Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Nagrywam.
Żeby to wyłączyć, trzeba nacisnąć jeszcze raz.
Powinno się znów kręcić.
- Tak. - Dobra.
Chciałbyś, żeby niepełnosprawnych przedstawiano jak ludzi?
Słucham?
Jim LeBrecht to inżynier dźwięku
w Berkeley Repertory Theatre w Kalifornii.
Urodził się z niepełnosprawnością, która nie wpływa na jego pracę.
A dzięki tej pracy może wieść
niezależne, produktywne życie.
...Tom? Super.
To przez jego chorobę.
Od urodzenia mam rozszczep kręgosłupa.
Mówiono, że nie pożyję dłużej niż kilka godzin.
Okazało się, że miałem inne plany.
W połowie pierwszej klasy
pozwolono mi na próbę pójść do szkoły publicznej.
Chciano sprawdzić, czy dam radę.
W tamtych czasach
wiele dzieci takich jak ja wysyłało się do ośrodków.
Pamiętam, że tata mówił mi:
„Jimmy, musisz być towarzyski.
Musisz przedstawiać się innym,
oni do ciebie nie podejdą”.
Moja siostra Lindsay była zuchem,
mnie nie przyjęli do skautów.
Wszędzie napotykałem przeszkody.
Kochałem muzykę i życie.
Chciałem być częścią świata,
ale nie widziałem w nim mi podobnych.
Aż nagle usłyszałem o pewnym letnim obozie.
To letni obóz dla niepełnosprawnych organizowany przez hipisów.
Ktoś powiedział,
że można tam palić zioło z opiekunami.
A ja na to: „Jadę!”.
To nie do pomyślenia, że ten obóz zmienił świat,
a nikt nie zna jego historii.
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
Pamiętam pierwsze lato w obozie Jened.
Pojechaliśmy autobusem z Manhattanu w góry Catskills.
To jakieś trzy godziny jazdy.
Piękne, górzyste okolice,
zapach rozgrzanej ziemi i sosen,
śpiew ptaków i inne odgłosy.
Wjechaliśmy na parking,
a przy autobusie zaczęli się kłębić ludzie.
Mnóstwo hipisów, niektórzy wyglądali dziwacznie.
Byłem w szoku.
Nie wiedziałem, kto tam jest opiekunem.
Dorastałem w Mobile w Alabamie.
OPIEKUN
Zobaczyłem plakat z napisem: „Praca na lato. Obóz. Nowy Jork”.
Nie znałem nikogo niepełnosprawnego.
Trochę stresowały mnie te dzieciaki.
Nie miałem doświadczenia z niepełnosprawnymi.
OPIEKUN
Znałem tylu niepełnosprawnych, co zawodników sumo.
Stałem z przodu autobusu
i nie byłem gotowy na widok tylu niepełnosprawnych.
Zamarłem. Sparaliżował mnie strach.
Ktoś mnie popchnął, bo stałem mu na drodze,
i to napędziło mnie na całe lato.
Gdy trwał Woodstock,
byłam u babci i słuchałam radia tranzystorowego.
Marzyłam o tym, żeby tam być.
A gdy pojechałam na Jened, myślałam sobie:
„Jestem na Woodstocku!”.
OBOZOWICZKA, 18 LAT
Muzyka i ludzie...
Miałam wrażenie, że ci ludzie są szaleni.
W dobrym sensie.
Przyjedź na obóz Jened i przekonaj się sam.
To było wariactwo.
OBOZOWICZKA, 18 LAT
Ale to była utopia.
Gdy tam przebywaliśmy,
świat zewnętrzny nie istniał.
15 LAT
Jeśli chcesz coś pokazać na filmie, to mów.
Żaden problem.
A to... część dla dorosłych.
- Co to za żółty budynek? - Mówiłem, to...
część dla dorosłych.
- Część obozu dla dorosłych. - Tak.
To jedna z naszych cudnych opiekunek.
- Przywitaj się. - Cześć.
No dobra.
To domek dziewczyn numer jeden.
Miejsce zabaw i swawoli.
To jedna z obozowiczek, Valerie Vivona.
Jimmy!
Musisz to robić? To ważne?
O matko.
To nasz kierownik?
Tak, Larry Allison.
Pan jest kierownikiem obozu?
Tak, jestem kierownikiem obozu i...
KIEROWNIK OBOZU
Byłem właśnie przy basenie i patrzyłem, jak dzieciaki pływają.
Wykopałem kilka dziur, bo dzieciaki są niezdarne
i będzie śmiesznie, jak się potkną.
Dasz kalekom nauczkę.
Zgadza się.
GŁOS LARRY'EGO ALLISONA
Jened był okazją do wypróbowania nowych rzeczy.
Na początku istnienia w latach 50.
to był tradycyjny obóz letni.
W latach 60. i 70. ewoluował,
chcieliśmy zorganizować przestrzeń,
gdzie młodzież mogła być młodzieżą
bez stereotypów i etykiet.
To był produkt swoich czasów. Społeczny eksperyment.
Zrozumieliśmy, że problemem nie są niepełnosprawni.
Problemem byli pełnosprawni.
To był nasz problem.
Dlatego to my musieliśmy się zmienić.
Chcę powiedzieć, że kocham obóz Jened.
I Larry'ego Olsona.
Olsona?
Allisona.
Cieszę się, Sophie.
Zbierzmy się w kole.
Jak się nazywasz?
Ellie Abrashkin.
- Skąd jesteś? - Z Brooklynu. Nowy Jork.
Brooklyn.
Cześć, nazywam się Jean Malafronte.
Potrącił mnie autobus.
Gratulacje.
Nie wiem dokładnie, co mi dolega.
To wszystko.
Mam na imię Carl.
Jeśli to kiedyś poleci w telewizji,
mój numer to 212-YU8-0367.
Jeśli ktoś lubi rozmawiać, fajnie by było, gdyby do mnie zadzwonił.
Jestem niewidomy i niedosłyszę.
W inkubatorze podano mi za dużo tlenu,
a źle słyszę,
bo wypadłem z taksówki i pękła mi czaszka.
Chciałbym, żeby każdy, kto to usłyszy, do mnie zadzwonił.
Tutaj mieszkam.
- Steve to opiekun. - Zrób zdjęcie temu kociakowi.
Uśmiech, Steve.
OPIEKUN, 20 LATA
Uwaga na obozowiczów.
Chodźmy teraz tam.
Było miło, Steve.
Kurczę.
Dziękuję.
Zaraz woda sodowa uderzy mi do głowy.
Masz jakieś światło, żeby pokazać wnętrze?
Nie wiem.
Straszny tam bałagan.
Ale tak lubimy.
Cześć, Tommy.
To Tommy Curran.
Cześć, Tommy.
Nikt nie śpi na górze?
- Co? - Na górze.
- Opiekunowie. - Opiekunowie.
- Cześć, JJ. - Co tam?
Opiekunowie zwykle tak wyglądają.
Pierwsza noc na obozie była stresująca.
Byłem świeżo po operacji.
Musiałem nosić pieluchy, bo nie kontrolowałem pęcherza.
Wyobrażacie sobie, co czuje piętnastolatek,
który musi ukrywać to, że nosi pieluchy.
Żyłem w strachu, że ktoś się dowie.
Potem mój mocz był odprowadzany do zewnętrznego worka.
To nie było wygodne.
Ciągle mi spadał i przeciekał.
Ale na obozie każdy miał jakieś problemy z ciałem.
To nie był wielki problem.
Dlatego...
Mój pierwszy gość. Jak się nazywasz?
Michael Tannenbaum.
Ile masz lat?
Skończyłem 18.
Co najbardziej ci się podoba w obozie Jened?
Opiekunowie.
Są cudowni, świetnie się z nami dogadują.
- Kłamiesz? - Nie kłamię.
Byłem na innych obozach
i nigdzie opiekunowie nie byli...
Nigdzie nie traktowali nas tak jak tu.
Nie niańczą nas.
- Dobra odpowiedź. - Dzięki, John.
To nie jest pewne,
ale skoro w czwartek szykuje się wycieczka...
OPIEKUNKA, 23 LATA
...chcemy, żeby w środę kucharz miał wolne,
więc w środę będziemy gotować.
Ktoś ma jakieś propozycje?
Myślałam o cielęcinie z parmezanem,
ale cielęcina jest za droga.
Może makaron po chińsku?
- Bekon jest drogi. - Kurczak z parmezanem.
Może lasagne?
Super-duper!
Cicho!
Ile osób... Podnieście rękę.
Kto chce lasagne?
Kiedy zjemy coś innego niż skrobię?
Nie musimy jeść tyle skrobi,
po co robić lasagne?
Kto nie chce lasagne?
- Lasagne wygrywa! - Nieprawda.
No dobra.
Gdy wrócicie... Mark.
Gdy wrócicie do grup, zdecydujecie też...
