1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:06,006 --> 00:00:08,925
NETFLIX PRZEDSTAWIA

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:17,350 --> 00:00:21,604
BALCARCE, ARGENTYNA

5
00:00:42,792 --> 00:00:46,463
Wiecie, ile osób na świecie
umie prowadzić samochód?

6
00:00:49,924 --> 00:00:51,176
ZAMKNIĘTE

7
00:00:51,342 --> 00:00:52,469
Miliony.

8
00:00:53,011 --> 00:00:54,220
OTWARTE

9
00:00:58,224 --> 00:01:01,227
Ile jest licencji wyścigowych na świecie?

10
00:01:03,188 --> 00:01:04,355
Tysiące.

11
00:01:05,774 --> 00:01:08,777
Tylko kilkaset osób to zawodnicy.

12
00:01:14,240 --> 00:01:16,951
Spośród tych paruset osób

13
00:01:17,660 --> 00:01:22,123
tylko część jest naprawdę niezła.

14
00:01:27,170 --> 00:01:28,797
Potem poziom Grand Prix.

15
00:01:29,839 --> 00:01:33,009
Tam jest tylko 21 kierowców.

16
00:01:34,260 --> 00:01:37,847
Z tych 21 zaledwie sześciu
jest naprawdę dobrych.

17
00:01:40,809 --> 00:01:44,771
W tej grupie
tylko trzech jest wyjątkowych.

18
00:01:46,106 --> 00:01:48,233
Z reguły tylko jeden jest geniuszem.

19
00:02:12,173 --> 00:02:13,091
Moim zdaniem

20
00:02:13,174 --> 00:02:16,386
to Fangio
jest najlepszym kierowcą wszech czasów.

21
00:02:28,398 --> 00:02:32,443
Lewis Hamilton nazwał go
„ojcem chrzestnym Formuły 1”.

22
00:02:38,616 --> 00:02:41,244
Był najlepszym kierowcą tamtych czasów.

23
00:02:46,666 --> 00:02:47,709
Był bogiem!

24
00:02:48,251 --> 00:02:49,586
Był najlepszy.

25
00:02:53,506 --> 00:02:55,842
Każde dziecko potrzebuje kogoś,

26
00:02:55,925 --> 00:02:57,886
kto będzie inspiracją.

27
00:02:58,094 --> 00:03:01,181
Fangio zainspirował
miliony fanów motoryzacji,

28
00:03:01,264 --> 00:03:03,975
do zostania kierowcami wyścigowymi.

29
00:03:08,146 --> 00:03:10,315
Gdy zaczynałem,

30
00:03:10,398 --> 00:03:12,150
Fangio to był gość.

31
00:03:12,233 --> 00:03:14,611
Uosobienie kierowcy Formuły 1.

32
00:03:17,739 --> 00:03:19,741
Kiedy prowadził samochód,

33
00:03:19,824 --> 00:03:22,535
wydawało się,
że jedzie w zwolnionym tempie.

34
00:03:22,619 --> 00:03:25,747
Miał niewiarygodną klasę.

35
00:03:26,039 --> 00:03:28,708
Inteligencja, skupienie.

36
00:03:28,791 --> 00:03:29,959
Nie robił błędów.

37
00:03:37,759 --> 00:03:41,012
Panie Senna, którego z rywali
najbardziej pan podziwia?

38
00:03:41,804 --> 00:03:44,641
Jednym z najlepszych
kierowców wszech czasów…

39
00:03:46,893 --> 00:03:48,061
jest Fangio.

40
00:04:03,910 --> 00:04:07,413
Szczerze mówiąc,

41
00:04:07,538 --> 00:04:10,041
moje życie dzieli się na parę etapów.

42
00:04:10,917 --> 00:04:14,087
Od dziecka chciałem być najlepszy.

43
00:04:18,466 --> 00:04:20,677
Ojciec chciał, żebym z nim pracował.

44
00:04:21,427 --> 00:04:24,264
Ale powiedziałem mu,
że chcę się uczyć mechaniki.

45
00:04:25,223 --> 00:04:26,391
Ale…

46
00:04:27,016 --> 00:04:29,978
wtedy nie było nikogo, kto by tego uczył.

47
00:04:30,895 --> 00:04:34,357
Trzeba było się uczyć, obserwując innych.

48
00:04:35,942 --> 00:04:39,362
Dlatego na pierwszym wyścigu
byłem tylko pilotem.

49
00:04:40,154 --> 00:04:42,407
Miałem wtedy może 18 lat.

50
00:04:42,824 --> 00:04:46,452
Nie dostałem zgody od rodziców,
ale i tak wziąłem udział.

51
00:04:47,495 --> 00:04:49,998
Miałem wrażenie,
że auta żyją swoim życiem.

52
00:04:52,709 --> 00:04:54,711
I tak krok po kroku

53
00:04:54,794 --> 00:04:58,047
coraz bardziej oddawał się swojej pasji,

54
00:04:58,131 --> 00:04:59,507
czyli samochodom.

55
00:05:00,091 --> 00:05:01,342
W latach 40.…

56
00:05:01,426 --> 00:05:03,011
BRATANEK FANGIO

57
00:05:03,094 --> 00:05:05,430
…zaczęły się wyścigi Turismo Carretera.

58
00:05:06,472 --> 00:05:10,643
Gdy ścigaliśmy się tymi autami,
nie mielimy wsparcia na trasie,

59
00:05:11,227 --> 00:05:14,188
poza tym było też niewiele warsztatów,

60
00:05:14,272 --> 00:05:16,649
więc sami przewoziliśmy w autach części,

61
00:05:17,066 --> 00:05:19,652
które mogły się zepsuć podczas wyścigu.

62
00:05:20,945 --> 00:05:25,116
Doliczmy do tego 265 litrów paliwa,

63
00:05:25,658 --> 00:05:27,285
które miało się w środku,

64
00:05:28,036 --> 00:05:32,457
i samochód ważył nawet 1800 kilo.

65
00:05:33,082 --> 00:05:36,085
Trzeba było je wzmacniać,
żeby się nie rozpadły.

66
00:05:36,878 --> 00:05:42,967
Wyobraźcie sobie, że w każdym wyścigu
startowało około 150 samochodów,

67
00:05:43,634 --> 00:05:46,346
a kończyło 20.

68
00:05:49,390 --> 00:05:51,934
Zdobył mistrzostwo w 1940 i 1941.

69
00:05:52,518 --> 00:05:56,731
Sławę przyniósł mu wyścig
z Buneos Aires do Limy.

70
00:05:57,398 --> 00:06:02,737
To bardzo długi wyścig,
jechali parę dni z rzędu.

71
00:06:03,237 --> 00:06:07,700
Ale tak wtedy wyglądały
wyścigi samochodowe.

72
00:06:25,885 --> 00:06:29,931
W tamtym czasie, po II wojnie światowej,

73
00:06:31,182 --> 00:06:34,310
pracowałem, gdzie tylko mogłem.

74
00:06:35,144 --> 00:06:39,148
Zacząłem skupować samochody dla opon.

75
00:06:39,232 --> 00:06:43,861
Nigdzie nie można było dostać opon,
więc zostawiałem auta, sprzedawałem opony.

76
00:06:43,945 --> 00:06:44,779
Rozumiecie?

77
00:06:45,363 --> 00:06:51,035
Zjeździłem całe południe Argentyny
aż do Patagonii.

78
00:06:51,119 --> 00:06:54,622
Kupowałem samochody dla samych opon.

79
00:06:55,706 --> 00:07:02,630
Gdy wojna się skończyła, wracałem
i odsprzedawałem te samochody.

80
00:07:03,172 --> 00:07:06,634
Wróciłem do wyścigów w 1947 roku.

81
00:07:09,095 --> 00:07:12,598
W tamtych czasach
mieliśmy w Argentynie cztery wyścigi.

82
00:07:13,224 --> 00:07:16,436
W nagrodę za nasze występy

83
00:07:16,519 --> 00:07:20,648
Automobilklub wysłał nas do Europy.

84
00:07:21,524 --> 00:07:23,734
Galvéza, Puopolo i mnie.

85
00:07:27,405 --> 00:07:28,781
GALLIATE, WŁOCHY

86
00:07:34,704 --> 00:07:36,664
Gdy ścigałem się w Europie,

87
00:07:37,665 --> 00:07:41,210
mieszkałem w małej miejscowości Galliate.

88
00:07:41,919 --> 00:07:45,548
To miejscowość w Novarze,
30 kilometrów od Mediolanu.

89
00:07:46,299 --> 00:07:50,136
Pan Varzi
pozwolił mi u siebie mieszkać za darmo.

90
00:07:50,970 --> 00:07:54,390
Varzi był dobrze znany w Argentynie
w latach 1947-1948.

91
00:07:54,474 --> 00:07:58,644
Zaprosił cały zespół, żeby odwiedzili go

92
00:07:58,728 --> 00:08:01,022
w jego domu w Galliate.

93
00:08:01,105 --> 00:08:02,732
Chciał w ten sposób…

94
00:08:02,815 --> 00:08:03,816
SĄSIAD

95
00:08:03,900 --> 00:08:07,778
…stworzyć zespołowi bazę logistyczną.

96
00:08:08,779 --> 00:08:13,493
Potem musiał pojechać
do Berna w Szwajcarii

97
00:08:13,576 --> 00:08:16,787
gdzie odbywało się Grand Prix Berna.

98
00:08:17,205 --> 00:08:19,332
Podczas czwartkowych eliminacji,

99
00:08:20,249 --> 00:08:21,876
jakoś po południu,

100
00:08:21,959 --> 00:08:24,879
Varzi zginął

101
00:08:24,962 --> 00:08:28,883
w wypadku na torze.

102
00:08:31,844 --> 00:08:37,266
Byłem w Bernie, gdy umarł.
Poszedłem na jego pogrzeb.

103
00:08:37,934 --> 00:08:40,770
Potem zatrudniłem jego mechanika.

104
00:08:41,854 --> 00:08:44,732
Pan Benotti Varzi, jego ojciec,

105
00:08:45,316 --> 00:08:48,277
powiedział, że mogę mieszkać w ich domu,

106
00:08:49,111 --> 00:08:53,032
dlatego nazwałem mój zespół
„Achile Varzi”.

107
00:08:53,991 --> 00:08:55,993
Na cześć Varziego.

108
00:08:56,869 --> 00:08:59,330
Był tam cały argentyński zespół.

109
00:08:59,997 --> 00:09:05,211
Wielu kierowców z Argentyny
mieszkało w domu Varziego.

110
00:09:05,586 --> 00:09:08,256
Varzi gościł ich wtedy u siebie.

111
00:09:08,756 --> 00:09:12,385
Często wychodzili razem do barów.

112
00:09:13,135 --> 00:09:15,805
Spotykali się tam z moim mężem…

113
00:09:15,888 --> 00:09:17,265
PRZYJACIÓŁKA FANGIO

114
00:09:17,348 --> 00:09:18,683
…i całą resztą.

115
00:09:19,225 --> 00:09:21,644
Wszyscy już chyba nie żyją.

116
00:09:21,727 --> 00:09:24,564
Tylko ja jeszcze zostałam.

117
00:09:25,523 --> 00:09:29,068
Przyjeżdżał każdego roku w maju.

118
00:09:29,151 --> 00:09:31,362
Wpadał do Galliate,

119
00:09:31,445 --> 00:09:33,614
żeby odwiedzić przyjaciół.

120
00:09:37,493 --> 00:09:41,581
Szczerze mówiąc, mam wiele wspomnień.

121
00:09:42,540 --> 00:09:45,960
Część dobrych, część złych,

122
00:09:47,169 --> 00:09:52,049
ale te dobre na pewno są ważniejsze,
niż te złe.

123
00:09:52,758 --> 00:09:55,553
Poza wypadkiem, w którym brałem udział.

124
00:09:55,636 --> 00:09:58,389
Mój pierwszy wypadek był w Peru.

125
00:09:58,806 --> 00:10:02,059
Zmarł wtedy mój pasażer i przyjaciel.

126
00:10:03,436 --> 00:10:06,606
GRAND PRIX AMERYKI POŁUDNIOWEJ 1948

127
00:10:07,648 --> 00:10:10,818
W siedzibie Automobilklubu
zaczyna się losowanie

128
00:10:10,901 --> 00:10:12,612
przed GP Ameryki Południowej.

129
00:10:13,404 --> 00:10:14,864
Weteran Ernesto Blanco

130
00:10:14,947 --> 00:10:18,367
wyciąga numer pierwszy,
więc to Fangio ruszy z przodu.

131
00:10:18,909 --> 00:10:20,953
Za nim jego przyjaciel, Marimón.

132
00:10:21,746 --> 00:10:23,372
Od Buenos Aires do Caracas.

133
00:10:23,456 --> 00:10:28,252
Kierowcy pokonają różne tereny
podczas najtrudniejszego wyścigu świata.

134
00:10:33,382 --> 00:10:36,719
Jedna z zasad
przysporzyła nam sporo problemów.

135
00:10:36,802 --> 00:10:39,722
Chodziło o to, że długość każdego z etapów

136
00:10:39,805 --> 00:10:42,391
zależała od twojej pozycji w rankingu.

137
00:10:43,267 --> 00:10:45,144
Na pierwszym etapie

138
00:10:46,395 --> 00:10:50,232
zepsuła nam się zębatka skrzyni.

139
00:10:50,316 --> 00:10:55,196
To mnie bardzo opóźniło i do Salty
dojechałem jako jeden z ostatnich.

140
00:10:56,155 --> 00:11:00,409
Kolejny etap to trasa z Salty
do graniczącej z Boliwią La Quiaci.

141
00:11:01,369 --> 00:11:05,623
Skończyłem go na trzecim miejscu.
Wyprzedziłem 60 samochodów,

142
00:11:06,165 --> 00:11:09,752
ale w klasyfikacji generalnej
byłem na 50. miejscu.

143
00:11:10,461 --> 00:11:12,880
Następnego dnia musiałem zacząć z tyłu.

144
00:11:12,963 --> 00:11:18,094
Musiałem ciągle wyprzedzać,
co bardzo obciążało moje auto.

145
00:11:18,761 --> 00:11:22,014
Ciągle coś się psuło.

146
00:11:22,390 --> 00:11:24,433
Tak dotarliśmy do Limy.

147
00:11:25,726 --> 00:11:29,855
Gdy tylko zasnęliśmy, zadzwonił telefon.
Musieliśmy natychmiast ruszać,

148
00:11:29,939 --> 00:11:31,982
bo zaczęło się powstanie.

149
00:11:32,441 --> 00:11:35,986
Bali się, że coś nam się może stać,
więc kazali jechać.

150
00:11:36,070 --> 00:11:38,072
Nie znaliśmy drogi, mało spaliśmy.

151
00:11:44,620 --> 00:11:47,039
W Limie wreszcie jechałem na przedzie.

152
00:11:48,040 --> 00:11:50,626
Trochę za mocno wszedłem w zakręt.

153
00:11:52,378 --> 00:11:56,674
Nie straciłem przytomności,
gdy auto zaczęło się obracać.

154
00:11:57,883 --> 00:12:01,303
Czułem, że to będzie wypadek,
myślałem, że spadamy z klifu.

155
00:12:01,804 --> 00:12:06,684
Mój pilot wyleciał z samochodu
razem z drzwiami.

156
00:12:13,190 --> 00:12:17,570
Myślałem, że nie będę się już mógł ścigać.

157
00:12:18,028 --> 00:12:20,322
To był mój pierwszy wypadek.

158
00:12:23,534 --> 00:12:27,997
Do tego śmierć Urrutii… To była moja wina.

159
00:12:31,208 --> 00:12:34,044
Fangio, mówi się o twoim zdrowiu.

160
00:12:34,795 --> 00:12:38,549
Chcemy uspokoić fanów wyścigów:

161
00:12:38,799 --> 00:12:40,468
jak się czujesz?

162
00:12:40,926 --> 00:12:42,261
Nic mi nie jest.

163
00:12:42,887 --> 00:12:46,432
Chcę tylko mieć szansę ścigać się
z mocnymi rywalami.

164
00:12:47,600 --> 00:12:51,103
Czy wygram, czy przegram,
wynik zadedykuję Urrutii,

165
00:12:51,187 --> 00:12:53,731
mojemu przyjacielowi i bratu
na dobre i złe.

166
00:12:54,190 --> 00:12:56,484
Dziękuję w imieniu wszystkich.

167
00:13:00,863 --> 00:13:04,950
Mówi się, że mądrość przychodzi z wiekiem.

168
00:13:05,659 --> 00:13:06,994
Pojechałem do Europy.

169
00:13:07,620 --> 00:13:12,917
Miałem wtedy 37 lat,
ścigałem się do 47 roku życia.

170
00:13:13,542 --> 00:13:14,960
Byłem już dorosły.

