Downloaded from YTS.MX
Hanımlar, baylar; GOAT,
Bay Dave Chapelle.
Official YIFY movies site: YTS.MX
...DAVE CHAPPELLE, MARK TWAIN ALMADAN BİR GECE ÖNCE.
Teşekkürler.
Çok teşekkürler.
Buyurun, arkanıza yaslanın.
Yarın komedi dünyası için çok önemli bir gece olacak.
Bu ödülü bu kadar genç almama çok şaşırdım...
...ama sizi temin ederim, bunu hak ettim.
Dostum, bu işi hayal bile edemezsiniz.
Gelmiş geçmiş en gevzek insanları izleyerek büyüdüm.
Bu ülkede her fikirde görüşlerinizi paramparça edecek bir komedyen vardır.
Ama lanet olsun, çıtkırıldım bir ülkede yaşamak istemiyorum.
Askerler arasında yaşamak istiyorum.
SONRAKİ GÜN KENNEDY CENTER, DAVE CHAPPLLE'E
ÜLKENİN EN BÜYÜK KOMEDİ ÖDÜLÜNÜ VERİR.
MARK TWAIN ÖDÜLÜ DAVE CHAPPELLE
-Bu ödülü nasıl bu kadar genç kazandın? -Şey... Almam 32 yılımı aldı dostum.
-Peki. -Dave, şey...
-Hoşça kalın.
Vahşi herifler.
Nasıldı, hatırlayamıyorum.
Selamlar.
Bir terslik yokken herkesle bir araya gelmek
çok nadir görülür.
Durumun bu yönü çok hoşuma gidiyor.
Gerginlik var mı?
Ödül için mi? Hayır.
Bu akşam Kennedy Center'da etrafımda sanat dünyasının dehaları
ve sanattan aldıkları keyfin kıymetini her şeyin önüne koyan bir seyirci olacak.
Bu da bende bir baskı oluşturmuyor.
Böyle anları çok kişi hak eder.
Tanışmak bir şeref. Teşekkürler.
-Büyüksün Dave. -Sağ ol kanka.
Çok azı elde eder.
KULİS
Bir araya gelebileceğimiz her sebep bana uyar.
Diş mücevherimi taksam mı?
Yüce Tanrım,
bugün Twain adlı ömürlük ödülün takdim edilmesi ve Dave adlı efsanenin
onuruna burada hep birlikte toplandık.
Kilit kelime, efsane.
Sonsuza dek, yani çok uzun bir süre hatırlanacaksınız demek.
Ama şunu söylemeliyim,
bu akşam bu efsanenin yaptıklarını onurlandırmaktan ötesini yapacağız.
Şu an yaptığı şeyden keyif alacağız.
Ve burada Dave'den söz ettiğimiz için daha iyileri gelecektir.
Şimdi çocuklar,
hanımlar, baylar;
Mark Twain'in ölümsüz ifadesiyle,
"Hadi delirelim lan!"
Dave'in mezun olduğu üniversite,
Duke Ellington Sanat Okulu gösteri bandosu!
Bu, Duke Ellington bandosu mu?
Evet, o.
Ve şimdi,
Amerikan mizahı dalında
Kennedy Center Mark Twain Ödülü'nün 22. sahibi
Dave Chappelle!
Selam millet!
Selam millet! İsmim Tiffany Haddish.
İşte bu kısımda alkışlayıp delirmeniz lazım.
Ben beklerim.
Dave, bunları niye giydiğini anladım. Çok rahatlar.
-Biliyorum. -Bakın.
Şu salona bakın millet.
Bu partideki insanlara bir bakın.
Evet!
Komedyenler, aktörler ve müzisyenler...
Hepsi bu adam için burada.
Dave dünyada insanları kimsenin bir araya getiremediği biçimde
bir araya getirebildiği için buradayız.
Dave'le tanışalı 20 yıldan fazla oluyor
ve o zamandan beri arkadaşız.
Dave, sen her zaman akıl hocam, abim oldun.
Ve sahneye her çıktığımda
her seferinde seni düşünüyorum
çünkü seni hep gururlandırmak istiyorum, GOAT seçildin, en büyüksün.
Dave'in spontaneizmini seviyorum.
Dave hakkındaki en sevdiğim hikâyem Noel'de geçiyor.
Laugh Factory'de evsizlere yemek verdikten bir yıl sonra.
Bunu her sene yaparım çünkü nereden geldiğimi unutmam.
Laugh Factory'yi değil. Evsizliği.
Dave beni arayıp bir şeyler içmek istedi.
Gittiğimde
yanında Marlon Wayans'i gördüm
ve şöyle dedim,
"Sizin çocuklarınız var. Noel'de burada ne işiniz var?
Niye yanlarında değilsiniz?"
Dave şöyle dedi, "Scrooge musun? Bir şeyler iç be kaltak."
Saat 1.00 olana kadar gülüp eğlendik.
Dave "Bovlinge gidelim mi?" dedi.
Şöyle dedik,
"Noel'de bu saatte hiçbir bovling salonu açık olmaz.
Ne diyorsun sen?"
Gülüp şöyle dedi, "Farkında mısınız, ben Dave Chappelle'im."
Bir telefon açtı,
SUV'sine bindik
ve sonra bir bayır çıkmaya başladık.
Sonra dev kapıların yanına geldik.
Gerçekten devdi.
"Jurassic Park'ta mı bovling oynayacağız?" dedim.
Arabadan indik,
kapıya gittik
ve tahmin edin, kapıyı kim açtı? Tahmin edin.
Tahmin edin, dedim. Tahmin edin.
Kapıyı Eddie Murphy açtı!
Duydunuz mu? Eddie Murphy.
Eddie Murphy'nin evine gittik!
Şöyle oldum...
Dave de şöyle dedi, "Sakin ol, atılırız."
"Aman Tanrım. İnanamıyorum.
Axel Foley'nin bovling sahası var!"
Saatler boyunca sohbet ettik, güldük, hikâyeler anlattık.
Ve Dave işte böyle birisi. Spontane biri.
Büyülü bir insan, üstelik bovlingte berbat.
-Ben Paul Pelosi. Nasılsın? -Ben Tiffany Haddish.
-Memnun oldum. -Seni tanıyoruz. Eşim Nancy.
-Selam Nancy. -Selam.
-Harikaydın. Müthişti. -Çok teşekkürler.
Sana ayak uyduruyorduk.
-İlk gösterime bu kulüpte çıktım. -Ne?
1992'de.
-Zaman akıp gidiyor. -Evet.
Zamanın şakası yok.
İyi akşamlar hanımlar, baylar.
D.C. Improv'a hoş geldiniz.
Burada sigara yasak lan.
Selam. Sen bizi bilirsin.
Dave'in gecesi, onun hafta sonundayız.
Pekâlâ.
Dave, büyüksün. Herkesin iyi yönünü çıkarıyorsun.
Dave Chappelle. Mark Twain ödülünü aldı.
Dave'e bir alkış.
Mark Twain Ödülü.
Çok önemli biri hâline geldi.
Mark Twain Ödülü'nü almak çok kazanıyorsun demektir.
Bense Mark Twain denilen adamı yeni yeni tanıyorum.
Dostum, başladığım şehirde
böyle bir onura erişmenin nasıl bir his olduğunu anlatmama
kelimeler yetmez.
Hatta
küçük bir bilgi vereyim.
Bu salondaki ilk gösteride
sahneye çıkan ilk komedyen bendim.
Ben, Brian Regan adında bir herif ve Ellen DeGeneres adında lezbiyenin teki.
O zaman gey olduğunu bilmiyorduk. Onu götürmeye çalışıyorduk.
Özür dilerim.
Burayı komedi kulübü sanmıştım.
Hanımlar, baylar;
burası Amerika'da dilediğinizi söyleyebileceğiniz,
gülmek istediğinize gülebileceğiniz
son yer olabilir.
Burası kutsal bir toprak.
Canlı komedi benim için dünyanın en güzel şeyi.
Gladyatör gibi ortaya çıkıyorsunuz.
Belki de kendim gibi hissettiğim tek an o andır.
19 yaşında Star Search tarihinin en genç komedyeni.
Karşınızda Washington D.C.'den Dave...
Selam.
Ed bahsetti mi, bilmiyorum.
Kısa süre önce Black Entertainment Television'a çıktım.
Çoğunuz görmedi sanki. Acaba...
Acaba neden?
Eskiden tüm beyazların mutlu olduğunu düşünürdüm.
Sırf beyaz diye.
Durduk yere "Süper lan, beyazım." diyorsunuz sanırdım.
Bu, müthiş bir his.
Taksi! Sadece kontrol ettim.