Zastanówcie się, co chcecie zjeść, a gdy wrócimy do swoich grup,
zdecydujemy, co będziemy jeść.
Dobra? Jeśli kucharz weźmie w środę wolne.
Czułam, że akceptacja jest potrzebna,
bo w dzieciństwie
nie znałam żadnych niepełnosprawnych dorosłych.
Dzięki akceptacji ci ludzie czuli się częścią świata.
- Dobry pomysł. - Tak!
Czułam się tam bardziej wolna i otwarta
niż w codziennym życiu w domu.
Dorastałam na Brooklynie w Nowym Jorku w dzielnicy East Flatbush.
Nie czułam się wtedy inna.
Miałam polio.
Nie mogłam chodzić,
ale było tam dużo dzieci.
Bawiliśmy się na dworze, graliśmy w piłkę i w gumę.
To była fajna dzielnica.
Pewnego dnia szłam do sklepu z grupą przyjaciółek.
Koleżanka pchała mój wózek.
Poszłyśmy na inną ulicę
i podeszły do nas dzieciaki. Jakiś chłopak spytał, czy jestem chora.
Byłam w szoku,
pamiętam, że nieśmiało zaprzeczyłam.
Ale pamiętam...
że chciało mi się płakać.
Często się tak czuję nawet jako dorosła.
Szokuje mnie to pytanie,
może nawet złości,
a jednocześnie chcę zachować spokój.
Wtedy zrozumiałam,
że ludzie nie widzą we mnie Judy,
tylko chorą osobę.
Gdy miałam pięć lat,
matka zabrała mnie do lokalnej szkoły, żeby mnie zapisać,
ale dyrektor odmówił, bo nie mogłam chodzić.
Byłam zagrożeniem pożarowym.
Uczyła mnie matka.
Wszyscy moi znajomi z osiedla chodzili do szkoły,
ja siedziałam w domu.
Gdy miałam jakieś osiem, dziewięć lat
mama dostała telefon, że w szkole 219
jest wolne miejsce w klasie specjalnej.
Klasy dla niepełnosprawnych były w piwnicy.
Inne dzieci uczyły się na górze.
Pełnosprawne dzieci nazywaliśmy „dzieciakami z góry”.
Część z nich schodziła na dół w piątek, żeby pomóc nam przyjść na apel.
Pozwalano im do nas przychodzić,
spotykać się z nami w klasie, pchać nasze wózki.
W szkole poznałam dzieciaki,
z którymi potem pojechałam na obóz Jened.
Neila Jacobsona, Steviego Hofmanna i Nancy Rosenblum.
Siedzieliśmy razem podczas lunchu
i pomagaliśmy innym włożyć kanapkę w uchwyt.
Myślę, że się szanowaliśmy
i uważaliśmy, że to, co mówimy, jest ważne.
W pewnym sensie nawet w tak młodym wieku wiedzieliśmy,
że spycha się nas na drugi plan.
My nie chcieliśmy nikogo odpychać.
Chcieliśmy wysłuchać każdego.
Byliśmy gotowi słuchać.
- To brzmi jak... - Super.
- Ciągle gadasz. - Ciągle gadasz.
Bo umie przemawiać.
Jean i ja myślałyśmy, że...
Ja też.
Jack?
Fajna z ciebie współlokatorka.
Gdy dzieje się coś złego, ty się śmiejesz,
więc przy tobie nikt się nie załamuje.
Wie, co robi, jak siedzi cicho.
Naprawdę cię lubię, Nance.
Chciałabym lepiej cię poznać,
ale to, co o tobie już wiem, bardzo mi się podoba.
Jest miła i...
Pamiętaj, mówisz do niej, nie o niej.
Nie wiem o tobie dużo, ale jesteś fajna.
Wiem, że niektórzy
kręcą tu filmy.
Poprosiłam ich, żeby z nami porozmawiali
i przedstawili swoje pomysły,
a my będziemy mogli zadawać pytania.
Jesteśmy People's Video Theater.
To Ken Marsh, ja jestem Howie Gutstadt, a to Ben Levine.
Pracujemy na tym oto sprzęcie.
Taśma 13 mm, jakość telewizji przemysłowej.
Jeśli chcecie coś o sobie powiedzieć, dajcie nam znać.
Rozmawiajmy ze sobą.
- Tommy! - Tommy!
- Tommy, patrz! - Tommy!
- Kto jest w telewizji, Tommy?
Ale paskudna gęba. Boże.
Przez pierwsze tygodnie obozu
musiałem się przystosować.
Chodziłem do szkoły publicznej,
rzadko widywałem niepełnosprawnych.
Nie siedziałem w domu. Mogłem wychodzić, kiedy chciałem.
Nie wszyscy na obozie mieli takie możliwości.
Rory.
Niektórzy byli w szkołach specjalnych.
Część z nich większość czasu spędzała w izolacji.
Były tam osoby z ośrodków.
Miałem 15 lat, więc ciągnęło mnie do ludzi,
którzy palili papierosy i słuchali muzyki.
Poza obozem nie czułem się fajny.
Ale na obozie taki byłem.
Na obozie było dużo fajnych dziewczyn, a ja byłem przyjazny.
U mnie niektórzy ludzie
mieli hierarchię niepełnosprawności.
Osoby z polio były na szczycie,
bo wyglądały bardziej normalnie,
a osoby z porażeniem mózgowym były na samym dole.
Ale na Jened wszyscy byliśmy tylko dzieciakami.
Poznaliśmy się na Jened,
ale on jest ode mnie młodszy.
Gdy postanowiliśmy się pobrać,
mama powiedziała mi:
„Rozumiem, czemu chcesz się ożenić
z niepełnosprawną.
Ale dlaczego nie z taką chorą na polio?”.
Boże!
To jeden z opiekunów z kelnerką.
Tam jest taki mały kącik.
Nocą jest tam ciemno.
No i? Co tam się dzieje?
Małe bara-bara.
Zrobiłeś mi prowizoryczną wycieczkę.
Pora przejść do sedna.
Właśnie tam chodzi z Nanci i...
- Kto to Nanci? - Moja dziewczyna.
Na Jened poznałem swoją pierwszą dziewczynę.
Była zabawna i urocza.
UCZESTNICZKA OBOZU, 17 LAT
Zawsze we wszystkim uczestniczyła i dobrze się bawiła.
Naprawdę ją kochałem.
Jak na 15-latka.
Pamiętam, jak całowaliśmy się na stołówce.
Mam wrażenie, że ciągle się całowaliśmy.
Jeśli ktoś tego pragnął, można było tam nawiązać romans.
Nigdy nie miałam chłopaka poza obozem.
Ale na Jened można było się całować
za domkami i w innych miejscach.
Podczas mojego pierwszego obozu
jedna z opiekunek
dała mi lekcję całowania.
To była jedna z najlepszych
rehabilitacji w moim życiu.
Kilka dni później
poszedłem na pierwszą randkę
z jedną z obozowiczek.
Dotknęła ręką
mojego fiuta.
To był raj.
Powiedzieć, co się stało?
- Tak. - Cóż...
Dwie osoby mają wszy łonowe i to się rozprzestrzenia.
Obsiadają ludzkie ciało i... Nie wiem.
I się... rozmnażają.
Zaczęło się w nocy, zorientowaliśmy się,
co się dzieje.
Wszyscy zaczęli panikować.
Skąd mieli wiedzieć, czym są mendy albo wszy?
Chcę tam iść.
Co tam jest?
Moja dziewczyna.
Widziałeś ją dziś?
Tylko stąd.
Gadałeś z nią?
Nie, tylko ją widziałem.
Mamy kwarantannę.
Tak.
Jestem z nią już tydzień.
Macie rocznicę, a nawet nie możecie pogadać.
Tak.
- Czemu jestem zła? - Przez chłopaka.
Tak.
Nie mogę zobaczyć Jimmy'ego, a mamy tygodniową rocznicę.
Nie bawiłem się tak, odkąd babci wkręcił się cycek w wyżymaczkę.
Wyzbieramy wszy i wszystkie wszamiemy.
Trzeba będzie je wykurzyć.
To najgłupsza rzecz, jaką słyszałem.
Jak się nad tym zastanowię, to nic mnie nie swędzi,
więc nie muszę się dezynfekować.
Nie swędzi mnie wózek, łóżko,
materac ani mój kumpel z pokoju, Bruce.
To dehumanizacja.
Masz zapałkę?
Mamy moc wszy!
To najlepsza atrakcja obozu.
- Ja tak twierdzę. - Powiedz im, Jean.
To się roznosi!
Chcielibyście, żeby ktoś mył wam jaja?
- Ta część ciała... - Zależy kto.
Ja sam sobie umyję. Wszystko jedno kto.
Ale inni nie mogą.
Im trzeba umyć.