171
00:13:17,338 --> 00:13:19,298
MONTE CARLO, MONAKO

172
00:13:23,469 --> 00:13:25,888
Nie wiem, czy w dzisiejszych czasach

173
00:13:25,971 --> 00:13:29,016
47-latek mógłby się ścigać w Formule 1.

174
00:13:29,099 --> 00:13:30,810
Wszystko się zmieniło.

175
00:13:31,644 --> 00:13:34,271
Teraz chodzi o czas reakcji, precyzję…

176
00:13:34,355 --> 00:13:35,648
MISTRZ ŚWIATA 2016

177
00:13:35,731 --> 00:13:39,360
…a w tamtych czasach
w grę wchodziły też inne czynniki.

178
00:13:39,777 --> 00:13:44,323
Doświadczenie było wtedy szalenie ważne.

179
00:13:44,406 --> 00:13:48,202
Do tego talent,
umiejętność zadbania o samochód.

180
00:13:48,285 --> 00:13:50,538
Trochę się w tej kwestii zmieniło.

181
00:13:50,621 --> 00:13:55,334
Teraz trzeba być młodym,
żeby mieć ten refleks.

182
00:13:57,294 --> 00:14:00,256
Trochę szkoda,
że dziś tak ciężko jest rywalizować.

183
00:14:00,756 --> 00:14:02,007
Jaki był jego talent?

184
00:14:02,091 --> 00:14:04,343
Kto byłby lepszy, on czy Schumacher?

185
00:14:04,927 --> 00:14:07,221
Tego się nigdy nie dowiemy.

186
00:14:07,304 --> 00:14:10,015
Wiem tyle, że był jednym z najlepszym.

187
00:14:10,099 --> 00:14:11,517
Może nawet najlepszym?

188
00:14:12,560 --> 00:14:16,647
UNIWERSYTET W SHEFFIELD, ANGLIA

189
00:14:17,565 --> 00:14:21,902
BADANIE MAJĄCE NA CELU WYŁONIENIE
NAJLEPSZEGO KIEROWCY WSZECH CZASÓW.

190
00:14:22,820 --> 00:14:25,531
Wykorzystałem tak zwany
model wielopoziomowy.

191
00:14:25,614 --> 00:14:28,284
To model, który wykorzystujemy,

192
00:14:28,367 --> 00:14:31,453
żeby podzielić różne źródła zmiennych

193
00:14:31,537 --> 00:14:32,621
na różnych torach.

194
00:14:33,330 --> 00:14:37,001
W tym wypadku dzieliłem dane,

195
00:14:37,084 --> 00:14:40,880
które wskazywały
na zwycięzców i przegranych w Formule 1.

196
00:14:40,963 --> 00:14:44,133
Kto był kierowcą, w jakim zespole

197
00:14:44,216 --> 00:14:46,218
i kiedy.

198
00:14:46,677 --> 00:14:50,347
Chcieliśmy się dowiedzieć
jak duża część tego,

199
00:14:50,431 --> 00:14:52,725
co dzieje się w F1 od 1950,

200
00:14:53,183 --> 00:14:56,478
zależy od kierowcy,
a ile zależy od zespołu.

201
00:14:56,687 --> 00:15:01,025
Potem skupiliśmy się na tych zmiennych

202
00:15:01,108 --> 00:15:05,529
i na ich podstawie określaliśmy
najlepsze zespoły i najlepszych kierowców.

203
00:15:05,613 --> 00:15:10,159
Chcieliśmy też zobaczyć,
jak wszystko zmienia się

204
00:15:11,076 --> 00:15:12,328
w różnych warunkach.

205
00:15:12,411 --> 00:15:14,580
Co się zmieniło,

206
00:15:14,663 --> 00:15:19,710
czy kierowcy stali się ważniejsi,
a może to zespoły zyskały na na wadze.

207
00:15:20,127 --> 00:15:23,881
Chcieliśmy też zrozumieć,
czy ich waga zależy od sytuacji.

208
00:15:23,964 --> 00:15:24,965
Pytanie brzmiało,

209
00:15:25,049 --> 00:15:28,928
czy są kierowcy, którzy radzą sobie lepiej
w konkretnej pogodzie

210
00:15:29,011 --> 00:15:30,554
i kiedy ich waga rośnie.

211
00:15:31,305 --> 00:15:33,724
Gdzie kierowcy są ważniejsi:

212
00:15:33,807 --> 00:15:37,937
na torach ulicznych czy torach stałych.

213
00:15:38,020 --> 00:15:41,732
Chcieliśmy zobaczyć,
jak będą wyglądały te różnice.

214
00:15:53,077 --> 00:15:57,331
Gdy porównujemy ze sobą auta,

215
00:15:57,414 --> 00:16:01,251
które jeździły w latach 50.
i auta współczesne,

216
00:16:02,628 --> 00:16:04,755
największą różnicą jest komfort.

217
00:16:05,089 --> 00:16:07,925
Wtedy auta nie były wygodne.

218
00:16:08,592 --> 00:16:10,511
Brzmi jak truizm, prawda?

219
00:16:10,594 --> 00:16:15,516
Wtedy zależało im tylko na tym,
żeby auto było szybkie.

220
00:16:23,816 --> 00:16:26,860
Zmiana biegu była trudna,
sprzęgło bardzo twarde,

221
00:16:28,570 --> 00:16:29,446
to było coś…

222
00:16:29,905 --> 00:16:34,243
Jazda autem z lat 50.
to coś zupełnie innego.

223
00:16:35,035 --> 00:16:40,624
Miałem okazję
przejechać się samochodem Fangio.

224
00:16:41,375 --> 00:16:44,753
Pozycja, którą się w nim zajmuje,
jest niewiarygodna.

225
00:16:46,005 --> 00:16:50,467
To niesamowite, jak dużo wysiłku
wymaga prowadzenie tego auta.

226
00:16:51,593 --> 00:16:53,429
To oczywiste,

227
00:16:53,512 --> 00:16:57,099
że jechałem delikatnie,
chcąc uszanować historyczną wartość…

228
00:16:57,182 --> 00:16:58,684
MISTRZ ŚWIATA 1998 I 1999

229
00:16:58,767 --> 00:17:00,269
…i nie uszkodzić pojazdu.

230
00:17:00,352 --> 00:17:02,646
Nowoczesne samochody

231
00:17:03,105 --> 00:17:07,818
są zrobione
z włókna szklanego i kompozytów.

232
00:17:07,901 --> 00:17:12,281
Przeprowadza się niezliczone testy,
żeby były bezpieczniejsze.

233
00:17:12,364 --> 00:17:14,450
Tory też stały się bezpieczniejsze.

234
00:17:14,533 --> 00:17:17,202
Sporo się zmieniło.

235
00:17:24,501 --> 00:17:28,422
Skuteczność w nowoczesnym samochodzie
wymaga precyzji.

236
00:17:28,964 --> 00:17:33,177
To samo w aucie z lat 50. było sztuką.

237
00:17:34,053 --> 00:17:36,472
Od zawsze mówię,

238
00:17:36,555 --> 00:17:40,726
że jeśli do sztuki lat 50.
dodasz współczesną precyzję,

239
00:17:40,809 --> 00:17:43,103
dostaniesz mistrza świata.

240
00:17:43,520 --> 00:17:46,648
I jeśli do współczesnej precyzji
dodasz tamtą sztukę,

241
00:17:46,982 --> 00:17:48,609
też dostaniesz mistrza.

242
00:17:48,692 --> 00:17:49,526
I dlatego

243
00:17:49,610 --> 00:17:53,822
do każdej epoki trzeba dodać to,

244
00:17:53,906 --> 00:17:55,741
czego jej brakuje.

245
00:18:09,296 --> 00:18:11,799
Coś, co bardzo mi pomogło,

246
00:18:12,382 --> 00:18:15,427
to znajomość mechaniki.

247
00:18:16,512 --> 00:18:21,475
Dzięki niej wiedziałem,
jak wykorzystywać mój pojazd.

248
00:18:22,768 --> 00:18:27,439
Zawsze pytałem mechaników
o maksymalną moc

249
00:18:28,107 --> 00:18:31,068
i nigdy jej nie przekraczałem.

250
00:18:33,654 --> 00:18:35,280
MODENA, WŁOCHY

251
00:18:38,200 --> 00:18:41,954
Nie sądzę, żeby współcześni kierowcy
znali się tak na mechanice.

252
00:18:42,287 --> 00:18:43,997
Na pewno nie w takim stopniu,

253
00:18:44,456 --> 00:18:48,502
jak znali ją kierowcy z ery Fangio.

254
00:18:48,752 --> 00:18:52,673
Teraz kierowca nie robi nic innego
poza prowadzeniem samochodu.

255
00:18:52,756 --> 00:18:54,341
PREZES I ZAŁOŻYCIEL PAGANI

256
00:18:54,716 --> 00:18:56,510
Całą resztę wykonują w boksach

257
00:18:56,593 --> 00:18:58,720
zastępy mechaników.

258
00:18:59,138 --> 00:19:02,683
To oni sprawdzają każdą z części
i mówią kierowcy:

259
00:19:03,142 --> 00:19:04,685
„To tutaj, to tam”.

260
00:19:05,018 --> 00:19:06,728
Tyle robi kierowca.

261
00:19:08,564 --> 00:19:10,691
Dlatego tak bardzo doceniałem pracę,

262
00:19:12,568 --> 00:19:14,778
którą wykonywali mechanicy.

263
00:19:15,112 --> 00:19:19,074
To oni są prawdziwymi bohaterami wyścigów.

264
00:19:19,158 --> 00:19:21,869
Każdy zna kierowców,
nikt nie zna mechaników.

265
00:19:23,036 --> 00:19:25,372
Bez nich nie wygrasz wyścigu.

266
00:19:26,248 --> 00:19:29,126
To oni są tym detalem,

267
00:19:29,543 --> 00:19:32,129
który robi wielką różnicę.

268
00:19:34,673 --> 00:19:36,425
BRACKLEY, ANGLIA

269
00:19:36,508 --> 00:19:40,345
Zgadzam się z Fangio.
Moim zdaniem wokół samochodów…

270
00:19:41,221 --> 00:19:43,307
jest mnóstwo cichych bohaterów.

271
00:19:43,390 --> 00:19:45,058
PREZES MERCEDES-AMG PETRONAS

272
00:19:45,142 --> 00:19:48,353
Mechanicy i inżynierowie
odpowiedzialni za osiągi auta.

273
00:19:48,437 --> 00:19:50,355
Rzadko widujemy ich w telewizji.

274
00:19:50,439 --> 00:19:54,860
Nie spływa na nich chwała,
na którą w rzeczywistości zasługują.

275
00:19:55,277 --> 00:19:58,697
Pracują dniami i nocami,
składając auta do kupy,

276
00:20:00,490 --> 00:20:01,950
szukając problemów.

277
00:20:02,826 --> 00:20:05,329
To oni muszą cały czas być skupieni,

278
00:20:05,412 --> 00:20:07,539
żebyśmy uniknęli kłopotów.

279
00:20:07,915 --> 00:20:10,792
Niewiele osób ma takie umiejętności.

280
00:20:11,793 --> 00:20:15,839
GRAND PRIX SAN REMO 1949, WŁOCHY
TOR OSPEDALETTI

281
00:20:31,521 --> 00:20:36,860
W 1949 w San Remo rozpoczęła się
jego międzynarodowa kariera.

282
00:20:37,236 --> 00:20:39,613
Niestety maserati od samego początku

283
00:20:39,696 --> 00:20:42,282
sprawiało problemy.

284
00:20:42,741 --> 00:20:46,119
Było tak źle, że dyrektor zespołu,
Amadeo Vignani,

285
00:20:46,203 --> 00:20:48,163
odradzał mu wyścig.

286
00:20:48,872 --> 00:20:52,876
Jako że wszyscy byli przyzwyczajeni
do pracy w przeróżnych warunkach,

287
00:20:52,960 --> 00:20:56,546
bo dokładnie tak działali
od czasów Turismo Carretera,

288
00:20:57,172 --> 00:21:00,384
Fangio podjął decyzję
o rozłożeniu silnika.

289
00:21:00,884 --> 00:21:03,929
I tak cały wieczór aż do pierwszej w nocy

290
00:21:04,012 --> 00:21:06,974
pracował nad wałem korbowym
i poprawiał łożyska.

291
00:21:07,057 --> 00:21:08,809
Wszystko miało być idealne.

292
00:21:09,101 --> 00:21:12,896
Gdy skończył pracę,
przekazał zadanie mechanikom,

293
00:21:12,980 --> 00:21:14,481
którzy składali silnik,

294
00:21:14,564 --> 00:21:16,566
podczas gdy on poszedł odpocząć.

295
00:21:17,067 --> 00:21:20,862
Tak wyglądał
jego pierwszy wyścig w Europie.

296
00:21:22,614 --> 00:21:24,324
Witamy w Ospedaletti,

297
00:21:24,408 --> 00:21:26,743
gdzie odbędzie się Grand Prix San Remo.

298
00:21:27,202 --> 00:21:28,996
Dla Juana Manuela Fangio

299
00:21:29,079 --> 00:21:30,622
jest to europejski debiut.

300
00:21:30,706 --> 00:21:35,544
Wystartuje z pierwszego miejsca
przed kolegą z zespołu Princem Birą.

301
00:21:35,627 --> 00:21:38,338
Righetti ma chyba problemy
ze swoim ferrari.

302
00:21:38,672 --> 00:21:42,134
Tymczasem Fangio na prowadzeniu
za zakrętem Ponticello.

303
00:21:46,805 --> 00:21:49,057
Idealny wyścig Fangio,

304
00:21:49,141 --> 00:21:50,851
który wygrywa oba etapy,

305
00:21:50,934 --> 00:21:56,023
dając wszystkim do zrozumienia,
że nowy argentyński zespół

306
00:21:56,106 --> 00:21:58,692
będzie walczył o najwyższe miejsca w F1.

307
00:21:59,985 --> 00:22:02,362
Miałem szczęście, że wtedy wygrałem,

308
00:22:03,155 --> 00:22:08,118
ale nie należy się przesadnie
przywiązywać do pochwał,

309
00:22:09,036 --> 00:22:12,706
bo jeszcze człowiek uwierzy,
że jest najlepszy.

310
00:22:13,665 --> 00:22:16,626
Trzeba zawsze próbować być najlepszym,

311
00:22:17,252 --> 00:22:19,338
ale nie mieć się za najlepszego.

312
00:22:21,006 --> 00:22:23,008
MODENA, WŁOCHY

313
00:22:24,718 --> 00:22:26,428
Nazywam się Adolfo Orsi.

314
00:22:26,511 --> 00:22:28,972
Urodziłem się w 1951 roku.

315
00:22:29,431 --> 00:22:34,895
Moja rodzina kupiła Maserati w 1937 roku.

316
00:22:35,312 --> 00:22:36,646
Firma należała do nas…

317
00:22:36,730 --> 00:22:37,689
HISTORYK

318
00:22:37,773 --> 00:22:39,524
…do roku 1969.

319
00:22:40,442 --> 00:22:44,529
Maserati to producent,

320
00:22:45,489 --> 00:22:50,911
który w latach 50. był trzonem Formuły 1.

321
00:22:51,328 --> 00:22:56,792
Modelem 250F
jeździł zarówno oficjalny zespół,

322
00:22:56,875 --> 00:22:59,086
jak i kierowcy startujący prywatnie,

323
00:22:59,169 --> 00:23:04,800
którzy w tamtych czasach
stanowili dużą część stawki.

324
00:23:06,718 --> 00:23:08,762
Nazywam się Ermmano Cozza.

325
00:23:08,845 --> 00:23:12,349
Urodziłem się w Modenie w 1933 roku.

326
00:23:13,642 --> 00:23:18,522
Po ukończeniu studiów technicznych
moja pasja sprowadziła mnie do Maserati.

327
00:23:20,565 --> 00:23:24,736
Fangio jest nieodłączną częścią
historii tej firmy.

328
00:23:25,070 --> 00:23:29,449
Fangio był dla Maserati
jednym z najważniejszych kierowców.

329
00:23:29,533 --> 00:23:31,326
BYŁY MECHANIK MASERATI

330
00:23:31,410 --> 00:23:32,953
I moim zdaniem najlepszym.

331
00:23:33,787 --> 00:23:36,540
Nie tylko w Maserati,

332
00:23:36,623 --> 00:23:40,168
bo w latach 1954-55 jeździł dla Mercedesa.

333
00:23:40,252 --> 00:23:41,670
Wtedy też był najlepszy.

334
00:23:46,174 --> 00:23:51,054
Maserati było rodzinną firmą,
należało do Orsich.

335
00:23:52,055 --> 00:23:56,143
Główny inżynier
był moim dobrym przyjacielem.

336
00:23:56,601 --> 00:23:58,603
Guerino Bertocchi i jego brat.

337
00:23:59,354 --> 00:24:00,689
Było mi tam dobrze.

338
00:24:01,731 --> 00:24:04,901
Jeździłem dla nich nawet bez umowy.

339
00:24:07,446 --> 00:24:08,822
Samochód był świetny.