Eski lisemdeydim, çocuklara dobra dobra şöyle dedim,
"Bu gettodan çıkma konusunda ciddiyseniz
odaklanmalı, kendi sorunlarınızı beyazlara atmayı bırakmalı
ve rap yapmayı, basketbol oynamayı falan
öğrenmelisiniz dostum, kapana sıkıştınız!
Kapana sıkıştınız.
Ya bunları yapın ya da kokain satın. Tek seçenek bu.
Tek bunların işe yaradığını gördüm.
Beyazları eğlendirmeye başlamalısınız. Dansa başlayın."
Küçükken çok garip bir çizgi film izlerdim.
İsmi Care Bears.
Peluş ayılara benziyorlar ama insanlar. Ve hepsi bir şeye değer vererek dolanıyor.
Birbirlerine, her şeye değer veriyorlar.
Durum kötüleşince
azimleniyorlar.
Liderleri şöyle diyor, "Hadi çocuklar, vakti geldi.
Care Bear bakışı atalım!"
Hatırlıyor musunuz?
Küçük peluş ayılar kol kola girip
soruna dik dik bakıyorlar.
Hiç şakam yok.
Göğüslerinden canlı kanlı sevgi fışkırtıyorlar.
Büyüdüğümüzde
o ayılar gibi olmak istedik.
Sonra kalplerimiz kırıldı.
Çünkü hayatın bunu yapmamıza izin vermeyeceğini,
göğsünden sevgi fışkırtmanın imkânsız olduğunu öğrendik.
Ancak daha önce
başkasının göğsüne sevgi fışkırtmışlığım oldu.
2003'ün kasım ayı.
New York Üniversitesi'nde birinci sınıfım.
Stand-up'a gireli belki iki sene olmuştur.
Annem beni arayıp
"Aziz, Şükran Günü için eve geliyor musun?" dedi.
"Anne, Şükran Günü'ne eve gelmek için ayırdığım para var ya.
Planlar değişti.
Dave Chappelle, San Francisco'da, Punch Line'da gösteriye çıkıyor.
Ona gitmem lazım." dedim.
Annem de "Dave Chappelle kim?" dedi.
"Gelmiş geçmiş en iyi komedyen olabilir." dedim.
"O, 'Ben Rick James'im kaltak.' diyen adam mı?" dedi.
Evet dedim.
"Çok komiktir. İyi eğlenceler." dedi.
O gösterilere gittim.
Punch Line'da altı gösteri falan yaptı, hepsine gittim.
Oralar Dave kulübü gösterileriydi. Sabahın 4.00'ü, 5.00'ine kadar süren
çok uzun setler yapardı
ve gül gül öldürürdü,
insanı düşünceye iterdi. İnanılmazdı.
O andan beri
Dave'i dost olarak tanıyabildim. Beraber gösterilere çıktık.
İnanılmaz bir sanatçı olmanın yanında inanılmaz bir insan da.
Hatırlarım, bir keresinde partideydik.
Birisi gelip fotoğraf çekinmek istedi.
O da şöyle dedi, "Hey.
Buraya fotoğraf
çekmek için gelmedik.
Anı yaratmak için geldik."
Bu çok güzel bir andı.
Hayatını böyle yaşar.
Onun için her anın şahane bir anı olma potansiyeli vardır
ve her ana öyle yaklaşır.
Bu senenin başlarında
Dave'le Austin, Teksas'ta gösteriler yaptık.
Gösterileri bitirdik, dinlenme odasına geçtik.
Dave de "Bu gece nasıl bir gece geçirmek istiyorsun Aziz?" dedi.
"Muhtemelen fazla abartmam. Dün dağıttık. Yarın gösterilerimiz var." dedim.
"Psikodelik mantarlarım var, yemek ister misin? Müthişlermiş."
Dave'in ailesi, kusura bakmayın.
"Bilemiyorum Dave.
Sakin bir gece geçirip yarın için dinlenebiliriz." dedim.
Şöyle dedi, "Aziz, bunu kimse bilmiyor
ama yarın Amerika mizahı dalında Mark Twain Ödülü'nü
kazandığımı duyuracaklar."
Ve devam etti,
"20 yıl sonra çocuklarına ne anlatacaksın Aziz?
'Dave Chappele, Mark Twain Ödülü'nü aldığını öğrendiğinde yanındaydım
ve birlikte mantar yedik, sonra hayatımızın gecesini
yaşadık.' mı diyeceksin
yoksa biraz uyuduğunu mu anlatacaksın?"
Ben de "Dave, haklısın.
Şu mantarları yiyelim.
Twain'e!" dedim.
Çok ciddiyim. Köpekler, ihmal edilmiş köpekler konuşabilse
Dave Chappelle gibi konuşurdu.
Yani...
Arka bahçede uzun süre bırakırsanız şikâyet eder,
"Sıçayım, birisi çabuk buraya gelsin.
Beslemiyorsunuz!" der.
Evet, ceket acayip kıyak.
-Oh! -Selam Ron. Nasılsın?
Kavgadan çıkıp gelmiş gibi bir hâlin var.
Beni sahneye ilk çıkaran kişi JT Newton adlı biriydi.
JT sağ mı, onu bile bilmiyorum.
Cidden.
-Long Island'da yaşıyor. -Bu iyi haber.
Biri öldü sanırsınız ama Long Island'da yaşıyordur.
En yakın dostumla komedi kulübüne gittim.
Hâlâ arkadaşız.
Erkenden gittik, saat 17.00'ydi.
O dönem komedyenlik için tek gereken, listeyi imzalayacak kadar
erken gitmekti.
20 boşluk vardı. Okuldan hemen sonra gittim.
Yedinci sırayı seçtim.
O dönemki en yakın dostum beşi seçti.
Çakıldı.
Başaramadı.
JT adımı anons etti.
"Millet, insan bir yerden başlamalı, bu akşam bu genç burada başlıyor." dedi.
Dünmüş gibi aklımda.
"Bir yıldızın doğuşuna tanıklık ediyor olabilirsiniz.
Alkışlarınızla Dave Chapel." dedi.
Kendim gitmiştim ama ben gidene kadar
annem, kendisi bu akşam aramızda,
onun annesi, o artık aramızda değil, çıkageldi.
Gelme diye yalvarmıştım.
Gelmemeleri için yalvarmıştım.
"Bunu halletmemin tek yolu yüzleşmek." Büyükanneme gidip "Bak büyükanne,
bu akşam ağzımdan hiç duymadığın bazı şeyler
söyleyeceğim." dedim.
Anne, hoşuna gider. Annenin ne dediğini hatırlıyor musun?
-"Daha kötüsünü duydum." dedi. -Hayır, dedi ki;
"Bebeğim, hallet şu boku."
Başlamıştı.
Şunu söylemeye çalışıyorum anne, hem teşekkürler hem de ben demiştim.
Evet Dave.
Seni seviyoruz kardeşim.
Evet.
Duyamadım. Hadi.
Dave, senden büyük yok. Seni seviyoruz.
Senden büyüğü yok. Parıldayan ışık.
Hanımlar, baylar;
eşi benzeri olmayan John Legend.
-Peki. -Teşekkürler.
Merhaba!
Hem Dave'in büyük bir hayranıyım
hem de Springfield, Ohio'da büyüdüm... Evet.
Dave'in şu an yaşadığı
ve çocukluğunun çoğunu geçirdiği yerin 15 dakika uzağında.
Biliyoruz, DC'deyiz,
burada da çok vakit geçirdi.
Ama Dave, Ohiolu, tamam mı?
Onu biz alıyoruz.
Büyük, sıyrılmış Ohiolu isimlerin çoğu Ohio'dan ayrıldıktan sonra ünlü oluyor.
Başarı için Ohio'dan ayrılmaları gerektiği de söylenebilir.
Ama şaşırtıcı bir biçimde
Dave hâlâ Buckeye Eyaleti'nde yaşıyor.
Hâlâ insana
şu soruyu sorduran kasabada yaşıyor;
"Dave Chappelle niye bu kasabada yaşıyor?"
Sözde "Unutulmuş Amerika"da yaşıyor.
Dave hiç unutmadı.
Dave dünyayı Ohio'ya getirdi.
Bölgenin çiftliğinde her yıl yaptığı
müzik konserleri efsanevidir.
Hayatın önemini pekiştirmek için dünyanın yeteneklerini orada buluşturdu.
Kısa süre önce, Dayton'daki silahlı saldırı sonrasında
orada trajedi yerine huzur getirdi.
Ve elbette,
tarihe geçecek en ikonik, en unutulmaz konser
2005 yılında verildi.
Bölgemizin köklü siyahi üniversitesi Central State öğrencileri dahil
memleketi Ohio'daki bir grubu
otobüsle Brooklyn'e götürdü.
Evet!
Brooklyn'e gittiklerinde
Dave müthiş bir pop kültürü yarattı.