Ludzie tutaj często czują się malutcy,
a gdy ktoś myje im jaja,
czują się jeszcze mniejsi.
Tak naprawdę to dobrze się bawiliśmy.
Współpracowaliśmy ze sobą. Razem sprzątaliśmy i się myliśmy.
Robiliśmy rzeczy pierwszy raz.
To wyjątkowe doświadczenie.
Muszę iść umyć kilka osób.
Do zobaczenia.
Dla osób z obozu Jened
pomoc była częścią życia, potrzebowaliśmy jej.
Ludzie pomagali mi ubierać się i rozbierać,
korzystać z łazienki, kąpać się, wejść do basenu.
Wtedy pierwszy raz zobaczyłam,
jakby to było, gdyby w tych sprawach pomagał mi ktoś inny
niż matka i ojciec.
Na obozie mogliśmy robić wszystko, czego chcieliśmy spróbować.
W domu nikt nie wybierał nas do drużyny.
Ale na Jened każdy był pałkarzem.
Jeśli nie trafiłeś piłki, odpadałeś.
Gdy byliśmy na Jened, nie było jeszcze ustawy o niepełnosprawnych.
Gdy zabieraliśmy obozowiczów do miasta na lody,
nie mogliśmy przejść przez drzwi.
Wszyscy się gapili
albo narzekali,
że odstraszają innych klientów.
Te same problemy, które miałem wtedy jako czarny mężczyzna,
miały osoby jeżdżące na wózku.
W domu musiałem uważać, co do kogo mówiłem,
to był sposób na przetrwanie.
Musieliśmy mieć takie nawyki.
Musiałem bardzo uważać, żeby nikogo nie urazić.
Nie patrzeć białym w oczy.
Trzeba było tego pilnować.
Złapałem bluesa
To się zdarza tylko raz
Złapałem bluesa
To się zdarza tylko raz
Gdy się we mnie zakochasz
Nigdy nie będziesz mieć dosyć
Mam czerwone oczy
Nie wiem, co robić
Mam czerwone oczy
Nie wiem, co robić
To tak bardzo boli
Nie wiem, czy to naprawdę dół
Bo złapał mnie prawdziwy blues
Hura.
Gotowi?
- Kręcimy. - Dobra.
Porozmawiamy sobie o rodzicach.
No wiecie, jak...
Jak nas wkurzają albo jak bardzo ich okłamujemy.
Może zaczniemy od...
nadopiekuńczości. Nienawidzę tego.
Ktoś chce zacząć?
Moi rodzice są super, ale czasem ich nienawidzę,
bo są zbyt dobrzy i nadopiekuńczy.
Chciałabym robić różne rzeczy, a oni mówią,
że nie mogę, bo jestem niepełnosprawna.
Przypominają mi, że jeżdżę na wózku.
Nie rozumieją, że mogę robić wiele rzeczy.
Myślę, że rodzice boją się pokazać,
że mają niedołężnego syna,
czy niepełnosprawnego. Jak zwał, tak zwał.
I...
myślę, że to raczej ze strachu, nie z nadopiekuńczości.
W pewnych kwestiach polegam na matce,
więc nie mogę się z nią kłócić tak, jakbym chciał.
W jakich kwestiach na niej polegasz?
Cóż...
W takich sprawach jak wszyscy,
na przykład robi mi pranie i w ogóle...
Ale zamawia mi też specjalne rzeczy,
których potrzebuję i...
jeśli nie potrafię czegoś zrobić sam,
ona mi pomaga.
Jeśli będziesz krzyczeć na matkę...
ciągle się z nią kłócić,
to w końcu nie będzie chciała tego robić.
Czy wy też uważacie, że rodzice
traktują nas surowiej?
Czy tak samo jak wasze rodzeństwo?
Czy każą wam bardziej uważać?
Mam dwóch braci i oni mają o wiele więcej swobody niż ja.
Słaby przykład. To twoi bracia.
Wszyscy mają ten problem.
Jesteśmy w podobnym wieku.
To jej obowiązek.
O ile będzie wdzięczna za to, co dla niej robią,
będą to robić.
Nie podoba mi się ta uwaga.
- To wszystko? - Tak.
Ktoś to zrozumiał?
Chociaż część?
Nancy chyba mówiła o tym,
czego wszyscy pragniemy.
Chcielibyśmy czasem być sami.
Żeby pomyśleć w samotności.
I pobyć samemu.
Myślę,
że Nancy mówi,
że odebrano jej
prawo do prywatności.
Czy to...
Tak, to prawda.
To jedno z najważniejszych praw.
Ilu z was ma podobny problem?
Na obozie zobaczyliśmy, że nasze życie może być lepsze.
Fakt jest taki,
że nie masz do czego dążyć, jeśli nie wiesz, że to możliwe.
Często prowadziliśmy takie rozmowy.
Dzięki nim zrozumieliśmy,
że powinniśmy szukać sposobów, by robić różne rzeczy razem.
Nie tylko na obozie, ale też poza nim.
Gdy obóz się kończył,
niektórzy obiecali sobie, że pozostaną w kontakcie.
Istniała możliwość,
że za rok ktoś nie przyjedzie na obóz.
W ostatnią noc obozu
siedzieliśmy razem prawie całą noc.
Nikt nie chciał spać.
To były fajne noce,
ale rano pojawiały się łzy.
Trzeba było wrócić. Praktycznie cofnąć się w czasie.
Tam byliśmy braćmi i siostrami.
Zabierałem do domu pomysły,
o których w moim mieście nikt nie słyszał.
Nosiłem farbowane koszule i miałem takie afro...
Było ogromne.
Paliłem kadzidełka.
Zaangażowałem się w rewolucję,
ruchy pokojowe dążące do zakończenia wojny.
Jened pokazał mi świat poza Alabamą.
To był zupełnie inny świat.
Miałem pierwszą dziewczynę, byłem popularny...
I wracałem do świata, w którym trudno było mi się odnaleźć.
Czasem po lekcjach w liceum wracałem do domu
i kilka godzin leżałem w łóżku, żeby uciec od świata.
Miałem przyjaciół, ale tylko ja byłem niepełnosprawny.
Próbowałem się dopasować.
Musiałem odnaleźć się w świecie stworzonym dla innych.
Nie przeszło mi przez myśl, że świat mógłby się zmienić.
Większość niepełnosprawnych nie może korzystać z transportu publicznego.
Dyskryminuje nas,
bo jest niedostępny architektonicznie.
Tu są schody.
Musi pan jechać ulicą...
Muszę jechać ulicą i objechać budynki.
Większość gatunków zwierząt porzuca albo zabija
okaleczonych czy zdeformowanych członków stada.
Niektóre ludzkie kultury były równie okrutne.
Od wieków w literaturze, a niedawno w filmach,
pojawia się plejada niezrozumianych stworów.
Nauczyło nas to traktować niepełnosprawnych
jak coś budzącego strach, politowanie czy pogardę.
Dziś spojrzymy na nich jak na ludzi z problemami.
Judy Heumann to prezes Niepełnosprawnych Akcji,
organizacji politycznej niepełnosprawnych.
Jednym z większych problemów jest to, że gdy dorastasz,
ludzie nie widzą w tobie mężczyzny albo kobiety.
Nie możemy nawiązać żadnej relacji,
bo widzi się w nas tylko niepełnosprawnych.
- Osobę... - Aseksualną.
- Gorszą, aseksualną. - Tak.
Pytają, czy umiemy to, tamto...
Dam wam przykład.
W szkole mamy windziarza.
Gdy na jakimś piętrze stoją wózki...
OPIEKUN Z JENED, AKTYWISTA
...ludzie na wózkach, on krzyczy:
„Dawajcie tu te wózki!”.
Nie liczy się z osobami...
No wiecie.
Z osobą na wózku.
Dla niego są tylko wózkami.
Raczej nie wstydziłam się swojej niepełnosprawności.
Gorsze było dla mnie wykluczenie.
Obóz dawał mi mnóstwo sił,
bo się motywowaliśmy i mówiliśmy o tym,
że status quo nie jest dobry.
Organizacja Niepełnosprawni w Akcji powstała przez pozew,
który złożyłam przeciwko nowojorskiej Komisji Edukacji.
WALCZYŁA, ŻEBY UCZYĆ
Sprawa zrobiła się głośna, utworzyliśmy różne komitety.
Jednym z naszych pierwszych postulatów
była deinstytucjonalizacja.
RAPORT SPECJALNY
Pewne aspekty życia społeczeństwo skrzętnie ukrywa.
Ten program przypomni nam, że tacy ludzie istnieją...
HAŃBA WILLOWBROOK
...i wszyscy mamy zobowiązania wobec ludzkości.
Kiedyś przed kolacją oglądałem telewizję.
Puścili reportaż o szpitalu stanowym w Nowym Jorku,
o Willowbrook.
Poranna mgła sprawiła, że wyglądał złowrogo,
jak z horroru.
