andere <i>Grandmothers...</i>

907
00:56:11,368 --> 00:56:13,119
...op hun tweede verzetsplaats...

908
00:56:13,203 --> 00:56:14,913
...het verdrags-<i>truckhouse...</i>

909
00:56:14,996 --> 00:56:19,042
...waar ze per ongeluk het begin
van de Alton Gas-constructie ontdekte...

910
00:56:19,125 --> 00:56:20,377
...drie jaar geleden.

911
00:56:21,836 --> 00:56:23,421
Door het <i>truckhouse</i> te bouwen...

912
00:56:23,505 --> 00:56:27,884
...lieten de Waterbeschermers hun rechten
gelden en bezetten het gebied...

913
00:56:28,551 --> 00:56:30,970
...hetgeen het bedrijf vertraagde...

914
00:56:31,054 --> 00:56:34,599
...en het onafgestane Mi'kmaq-gebied
hinderde.

915
00:56:34,682 --> 00:56:35,934
BESCHERMD GEBIED

916
00:56:37,352 --> 00:56:39,270
Dit is een openbare toegangsweg.

917
00:56:40,271 --> 00:56:43,566
En er was hier een graafmachine...

918
00:56:46,194 --> 00:56:47,695
...die deze dijk opvulde.

919
00:56:47,779 --> 00:56:50,907
Ik rende naar hen toe
en vroeg ze wat ze deden...

920
00:56:50,990 --> 00:56:53,743
...en ze zeiden:
'Je hoort hier niet te zijn.

921
00:56:53,827 --> 00:56:56,413
Dit is voor een bouwterrein.

922
00:56:56,496 --> 00:57:02,252
En we moesten de dijk bouwen
op bevel van de minister van milieu.'

923
00:57:02,335 --> 00:57:05,755
En ik zei: 'Wat?
Heeft ze jullie dat opgedragen?'

924
00:57:05,839 --> 00:57:09,467
'Wanneer geeft ze het bevel weg te gaan,
naar huis te gaan?'

925
00:57:10,427 --> 00:57:14,139
Ik ging naar de rivier
en ik offerde m'n tabak en ik bad...

926
00:57:14,222 --> 00:57:17,892
...en twee bewakers
kwamen achter me aan...

927
00:57:18,309 --> 00:57:21,938
...en ze stonden daar
terwijl ik naar het water zong.

928
00:57:22,689 --> 00:57:26,151
En toen brachten ze me
terug naar mijn auto.

929
00:57:27,068 --> 00:57:30,572
En toen plaatste ik die video...

930
00:57:30,655 --> 00:57:34,409
...om te laten zien dat hier graafmachines
aan het bouwen waren.

931
00:57:34,742 --> 00:57:38,496
Ik vertelde mensen:
'Dit doen ze met de rivier.

932
00:57:38,580 --> 00:57:39,873
Kom maar hier.'

933
00:57:39,956 --> 00:57:42,125
En dat weekend kwamen we en bouwden…

934
00:57:42,542 --> 00:57:46,212
Ik neem je mee
naar het verdrags-<i>truckhouse.</i>

935
00:57:46,296 --> 00:57:47,505
Goed.

936
00:57:48,631 --> 00:57:50,258
Oké dan.
-Zal ik dit pakken?

937
00:57:50,967 --> 00:57:51,885
MI'KMAQSTRIJDER

938
00:57:51,968 --> 00:57:56,055
Hier begon het allemaal,
de bezetting van deze plek.

939
00:57:56,139 --> 00:57:58,808
Die dag waren de vrouwen hier.

940
00:57:59,058 --> 00:58:04,230
We hadden ook een opgerolde kopie
van ons verdrag...

941
00:58:04,314 --> 00:58:06,858
...dat we uitrolden
en aan ze voorlegden...

942
00:58:06,941 --> 00:58:09,152
...en we lazen de clausule voor...

943
00:58:09,235 --> 00:58:12,197
...nummer vier van ons
verdrag uit 1752, die stelt:

944
00:58:12,280 --> 00:58:13,781
'Als de indianen zo beslissen...

945
00:58:13,865 --> 00:58:16,701
...wordt er een <i>truckhouse</i> gebouwd
aan de Shubenacadie-rivier.'

946
00:58:16,784 --> 00:58:20,163
We keken elkaar aan
en zeiden: 'We beslissen.'