Dave kendi komedisini, kusursuz müzik zevkiyle
birleştirmek için dünyanın en önemli hip-hop,
neo-soul sanatçılarını efsanevi bir konserde buluşturdu.
Komedyenler ve müzisyenler etle tırnak gibiydi.
Her komedyen müzisyen olmak ister.
Her müzisyen kendini komik sanır.
Annemin üç memesi var, biri süt, biri su için biri de bozuk. Vur!
O kadar da komik değil. Ama vurunca...
Alıp götürüyor.
Kimsenin üç memesi olmaz. Saçma.
Bu konsere gelen insanlarla tanışmadan önce
hepsinin hayranıydım.
Yani onlarla bu tarz bir ortamda çalışmak büyük bir hayalimdi.
Bu hep gitmek istediğim bir konser.
Dünyayı salladık.
Dünyayı salladık!
Nasılsınız?
İsmim Q-Tip. Kennedy...
Kennedy Center'da,
sanatsal hip-hop yönetmeni olmaktan
gurur duyuyorum.
Kardeşim, dostumla konuşmak istiyorum.
Sen kardeşimsin.
Seni seviyorum. Bu adamı başladığı andan beri tanırım.
1992 veya 1993'te başlamıştı. Otobüsle gelip şöyle dedi,
"Selam, ben Dave Chappelle." "Hey, sen osun!
Seni tanıyorum. Salaklar Prensi Robin Hood'u izledim."
O zamanlar Mel Brooks izleyen
tek rapçi bendim muhtemelen.
Dave 1995'te Letterman'a çıktığında ilk takımını
-ben getirdim. -Vay canına.
1994 de olabilir.
-Kuzenimle Barney's'e götürdüm. -Vay.
Hâlâ Cross Colors giyiyordu.
Gerilmeyin. Beni sinirli bir siyah olarak görmeyin.
Sinirli bir siyahım ama...
Anladınız mı? Sinirli siyah olmaya hakkım var. Benim için farklıydı.
Reenkarnasyona inanır mısınız, bilmem
ama üst üste dört yaşamım boyunca siyahi oldum.
Bir ara vermem lazım.
Alkışlarınızla sahneye
Chapelle's Show'un eş yaratıcısı,
biriciğimiz Neal Brennan geliyor!
Selam Dave.
Açıkçası bu gece nasıl verildi, bilmiyorum.
Dave resmî etkinlikleri sevmez. Normalde cam temizleyicisi gibi giyinir.
Eşi Elaine kesin şöyle dedi,
"Sana sigara içmeyi iki saatliğine nasıl bıraktırırım?"
Gerçekleşmeyeceğini sanan Dave de
"Jon Stewart, Sarah Silverman, Neal,
Q-Tip, Tiffany Haddish,
Warren Michaels, John Legend, Bradley Cooper,
ve hadi bir de Morgan Freeman'ı...
...onuruma DC'ye getirmelisin." dedi.
Elaine de "Harika, 27 Ekim." dedi.
Dave de "Siktir" dedi.
Dave bana bir kariyer verdi.
1992'de New York'ta
bir komedi kulübünde tanıştık.
Yıllar içinde beraber birkaç espri yazdık ama daha büyük bir şey yapmayı umdum.
Sonra 1997'de Dave beni arayıp
"Hey, Universal ararsa birlikte esrarın etrafında şekillenen bir film
yazdığımızı söyle." dedi.
"Ne esrar filmi?" dedim.
Dave de "Sen kafana takma." dedi.
Sonra bir baktım, Universal'dan birisi arayıp
"Dave Chappelle'le esrar filmi mi yazıyorsunuz?" dedi. "Evet" dedim.
-"Bize ne zaman sunabilirsiniz?" dedi. -"30 güne kadar." dedim.
Yani sunmak için bir ayımız vardı.
Sonunda 29. günde Dave'i arayıp "Şu esrar filmini halletmeliyiz." dedim.
"Hangi esrar filmi?" dedi.
Neyse, bir gün önce Beceriksizler'in taslağını çıkardık.
Tüm günümüzü, yaklaşık 16 saatimizi aldı.
Ve detaylardaki bu özen ekrana yansıdı.
Sizi bilmem ama ben kıpırdayamıyorum bile.
BECERİKSİZLER (1998)
Ben sanki sıkışıp kaldım.
1998'in Ocak ayına gelelim.
Beceriksizler; Can Dostum...
...Başkanın Adamları,
Benden Bu Kadar
ve evet, Titanik'le aynı anda vizyona girdi.
Evet.
Kötü eleştiriler alıp gişede çakıldı ve açıkçası pek iyi değildi.
Birkaç sene sonra, hem profesyonel
hem şahsi rezilliğimiz unutulunca
Dave'le yine telefondan konuşuyorduk. İnsanlar eskiden telefonla konuşurdu.
Bana, "Dostum, Playboy After Dark gibi bir dizi yapmalıyız." dedi
Playboy After Dark'ı hatırlarsanız
yasak ilişkilerinizi toparlayın, ölümün eşiğindesiniz.
Playboy After Dark'ı hatırlamıyorsanız
1970'lerin aşırı ahlaksız TV dizisiydi.
Sunucusu dergi yayımcısı, biraz da kadın kaçakçısı Hugh Hefner'dı.
Jeffrey Epstein'in mağarası olan hâli.
Neyse, Dave'le kabaca bir taslak bulduk, o taslak Chappelle's Show oldu.
Birkaç yayıncıya sunduk.
HBO pek müthiş gitmedi.
Kadın, Dave'e gerçekten şöyle dedi,
"Chris Rock'ımız varken seni ne yapalım?"
O dönemlerde sadece
bir popüler siyahi komedyen olabilirdi.
Ama bugün üç tane olabiliyor.
Birkaç dakika sonra Comedy Central'a sunduk, onlar aldı.
Chappelle's Show için pilot bölüm çektik. Dizi hâline geldik.
Dizi çok başarılı oldu. Tuhaf bir şekilde başarılı.
Afrika'ya gitmeni gerektirecek kadar iyi.
En büyük gelişme.
Bildiğimiz gibi meclis kölelik tazminatı olarak Afrika'ya
üç trilyon dolar verilmesini kabul etti.
Ailemle benim sigara ihtiyacımız
ömür boyu karşılandı.
Zenginim lan!
Başladığımızda Dave'in tanıdığım en komik adam olduğunu biliyordum.
Program bitmeden Dave'in
gelmiş geçmiş en komik insanlardan olduğunu gördüm.
Bazen hiç konuşmadığımız,
belki de düşünmediğimiz bir şeyi
doğaçlama yaptığı olurdu.
Clayton Bigsby'nin beyazların havasını soluması hakkındaki konuşması,
Will & Grace, hepsi doğaçlama.
Will & Grace'i sevmemeniz sizde bir sorun olduğu anlamına gelmez.
Will'de bir sorun olduğu anlamına gelir.
O bir homoseksüel.
Tyrone Biggums'un çocuklara anlattığı Mickey Mouse'la uyuşturucu anısı.
Tamamen uydurma.
Siz.
Köpek mamasının tadını bilir misiniz?
Tıpkı kokusu gibidir.
Enfes.
Rick James'in kutlama yaptığını söyleyip kanepeni sikeyim demesi.
Bir tane daha al zengin pezevenk. Kanepeni sikeyim.
Ve beş parmak yüze ne dedi?
Çat!
Hepsini uydurdu.
Dave için yazıp yönetmek bazen sette
ağzım açıkken şunu demek kadar kolaydı;
kestik.
Chappelle's Show'un sevdiğim yönü
Dave'e kendisi olmasına izin vermesi.
Bilgisini, öfkesini, ahlakını, şapşallığını,
iki yüzlülüğünü, üzüntüsünü, ışıldayan yeteneğini ifade etmesine.
Chappelle's Show nadirdir.
Amerika Birleşik Devletlerinde yaşayan ve siyahi doğmanın gerçek dışı deneyimini
hisseden bir insanı tüm gerçekleriyle ortaya seren bir belge.
Yani işte,
Playboy After Dark.
Ayrıca program kişiseldi.
Beceriksizler için Dave hep beni suçlar sanki.
Bir gün Dave'in Oprah'ı hamile bırakıp programdan ayrıldığı bir skeç çekiyorduk.
Ve...
Bir sahne vardı.
Ofisleri yıkıp döküyordu, bana geldi ve çöpü kafamdan aşağı boşalttı.
Beceriksizler için beni suçladığını şuradan çıkardım.
Çöpü kafamdan dökerken
"Bu, Beceriksizler için." dedi.
Peki, gördünüz gibi
o repliği benim yazdığımı, benim söylettiğimi iddia ediyor.
Evet, sendin!
Ve bu akşam Chappelle's Show için
bir tek bunu yapmışım gibi anlatacaklar.
Dave'le ikimiz DC'deniz.
Yani kariyerimize komedi gösterilerine trenle gelerek başladık.