340
00:24:09,739 --> 00:24:13,493
Miałem dość szczęścia,
by wygrać sześć wyścigów w Europie.

341
00:24:14,536 --> 00:24:18,290
San Remo, Pau, Perpignan,

342
00:24:19,875 --> 00:24:21,042
Marsylia

343
00:24:21,710 --> 00:24:23,128
i Albi.

344
00:24:25,213 --> 00:24:29,551
Zaczynamy Grand Prix Pau.
Fangio łeb w łeb z Graffenriedem.

345
00:24:30,135 --> 00:24:32,471
Witamy w Roussillon.

346
00:24:32,554 --> 00:24:35,724
Fangio na prowadzeniu
i szybko odsadza Prince Birę.

347
00:24:35,807 --> 00:24:40,145
Argentyńczyk Fangio
wygrał w tym roku już trzy wyścigi.

348
00:24:41,146 --> 00:24:42,731
Witamy w Marsylii.

349
00:24:42,814 --> 00:24:45,734
Fangio spełnia marzenia każdego kierowcy,

350
00:24:45,817 --> 00:24:48,737
pokonując swoich włoskich kolegów
na ich terenie,

351
00:24:48,820 --> 00:24:52,532
w świątyni sportów motorowych, Monzy.

352
00:24:53,200 --> 00:24:55,911
Wyścig w Monzy to dla kierowcy,

353
00:24:56,244 --> 00:24:58,371
który pierwszy raz jedzie do Europy,

354
00:24:58,455 --> 00:24:59,831
coś wspaniałego.

355
00:25:00,373 --> 00:25:03,084
Fangio na ostatniej prostej.

356
00:25:03,168 --> 00:25:06,755
Fangio wygrywa po raz szósty w tym roku.

357
00:25:06,838 --> 00:25:09,257
Kolejna wygrana Argentyńczyka.

358
00:25:09,549 --> 00:25:12,511
To był pierwszy rok, 1949.

359
00:25:12,969 --> 00:25:17,849
Rok później
Alfa Romeo wróciła do wyścigów.

360
00:25:19,142 --> 00:25:20,894
Zaprosili mnie do zespołu.

361
00:25:21,394 --> 00:25:24,731
Pan Alessio, ówczesny prezes Alfy Romeo,

362
00:25:24,814 --> 00:25:28,318
widział, jak wygrywałem w San Remo.

363
00:25:29,694 --> 00:25:33,198
Alfa bardzo mocno reklamowała swój powrót.

364
00:25:33,281 --> 00:25:37,786
MUZEUM ALFY ROMEO
ARESE, WŁOCHY

365
00:25:42,290 --> 00:25:44,042
Po II wojnie światowej 

366
00:25:44,125 --> 00:25:46,836
Alfa Romeo rozpoczęła swoją odbudowę.

367
00:25:46,920 --> 00:25:50,340
Ich siedziba została zniszczona,

368
00:25:50,423 --> 00:25:54,844
całe Włochy czekała odbudowa,
więc nie było popytu na samochody.

369
00:25:54,928 --> 00:25:58,265
Wszystko się zatrzymało,

370
00:25:58,348 --> 00:26:02,435
ale w 1950 na arenie pojawia się Formuła 1
a wraz z nią nowy świat.

371
00:26:02,519 --> 00:26:05,105
Alfa Romeo zaprezentowała nowy samochód,

372
00:26:05,188 --> 00:26:07,691
który miał być idealnie wykonany,

373
00:26:07,774 --> 00:26:11,361
jak i nowy zespół mistrzów,
który nazywali „Trzema F”.

374
00:26:11,444 --> 00:26:16,449
Farina, ostatni mistrz Włoch sprzed wojny,

375
00:26:16,533 --> 00:26:19,619
Luigi Fagioli,
najbardziej doświadczony z trójki,

376
00:26:19,703 --> 00:26:25,250
i młody Fangio, który już udowadniał,
że należy do ścisłej czołówki kierowców.

377
00:26:27,085 --> 00:26:30,964
GRAND PRIX SAN REMO 1950
TOR OSPEDALETTI

378
00:26:31,089 --> 00:26:33,425
Dwa nasze auta pojechały do San Remo.

379
00:26:34,384 --> 00:26:38,305
Ale tuż przed wyścigiem
Farina nabawił się kontuzji ręki.

380
00:26:38,722 --> 00:26:42,976
Zespół postanowił wycofać się z wyścigu,

381
00:26:43,059 --> 00:26:46,730
bo został im tylko
relatywnie niedoświadczony kierowca.

382
00:26:49,024 --> 00:26:51,359
Ze względu na promocję

383
00:26:51,443 --> 00:26:53,778
organizatorzy byli temu przeciwni.

384
00:26:54,821 --> 00:26:58,658
Dlatego spytałem:
„Panowie, w czym problem?

385
00:26:59,075 --> 00:27:00,243
Jeśli przegram,

386
00:27:00,327 --> 00:27:03,663
to nie będzie przegrana Alfy,
tylko przegrana nowicjusza.

387
00:27:03,747 --> 00:27:08,293
Ale jeśli wygram, to udowodnię,
że Alfa może wygrać z każdym”.

388
00:27:09,878 --> 00:27:11,713
Zaczynamy wyścig w San Remo.

389
00:27:11,796 --> 00:27:15,050
Alfa Romeo wpadła w poślizg.

390
00:27:15,133 --> 00:27:19,387
Wygląda na to, że nowicjusz z Argentyny,
Fangio, sporo stracił.

391
00:27:20,096 --> 00:27:21,723
Jesteśmy na okrążeniu 32,

392
00:27:21,806 --> 00:27:25,477
Ascari wyleciał z toru
i wycofał się z wyścigu.

393
00:27:25,560 --> 00:27:28,104
Fangio nadrabia straty! Imponujące!

394
00:27:28,188 --> 00:27:31,441
González musiał wycofać się z wyścigu
w swoim maserati.

395
00:27:32,442 --> 00:27:36,946
Fangio zostawia w tyle swojego rodaka,
Piána, na wspaniałym wirażu.

396
00:27:38,365 --> 00:27:39,949
Oto i Fangio.

397
00:27:40,033 --> 00:27:42,744
Flaga w szachownicę dla alfetty.

398
00:27:44,329 --> 00:27:46,414
Miałem wtedy szczęście.

399
00:27:47,123 --> 00:27:48,708
Jedyna alfa w wyścigu.

400
00:27:56,049 --> 00:28:00,095
Tej samej nocy przynieśli umowę
i chcieli ze mną porozmawiać.

401
00:28:00,804 --> 00:28:04,265
Powiedziałem, że mogą tam wpisać,
co tylko chcą.

402
00:28:04,974 --> 00:28:09,020
Miałem szansę ścigać się
w najlepszym bolidzie tego okresu.

403
00:28:10,063 --> 00:28:13,441
Nie musiałem za to nic płacić,
wystarczyłem ja sam.

404
00:28:13,733 --> 00:28:17,612
I chyba właśnie dzięki temu
moja przyjaźń z ludźmi z Alfy

405
00:28:17,696 --> 00:28:20,990
była tak silna.

406
00:28:26,079 --> 00:28:27,789
Rozmawiamy o Fangio.

407
00:28:28,331 --> 00:28:30,834
Mnie zawsze interesowało to,

408
00:28:30,917 --> 00:28:35,213
czego nauczyłem się podczas kariery,
to, co podziwiałem u innych mistrzów,

409
00:28:35,296 --> 00:28:39,050
takich jak Alain Prost, Nigel Mansell,

410
00:28:39,426 --> 00:28:40,552
Ayrton Senna.

411
00:28:41,094 --> 00:28:44,973
Wszyscy ci kierowcy…

412
00:28:45,807 --> 00:28:48,685
mieli pewne cechy wspólne…

413
00:28:49,561 --> 00:28:51,396
świetnie pracowali z zespołem.

414
00:28:52,021 --> 00:28:55,150
Potrafili motywować swoje zespoły.

415
00:28:57,193 --> 00:28:59,821
Zespół był ich codziennym życiem.

416
00:29:00,363 --> 00:29:02,824
Wysiadali z auta i szli do domu,

417
00:29:03,199 --> 00:29:07,787
ale nadal panowali nad wszystkim,
co ich otaczało.

418
00:29:08,580 --> 00:29:11,708
Właśnie ta umiejętność
czyni dobrego kierowcę.

419
00:29:12,333 --> 00:29:16,129
Moim zdaniem…

420
00:29:17,005 --> 00:29:20,049
to była jedna z mocnych stron Fangio.

421
00:29:20,592 --> 00:29:24,012
Słuchał innych i chciał wiedzieć,
co mają do powiedzenia.

422
00:29:24,345 --> 00:29:26,556
Nie wiem, jak to wtedy wyglądało,

423
00:29:26,639 --> 00:29:29,559
jeśli chodzi o poczucie
przynależności do zespołu.

424
00:29:29,893 --> 00:29:33,104
Teraz też jest naprawdę bardzo miło.

425
00:29:33,188 --> 00:29:34,898
Ale różnica polega na tym,

426
00:29:34,981 --> 00:29:38,026
że we współczesnym zespole jest 1500 osób.

427
00:29:38,109 --> 00:29:40,528
Wcześniej to były małe rodziny,

428
00:29:40,612 --> 00:29:42,530
mogły ich być maksymalnie 20.

429
00:29:42,614 --> 00:29:43,448
Sam nie wiem.

430
00:29:43,531 --> 00:29:47,076
Teraz mamy 1500 osób,
więc relacje też są zimniejsze.

431
00:29:47,160 --> 00:29:50,455
Trudniej jest postrzegać zespół
jako swoją rodzinę.

432
00:29:51,664 --> 00:29:55,668
GRAND PRIX ANGLII 1950
SILVERSTONE

433
00:29:55,752 --> 00:29:58,838
Flagi powiewają dziś
na angielskim torze Silverstone.

434
00:29:58,922 --> 00:30:01,007
To będzie ważny dzień dla sportu.

435
00:30:01,841 --> 00:30:04,010
Na długo nie zapomnimy tej chwili,

436
00:30:04,093 --> 00:30:07,806
bo już za parę godzin
najlepsze zespoły i najlepsi kierowcy

437
00:30:07,889 --> 00:30:10,225
rozpoczną pierwszy w historii wyścig F1.

438
00:30:11,768 --> 00:30:14,646
Zawsze przed wyścigiem jest niepokój.

439
00:30:14,729 --> 00:30:16,481
Dopóki nie siądziesz w aucie.

440
00:30:16,564 --> 00:30:19,150
Gdy już wsiadasz do samochodu,

441
00:30:19,234 --> 00:30:20,985
wszystko inne znika.

442
00:30:21,069 --> 00:30:23,112
Stajesz się kimś innym.

443
00:30:25,949 --> 00:30:28,326
Ruszyli! Świetny start dla Alfy Romeo!

444
00:30:28,409 --> 00:30:31,287
Farina pierwszy,
Fangio i Fagioli tuż za nim.

445
00:30:33,665 --> 00:30:38,127
Podczas pierwszego sezonu Fangio
w 1950 roku,

446
00:30:38,211 --> 00:30:40,672
alfetta wygrała 11 z 11 wyścigów.

447
00:30:41,172 --> 00:30:44,717
Byli zdecydowanie lepsi od reszty,

448
00:30:44,801 --> 00:30:47,387
ale poza rywalizacją między tą trójką

449
00:30:47,470 --> 00:30:49,556
atmosfera w zespole

450
00:30:49,639 --> 00:30:52,642
była bardzo dobra.

451
00:30:53,017 --> 00:30:58,481
Kierowcom zdarzało się na siebie czekać
albo zwalniać,

452
00:30:58,565 --> 00:31:01,025
żeby informować o zagrożeniach na torze.

453
00:31:01,109 --> 00:31:05,113
To był kolejny dowód na to,
jak dobrą mieli atmosferę.

454
00:31:05,196 --> 00:31:06,364
W tamtych czasach

455
00:31:06,447 --> 00:31:08,324
jeździli prawie 300 km/h,

456
00:31:08,408 --> 00:31:10,201
każdy z nich ryzykował życiem.

457
00:31:11,578 --> 00:31:13,496
Fangio ma pół sekundy straty.

458
00:31:13,580 --> 00:31:16,708
Farina jest liderem,
ale na osiem okrążeń przed końcem

459
00:31:16,791 --> 00:31:19,460
Argentyńczyk musi się zatrzymać.

460
00:31:20,587 --> 00:31:23,882
Musieliśmy wtedy uważać,
żeby nie przesadzić.

461
00:31:25,008 --> 00:31:29,929
Jeśli ktoś przeholował,
silnik zaczynał się przegrzewać.

462
00:31:30,513 --> 00:31:37,061
Na szczęście znajomość mechaniki
pomogła mi stać się lepszym kierowcą.

463
00:31:46,112 --> 00:31:48,948
STUTTGART, NIEMCY

464
00:31:50,825 --> 00:31:53,578
Fangio miał wyjątkowy talent.

465
00:31:54,662 --> 00:31:58,333
Był zawsze przygotowany.

466
00:31:59,000 --> 00:32:02,211
Fizycznie, psychicznie

467
00:32:03,129 --> 00:32:04,672
i mechanicznie.

468
00:32:04,756 --> 00:32:05,882
KIEROWCA MERCEDESA

469
00:32:05,965 --> 00:32:10,178
Od silnika przez sprzęgło,
do hamulców i całego auta.

470
00:32:11,095 --> 00:32:13,890
Mechanicy mawiali,

471
00:32:14,557 --> 00:32:17,810
że gdyby miał przejechać
jeszcze parę okrążeń,

472
00:32:18,436 --> 00:32:20,355
to silnik by wybuchnął.

473
00:32:20,438 --> 00:32:25,068
Zawsze wiedział,
jak wycisnąć wszystko z siebie

474
00:32:25,610 --> 00:32:26,986
i z maszyny.

475
00:32:27,570 --> 00:32:30,907
Dzięki temu jechał na granicy,
ale nie psuł auta.

476
00:32:37,914 --> 00:32:43,211
Pogoda to bardzo ważny element,
bo jest nieprzewidywalna.

477
00:32:43,294 --> 00:32:45,588
Nie wiemy, kiedy zacznie padać,

478
00:32:45,672 --> 00:32:49,717
a poza tym rzuca kierowcom
całkiem nowe wyzwania.

479
00:32:49,801 --> 00:32:52,053
Jednym z efektów pogody jest też to,

480
00:32:52,136 --> 00:32:55,390
że kierowcy różnie sobie radzą
w różnych warunkach.

481
00:32:55,848 --> 00:33:00,395
Schumacher jest tu dobrym przykładem.
Z naszego modelu wynika, że w deszczu

482
00:33:00,478 --> 00:33:02,271
radził sobie wyjątkowo dobrze.

483
00:33:03,314 --> 00:33:06,275
Na suchym torze też był dobry,

484
00:33:06,359 --> 00:33:09,946
ale to w deszczu widać było dużą różnicę.

485
00:33:11,114 --> 00:33:15,868
Fangio radził sobie świetnie
zarówno na suchym jak i na mokrym torze.

486
00:33:16,995 --> 00:33:20,289
Zauważyliśmy też,
że zespół jest mniej ważny,

487
00:33:21,541 --> 00:33:22,583
gdy pada.

488
00:33:22,667 --> 00:33:24,210
Być może wynika to z tego,

489
00:33:24,293 --> 00:33:28,006
że wszystko robi się nieprzewidywalne
i zespół ma mniejszy wpływ

490
00:33:28,089 --> 00:33:32,301
na przebieg wyścigu.

491
00:33:37,640 --> 00:33:41,602
Nawet dzisiaj
jazda w deszczu jest trudniejsza.

492
00:33:42,395 --> 00:33:45,857
Nie wyobrażam sobie,
jak to wtedy wyglądało.

493
00:33:45,940 --> 00:33:50,528
Nie mieli nawet kasków z przyłbicą,
jeździli w samych goglach.

494
00:33:50,611 --> 00:33:53,781
Jestem przekonany,
że parowały jak szalone.

495
00:33:53,865 --> 00:33:55,825
Pewnie musieli je zdejmować.

496
00:33:56,492 --> 00:33:59,787
Po prostu zupełnie inny świat.

497
00:33:59,871 --> 00:34:03,833
Nie wyobrażam sobie tego.
Poza tym ryzyko, na które wystawiali oczy.

498
00:34:04,667 --> 00:34:05,501
Co za różnica.

499
00:34:06,127 --> 00:34:08,880
Pogoda to wciąż taki sam czynnik.

500
00:34:08,963 --> 00:34:11,924
Nigdy nie wiemy, co się stanie,

501
00:34:12,008 --> 00:34:15,178
bo najlepsi meteorologowie
nie potrafią przewidzieć,

502
00:34:15,261 --> 00:34:19,140
kiedy zacznie padać, jak będzie zimno,
jaka będzie wilgotność.