W środku okazało się, że porównanie jest bardzo trafne.
Lekarz ostrzegł mnie, że będzie źle.
Było koszmarnie.
Jedna pielęgniarka miała pod opieką około 50 mocno upośledzonych dzieci.
Leżały na podłodze nagie, umazane własnymi odchodami
i wydawały okropne dźwięki.
Nigdy nie zapomnę tego żałosnego jęku.
To było szokujące. Jak takie miejsce może istnieć?
Dzieci same nie jedzą.
Jest tak mało pielęgniarek, że mają średnio
trzy minuty, by nakarmić jedno dziecko.
Ile potrzeba czasu, żeby zrobić to prawidłowo?
Tyle, ile wasze i moje dzieci potrzebują
na zjedzenie śniadania.
Pamiętam, że jednego lata
na Jened trafił obozowicz z Willowbrook.
Siedziałem na stołówce. Wtedy przyszedł
i zaczął jeść tyle, ile zdołał.
Dosłownie...
wpychał w siebie jedzenie, póki nie zwymiotował.
Zachowywał się, jakby przyjechał z dziczy.
Jakie są konsekwencje limitu trzech minut na dziecko?
Śmierć na zapalenie płuc.
Nigdy nie widziałam takiego ośrodka.
Ten chaos mnie przerażał,
bo miałam świadomość, że ja albo ktoś z moich znajomych
też mógłby trafić w takie miejsce.
W tamtych czasach ludzie nie myśleli o tym,
że z takimi ośrodkami w całym kraju jest coś nie tak.
Powstawały ruchy walczące o prawa obywatelskie,
to była okazja, by mówić o naszym wykluczeniu
i koniecznych zmianach.
Prawo federalne nie zabraniało dyskryminacji.
Ale w Senacie i Izbie
szukano sposobu, by to zmienić.
Ustawa o rehabilitacji z 1972 była idealnym środkiem do tego celu.
Paragraf 504.
Zapis antydyskryminacyjny.
Jego brzmienie zaczerpnięto z ustawy o prawach obywatelskich z lat 60.
Stanowił, że instytucje otrzymujące federalne środki,
czyli szpitale, szkoły, transport i tak dalej,
nie mogły nikogo dyskryminować.
To była przełomowa chwila.
Nixon zawetował ustawę.
Prezydent zawetował ustawę o rehabilitacji zawodowej,
bo byłoby to zbyt kosztowne.
Ze względów finansowych nie ma możliwości instalacji
wind i podjazdów na wszystkich stacjach.
Całkowity koszt byłby ogromny.
TRANSPORT NOWEGO JORKU
Pytaniem jest, ile osób
korzystałoby z takich udogodnień?
Organizacja Niepełnosprawni w Akcji zorganizowała demonstrację
przed siedzibą Nixona.
Postanowiliśmy stanąć na ulicy
i zablokować ruch.
O 16.30 ustawiliśmy się w wielkim kole.
Zablokowaliśmy cztery ulice.
Wezwano nas do działania.
„Na barykady!” Tak mówiła Judy.
Stałam tam, a w naszą stronę jechały wielkie ciężarówki.
To było dzikie.
To była bardzo nietypowa demonstracja.
BYŁY LEKARZ W WILLOWBROOK
Grupa ludzi na wózkach to był niecodzienny widok.
Musiałeś się ugiąć.
Tej dziewczynie
nie sposób było się sprzeciwić.
Zawsze czujni. Oglądacie WINS...
Mówiono, że paraplegicy zablokowali ruch na Manhattanie.
Było nas tylko 50.
Ale blokując jedną ulicę, sparaliżowaliśmy całe miasto.
Ta demonstracja to był pierwszy raz,
gdy sięgnęliśmy po zdecydowane działania.
Gdy usłyszałem o DIA, chciałem dołączyć,
ale nie mogłem, bo nadal byłem w liceum.
Judy wysyłała informację o spotkaniu,
o demonstracji,
a gdy wezwała nas
na urodziny Martina Luthera Kinga, musiałem przyjść.
Pojechałem metrem z Hartsdale do Grand Central Station.
Grand Central Station to ogromna stacja.
Nie znalazłem podjazdu ani windy.
Musiałem zsiąść z wózka, postawić go za sobą
i krok po kroku wciągać siebie i wózek...
Wciągałem siebie, potem wózek, siebie, wózek.
Ale się udało.
Byłem tam z Patem Figueroą, jednym z opiekunów z obozu Jened.
Wiosną 1973 roku...
WASZYNGTON
...postanowiliśmy zorganizować kolejną demonstrację.
Byliśmy niewielką grupą niepełnosprawnych.
Ogólnokrajowe media poświęcały nam mało uwagi,
bo nie było wśród nas weteranów.
A to były czasy wojny w Wietnamie.
POKÓJ W WIETNAMIE
KONIEC WOJNY W WIETNAMIE
Kłamali na temat wojny w Wietnamie.
Kłamali na każdy temat.
Kłamali o Watergate, o tym, jak nas traktują.
O tym, jak traktuje się niepełnosprawnych
fizycznie i intelektualnie.
Chcieliśmy zachęcić niepełnosprawnych z Waszyngtonu,
żeby pokazali, co myślą niepełnosprawni z różnych regionów USA,
i udowodnili, że mamy siłę
i musimy walczyć o więcej,
byśmy nie walczyli ze sobą.
By każdy dostał potrzebną pomoc.
Właśnie o to nam chodzi.
W Ameryce żyje mniejszość,
która dopiero niedawno zaczęła zabierać głos.
Spotykają się z dyskryminacją, i uprzedzeniami w pracy,
szkole, transporcie publicznym i w każdym aspekcie tego,
co społeczeństwo nazywa codziennym życiem.
Do niedawna cierpieli w milczeniu, ale to się zmienia.
Zrzeszyli się i są aktywni politycznie.
- Czego chcemy? - Praw obywatelskich!
- Kiedy? - Teraz!
- Czego chcemy? - Praw obywatelskich!
- Kiedy? - Teraz!
Nixon wreszcie ugiął się pod politycznym naciskiem
i podpisał ustawę o rehabilitacji.
Ale nikt nie przejmował się paragrafem 504.
Skończyłam naukę w college'u
i wróciłam do domu
na Bronksie.
Czułam się odizolowana.
Tęskniłam za Jened.
Musiałam zrobić odważny krok.
Zostałam stażystką
w Stowarzyszeniu Osób z Porażeniem Mózgowym.
I nawiązałam romans
z kierowcą autobusu.
No wiecie,
nie robiłam się młodsza,
a nie chciałam umrzeć jako dziewica.
Pewnej nocy poczułam okropny
ból brzucha.
Chirurg orzekł,
że to musi być wyrostek.
Operowali mnie
i wycięli zdrowy wyrostek.
Potem lekarz przyszedł do mnie,
zrobił mi badanie ginekologiczne
i powiedział,
że mogę mieć rzeżączkę.
Przez moment
byłam z siebie dumna!
Ale potem,
gdy się nad tym zastanowiłam,
zrozumiałam, że ta sytuacja miała miejsce,
bo chirurg uznał,
że nie mogłam być aktywna seksualnie.
Wystarczyło na mnie spojrzeć.
Kto by chciał mnie przelecieć?
Potem
postanowiłam
wrócić do szkoły
i zrobiłam magisterkę
z ludzkiej seksualności.
To była moja przepustka
z Bronxu.
TA KOSZULKA KRYJE ZMYSŁOWĄ KOBIETĘ
W 1974 wreszcie skończyłem liceum
i poszedłem na Uniwersytet San Diego odległy o 5000 km.
Chciałem studiować akustykę,
żeby pracować dla Grateful Dead.
W Kalifornii pojawiło się mnóstwo możliwości.
Chciałem spróbować wszystkiego.
Uczyłem się surfować.
Raz namówiłem kumpla, żeby dał mi pojeździć motorem.
Brzmi to absurdalnie, ale czułem się, jakbym pokonał swoją niepełnosprawność.
Na pierwszym roku
usłyszałem, że część ludzi z Jened przeprowadziła się do Berkeley.
Jeździłem tam na koncerty Grateful Dead
i co chwilę wpadałem na Ala Levy'ego.
Al był fanatykiem Grateful Dead.
Zatoka była szalonym miejscem.
Nie trzeba było się wpasowywać tak jak w San Diego.
Powstawał nowy radykalny ruch osób niepełnosprawnych,
które tworzyły dla siebie nowy świat.
CENTRUM NIEZALEŻNEGO ŻYCIA
Centrum Niezależnego Życia jest wyjątkowe,
bo prowadzą je niepełnosprawni dla niepełnosprawnych,
jako wzór dla reszty kraju.
To miejsce, gdzie niepełnosprawni sobie pomagają.
Pierwszy raz osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności...
DYREKTOR WYKONAWCZY
...połączyły siły, żeby rozwiązywać wspólne problemy.
Ed Roberts spytał mnie, czy chcę przyjechać do Berkeley.
Nie chciałam jechać tam sama.
Spytałam D'Angelo,
co myśli o przeprowadzce do Berkeley.
Zamieszkałyśmy razem.
Chcę, by niepełnosprawni z całego świata zaczęli walczyć.
To będzie grupa, która nie będzie przyjmować odmów
bez słowa protestu.
Centrum Niezależnego Życia wyróżnia to,
że nie roznosimy po domach ulotek,
tylko realnie wymagamy od ludzi takich jak my,
żeby mieli do siebie szacunek.
Jeśli nie będą walczyć o swoje,
nie dostaną nic.
Pierwszy raz odnalazłam dom
w Berkeley, w Centrum Niezależnego Życia.
Zawsze udawałam, że nie jestem niepełnosprawna.
Mogłam chodzić i chować laskę pod kanapą,
ale ciągle martwiłam się, że będzie trzeba wstać
i wszyscy zobaczą, jak kuleję.
PISARKA I AKTYWISTKA
Nie dostrzegałam, jakie to obciążające,
póki nie znalazłam ludzi, przy których nie musiałam udawać.
W warsztacie jest niemal wszystko.
Nawet sprzęt elektroniczny do kalibracji wózków elektrycznych.
Centrum zapewnia też transport.
Otrzymuje środki stanowe, lokalne i federalne,
by zapewnić niepełnosprawnym niezależność.
Nanci D'Angelo, w czym mogę pomóc?
OPIEKUNOWIE, PRZYDZIAŁ, DORADCY
Bez problemu znajdziemy ci opiekuna.
Dam ci listę ludzi,
chcących pracować w tych godzinach
i ich numery telefonu.
- Dobrze. - Możesz na nas liczyć.
Przepraszam.
Jeśli chcesz mieć dom, masz takie prawo.
Chcesz dwupokojowe mieszkanie?
Pomożemy ci je znaleźć.
A tak można zawnioskować o dofinansowanie na opiekunkę.
Kupić ci coś?
- Tak. - Co?
Lody? Co jeszcze?
I cukierki.
Zaczęły do nas przychodzić dzieciaki z obozu Jened.
Byli niesamowici.
Jeśli się z kimś porozmawiało,
od razu pytał, czy chcesz się spotkać w piątek.
Zawsze można było liczyć, że jeden czy pięcioro z nich
zawsze tam będzie.
Obóz podążał za nimi.
Byli jak obwoźny obóz Jened.
Jak o tym usłyszałam?
Od Steve'a, który był bardzo aktywny.
Neil chodził na zajęcia informatyczne.
Przyjechałem do Kalifornii,
żeby studiować informatykę.
W pierwszym tygodniu po przyjeździe do Berkeley
pierwszy raz w życiu
usiadłam na wózku elektrycznym.
To był powiew wolności.
Zaprosili mnie na imprezę halloweenową w CNŻ.
Pamiętam ten dzień, to było...
Boże!
Wszyscy byli pijani i pili dalej.
Wszyscy ci ludzie, wszystkie kaleki, byli przebrani w kostiumy.
Zawsze czułam, że musimy się ukrywać.
Nie zwracać uwagi.
A oni byli z siebie dumni.
To zrobiło na mnie wrażenie. Byli inni.
Naprawdę inni.
Przed państwem 28-letni Steven Hofmann.
Zawodowy transwestyta.
Lubi pracę z niepełnosprawnymi dziećmi i innymi zwierzętami.
Marzy o tym, by być bezgłową amebą
i mieć mnóstwo hojnie obdarzonych chłopaków.
Jeśli jesteś osobą niepełnosprawną
i jednocześnie masz
bierną naturę,
masz przesrane.
Miło cię znów widzieć, Judy.
Co się zmieniło od 1973?
Nadal jesteś smutna i zła?
Myślę, że starałam się
zmienić tę złość w pozytywne działanie.
Ustawa została przyjęta,
ale prawie nie wprowadzono jej w życie.
Prawo federalne zakazuje
dyskryminowania niepełnosprawnych.
Organizacja niepełnosprawnych twierdzi, że jest łamane.
Doszło dziś do protestów w 11 biurach regionalnych
Departamentu Zdrowia, Edukacji i Pomocy Społecznej.
Carter został prezydentem.
Obiecali wdrożyć nowe przepisy,
ale gdy Califano został sekretarzem
Zdrowia, Edukacji i Pomocy Społecznej, zaczął je zmieniać.
Protesty przed biurami Departamentu Zdrowia, Edukacji i Pomocy.
WASZYNGTON
Oskarżają sekretarza Califano o opóźnianie i rozluźnianie przepisów
wynikających z ustawy z 1973 roku chroniących osoby niepełnosprawne.
Utrzymujemy to stanowisko...
...od niemal czterech lat,
ale gdy pan Califano został sekretarzem,
stwierdził, że zaczęła się nowa runda.
Dla nas nie. Dla nas nic się nie zmieniło.
Pięćset cztery!
JOSEPH CALIFANO
SEKRETARZ ZDROWIA, EDUKACJI I OPIEKI SPOŁECZNEJ
Zapoznałem się z tymi przepisami.
Pojawiają się trudne pytania.
Poprzedni rząd
miał na to 2,5 roku i nie zrobił nic.
Ja miałem 2,5 miesiąca.
Czemu pan nie działa? Na co pan czeka?
Chcę mieć pewność, że rozumiem...
- To jeden przepis! - Zrobię...
Nie w maju, teraz!
Dowiedzieliśmy się, że pewne osoby lobbowały
za zmianami w regulacjach.
Szkoły, uczelnie, a nawet szpitale
nie chciały wydawać pieniędzy na przystosowanie swoich budynków.
Sprawa zrobiła się jeszcze pilniejsza.
Musieliśmy działać szybko.
Usłyszeliśmy dziś, że przez ich porażki
nie otrzymamy...
praw obywatelskich.
Podpis albo dymisja!
Część osób zamierza protestować,
dopóki Califano nie podpisze ustawy.
Ta wspólnota to narodowy ruch,
będziemy trzymać się razem i walczyć o nasze prawa.
Nie wiedziałam, że istnieje taki ruch.
Nie słyszałam o paragrafie 504.
DZIENNIKARKA
Byłam dziewczyną z Teksasu.
UROCZY SPACER
Miałam 22 lata, byłam świeżo po college'u.
Wracałam do domu i potrąciła mnie ciężarówka.
Zostałam sparaliżowana od pasa w dół.
Jak wszyscy miałam dużo uprzedzeń
dotyczących osób niepełnosprawnych,
a nagle sama się taka stałam.
Nie znałam wielu niepełnosprawnych,
a tutaj ludzie z różnymi problemami
walczyli o swoje prawa.
Nigdy nie pomyślałam, że to dotyczy mnie.
Zadzwoniłam do pisma Ms. Magazine, które przydzieliło mi zadanie.
Wróciłam tam z aparatem.
My, ludzie z Zatoki, musimy trzymać się razem.
Jesteśmy najsilniejszym ruchem politycznym w USA.
Jesteśmy młodzi, wrażliwi i inteligentni.
Trzymajmy się razem.
Siostra poprosiła mnie, żebym poszedł na demonstrację.
LIDER PROTESTU
Uznałem, że czemu nie.
Podczas protestu ktoś nagle powiedział,
żeby wejść do środka, nie stać na ulicy.
Ruszyłem w stronę budynku.
Przemowy się skończyły i poszłam za innymi do budynku.
Było tam jakieś 300 osób, weszli na trzecie piętro
do gabinetu dyrektora regionalnego.
Co miał zrobić z tyloma osobami na wózkach?
DYREKTOR REGIONALNY
Pięćset cztery!
Nie mamy wygórowanych oczekiwań.
Prosimy o rozmowę telefoniczną
z Josephem Califano.
Lebossi, radca prawny Departamentu, został wyznaczony jako osoba,
z którą mam rozmawiać, a jeśli pani...
Im dłużej tam siedziałam i słuchałam pustych słów,
tym bardziej się złościłam.
Wtedy zaczęliśmy rozumieć, że nie możemy wyjść,
bo nikt nie wie, o co nam chodzi,
a my wiedzieliśmy, że chcieli odwołać regulację.
Była godzina 17 czy 18 i nikt nie wychodził.
Uznałem, że spędzimy tam noc.
Kitty, ja i kilka innych osób zrobiliśmy głosowanie.
LIDERKA PROTESTU
Spytaliśmy, kto chce zostać na noc.
Tak to się zaczęło.
Pięćset cztery!
Judy powiedziała, żebym zabrała szczotkę do zębów.
Powiedziałam, że tak zrobię.
Powiedziałem Judy, że nie jestem na to przygotowany.
LIDER PROTESTU
Odpowiedziała, że muszę zostać.
Solidarność na zawsze
Prawda zwycięży
DZIEŃ 1
Dziś w nocy, piąte piętro. Dobrze?
Ile osób nie może spać na podłodze?
Zatoka była zorganizowana najlepiej.
Potrafiliśmy organizować demonstracje, ale także je utrzymać.
Dziś mija trzeci dzień protestu w siedzibie Departamentu.
Odłączono ciepłą wodę na trzecim piętrze,
gdzie armia kalek urządziła okupację.
FBI odcięło telefony.
Nie pozwalają nam się komunikować.
Zastanawialiśmy się, co robić.
Niesłyszący oznajmili:
„Wiemy, co robić”.
Migali do siebie przez okna.
W ten sposób komunikowaliśmy się z ludźmi z zewnątrz.
Gość, który właśnie za mną śpi,
zbudował nam lodówkę.
Połączył jakieś plastiki z klimatyzatorem
i zbudował lodówkę z kartonów i innych znalezionych rzeczy.
Możemy chłodzić jedzenie.
Ludzie kombinowali, co będziemy jeść, jak będziemy się myć.
„Skąd weźmiemy jedzenie i koce?”
LIDER PROTESTU, CZŁONEK CZARNYCH PANTER
Brad Lomax wymyślił, by skontaktować się z Czarnymi Panterami.
Brad ledwo mówił,
ale mógł gestykulować i przekazał to, co chciał.
Przynosili nam ciepłe obiady
i zostawiali jedzenie na śniadanie i lunch.
Bezinteresownie. Nie chcieli pieniędzy.
Po spotkaniu powiedziałam jednemu z nich, że tego nie rozumiem.
Czarne Pantery nie mają dużo pieniędzy.
Prowadzili jadłodajnię w Oakland.
„Dlaczego dajecie nam jedzenie?”
Odpowiedział mi:
„Zmieniacie świat na lepsze,
mamy taki sam cel.
Chcemy, żeby świat był lepszy dla wszystkich.
Skoro zadajecie sobie trud i śpicie tu na podłodze,
damy wam chociaż jedzenie”.
Dzięki temu przetrwaliśmy.
Mamy stołówkę i salę konferencyjną.
Mamy łóżka, materace, jedzenie.
To niesamowite.
Wspierali nas nie tylko niepełnosprawni.
Również związkowcy i organizacje obrońców praw obywatelskich.
Mieliśmy po swojej stronie lokalne władze.
Burmistrz otwarcie nas popierał.
BURMISTRZ SAN FRANCISCO
Jeden z sekretarzy z Sacramento przysłał nam materace.
Wspierał nas progresywny Glide Memorial Church.
PASTOR
Wierzymy w wolność!
To było odpowiednie miejsce i czas.
Właścicielka baru dla lesbijek w East Bay
spytała nas, czego potrzebujemy.
Powiedzieliśmy, że chcemy się umyć.
Jej partnerka była pielęgniarką,
przyniosły nam kilka litrów szamponu i odżywki.
Przyszły do nas.
Przez trzy godziny myły włosy każdemu, kto chciał.
Boże, ale ładnie pachnie.
Tak dla małych gejów.
I nastoletnich!
Nikt nas nie ruszy
Nie wyobrażacie sobie tego protestu.
Był jak obóz.
Wykorzystaliśmy to, czego nas nauczył.
Było mnóstwo ludzi z Jened,
obozowicze, opiekunowie, niepełnosprawni, sprawni.
OPIEKUNKA
Protestowaliśmy razem.
OBOZOWICZKA
...teraz przeczytamy
nazwiska ludzi, którzy będą jutro przemawiać.
Różne komitety zajmowały się mediami,
wyżywieniem, sprawami medycznymi i innymi kwestiami.
Na spotkaniu 21 stycznia zatwierdziliśmy tę regulację,
a on próbuje to zaprzepaścić...
Judy pilnowała, by każdy mógł się wypowiedzieć.
...strajk głodowy. Każdy, kto chce...
Nie zaczynaliśmy spotkania bez tłumacza języka migowego.
Debatowaliśmy do trzeciej w nocy.
Ludzie musieli się angażować i czuć, że są ważni.
Inaczej nie siedzieliby tam tak długo.
Tworzy się koalicja.
Im dłużej rozmawiamy, im bardziej się przegrupowujemy,
tym więcej dowiadujemy się o naszych niepełnosprawnościach.
Uczymy się języka migowego, Braille'a,
mówimy o ukrytych niepełnosprawnościach takich jak epilepsja czy artretyzm
i uczymy się o naszych dolegliwościach.
To nas jednoczy.
DZIEŃ 4
Demonstracja trwa już czwarty dzień.
To największy i najdłuższy protest
osób niepełnosprawnych w tym regionie.
Ale problem od czwartku pozostaje taki sam.
Próbują zwrócić na siebie uwagę Waszyngtonu.
DZIEŃ 5
To niesamowite, jak dużo osób zostało.
DZIEŃ 6
To duża niedogodność.
DZIEŃ 7
Nie było wentylatorów.
Nie mieliśmy naszych opiekunów.
Nie było dostępu do cewników.
Nawet mnie trudno zadbać o własne ciało.
A tam byli sparaliżowani ludzie, którzy nie mogą obrócić się
w nocy, żeby zapobiec odleżynom.
Oni mieli spać na podłodze? Katastrofa murowana.
Zupełnie jakby świat chciał, żebyśmy umarli.
Niepełnosprawni czują to codziennie.
Świat nas nie chce, woli, żebyśmy umarli.
To nasza rzeczywistość, ciągle się zastanawiamy,
czy przetrwamy, czy stawimy opór,
czy będziemy walczyć, żeby tu być.
Możecie nazywać to złością, dla mnie to motywacja.
Trzeba walczyć o siebie, bo inaczej nie przetrwasz.
Mogę pracować. Mam sprawny umysł i ręce.
Wielu z nas może pracować. Właśnie o to nam chodzi.
Usuńcie przeszkody architektoniczne.
Część z nas prowadziła strajk głodowy.
Piliśmy dwie, trzy szklanki płynów dziennie.
Judy była pod dużą presją.
To duża odpowiedzialność. Judy co chwilę pytała
każdego z osobna:
„Możesz zostać jeszcze jeden dzień?
Chociaż jeden dzień?”.
Działali z dnia na dzień.
Od 11 dni budynek okupuje armia niepełnosprawnych.
Z każdym dniem zyskują poparcie.
Okrzyki demonstrantów niosą się
do biur Departamentu Zdrowia, Edukacji i Pomocy Społecznej.
Channel 7 robił relację z Golden Gate Avenue
tuż przy budynku federalnym.
Lokalne media ignorowały tę sprawę.
Wtedy praktycznie tylko ja o tym mówiłem.
Evan White dosłownie się z nami scalił.
Pokazywał nasz protest od początku do końca.
Miałem zaszczyt
być świadkiem jednej z nocnych debat nad strategią.
To był idealny temat dla mnie.
Uwielbiam ludzi, którzy mieszają.
Jednym z naszych pomysłów było to,
by kongresmeni przyszli do tego budynku
i przeprowadzili debatę.
Bo nie zamierzaliśmy odpuszczać.
Niepełnosprawni żądają podpisania par. 504 ustawy o prawach obywatelskich.
Dziś ich żądań wysłuchało dwóch kongresmenów,
Phillip Burton i George Miller.
Stanowczo żądam pomocy
dla osób niepełnosprawnych w USA.
To początek ruchów praw obywatelskich
i jesteśmy dumni, że chcecie nam pomóc w tych działaniach,
na które długo czekamy.
Califano, sekretarz Departamentu,
wyznaczył biednego Eidenberga, by go reprezentował na tym spotkaniu
prowadzonym przez kongresmenów Millera i Burtona.
Waszyngton aktualnie analizuje
w należnym tempie kwestie takie, czy regulacje
powinny obejmować narkomanów i alkoholików.
W jakim stopniu trzeba przebudować
wszystkie szkoły i szpitale?
Zaproponował około 20 zmian,
w tym haniebną doktrynę „oddzieleni, ale równi”.
Każda dzielnica miała wyznaczyć jedną szkołę,
do której mogli uczęszczać
uczniowie z niepełnosprawnościami.
Co to za pomysł? To ta zasada „oddzieleni, ale równi”.
Wiedzieliśmy, że Califano urządził jedynie przedstawienie.
Przysłał jakiegoś biedaka, żeby odczytał kilka słów,
bo chciał, żebyśmy wrócili na swoje miejsce.
A potem wyszedł.
Kongresmen Burton powiedział: „Nie”.
Eidenberg zamknął się w gabinecie,
Burton kopał w drzwi, aż Eidenberg wyszedł.
Burton zaciągnął Eidenberga z powrotem na salę.
Kazał mu usiąść z przodu przed całą publiką
i słuchać naszych wypowiedzi.
Ktoś będzie musiał wylać beton...
KONGRESMEN
...wyburzyć ściany,
ktoś będzie musiał znaleźć nauczycieli i sale lekcyjne.
Ale powiedzieliśmy, że jesteśmy gotowi spłacać to przez 200 lat,
żeby ludzie mieli dostęp do tego, co wszyscy.
Gdy tylko ktoś wspomina o paragrafie 504,
pojawia się sprawa Browna przeciwko Komisji Edukacji.
Nękanie...
brak równości osób niepełnosprawnych.
Rząd wciąż dysputuje nad tymi kwestiami.
Aż trudno mi wyrazić swoje oburzenie słowami.
Za każdym razem, gdy wspomni pan o oddzielonych, ale równych,
złość niepełnosprawnych z całego kraju...
będzie tylko rosnąć.
Będziemy przejmować kolejne budynki...
póki nie zrozumiecie, o co nam chodzi.
Nie pozwolimy rządowi dłużej dyskryminować niepełnosprawnych.
Żądamy egzekwowania prawa.
Nie chcemy segregacji.
Nie będziemy rozmawiać o segregacji.
I proszę nie kiwać głową,
gdy nie ma pan pojęcia, o czym mówimy.
Pewne chwile... są historyczne.
Rozmowa Judy z tym mężczyzną
była przełomowym momentem dla wielu ludzi.
Co Califano sobie myślał?
Myślał, że nie musi się nami przejmować.
Żeby zmusić władze do działania,
musieliśmy jechać do Waszyngtonu, spotkać się osobiście.
DZIEŃ 15
Dziś 25-osobowa delegacja ruszyła z San Francisco
do stolicy,
gdzie chcą przedstawić swoje żądania prezydentowi.
Liczymy na spotkanie z prezydentem.
Wspierają nas liczne organizacje,
które opłaciły naszą podróż.
Mamy nadzieję, że wrócimy do domu
z sukcesem, a regulacja zostanie podpisana.
Z lotniska San Francisco o podróży pełnej determinacji
mówił Evan White z Channel 7.
WASZYNGTON
To było ważne, żeby tuż po lądowaniu dać im do zrozumienia,
że to nie zabawa.
Spytałem: „Co teraz robimy?”.
Chcieli iść spać.
A ja na to: „Nie.
Wyjdziemy na ulicę,
usiądziemy przed domem Califano
i pokażemy mu, że paragraf 504 jest ważny, że przyjechaliśmy”.
Transport publiczny był wtedy dla nas niedostępny,
więc związek operatorów wynajął nam ciężarówkę.
IAM WSPIERA NIEPEŁNOSPRAWNYCH
Nakleili na nią swoje logo i tak poruszaliśmy się po Waszyngtonie.
Jeździliśmy w całkowitej ciemności
i póki nie wysiedliśmy, nie wiedzieliśmy, gdzie jesteśmy.
Dopiero po otwarciu drzwi znów widzieliśmy.
Pojechaliśmy prosto do domu Califano
i siedzieliśmy przed nim przy świecach.
Od razu przyjechała policja,
ale zobaczyli ludzi na wózkach i o kulach
i bali się z nimi zadzierać.
Zaparkowali i obserwowali całą noc.
Gdy wstało słońce,
Judy i Evan White w obecności kamery zapukali do drzwi Califano.
Nie wyszedł do nich.
Podobno wyszedł z domu tylnymi drzwiami.
Rodzina prezydencka opuściła dziś kościół
bocznymi drzwiami.
Carterowie chcieli uniknąć około 20 niepełnosprawnych
protestujących przed drzwiami, których zwykle używa prezydent.
W Waszyngtonie
ponad sto osób protestuje przed Białym Domem.
Nic nie wskazuje na to, by Carter wyszedł do demonstrantów,
mimo że przylecieli do niego aż z San Francisco.
Gdy te 22 osoby wyjechały, w San Francisco wciąż zostało nas dużo.
DZIEŃ 22
FBI zaczęło na nas naciskać.
O 3 w nocy włączały się alarmy pożarowe i alarmy bombowe.
Mieliśmy jedno zadanie. Wiecie, jaka była Judy.
Mieliśmy stamtąd nie wychodzić, póki do nas nie zadzwoni.
„Dobrze, nie wyjdziemy”.
Bardziej baliśmy się zawieść Judy Heumann
niż aresztowania przez FBI albo policję.
Ludzie w Waszyngtonie byli zdenerwowani.
To miał być wielki finał.
Mieli coś zmienić, doprowadzić do przełomu, a tak się nie stało.
Nie wiedzieliśmy, co dalej.
W tamtym tygodniu trzy razy nie spaliśmy po 36 godzin z rzędu.
Liderzy motywowali nas: „Nie możecie się poddać.
Trzeba to zrobić. Jak nie teraz, to kiedy?”
- Ktoś wie, gdzie jest laska Dennisa? - Nie.
Ktoś wie, gdzie jest laska Dennisa?
Nie palcie w środku.
Musimy iść, bo...
Na gitarze się nie siedzi.
Na podłodze jest jedno miejsce.
Judy, zaśpiewaj coś.
Ellen, jest tam Bob Perkins?
Nicky po nią poszła.
Spytaj go, czy chce z nami jechać.
Dobra.
- Chwila. - To mi się nie podoba.
Pewnie zauważyłeś...
Raz, dwa, trzy, cztery! Zdobędziemy 504!
DZIEŃ 23
Zdobędziemy 504! Raz, dwa, trzy, cztery!
Wiem, że to wbrew protokołowi...
- Tak. - Pokonałem 5000 km.
Czemu nie spotkał się pan z demonstrantami?
W San Francisco trwa nielegalny protest.
To nie byłoby właściwe.
Zgodził się pan na spotkanie, a potem je odwołał?
Dziękuję.
Twierdzi, że nie obiecywał spotkania,
bo to delegacja nielegalnych demonstrantów.
Evan White przygotował materiał, by wysłać go do San Francisco
do Channel 7, ale akurat miał miejsce strajk techników.
Lokalne stacje ABC z całego kraju nie otrzymywały zbyt wielu wiadomości,
więc technicy z ABC, którzy nie strajkowali,
przekazali ten materiał wszystkim stacjom ABC w USA.
Evan White, Waszyngton.
Raz, dwa, trzy, cztery! Zdobędziemy 504!
Protest zaczął im szkodzić.
Ludzie tacy jak Joe Califano
mieli gdzieś wydarzenia z San Francisco,
ale tak samo było wszędzie.
DZIEŃ 24
- Dziękuję. - Proszę.
Uważajcie na swoje cienie.
Stało się to po cichu.
Nie powiadomili mediów, nawet my nie wiedzieliśmy.
Califano nagle zmienił regulacje zgodnie z naszymi żądaniami.
To wezwanie do rewolucyjnej zmiany nastawienia,
myślenia i zachowania
skierowane do milionów Amerykanów.
Po wszystkim Dusty Irvine podzieliła się chlebem z przyjaciółmi.
KONIEC STRAJKU GŁODOWEGO!
Prowadziła strajk głodowy.
Zjadła coś pierwszy raz od 23 dni.
W stolicy rzecznicy niepełnosprawnych byli zadowoleni.
Kongres, media i Amerykanie zobaczyli,
NIEPEŁNOSPRAWNI OBYWATELE
że wytrwałością, siłą i inteligencją
nie ustępujemy nikomu.
Niepełnosprawność
nie równa się chorobie.
Zgodnie z nowym prawem każde niepełnosprawne dziecko
ma prawo uczyć się w szkole publicznej.
Niepełnosprawni walczyli o to od długiego czasu.
Powinno tak być od 20 lat.
Cieszy się pan czy niepokoi?
Bardzo się cieszę.
Kraj wreszcie zaczyna się budzić.
Po tylu naciskach, cierpieniach
i poniżeniach...
W Waszyngtonie i San Francisco traktowano ludzi skandalicznie.
Wierzyliśmy, że wygramy z Amerykańskim rządem.
Nie tylko wierzyliśmy.
Dokonaliśmy tego.
Udało nam się.
Zrobiliśmy to razem.
Protesty związane z paragrafem 504 zjednoczyły ludzi.
Niesłyszących, upośledzonych umysłowo,
z trudnościami w uczeniu się, niewidomych...
To był cały przekrój ludzi.
Mówiliśmy sobie:
„Nigdy o tym nie słyszałam, ale ci wierzę.
Tak było w twoim szpitalu psychiatrycznym.
Wierzę, że tak było w twojej szkole specjalnej. Wierzę ci”.
Poznawaliśmy swoje prawdy.
Mówiliśmy sobie:
„Widzę cię i ci wierzę”.
Gdy zostałam niepełnosprawna, nie byłam pewna siebie,
więc to zrozumiałe...
że gdy paragraf 504 pokazał mi, że mam wartość,
byłam za.
Byłam dumna, że jestem częścią tej społeczności.
Bardzo dumna.
Wygraliśmy!
Pokazaliśmy siłę, odwagę, moc i poświęcenie!
LIDERKA PROTESTU
Że my, zamknięci i odrzuceni,
ukryci, w teorii wątli i słabi,
zmierzyliśmy się z rządem na najwyższym szczeblu
i wygraliśmy!
Rok po wprowadzeniu paragrafu 504 skończyłem college.
Wreszcie mogłem dołączyć do znajomych z obozu Jened.
Znalazłem wymarzoną pracę
jako inżynier dźwięku w Berkeley Repertory Theatre.
Ale przez pierwsze dwa lata pracy
do kabiny dźwiękowej nie dało się wjechać.
Musiałem wchodzić po zewnętrznych schodach.
Na koniec zimy z wykładziny wyrastały grzyby.
Ale po podpisaniu regulacji
moje otoczenie zaczęło być coraz bardziej dostępne.
- Cześć, Judy. - Cześć, co tam?
Fundusze przyznane na mocy paragrafu 504 odmieniły transport,
służbę zdrowia, edukację i rynek pracy.
Uniwersytety muszą dostosować budynki do potrzeb niepełnosprawnych
oraz zapewnić tłumaczy i pomoc dla niesłyszących i niewidomych.
Wszystkie budynki mieszkaniowe i publiczne finansowane federalnie
muszą być dostosowane dla osób na wózkach.
Na ulicach Berkeley naprawdę widać
efekty działania ruchu niepełnosprawnych.
Podjazdy umożliwiają osobom na wózkach poruszanie się po mieście.
To ma ogromne skutki.
W 1980 teatr Berkeley Rep przeniósł się do większego budynku.
Ze względu na paragraf 504 budynek musiał być przystosowany.
Kolejne bariery wokół mnie znikały.
Zauważyłem, że cel, który sobie postawiłem,
pokonanie niepełnosprawności, zaczął się na mnie odbijać.
Zaprzeczałem temu, kim jestem.
Próba. Trzy, cztery.
Chciałabym powiedzieć, że cieszę się, że tu jestem, ale...
- Spokojnie. - Jesteśmy z tobą.
Wszystko dobrze.
z jednej strony powinnam powiedzieć, że wszystko jest wspaniale,
ale nie do końca o to nam chodziło.
Mam dość dziękowania za przystosowane toalety.
Nie chcę już się tak czuć.
Skoro muszę dziękować
za powstanie przystosowanych toalet, to zastanawiam się,
czy kiedykolwiek będę równa reszcie społeczeństwa.
Od dekad znosiliśmy braki,
zastawialiśmy przyszłość swoją i naszych dzieci
dla tymczasowej, bieżącej wygody.
Siódmego maja Kongres głosował nad projektem budżetu.
Niepełnosprawni nie mieli powodów do radości.
Brakowało dla nich środków, a ich prawa były zagrożone.
Nie tak dawno walczyliśmy o wprowadzenie praw.
KONGRESMEN
Trzy lata później trzeba walczyć o ich utrzymanie.
Ten system jest niesamowity.
Niepełnosprawni demonstranci zablokowali w niedzielę ulicę w St. Louis w Missouri.
Nadal walczą
o egzekwowanie paragrafu 504.
Co więcej, paragraf 504 dotyczył tylko organizacji
finansowanych federalnie.
Jeśli nie przestaniecie, zostaniecie aresztowani.
Większość transportu była niedostępna,
pracodawcy wciąż mogli ich dyskryminować,
a prywatne firmy nie musiały nic robić.
Potrzebujemy własnej ustawy.
To nowa walka o prawa obywatelskie
i integrację w codzienne życie.
Dla ponad 40 milionów Amerykanów
z niepełnosprawnościami rozpoczyna się nowa era.
Ustawa złożona do Kongresu
zapewniłaby im równy dostęp
do zatrudnienia, transportu i miejsc publicznych.
Ustawa ustanawia prawa osób niepełnosprawnych...
SENATOR
...dzięki nim kraj stanie się lepszy i sprawiedliwszy.
WSPINACZKA NA KAPITOL 12 MARCA 1990
Ustawa o niepełnosprawnych!
- Kiedy jej chcemy? - Teraz!
- Czego chcemy? - Ustawy!
- Kiedy jej chcemy? - Teraz!
- Wejdę tam. - Tak.
- Uda mi się! - Powoli.
Ustawa o niepełnosprawnych!
Będę iść choćby całą noc.
Ustawa o niepełnosprawnych!
Właśnie!
My, niepełnosprawni, zgromadziliśmy się tutaj,
aby zapewnić Amerykanom z niepełnosprawnością
dostęp do zwykłego życia,
które pełnosprawni Amerykanie uważają za coś naturalnego.
Prawo do jazdy autobusem i pociągiem,
prawo do wykonywania możliwych prac,
prawo do wejścia do każdego teatru, restauracji czy publicznego budynku.
Przyjęcie tej kluczowej ustawy udowodni,
że nasz rząd nie będzie pozwalał,
by największa mniejszość w USA
była traktowana nierówno.
Inna decyzja byłaby niemoralna.
Panie prezydencie.
Rano senator Tom Harkin, który ma niesłyszącego brata,
w języku migowym wygłosił poparcie dla ustawy.
Ale do jej przegłosowania doprowadzili sami niepełnosprawni.
Niech haniebny mur wykluczenia wreszcie upadnie.
26 LIPCA 1990
Niech Bóg was błogosławi.
Ustawa o niepełnosprawnych
to wielkie osiągnięcie.
- Cześć, Angela. - Cześć, Neil.
Miło cię widzieć.
Poproszę trzy mokki.
Mokki?
Tak.
Ale był to
dopiero czubek góry lodowej.
Można przegłosować ustawę,
ale dopóki nie zmieni się
podejście społeczeństwa,
prawo nie będzie znaczyło zbyt wiele.
Na tym terenie...
stały domki.
Boże, nie poznaję tego miejsca.
Gdzie jest obóz? Wszystko usunęli?
OBÓZ JENED POWSTAŁ W 1951 JAKO OBÓZ DLA NIEPEŁNOSPRAWNYCH.
ZOSTAŁ ZAMKNIĘTY Z POWODÓW FINANSOWYCH LATEM 1977 ROKU.
Po latach czułem się tam jak na świętej ziemi.
Aż chce się powiedzieć „dziękuję”.
Aż mam ochotę
wstać z wózka
i pocałować tę pieprzoną ziemię.
To Denise?
No proszę! Lionel!
To był otwarty teren, sama trawa.
Tu było boisko do baseballa.
Wyobrażaliście sobie,
dokąd zajdziemy?
Start!
Jacobsonowie mieszkają w Oakland w Kalifornii.
Neil jest wiceprezesem banku.
Denise jest pisarką.
Dostanę całusa?
Może być pięć?
Marzyłeś o tym, żeby być ojcem?
Od zawsze.
David był pierwszą osobą
w moim życiu,
której nie obchodziła moja niepełnosprawność.
Dla niego jestem po prostu tatą.
Gdyby ktoś ci powiedział,
że zamieszkasz w Oakland
ze swoją żoną
i będziesz mógł
jeździć tam, gdzie chcesz,
nie umiałbyś sobie tego wyobrazić.
W życiu.
Wolność, jaką oferował ten obóz,
zdecydowanie wpłynęła na życie mojego taty.
Jest moim tatą, więc...
nie chciał pokazywać mi swojego buntowniczego,
punkowo-hipisowskiego oblicza,
ale cieszę się, że mogłam poznać go od tej strony.
Gdy zamknę oczy,
mogę usłyszeć wszystkich obozowiczów.
Słyszę głos Larry'ego.
Jestem ze wszystkich dumny.
Kiedyś musiała pojawić się iskra,
która zacznie zmiany,
dlatego osoby takie jak Judy Heumann są tak ważne.
Judy, byłaś strasznie upierdliwa,
ale i tak cię kochałem.
Judy, jakie wydarzenie
z ostatnich 20 lat jest dla ciebie najważniejsze?
Dla mnie najważniejsze było
powstanie ruchu osób niepełnosprawnych.
Myślę, że możemy nazwać go ruchem międzynarodowym.
Judy Heumann była specjalnym doradcą International Disability Rights,
instytucji przy Departamencie Stanu USA.
Mieszka w stolicy z mężem Jorge'em,
aktywistą z Meksyku.
- Mogę cię przytulić? - Tak.
To był...
Zawsze tak lubiłem przytulać Nanci.
- Kocham cię. - Ja ciebie też.
A, tak.
Nie mogę zobaczyć Jimmy'ego, a mamy tygodniową rocznicę.
Napisy: Małgorzata Fularczyk