Dave Chappelle sektördeki en yaşlı, genç komedyen.
Ben 44 yaşındayım, 43 yıldır komedi işindeyim.
Bu şerefsiz doğdu,
çıktı...
"Tık tık orospu çocuğu!"
Aynı anda elinde sigara vardı.
Dave Chappelle Show.
Ona çıkmak ömrümü değiştirdi.
Özellikle bir karakter, Kuru Larry. Çoğu beni Kuru Larry olarak bilir.
Onu çekerken Dave
"Kuru Larry rolüne nasıl hazırlanacaksın?" dedi.
"Duş alacağım dostum." dedim.
Kuruyacağım, Hollywood'un en kuru ciltlisi olacağım.
Ben Washington, DC'liyim.
Çikolata Şehri.
Bize göre "dostum" bir zamirdir.
Çok vurdumduymazız.
Esprilerden utanıp kaçmayız.
Hatta mizah sağ çıkma yöntemimizdir.
Sokaklarda dayak yemememi şuna borçluyum,
herifler biliyordu ki
ben acayip komiğim.
Liseye başlamaya hazırlanıyordum. Ralph Neal diye müdürümüz vardı.
Lean on Me'yi yeni izlemişti
ve oymuş gibi elinde megafonla geziyordu.
Ohio'da ortaokula gitmiştim.
Üç sene yoktum. Yok olduğum üç senede
kokain çıktı.
Washington'a döndüm.
Kokaini hatırlıyorsunuz, değil mi?
Bu şehre ne yaptığını hatırlıyorsunuz. Bu yüzden bu kadar beyazı koşup
bebek arabası iterken görmek tuhaf.
DC'de tüm ağır işi siyahlar yapardı.
Zor kısmı biz yaptık.
Burası siyah şehri.
Buraya Çikolata Şehri deme sebepleri... Çikolatayla hiç ilgisi yok.
Onlar zencilerdi.
Dave'le Washington, DC'de tanıştım.
Evet.
19 yaşındaydım.
O, 17 yaşındaydı.
Garvin's diye bir kulüpte gösterimiz vardı.
Gösteriler arasında Dave'le McDonald's'a gidip
komediden, geleceğinden, gelecekteki planlarından
konuştuğumuzu hatırlıyorum. Ona dedim ki,
"New York'a gel."
Liseden mezun olduktan sonra
geldi.
New York'a geldi ve aynı komedi kulübünde çalıştık.
Boston Comedy Club'ta.
Ve...
Pekâlâ.
Biraz kafa karıştırıcı,
kulüp New York'taydı, ismi Boston Comedy Club'tı.
İsimleri ben bulmuyorum. Kokainmanlar buluyor.
Ama New York'ta
Dave stand-up komedisi camiası tarafından
çok sevildi ve hatırlarım,
Mel Brooks filmi, Salaklar Prensi Robin Hood'ta
rol aldı, hepimiz şöyle düşündük;
"Dave başardı!"
SALAKLAR PRENSİ ROBIN HOOD (1993)
-En iyisi kimmiş? -Yürü.
LA'den döndü
ve sahneye çıkıp hemen batı seyahatlerinden,
çok duyduktan sonra Compton'a
nihayet gitmesinden bahsetti.
Ve oradaki insanların
bahçeleri olduğunu görünce ağzı açık kalmış.
Compton'ın tüm cazibesi dururken
insanlar çimlerini biçiyordu.
Ve biçecekler tabii.
Ama o minicik detayda bir şey vardı,
Dave işte bunu yapıyor.
Öğrendiklerine şaşırmasına izin veriyor
ve sonra gördüklerine her açıdan bakarken
bizi de yanında götürüyor.
Çoğumuzun görmediği açılardan.
Bu hastalığın 1980'de başlayıp zenciler, ibneler
ve keşler dışında kimseyi öldürmemesi tuhaf değil mi?
Bu hastalığın tüm ihtiyar beyazların nefret ettiği herkesten
nefret etmesi müthiş bir rastlantı değil mi?
Bence ya Tanrı beyaz
ya da hükûmet o boku disko toplarına sakladı.
Hep bir şeyleri düşünür, her şeyi inceler.
Ve gerçekten de...
Kendi dünyasına kapanır.
Belalı mahallede olduğumu şöyle anlarım. Şu, anca kötü mahallede olur.
Unutmayın, saat gece 3.00.
Saat gecenin 3.00'ü.
Pencereden bakıyorum.
Köşede dikilen bir bebek vardı lan.
Gerçekten.
Bebek korkmuş gibi değildi bile. Öylece dikiliyordu.
Yani beni üzdü. Beni çok üzdü. Çünkü bebeğe yardım etmek istedim.
"Sana da güvenmiyorum, kusura bakma." tıkırt.
Tıkırt.
Bir keresinde Vancouver'daydık,
bir dal ot içmeye bana gelmişti.
Ve...
Ve tam olarak bunu yaptı.
Bana geldi...
...ve bir dal ot içti.
Hepsini.
Kendi başına.
İçerken de dünyanın tüm sorunlarını anlattı.
Dünyanın sorununu anlatayım, paylaşmamazlık.
Bence
adabı "İki kez çek, ver."
"Çekebildiğin kadar çek." değil.
Dave, inanabiliyor musun? Mark Twain Ödülü'nü alıyorsun lan.
İnanamıyorum.
Hak ettin.
Doğru olan bu. Aslında...
Aslında Mark Twain Ödülü'nü alman çok iyi oldu
çünkü ikiniz de şaheserlerinizde zenci demeye bayılıyorsunuz.
Neden
zenci kelimesini hiçbir ceza almadan söyleyebiliyorum da...
...şunu söyleyemiyorum;
ibne!
Şöyle dedi, "David, çünkü
sen eş cinsel değilsin."
Dedim ki "Renee,
zenci de değilim."
Gelmeniz yeter.
Dave Chappelle'i koşulsuz severim.
Dave'le 90'larda,
90'ların başında tanıştım.
17 yaşında bir çocuktu.
New York'a gelmiş,
liseden yeni çıkmış, ülkedeki en çetin komedi salonlarında...
...deneyim kazanıyordu...
...ve ilginçtir, 17 yaşında...
...kişiliği oturmuştu. Oradaki ihtiyar, saçları ağarmış komedi emektarlarının
bu genç çırağa, bu genç Mozart'a karşı...
...sadece nefret duyduğunu
düşünürsünüz.
Buna rağmen onu çok sevdiniz.
İyi kalpliliği sayesinde.
Ne kadar komik, anlayışlı olduğunu
o zamanlar bile biliyordum. Hatırlarım, 2000'lerde birlikte çalıştık.
Comedy Central'daydık. The Daily Show'daydım.
Dave de Chappelle's Show'daydı. Ve Chappelle's Show
Dave'in yarattığı uzay mekiğiydi.
Ve kültürel bir fenomen...
...hâline geldi.
Comedy Central devam ettirmek için her şeyi yapardı.
Dave'e 50 milyon dolar
teklif edip
sadece "Bir tane daha ver." dediler.
Ama o an o şovu yapmanın zorluğu yüzünden,
hedef kitlesi üzerinde
bırakacağı etki hakkında
Dave'in kafası karışıktı.
Ve çekip gitti.
Ve o an şöyle
düşündüğümü hatırlıyorum,
"Comedy Central'ın 50 milyon doları mı varmış?"
O piçler bize The Daily Show'da atıştırmalık bile vermiyor.
50 milyon dolarları varmış.
O noktada Dave
çekip gitti, onun işi bitmişti. Ama biliyordum ki
o para kendine bir ev bulmalıydı.
Dave, bu akşam...
Pardon.
Bu akşam şunu bilmeni istiyorum, o parayı öz çocuğummuş gibi büyüttüm.
Bu adam inanılmaz. Sadece stand-up'ından bahsetmiyorum.
Rastgele insanlarla, hayranlarla olan etkileşimi.
Minneapolis, Minnesota'daydık.
Beyaz çocuğun ödü koptu.
"Aman Tanrım!
Dave Chappelle!"
Kafayı yedi.
"Dostum, sakin ol." falan dedim.
İri olduğum için insanlar beni koruması sanıyor.
"Sakin ol." diyorum, "Hadi ama.
Aman Tanrım! Dave Chappelle!
Lütfen daireme gel.
Biraz otum var."
Dave bana baktı. Ben ona baktım.
"Bende ot kalmadı dostum. En azından...
...durumu bir kontrol edelim,
bakalım bizi nereye götürecek." Anlatabiliyor muyum?
Dairesine çıktık. Ben girdim,
her beyazda olduğu gibi ot dolu dev bir kavanoz gördüm.
Sonra bir tutam alıp "Çok sağ ol." dedim.
Tam çıkmak üzereydik.