503
00:34:19,223 --> 00:34:20,933
To ważny czynnik,

504
00:34:21,017 --> 00:34:24,020
bo nie chcemy,
żeby sport stał się przewidywalny.

505
00:34:24,729 --> 00:34:27,815
Jak wszyscy wiemy,
wieczorna prognoza w wiadomościach

506
00:34:27,899 --> 00:34:31,194
nigdy nie sprawdza się w dniu wyścigu.

507
00:34:33,571 --> 00:34:37,158
Mimo ulewnych deszczy
Fangio wygrywa trudny wyścig.

508
00:34:37,241 --> 00:34:40,161
Zostaje tym samym liderem

509
00:34:40,244 --> 00:34:42,121
z przewagą dziewięciu punktów.

510
00:34:49,462 --> 00:34:52,965
GRAND PRIX MONAKO 1950
TOR MONTE CARLO

511
00:34:55,551 --> 00:34:57,929
Wyścig w Monte Carlo był bardzo ciekawy.

512
00:34:59,097 --> 00:35:00,556
Na dzień przed startem

513
00:35:01,891 --> 00:35:07,021
przeglądałem zdjęcia
w siedzibie lokalnego Automobilklubu.

514
00:35:07,396 --> 00:35:11,275
Zobaczyłem zdjęcia wypadku sprzed wojny.

515
00:35:12,026 --> 00:35:16,614
Mnóstwo samochodów
na zakręcie Tabac.

516
00:35:16,697 --> 00:35:19,242
Wysoka ściana
bardzo ograniczała widoczność.

517
00:35:19,742 --> 00:35:22,912
Jeden samochód na drugim, istny karambol.

518
00:35:22,995 --> 00:35:27,083
Jeden z kierowców stracił kontrolę,
a ci za nim w niego wjeżdżali.

519
00:35:28,417 --> 00:35:32,797
Miałem dobre auto, więc na początku
szybko wyszedłem na prowadzenie.

520
00:35:33,131 --> 00:35:37,510
Na drugim okrążeniu
zobaczyłem żółtą flagę.

521
00:35:37,593 --> 00:35:40,930
To był sygnał dla mnie,
bo żółta flaga oznacza,

522
00:35:41,305 --> 00:35:45,393
że trzeba uważać,
a ja ciągle miałem w pamięci to zdjęcie.

523
00:35:45,852 --> 00:35:48,604
Gdy dojechałem do Tabac,

524
00:35:49,021 --> 00:35:51,023
zobaczyłem mnóstwo aut.

525
00:35:51,524 --> 00:35:54,318
Mi udało się
powoli przejechać lewą stroną.

526
00:35:54,986 --> 00:35:57,405
Dzięki temu manewrowi

527
00:35:57,488 --> 00:35:59,532
mogłem kontynuować wyścig.

528
00:35:59,615 --> 00:36:01,701
Auta, które jechały akurat za mną,

529
00:36:01,784 --> 00:36:03,744
zrobiły dokładnie to samo.

530
00:36:04,370 --> 00:36:06,914
Wypadek wyeliminował osiem aut.

531
00:36:09,917 --> 00:36:14,422
Fangio zapisuje się na kartach historii,
wygrywając pierwszy wyścig w Monako

532
00:36:14,505 --> 00:36:16,757
w najwyższej klasie wyścigów.

533
00:36:17,717 --> 00:36:21,220
Argentyńczyk jest
jednym z najlepszych kierowców na świecie.

534
00:36:23,139 --> 00:36:26,475
Byłem zadowolony,
bo to moje pierwsze mistrzostwa,

535
00:36:27,226 --> 00:36:29,228
a miałem szansę je wygrać.

536
00:36:33,024 --> 00:36:36,944
GENOLIER, SZWAJCARIA

537
00:36:38,738 --> 00:36:41,824
Monako to mój pierwszy zagraniczny wyścig.

538
00:36:42,366 --> 00:36:45,494
Najważniejsza rzecz
miała miejsce już po wyścigu.

539
00:36:45,912 --> 00:36:49,123
Wygrałem,
ale ciągle siedziałem w samochodzie.

540
00:36:49,415 --> 00:36:52,418
Pierwszą osobą, która uścisnęła mi dłoń,

541
00:36:53,169 --> 00:36:55,046
był Juan Manuel Fangio.

542
00:36:55,129 --> 00:36:56,547
MISTRZ ŚWIATA

543
00:36:56,631 --> 00:36:58,341
Spełniło się moje marzenie,

544
00:36:59,050 --> 00:37:01,219
bo był moim największym bohaterem.

545
00:37:01,761 --> 00:37:04,013
Gdy zaczynałem karierę w Formule 1…

546
00:37:04,096 --> 00:37:05,223
MISTRZ ŚWIATA

547
00:37:05,306 --> 00:37:07,225
…Fangio był…

548
00:37:07,808 --> 00:37:12,063
Fangio był jak Bóg.

549
00:37:12,146 --> 00:37:14,023
Już wtedy był…

550
00:37:15,233 --> 00:37:20,154
to był gość,
uosobienie kierowcy Formuły 1.

551
00:37:20,613 --> 00:37:23,282
Gdy akurat prowadziłem zwykłe auto

552
00:37:23,366 --> 00:37:27,203
i zatrzymywała mnie policja,
to zawsze mówili:

553
00:37:27,286 --> 00:37:29,247
„Myślisz, że jesteś jak Fangio?”.

554
00:37:29,330 --> 00:37:31,624
Nawet żona mi to kiedyś powiedziała,

555
00:37:31,707 --> 00:37:34,418
a ścigałem się już w Formule 1.

556
00:37:34,752 --> 00:37:38,005
Był dla nas żywą legendą.

557
00:37:38,089 --> 00:37:39,382
Chodzącym mitem.

558
00:37:39,465 --> 00:37:41,384
Nie da się tego wytłumaczyć.

559
00:37:41,801 --> 00:37:47,598
Po nim
już nigdy nie było takiego kierowcy.

560
00:37:52,436 --> 00:37:57,650
W 1951 Fangio rozpoczął
drugi sezon w Alfie Romeo.

561
00:37:58,234 --> 00:38:02,363
W 1950
skończył na drugim miejscu za Fariną.

562
00:38:02,822 --> 00:38:07,660
Tym razem mieli konkurować z Ferrari,

563
00:38:08,119 --> 00:38:11,622
gdzie jeździł jego przyjaciel,
Froilán González

564
00:38:12,123 --> 00:38:17,712
i jeden z najlepszych kierowców epoki,
czyli Ascari.

565
00:38:18,421 --> 00:38:23,217
To był dla niego trudny rok,
bo był już znany,

566
00:38:23,301 --> 00:38:27,013
ale musiał udowodnić,
że jest w stanie zdobyć mistrzostwo.

567
00:38:28,347 --> 00:38:31,142
GRAND PRIX BARCELONY 1951
TOR PEDRALBES

568
00:38:31,225 --> 00:38:34,770
Dziś w Barcelonie
rozstrzygną się losy mistrzostwa świata.

569
00:38:34,854 --> 00:38:36,939
To ostatnie Grand Prix w tym roku.

570
00:38:37,023 --> 00:38:39,233
Wielu ciągle ma szansę na tytuł.

571
00:38:39,317 --> 00:38:42,069
Urodzony w Balcarce wicemistrz świata,

572
00:38:42,153 --> 00:38:44,196
Juan Fangio, jedzie alfą romeo.

573
00:38:44,280 --> 00:38:46,991
Froilán González jedzie ferrari.

574
00:38:47,074 --> 00:38:48,743
Obaj mają szansę na tytuł,

575
00:38:48,826 --> 00:38:54,332
ale faworytem jest Włoch Ascari,
który wygrał dwa poprzednie wyścigi.

576
00:38:55,750 --> 00:38:57,043
Podczas wyścigu

577
00:38:57,752 --> 00:39:00,338
mieliśmy dużo problemów z autem.

578
00:39:00,421 --> 00:39:02,631
Alfa zrobiła samochód z osią de Dion.

579
00:39:03,674 --> 00:39:06,469
Poza tym mieliśmy dwa równoległe baki,

580
00:39:06,552 --> 00:39:09,055
żeby pozostałe zespoły myślały,

581
00:39:09,138 --> 00:39:10,765
że nie musimy robić przerw.

582
00:39:11,724 --> 00:39:12,892
Tak nie było.

583
00:39:13,893 --> 00:39:15,478
Oto decydujący wyścig.

584
00:39:18,105 --> 00:39:19,940
Co za start Ascariego!

585
00:39:20,024 --> 00:39:22,651
Wyprzedza Fangio
i wychodzi na prowadzenie.

586
00:39:22,735 --> 00:39:24,737
Froilán trzeci, Farina czwarty.

587
00:39:24,820 --> 00:39:26,447
Żadnego wypadku na starcie!

588
00:39:30,159 --> 00:39:33,162
Ferrari popełniło wtedy jeden błąd:

589
00:39:33,245 --> 00:39:35,122
żeby jechać moim tempem

590
00:39:35,206 --> 00:39:38,501
musieli naprawdę żyłować swój samochód.

591
00:39:39,210 --> 00:39:43,047
Opony im pękały,
więc korzystali z mniejszych opon.

592
00:39:44,548 --> 00:39:47,718
Próbowali jechać moim tempem,
przez co zostali z tyłu.

593
00:39:48,511 --> 00:39:52,390
Udało mi się dojechać, zmienić opony
i utrzymać prowadzenie.

594
00:39:53,391 --> 00:39:56,769
Ascari kończy wyścig!
Ferrari zaczyna się poddawać.

595
00:39:57,103 --> 00:40:00,439
Alfetta Fangio wprost leci,
jest minutę przed Froilánem.

596
00:40:00,523 --> 00:40:02,942
Jeśli utrzyma pozycję, będzie mistrzem.

597
00:40:03,025 --> 00:40:08,406
Historyczne zwycięstwo Argentyńczyka!
Ostatnie okrążenie! Flaga w szachownicę!

598
00:40:08,489 --> 00:40:12,451
Oto Fangio! Mistrz świata Fangio!

599
00:40:12,535 --> 00:40:15,663
Juan Manuel Fangio
zostaje mistrzem świata!

600
00:40:16,956 --> 00:40:20,584
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

601
00:40:21,669 --> 00:40:24,713
Gdy przejeżdżasz linię końcową i widzisz,

602
00:40:24,797 --> 00:40:27,675
że jesteś mistrzem,
wszystko staje się prawdziwe.

603
00:40:27,758 --> 00:40:30,344
Ta ciężka praca

604
00:40:30,719 --> 00:40:32,847
i wszystko, przez co przeszedłeś,

605
00:40:33,973 --> 00:40:35,349
miało…

606
00:40:35,433 --> 00:40:37,351
sens.

607
00:40:37,810 --> 00:40:40,855
Warto było przejść przez ten ból.

608
00:40:41,730 --> 00:40:45,359
Gdy tylko przekraczasz linię mety
i zostajesz mistrzem,

609
00:40:46,318 --> 00:40:48,529
wkraczasz do innego świata.

610
00:40:49,113 --> 00:40:50,823
Twoje życie się zmienia.

611
00:40:53,576 --> 00:40:54,952
To było rozczarowujące…

612
00:40:55,828 --> 00:41:01,125
dla tych, którzy zadawali pytania,
bo każdy spodziewał się wielkiej radości,

613
00:41:01,792 --> 00:41:03,794
wielkich emocji, a było na odwrót.

614
00:41:04,295 --> 00:41:07,840
Nauczyłem się już wtedy
odseparowywać emocje.

615
00:41:08,549 --> 00:41:11,093
Dopiero po trzech dniach

616
00:41:11,677 --> 00:41:14,805
naprawdę dotarło do mnie,
że jestem mistrzem świata.

617
00:41:15,764 --> 00:41:19,268
Następnego ranka
trochę się to do mnie przebiło,

618
00:41:19,351 --> 00:41:23,856
gdy schodziłem po schodach
w hotelu Villa d’Este nad jeziorem Como.

619
00:41:24,690 --> 00:41:30,988
Media szalały, więc konsjerż starał się
załatwić mi rezerwację na późniejszy lot.

620
00:41:33,073 --> 00:41:37,786
Schodziłem po schodach,
a on krzyczał na ludzi z lotniska,

621
00:41:37,870 --> 00:41:39,288
że muszą to zrobić,

622
00:41:39,371 --> 00:41:42,208
bo to rezerwacja dla Jackiego Stewarta,

623
00:41:42,291 --> 00:41:43,792
mistrza świata.

624
00:41:44,627 --> 00:41:46,754
Nagle pomyślałem: „Rany”.

625
00:41:48,297 --> 00:41:50,799
Mistrzem świata zostaje Nico Rosberg.

626
00:41:51,467 --> 00:41:55,387
Dla tej chwili
warto było się ścigać przez prawie 20 lat.

627
00:41:55,471 --> 00:41:58,599
Zawsze chodziło o zdobycie mistrzostwa.

628
00:41:58,974 --> 00:42:03,395
Wszystko zeszło się w jednym momencie.
Wspomnienia, ciężka praca, wszystko.

629
00:42:03,479 --> 00:42:07,566
Ta chwila radości
z rodziną i przyjaciółmi.

630
00:42:07,650 --> 00:42:11,904
Poza tym wiedziałem, że to moja spuścizna.
To coś, co zostanie na zawsze.

631
00:42:18,202 --> 00:42:22,498
Dwa wypadki, w których brałem udział,
miały tę samą przyczynę.

632
00:42:23,165 --> 00:42:24,250
Byłem wyczerpany.

633
00:42:25,751 --> 00:42:29,255
Nikt nie powinien
wtedy prowadzić samochodu.

634
00:42:30,548 --> 00:42:33,759
ULSTER TOURIST TROPHY 1952, IRLANDIA

635
00:42:35,010 --> 00:42:38,806
W sobotę ścigałem się w Irlandii.

636
00:42:40,391 --> 00:42:42,726
Ale obiecałem już,

637
00:42:43,894 --> 00:42:45,646
że w niedzielę będę w Monzie.

638
00:42:46,981 --> 00:42:52,027
Miałem lecieć prywatnym samolotem
razem z Prince Birą.

639
00:42:52,361 --> 00:42:53,737
Miał mnie podrzucić.

640
00:42:54,363 --> 00:42:56,615
Skończyło się na tym,

641
00:42:57,074 --> 00:43:00,327
że jego auto się zepsuło,
a do tego była burza.

642
00:43:01,370 --> 00:43:05,207
Gdy kończyłem wyścig, on już był w drodze.

643
00:43:06,000 --> 00:43:10,879
Razem z Rosierem i innymi kierowcami
polecieliśmy innym lotem.

644
00:43:11,714 --> 00:43:12,673
Najpierw Londyn.

645
00:43:13,424 --> 00:43:14,258
Dopiero tam…

646
00:43:15,301 --> 00:43:17,177
zacząłem szukać transportu,

647
00:43:17,261 --> 00:43:19,513
który przewiózłby mnie do Włoch.

648
00:43:19,888 --> 00:43:21,140
Ruszyliśmy do Paryża.

649
00:43:22,182 --> 00:43:25,728
Tam byliśmy o północy,
więc pociągi już nie jeździły,

650
00:43:26,270 --> 00:43:30,482
ale pożyczyłem samochód
i ruszyłem w dalszą drogę.

651
00:43:36,822 --> 00:43:39,366
Wtedy nie mieliśmy jeszcze tunelu,

652
00:43:39,825 --> 00:43:43,078
więc musiałem jechać przez góry.

653
00:43:43,912 --> 00:43:46,665
W Monzie byłem w niedzielę o 14.

654
00:43:47,374 --> 00:43:49,376
Wyścig zaczynał się o 14.30.

655
00:43:51,003 --> 00:43:53,631
GRAND PRIX WŁOCH 1952
MONZA

656
00:43:53,714 --> 00:43:58,344
Kierowcy są już gotowi.
Z pierwszej linii startują Farina i Simón.

657
00:43:58,427 --> 00:44:01,221
Aktualny mistrz, Juan Manuel Fangio,

658
00:44:01,305 --> 00:44:05,392
startuje z ostatniej pozycji,
bo nie brał udziału w kwalifikacjach.

659
00:44:06,769 --> 00:44:09,021
Musiałem zacząć z samego końca.

660
00:44:09,563 --> 00:44:12,983
Na drugim albo trzecim okrążeniu

661
00:44:13,651 --> 00:44:16,904
bardzo szybko wyprzedzałem.

662
00:44:17,571 --> 00:44:20,449
Fangio pędzi
i wyprzedza kolejne samochody.

663
00:44:21,241 --> 00:44:25,204
Był zmuszony jechać po wewnętrznej
i traci kontrolę na Lesmo.

664
00:44:32,169 --> 00:44:37,549
Obudziłem się
jakieś trzy godziny później w szpitalu.

665
00:44:42,179 --> 00:44:46,517
Gdy zaczynasz karierę w Formule 1,
zdajesz sobie sprawę,

666
00:44:47,976 --> 00:44:53,691
że czekają na ciebie niebezpieczeństwa.
Coś zawsze może ci się stać.