947
00:58:24,459 --> 00:58:28,379
Zodra je bovenaan deze trap staat,
zie je in één oogopslag...

948
00:58:28,880 --> 00:58:34,636
...besef je meteen waarom we hier zijn.

949
00:58:36,638 --> 00:58:38,681
Deze rivier is heilig voor ons.

950
00:58:38,765 --> 00:58:43,311
Deze rivier is de snelweg van ons volk.

951
00:58:43,394 --> 00:58:46,689
Het verbond ons hele gebied
sinds mensenheugenis.

952
00:58:47,524 --> 00:58:49,359
En dat blijven we doen.

953
00:58:49,442 --> 00:58:52,403
En we laten dit bedrijf
dat niet vernietigen.

954
00:58:54,572 --> 00:58:59,202
GEEN ALTON GAS
WATER IS LEVEN

955
00:59:26,604 --> 00:59:29,148
Een van de dingen
die ik belangrijk vind...

956
00:59:29,232 --> 00:59:33,611
...is de wetenschap dat vrouwen
de dragers zijn van het water.

957
00:59:35,113 --> 00:59:39,284
En de reden dat vrouwen
deze verantwoordelijkheid gegeven is...

958
00:59:40,410 --> 00:59:43,705
...is omdat vrouwen
de levensverstrekkers zijn.

959
00:59:45,039 --> 00:59:50,378
Het wordt doorgegeven aan de vrouwen,
in onze families...

960
00:59:51,337 --> 00:59:54,591
...dat het water heilig is
en onze verantwoordelijkheid.

961
00:59:55,800 --> 00:59:59,846
We krijgen een geschenk,
maar ook een verantwoordelijkheid.

962
01:00:01,681 --> 01:00:05,018
Nu hun water in gevaar is,
hun verdragsrechten geschonden...

963
01:00:05,101 --> 01:00:07,812
...en de milieuwetten
van het land genegeerd...

964
01:00:07,895 --> 01:00:11,190
...gaan deze <i>Grandmothers</i>
de confrontatie aan met de politici...

965
01:00:11,274 --> 01:00:12,692
...die hen horen te beschermen.

966
01:00:13,776 --> 01:00:16,237
Respecteer onze verdragen, Mr McNeil.

967
01:00:16,654 --> 01:00:18,114
Praat met ons.

968
01:00:18,197 --> 01:00:21,367
Waarom praat u niet met ons?
-Doe uw raam omlaag.

969
01:00:21,451 --> 01:00:24,537
Doe het raam omlaag. Kom op.
Doe uw raam open.

970
01:00:24,621 --> 01:00:27,624
Blokkeer die auto niet.
Achteruit of je wordt gearresteerd.

971
01:00:27,707 --> 01:00:32,378
Blokkeer de auto niet. Protesteer maar...
-Respecteer ons verdrag. Respecteer...

972
01:00:32,462 --> 01:00:34,881
Praat met de mensen.
-Kom het verdrag na.

973
01:00:34,964 --> 01:00:36,424
Stop AltaGas.

974
01:00:40,178 --> 01:00:44,390
U bent de federale overheid
en degene die de wetten bepaalt.

975
01:00:44,474 --> 01:00:46,059
U vergiftigt onze wateren.

976
01:00:46,142 --> 01:00:48,353
U laat andere bedrijven...
-Bedankt.

977
01:00:48,436 --> 01:00:50,605
...ons water... Nee, geen 'bedankt'.

978
01:00:50,730 --> 01:00:52,857
Bedankt dat je direct tegen me bent.

979
01:00:52,940 --> 01:00:54,776
Dat waardeer ik.
-Ik ben een directe oma.

980
01:00:54,859 --> 01:00:57,320
Vanaf nu wordt de regelgeving...

981
01:00:57,403 --> 01:01:00,740
Geen regelgeving,
we willen geen aardgas onder onze kont.

982
01:01:00,823 --> 01:01:04,327
We gaan samenwerken
met het inheemse bestuur, de provincie…

983
01:01:04,410 --> 01:01:06,329
Waarom niet met de <i>Grandmothers?</i>

984
01:01:06,412 --> 01:01:09,791
Haal Alton Gas nu weg uit onze provincie.

985
01:01:11,542 --> 01:01:14,796
En de wetgeving
die Trudeau probeert door te voeren...

986
01:01:14,879 --> 01:01:18,716
...moet gestopt worden.
Want hij verandert de wetgeving...

987
01:01:18,800 --> 01:01:21,886
...zodat Alton Gas pekel
in de rivier kan dumpen.

988
01:01:21,969 --> 01:01:24,847
Ze voldoen niet aan de huidige regels...

989
01:01:24,931 --> 01:01:29,519
...en de federale overheid stelt voor
om nieuwe regels te maken...

990
01:01:29,602 --> 01:01:33,648
...zodat ze wel aan de regels voldoen,
hetgeen...

991
01:01:33,731 --> 01:01:34,816
Ze heeft geholpen.

992
01:01:34,899 --> 01:01:36,275
Het is gewoon...

993
01:01:36,359 --> 01:01:39,070
Het is weer een voorbeeld
van hun minachting...

994
01:01:39,237 --> 01:01:41,989
...en hun schending van onze rechten.

995
01:01:42,073 --> 01:01:44,367
Ze doen het
en het is geen eens misleiding.

996
01:01:44,450 --> 01:01:47,245
Ze doen het nu gewoon, schaamteloos.

997
01:01:47,328 --> 01:01:50,957
En je hebt bijvoorbeeld
het Ministerie van Visserij...

998
01:01:51,040 --> 01:01:54,127
...dat van mening is
dat ze niets kunnen doen...

999
01:01:54,210 --> 01:01:57,171
...totdat er daadwerkelijk iets
in het water komt.

1000
01:01:57,630 --> 01:01:58,548
Snap je?

1001
01:01:58,631 --> 01:02:00,591
En dat laten wij niet gebeuren...

1002
01:02:00,675 --> 01:02:02,969
...omdat dat risico te groot is.

1003
01:02:03,052 --> 01:02:05,805
Je kan het niet terugdraaien
als het in gang is gezet.

1004
01:02:06,264 --> 01:02:11,894
Als die pekel in die rivier komt,
verstoort het het zoutniveau.

1005
01:02:11,978 --> 01:02:13,438
Dan doodt het de vissen.

1006
01:02:13,730 --> 01:02:15,732
En wat dan?

1007
01:02:17,567 --> 01:02:20,319
Ze stellen ons gebied open voor zaken.

1008
01:02:20,737 --> 01:02:23,489
Of het nu Alton Gas is
of fracking-bedrijven...

1009
01:02:23,573 --> 01:02:25,742
..of zeldzame aardmineralen...

1010
01:02:25,825 --> 01:02:27,493
...of goudmijnen...

1011
01:02:27,577 --> 01:02:31,080
...het zijn allemaal projecten
die onze rechten beïnvloeden.

1012
01:02:31,164 --> 01:02:33,499
Ze minachten openlijk onze rechten...

1013
01:02:33,583 --> 01:02:38,129
...maar geven Alton Gas
vrijstelling van de regels.

1014
01:02:38,629 --> 01:02:41,382
Canada is geen natie.

1015
01:02:42,508 --> 01:02:45,678
Canada is geen natie,
laat dat duidelijk zijn, maar een bedrijf.

1016
01:02:46,345 --> 01:02:48,181
De doctrine van ontdekking.

1017
01:02:48,264 --> 01:02:49,891
Ze hebben niets ontdekt.

1018
01:02:50,767 --> 01:02:55,563
En elke keer als we ze vragen:
'Geef ons het bewijs', kunnen ze dat niet.

1019
01:02:55,646 --> 01:02:59,192
Daarom krijgen we nooit gerechtigheid
in dit systeem...

1020
01:02:59,275 --> 01:03:01,319
...omdat wij inheems zijn.

1021
01:03:01,778 --> 01:03:03,654
En het is tijd dat dat stopt.

1022
01:03:03,905 --> 01:03:09,035
Het is tijd dat wij als vrouwen
omarmen wie we zijn als Mi'kmaqis...

1023
01:03:09,535 --> 01:03:12,872
...dat we onze voorouders
die voor dit land vochten herdenken...

1024
01:03:13,122 --> 01:03:15,124
...en dat we wakker worden.

1025
01:03:15,416 --> 01:03:17,335
We moeten voor onszelf opkomen.

1026
01:03:17,418 --> 01:03:21,214
We moeten ze zeggen dat ze weg moeten.
Ze zijn hier niet gewenst.