Sonra sürekli oda arkadaşının kapısına vuruyordu,
"Uyan kanka! Uyan!"
Dave Chappelle dairemize geldi, amına koyayım!"
Ama adam, davul patlasa uyanmaz.
Ve gidiyorduk. Adam "Lütfen fotoğraf çekilelim.
Lütfen fotoğraf çekilelim." dedi.
Dave de "Dostum, artık geceleri hareket ediyoruz.
Güvenlik gerekçesiyle...
...bunu yapamayız." dedi.
Merdiveninden inmeye başladık
ve o da merdivenlerin tepesinde. Şöyle dedi,
"Kimse bana inanmayacak!"
Harikaydın dostum.
Harikaydın.
Washington DC'nin belediye başkanı Muriel Bowser'a selamlar.
Söylemezsem olmaz,
benim için çok özel birisin.
Aramızda sadece bir yıl var
ve sen şehrimizi müthiş...
-Evet. -...yönetiyorsun.
Eski liseme gittim.
Başkan Muriel,
Duke Ellington Sanat Okulu için 150 milyon dolarlık
renovasyon ayarladı.
Oradaki öğrencileri çok kıskandım.
Kalbimde yerin çok büyük
ve bu şehri gerçekten kutsadın.
Ve tüm içtenliğimle teşekkürler.
Washington'da hiç oy vermedim ama kahretsin, verseydim...
...sana oy verirdim. Biliyor musun?
Kokain kullansan bile sana oy veririm.
Kullanmazsın, biliyorum.
Ama şayet istersen
buyur, kullan. Ben ona hoşgörü gösteririm.
Dave Chappelle'i ilk kez
ilk Çatlak Profesör döneminde fark ettim.
O rolü ben oynayacaktım ama o oynadı.
Sonra onu gördüm, şöyle dedim,
"Şu adam, şu çocuk.
O rolü o çocuğun oynaması komik olurdu."
Huzurlu olmaya çalıştım.
Ama Reggie'nin
seni karateleme vakti geldi.
Dave herkesten çok daha zeki.
Yani Dave
zamanın en entelektüel komedyenlerden, belki de en entelektüeli.
İnsanlık olarak şunu anlamamız 400 yıl sürdü,
beyazların zayıflığı başından beri...
...millî marşta diz çökmekmiş.
Çok kırılgan bir benlik.
Aynen öyle dostum.
Ve roketlerin kırmızı...
Ne yapıyorsun dostum? Ayağa kalk!
Sanatın şeklini,
kültür üzerindeki etkisini genişletti.
Kendi neslinin sesi, buna şüphe yok.
Kimse yanına bile yaklaşamaz.
Vay canına.
Pekâlâ. Tamam.
Kızım arkada. Dave, seninle kızım doğmadan tanışabildiğimiz için şükrediyorum.
Yok. Bu, güzel bir şey.
Bana daha iyi bir adam olmayı öğrettin. Daha iyi bir adam olmayı öğretiyorsun.
Bunu fark ettim.
Bu o, değil mi? Seninki?
BİR YILDIZ DOĞUYOR
Jay.
Adam artık yaşlı,
seninle tanıştığımızda senin gibi.
Seni YouTube'da gördüm.
Kızın olduğu o video.
Evet.
Beni sevindirdi.
Kendinde gibiydin. Sen...
Yapıyordun işte.
Söylemem lazım, şaka değil, bir oyuncuyla oynadığım en iyi sahne olabilir.
Gerçekten.
Senin için yazdım.
İki yılımı aldı
ama o gün bana ruhunu teslim ettin.
Ve gelmiş olman... Yani buna inanamadım.
Bana bu iyiliği yapmana inanamadım.
Ve bunu asla unutmayacağım.
Bu... Ve iyi ki ekranda ölümsüzleştirildi
çünkü çok güzeldi.
Ve tüm set Dave Chappelle'in yanındayken olan bitenle
dolup taşıyordu.
Yani bu çok ama çok eşsiz bir insan.
Bir de şunu söyleyeyim; nasıl oldu, bilmiyorum. Bilmiyorum. Genler,
DC'de büyümek, Duke Ellington okulu,
ilk stand-up'ını sekiz yaşında yapman. Hangi karışım seni bu yaptı, bilmiyorum
ama aynı dönemde yaşadığımız için çok şanslıyım,
insanlığını sanatçılığını izleyebiliyorum.
Ve...
Ve şöyle bir kelime...
Şöyle bir kelime kullanıyoruz. "Dâhi."
Dâhilik denince akla soğuk, sosyal açıdan izole olmak geliyor.
Sen dâhi olarak bile eşsizsin çünkü senin bir özelliğin var,
o özellik de empati.
Herkese aynı davranıyorsun.
En sevdiğim yönün bu.
Yani teşekkürler dostum. SNL hakkında hâlâ kızgınım.
Monologda dedin ki Beyaz Ev'desin...
Ve dev bir parti vardı.
İçerideki herkes siyahtı.
Nedense Bradley Cooper dışında.
Bir sürü kişi görmüşsün. Bir beyaz varmış, ben.
"Bradley Cooper buradaymış." dedin. Birlikte gittik şerefsiz. Ne?
Seni seviyorum kanka. Seni seviyorum.
Çoğu arkadaşım sosyo ekonomik olarak en dipteyken
ortaya, sonra tepeye çıktı.
Uzun bir yoldan geldik.
Dönmeye bayılıyorum.
Buraya defalarca gelsem de
kendi onurum için gelmedim.
Dave, seni seviyorum.
Senin yanındayız.
Hep yanında olduk çünkü sen de yanımızda oldun.
Seni delicesine seviyorum.
Twain Ödülü'nün ilk sahibi Richard Pryor'dı.
SNL'i kurduğumda sunmasını istediğim ilk kişi oydu.
2016 yazında, seçim yaklaşırken,
en az onun kadar kararlı biri daha vardı.
Biliyordum ki 12 Kasım'da,
seçimden sonraki gösteriyi Dave Chappelle sunmalıydı.
Teşekkürler.
Neler olduğunu açıklayacak birinin gerektiğini biliyordum.
Richard'ı neden çıkardıysam Dave'i de o yüzden çıkardım.
Dave gerçeği söyler ve günümüzde çalışan en komik insan.
O gün SNL ve onun için büyük bir gün olacaktı.
Vakit geldiğinde Dave'in hazır olacağını biliyordum.
Amerika başardı. Cidden...
Cidden başkanımızı hem seçip hem de internetten trolledik.
Beyazlar öfkeli.
Böyle bir şey görmedim.
O.J. kararından beri beyazları böyle sinirli görmedim.
Ekranı bölmüşler, iki tarafta da beyazlar şöyle...
Hoşuma gidiyor, demiyorum. Bunu daha önce görmedim, diyorum.
Geçen gün TV'de Portland, Oregon'da beyaz ayaklanmasını izledim.
O çarşamba, seçimden sonraki gün
gösteri için okumamız vardı.
Kasvetli bir hava vardı.
İnsanlar gergin ve çok savunmasız hissediyordu.
Berbattı. Dave yanıma oturdu,
herkese baktı ve odadaki duyguyu hissetti.
Toni Morrison'dan alıntı yapmak istedi.
Alıntı şöyleydi,
"Sanatçılar işte tam da böyle anlarda çalışır.
Umutsuzluğa vakit yok,
acımaya yer yok,
sessizliğe gerek yok,
korkuya fırsat yok.
Konuşuruz, yazarız, dil oluştururuz.
Medeniyetler böyle iyileşir."
İşin düzeleceğini o an anladım.
Başta Kate McKinnon Hillary Clinton olarak "Hallelujah"yı söyledi,
sonra Dave çıktı.
Ne yapacağını hiç bilmiyordum.
Umarım o biliyordur ama...
Bundan bile hiç emin değilim.
Nefes kesiciydi. Muhteşemdi.
O program dönüm noktasıydı.
Donald Trump'a şans diliyorum.
Ona bir şans vereceğim
ve geçmişte haklarını kaybeden bizlere
bir şans vermesini talep ediyorum.
Çok teşekkürler.
Kim ne derse desin aklından geçenleri söyleyebilme yetin...
Senin istediğin gibi
eğlendirmendeki bu korkusuzluk,
kesinlikle hayatımı öyle etkiledi ki
dün gece
koreograf bir kurt adamı oynadım.
Ve büyük bir gururla oynadım.
Ve tüm bunları senden öğrendim.
Bilirsiniz,
Chappelle's Show'un ilk iki sezonu
tarihteki herhangi skeç programından daha iyidir, derim. Tek kelimeyle müthiş.
IRK SEÇİMLERİ
İyi akşamlar, New York'ta düzenlenen ilk ve belki tek ırk seçimlerine hoş geldiniz.
Hangi ırkın kimi seçeceğini merakla bekliyorum.