667
00:44:54,566 --> 00:44:58,779
Gdy podpisujesz umowę z superlicencją,
gdy idziesz na wyścig,

668
00:44:59,363 --> 00:45:01,657
wiesz, że możesz nawet zginąć.

669
00:45:02,157 --> 00:45:04,618
W naszych czasach

670
00:45:04,702 --> 00:45:07,788
w F1 ginęło wielu kierowców.

671
00:45:08,080 --> 00:45:12,918
Według danych Auto Motor und Sport

672
00:45:14,253 --> 00:45:15,671
zginęło wtedy

673
00:45:16,463 --> 00:45:19,633
65 kierowców Formuły 1.

674
00:45:19,967 --> 00:45:21,593
Sześćdziesięciu pięciu.

675
00:45:22,219 --> 00:45:26,265
Co rok dwóch, trzech, a nawet czterech.
Każdego roku.

676
00:45:26,682 --> 00:45:31,937
Pewnego wieczoru policzyliśmy z żoną,
że spośród przyjaciół,

677
00:45:32,020 --> 00:45:34,982
którzy z nami podróżowali,
mieszkali i jeździli,

678
00:45:35,065 --> 00:45:36,900
57 zginęło.

679
00:45:38,110 --> 00:45:39,236
To niedorzeczne.

680
00:45:39,611 --> 00:45:42,364
Dzisiejsi kierowcy o tym nie wiedzą.

681
00:45:42,448 --> 00:45:44,742
Ludzie już nie umierają na wyścigach.

682
00:45:44,825 --> 00:45:48,203
To nie znaczy, że nigdy nie umrą,
ryzyko się nie zmienia,

683
00:45:48,746 --> 00:45:50,706
prędkość i cała reszta pozostaje,

684
00:45:50,789 --> 00:45:54,334
ale teraz kokpit bolidu F1
to klatka ochronna.

685
00:45:55,627 --> 00:46:00,549
Aureola bez dwóch zdań rozwiązała problem,

686
00:46:00,632 --> 00:46:04,219
przez który zginął zarówno Senna,
jak i inni kierowcy.

687
00:46:04,595 --> 00:46:07,973
Jest bezpieczniej,
ale to ciągle ta sama bestia.

688
00:46:08,974 --> 00:46:12,603
Maszyna się zmieniła,
ale ciągle ściga się ten sam typ ludzi.

689
00:46:15,647 --> 00:46:21,028
Zrozumiałem, że mógłbym zginąć
i nawet się nie zorientować.

690
00:46:21,862 --> 00:46:23,989
Niewiele nas dzieli od śmierci.

691
00:46:25,574 --> 00:46:31,121
Więc w takich okolicznościach,
gdy odzyskuje się przytomność,

692
00:46:31,205 --> 00:46:34,875
gdy wraca się do świata,
zdajesz sobie sprawę z tego,

693
00:46:35,501 --> 00:46:39,421
że śmierć nie jest smutna
i nie masz czasu, by o niej myśleć.

694
00:46:46,553 --> 00:46:49,181
Zaczął się sezon 1953.

695
00:46:49,681 --> 00:46:54,561
To był trudny sezon, bo po wypadku
bardzo ciężko jest z powrotem wejść w…

696
00:46:55,354 --> 00:46:57,856
rytm wyścigów.

697
00:46:57,940 --> 00:46:59,358
Poza tym

698
00:46:59,858 --> 00:47:04,446
W Argentynie, Holandii i Belgii
miał problemy z samochodem,

699
00:47:04,530 --> 00:47:07,407
przez co nie kończył wyścigów.

700
00:47:07,950 --> 00:47:11,328
Potem jego szczęście się odmieniło.

701
00:47:11,870 --> 00:47:14,915
We Francji, Anglii i Niemczech był drugi.

702
00:47:15,541 --> 00:47:19,211
Ostatni wyścig był najtrudniejszy,
bo odbywał się w Monzie.

703
00:47:19,294 --> 00:47:22,798
To właśnie tam miał tak poważny wypadek.

704
00:47:23,549 --> 00:47:25,592
Musiał udowodnić sobie i ludziom,

705
00:47:25,676 --> 00:47:30,013
że ciągle jest równie utalentowany
co przed wypadkiem.

706
00:47:32,099 --> 00:47:35,644
Autodrom w Monzie, 1953 rok.

707
00:47:35,978 --> 00:47:39,398
Sto tysięcy osób ogląda
najbardziej prestiżowy z wyścigów,

708
00:47:39,481 --> 00:47:41,149
Grand Prix Włoch.

709
00:47:41,441 --> 00:47:45,487
Na przedzie z numerem szóstym
były mistrz świata, Farina.

710
00:47:45,946 --> 00:47:48,991
Fangio, kolejny były mistrz,
startuje z numerem 50.

711
00:47:49,074 --> 00:47:52,452
Obecny mistrz, Alberto Ascari,
startuje z czwórką.

712
00:47:53,912 --> 00:47:56,957
GRAND PRIX WŁOCH 1953
MONZA

713
00:47:58,917 --> 00:48:01,253
Pierwszy raz spotkałem Fangio w Monzy

714
00:48:01,545 --> 00:48:05,048
podczas Grand Prix we wrześniu 1953.

715
00:48:05,674 --> 00:48:09,428
Pracowałem akurat w boksie.

716
00:48:10,012 --> 00:48:14,641
Był tam Fangio, Marimón,
jeden z jego uczniów,

717
00:48:15,017 --> 00:48:16,602
Menditeguy i Mieres.

718
00:48:16,685 --> 00:48:19,104
Ciągle wymieniali się pozycjami.

719
00:48:20,063 --> 00:48:23,775
Raz Fangio na pierwszej, potem Ascari.

720
00:48:23,859 --> 00:48:25,110
Na ostatnim okrążeniu

721
00:48:25,193 --> 00:48:26,570
to Ascari był pierwszy,

722
00:48:27,195 --> 00:48:30,490
ale źle wszedł w zakręt,
bo Fangio stale wywierał presję.

723
00:48:30,574 --> 00:48:33,660
Wyleciał z toru,
a Fangio go wyprzedził i wygrał.

724
00:48:36,455 --> 00:48:39,333
To ten zakręt
zadecydował o losach wyścigu.

725
00:48:39,833 --> 00:48:40,667
Pomyślałem:

726
00:48:41,209 --> 00:48:43,962
„Jeśli zrezygnuję z szerokiego toru,

727
00:48:44,046 --> 00:48:48,675
to nie dam się wyprzedzić na wyjściu,
a na prostej moje auto jest szybsze”.

728
00:48:48,759 --> 00:48:52,804
Czekałem na ostatnie okrążenie,
żeby ich zaskoczyć i nie ryzykować.

729
00:48:52,888 --> 00:48:55,933
Spróbowałem, udało się i wygrałem.

730
00:48:56,558 --> 00:48:58,644
Ascari wchodzi w ostatni zakręt,

731
00:48:58,727 --> 00:49:01,271
a tuż za nim szybszy na prostych Fangio.

732
00:49:01,355 --> 00:49:04,066
Fangio wyprzedza Ascariego.

733
00:49:04,149 --> 00:49:07,945
Fangio kończy na pierwszym miejscu!
Co za szybkość! Co za moc!

734
00:49:08,028 --> 00:49:10,322
Fangio znowu jest mistrzem świata!

735
00:49:24,962 --> 00:49:30,384
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

736
00:49:30,509 --> 00:49:33,136
Nigdy nie miałem z nikim problemu.

737
00:49:34,262 --> 00:49:38,225
Wręcz powiedziałbym,
że żadna z moich rywalizacji

738
00:49:38,725 --> 00:49:41,269
nie była rywalizacją
na poziomie osobistym.

739
00:49:42,062 --> 00:49:46,483
Rywalizowaliśmy tylko na torze,
nigdy poza nim.

740
00:49:52,864 --> 00:49:57,953
To był rok 1954,

741
00:49:58,745 --> 00:50:04,084
Właśnie wtedy Mercedes-Benz
wrócił do historii wyścigów

742
00:50:04,543 --> 00:50:08,630
dzięki sławnemu kierowcy,
jakim był Neubauer.

743
00:50:09,297 --> 00:50:13,051
Dla niego
liczyło się tylko dwóch zawodników.

744
00:50:13,135 --> 00:50:16,179
Uważał, że najlepszym kierowcą

745
00:50:16,680 --> 00:50:18,223
był Juan Manuel Fangio.

746
00:50:18,640 --> 00:50:20,475
Drugi był Karl Kling.

747
00:50:20,559 --> 00:50:24,604
Obaj mieli ugruntowaną pozycję,
a do tego doszedłem ja.

748
00:50:29,943 --> 00:50:32,446
Fangio wyróżnia się też dlatego,

749
00:50:32,529 --> 00:50:35,032
że potrafił wygrywać

750
00:50:35,115 --> 00:50:37,117
w barwach różnych zespołów.

751
00:50:37,576 --> 00:50:40,829
Myśląc jakościowo o tym,
kto był najlepszym kierowcą,

752
00:50:40,912 --> 00:50:45,667
musimy stawiać Fangio
razem z Schumacherem i Hamiltonem.

753
00:50:46,877 --> 00:50:50,297
Ale Schumacher
spędził większość kariery w Ferrari.

754
00:50:51,089 --> 00:50:54,634
Gdy wrócił z emerytury do Mercedesa,
radził sobie gorzej.

755
00:50:55,927 --> 00:50:59,389
Hamilton też od dawna jest w Mercedesie,

756
00:50:59,473 --> 00:51:01,850
a to bardzo mocny zespół.

757
00:51:01,975 --> 00:51:05,479
Fangio był inny,
on jeździł dla czterech różnych zespołów

758
00:51:05,562 --> 00:51:07,689
i wygrywał w każdym z nich.

759
00:51:08,273 --> 00:51:11,068
Nikt tego wyczynu nie powtórzył.

760
00:51:11,526 --> 00:51:15,322
Dziś zespoły są jeszcze ważniejsze,
więc szanse są niewielkie.

761
00:51:17,991 --> 00:51:20,410
MUZEUM MERCEDESA
STUTTGART, NIEMCY

762
00:51:24,206 --> 00:51:26,124
Fangio to historia Mercedesa.

763
00:51:26,458 --> 00:51:29,586
Zapytajcie dowolnego fana Formuły 1,

764
00:51:29,878 --> 00:51:32,798
kto jest
najsławniejszym kierowcą Mercedesa,

765
00:51:33,090 --> 00:51:37,677
a Fangio na pewno pojawi się na liście
tuż obok Lewisa Hamiltona.

766
00:51:38,136 --> 00:51:40,806
Tylko pięciu kierowców
wygrało Grand Prix F1

767
00:51:40,889 --> 00:51:42,182
w bolidzie Mercedesa.

768
00:51:42,265 --> 00:51:46,269
Fangio, Hamilton, Moss, Rosberg i Bottas.

769
00:51:46,353 --> 00:51:51,608
To mały i bardzo ekskluzywny
klub kierowców.

770
00:51:53,485 --> 00:51:55,779
W warsztacie w Reims

771
00:51:55,862 --> 00:51:57,948
nowe mercedesy W196

772
00:51:58,031 --> 00:52:00,784
szykują się na swój debiut

773
00:52:00,867 --> 00:52:02,369
w Grand Prix Francji.

774
00:52:03,328 --> 00:52:05,163
Oto numer jeden Mercedesa.

775
00:52:05,247 --> 00:52:08,166
Mistrz świata z 1951, Juan Manuel Fangio.

776
00:52:09,042 --> 00:52:10,210
W Mercedesie

777
00:52:10,293 --> 00:52:13,713
jedna rzecz
odróżniała nas od całej reszty.

778
00:52:16,258 --> 00:52:20,262
Każdy kierowca miał trzech mechaników.

779
00:52:21,263 --> 00:52:24,057
Tylko dla siebie. Nie zmieniali się.

780
00:52:25,142 --> 00:52:28,520
Trzech dla mnie, trzech dla Klinga,
trzech dla Hermanna.

781
00:52:30,105 --> 00:52:32,399
Byliśmy dzięki temu bardziej zżyci.

782
00:52:35,944 --> 00:52:38,613
I wystartowali,
Mercedes wraca do wyścigów.

783
00:52:39,781 --> 00:52:42,534
Ten piękny widok
podziwiamy z Dunlop Bridge.

784
00:52:42,617 --> 00:52:45,203
Mercedesy prowadzone przez Fangio i Klinga

785
00:52:45,287 --> 00:52:46,955
już oddalają się od reszty.

786
00:52:54,713 --> 00:52:58,967
Na ostatnim okrążeniu
przedwojenny as Mercedesa, Hermann Lang,

787
00:52:59,050 --> 00:53:02,888
przygląda się, jak Fangio wygrywa
z przewagą 1/10 sekundy.

788
00:53:02,971 --> 00:53:05,557
Mercedes wrócił! I to w jakim stylu!

789
00:53:08,351 --> 00:53:11,897
Napisaliśmy razem z Carozzo książkę,

790
00:53:12,898 --> 00:53:16,109
w której cały rozdział
poświęciłem szczęściu.

791
00:53:16,943 --> 00:53:18,403
I przeznaczeniu.

792
00:53:20,197 --> 00:53:23,992
To jasne, że trzeba mu pomóc.
Przeznaczenie nie działa samo.

793
00:53:24,409 --> 00:53:26,786
Nie przyjdzie do ciebie ot tak.

794
00:53:27,162 --> 00:53:29,372
Ale wierzę, że wszyscy idziemy drogą,

795
00:53:29,873 --> 00:53:33,543
która została nam wcześniej wyznaczona.

796
00:53:34,711 --> 00:53:38,131
GRAND PRIX NIEMIEC 1954
NÜRBURGRING

797
00:53:40,884 --> 00:53:44,679
Onofre Marimón, syn Domingo Marimóna,
dobrego przyjaciela Fangio,

798
00:53:45,096 --> 00:53:48,183
był jego uczniem na europejskich torach.

799
00:53:48,767 --> 00:53:51,394
Na jednym z nich, na Nürburgringu,

800
00:53:51,478 --> 00:53:54,397
który jest
jednym z najtrudniejszych torów świata,

801
00:53:54,481 --> 00:53:57,192
za względu na przewyższenia,
zakręty i długość,

802
00:53:57,734 --> 00:54:01,655
Juan poprosił Onofre,
żeby ten na niego zaczekał,

803
00:54:01,988 --> 00:54:04,574
bo chciał z nim omówić pewne szczegóły.

804
00:54:04,658 --> 00:54:07,744
Miał obsesję na punkcie detali.

805
00:54:07,827 --> 00:54:10,205
Przychodził na tor parę dni wcześniej.

806
00:54:10,288 --> 00:54:13,250
Po krótszych torach jeździł na rowerze,

807
00:54:13,333 --> 00:54:17,337
a po dłuższych,
takich jak Spa albo Nürburgring

808
00:54:17,420 --> 00:54:19,339
jeździł na motocyklu.

809
00:54:19,422 --> 00:54:24,135
Wszystko po to, żeby zapamiętać trasę,

810
00:54:24,219 --> 00:54:30,308
żeby wiedzieć,
którędy jechać i którędy wyprzedzać.

811
00:54:30,392 --> 00:54:33,853
Uczył się tego
wiele dni wcześniej i chciał,

812
00:54:34,354 --> 00:54:37,565
żeby inni robili to samo.

813
00:54:40,485 --> 00:54:45,490
Niestety, gdy Fangio dotarł na tor,
Onofre był już w samochodzie.

814
00:54:46,074 --> 00:54:50,453
Na zjeździe wyleciał z trasy i umarł.

815
00:54:58,586 --> 00:54:59,921
Zielone piekło.

816
00:55:00,005 --> 00:55:03,675
Ciągle tak się mówi, nazwa jest aktualna.

817
00:55:04,050 --> 00:55:08,013
Na Nürburgringu nie zawsze widać auta,
które wylatują z trasy.

818
00:55:08,596 --> 00:55:13,810
Mogło polecieć nawet 30 metrów w dół
albo wlecieć w drzewa.

819
00:55:13,893 --> 00:55:15,437
Nigdy nie wiadomo.

820
00:55:21,735 --> 00:55:27,282
Marimón był zawsze radosny.
Ten chłopak kochał życie.

821
00:55:27,365 --> 00:55:30,785
Był bardzo przystojny i szczęśliwy.

822
00:55:31,119 --> 00:55:34,998
Uczył się od Fangio i Gonzáleza,

823
00:55:35,081 --> 00:55:37,625
to oni byli jego mentorami.

824
00:55:38,293 --> 00:55:41,046
Mam zdjęcie zrobione po jego śmierci.

825
00:55:41,129 --> 00:55:46,384
Fangio przytula Gonzáleza i obaj płaczą.

826
00:55:46,468 --> 00:55:49,179
To była dla nich wielka tragedia.