1027
01:03:22,548 --> 01:03:25,092
Toch? En dat is min of meer wat we doen.

1028
01:03:25,176 --> 01:03:28,137
Zeggen dat ze weg moeten.
Ze zijn hier ongewenst.

1029
01:03:28,221 --> 01:03:29,597
We willen ze hier niet.

1030
01:03:30,264 --> 01:03:33,142
Nu zie je
dat dit niet alleen hier gebeurt...

1031
01:03:33,226 --> 01:03:35,978
...maar overal ter wereld.

1032
01:03:36,896 --> 01:03:41,776
Overal ter wereld.
Als je kijkt naar waar de industrie...

1033
01:03:41,859 --> 01:03:46,113
...mensen hun leven beïnvloedt,
zijn dat inheemse mensen...

1034
01:03:46,197 --> 01:03:47,615
...uit die gebieden.

1035
01:03:47,949 --> 01:03:52,203
En de meerderheid van die bedrijven
is Canadees.

1036
01:03:52,829 --> 01:03:55,832
En ze hebben de macht...

1037
01:03:55,915 --> 01:03:57,917
...mensen te laten doden.

1038
01:03:58,543 --> 01:04:02,338
Ze hebben de macht
gehad om oma's te vermoorden...

1039
01:04:02,672 --> 01:04:06,217
...en de mensen te doden
die voor hun poorten staan.

1040
01:04:06,884 --> 01:04:10,221
Ik zei: 'We doen hetzelfde
als wat ze in Guatemala deden.

1041
01:04:10,471 --> 01:04:12,598
Voor een bedrijf staan.'

1042
01:04:12,974 --> 01:04:14,809
En daar zijn mensen vermoord.

1043
01:04:14,892 --> 01:04:17,478
Als we minder zichtbaar waren,
zouden ze ons ook afmaken.

1044
01:04:17,562 --> 01:04:19,397
Ja.
-Ze maken ons ook af.

1045
01:04:19,480 --> 01:04:22,942
Kijk naar de aantallen vermiste
en vermoorde inheemse vrouwen.

1046
01:04:23,025 --> 01:04:25,528
Ze vermoorden onze vrouwen al.
-Klopt.

1047
01:04:26,112 --> 01:04:29,532
Onze waarheid is dat we geen keus hebben.

1048
01:04:29,824 --> 01:04:34,120
Dit is wie we zijn en dit is
wie we altijd al hoorden te zijn.

1049
01:04:34,370 --> 01:04:36,789
Hij zit in ons DNA. Het zit in ons bloed.

1050
01:04:37,331 --> 01:04:41,168
Ze kunnen niet meer tegenhouden
dat we inheems zijn.

1051
01:04:41,294 --> 01:04:42,628
Het is onze identiteit.

1052
01:04:42,712 --> 01:04:47,049
Ze kunnen ons niet weerhouden te leren
hoe we voor de aarde moeten zorgen...

1053
01:04:47,133 --> 01:04:48,843
...wat onze relatie is.

1054
01:04:48,926 --> 01:04:51,304
Ze houden niet tegen dat we dat leren...

1055
01:04:51,512 --> 01:04:54,265
...aan onze kinderen
en die van iedereen.

1056
01:04:55,224 --> 01:04:57,643
De profetie die ons geleerd wordt...

1057
01:04:57,727 --> 01:05:03,900
...was dat als we niet
voor onze Moeder Aarde zorgden...

1058
01:05:04,483 --> 01:05:08,029
...ons land en onze wateren,
ons eten en onze medicijnen...

1059
01:05:08,779 --> 01:05:12,325
...en de dieren en de bloemen
en al dat ons in stand houdt...

1060
01:05:12,825 --> 01:05:18,456
...dan kost een ons water op een dag meer
dan een ons goud.

1061
01:05:19,415 --> 01:05:22,293
Het wil zeggen
dat hoeveel geld je ook hebt...

1062
01:05:22,793 --> 01:05:24,712
...je zult niet in staat zijn...

1063
01:05:25,463 --> 01:05:28,716
...dat water te kopen,
omdat het zo kostbaar is.

1064
01:05:29,884 --> 01:05:32,136
Het zou niet uitmaken of je goud hebt.

1065
01:05:33,095 --> 01:05:35,848
Je kunt goud niet drinken.
Je kunt geld niet drinken.

1066
01:05:37,725 --> 01:05:41,103
Dus het was niet alleen een les
voor inheemse mensen.

1067
01:05:41,187 --> 01:05:43,022
Wij brengen de boodschap over.

1068
01:05:43,439 --> 01:05:46,609
Het is voor alle mensen, de hele mensheid.

1069
01:05:48,527 --> 01:05:52,406
Iedereen die nu leeft,
moet hun kleinkinderen kunnen vertellen...

1070
01:05:52,490 --> 01:05:57,411
...en kinderen die nog komen, dat we
er alles aan deden om iets te veranderen.

1071
01:05:57,495 --> 01:05:58,663
Iets te betekenen.

1072
01:05:58,746 --> 01:06:02,124
Om de vernietiging en vervuiling
tegen te houden...

1073
01:06:02,208 --> 01:06:04,752
...en te zorgen
dat het niet blijft bestaan.

1074
01:06:05,086 --> 01:06:06,921
Wij zijn gewone mensen.

1075
01:06:07,588 --> 01:06:10,758
Wij die hier voor je zitten
zijn allen rechthebbenden.

1076
01:06:10,967 --> 01:06:15,388
En wij zijn met jou verbonden
doordat je hier geboren bent.

1077
01:06:15,930 --> 01:06:17,473
Jij komt hier ook vandaan.

1078
01:06:17,765 --> 01:06:19,850
Je hebt die band met het land.

1079
01:06:20,393 --> 01:06:23,854
Als je voeten op ander gebied staan,
kom je hier nog vandaan.

1080
01:06:23,938 --> 01:06:26,023
Je geest komt uit Mi'kma'ki.

1081
01:06:26,440 --> 01:06:30,277
Ik hoop dat je wat er vandaag is gebeurd
met je meedraagt...

1082
01:06:30,361 --> 01:06:32,613
...in je ziel, en dat is krachtig.

1083
01:06:40,413 --> 01:06:43,332
PROTESTANTEN VASTBESLOTEN TE BLIJVEN

1084
01:06:45,418 --> 01:06:49,171
GEEN GESTOLEN ZUSTERS MEER

1085
01:07:08,566 --> 01:07:11,777
Het perfecte idee dat ik
van m'n thuisland had in m'n jeugd...

1086
01:07:11,861 --> 01:07:13,863
...is een tijd geleden stukgegaan.

1087
01:07:14,113 --> 01:07:17,825
Maar ik besef nu
dat ik niet alle factoren zag.

1088
01:07:19,535 --> 01:07:21,829
Dat achter de schaduw van bedrijven...

1089
01:07:22,163 --> 01:07:24,331
...voorbij regeringen
die de ogen sluiten...

1090
01:07:24,415 --> 01:07:27,001
...naar burgers
die het kwetsbaarst zijn gemaakt...

1091
01:07:27,293 --> 01:07:30,504
...kan liefde
voor de natuur en voor elkaar zegevieren.

1092
01:07:35,718 --> 01:07:40,765
Ik kreeg een besef van macht en bestemming
door de <i>Grassroots Grandmothers...</i>

1093
01:07:40,890 --> 01:07:43,601
...en alle vrouwen
die ik op deze reis heb ontmoet.

1094
01:07:44,560 --> 01:07:48,189
Feit is, dat zelfs met hun opoffering...

1095
01:07:48,272 --> 01:07:50,983
...we niet weten
wat de toekomst in petto heeft...

1096
01:07:51,067 --> 01:07:53,277
...voor hen of voor onze planeet...

1097
01:07:53,778 --> 01:07:57,073
...tenzij we elkaar
en de machthebbers aankijken...

1098
01:07:57,156 --> 01:07:58,657
...en verantwoordelijk houden...

1099
01:07:58,824 --> 01:08:02,536
...tenzij we onze blik verleggen
en verder kijken dan onszelf...

1100
01:08:03,454 --> 01:08:05,664
...en zien dat wat een van ons aangaat...

1101
01:08:05,748 --> 01:08:07,166
...ons allemaal aangaat.

1102
01:08:09,585 --> 01:08:12,004
Je DNA komt overeen
met dat van een fruitvlieg.

1103
01:08:13,047 --> 01:08:16,217
Je bent verbonden
met elk levend wezen op aarde.

1104
01:08:17,051 --> 01:08:18,969
Je hebt de kracht van het leven.

1105
01:08:20,387 --> 01:08:21,222
Gebruik het.

1106
01:08:34,235 --> 01:08:38,489
ER IS EEN PRIVÉDONATIE GEGEVEN
VOOR DE AANLEG VAN EEN GEMEENSCHAPSPUT...

1107
01:08:38,572 --> 01:08:42,868
...DIE DE INWONERS VAN ZUID-SHELBURNE
TOEGANG TOT SCHOON DRINKWATER GEEFT.

1108
01:08:42,952 --> 01:08:48,707
LOUISE HEEFT DE GEMEENTERAAD VAN SHELBURNE
EEN VOORSTEL TER GOEDKEURING INGEDIEND.

1109
01:08:48,791 --> 01:08:51,127
DE RAAD HEEFT HET AANBOD GEACCEPTEERD.

1110
01:08:51,210 --> 01:08:53,963
DE GRASSROOTS GRANDMOTHERS
EN ANDERE WATERBESCHERMERS...

1111
01:08:54,088 --> 01:08:56,841
...BLIJVEN DE REGERING VAN NOVA SCOTIA
ONDER DRUK ZETTEN...

1112
01:08:56,924 --> 01:08:58,968
...OM HET ALTON GAS-PROJECT TE STOPPEN.

1113
01:08:59,051 --> 01:09:03,013
VOOR ONTWIKKELINGEN IN DIT VERHAAL,
VOLG ZE OP TWITTER @STOPALTONGAS

1114
01:09:03,097 --> 01:09:06,142
OP 17 DECEMBER 2019 VERKONDIGDE
DE REGERING VAN NOVA SCOTIA...

1115
01:09:06,225 --> 01:09:09,103
...NIET TEVREDEN TE ZIJN
MET NORTHERN PULPS FOCUSRAPPORT...

1116
01:09:09,186 --> 01:09:12,439
...EN GEEN GOEDKEURING TE GEVEN
AAN DE NIEUWE ZUIVERINGSINSTALLATIE...

1117
01:09:12,523 --> 01:09:15,568
...DIE HET AFVALWATER ZOU LOZEN
IN DE STRAAT VAN NORTHUMBERLAND.

1118
01:09:15,651 --> 01:09:19,864
NORTHERN PULP KREEG DE OPDRACHT
EEN MILIEU-EVALUATIERAPPORT TE MAKEN...

1119
01:09:19,947 --> 01:09:21,574
...WAT TWEE JAAR KAN DUREN.

1120
01:09:21,657 --> 01:09:24,368
DEZE BESLISSING
DEED WEER IN TWIJFEL TREKKEN...

1121
01:09:24,451 --> 01:09:27,872
...OF DE AFVALWATERZUIVERINGSINSTALLATIE
IN BOAT HARBOUR...

1122
01:09:27,955 --> 01:09:29,957
...OP 31 JANUARI 2020 ZOU SLUITEN.

1123
01:09:30,040 --> 01:09:31,625
OP 20 DECEMBER 2019...

1124
01:09:31,709 --> 01:09:34,837
...DEED PREMIER STEPHEN MCNEIL
EEN AANKONDIGING.

1125
01:09:35,796 --> 01:09:40,634
Dit is een van de moeilijkste beslissingen
die we als regering hebben moeten maken.

1126
01:09:41,302 --> 01:09:45,097
Mijn toewijding aan de schoonmaak
van Boat Harbour was serieus...

1127
01:09:45,181 --> 01:09:48,225
...en niet iets wat onze regering
lichtvaardig deed.

1128
01:09:49,059 --> 01:09:52,354
Veel regeringen zeiden
dat ze het zouden opruimen...

1129
01:09:52,605 --> 01:09:53,981
...maar deden het niet.

1130
01:09:55,441 --> 01:09:58,027
Wij zullen dat patroon niet herhalen.

1131
01:09:58,944 --> 01:10:04,074
De Boat Harbourwet gaat van kracht
op 31 januari 2020.

1132
01:10:05,075 --> 01:10:08,913
Northern Pulp moet stoppen
afvalwater in Boat Harbour te lozen.

1133
01:10:10,122 --> 01:10:11,624
En laat me duidelijk zijn...

1134
01:10:11,957 --> 01:10:14,293
...er komt geen uitstel.

1135
01:11:28,450 --> 01:11:30,953
Ondertiteld door: Yvonne Conradi