İlk seçimi siyahlar yapmaya hak kazandı.
Vay, siyah biri uzun zamandır hiç loto kazanmıyordu Billy.
Evet, buna rağmen şikâyet ederler.
Dostum, siktir git.
Siyahlar delegesi...
1. SEÇİM - SİYAHLAR:
...Tiger Woods'u seçiyor.
Dünyadaki en zengin sporcusu, alanının en hâkim ismi
artık resmen siyahi.
Elveda kızarmış pilav. Merhaba kızarmış tavuk.
Seni seviyorum baba.
Bu kadar çok yaşlı, beyaz hayranın olduğunu bilmiyordum. Ne?
Öldüm de Brooks Brothers'a gittim sandım ama...
Bence dürüstlükten çok bahsediliyor.
İnsanlar dürüstlükten, komediden bahsediyor
ama çoğu büyük komedyen hep gerçeği söylemiyor.
Yani Rodney Dangerfield,
araştırdım büyük saygı görüyormuş.
Başından beri yalan atmış.
Dürüstlükten bahsederken
insanlara hislerimizi korkmadan söylemekten bahsediyoruz
çünkü komedyenler insanlarla böyle bir ilişki kurabilir
ve bence bunu senden iyi yapan yok, hem de hiç.
Biz de bundan ders çıkarıyoruz
çünkü esprinin parçası olduğumuzu hepimiz biliyoruz.
Dave şey yapıyor...
Herkesle dalga geçmeye hazır.
İsterseniz beyaz olun, eş cinsel olun. Liste bu kadar. Dave...
Herkes beni sever, ben de herkesi severim. Lezbiyen, biseksüel arkadaşlarım var,
gey arkadaşlarım var
ama translar benden ölümüne nefret ediyor.
Onları suçlamıyorum.
Suç onlarda değil, bende.
O şeyler hakkında espri yapmayı bırakamıyorum.
Bu esprileri yazmak istemiyorum ama bırakamıyorum işte!
Sana komediden bahsetmem bile tuhaf çünkü komedi hakkında bilinecek her şeyi
bu odadaki herkese anlatabilirsin ama komedide bilmediğin bir şey var,
o da Dave Chappelle gibi
bir örnek olmadan komedide olmak.
Bunun için çok teşekkür ediyorum. Cidden.
Ben de buraya Mark Twain'in onuruna geldim.
Bana göre asıl komedi bu.
Mark Twain'i komik bulmuyorsanız size Huckleberry Finn'den bir bölüm
okumak istiyorum.
Peki.
Pekâlâ.
Sıkı durun.
"Huck...
Huck Finn, arkadaşı Jim'e döner.
Ya da ona taktığımız lakapla..." Tüm paragrafı okumama gerek yok.
Evet, çok mutluyum.
Gördünüz mü?
Bu akşam sevişecek miyiz?
Arkadaş olarak.
Enfes kokuyorsun.
Onu çok sevdiğim için çok duygusalım. Bunu biliyorsun. Senin için ağlayacağım.
Yemin ederim, stand-up'tan daha saf
bir sanat dalı görmedim.
Sanat olup olmamasının tartışılması tuhaf.
Dostum, saçmalamak bir sanattır.
Saçmalamak bir sanattır.
Haksız mıyım Muriel?
Bu odadaki tüm stand-upçılara şunu hatırlatmak istiyorum;
sizi temin ederim, hep söylerim,
en iyi tür bizde.
Bildiklerimiz bize fazlasıyla yeter.
Ve bildiğimiz her şey de kullanma şeklimize göre değerli.
Kendinize dürüst olun.
Sistemi siktir edin.
Para elbet gelir.
Çoğunuz kazanamayacaksınız.
Dürüst olacağım.
Ünlü komedyen Patton Oswalt'ın röportajını dinledim, bir hafta arayla başladık.
Patton, Terry Gross'a verdiği röportajda şunu diyor, Bilirsiniz, "Ve evet..." der.
Patton, Terry Gross'a şöyle der;
"Terry, kimse ilk stand-up'ında başarılı olmaz."
Dururlar, bu röportajı dinlerken araba sürüyordum. Sonra dedi ki
"Tamam. Dave Chappelle başarılı oldu.
İlk stand-up'ı başarılıydı."
Ağzım kulaklarıma vardı.
Patton, Terry'ye sonraki yedi, sekiz gösterinin acayip berbat
olduğunu söylemedi.
Ama ilki
müthişti, amına koyayım.
Biraz da ilk sevişmenize benziyor.
Sonra ikinci kez sevişince
birisi kafanıza balyoz indiriyor.
Hayır, bu hiç de ilki kadar güzel değil.
Biliyor musunuz? Belki dokuzuncu
veya onuncu sefere kafama kimse balyozla vurmaz.
Politikaya inanıyorum diye bir şey yok.
Ama bence politikaya güven bu ülkenin sonuna kadar ihtiyacı olan bir şey.
Başkan Bush Irak işgalini savunmaya devam ediyor.
Bölgeyi dikkatlice inceledikten sonra kabinemle
bölgede rejim değişikliği zamanı geldiğine karar verdik.
Aynen.
O şerefsiz babamı öldürmeye çalıştı!
Dostum, Lincoln iyice sıçıyor.
Vay anasını.
Truman iyice sıçıyor.
Dostum, Carter iyice sıçıyor.
George Washington kötünün de kötüsü.
Evet, söyledim işte.
Bu gerçeklere şüphe götürmez diyoruz.
"Her insan eşit yaratılır."
"Sandviç getir zenci, seni gebertirim."
"Herkes için özgürlük, adalet."
Donald Trump'ı bir basın açıklaması yaparken izledim.
"Kömürü geri getireceğim."
Kömürü mü?
Abartmıyorum bile.
Hayatımda
bir kez bile bir taş kömür görmedim lan!
Toprağı kazıp bir boklar arayacaksanız şerefsizler,
bana trüf mantarı bulun. Ben ona tavım.
Bu bir seçim lan.
Ciddi olmalıyız.
Gücü yeten her Afrikalı Amerikalı kayıt olup
yasal silah almalı.
Yasayı ancak böyle değiştirirler.
Amerika dünyanın en iyi ülkesi olsa da
birçok modern sorunla karşı karşıyayız.
Sağlık sistemi bozuk.
Medicaid işe yaramıyor.
Ama komşumuz Kanada'da her vatandaşa ücretsiz sağlık hizmeti var.
Ne mi öneriyorum?
Her Amerikalı için sahne Kanadalı kimliği.
Ben Dave Chappelle.
Sizi temsil etmek istiyorum.
İnsanlar hep
"Chappelle's Show çok matrak görünüyor. Eğlenceli miydi?" diyor.Değildi.
Hiç de eğlenceli değildi. Zordu.
Programa ayak uydurmak için 48 saat uyumamamız gerekiyordu.
Ayakta duramayacak hâldeydik, tükenmiştik, bitmiştik.
İkimizin de sertleşme sorunu vardı.
Dave'e benimkinden bahsettim,
"Çok dizüstü kullandığımızdan." dedi.
Doğru.
Sonra şöyle dedi, "Ayrıca artık genç değiliz."
Bu arada dizüstü kullanımı
ve sertleşme sorunu arasında ilişki yok.
Ayrıca 29 yaşındaydık.
Dave Chappelle hayatımı ebediyen değiştirdi.
LA'e taşınmam için bana 1.000 dolar borç verdi.
Deneyimim yokken birlikte senaryo yazmayı teklif etti.
Tek bir insan bile inanmazken Dave Chappelle bana inandı.
Komik bir mesele için durduk yere arayan bir arkadaşınız olur ya.
Mesajlarını ve aramalarını düşünün.
Bir seferinde salı öğlen arayıp
"Selam. 12 Yıllık Esaret'i izledim."
Neyse, sence köleler çocuklarını hiç kırbaçlamış mıdır?"
Salı öğleni.
Sadede geleyim,
bugünkü konuşmamdan aklınızda bir şey kalırsa
umarım Chapelle's Show'un eğlenceli olmadığı kalır.
Ama müthişti, onu geçmek neredeyse imkânsız.
Bunun sebebi de şuradaki adam.
Bu,
muhteşem oldu, amına koyayım.
Ne diyeceğimi bilmiyorum.
Bu gecenin bitmesini istemiyorum.
Sizi temin ederim,
en çok değeri kim veriyorsa
en az onun kadar değer veriyorum.
Neye sahip olduğumu biliyorum çünkü hepsini kaybettim.
Bir şey söylemeliyim.
Bundan pek bahsetmem.
Hayatınız boyunca bir şey için çalışıp yoluna koyamadığınız oldu mu?
Benim başıma geldi.
Zordu.
Bir düşünün.
12 yıl yoktum.
Yadsınacak bir vakit değil.
Berbattı.