827
00:55:57,645 --> 00:56:00,982
Moim zdaniem
przeznaczenie jest z góry ustalone.

828
00:56:01,649 --> 00:56:03,401
Umieramy w swoim czasie.

829
00:56:07,113 --> 00:56:09,199
To była zupełnie inna atmosfera.

830
00:56:09,532 --> 00:56:12,202
To była nerwowa grupa ludzi.

831
00:56:13,161 --> 00:56:14,913
Przyjaźniliśmy się.

832
00:56:15,580 --> 00:56:17,499
Byliśmy naprawdę blisko.

833
00:56:17,582 --> 00:56:20,710
Jim Clark
był jednym z moich najlepszych przyjaciół.

834
00:56:20,794 --> 00:56:23,922
Przez lata mieszkaliśmy razem w Londynie.

835
00:56:24,589 --> 00:56:26,966
Razem podróżowaliśmy.

836
00:56:27,509 --> 00:56:29,636
Jochen Rindt, to też mój przyjaciel.

837
00:56:29,969 --> 00:56:34,933
Wszyscy moi przyjaciele
zginęli w trakcie wyścigów.

838
00:56:35,350 --> 00:56:41,147
Auta były bardzo delikatne,
a przeszkody niedorzeczne.

839
00:56:41,940 --> 00:56:43,358
Pamiętam, że…

840
00:56:44,234 --> 00:56:47,070
Elio był jednym z moich
najlepszych przyjaciół.

841
00:56:47,153 --> 00:56:49,823
Jak Gilles i Patrick.

842
00:56:50,698 --> 00:56:52,200
I on…

843
00:56:52,283 --> 00:56:53,910
zginął na moich oczach.

844
00:56:53,993 --> 00:56:56,913
Byliśmy sami na torze Le Castellet,

845
00:56:56,996 --> 00:56:58,373
testowaliśmy auta.

846
00:56:59,040 --> 00:57:01,835
Nagle stracił tylne skrzydło.

847
00:57:01,918 --> 00:57:05,213
Byłem tuż za nim,
więc widziałem ślady na ziemi.

848
00:57:06,047 --> 00:57:08,049
Obróciło go na torze.

849
00:57:08,133 --> 00:57:09,801
Potem zobaczyłem jego bolid.

850
00:57:10,385 --> 00:57:14,180
Był do góry nogami,
przód dotykał bariery,

851
00:57:14,264 --> 00:57:16,516
a skrzydło leżało prawie na drzewie.

852
00:57:17,016 --> 00:57:18,268
Podjechałem tam.

853
00:57:18,810 --> 00:57:22,021
Był pod samochodem, ciągle się ruszał.

854
00:57:22,647 --> 00:57:28,361
Nie mógł wyjść.
Chciałem przesunąć siedzenie,

855
00:57:28,445 --> 00:57:29,988
ale auto się zapaliło.

856
00:57:30,071 --> 00:57:35,034
Nie mogłem tam zostać
przez temperaturę i dym.

857
00:57:35,535 --> 00:57:36,411
I…

858
00:57:36,995 --> 00:57:39,873
Ten jeden raz mi wystarczył.

859
00:57:41,207 --> 00:57:44,711
Wróciłem wtedy, myśląc: „Czemu to robię?”.

860
00:57:45,503 --> 00:57:48,465
Nie wiedziałem, że Ayrton umarł.

861
00:57:49,466 --> 00:57:53,470
Dowiedziałem się
dopiero pod koniec konferencji.

862
00:57:53,845 --> 00:57:59,601
Byłem w szoku,
bo w 1993 był moim kolegą z zespołu.

863
00:58:00,518 --> 00:58:04,814
Gdy zginął na Imoli w 1994…

864
00:58:05,231 --> 00:58:06,691
To była straszna chwila.

865
00:58:06,774 --> 00:58:08,151
Wróciłem do Monako,

866
00:58:09,027 --> 00:58:11,613
poszedłem do mieszkania…

867
00:58:12,906 --> 00:58:14,782
i wieczorem zapaliłem świeczkę.

868
00:58:15,992 --> 00:58:18,286
Siedziałem wtedy całkiem sam

869
00:58:18,620 --> 00:58:21,456
i rozmyślałem o nim.

870
00:58:21,539 --> 00:58:24,667
To była bardzo trudna chwila.

871
00:58:30,215 --> 00:58:33,384
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

872
00:58:43,353 --> 00:58:45,855
Pojechał na stary kontynent w 1949 roku,

873
00:58:45,939 --> 00:58:50,235
żeby stanąć na czele pierwszego
międzynarodowego zespołu z Argentyny.

874
00:58:50,318 --> 00:58:53,279
Jego sukces
w najwyższej kategorii wyścigów

875
00:58:53,363 --> 00:58:54,489
jest niepodważalny.

876
00:58:55,114 --> 00:58:57,909
Juan Manuel Fangio to nie tylko kierowca.

877
00:58:57,992 --> 00:59:00,495
Widzieliśmy, jak wygrywa na każdym torze.

878
00:59:01,704 --> 00:59:05,917
Jeszcze długo będzie miał miejsce
w historii sportu naszego kraju,

879
00:59:06,000 --> 00:59:08,336
bo właśnie zdobył drugie mistrzostwo.

880
00:59:08,419 --> 00:59:10,588
Tym razem w zespole Mercedesa.

881
00:59:11,923 --> 00:59:14,717
Cała Argentyna wita go owacją na stojąco.

882
00:59:14,801 --> 00:59:21,099
Cieszymy się z jego sukcesów,
ale czekamy z niepokojem na sezon 1955.

883
00:59:21,599 --> 00:59:24,435
Pierwszy wyścig sezonu
odbędzie się w Argentynie.

884
00:59:27,689 --> 00:59:32,068
Panie i panowie,
witam na Grand Prix Argentyny.

885
00:59:33,319 --> 00:59:35,363
GRAND PRIX ARGENTYNY 1955

886
00:59:35,446 --> 00:59:38,324
Uwaga całego świata
skupia się na Buenos Aires.

887
00:59:38,408 --> 00:59:42,495
Najlepsi kierowcy świata
zawalczą 17 października

888
00:59:42,579 --> 00:59:47,000
na trzecim Grand Prix Argentyny
o punkty do klasyfikacji generalnej.

889
00:59:47,542 --> 00:59:49,460
Oto słynny zespół Mercedes-Benz.

890
00:59:49,544 --> 00:59:52,297
To u nich jeździ Fangio,
mistrz świata 1954.

891
00:59:54,340 --> 00:59:55,758
W Buenos Aires

892
00:59:56,342 --> 00:59:59,887
zespół składał się z Fangio, Klinga,

893
01:00:00,388 --> 01:00:02,473
Stirlinga Mossa i mnie.

894
01:00:02,557 --> 01:00:04,892
Flaga naszego kraju…

895
01:00:05,018 --> 01:00:08,396
Pierwszy raz
widziałem Stirlinga Mossa na torze.

896
01:00:10,648 --> 01:00:13,693
Bardzo go szanowałem,

897
01:00:14,193 --> 01:00:15,987
bo mierzył się z najlepszymi.

898
01:00:17,280 --> 01:00:18,364
A później,

899
01:00:18,906 --> 01:00:22,869
na kolejnych wyścigach,
zaczynaliśmy się przyjaźnić.

900
01:00:23,661 --> 01:00:26,664
Był jednym z moich najlepszych przyjaciół.

901
01:00:28,333 --> 01:00:29,667
To najlepszy lider,

902
01:00:29,751 --> 01:00:33,588
z jakim pracowałem, ale to jasne,
bo to najlepszy kierowca świata.

903
01:00:33,671 --> 01:00:39,260
Poza tym był wspaniałym człowiekiem
i z radością za nim jeździłem.

904
01:00:40,178 --> 01:00:43,556
Nigdy nie zajeżdżał drogi,
nie sypał ziemi,

905
01:00:43,640 --> 01:00:46,142
zawsze ustawiał się tak jak należy.

906
01:00:46,768 --> 01:00:51,522
Jazda z tak dobrym kierowcą
była wspaniałym doświadczeniem.

907
01:00:55,818 --> 01:00:58,988
Mieliśmy cztery auta wyścigowe.

908
01:00:59,489 --> 01:01:03,618
Ale temperatura w Argentynie

909
01:01:03,701 --> 01:01:05,828
była zaskakująco wysoka.

910
01:01:05,912 --> 01:01:07,121
Wydaje mi się,

911
01:01:07,622 --> 01:01:10,291
że to był styczeń.

912
01:01:11,084 --> 01:01:12,710
Zacząłem się obawiać,

913
01:01:13,169 --> 01:01:17,465
że dostanę udaru.

914
01:01:17,924 --> 01:01:21,302
Wielki mistrz bierze każdy zakręt
z wielkim spokojem.

915
01:01:21,386 --> 01:01:24,681
Przez temperaturę
wielu kierowców trzyma się tyłu stawki.

916
01:01:25,056 --> 01:01:29,143
Miejsce styku opony z nawierzchnią
osiąga temperaturę nawet 55 stopni.

917
01:01:30,478 --> 01:01:33,106
Moss miał duży problem,

918
01:01:33,189 --> 01:01:38,319
musiał w pewnym momencie
zatrzymać się na środku toru,

919
01:01:38,403 --> 01:01:43,241
nie udało mu się nawet zjechać do boksu.

920
01:01:43,658 --> 01:01:46,911
Wiedziałem, że muszę spróbować zjechać,

921
01:01:46,994 --> 01:01:50,039
ale kiedy dotarłem,
nie dałem rady wyjść z auta.

922
01:01:50,123 --> 01:01:53,042
Byłem tak wykończony,
że musieli mnie wyciągnąć.

923
01:01:53,751 --> 01:01:55,837
Karl Kling wyleciał,

924
01:01:56,629 --> 01:01:59,048
ale na szczęście nic mu się nie stało.

925
01:01:59,590 --> 01:02:02,969
Jeśli dobrze pamiętam,
Fangio też miał kłopoty.

926
01:02:03,803 --> 01:02:05,179
Podczas wyścigu

927
01:02:06,347 --> 01:02:08,975
od razu zjechał do boksu.

928
01:02:10,393 --> 01:02:13,104
Nie wiedzieli, o co chodzi,

929
01:02:13,187 --> 01:02:17,608
ale wyciągnęli go,
wylali mu na głowę wodę i wrócił na tor.

930
01:02:18,484 --> 01:02:20,778
Argentyńczyk radzi sobie wspaniale,

931
01:02:20,862 --> 01:02:23,823
udowadniając, że jest w świetnej formie.

932
01:02:24,365 --> 01:02:27,785
Tylko on i Mieres
jedzie cały wyścig bez zmienników.

933
01:02:34,375 --> 01:02:36,836
Wielki mistrz Fangio wygrywa!

934
01:02:36,919 --> 01:02:39,088
Zwycięzca Grand Prix Argentyny!

935
01:02:48,598 --> 01:02:51,934
Fangio natychmiast pojechał do szpitala,

936
01:02:52,435 --> 01:02:55,438
bo miał poważnie poparzone nogi.

937
01:03:01,652 --> 01:03:04,864
Fizyczne wymagania wobec kierowców

938
01:03:05,198 --> 01:03:08,576
bardzo się zmieniły przez te lata.

939
01:03:08,659 --> 01:03:13,915
Auta w czasach Fangio
nie generowały docisku,

940
01:03:13,998 --> 01:03:18,377
więc kontrolowane poślizgi i odwaga
miały znacznie większe znaczenie.

941
01:03:19,086 --> 01:03:21,631
Od kiedy mówimy o docisku,

942
01:03:22,673 --> 01:03:25,259
przeciążenia stały się
istotnym czynnikiem.

943
01:03:25,593 --> 01:03:28,304
Od końca lat 70.

944
01:03:28,763 --> 01:03:32,016
kierowcy zaczęli skupiać się
na przygotowaniu fizycznym.

945
01:03:32,099 --> 01:03:34,018
Nie robią tego dla przyjemności.

946
01:03:34,435 --> 01:03:36,354
To niezbędny element,

947
01:03:36,437 --> 01:03:41,484
żeby wytrzymać siły,
na które wystawia ich jazda bolidem F1.

948
01:03:41,901 --> 01:03:45,321
Owszem, teraz warunki są zupełnie inne.

949
01:03:45,446 --> 01:03:48,157
Fangio w jednym z wyścigów
nawet poparzył nogę…

950
01:03:48,241 --> 01:03:49,283
MISTRZ ŚWIATA

951
01:03:50,117 --> 01:03:52,328
…ale sam pamiętam wyścig w Bahrajnie,

952
01:03:52,829 --> 01:03:57,708
w którym
jeden z przewodów chłodnicy obluzował się

953
01:03:57,792 --> 01:04:00,378
i zaczął obijać tył mojego fotela.

954
01:04:00,711 --> 01:04:02,630
Miałem poparzone plecy.

955
01:04:03,673 --> 01:04:08,010
Byłem też bardzo odwodniony.

956
01:04:08,594 --> 01:04:12,390
To inne poziomy i inne okoliczności,

957
01:04:12,849 --> 01:04:15,017
ale w sportach motorowych

958
01:04:15,351 --> 01:04:18,980
kierowcy ciągle muszą radzić sobie
z warunkami ekstremalnymi.

959
01:04:19,063 --> 01:04:21,983
Choć jestem wdzięczny,
że teraz jest bezpieczniej.

960
01:04:23,276 --> 01:04:26,279
24-GODZINNY WYŚCIG W LE MANS 1955

961
01:04:26,696 --> 01:04:30,700
Witamy na największym wydarzeniu
sportów motorowych, 24h Le Mans.

962
01:04:31,325 --> 01:04:32,994
Najlepsi kierowcy

963
01:04:33,077 --> 01:04:35,496
zmierzą się w najtrudniejszym z wyścigów.

964
01:04:35,746 --> 01:04:37,540
Fangio i Moss w mercedesach

965
01:04:37,623 --> 01:04:38,916
są faworytami.

966
01:04:39,000 --> 01:04:44,005
Ale pamiętajmy o Hawthornie w jaguarze
i Castelottim w ferrari.

967
01:04:44,881 --> 01:04:48,885
Jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń
był wypadek w Le Mans.

968
01:04:50,094 --> 01:04:51,095
To właśnie…

969
01:04:51,637 --> 01:04:55,558
przez ten wypadek
Mercedes na pewien czas odszedł ze sportu.

970
01:05:01,814 --> 01:05:03,858
Wypadek w Le Mans

971
01:05:04,525 --> 01:05:06,193
miał miejsce tuż przede mną.

972
01:05:07,695 --> 01:05:10,197
Mieliśmy wtedy zmienić kierowców.

973
01:05:11,949 --> 01:05:14,952
Wszyscy pędzili, a Hawthorne

974
01:05:15,036 --> 01:05:17,747
chciał za szybko wjechać do pit lane.

975
01:05:18,623 --> 01:05:22,209
Mackling, który jechał za nim,
musiał wtedy odbić.

976
01:05:23,210 --> 01:05:27,632
Levegh musiał zrobić to samo,
żeby przejechać,

977
01:05:28,174 --> 01:05:33,471
ale najechał na opony Macklina
i doprowadził do śmierci mnóstwa ludzi.

978
01:05:54,492 --> 01:05:57,411
Byłem gotów na zderzenie,
ale zrobiło się miejsce.

979
01:05:58,245 --> 01:06:01,624
Zaraz po tym Macklin uderzył w boks

980
01:06:02,124 --> 01:06:03,793
i zabił stojących tam ludzi.

981
01:06:08,839 --> 01:06:11,926
Wszyscy myśleli, że to ja miałem wypadek.

982
01:06:12,009 --> 01:06:13,970
Obaj jechaliśmy bardzo szybko.

983
01:06:14,887 --> 01:06:17,682
Nasze samochody naprawdę pędziły.

984
01:06:22,770 --> 01:06:27,566
Przez bezpieczeństwo
zmieniło się podejście do jazdy,

985
01:06:27,650 --> 01:06:28,985
ale to było niezbędne.

986
01:06:29,610 --> 01:06:34,281
Gdyby nic się nie zmieniło,
Formuła 1 mogłaby nawet…

987
01:06:34,699 --> 01:06:36,158
zniknąć.

988
01:06:36,242 --> 01:06:41,122
Ubezpieczyciele w końcu powiedzieliby,
że to koniec.

989
01:06:41,414 --> 01:06:45,001
Wypadek, w którym giną 82 osoby,
w końcu się powtórzy.

990
01:06:45,668 --> 01:06:48,504
Auta bardzo łatwo mogły wpaść w widzów.

991
01:06:49,130 --> 01:06:51,966
Duże firmy inwestują zarówno w zespoły,

992
01:06:52,049 --> 01:06:55,720
jak i w całą Formułę 1,
więc nie chcą, żeby kierowcy umierali.

993
01:06:56,178 --> 01:06:57,555
To zła prasa.

994
01:06:58,097 --> 01:07:01,308
Musieli coś zrobić
i poradzili sobie naprawdę świetnie.

995
01:07:03,019 --> 01:07:07,940
To program,
który trzeba wiecznie rozwijać.

996
01:07:08,024 --> 01:07:13,029
Bezpieczeństwo musi być
na coraz to wyższym poziomie.

997
01:07:17,158 --> 01:07:20,369
W Stuttgarcie
Mercedes oddaje hołd swoim bohaterom.

998
01:07:20,453 --> 01:07:23,539
Juanowi Manuelowi Fangio,
Stirlingowi Mossowi,

999
01:07:23,622 --> 01:07:26,167
i mistrzowi Europy, Hermannowi Engelowi.

1000
01:07:28,377 --> 01:07:31,547
Fangio żegna się ze swoimi mechanikami

1001
01:07:31,630 --> 01:07:33,549
po wygraniu 9 z 12 Grand Prix

1002
01:07:33,632 --> 01:07:36,177
i trzech z czterech mistrzostw

1003
01:07:36,552 --> 01:07:39,555
Mercedes wycofuje się ze sportu.

1004
01:07:41,057 --> 01:07:43,017
Srebrne strzały zostają zakryte.

1005
01:07:45,269 --> 01:07:49,565
Neubauer ociera łzę
i tak kończy się pewna epoka.

1006
01:07:52,526 --> 01:07:57,531
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

1007
01:08:07,041 --> 01:08:11,796
Gdy w 1956 Mercedes podjął decyzję

1008
01:08:12,755 --> 01:08:16,759
o wycofaniu się z wyścigów, wiedziałem,

1009
01:08:17,426 --> 01:08:20,387
że zgłosi się do mnie
Ferrari albo Maserati.

1010
01:08:21,138 --> 01:08:24,308
Akurat rozmawiałem z Neubauerem,

1011
01:08:25,434 --> 01:08:29,563
więc spytałem go: „Kogo mam wybrać?”.

1012
01:08:30,147 --> 01:08:32,108
Odpowiedział: „Ferrari”.

1013
01:08:32,191 --> 01:08:36,362
Fangio zawsze wiedział, gdzie iść.
Ciągle zmieniał samochody.

1014
01:08:36,779 --> 01:08:38,531
Wtedy było to możliwe.

1015
01:08:38,614 --> 01:08:40,616
Teraz podpisuje się umowy.

1016
01:08:40,699 --> 01:08:44,161
Trzy lata to minimum.

1017
01:08:44,245 --> 01:08:46,288
Pięć lat to maksimum.

1018
01:08:46,372 --> 01:08:49,792
W tym czasie nie możesz nigdzie iść.
Wtedy to było możliwe.

1019
01:08:50,918 --> 01:08:54,046
Nawet w moich czasach
mieliśmy pięcioletnie umowy.

1020
01:08:54,547 --> 01:08:58,008
Kierowcy zawsze zmieniali zespoły.

1021
01:08:58,425 --> 01:09:03,681
To w stu procentach logiczna sytuacja.

1022
01:09:04,181 --> 01:09:06,517
Kierowca chce mieć najszybszy bolid.

1023
01:09:07,143 --> 01:09:09,895
Zespół chce mieć najszybszego kierowcę.

1024
01:09:10,354 --> 01:09:14,650
My musimy mieć najszybsze auto,
żeby zachęcić najlepszego kierowcę.

1025
01:09:16,026 --> 01:09:21,740
GRAND PRIX FRANCJI 1956
TOR REIMS

1026
01:09:28,747 --> 01:09:32,710
Rozpoczynamy Grand Prix Reims.
Stawkę otwierają trzy ferrari,

1027
01:09:32,793 --> 01:09:36,922
Collins, Castellotti i Fangio,
ale to Fangio wysuwa się na prowadzenie.

1028
01:09:37,339 --> 01:09:38,799
Czy przerwie złą passę?

1029
01:09:39,341 --> 01:09:43,554
Jego ferrari przysparzało mu kłopotów,
przez które nie kończył wyścigów.

1030
01:09:45,055 --> 01:09:49,101
Gdy jeździłem w Ferrari
mieliśmy pewne problemy.

1031
01:09:49,727 --> 01:09:52,271
Ferrari miało inny system.

1032
01:09:53,647 --> 01:09:56,358
Mechanicy nie byli do nikogo przypisani.

1033
01:09:57,151 --> 01:09:59,945
Każdy pracował przy wszystkich autach.

1034
01:10:01,447 --> 01:10:04,366
Fangio w boksie.
Ferrari znów ma problemy.

1035
01:10:04,450 --> 01:10:06,702
Mechanicy próbują naprawić wyciek.

1036
01:10:06,785 --> 01:10:08,913
Argentyńczyk straci przez to szansę.

1037
01:10:10,539 --> 01:10:14,043
Ten wyścig
bardzo zdenerwował Castellottiego.

1038
01:10:14,710 --> 01:10:16,879
Nie był zadowolony ze swojego auta.

1039
01:10:17,588 --> 01:10:18,505
Zapowiedział

1040
01:10:18,589 --> 01:10:23,761
że odejdzie, ale uświadomiłem mu,
że nic się nie zmieni, jeśli odejdzie sam.

1041
01:10:24,470 --> 01:10:27,014
Chciałem byś solidarny z przyjacielem,

1042
01:10:27,723 --> 01:10:31,227
więc powiedziałem, że też odejdę.

1043
01:10:32,269 --> 01:10:36,440
Każdy kierowca w historii

1044
01:10:36,523 --> 01:10:40,110
miał jeden główny cel:

1045
01:10:40,194 --> 01:10:41,528
dostać się do Ferrari.

1046
01:10:41,612 --> 01:10:44,907
To ucieleśnienie Formuły 1, żywa legenda.

1047
01:10:44,990 --> 01:10:47,534
Najbardziej niesamowity zespół w F1.

1048
01:10:47,618 --> 01:10:49,411
Gdy oglądasz wyścig Formuły 1,

1049
01:10:49,495 --> 01:10:52,498
70 procent widzów

1050
01:10:52,873 --> 01:10:56,794
ma na sobie coś z czerwonym bolidem
i żółtym znaczkiem.

1051
01:10:57,836 --> 01:11:00,756
Tylko Fangio odmówił Ferrari.

1052
01:11:02,049 --> 01:11:05,511
Ferrari uznał,
że nie pozwolą mi nigdzie pójść.

1053
01:11:06,053 --> 01:11:08,055
Poprosiłem o jedną rzecz,

1054
01:11:08,514 --> 01:11:14,019
chciałem, żeby tylko jeden mechanik
był odpowiedzialny za mój samochód.

1055
01:11:14,478 --> 01:11:20,442
Kiedy wszyscy pracowali przy każdym z aut,
nikt nie był za nic odpowiedzialny.

1056
01:11:22,194 --> 01:11:27,116
Ferrari się zgodził
i dał mi jednego mechanika.

1057
01:11:27,533 --> 01:11:31,495
Tak udało mi się wygrać resztę wyścigów.

1058
01:11:32,913 --> 01:11:36,500
GRAND PRIX WŁOCH 1956
MONZA

1059
01:11:50,347 --> 01:11:53,267
Na trudnym torze w Monzy

1060
01:11:53,350 --> 01:11:56,603
najlepsi kierowcy świata
rywalizują o największą stawkę.

1061
01:11:56,687 --> 01:12:00,566
Dla naszego rodaka, Fangio,
to szalenie istotny wyścig.

1062
01:12:00,816 --> 01:12:04,153
To tu rozstrzygną się losy
jego kolejnego tytułu.

1063
01:12:06,947 --> 01:12:12,286
W Monzy Fangio musiał dojechać
zaledwie trzeci albo czwarty,

1064
01:12:12,369 --> 01:12:16,290
żeby zdobyć mistrzostwo świata.

1065
01:12:17,166 --> 01:12:20,419
Nawet omówił to z kolegami z zespołu.

1066
01:12:20,502 --> 01:12:23,547
Mieli jechać znacznie spokojniej,

1067
01:12:23,630 --> 01:12:27,092
bo nie planował
walczyć o pierwsze miejsce.

1068
01:12:30,971 --> 01:12:36,352
W pewnym momencie jego samochód
zaczął mieć problemy z przyczepnością.

1069
01:12:36,977 --> 01:12:39,521
Wiedział, że to problem
z przednimi kołami.

1070
01:12:40,272 --> 01:12:43,108
Udało im się zlokalizować pęknięcie

1071
01:12:44,109 --> 01:12:46,111
w układzie sterowniczym.

1072
01:12:47,321 --> 01:12:52,368
Poprosili Musso,
żeby oddał swój samochód Fangio.

1073
01:12:52,451 --> 01:12:56,914
W ten sposób zdobyłby punkty
i wygrał mistrzostwo, ale Musso odmówił.

1074
01:12:57,664 --> 01:13:01,585
Wtedy Peter Collins zrozumiał,
co się dzieje,

1075
01:13:02,544 --> 01:13:04,671
i oddał mu swój pojazd.

1076
01:13:06,965 --> 01:13:12,179
Na 35. okrążeniu niespodzianka:
Collins oddał swój pojazd Fangio.

1077
01:13:12,429 --> 01:13:15,474
El Chueco dojechał drugi
za Stirlingiem Mossem,

1078
01:13:15,849 --> 01:13:19,937
tym samym zdobywając
czwarty tytuł mistrzowski.

1079
01:13:25,109 --> 01:13:29,530
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

1080
01:13:29,613 --> 01:13:33,200
W 1955 bolid Fangio
zepsuł się podczas ostatniego wyścigu.

1081
01:13:33,283 --> 01:13:36,954
Peter Collins, jego kolega z zespołu,
który też miał szansę,

1082
01:13:37,454 --> 01:13:40,165
zjechał do boksu i oddał mu swoje auto,

1083
01:13:40,541 --> 01:13:43,085
żeby to Fangio mógł zdobyć tytuł.

1084
01:13:43,877 --> 01:13:47,756
Myślisz, że Hamilton zrobiłby to dla mnie?
Nie jestem pewny.

1085
01:13:49,133 --> 01:13:50,300
To inne czasy.

1086
01:13:50,384 --> 01:13:56,223
Fangio był wspaniałym człowiekiem.
Dobry, uprzejmy, ale bardzo nieufny.

1087
01:13:57,099 --> 01:14:02,271
To on zawsze mówił,
jak ma być przygotowany samochód,

1088
01:14:02,354 --> 01:14:03,814
jak ma się prowadzić.

1089
01:14:03,897 --> 01:14:07,568
Potem robił przejazd próbny po torze

1090
01:14:07,651 --> 01:14:10,737
i prosił o zmianę jakiejś części.

1091
01:14:10,821 --> 01:14:14,533
Ferrari nie lubił,
gdy kierowcy tak się rządzili.

1092
01:14:14,616 --> 01:14:15,742
Sam wolał to robić.

1093
01:14:16,243 --> 01:14:20,289
Nigdy się nie dogadywali.

1094
01:14:20,372 --> 01:14:24,543
Więc gdy tylko skończył mu się kontrakt,
Fangio wrócił do Maserati.

1095
01:14:24,626 --> 01:14:25,878
Zawsze mówił,

1096
01:14:25,961 --> 01:14:27,838
że dobrze się tu czuł.

1097
01:14:27,921 --> 01:14:30,716
Lepiej, niż gdziekolwiek indziej.

1098
01:14:39,892 --> 01:14:46,398
W 1957 Maserati zaprezentowało model 250F
z dwunastocylindrowym silnikiem,

1099
01:14:46,482 --> 01:14:48,484
który był znacznie mocniejszy

1100
01:14:48,567 --> 01:14:51,361
niż wersja sześciocylindrowa.

1101
01:14:51,653 --> 01:14:54,281
Dwunastocylindrowy silnik był mocniejszy,

1102
01:14:54,364 --> 01:14:56,033
ale też cięższy,

1103
01:14:56,325 --> 01:15:01,580
zużywał więcej paliwa
i powodował szybsze zużycie opon.

1104
01:15:01,830 --> 01:15:04,124
Koniec końców Fangio uznał,

1105
01:15:04,208 --> 01:15:08,170
że woli dalej jeździć
wersją sześciocylindrową.

1106
01:15:08,462 --> 01:15:10,923
To oznaczało stratę pół sekundy,

1107
01:15:11,006 --> 01:15:12,966
ale obiecał się tym zająć.

1108
01:15:14,218 --> 01:15:17,513
Nie uważam się za wybitnego kierowcę.

1109
01:15:17,971 --> 01:15:20,974
Znałem swoje ograniczenia

1110
01:15:22,184 --> 01:15:24,353
i oceniałem możliwości przeciwnika.

1111
01:15:24,895 --> 01:15:29,650
Akurat wtedy musiałem zrobić coś,
czego wcześniej nie robiłem.

1112
01:15:31,652 --> 01:15:34,696
GRAND PRIX NIEMIEC 1957
NÜRBURGRING

1113
01:15:40,244 --> 01:15:42,829
Okoliczności mi nie sprzyjały.

1114
01:15:43,622 --> 01:15:47,376
Mój samochód
znacznie szybciej zużywał opony.

1115
01:15:47,918 --> 01:15:50,295
Zaproponowałem,

1116
01:15:50,379 --> 01:15:52,464
że możemy nie lać paliwa do pełna,

1117
01:15:52,548 --> 01:15:54,091
żebym był szybszy.

1118
01:15:54,967 --> 01:15:57,511
Opony mieliśmy wymienić w połowie wyścigu.

1119
01:16:10,232 --> 01:16:14,403
Gdy zaczęli wyścig,

1120
01:16:14,486 --> 01:16:17,698
dał się wyprzedzić
Hawthornowi i Collinsowi z Ferrari.

1121
01:16:17,781 --> 01:16:19,783
Pozwolił im tak jechać

1122
01:16:19,866 --> 01:16:22,703
przez dwa okrążenia, ale na zakrętach

1123
01:16:22,786 --> 01:16:24,580
i tak był szybszy,

1124
01:16:24,663 --> 01:16:27,040
bo starał się rozgrzewać opony.

1125
01:16:27,124 --> 01:16:29,835
Po drugim okrążeniu zaczął przyspieszać

1126
01:16:29,918 --> 01:16:36,216
i miał coraz lepsze czasy.
9:38, 9:36, 9:34 i tak dalej.

1127
01:16:36,300 --> 01:16:38,969
Gdy zatrzymał się w 12 rundzie,

1128
01:16:39,052 --> 01:16:43,098
miał jakieś 23 sekundy przewagi.

1129
01:16:43,181 --> 01:16:45,934
Zmiana opon miała trwać 22 sekundy.

1130
01:16:46,018 --> 01:16:48,520
Nawet gdyby się przedłużyła

1131
01:16:48,604 --> 01:16:51,523
i tak byłby w stanie znowu ich wyprzedzić.

1132
01:16:51,607 --> 01:16:54,359
Wszystko szło zgodnie z planem.

1133
01:16:54,443 --> 01:16:58,447
Fangio dotarł do boksu z przewagą.

1134
01:16:58,905 --> 01:17:02,659
Zatrzymał się,
ale gdy zaczęli zmieniać opony,

1135
01:17:02,743 --> 01:17:06,622
jedna z części

1136
01:17:06,705 --> 01:17:07,914
wpadła pod samochód.

1137
01:17:07,998 --> 01:17:11,668
Gdy Fangio miał już ruszać,

1138
01:17:11,752 --> 01:17:14,004
mechanik nie miał właściwej nakrętki.

1139
01:17:15,672 --> 01:17:20,177
Właśnie taka część leżała pod autem.

1140
01:17:20,510 --> 01:17:23,388
Czas się nie zatrzymał.

1141
01:17:23,472 --> 01:17:28,226
W końcu przynieśli nową nakrętkę,

1142
01:17:28,310 --> 01:17:31,396
ale stracili 59 sekund zamiast 22.

1143
01:17:31,897 --> 01:17:33,940
Było już po wyścigu.

1144
01:17:35,025 --> 01:17:38,362
El Chueco niczym pocisk
chce wrócić na pierwsze miejsce.

1145
01:17:38,862 --> 01:17:41,907
Wciska gaz do dechy,
a dystans maleje.

1146
01:17:41,990 --> 01:17:45,661
Z każdą sekundą mistrz jest coraz bliżej,
a morale przeciwników

1147
01:17:45,744 --> 01:17:47,037
stale spada.

1148
01:17:50,666 --> 01:17:52,876
Jechałem na wyższych biegach.

1149
01:17:53,251 --> 01:17:55,379
Trójka zamiast normalnej dwójki,

1150
01:17:55,462 --> 01:17:57,839
piątka tam, gdzie była czwórka.

1151
01:17:58,590 --> 01:18:02,344
Wychodziłem na prowadzenie,
biłem kolejne rekordy.

1152
01:18:02,928 --> 01:18:05,514
Na przedostatnim okrążeniu

1153
01:18:06,473 --> 01:18:09,893
minąłem Collinsa,
ale potem on wyprzedził mnie.

1154
01:18:10,686 --> 01:18:14,439
W końcu wyprzedziłem go na dobre
i dogoniłem Hawthorne’a.

1155
01:18:14,940 --> 01:18:16,650
Gdy odsłonił się na zakręcie,

1156
01:18:16,733 --> 01:18:19,778
wreszcie miałem szansę, by go wyminąć.

1157
01:18:20,320 --> 01:18:24,950
Na ostatniej prostej nie było już nikogo.

1158
01:18:32,249 --> 01:18:34,251
Wygrałem z 4 sekundami przewagi.

1159
01:18:37,796 --> 01:18:39,589
Najmilsze było to,

1160
01:18:39,673 --> 01:18:41,800
że po wyścigu

1161
01:18:41,883 --> 01:18:43,969
obaj rywale przyszli mnie uściskać.

1162
01:18:44,511 --> 01:18:49,141
Hawthorne i Collins.
Obaj ściskali mnie jak ojca.

1163
01:18:49,808 --> 01:18:54,980
Wszystko dlatego, że wygrałem wyścig,
który wydawał się niemożliwy do wygrania.

1164
01:18:57,315 --> 01:19:03,113
MISTRZOSTWA ŚWIATA KIEROWCÓW F1

1165
01:19:05,365 --> 01:19:08,326
Mogłem się tego po nim spodziewać.

1166
01:19:08,827 --> 01:19:12,414
To był najlepszy kierowca na świecie.

1167
01:19:12,497 --> 01:19:16,001
Lepszego nie widziałem.
Nigdy się z nim nie ścigałem,

1168
01:19:16,084 --> 01:19:19,045
ale byłem wielkim fanem,
mam nawet jego autograf.

1169
01:19:21,506 --> 01:19:23,550
Był najlepszym kierowcą.

1170
01:19:24,885 --> 01:19:28,555
Mike Hawthorn był dobrym kierowcą,
podobnie jak Peter Collins.

1171
01:19:28,638 --> 01:19:31,308
Obaj jeździli ferrari, ale…

1172
01:19:32,017 --> 01:19:36,021
Fangio w maserati sprawiał,
że wyglądali na powolnych.

1173
01:19:36,396 --> 01:19:41,401
To był niesamowity wyścig.
Jeden z najlepszych w jego życiu.

1174
01:19:41,735 --> 01:19:45,030
Mój najlepszy wyścig
też był na Nürburgringu,

1175
01:19:45,363 --> 01:19:48,366
więc przynajmniej tyle nas łączy.

1176
01:19:49,159 --> 01:19:51,369
Gdy zdobyłem czwarte mistrzostwo,

1177
01:19:51,453 --> 01:19:54,289
ludzie pytali mnie każdego dnia:

1178
01:19:54,998 --> 01:19:57,584
„Próbujesz dogonić Fangio?”.

1179
01:19:58,251 --> 01:19:59,753
To nigdy nie był mój cel.

1180
01:20:00,003 --> 01:20:03,673
Chciałem być kierowcą wyścigowym
i brać udział w mistrzostwach,

1181
01:20:03,757 --> 01:20:07,636
ale cztery czy pięć mistrzostw?
To nie był mój cel.

1182
01:20:08,094 --> 01:20:10,597
Mam ogromny szacunek do Fangio

1183
01:20:10,680 --> 01:20:15,560
i choć nie zrobiłem tego celowo,
to cieszę się, że do niego nie dołączyłem.

1184
01:20:15,644 --> 01:20:18,396
Gdy odszedłem, miał o mistrzostwo więcej.

1185
01:20:18,480 --> 01:20:19,689
I nikogo za nami.

1186
01:20:20,106 --> 01:20:23,401
Myślę, że byłem nawet zadowolony,
że go tam zostawiam.

1187
01:20:23,944 --> 01:20:26,321
Dalej był mistrzem. I dobrze.

1188
01:20:35,455 --> 01:20:39,167
REIMS, FRANCJA

1189
01:20:41,253 --> 01:20:44,506
Gdy człowiek znajduje się na szczycie,

1190
01:20:44,589 --> 01:20:47,300
bardzo ciężko jest się wycofać.

1191
01:20:47,384 --> 01:20:48,844
Nie tylko w sporcie.

1192
01:20:49,928 --> 01:20:52,848
Rozmawiałem z mechanikiem
i powiedziałem mu,

1193
01:20:52,931 --> 01:20:57,018
że jeśli auto będzie sobie radziło,
pojadę w czterech wyścigach.

1194
01:20:57,561 --> 01:21:00,730
Ale od początku mieliśmy problemy.

1195
01:21:01,147 --> 01:21:05,652
Pytałem, co się dzieje, i usłyszałem,
że zmienili amortyzatory.

1196
01:21:05,986 --> 01:21:07,737
Spytałem, czemu to zrobili.

1197
01:21:08,530 --> 01:21:10,615
Powiedzieli, że im za to płacą.

1198
01:21:11,658 --> 01:21:15,495
Zdałem sobie sprawę,
że wszystko stało się bardziej komercyjne.

1199
01:21:16,288 --> 01:21:20,166
W jednym z wyścigów
złamał mi się pedał na 15. okrążeniu.

1200
01:21:20,542 --> 01:21:21,960
Nie miałem już sprzęgła.

1201
01:21:23,712 --> 01:21:25,839
Wierzę w przeznaczenie.

1202
01:21:26,673 --> 01:21:29,342
Wszystko się na siebie nakładało.

1203
01:21:29,801 --> 01:21:32,637
Porwali mnie na Kubie,
żebym nie mógł się ścigać.

1204
01:21:33,221 --> 01:21:35,724
W Indianapolis moje auto nie działało.

1205
01:21:36,474 --> 01:21:38,894
Zacząłem wtedy myśleć o wielu rzeczach.

1206
01:21:40,103 --> 01:21:43,815
Pomyślałem o rodzicach,
którzy robili się coraz starsi.

1207
01:21:44,816 --> 01:21:47,068
Zastanawiałem się, czy uda mi się

1208
01:21:47,152 --> 01:21:50,739
jakoś wynagrodzić ból,
którego im przysporzyłem.

1209
01:21:51,156 --> 01:21:55,535
Ścigałem się po całym świecie,
a rodzina zawsze wtedy cierpi.

1210
01:21:56,161 --> 01:21:57,621
Wszystko się nakładało.

1211
01:21:57,704 --> 01:22:01,499
Miałem wyjechać na rok,
a robiłem to już dziesięć lat.

1212
01:22:01,583 --> 01:22:04,210
Wyścigi zaczęły mnie męczyć.

1213
01:22:04,920 --> 01:22:09,090
Uznałem, że po wszystkim
po prostu rzucę ten sport.

1214
01:22:21,311 --> 01:22:24,064
Mamy dwa kluczowe wnioski z badania.

1215
01:22:24,856 --> 01:22:26,191
Pierwszy dotyczy tego,

1216
01:22:26,274 --> 01:22:28,318
jak duży wpływ mają zespoły.

1217
01:22:28,401 --> 01:22:33,573
I okazuje się, że to zespół
ma największy wpływ na wyniki kierowcy.

1218
01:22:34,115 --> 01:22:36,910
Ale kierowcy też są istotni.

1219
01:22:37,410 --> 01:22:41,790
Udało nam się stworzyć ranking kierowców
i Fangio zajął pierwsze miejsce.

1220
01:22:42,958 --> 01:22:45,001
Nikt nie powtórzył jego osiągnięć.

1221
01:22:45,085 --> 01:22:50,423
Są oczywiście kierowcy,
którzy mają tyle samo lub więcej tytułów,

1222
01:22:50,507 --> 01:22:55,220
ale osiągnąć to w czterech różnych autach
na przestrzeni całej kariery?

1223
01:22:56,388 --> 01:23:00,517
Tego nikt nie powtórzył i nie sądzę,
żeby ktoś to zrobił w przyszłości.

1224
01:23:23,581 --> 01:23:29,004
Dla sportowców i ludzi,
którzy przywykli do ogromnych emocji,

1225
01:23:29,087 --> 01:23:32,215
zwłaszcza ludzi związanych z wyścigami,

1226
01:23:33,091 --> 01:23:37,512
przejście na emeryturę
może być najtrudniejszą decyzją w życiu.

1227
01:23:37,887 --> 01:23:40,557
Powrót do normalnego życia jest…

1228
01:23:40,640 --> 01:23:45,353
To szalenie trudne, ale jemu się udało.

1229
01:23:46,479 --> 01:23:48,398
Wrócił do pracy.

1230
01:23:49,232 --> 01:23:52,986
Pracował z Mercedesem,
miał też salon samochodowy.

1231
01:23:53,319 --> 01:23:55,321
I cały czas prowadził…

1232
01:23:56,448 --> 01:23:57,991
bardzo aktywny tryb życia.

1233
01:23:58,074 --> 01:24:02,579
Wiecznie robił coś,
co wiązało się z jego poprzednim zajęciem.

1234
01:24:03,580 --> 01:24:07,792
Fangio był ucieleśnieniem…

1235
01:24:09,169 --> 01:24:12,756
wspaniałego sportowca…

1236
01:24:13,590 --> 01:24:17,093
który wygrywał wyścigi
w różnych samochodach.

1237
01:24:21,556 --> 01:24:23,558
To świetna maszyna.

1238
01:24:28,063 --> 01:24:32,609
To rywale najbardziej doceniali,
jakim był człowiekiem,

1239
01:24:34,152 --> 01:24:35,737
ale każdy widział,

1240
01:24:35,820 --> 01:24:40,033
że jest zarówno szybki,
jak i inteligentny.

1241
01:24:40,617 --> 01:24:43,244
Był strategiem.

1242
01:24:43,328 --> 01:24:44,829
Pytałem Stirlinga Mossa

1243
01:24:44,913 --> 01:24:48,917
i innych, z którymi się ścigał.

1244
01:24:49,000 --> 01:24:54,005
Wszyscy mówili,
że to on był najlepszym kierowcą.

1245
01:24:54,464 --> 01:24:58,218
To nie ulega wątpliwości,
nikt tego nie kwestionuje.

1246
01:24:58,301 --> 01:25:01,596
Był najlepszy, bez porównania.

1247
01:25:03,598 --> 01:25:09,979
W Argentynie mamy książkę
„Gdy człowiek jest więcej niż mitem”.

1248
01:25:10,396 --> 01:25:14,776
Wierzę, że tytuł tej książki

1249
01:25:15,235 --> 01:25:21,533
idealnie oddaje to, kim był Fangio.

1250
01:25:22,117 --> 01:25:24,410
W mojej ostatniej książce

1251
01:25:25,370 --> 01:25:28,331
pojawili się wszyscy znajomi kierowcy.

1252
01:25:28,414 --> 01:25:29,749
Rodriguez, Linge…

1253
01:25:30,291 --> 01:25:31,209
a tutaj…

1254
01:25:31,793 --> 01:25:35,380
mój dobry przyjaciel,

1255
01:25:35,463 --> 01:25:36,881
Juan Manuel Fangio.

1256
01:25:37,340 --> 01:25:39,634
Przeczytam wam fragment:

1257
01:25:39,717 --> 01:25:41,970
„Fangio był kierowcą,

1258
01:25:42,887 --> 01:25:45,431
który dawał świetny przykład innym.

1259
01:25:46,099 --> 01:25:48,935
Mimo skromnych początków

1260
01:25:49,018 --> 01:25:53,481
miał prezencję,
a gdy tylko wchodził do pomieszczenia,

1261
01:25:53,565 --> 01:25:57,193
wiedzieliśmy, że wszedł ktoś wyjątkowy.

1262
01:25:57,277 --> 01:25:58,528
Był najlepszy”.

1263
01:26:07,412 --> 01:26:11,249
BALCARCE, ARGENTYNA

1264
01:26:28,725 --> 01:26:31,936
Czytałem w dzieciństwie pewną książkę.

1265
01:26:32,353 --> 01:26:36,024
To mogła być druga klasa.
W tej książce chłopiec pytał dziadka,

1266
01:26:36,107 --> 01:26:40,820
czy robi mu się smutno, że się starzeje,
że ma siwe włosy i zmarszczki.

1267
01:26:41,237 --> 01:26:45,116
Dziadek odpowiedział:
„Nie, bo spełniłem swój obowiązek”

1268
01:26:46,367 --> 01:26:47,368
To prawda.

1269
01:26:48,328 --> 01:26:53,208
Nie należy się bać śmierci.
Ona w końcu przychodzi, to normalne.

1270
01:26:54,292 --> 01:26:57,212
Jeśli zrozumiemy,
że kiedyś nas tu już nie będzie,

1271
01:26:57,545 --> 01:26:59,255
będziemy dla siebie milsi.

1272
01:27:00,298 --> 01:27:01,424
Jestem tego pewien.

1273
01:27:05,220 --> 01:27:06,596
Nigdy tego nie zapomnę.

1274
01:27:07,555 --> 01:27:10,808
Balcarce to małe miasteczko,
mała wioska.

1275
01:27:12,185 --> 01:27:15,563
Z typowym argentyńskim ryneczkiem.

1276
01:27:16,731 --> 01:27:19,776
Do tego drzewa, dające ludziom cień.

1277
01:27:19,859 --> 01:27:24,405
Gdy odprowadzaliśmy Fangio,
na ulicę wyszło 10 000 ludzi.

1278
01:27:25,031 --> 01:27:28,368
Prezes Mercedesa, Stirling Moss, ja,

1279
01:27:28,451 --> 01:27:30,578
Carlos Reutemann, González…

1280
01:27:30,662 --> 01:27:33,581
Wszyscy odprowadziliśmy Juana

1281
01:27:33,665 --> 01:27:35,250
na miejsce spoczynku.

1282
01:27:35,333 --> 01:27:37,752
Ruszyliśmy z muzeum,

1283
01:27:38,544 --> 01:27:41,965
pojechaliśmy do domu
i dopiero na cmentarz.

1284
01:27:43,049 --> 01:27:46,511
Wszędzie całkowita cisza, aż tu nagle…

1285
01:27:47,679 --> 01:27:50,139
ktoś zaczął klaskać.

1286
01:27:50,556 --> 01:27:55,603
W całym miasteczku
ludzie zaczęli klaskać, niesamowite.

1287
01:27:55,687 --> 01:27:57,981
Wszyscy robili to z miłości do Fangio.

1288
01:27:58,648 --> 01:27:59,983
Ogromne emocje.

1289
01:28:00,692 --> 01:28:05,363
Potem dotarliśmy do miejsca,
w którym spoczął na zawsze,

1290
01:28:05,446 --> 01:28:07,073
do jego grobowca.

1291
01:28:08,366 --> 01:28:10,118
Wróciłem tego samego dnia.

1292
01:28:10,576 --> 01:28:13,621
To dla mnie ważny dzień, ale…

1293
01:28:15,957 --> 01:28:19,669
to moim zdaniem największa postać
w historii sportów motorowych.

1294
01:28:19,752 --> 01:28:22,297
Miał godność i styl.

1295
01:28:23,047 --> 01:28:26,175
Cały świat go znał,
wszyscy wiedzieli, jak się nazywa.

1296
01:28:26,259 --> 01:28:29,012
Nie Juan Fangio. Po prostu Fangio.

1297
01:28:29,429 --> 01:28:31,931
To był właśnie klucz do wszystkiego.

1298
01:28:45,153 --> 01:28:47,780
GROBOWIEC RODZINY LORETO FANGIO

1299
01:29:17,852 --> 01:29:20,646
JUAN MANUEL FANGIO
ZDOBYŁ PIĘĆ MISTRZOSTW ŚWIATA

1300
01:29:20,730 --> 01:29:21,856
W 1951 Z ALFĄ ROMEO

1301
01:29:21,939 --> 01:29:23,733
W 1954 Z MASERATI I MERCEDESEM

1302
01:29:23,816 --> 01:29:24,942
W 1955 Z MERCEDESEM

1303
01:29:25,026 --> 01:29:25,985
W 1956 Z FERRARI

1304
01:29:26,069 --> 01:29:27,070
W 1957 Z MASERATI

1305
01:29:38,998 --> 01:29:42,585
WZIĄŁ UDZIAŁ W 51 WYŚCIGACH
29 RAZY STARTOWAŁ Z POLE POSITION

1306
01:29:42,668 --> 01:29:46,381
23 RAZY PRZEJECHAŁ NAJSZYBSZE OKRĄŻENIE
35 RAZY STANĄŁ NA PODIUM

1307
01:29:46,464 --> 01:29:47,799
WYGRAŁ 24 WYŚCIGI

1308
01:29:58,059 --> 01:30:03,898
PO DZIŚ DZIEŃ NAJWYŻSZE STATYSTYKI
W KAŻDEJ Z TYCH KATEGORII NALEŻĄ DO NIEGO.

1309
01:32:18,533 --> 01:32:21,494
Napisy: Jędrzej Kogut