Tanıdığım insanların çok ünlü oluşunu izledim.
Dünyanın bensiz devam edişini izledim.
Bunun kaybının yasını tuttum
ve bir süre sonra
umursamadım.
Dönmek beni dehşete düşürdü.
Ne olduğumu anlıyorum.
Gerçekten, herkesten çok anlıyorum. Geçmişte benim hakkımda yazdıklarında
ölüyken "Bunu diyeceklerini biliyordum." diyeceğim.
İnsan hiç görmediği yüzü aklında canlandıramaz,
derler.
Doğru olduğuna inanamıyorum.
Muhtemelen doğrudur.
Yüz hafızam çok dolu.
32 sene.
Gözümü kapatıp herhangi bir geceyi düşünebilirim, birçok yüz var.
Her gece...
Çoğu gecede herkes gülümseyerek bakıyor.
Dünyanın oradan nasıl göründüğünü bilmiyorlar.
Tüm farklı ırklar, renkler, farklı inançlar.
32 yıl boyunca, her gece bana gülümseyerek bakıyor.
Hiçbir komedyen bunu hafife almaz.
Yemin ederim,
bu, mesleklerin en asili olabilir.
Robin Williams'ın güzel bir lafı vardır.
"Komedi bildiğin her şeyi kullanabileceğin tek meslektir." der.
Doğru.
Bildiklerinden fazlasını, düşünceni kullanırsın.
Bunu kullanın.
Korkmayın,
o şerefsizlerin ağzınıza kilit vurmasına izin vermeyin.
Yine de söyleyin.
Evden izliyorsanız, Twitter'a daha bakmadığınız için
akşam hakkında ne düşüneceğinizi bilemiyorsanız.
Şey yapın...
Hayır, sorun değil, bana güvenin.
Ben baktım bile. Keyifli bir yenilikti, diyeceksiniz.
Pekâlâ, Dave'in durumu şu.
Dave bir süreç sonunda komik olmadı.
Her zaman komikti.
Ve hep formundaydı.
Neden mi? Çünkü daima gelişiyor, büyüyor.
Ya da bazen birazcık enine doğru büyüyor.
Ama daima yeni bir bakış açısı buluyor.
Eleştirel düşünme yetisi
onun sanatı.
Stand-up gösterileri aklımı başımdan alıyor.
Düşünce şeklimi değiştiriyor.
Ve bazen de tüm samimiyetimle katılmıyorum
ama Dave'in bu yönünü seviyorum. Sanatın bu yönünü seviyorum.
Çizginin yerini öğrenmenin tek yolu o çizgiyi aşmaktır.
Ve kimse çizgiyi aşmazsa hayat nedir ki?
Hanımlar, baylar; biraz erkek olun yoksa programın sonunu getiremezsiniz.
Erkek olun lan.
"Sırf böyle giyinmiş olmam...
...beni katiyen...
...fahişe yapmaz."
Komedyen Dave Chappelle
polis üniformasıyla
sokaklarda yürürken böyle der.
Birisi koşup gelebilir.
Şükürler olsun, memur bey, yardım edin. Hadi, buradalar. Yardım et!
Şöyle derim, "Ah!
"Sırf böyle giyinmiş olmam...
...beni polis memuru yapmaz."
Sokaklarda benim gibilere kurbanı suçlayanlar denir.
Ha siktir! Michael Jackson çocukları taciz ediyormuş!
O çocukların o saatte üzerinde ne varmış?
Herkesin translardan
bahsetmesinin tek sebebi
beyaz erkeklerin onlardan bahsetmek istemesi.
Aynen öyle.
Söyledim işte.
Sadece kadınlar ya da siyahlar,
Meksikalı erkekler öyle hissedip deseydi ki
"İçten kız gibi hissediyoruz."
"Kes sesini zenci pisliği. Hislerini soran olmadı.
Hadi, daha çilek toplayacağız." derlerdi.
Buram buram beyaz ayrıcalığı kokuyor.
Kendinize şunu hiç sormadınız; Bruce Jenner'ın cinsiyetini değiştirmesi,
Cassius Clay'in adını değiştirmesinden niye daha kolaydı?
Bu esprileri yapmama herkes kızıyor.
Ama bunları söylemek için en iyi zamanda olduğumuzu anlıyorsunuz.
Hem de hiç olmadığı kadar.
Düşüncesizce konuşmak gibi bir sorumluluğunuz var.
Yoksa çocuklarım düşüncesizce konuşmayı öğrenemeyebilir.
Yanılmanın keyfini.
Buraya haklı olmaya gelmedim.
Saçmalamaya geldim.
Komedyen
ve sanatçı olarak
kendi bildiğiniz kişiliğinizi savunma...
...kendinize şans tanıma cesareti...
...hepimizin bu adamı sevip ona hayranlık duymamızın
başka bir sebebi.
Ve bilirsiniz,
hayatını nasıl yaşadığını
birkaç sene önce, birlikte turneye katıldığımızda seyredebildim.
Onu hep traktör üzerinde,
Ohio'da Prince dinlerken hayal etmişimdir.
Ama Dave'den bahsettiğimiz için Prince'in de orada olduğunu düşündüm
çünkü Dave'in hayatı böyledir.
Dave'in dünyasında başka hiçbir yerde yaşanmayan şeyler yaşanır.
Hatta geçen... Bu olay
2008'de sanırım DC'de yaşandı.
Küçük bir restoranın
arkasında Dave Chappelle olduğunu anladığım bir beyefendi vardı.
Şöyle düşündüm,
"Dave Chappelle'in burada işi ne?"
Şöyle dedim, "Dave..."
Görüşmeyeli epey olmuştu. "Nasılsın?" dedim.
Konuştuk, sonra şöyle dedim,
"Dave, Walter Reed'e gitmek için buraya geldim."
Irak Savaşı'nın en şiddetli olduğu andı ve götürmek için
yanımda bir sürü Chappelle's Show DVDleri vardı.
Ona bayılıyorlar, The Daily Show, eh işte.
Bu Dave Chappelle's Show DVD'lerini götürüyordum, ona dedim ki
"Dave, gidip onlarla, yaralı askerlerle...
...görüşeceğim, DVD'lerin yanımda.
Şu an ne yapıyorsun?" Dave spontane biridir.
"Gidip, akıllarını başlarından alalım." Bana baktı, hiç unutmam.
Bakıp şöyle dedi, "Yok, kalsın."
Buna büyük saygı duydum.
Daha derinden değer veren
ve hiç bu kadar...
...sikine takmayan birini tanımıyorum.
Dave bir mihenk taşıdır
çünkü bilgiyi kovalar.
İnsanları, deneyimi, bilgiyi kovalayan birisidir
ve bunlara dokunmak, bunları hissetmek, gerçekliğiyle yaşamak ister ki
sanatıyla birlikte bunu aktarabilsin
ve sizlere tamamen farklı
ve yeni bir şey olarak yansıtabilsin.
Şunu söyleyebilirim, şunu diyebilecek tek kişi vardır,
"Dostum, sana ihtiyacım var. Ve ne olursa olsun,
nerede olursa olsun
orada olacağım."
Ve kısa süre önce beni arayıp "Sana ihtiyacım var." dediğinde
bir hafta sonra Dave'le
Dayton, Ohio'da aynı sahnedeydik.
Amerika tarihinin
en kötü silahlı saldırılarından birinin yapıldığı yerin 30 metre ötesindeydik.
Ve bu adamın bir şehrin
şiddetin açtığı...
...acının açtığı yarasını...
...iyileştirmesini izledim.
Ama Stevie Wonder'ın "My Cherie Amour" söyleyişini izlerken,
kalabalık çıldırıp şehri geri alırken
sahnede bana dönüp şöyle dedi,
"Anıları işte bu oldu.
Anıları bu oldu."
Ellington'a her geldiğimde derim, umarım hatırlarsınız.
Artık siz çok gereklisiniz.
Sanatçı dönemindeyiz.
Gizlice sanatçı ordusu kuruyorum.
Hepinizin o orduda savaşmasını istiyorum. Bu, silahla yapılan bir savaş değil,
gerçekleri çıkaran bir savaş. Sanatınızla kendinizi ifade ederek
insanların gerçeklerini onlara göstermelisiniz.
Açıkçası size bakmak bana ilham veriyor.
Daha şimdi sizin gibiymişim gibi hissediyorum.
Geçmişe gidip kendimle konuşabilseydim...
...kendime sizlere söylediğimi söylerdim.
"İyi kalpli ol ve korkma."
Teşekkürler!
Mark Twain Ödülü büyük hiciv yazarı ve bulunduğu dünyayı
saygı kaygısı olmadan gözlemleyenlerin onuruna oluşturulmuştur.
Dave Chappelle'e bu akşam Mark Twain ödülünü bahşederken
formunun zirvesinde bir komedyeni onurlandırıyoruz.
Geçmişinde zaten bir ömürlük başarıları olsa da önümüzdeki yıllarda
bir ömürlük başarı daha elde etme vaadinde bulunan birini.
Ve bu sebeplerden dolayı Kennedy Center, Dave Chappele'e gururla
ülkenin en yüksek komedi ödülü,
Kennedy Center Mark Twain Ödülü'nü sunar.
Teşekkürler.
Teşekkürler!
Olacakları bilmemek hoşuma gidiyor.
Anılar yaratmayı seviyorum.
Bazen sırf arkadaşlarına anlatsınlar diye meslektaşlarımın yanında
bunca saçma şeyler yapıyorum.
Ama kendimden bahsetmektense
kısaca türümden bahsetmek istiyorum.
Stand-up komedisi
inanılmaz derece Amerikanvari bir tür.
Başka hiçbir ülkenin bu kadar çok komedyen çıkarabileceğini sanmam.
Ve çoğunuzun da bildiği gibi
bence bu ülkede var olan her bir fikir bir komedi kulübünde
birisi tarafından illa ki
temsil edilmiştir.
Her birinizin
mekânda bir şampiyonu var.
Sizin kavga etmenizi izliyoruz.
Ama bir araya gelince
konuşarak çözüyoruz.
Çok ırkçı komedyenler tanıyorum.
Sahnelerini izliyorum, herkes gülmekten kırılıyor
ve "Bu şerefsiz, dediğinde ciddi." diyorum.
Onlara sinirlenmeyin, onlara karşı kin gütmeyin.
Yukarı çıkıp bira içiyoruz,
ırkçı fikirlerini çizdikleri resmin sanatsal yönünü
beğendiğim bile oluyor.
Dostum, bu iş o kadar ciddi değil.
Birinci Anayasa Değişikliği boş yere birinci değil.
İkinci Anayasa Değişikliği birincisi işe yaramazsa diye yapılmıştır.
Biraz gevşemeliyiz.
Ülke biraz gergin.
Ömrümde hiç böyle hissetmemiştim.
Bu yüzden bu akşam
komedideki ve müzikteki meslektaşlarımın
gelmesinden
onur duyuyorum.
Şu an Amerika'daki herkesin bana bakmasını istiyorum.
Bakın, kapalı mekânda sigara içiyorum.
Kimseye sormadım, yakıverdim. Ne yapacaklar?
Ödülü almadan kovacaklar mı? Yok oğlum, buna "koz bende" denir.
Bu akşam en sevdiğim şey,
hayatımın farklı kısımlarından pek çok insan görmemdi.
DC'de birlikte büyüdüğüm dostlarım,
Ohio'dan hem o zamanlar hem de şimdiki arkadaşlarım,
komedi kulüplerinden, aklımı başımdan alan tüm müzisyenler.
Bana nasıl ilham verdiğinizi
sizlere anlatamam.
En sıkı dostum Tony Woods'ten özellikle bahsetmek istiyorum.
Miles Davis'in bir sözü vardır.
En sevdiklerimdendir. Miles Davis bir sürü havalı laf etmiş.
Ama söylediği bir şeyi hep sevmişimdir. Der ki "Kendim gibi çalmayı öğrenmem
yıllarımı aldı."
Başka müzisyenleri izler,
müthiş isimlerden Dizzy veya Bird gibi çalmaya çalışırmış.
Miles olsaydım Tony Woods, Dizzy ve Bird'üm olurdu.
Senin gibi çalmaya çalışıyordum. Kusursuz yaptığını gördüğüm
ilk kişi sendin.
Korkusuzsun ve doğruyu söyledin.
Doğru yapıldığında bu türde çok hakiki bir şey var.
Bu sanat şeklini doğru yapana
her kim engel olursa onun karşısına çıkarım
çünkü yanıldığınızı biliyorum. Gerçek olan bu
ve siz ona engel oluyorsunuz.
İçerikten bahsetmiyorum.
Sanat şeklinden bahsediyorum.
Anladınız mı?
Hemfikir miyiz?
Şunu söyleyeceğim, iyi ki söyleyebilecek platformum var,
ben geyim.
Geyim
ve bunun kariyerime yapacaklarını görmeyi iple çekiyorum.
Özel olarak bahsedeceğim çok isim var. Yüzyılın dönüşünün ana mimarlarından biri,
kardeşim ve akıl hocam,
büyük Stan Lathan.
Senin kadar müthiş biriyle çalışabileceğimi hiç hayal etmemişimdir.
Bu son beş özel şov,
tek kelimeyle müthiş.
Senin dışında başka kimseyle özel şov yapmak istemem.
Yani sebze yemeyi ihmal etme, amına koyayım
ve olabildiğince uzun yaşa
çünkü birkaç tane daha çekeceğiz.
Neal Brennan, konuşman beni ağlattı
çünkü bana harıl harıl çalıştığımız o günleri
ve kazanamadığım paraları hatırlattı.
Özel olarak bahsetmem gereken diğer kişi, o olmasaydı bunların hiçbiri asla
mümkün olmazdı, o kişi annem.
Anneciğim.
Annem.
Anne.
Bu kadına neler çektirdim, bir bilseniz.
Beni sadece doğurman
fazlasıyla yeterdi.
Ama beni yetiştirmen, iyi yetiştirmen...
Evimizde sözlü edebiyat geleneği vardı. Küçükken "griot" kelimesini bilirdim.
Afrika'da köyün hikâyelerinin
emanet edildiği kişiye griot denir.
Herkes griotlara hikâyeler anlatırmış, onlar da gelecek nesle
anlatmak için hepsini hatırlarmış. Onlar yaşlanınca başkasına anlatırlarmış.
Derler ki Afrika'da
bir griot'un ölmesi kütüphanenin yanması gibiymiş.
Ben komediye girmeyi düşünmeden bile annem derdi, "Griot olmalısın."
Ve beni siyahi hayatına ait öykülerle doldurdu.
Afrika Amerikalı çalışmalarında bilgili.
Nasıl bir ortamda yetiştirildiğimi anlamama izin verdi.
Ehlileştirmem gereken saldırgan bir ortamda yetiştirildiğimi.
14 yaşına geldiğimde gece kulüplerinde
yetişkin dünyasında ustalaşıyordum. Dehşete düşmüştüm.
Kokain salgını vardı,
annem dışarıda silah sesleri duyar, ölümüne korkardı. "Belki benim oğlumdur."
Ama kariyerimin başlarında,
hatırlarsan anne, eskiden kulübe benimle gelirdin.
Tüm gün çalışırdı.
Uykulu hâlde oraya dönerdin, çıkmamı beklerdin.
Her gece gösterimi izlerdi.
Eve arabayla gitmek ne kadar sürerdi, biliyor musunuz?
Kaçınız annesinden şu cümleyi duymuştur,
"Bu akşam amcık şakaları biraz fazla mıydı oğlum?"
Yumuşak bir çocuktum.
Hassastım, kolay ağlardım ve kavgaya girmekten korkardım.
Annem eskiden şöyle derdi.
Hatırlar mısın, bilmiyorum ama bunu birkaç kez söyledin.
Dedin ki "Oğlum, içindeki gerçek kuzu olman için
bazen aslan olman gerekir."
Aslanmış gibi konuşuyorum.
Hiçbirinizden korkmuyorum. Mesele laf dalaşına gelince
laf dalaşının âlâsını yaparım,
sırf keyfime bakıp gönlümce takılmak için.
Sanat türümün bu yönünü seviyorum. Bu sanatı yapan herkesi anlıyorum.
Aynı fikirde olsam da olmasam da onları anlıyorum.
Seslerini duyurmak istiyorlar, diyecekleri, fark ettikleri bir şey var,
Sadece anlaşılmak istiyorlar.
Bu türe bayılıyorum.
Bu tür, hayatımı kurtardı.
Bu akşam anne, seni kendi başıma yapamayacağım,
çok özel bir şekilde onurlandırmak istiyorum.
Artık büyük, güçlü arkadaşları olan bir adam olmamın sayesinde.
Dostum Thundercat'i sahneye davet ediyorum. Thundercat.
Büyük Mos Def.
Washington DC, bana bir yuva
ve başlangıç noktası verdiğin için çok teşekkürler.
Washington DC'de bugün resmen Dave Chappelle Günü.
Belediye Başkanı dün ilan etti.
Yani gelecekte
Dave Chappelle Günü'nü kutlamak isteyen herkese
kendileri veya başkası için inanılmaz bir anı yaratmalarını istiyorum.
Çok teşekkürler.
İyi geceler.
Teşekkürler Dave kardeşim.
Çocuklarımın annesi,
yaptığım her şeyi yapmam için
bana yardım eden, bana güç veren
Elaine,
şükürler olsun ki benimsin.
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer