Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Quả Cầu Lửa: Những Vị Khách Từ Vũ Trụ
MÉRIDA, MEXICOLỄ HỘI NGƯỜI CHẾT
Mérida,nằm trên bán đảo Yucatán,
là tâm điểm của biến cố địa chấtlớn nhất từng xảy đến với hành tinh này.
Cả một thiên thạch đâm xuống đây.
Nó xảy ra hàng triệu nămtrước khi con người xuất hiện,
thế mà nghi thức cầu lửa nàydường như là để tái hiện.
Chắc chắn, người Maya cổ không thể biết.
Chúng ta không biếtsẽ có cái gì đến trong tương lai...
...và cuối cùng hủy diệt chúng ta.
Nhưng nó sẽ giống nhưquả cầu lửa bay ngang Siberia này,
chỉ có điều lớn hơn nhiều.
Chỉ là hình ảnhmáy quay hành trình ghi lại
mà giống như phim khoa học viễn tưởng.
Những vị khách đến từ các thế giới khác,
từ vùng tối của vũ trụ, đã đến.
Và một số lượngkhông kể xiết nữa vẫn đang đến.
HỐ WOLFE CREEKTÂY ÚC
Nếu một biến cố lớn xảy đến,
nó sẽ chiếu sáng bầu trờikể cả lúc ban ngày.
Nhưng có thể phải hàng triệu năm nữa.
Vẫn thạchrất thường xuyên rơi xuống trái đất,
và những vẫn thạch lớnđã thay đổi cả địa hình.
Nhưng chúng cũng để lạitác động sâu sắc đến các nền văn hóa.
Ví dụ tiêu biểu là văn hóa Hồi giáo.
Theo truyền thống cổ,
một viên đáThiên Chúa gửi xuống từ thiên đàng
làm chỉ dẫn để Adam và Evenơi xây điện thờ.
Vẫn thạch rơi xuống
nơi mà sau nàythánh địa Mecca được xây dựng.
MECCA, Ả-RẬP XÊ-ÚT
Chúng ta đang ở nơi linh thiêng nhấtcủa thế giới Hồi giáo.
Ở trung tâm của nó là Kaaba.
Được đóng khung vào góc phía đông,đó là Hắc Thạch.
Nó đã được sùng kínhtừ trước khi có đạo Hồi
trong ít nhất một ngàn năm trước khinhà tiên tri Muhammad sáng lập ra đạo Hồi.
Hắc Thạch được bọc ngoàihoàn toàn bằng bạc,
và không ai được phép phân tích nó,
nhưng gần như chắc chắn nó là vẫn thạch.
Đạo Hồi là tôn giáo có 1,9 tỉ tín đồ.
Với những người hành hương,
Hắc Thạch là một trong những thánh tíchđược kính ngưỡng nhất.
Nó thu hút hàng triệu ngườiđến để chạm và hôn vào nó.
Vì không theo đạo Hồi, chúng tôikhông được đặt chân vào thánh địa,
nên phải nhờ vào đoạn phimquay bằng điện thoại của một tín đồ.
Quay lại với sự bao la tĩnh lặngcủa sa mạc Úc.
Clive Oppenheimerđến từ Đại học Cambridge,
người mở đầu hành trìnhcủa bộ phim này, giải thích với tôi…
Các nhà khoa học chỉ biết đếncái lỗ khổng lồ trên mặt đất này từ 1947,
khi nhìn thấy nó từ trên không.
Và hố có đường kính khoảng một cây số.
Và nó được hình thànhkhi một mảnh của thiên thạch sắt,
to bằng tàu chiếnvà bay với tốc độ 15 km/giây,
lao xuống đất.
Và các bức tường quanh hố
được làm bằng đá cổ
đã bị xung chấn đập vỡ và quăng đi.
Bản thân vẫn thạchthì bốc hơi gần như hoàn toàn,
và chỉ còn một vài mảnh nhỏ
được tìm thấy rải rác ở sa mạc xung quanh.
Vệt phóng
cho thấy cầu lửa bay vào từ hướng kia.
Nhiệt độ bất thường đến nỗi
tạo ra một chùm nhiệt khổng lồ
đâm xuyên qua khí quyển,vào tầng bình lưu,
và tạo ra một cơn mưa mảnh vụn nóng chảylên một khu vực rất rộng.
Và tất nhiên,một nguồn năng lượng địa chấn khủng khiếp
được tạo ra từ vụ va chạm,
nên động đất dữ dội.
Ý tôi là, ta đang ở giữa sa mạc,
nhưng nếu hình dung sự việc này xảy raở hiện tại, trong môi trường đô thị,
thì sẽ tạo ra hậu quả cực kỳ khủng khiếp.
Hầu như chưa từng có aibị vẫn thạch rơi vào?
Có một phụ nữ bị vẫn thạch rơi vào
xuyên qua mái nhà, trần nhà,
và rơi xuống cô ấykhi cô ấy đang ngồi ghế bành xem TV.
Vẫn thạch Sylacauga.
30/11/195412:46 TỐI
Cô ấy sống sótnhưng chịu một vết bầm khá khủng khiếp.
Dù khu vực xung quanh hốtrông thật ảm đạm và thiếu hấp dẫn,
luôn có những thổ dân sinh sống ở đây.
Rất nhiều người kiếm sống nhờ nghệ thuật.
TRUNG TÂM NGHỆ THUẬT BILLILUNA
Như những ngườisống trong cộng đồng gần nhất ở Billiluna.
Họ không thể chứng kiếnvụ va đập diễn ra hơn 100.000 năm trước,
nhưng có nhiều sự kiện diễn ra gần đây hơn
có thể gợi nên một ký ức văn hóa.
Trong những bức tranh của họ,hố thường xuyên xuất hiện như một mô-típ,
nhưng ý nghĩa còn sâu xa hơn thế.
Chúng tôi gặp Katie Darkie,
một trong những họa sĩgiỏi nhất cộng đồng.
Đây là một trong những bức tranh của cô?
Hãy xem bức này.
Giờ hãy nói xemchúng tôi đang nhìn thấy gì.
Bức tranh rất đẹp.
Đây là đồi cát…
và đây là cỏ.
Và nó không có cây karnti nào.Không có khoai tây.
KATIE DARKIEHỌA SĨ
Từ xa xưa, cổ nhân đã kể…
về một người đi săn chimqua các lạch nước.
Nhưng ông ấy đi quamột đường hầm phía dưới sông,
nhưng ta gọi đó là lạch nước.
Và nó dẫn ra phía bên kia hố
rồi quay lại nơi ông ấy bắt đầu
khi ông ấy đi săn.
Và trong câu chuyện này, cái hố,nó được hình thành như thế nào?
Nguồn gốc là gì?
Trong thế giới của người kartiya,có một vẫn thạch rơi ở đó.
- Đó là câu chuyện của người da trắng.- Đúng thế.
Có người nói sao rơi ở đó.
Nhưng tổ tiên và cổ nhân kể với chúng tôi
Rắn Cầu Vồng rơi xuống cái hố.
Do đó ta có ba câu chuyện khác nhauvề nguồn gốc cái hố.
Nhưng đều có một điểm chung.
Chúng tôi luôn đưa bọn trẻ.
Cứ mỗi cuối tuần,chúng tôi đến cắm trại ở đó.
Và đó là nơi chúng tôi cảm thấysự hiện diện của tổ tiên và dòng họ
rằng họ đang bảo vệ chúng tôikhi chúng tôi đến thăm cái hố.
Đó là nơi rất đặc biệt với chúng tôi.
Cho cả gia đình chúng tôi nữa.
Vẫn thạch rơi xuống ngẫu nhiên.
Một vẫn thạch lớnrơi xuống vùng Alsace ở Pháp.
Mà ở đây, nó thay đổi cuộc sống con người.Nó tác động đến lịch sử.
Ở phía xa, thị trấn Ensisheim.
ENSISHEIMALSACE, PHÁP
Vào thế kỷ 15,lịch sử thế giới được định hình ở đây,
nơi Đế chế Hapsburgnhận được sự chính danh
qua một tảng đá trên trời rơi xuống.
Một tấm bia đánh dấu nơi nó rơi xuống.
Clive mời đến Giáo sư Simon Schaffer,
một đồng nghiệp từ Đại học Cambridge.
SIMON SCHAFFERĐẠI HỌC CAMBRIDGE
Ông là một sử gia khoa họcvà một trong những học giả cuối còn lại.
Điều gì xảy ra vào ngày...7/11/1492?
Trong ngày phi thường này,
một quả cầu lửa xuất hiện trên bầu trờitừ phía tây nam theo hướng kia,
di chuyển cực nhanh, vừa đi vừa rít lên.
Và nó đâm xuống cánh đồng nàyvào khoảng 11:30 sáng.
Theo đa số người thuật lại,
chỉ có một người đứng trên cánh đồng.
Một cậu bé chăn cừu.
Và cậu bé hẳn đã thấy một điều kỳ vĩ nhất.
Cậu bé đã thấy một tảng đánặng 136 kg lao xuống cánh đồng
và khoét một lỗ lớn.
Ngày 7/11/1492,
khoảnh khắc hòn đá này rơi xuống,
chỉ vài ngày saumột cuộc cập bến vĩ đại khác:
Christopher Columbus và thủy thủ đoàn
đến Tân Thế Giới, ở vùng Ca-ri-bê.
Xét cho cùng, nhờ có Columbus,
mà ngô mới được trồng trên cánh đồng này.
Đó là kết quảcủa sự bùng nổ nông nghiệp châu Âu
với những loại hoa màumà đến lúc đó chỉ được trồng ở châu Mỹ.
Quả thật, sự kiện tảng đá rơiquan trọng đến mức
có một số biên niên sử nói về năm 1492
mà chỉ nhắc đến đá Ensisheim
chứ không đả động đến Columbus.
Nó rơi xuống, có lẽ theo ý trời,như họ nghĩ,
rất gần một thị trấn cực kỳ quan trọng,
Ensisheim ở Alsace.
Cho đến thời điểm đó, Ensisheim
là đại bản doanh của các lực lượng Áo
ở phần bên này thế giới.
Và trong vòng hai tuầnsau khi tảng đá rơi xuống,
chỉ huy quân đội Áo,
tổng tư lệnh, Maximilian,cũng đến thị trấn.
Nhưng trời ơi, tại sao tảng đá nàyrơi xuống đây vào thời điểm đó?
Lý do tảng đá rơi xuống cánh đồng nàyđúng là phải hỏi ông trời.
Với người dân ở đây,
những dấu hiệu siêu nhiên phi thườngtừ trên trời rơi xuống là thông điệp.
Đó là email của Chúa
gửi đến các thần dân của Maximilian,
bảo họ rằngviệc ông ấy trị vì là chính danh,
rằng ông ấy sẽ đánh bại kẻ thù,
và rằng họ nên phục tùng ông ấy.
Hứng thú của ông đến từ đâu?
Tôi nghĩ một trong những điều về vẫn thạchkhiến tôi hoàn toàn bị mê hoặc
là nó có ý thức, nó mang theo ý nghĩa.
Nó rơi xuống cùng với nhiều tai ương khác.
Với những bộ phận cơ thểvà ếch và mưa máu.
Với những dịch bệnh và tai họa khác.
Vẫn thạch là một sinh thể,
gần như một loài động vật,có ý nghĩa đặc biệt với chúng ta.
Và tôi nghĩ đó làmột quan niệm cực kỳ mạnh mẽ và hùng hồn.
Quan niệm cho rằng...vẫn thạch có ý nghĩa,
và nhiệm vụ của nhân loạilà giải thích ý nghĩa đó là gì.
Simon Schaffer có thể nói mãi
mà không chán,không ngừng nghỉ trong tám tiếng nữa.
Nhưng chúng tôi muốn xem phần còn lạicủa tảng đá thật sự ở bảo tàng địa phương.
Cảm giác thật lạ thường, khiến ta mơ mộng.
Thị trưởng của thị trấnmuốn chào đón chúng tôi,
bên cạnh ônglà những người đam mê vẫn thạch.
Biểu tượng nàylấy từ tranh khắc gỗ thời trung cổ.
Ta thấy nó ở khắp nơi.
Nhưng hôm nay nó nghĩa lànghĩ về nhiều thế kỷ trước và sau này.
Liệu những thành viêncủa hội ái hữu vẫn thạch này
có nghĩ về một tương lai xa xôi nào không?
Họ đang nghĩ gì?
Họ có kế hoạch lớn lao nào?
Nhỡ loài người tuyệt chủng?
Ta sẽ để lại gì cho các nhà du hànhtương lai đến từ thiên hà xa xôi
để thể hiện rằng ta không bỏ lạimột đồng đội ngã xuống sau lưng?
Bên cạnh hòn đá,chúng tôi phát hiện ra cái máy này.
"Chào, tôi là Jean",
ảnh ảo nói, hy vọngngười ngoài hành tinh biết nói tiếng Pháp.
"Tôi là thợ mỏ.
Và thế giới của chúng tôiđẹp đẽ thế này đây".
"Khi nguy hiểm với hành tinhcó thể nhìn thấy trên bầu trời đêm,
chúng tôi đã đề phòng.
Chúng tôi đào đường hầmvà xây hầm trú ẩn dưới lòng đất.
Chúng tôi nghĩ chúng tôi cócơ hội sống sót cả một thập kỷ.
Nếu bão lửa khổng lồ đến,
tôi tự tin là loài người có thể vượt qua.
Nhưng tôi không phải nhà tiên tri.Tôi chỉ là thợ mỏ".
"Chúc chuyến thăm của các bạnkết thúc tốt đẹp".
NHÀ THI ĐẤU VALLHALL
OSLO, NAUY
Điểm đến tiếp theo,nhà thi đấu lớn ở Oslo, Nauy.
Nó rộng đến nỗichứa hắn một sân bóng đá bên trong.
Nhưng chúng tôi quan tâm đến mái nhà,
và quan tâm đến người đàn ông này,Jon Larsen.
Nghệ sĩ nhạc jazz nổi tiếng nhất Nauy.
Nhưng vì là nhà khoa học nghiệp dư
mà ông mới có lý dođể lên cái mái vòm lớn này.
Mọi thứ bắt đầu thế nào?Sao ông tìm được nơi này?
Tôi tìm kiếm trên...Google Earth
và tìm mái vòm lớn nhấttôi nhìn thấy được.
Và nhà thi đấu nàycó lẽ là lớn nhất Oslo ở thời điểm đó.
Rồi tôi nhận ra…
các vật thể nhỏ sẽ lăn xuốngvà gom lại ở đây
và cuối cùng ở gần ống thoát nước.
Và như ta thấy, có rất nhiều đất ở đây,
nhưng trong đó cũng cónhững hạt bụi vũ trụ.
Ông bắt đầu thế nào?
Ông là một nghệ sĩ thành côngvới sự nghiệp kéo dài 40 năm.
Sao ông lại tìm đến cái mái này?Có phải để trốn người hâm mộ?
Không. Tôi đã sưu tập đávà quan tâm đến địa chất học từ lâu.
Và đó là sở thích của tôi từ bé.
Chuyện là mười năm trước,khi đang ngồi ăn sáng ngoài trời,
đột nhiên tôi phát hiện ramột chấm đen lấp lánh trên bàn
mà hai giây trước còn chưa có.
Tôi dùng ngón tay nhặt nó lên,
và với kinh nghiệmcủa một nhà khoáng vật học nghiệp dư,
tôi thấy được"Chà, thật ra đây là một hòn đá nhỏ".
Chúng tôi nghĩ
"Nó từ đâu đến?Có thể từ không gian? Không biết nữa".
Rồi tôi bắt đầu Google và phát hiện ra
có những hạt bụi vũ trụ nhỏ bé và kỳ lạ
có tên là vi thạch.
Mọi thứ bắt đầu từ đó.
Và ông nghĩ ở đây có vi thạch.
Ông cần dụng cụ gì để lấy chất nhầy này?
Vũ khí chủ yếu của tôilà cái nam châm này.
Và tôi dùng nam châm chủ yếu vì…
vi thạch có từ tính.
Đầu tiên tôi cho nam châm vào
vào một cái túi zip nhựanhư thế này để bảo vệ.
Và cái móc này rất dễ cầm…
Thật kinh ngạc khi thấyJon Larsen, với dụng cụ thô sơ như thế,
đã tìm ra một nhánh khoa họcmới hoàn toàn.
Còn đây sẽ là nơi lấy mẫu.
Tôi sẽ rà nó dưới mặt đất, như thế này.
Các hạt nặng sẽ chìm xuốngvà ở nơi nặng nhất.
Đây có thể là hạt siêu nhỏ, có từ tính.
Tôi sẽ xem dưới kính hiển vi sau.
Thông lượng bụi saođổ xuống trái đất mỗi ngày là bao nhiêu?
Ta có biết con số không?
Có, khoảng 100 tấn.
Cứ hình dung hai xe tải cát lớnđổ bụi sao xuống trái đất mỗi ngày.
Nhưng chỉ tương đương một hạt
trên một mét vuông một năm.
Những hạt này là sứ giả, đúng không?
Đây dường như làmột thông điệp đặc biệt cho ông.
Đúng, với tôi là thế.
Và đó là những hạt vật chất cổ xưa nhất.
Không thứ gì đi xa hơn chúng.
Khi tôi nhặt một vi thạchvà cảm nhận nó trên đầu ngón tay,
chưa con người nàochạm vào thứ gì cổ xưa hơn.
Giống như nhìn trực diệnvào vĩnh hằng vậy.
Đây là tro bụi của một thế hệ khác,
thế hệ trước của những ngôi sao chết.
Nó thuộc về lịch sửquay về thời của vụ nổ lớn.
Đây là Jan Braly Kihle,
một nhà địa chất học sẽ phân tíchmẫu của Jon dưới kính hiển vi.
Chúng tôi thíchbộ trang phục Wyatt Earp của ông.
Ông sinh ra ở Texas.
Nhưng không chỉ có thế.
Ông là người bốn lần chiến thắng ung thư,
hai lần, theo lời ông, đối mặt với án tử.
Muốn cống hiến cho nghiên cứu ung thư,
giờ ông tham gia vào các liệu phápđiều trị ung thư mới tiên phong.
Đây là thế giới ngầm.
Đây là nơi chúng tôi tìm cáchlàm ra tài liệu hình ảnh.
- Còn đây là Jan Kihle, bạn tôi.- Chào.
Chúng tôi đã hợp tác nhiều năm
để chụp những hình ảnh màucó độ phân giải cao của vi thạch
với độ phóng đạihơn mọi nơi khác trên thế giới.
Cần phóng đại bao nhiêu?
Anh thấy các hạt này nhỏ đến nỗi
mắt thường hầu như không nhìn thấy nổi.
Chúng tôi cần độ phóng đại 2.000 lần,hoặc 3.000 lần thì càng tốt.
Thế thì ảnh gốc sẽ có đường kính một mét.
Ta cần như thế.
Khi mọi người nói việc này là bất khả thi,
giờ chúng tôi đã tạo ramột ngành khoa học mới hoàn toàn.
Và anh có nhớ phản hồita nhận được từ các đồng nghiệp.
- Họ cười nắc nẻ…- Đúng.
…khi họ hỏi chúng tôi"Các anh định làm gì? Sao?
Ai cũng biết đó là bất khả thi.
Tỉ số tín hiệu trên nhiễu,vượt cả một phần một tỉ.
Đùa vui đấy".
Lần đó anh có chạnh lòng không?
Tất nhiên là không.
Khoa học là như thế.
Nó không liên quan đến cảm xúc.Nó chỉ có sự ham học hỏi.
Đây là ảnh thu được lúc nãy.
Khi thấy kết cấuđặc biệt như thế, chúng tôi biết,
"Được, đây là vi thạchchứ không phải bụi công nghiệp".
Rõ ràng lúc này trông khá mờ.
Ta có chụp được không?
- Không, ta… Không.- Không.
Nếu ta…
Tiếng tim đập, khi chúng tôi quá hào hứng,sẽ gây ra nhiễu.
Nên không làm được.
Chúng tôi phải ra khỏi phòng khi chụp ảnh.
Ban đầu thì những hạt này đến từ đâu?
Câu hỏi hay đấy,vì chúng tôi không biết câu trả lời.
Dĩ nhiên, chúng đến từ không gian.
Một số đến từ vành đai tiểu hành tinh.
Số khác có thể đến từ sao chổi.
Nhưng nhắc lại, có thể chúng đến từcác thiên hà khác, các hệ mặt trời khác.
Chúng tôi không biết thể mẹcủa từng hạt bụi.
Thật choáng ngợp.
Mỗi tối thứ Ba khi Jon mang mẫu mới đến
chúng tôi rất sửng sốt.
Cứ như được trở lại là đứa trẻ.
Các hạt nàycũng nhỏ và cô đơn trong không gian.
Một số trong đóchưa từng đến được quy mô lớn hơn
ví dụ như, tạo nên…
bắt đầu tạo nên những hành tinh nhỏtrên vành đai tiểu hành tinh.
Thật ra đó là bụi vũ trụ.Bụi là thứ phổ biến trong vũ trụ.
Ví dụ như trên cùng ở đây,ta thấy hợp kim sắt-nickel.
Và ta thấysự khởi đầu của kết tinh rất đẹp.
Bắt đầu chỉ với những mảnh kính.
Bây giờ bắt đầu kết tinhthành tinh thể olivine.
Còn bên ngoài nàylà một viền rất, rất mỏng của sunfua sắt.
Trông gần giống nhưmột ngoại tinh băng vậy.
Trông rất chặt. Đúng.
Với các núi băng đang tách ra.
Tôi nghĩ cái này đặc biệt thú vị.
Nó có nhiệt độ rất cao khi vào khí quyển.
Phía trước, mặt trên
đó là hướng di chuyểnvào khí quyển trái đất.
Đó là lúc nó bắt đầu giảm tốc,lõi kim loại nặng bị đẩy về phía trước,
bởi… quán tính
cuối cùng tạo thành một cụm kim loạiphía trước hạt.
Nhắc lại, hình dáng thường gặp,với lõi sắt-nickel phía trước.
Mặc dù chúng tôi đã thu thập được2.500 mẫu khác nhau,
không cái nào giống nhau hoàn toàn.
Nên khi bắt đầu…
hiểu sâu về vi thạch và bụi vũ trụ,
ta nhận ra chúng rất khácvới địa chất học trái đất.
Chúng đã qua một quá trìnhvới tốc độ siêu cao,
gấp 50 lần tốc độ đạn súng trường
và nhiệt độ cực cao.
Cuối cùng chúng trở thànhnhững kho báu từ không gian.
Nét đẹp và sự kỳ lạta vừa thấy có thể trở nên lạ hơn nữa.
Hoa văn trông giống thế này.
Nhấn giữ hộ tôi, để tôi lên bảng và…
Hoa văn mà Clive đang chiếu lên
là bằng chứng cho một thứtừng được cho là không thể tồn tại.
Nó liên quan đến vật chấtcó cấu trúc tinh thể
mà dường nhưhoàn toàn không thể có ngoài đời.
Cái được gọi là giả tinh thể.
PAUL STEINHARDTĐẠI HỌC PRINCETON
Đây là ngườikhông tin có điều gì là bất khả thi.
Ông là nhà vũ trụ học nổi tiếng thế giới,Paul Steinhardt đến từ Đại học Princeton.
Cuối cùng ông tìm thấy bằng chứngcủa giả tinh thể, giả tinh thể tự nhiên,
từ vũ trụ tìm thấy trong vẫn thạch.
Nhưng, ý tôi là, giả tinh thể là gì?
Giả tinh thể là dạng vật chấtmà ta từng cho là không thể tồn tại.
Suốt hàng trăm năm, ta tinmình đã chứng minh nó không thể tồn tại.
Nhưng như ta biết hiện nay,nó không chỉ có tồn tại,
mà còn được tạo ratrong vũ trụ từ rất lâu,
rất lâu trước khi ta hình dung.
Hãy bắt đầu với ví dụ đơn giản.
Tinh thể có quy tắc sắp xếp,
giống như gạch lát sàn nhà vệ sinh.
- Được.- Những hình vuông đơn giản.
Các tấm hình vuông xếp sát vào nhau.
Nhưng với ngũ giác,hình đối xứng năm cạnh,
ta nhanh chóng gặp vấn đề.
Hãy đi về phía này một chút.
Và…
Tôi thấy vấn đề bắt nguồn từ đâu rồi.
Đúng, anh thấy không?
Ta đã tạo ra khoảng trống.Giờ ta phải lựa chọn.
Sẽ không thể lấp đầy khoảng trống đó.
Có thể đặt vào đây hoặc đây,
- nhưng không có cách nào để…- Đúng.
Nguyên tử ghét có khoảng trống,
nên ngay khi nguyên tửtrong thực tế tạo khoảng trống,
chúng sẽ di chuyển để lấp đầy nó.
Hình ngũ giác đều được nhiều người cho làkhông thể có trong vật chất.
Nhưng giả tinh thểthậm chí còn phức tạp và bí ẩn hơn thế.
Hãy xem kết cấu của giả tinh thể trước
để hình dung rõ hơn chúng trông thế nào.
Một ví dụ hay là tấm ghépanh thấy trên bàn.
Nếu nhìn kỹ, anh sẽ thấy nó chỉ được làmbằng hai mảnh, hai miếng ghép.
Đó là gà.
Đây trông giốngxếp hình cho trẻ em,
nhưng có các tính toán tài tình phía sau.
Ngài Roger Penrose phát hiệnmẫu kết cấu này vào thập kỷ 70.
NGÀI ROGER PENROSE
Một nhà toán họcvà đôi khi là nhà vũ trụ học.
Thật đáng ngạc nhiênkhi kết cấu giả tinh thể…
ĐIỆN THỜ DARB-I-IMAMISFAHAN, IRAN
…có thể tìm thấyở một điện thờ ở Isfahan, Iran.
Không có kiến thứcvề quy tắc toán học phía sau,
các nghệ nhân từ hơn 500 năm trước
đã giải được bài toán hình họcbất khả thi của ngũ giác đều.
Đúng rồi đấy.
Tôi nên cảnh báo anh…
Cảnh báo là đúng.
Quả thực, bây giờ mọi thứtrở nên quá phức tạp
đến nỗi chúng tôi sẽ khônghành hạ các bạn bằng những chi tiết.
Chỉ một mẫu.
Nên thay vì một khối 20 mặt,ta có khối 20 mặt làm từ các khối 20 mặt.
Chúng tôi nói "Ồ, có lẽ đó là cáchđể xây một khối mở rộng ra ngoài
mà vẫn giữ được cấu trúc".
Chúng tôi gặp rắc rối.
Nhưng mô hình nàygiải quyết được vấn đề.
Nó đại diện cho giả tinh thể thật sự.
…và ta có thể chỉ xây mặt này…
Giờ Steinhardt muốntìm thấy một thứ như thế trong tự nhiên.
Cuối cùng ông nghiên cứuhiện trường ở Kamchatka.
Hẳn là lấy cảm hứng từ lý thuyết…
Đúng. Cảm hứng từ mô hình này.
Vì mô hình này nói:
"Thật ra, nếu các nguyên tửcó lực liên kết như những khớp này,
chúng không còn cách nàongoài tạo nên cấu trúc này".
Điều đó lập tức khiến tôi nghĩ
"Liệu tự nhiên có tạo ra giả tinh thểtrước con người được không?"
Thế là bắt đầu hành trình mười nămtìm kiếm giả tinh thể tự nhiên.
Sau cùng chúng tôi tìm thấynhà khoáng vật học ở Florence, Luca Bindi…
LUCA BINDIĐẠI HỌC FLORENCE
…bảo tàng của ông ấycó một mẫu cực nhỏ của…
một hòn đá, một hòn đá phức tạp,
mà bên trong nócó một hạt nhỏ giả tinh thể.
Qua việc nghiên cứu mẫu đó,
chúng tôi tìm ra dấu vết làthứ chúng tôi có trong tay là vẫn thạch.
Nhưng để chứng minh,chúng tôi phải tìm ra hòn đá đến từ đâu
và có thể tìm được thêm mẫuđể chứng minh không.
Thế làPaul Steinhardt và Luca Bindi
bắt đầu một chuyến thám hiểmđến cực đông nước Nga,
gần eo biển Bering.
Chấm đỏ là nơi tìm ra mảnh vẫn thạch.
Nó được tìm thấydọc một lạch nước có tên Listvenitovyi,
mà chưa ai nghe thấy bao giờ.
Chuyến thám hiểmcó các thành viên của đội địa chất Nga
đã tìm ra mẫu đầu tiêncách đây nhiều thập kỷ.
Họ phải vượt quanhững địa hình chưa ai đặt chân,
hoàn toàn mới mẻ với Paul Steinhardt,
người mà trải nghiệm ngoài trờichỉ là những bãi cỏ ở Đại học Princeton.
Bầy muỗi đông nghịt hành hạ ông.
Ở đây ta thấy ông đeo lưới muỗi trên mặt.
Giờ ngủ thất thường.
Gấu không chỉ xuất hiện trong ác mộng,mà còn ngoài đời thật.
Công sức họ bỏ ra để tìmmảnh vẫn thạch đã được đền đáp.
Đánh giá đầu tiêntrên mẫu vật rất hứa hẹn.
Giờ Bindi và Steinhardtcó lý do để ăn mừng,
mặc dù lúc đó họ chưa thể biếtcó giả tinh thể hay không.
Ảnh nhiễu xạ chụp bằng X-quangcủa mẫu vật mới tìm được
chỉ ra cấu trúc ngũ giác đềukhông thể tồn tại đó,
chứng tỏ có giả tinh thểbên trong vẫn thạch.
Ông diễn tảcảm xúc khi nhìn thấy nó được không?
Tôi nghĩ mọi thứ…thời gian dường như dừng lại với tôi.
Ừm…
Nhìn thấy hình ảnh đókhiến tôi lập tức nhận ra
mọi thứ chúng tôi cố gắngđạt được trong nhiều thập kỷ
giờ đã đạt được.
Hơn nữa, chúng tôi đã xác nhậnrằng giả tinh thể này
không chỉ được hình thành trong tự nhiên,mà còn trong không gian.
TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VẪN THẠCH
Để lại những điều huyền bícủa vật chất sau lưng,
chúng tôi chuyển sang những hòn đábình thường hơn rơi xuống trái đất.
…ở đây có thảm dính.
Đại học bang Arizonacó một bộ sưu tập lớn.
Bụi đất ta mang từ bên ngoài vào kho sạch.
LAURENCE GARVIEĐẠI HỌC BANG ARIZONA
Những chuyện diệu kỳđang chờ đợi.
Nên khi đi vào,
nhớ là phải dẫm vào đâyđể lau hết bụi đất.
Được rồi.
Laurence Garvie,người phụ trách, chỉ dẫn chúng tôi.
Trong này có áp lực dương,để không khí sạch đi vào.
- Lau bụi đất chưa? Tốt.- Rồi.
Ngoài ra luôn có máy quay theo dõi.Cười với máy quay đi. Vẫy tay đi.
Nhưng cái quan trọng ở đây
là khi đi vàomột cơ sở lưu trữ vẫn thạch thế này,
là phải giữ cho vẫn thạchsạch nhất có thể.
Thường ta nghĩ đến chuyện làm sạch mình.
Ở đây, chúng tôi cố đểdầu mỡ ở ngón tay không dây vào mẫu vật.
Nên mời anh đeo găng tay vào,tôi cũng đeo đây.
Làm thế này vì tôi muốn cho anh xem
một trong những vẫn thạch tuyệt diệu nhất,mới chỉ rơi xuống vài tuần trước,
thật ra nó rơi xuống Costa Rica.
Đó là vẫn thạch chứa đầy hợp chất hữu cơ.
Đó là điều quan trọng.
Nó cho ta biết về hệ mặt trời sơ khai
và có khả năng là sự hình thànhsự sống trong hệ mặt trời nữa.
Tôi để những mẫu vật ở đây,trong tủ đặc biệt.
Đây là tủ ni-tơ.
Nhé? Chúng tôi có ni-tơ… ni-tơ khô.
Đây là điều quan trọng:ni-tơ khô được thổi vào tủ này.
Nên khi mở ra,ta có thể nghe tiếng ni-tơ thổi vào tủ.
Nó giúp bảo quản vẫn thạch.
Không cho nước vào, không cho ô-xy vào.
Nên đó là cách bảo quảntốt nhất chúng tôi hiện có.
Tiếng xì là gì?
Tiếng ni-tơ đấy.
Nên, lấy ví dụ, đây là…
một trong những vẫn thạch kỳ thú nhất.
Đó, thấy nó được gọi là gì chứ?
"Chuồng Chó".
Hãy…
Thế là…
phải nói thêm, đừng đánh rơi.
- Tôi sẽ cố. Được.- Làm ơn đừng.
Hòn đá này rơi xuốngchỉ cách đây vài tuần ở Costa Rica.
Và nó rơi xuyên qua chuồng chó
với con chó vẫn đang ngủ bên trong.
- Mong là con chó không sao.- Trệch con chó vài milimet
và chui xuống đất ngay cạnh con chó.
Một điều nữa khiến nó đặc biệt,
là nó vẫn dính một chút lông chó.
Không đời nào.
Và điều khiến nó kỳ thú đến thế
là việc nếu anh ngửi nó…
anh có thể ngửi thấymùi của những hợp chất hữu cơ bên trong.
Đây là những hợp chất 4,5 tỉ năm tuổi
được hình thànhtrên một hành tinh sơ khai…
hành tinh đó không còn tồn tại…
và mắc kẹt trong hòn đá này
và đã ở trong vành đai thiên thạchsuốt bốn tỉ năm
trước khi, vì lý do nào đó,nó ra khỏi vành đai
và rơi xuống Costa Rica
và giờ ở trong kho vẫn thạch này.
Mùi đó là gì? Kiểu như…
Chúng tôi không biết,nhưng chúng tôi nghĩ…
nó giống mùi băng phiến. Tương tự thế.
Tương tự với hợp chất đó.
Như một chất dung môi hay gì đó?
Vâng, một chút.
Tôi cất vào lại đây,trừ khi anh muốn cầm nữa.
- Không, tôi…- Nhân tiện…
màu đỏ là từ mái chuồng chó.
Và màu trắng là từ sàn chuồng chó.
Và con chó có ngay lập tức nhận ra
nó được tiếp một vị kháchtrên trời rơi xuống không?
Không, nhưng điều hài hước là,
người ta hay huấn luyện chóđể đi tìm vẫn thạch nhờ cái mùi.
Chúng có thể được huấn luyệnđể tìm mùi đó.
Hãy cất vào nhé.
Đây là sắt Tolucatừ vùng Jiquipilco.
Đây, thử cái này đi.
Đừng để rơi vào ngón chân. Gãy đấy.
Trời đất ơi.
Ý tôi là, nó phải nặng đến,
không biết nữa, 30, 40 cân,chỉ viên đá này.
Đây là quặng sắt nguyên chất?
Sắt nguyên chất đấy.Nhưng sắt giàu nickel.
- Đây, đừng để rơi. Sẵn sàng.- Đưa cho ông.
Một trong những hiện tượng va chạmkỳ lạ nhất chưa từng thấy trên TV
là loại vật chất này, đá tektite.
Ở đây ta có…Có một vụ va chạm xuống trái đất
làm tan chảy phần lớn bề mặt trái đất.
Trong trường hợp này,khoảng hàng ngàn kilomet vuông mặt đất.
Gần như ngay lập tức bị nung chảy.
Rồi chấn động từ vụ va chạm đó
đã bắn loại vật chất nàyvăng đến một phần ba diện tích trái đất.
Nó xảy ra khi nào?
Chúng tôi nghĩ… Chúng tôixác định khoảng 750.000 năm trước.
Nghe có vẻ rất lâu,
nhưng xét về niên đại địa chất,chỉ mới như hôm qua.
- Đó là hiện tượng rất gần đây.- Đây là kính?
Đó là… Thứ này… nếu anh lắng nghe…
Đây là kính,nhưng không phải kính từ ngoài trái đất.
Nó bắt nguồn từ trái đất,tất cả những vật chất tan chảy,
hóa lỏng, rồi vẩy khắp trái đất.
Ta tìm thấy loại vật chất nàyở Đông Nam Á, Philippines,
khắp Indonesia, xuống đến tận Úc
rồi xuống đến tận Nam Cực.
Đó là một sự kiện khổng lồ.
Hãy nhìn hình dáng xem.Anh biết nó nói lên điều gì chứ?
Nó nói lên rằng thứ nàybị vẩy đi và đông cứng trong không khí.
Nếu con người ở đókhi thiên thạch lao xuống,
thì con người đã tuyệt chủng?
Ý tôi là, tất cả.
Hình dung xem… Hàng ngàn kilomet vuông…
mọi thứ bên dướiđều gần như ngay lập tức biến thành kính.
Nên, đúng. Anh ngồi đó uống trà,
anh sẽ biến thành kính. Mọi thứ đều thế.
Mỗi viên đátừ những thế giới bí ẩn ngoài kia
đều có câu chuyện riêng.
Trong suốt lịch sử, vẫn thạchđã làm say đắm trí tưởng tượng con người.
Một công cụ đơn giảnnhư ánh đèn flash điện thoại
cũng làm tôn lên vẻ đẹp bí ẩncủa những khách du lịch phương xa này.
Cái ta có ở đây là…
Cũng ở Trung tâmNghiên cứu Vẫn thạch ở Tempe, Arizona,
chúng tôi gặp Tiến sĩ Meenakshi Wadhwa,
một trong những nhà khoa học hàng đầuvề vẫn thạch.
…40.000 vẫn thạch khác nhau.
MEENAKSHI WADHWANHÀ KHOA HỌC HÀNH TINH
- Có cả tác phẩm của Barbara Hepworth.- Chính xác.
Ừm, đây là nguồn tài nguyên tuyệt vờicho những nghiên cứu chúng tôi làm ở đây.
PHÁI VIÊN TỪ THẾ GIỚI KHÁC
Ta đang xem gì đây?
Vật thể tròn anh đang thấy,
là thứ rất nhỏ…
cứ hình dung là một giọt rất nhỏ…
đã xuất hiện từ lịch sử sơ khai nhấtcủa hệ mặt trời,
khoảng 4,5 tỉ năm trước.
Trước khi các hành tinh phát triển?
Đúng. Từ lúc chỉ có khí ga và bụi.
Không gì khác. Chưa có hành tinh,chưa có trái đất. Chưa có gì.
Và đây là…
Đây được mô tả là các hạt của cơn mưa lửa
đã… ngưng tụ lại ngoài tinh vân đó,
đám mây khí ga và bụi.
Có lẽ vì một số quá trình đột biến nào đó
xảy ra từ lúc sơ khai nhấtcủa hệ mặt trời này.
Chúng tôi không biết rõnguồn gốc của những đột biến đó,
nhưng chúng tôi nghĩđó là những quá trình xảy ra
trong các hệ mặt trời khácđang hình thành hiện nay.
Và ta tìm thấy nguyên tố nào trong đó?
Cái anh đang thấy,
hoa văn kính màu rất đẹp anh đang thấy?
Đó là khoáng chất có tên olivine.
Và loại… Khi tôi xoay nó thế này…
Khi ta để ánh sángtruyền qua những khoáng chất này,
ánh sáng bị phân cực,
tức là bản thân khoáng chất
dập tắt ánh sángtheo những hướng nhất định.
Nên anh thấy sự sáng lên rồi tối đi.
Như cửa kính màu vậy, rất đẹp.
- Tôi nghĩ… Vâng.- Lộng lẫy.
Đây là một lát,
một lát mỏng mẫu vật lấy từ sao Hỏamà tôi nhìn thấy lần đầu
vào lúc bắt đầu sự nghiệp,khi nghiên cứu vẫn thạch.
Và tôi cảm thấy bị mê hoặc vì,
nó trông rất quen thuộc,nhưng lại đến từ thế giới hoàn toàn khác.
Chúng tôi biết hòn đá này đến từ sao Hỏavì bên trong nó có chứa khí ga
có thành phầngiống hệt như trong khí quyển sao Hỏa.
Nên khi lấy một miếng đávà làm nóng nó lên,
loại khí ga này được giải phóng,và ta có thể đo được thành phần,
và nó giống hệt
như đo được trên phi thuyền ở sao Hỏa.
- Phi thường.- Đúng, phi thường.
Carl Sagan có đúng khôngkhi nói chúng ta được làm từ bụi sao?
Chúng ta đều là bụi sao, chắc chắn.
Mọi thành phần trong cơ thể chúng ta
đều được tổng hợpở các ngôi sao khác trước khi đến đây.
Nên đúng. Chúng ta đều là bụi sao.
- Cuối cùng đều là thế.- Một ý nghĩ tuyệt vời.
Vâng.
Đây là lần duy nhấttrong suốt quá trình thực hiện bộ phim này
mà tôi không cưỡng lại được.
Tôi phải nói chen vàotừ phía sau máy quay.
Tôi nghĩ tôi không phải bụi sao.Tôi là người Bavaria.
Đúng là làm nên từ những thứ đặc biệt rồi.
Vâng. Đúng thế.
Hành trình đưa chúng tôi
đến bất cứ nơi nàocó quả cầu lửa lớn lao xuống trái đất.
HỐ RAMGARHRAJASTHAN, ẤN ĐỘ
Chúng tôi muốn biếtsự sống có đến từ vũ trụ không.
Đây là hố Ramgarh ở Rajasthan,Bắc Ấn Độ, đường kính bốn cây số.
Nhìn từ trên cao, nó lập tức đập vào mắt,
nhưng dưới mặt đất, ta hầu nhưkhông để ý mình đang ở trong hố.
Dù vậy, đền thờ Hinduđã được xây ở đây từ thế kỷ thứ mười.
Chúng tôi tò mò muốn biếtliệu vật chất hữu cơ trong vẫn thạch
có thể cung cấp nguyên liệucho sự sống trên trái đất không.
Chúng tôi nhờ đến chuyên môncủa Tiến sĩ Nita Sahai,
nghiên cứu của côchuyển từ hóa học sang sinh học.
Chúng ta đang ở trong cái hố khổng lồ này,
tạo nên bởi va đập vẫn thạch.
Chúng tôi không biếtnó có chứa các-bon không,
nhưng chúng tôi biết các vẫn thạch các-bon
có rất nhiều phân tử hữu cơ bên trong.
Đâu là những chất then chốtcó thể đại diện cho việc tạo nên sự sống?
Thật ra, tất cả các chất tạo nên sự sốngđều được tìm thấy trong vẫn thạch.
NITA SAHAINHÀ ĐỊA HÓA HỌC
Axit amin tạo nên protein,
các phân tử lipit tạo nên màng tế bào
và thật bất ngờ,thậm chí cả ribose, một loại đường.
Tôi thấy thật ngạc nhiên,
vì có thể tìm thấy đườngvà các chất tạo nên protein ở vẫn thạch.
Đúng.
Và được tạo ra từ quá trình địa chất,như khoáng chất hay…
Chúng không giống khoáng chất,theo nghĩa chúng là phân tử hữu cơ
còn khoáng chất là vô cơ,
nhưng chúng được cho là hình thành
nhờ sự tương tác giữa các phân tử hữu cơvới bề mặt khoáng chất.
Ví dụ như trên các hạt bụi sao,
cũng như trên bề mặt của vẫn thạch.
Ý tôi là, vẫn cần một bước dài
để những nguyên liệu này tạo nên sự sống.
- Vâng.- Ta cần gì?
Chắc ta cần một lò luyệnđể đưa thứ này vào
cùng với nguồn nhiệt?
Vâng. Ta cần đưanhững nguyên liệu đơn giản này
vào phản ứng trùng hợpthành các chuỗi dài hơn,
vì chuỗi dài hơn có khả nănggấp lại và có chức năng.
Cô nghĩ sao về thuyết Panspermia,
cho rằng sự sốngđược phân tán khắp vũ trụ?
Các sinh thể sống
có thể tồn tại dưới nhiệt độ khắc nghiệtvà bức xạ từ vũ trụ không?
Người ta phát hiện ra rằng ADN khá bền bỉ.
Và sống sót ngoài vũ trụ là khả thi.
Và thậm chí cả một sinh thểcó thể tồn tại trong chế độ bào tử.
Người ta đã đào sâu vào tâm trái đất
và thậm chí ở độ sâu vài cây số
có thể tìm thấy vi khuẩn được cho làđã sống dưới đó hàng triệu năm.
Và chúng sống sóttrong trạng thái tạm dừng sinh học.
Cô có biết vì saocác thầy tu lại xây đền thờ ở đây không?
Và đây là đền thờ thần Shiva?
Nghe có vẻ thật khó tin,ở hố của một vụ va chạm vẫn thạch.
Thật thú vị khi đền nàythờ thần Shiva và Parvati.
Và đó là đền thờ Đát-đặc-la,tượng trưng cho sáng tạo.
Ngoài ra Shiva là thần hủy diệt.
Trong thần thoại Hindu, có một quan niệm
về chu kỳ của sáng tạovà hủy diệt của vũ trụ.
Và thật phù hợp, ở hố va chạm thiên thạch,
nơi vụ va chạm có thể quét sạch sự sống,
nhưng cũng đem đến những phân tử hữu cơ
có thể gieo mầm sự sống.
Điều tương tự cũng được xác nhậnbởi một vị thánh sống ở địa phương.
Nếu nhân loại và sự sống bị tuyệt chủngbởi chiến tranh hay vẫn thạch,
sự sống sẽ tái sinh ở nơi này,ở hồ trong hố này.
Chúng tôi phải đếnnơi quả cầu lửa lớn nhất lao xuống.
Đó là nơivới cái tên không thể phát âm được,
ở bờ biển của bán đảo Yucatán ở Mexico.
Đây chính là nơi trái đất phải chịumột đại họa không thể hình dung nổi.
Thứ lao xuống từ không gian tại nơi này
có sức mạnh gấp hàng trăm triệu…có thể đến hàng tỉ lần…
sức công phá củaquả bom nguyên tử ở Hiroshima.
Không thứ gì ở đây gợi nhớ về nó.
Chỉ có sự buồn tẻ nặng nềbao phủ lên mọi thứ.
Chicxulub là một resort biểntồi tàn đến phát khóc.
Lũ chó ở đây,cũng như mọi lũ chó trên hành tinh này,
quá thiếu trí thông minh để hiểu
rằng ba phần tư số loài đã bị quét sạch
bởi sự kiện đã diễn ra ở đây.
Khủng long chỉ còn hiện diệnở bảo tàng địa phương.
Mắt của chúng do con người làm ra.Chúng không nhận ra điều gì.
Chỉ có dấu chân của chúng là thật,
nhưng cho thấychúng đi thong thả, chứ không vội vã.
Chúng không hề nhận ra cái chết bất ngờ.
Nơi tồi tàn này là trung tâm
của một trong những biến cố địa chấtlớn nhất trong lịch sử trái đất.
Nó đã thay đổi diễn biến sự sống trái đấttheo hướng không thể đảo ngược.
Khoảng 66 triệu năm trước,
một thiên thạch,đường kính có lẽ là mười cây số,
đã đụng mạnh vào Trái Đấtvới tốc độ 20 km/giây.
Tác động của vụ va chạm kinh khủng tới mức
tạo ra một hố sâu 30 cây số.
Cái hố nó tạo ra…
trải dài 100 cây số ra biểnvà 100 cây số vào đất liền,
và nhiệt độ tạo ratrong vỏ trái đất từ vụ va chạm
làm tan chảy và bốc hơicả vỏ trái đất cũng như thiên thạch.
Động đất với cường độ 11 độ Richter.
Gấp 100 lần so vớibất cứ trận động đất nào trong lịch sử.
Siêu sóng thần, sóng cao đến 100 mét,
tàn phá bờ biển ở các đại dương xa xôi,
và một tấm màn bụi,giọt nóng chảy và khí ga
bắn lên khí quyển,
một số vật chất thậm chí đạt đếntốc độ vũ trụ và ra ngoài không gian.
Những giọt nóng chảyrơi xuống khu vực rộng 3.000 cây số vuông,
tạo nên những cơn bão lửa trên mặt đất.
Tôi thích cách điện ảnh miêu tả.
Cách nơi va chạm 800 cây số,
ánh sáng chói đến nỗi
khiến cho da thịt của loài Alamosaurustrở nên trong suốt…
…và thiêu đốt cái bóng của chúnglên mặt đất.
Ánh sáng bỏng rát đốt cháy mắt chúng.
Giờ chúng không thể thấy cái gì đang đến.
Nhưng chúng cảm nhận được.
Động vật có vú, chúng sống sót,
và chúng tận dụngnhững cơ hội của hệ sinh thái mới.
Có lẽ chúng ta,loài Homo sapiens, đã không ở đây,
nếu không có vụ va chạm khủng khiếp đó.
Không ai biết hố va chạmcó tồn tại cho đến thập niên 70.
Dị thường trọng lực và dữ liệu khoan lỗtiết lộ cấu trúc, kích thước khủng của nó.
Biểu hiện duy nhất trên bề mặt
là một chuỗi những giếng nước bí ẩnđược gọi là cenote.
Đó là dấu hiệu địa chất của vụ va chạm.
Vì không có sông và hồ nàoở bán đảo Yucatán,
những giếng nước nàythu hút sự chú ý của người Maya cổ.
Nếu không có các cenote,
trung tâm văn hóa Chichén Itzásẽ không bao giờ được xây dựng.
KIM TỰ THÁP KUKULCÁN
Họ phát triển một nền văn hóaphát triển cao với hệ thống chữ viết,
thiên văn và các kiến trúc kỷ niệmnhư kim tự tháp và đền đài.
Thậm chí họ còn xây dựng một đài thiên văntrước khi có kính viễn vọng.
Họ theo dõivị trí của các vật thể trên trời.
Lịch của họ có độ chính xáccao hơn bất cứ đâu vào thời điểm đó.
Người Maya có sự đam mê sâu sắcvới cái chết và kiếp sau.
Theo tín ngưỡng của họ,có chín âm phủ và 13 thiên đàng.
Muốn xem âm phủ như thế,
chúng tôi xuống đáy một cenote gần đó.
FÁTIMA TEC POOLNHÀ KHẢO CỔ HANG ĐỘNG
Fátima Tec Pool,một nhà khảo cổ và chuyên gia hang động,
đưa chúng tôi đếnmột trong những nơi ở của thần mưa.
Cenote này hầu nhưchưa được ai biết tới cho đến gần đây.
Nói cho tôi, Fátima,mối quan hệ giữa cenote,
hang động ở đây, và lễ nghitín ngưỡng của người Maya là gì?
Nơi này rất thú vị vì ta nhìn thấy
quan niệm về nước và hang độngkết hợp lại thế nào.
Và cách người Maya sử dụngkhông gian này để làm lễ.
Bên trong, anh có thể thấy tường cho thấyngười Maya thường hay hành hương đến đây
để đi qua những bức tường linh thiêng này.
- Chúng tôi vào nhé?- Tất nhiên, mời vào.
Vì hang động được coilà cửa ngõ vào âm phủ,
ta có thể thấy họ lợi dụngcấu trúc tự nhiên của hang động,
để làm lễ cúng thi hài người chết,
có thể là tổ tiên của một gia đình Maya.
- Họ ở thời kỳ nào?- Có thể là Tiền Cổ điển.
Ta cũng có thể thấy cánh cổng này.
Nó đưa ta sâu hơn vào âm phủ.
Có một thứ khác rất thú vị…
Một cái xương ngón tay của người.
Được đặt vào trong bức tường.
Nhìn kỹ thì thấy tro,có thể là một kiểu mai táng,
trước khi được đưa lên tường.
Con ngườicó an toàn khi vào âm phủ,
nơi ở của các vị thần không?
Có, tất nhiên!
Chúng tôi chọn thời điểm đến thămvào ngày của người chết ở Mexico.
Với người Maya, cái chết là nỗi ám ảnh.
Có những trụ ngạch dài vô tậnchỉ có toàn đầu lâu.
Mérida, nghĩa trang trung tâm.
Tất cả trong phạm vị của hố Chicxulub.
Người chết rời khỏi mộvà tham gia cùng người sống.
CÔNG VIÊN CASTEL GANDOLFODINH THỰ MÙA HÈ CỦA GIÁO HOÀNG
Ta đang ở công viên thanh bình
ở dinh thự mùa hè của giáo hoàngtại Castel Gandolfo.
Dù vậy, nghiên cứu khoa học nghiêm túcđang được thực hiện ở đây.
Có một đài thiên vănnổi tiếng vì bản đồ sao sinh động của nó.
Ngay cạnh dinh thự, hồ Albano,một hố núi lửa dữ dội.
Giám đốc đài thiên văn là một thầy tudòng Tên, Đạo hữu Guy Consolmagno.
ĐẠO HỮU GUY CONSOLMAGNO, DÒNG TÊNNHÀ KHOA HỌC HÀNH TINH
Ông là một trong nhữnghọc giả hàng đầu về thiên thạch học.
Đạo hữu Guy,ở trái tim của Đài thiên văn Vatican,
là bộ sưu tập vẫn thạch tuyệt vời này.
Quả là một bộ sưu tập lâu đời.
Chắc chắn là thế rồi.
Đây là việc tôi đã làmtrong gần 30 năm qua.
Đó có phải lý do khiến ông đến đây?
Tôi không chọn đến đây.
Tôi đến theo lời thề vâng phục.
Tôi từng là nhà khoa họcrồi trở thành thầy tu dòng Tên
và nghĩ tôi sẽ đến dạyở một trường như Georgetown chẳng hạn.
Nhưng theo lời thề,họ ra lệnh cho tôi đến Rome
và ăn thứ đồ ăn kinh khủngvà nhìn khung cảnh tồi tàn.
Và đúng, có một bộ sưu tậphàng ngàn vẫn thạch.
Họ không biết có vẫn thạch ở đây.
Họ không biếtchuyên môn của tôi là vẫn thạch.
Đó là một trong nhữngsự trùng hợp trời định.
Thật phi thườngkhi chúng tôi có vẫn thạch,
chúng tôi có những mảnh đến từ không gianthăm chúng ta ở trái đất,
và ta biết chúng không đến từ trái đất,
rằng về mặt hóa học,chúng được làm từ các chất khác hoàn toàn,
rằng chúng được hình thành4,5 tỉ năm trước.
Rằng ta có khả năng để hiểu rằng
vốn những thứ này đã là phép màu.
Và ông thấy hoàn toàn hợp lýkhi có sự sống ở nơi khác trong vũ trụ,
sự sống trên trái đấtcó thể bắt nguồn từ nơi khác?
Có thể. Tôi không biết.Tôi không có dữ liệu.
Đôi khi người ta hỏi tôi,
tôi có tin làcó sự sống ở nơi khác trong vũ trụ không?
Và tôi nghĩ đặt câu hỏi thế là đúng.
Đó là vấn đề đức tin.Tôi không có dữ liệu.
Nhưng nếu anh gặp tôi,với tư cách nhà khoa học,
nói anh muốn có tài nguyênđể đi tìm sự sống,
anh có một dự án tuyệt vời,tôi sẽ nói "Chơi luôn".
Mặt khác, nếu anh nói anh muốn nghiên cứu
người da xanh bé nhỏ bước ra từ đĩa bay,
thì tôi không chắc sẽ ủng hộ đâu.
Nhưng nếu người da xanh đến trái đất,ông sẽ cân nhắc việc rửa tội cho họ chứ?
Chỉ khi họ yêu cầu.
Đạo hữu Guy mời chúng tôiđi xem kính viễn vọng cổ xưa.
…được giao nhiệm vụchụp lại toàn bộ bầu trời
và lập nên atlas hình ảnh.
Tại sao, trong lịch sử lâu đờivà trên khắp thế giới,
người ta nghĩ thiên đàng ở trên trời?
Tôi chịu, nhưng chắc chắn có việc đó.
Có rất nhiều ngôn ngữ
mà từ "trời" và "thiên đàng"là cùng một từ.
Điều duy nhất tôi nghĩ…
và có lẽ một chuyên giasẽ nghĩ ra câu trả lời tốt hơn…
điều duy nhất tôi nghĩlà nhìn ngắm các vì sao
cho ta cảm giác mình thật nhỏ bé ta cần
để sẵn sàng gặp gỡ thần thánh.
Bây giờkhi nhìn thấy sao băng,
đó là một sự thật khoa học thú vị với ông,hay ông há hốc mồm vì ngạc nhiên?
Đúng. Cả hai.
Nói thẳng nhé, tôi nghĩ nhờ có hiểu biếttôi mới càng trầm trồ.
Nói "Ánh sáng đẹp đấy" là một chuyện.
Nói "Tôi biết các yếu tố
tạo ra ánh sáng đó" lại là chuyện khác.
Tôi biết tại sao nó có màu đó.
Tôi biết có thể học được gì từ nó.
Tôi mong có máy quay ghi lại được,để tôi biết đánh giá
không chỉ "Chà, đẹp quá",
mà còn "Nó nói lên điều gì đóvề bụi từ sao chổi".
Một đám mây bụi để lại một sao chổimà trái đất đang lao vào,
và như bông tuyết va vào kính chắn gió,
đó là tia sáng bắn vào khí quyển".
Những điều đó càng làm thêm vui thích,chứ không làm giảm bớt.
Điều đó khiến tôi nhớ về mối liên hệcủa các mức độ hiểu biết khác nhau,
giữa lý trí và lãng mạn,giữa tưởng tượng và vận dụng trí óc.
Và tôi thấy dường như ông sắp xếpcùng những luồng suy nghĩ đó
để kết hợp hài hòa những vấn đềquá rộng lớn, mang tầm vũ trụ,
với những vấn đề rất thân thuộc, tâm hồn.
Không thể có cái nọ mà thiếu cái kia.
Ta không thể làm khoa học…
Ta không muốn làm khoa học
nếu không có cảm giác trầm trồ,cảm giác kinh ngạc.
Ta không thể tin vào đấng sáng tạo
mà không trải nghiệm sự sáng tạo.
Nếu không thì đức tin để làm gì?
Và tôi biết hồi thập kỷ 70, khi lànghiên cứu sinh, ông đã mô tả cảm giác,
khi thấy sao chổi West.
Và ông nói "Nó có ấn tượng không?Không, nó rất đáng sợ".
Nó khiến ông chấn động tâm can,ông nói thế. Tại sao?
Trên trời có một sao chổi
trông giống nhưmọi tấm ảnh sao chổi ta từng nhìn thấy.
Thứ mà ta nghĩ chỉ có trên ảnh chụp.
Và nó không thuộc về nơi đó.
Nó to lớn. Và nó đáng sợ.
Và hôm qua nó chưa xuất hiệnvà người ta hỏi "Có chuyện gì?"
Rồi ta hiểuvì sao người xưa lại coi sao chổi
như một điềm báovề một thứ gì đó rất đáng sợ và khác biệt.
Giáo hội sẽ phản ứng thế nàonếu kính viễn vọng NASA phát hiện
một vật thể đáng sợ gần trái đấtđang lao về phía chúng ta?
Nói thật nhé. Chúng tôi sẽ cầu nguyện.Biết làm gì nữa?
Tôi muốn chiếumột trích đoạn phim
mà nỗi sợ vật chất và sống còn
là thứ đe dọa khán giả muốn thấy.
Làm đẹp quá.
Ngoài những lời cầu nguyệncủa Đạo hữu Guy,
đã có những biện pháp thiết thựcđang được thực hiện.
Chúng ta đang ở Pan-STARRS…
ĐÀI THIÊN VĂN PAN-STARRS
…Kính viễn vọng Khảo sát Toàn cảnhvà Hệ thống Phản hồi Nhanh,
được đặt ở đảo Maui ở Hawaii.
Được, phanh đã nhả.
DONNA ROHRERKỸ THUẬT VIÊN KÍNH VIỄN VỌNG PAN-STARRS
Tất cả tránh ra. Tôi sẽ đưa nó xuống.
Ở đây, một trong nhữngkính viễn vọng đang được bảo trì.
Chắc ta sẽ làm thế nhỉ?
- Ừ. Tôi sẽ thử.- Ừ. Được.
TRUNG TÂM ĐIỀU HÀNH PAN-STARRS
Tiến sĩ Joanna Bulgerđược phó thác…
JOANNA BULGERVIỆN THIÊN VĂN HỌC, HAWAII
…nhiệm vụ giữ gìn an toàn cho nhân loại.
Cùng với đồng nghiệp của cô,Tiến sĩ Mark Willman.
Chỉ nhìn vào khuôn mặt họđã cho ta sự tự tin không nhỏ.
MARK WILLMANVIỆN THIÊN VĂN HỌC, HAWAII
Họ cho phép chúng tôixâm nhập vào buổi canh đêm của mình.
- Chào buổi tối.- Clive, chào.
- Tìm thấy rồi. Đội canh đêm.- Anh thế nào?
- Nào. Mời ngồi.- Mời ngồi.
Giúp bảo vệ con người khỏi đá không giancó thể là một ý đồ không thân thiện.
Chúng tôi chỉ quan sát thôi,nhưng phải đóng lại
vì độ ẩm vọt lên.
Lên đến 90% rồi,
và chúng tôi phải đóng ở 85%để bảo vệ gương.
Chúng tôi không muốn gương bị nhiễm ẩm.
Và làm thế nào để giao tiếpvới bộ điều khiển trên kính viễn vọng?
Chà…chúng tôi là bộ điều khiển.
Không có ai ở trên đỉnh cả.Giờ tất cả đều là quan sát từ xa.
Đó là kiểu cũ,khi ta phải lái xe lên đỉnh.
Nó cao 3.000 mét,
nên ở độ cao 600 mét tại đâythì dễ chịu hơn nhiều.
Ta có gì đây?
Màn hình này, chắc là bầu trời đêm.
Đúng, đây là màn hình bầu trời.
Anh có thể thấy thiên đỉnh.
Nó thẳng trên đầu chúng ta.Còn đây là kính viễn vọng.
Còn đây là đối tượngchúng tôi sẽ theo dõi.
Có khoảng 60 hình ảnh,
và chúng tôi có bốn hình ảnhở cùng một vị trí trên bầu trời.
Tức là có một bộ phim nhỏ,bộ phim bốn khung hình.
Từ đó chúng tôi có thể chọnđối tượng di chuyển.
Ở đây có máy quaylớn nhất trái đất.
- Đúng không?- Đúng.
Máy của tôi 12 "chấm".
- Mười hai chấm.- Của anh thì sao?
Của chúng tôi là hơn một tỉ điểm ảnh,
nên nó lớn hơn nhiều
so với máy quay dân dụng như thế.
Hình ảnh này đang làm sao đây?
- Đây là dãy pixel à?- Chính xác.
Đây là hình ảnh thô chúng tôi chụp được.
Đây là phơi sáng 45 giây.
Và anh có thể thấykích thước của máy quay.
Vậy… Chúng tôi…Chúng tôi có phạm vi quan sát ba độ,
tức là xấp xỉ bảy độ vuông trên trời.
Và máy quay là sự kết hợp lại
của một mảng tám nhân támcảm biến CCD có thể giao tiếp được.
Nên nếu…Ta có thể nhấn vào một trong các ảnh.
- Cái bên này.- Cái gì kia?
- Đó là mưa sao băng à?- Đây à?
Không. Đây là hai vệ tinhtrong phạm vi quan sát của chúng tôi.
Đây là công việc rất thú vị, vì…
chúng ta không muốn tuyệt chủngnhư khủng long, và…
nên cũng đáng bỏ côngcanh chừng những thứ này.
Mặc dù xác suất một thiên thạch lớnđâm vào chúng ta sắp tới là rất nhỏ.
Nhưng dù sớm hay muộn,sẽ có một thiên thạch lớn,
nên chúng tôi đang theo dõi.
Tôi cảm thấy có thể ngủ ngon hơn mỗi tối
khi biết luôn có người canh đêm,
tìm kiếm những thiên thạch sắp tới.Thật tuyệt vời.
Một năm 365 ngày, vâng.Hàng đêm.
Cảm ơn. Cảm ơn rất nhiềuvì bảo vệ chúng tôi.
- Không có gì. Vinh dự của chúng tôi.- Vâng.
Ảnh bầu trời đêmđược phân tích bởi Tiến sĩ Rob Weryk…
ROB WERYKVIỆN THIÊN VĂN HỌC, HAWAII
…nhà nghiên cứuphòng thủ hành tinh đến từ Canada.
Tôi không thể tin đây là lần đầuanh đến kính viễn vọng.
Vâng, thường thì tôi tập trung vàophân tích dữ liệu, đánh giá đối tượng.
Nên thật vui khi có cơ hộiđến xem kính viễn vọng.
Giống như gặp một người anh emanh chưa từng gặp?
Đúng thế.
Thật ra kính viễn vọng mở vàocuối buổi tối trong một tiếng rưỡi.
Chúng tôi được đánh giá dữ liệu sáng nay.
Tôi đã tìm thấy sáu vật thể tiềm năng mới.
"Chúng tôi" tức là "anh". Anh tìm thấy.
Nói chung đó là công sức tập thể,
nhưng tôi là người đánh giá, nên…
Vật thể thú vị nhấtanh từng phát hiện ra là gì?
Vật thể thú vị nhất chúng tôi phát hiện rasau này có tên 'Oumuamua.
Nó là sao chổi liên ngân hà đầu tiên.
Nó là sao chổiđến từ bên ngoài hệ mặt trời này.
Đó là lần đầu tiênchúng tôi thấy một vật thể như thế.
'Oumuamua?
'Oumuamua. Nó là một từ tiếng Hawaii.
Nghĩa là "sứ giả đầu tiêntừ xa đến". Vâng.
Được.
Đó là quá trình hai bước.
Phần mềm máy tính không hoàn hảo,và vẫn cần đánh giá thủ công,
đó là vai trò của tôi.
Trách nhiệm chính của tôilà đánh giá những phát hiện ban đêm.
Những vật thể thật,
chúng sẽ xuất hiện dưới dạngmột chuỗi chấm hoặc vật thể có vết.
Anh là người đầu tiên được xem?
Vâng. Trong khi máy theo dõithu thập dữ liệu,
tôi là người đầu tiên trên hành tinhđược đánh giá và xem,
và báo cáo của tôi sẽ rung chuông cảnh báo
nếu có một vật thểlà mối nguy cho trái đất.
Báo độngsẽ ngay lập tức kêu gọi sự chú ý
của Văn phòng Điều phốiPhòng vệ Hành tinh của NASA.
Chỉ một số ít người biết nó tồn tại.
VĂN PHÒNG ĐIỀU PHỐIPHÒNG VỆ HÀNH TINH
Người phụ trách ở đây làTiến sĩ Kelly Fast, một nhà thiên văn.
KELLY FASTNHÀ THIÊN VĂN
Tôi nghe nóicô miêu tả tiểu hành tinh
là sâu hại của hệ mặt trời.
Sao cô lại nói thế?
Chắc chắn những nhà thiên vănđang tìm kiếm thứ ngoài tiểu hành tinh,
họ có thể đang theo dõi mục tiêu,
và tiểu hành tinh là thứ chen vàocái họ đang theo dõi.
Nên chắc trên quan điểm nào đó,nếu ta đang theo dõi một thứ khác,
thì chúng chính làsâu hại của hệ mặt trời.
Trên quan điểm của chúng tôi ở NASA,
chúng rất tốt cho khoa học,cho mục tiêu của phi thuyền.
Chúng tôi cũng muốn để mắt đến chúng,
vì hai thứ cùng chiếm một vị trí cùng lúckhông bao giờ là tốt.
Nên chúng tôi muốn biết có thứ nàosẽ cắt ngang quỹ đạo trái đất
vào lúc trái đất sẽ ở đó không.
Luôn có bụi bay vào khí quyển trái đất.
Ta thấy sao băng,
đó là bụi bị đốt cháy trong khí quyển.
Nhưng khi nó lớn hơn,
khi lớn đến kích thước một tiểu hành tinh…
Khí quyển trái đấtlàm rất tốt việc đốt cháy,
nhưng rồi sẽ có những thứquá lớn không đốt được.
Chelyabinsk, đường kính 20 mét.Sự tàn phá thật kinh hoàng.
Tunguska, Siberia, năm 1908.
Có lẽ đó là tiểu hành tinhđường kính 40 mét.
Tám mươi triệu cây cốibị sóng xung kích san phẳng.
Nhưng không tìm thấymột hạt bụi nào từ tiểu hành tinh.
Còn phòng vệ? Ta có thể làm gìnếu một cục khổng lồ lao đến chúng ta?
Ta có thể làm gì?
Vâng, cách phòng vệ tốt nhất là chuẩn bị.
Nên phát hiện ra chúng trước…
Ta không biết cách phòng vệđến khi phát hiện ra chúng.
Đó là việc cần làm đầu tiên.
Và việc đó đang làmbằng cách khảo sát địa hình.
Hãy nghĩ thế này:
Ta có mặt trời,
ta có trái đất và các hành tinh khácquay quanh mặt trời,
như trên một đường đua.
Rồi có các tiểu hành tinhquay quanh mặt trời trên đường đua.
Rất nhiều lần chúng có thể đến gần nhau.
Thật ra, điều đó rất thường gặp,cái gọi là "tiếp cận gần",
khi mà tiểu hành tinh đến gần trái đất…
Gần nghĩa là gấp nhiều lầnkhoảng cách tới mặt trăng.
Nhưng cứ cho là nó rất lớn đi.
Nó là một tiểu hành tinh rất lớn,và ta không có nhiều thời gian.
Có những bộ phimchiếu cảnh làm nổ tung nó.
Không nhất thiết phải làm thế.Vẫn cần một cú đẩy tốt.
Có thể dùng một thiết bị nổ hạt nhân
được dùng trong các bộ phim đó.
Nhưng kế hoạch làkích nổ nó cạnh tiểu hành tinh,
và năng lượng từ vụ nổsẽ chiếu lên bề mặt,
và vật chất bị nổtrên bề mặt tiểu hành tinh
sẽ đẩy nó đi theo hướng khác.
Một cách tiếp cậnnhẹ nhàng, ít đe dọa…
TIỂU HÀNH TINH RYUGU, KÍCH THƯỚC 1 KM
…đã được một tàu thăm dò Nhật Bảnthực hiện trên tiểu hành tinh Ryugu.
Kích thước tiểu hành tinh nhỏ thế nào
ta có thể nhận biết qua kích thướccủa cái bóng tàu thăm dò trên bề mặt.
Trọng lực nhỏ đến nỗi cú hạ cánh nhẹ nhất
đã quăng đi một lượng lớnmảnh vụn vào không gian.
Đó là cách vẫn thạch hình thành.
Tàu thăm dò đang trên đườngquay lại trái đất,
mang theo một gram vật chấtlấy từ tiểu hành tinh.
Nhưng để tìm những mẫu vật lớn hơn,Nam Cực là thiên đường.
Không phải vì đá rơi xuống đâynhiều hơn các nơi khác.
Chúng rất dễ bị phát hiện trênnhững sông băng bao phủ phần lớn lục địa
lớn hơn cả Hoa Kỳ này.
Chúng tôi được mời tham giatìm kiếm cùng các nhà khoa học Hàn Quốc.
Trạm của họ, có tên Jang Bogo…
TRẠM JANG BOGONAM CỰC
…đặt ở bờ biển Đông Nam Cực,là chỗ ở của khoảng 50 người.
Mùa hè nam bán cầu kéo dài gần năm tháng,
mà trong thời gian đó,mặt trời không bao giờ lặn.
Bên trong rộng rãi hơn chúng tôi tưởng.
Chỉ cách đó vài dặm, sáu ngườitrong đoàn thám hiểm gần nhất của Scott
phải chịu đựng cả mùa đông trongmột hang tuyết chật chội chỉ rộng ba mét.
Họ chịu đói và chịu rét trong bẩn thỉu,
cầm hơi bằng thịt hải cẩuvà khẩu phần một cái bánh quy một ngày.
Từ nhật ký các thành viên của Scott,
chúng tôi biết họ mơ về những bữa đại tiệcmà họ xâu xé bằng các cái nĩa đã chờ sẵn.
Chỉ có một người ăn được trong giấc mơ,
và anh ta bị đồng đội ghétcũng là hợp lẽ phải thôi.
Nhưng chúng tôi không đến đâyvì tôm hùm và kim chi.
Chúng tôi háo hức được bayđến Cao nguyên Cực bằng trực thăng.
Chúng tôi biếtcó một đoàn thám hiểm đường bộ bằng xe tải
đã rời trạm ba tuần trước
và đang ở gần khu tìm kiếm vẫn thạchtrên băng xanh.
Nhưng trước hết, trực thăngphải bay lên độ cao 2.000 mét.
Từ trạm ngoài bờ biểnđến cao nguyên băng trong lục địa,
chúng tôi bay qua sông băngxếp tầng dốc xuống.
Cứ hình dung phải đi bộ mà xem.
Mỗi tảng đá xếp đặt lộn xộn này
đều lớn hơn một tòa chung cư,
và khối đá liên tục trôi về phía biển.
Cuối cùng chúng tôi cũng đến Cao nguyên.
Chỉ còn lại một vài ngọn núi,vươn lên khỏi băng như những hòn đảo.
Cảm giác như bước vào một thế giớikhông tồn tại ở hành tinh này.
Từ đây bắt đầu sự cô đơn hiu quạnh
của một lục địa rộng lớn phủ đầy băngdày từ hai đến bốn cây số.
Qua dữ liệu GPS,chúng tôi biết vị trí của đoàn xe.
Họ đang đợi chúng tôi.
Chúng tôi rất mong được gặp Jong Ik Lee,
trưởng nhóm thám hiểm này.
Anh ấy là người mời chúng tôi đến Nam Cực,
và cảm giác như gặp lại một người bạn cũ.
JONG IK LEEVIỆN NGHIÊN CỨU ĐỊA CỰC HÀN QUỐC
- Tôi không nghĩ anh sẽ đến được.- Vâng.
Tôi không biết chúng tôi sẽ đến được.
Giấc mơ của tôi…
Chúng tôi đã xem phim anh ấy quayở một nơi gần đây vài năm trước.
Anh ấy tìm được một vẫn thạch lớn,
và chúng tôi phải lòng anh ấy,khi thấy niềm vui ngây ngất của khám phá.
Đây là đỉnh cao của khoa học.
THUỘC VỀVIỆN NGHIÊN CỨU ĐỊA CỰC HÀN QUỐC, 2014
Được, bỏ xuống.
Một điều khác tôi thíchở những khoảnh khắc xúc động cực độ này,
điều mà thứ học thuyết ngớ ngẩnở trường phim không bao giờ cho phép.
Hãy nhìn cảnh nền. Một người tiến vào.
Không có mục đích rõ ràng nào,thời điểm sai,
chổng mông về máy quay.
Quay lại hiện tại…
Đi cùng chúng tôi, vợ Jong Ik,Mi Jung cũng đã đến,
cô cũng làmột nhà địa chất địa cực có tên tuổi.
Vợ chồng đoàn tụ.
Vài phút sau khi đến,chúng tôi tìm thấy vẫn thạch đầu tiên.
Bề mặt băng trơ trụi, không bị tuyết phủ,
là địa hình lý tưởngđể phát hiện ra chúng.
Khối băng khổng lồ di chuyển chậm rãi,như cái băng chuyền
và để lộ ra những hòn đárơi xuống cách đây hàng trăm ngàn năm.
Phần lớn vẫn thạchbị trôi xuống đại dương.
Nhưng ở nơi sông băng bị chệch lên trênbởi rặng núi sâu dưới đó,
băng bốc hơi, để lại đá trên bề mặt.
Mỗi hòn đá ở đây đều là vẫn thạch.
Hãy nhìn người bên phải.Anh ấy tìm thấy gì đó.
Người may mắn đó hóa ra lại là Clive.
Có thể trông như dàn dựng,nhưng đúng là anh ấy.
Đây rồi!Đây là mẫu vật của anh!
Chúc mừng.
To lắm. To nhất hôm nay.
Tôi tìm thấy một viên đằng kia. Bé.
Rồi khi tôi…
Hóa ra
đó cũng là vẫn thạch lớn nhấttrong cả mùa,
và đánh giá sơ bộ cho thấyđó là một mẫu vật cực kỳ quý hiếm.
Chúng tôi tiếp tục tìm kiếm,nhưng một ý nghĩ len lỏi vào đầu.
Phải năm tháng nữa trời mới tối,
và chúng tôi có thể đi bộsuốt 5.000 cây số mà không gặp một ai.
Đây là trải nghiệm không gian tối thượngcho những người đi bộ.
Nhưng chúng tôi biết một nơi mà không phảiđôi chân, mà tâm hồn bắt đầu trôi tới,
một nơi vượt lên trênsự tồn tại con người.
Hành trình cuối cùng đưa chúng tôi đếnmột trong những hòn đảo hẻo lánh nhất
của quần đảo ở eo biển Torres.
Quần đảo này nằm giữa Úc và New Guinea.
Hòn đảo tí hon này có tên Mer,với dân số khoảng 400 người.
Chúng tôi được kểtín ngưỡng bộ lạc về sao băng
mang linh hồn người chếtđến một cuộc sống mới ở nơi khác.
Doug Passi, một trong những già làng...
biết chuyện về những linh hồnđi trên sao băng sang thế giới bên kia.
Một thành viên gia đìnhđược hồn ma đưa đi trên maier.
- "Maier" nghĩa là sao băng?- Sao băng, đúng.
Và cô ấy ở trên chính maier,
cháy trong lửa.
Tôi được kể như thế.
Và người ta nói đó là chuyện có thật.
Và người đó… cụ bà đó…có tên Gizou Simbolo.
Bà ấy còn sống,hay đó là linh hồn?
Bà ấy còn sống.
Và khi gia đình họ sẵn sàng chết…
maier có thể kể một câu chuyện nói rằng,
"Có người sẽ mất đitrong vài ngày tới". Hay…
Hay…
"Từ đây anh ấy đi nơi khác".
Sao… Sao băng. Maier.Đôi khi màu đỏ. Đôi khi màu xanh nhạt.
Có vẻ ở đây cái chết là…
Nó không phải một sự kiện lớn.Nó là khởi đầu của một hành trình.
Khởi đầu của hành trình mớiđến một cuộc sống mới. Đúng.
Họ đến với nhiều hình dạng khác nhau.
Hình dạng chim, chó, con người.
Hoặc cái bóng mà ta thấydi chuyển trên tường.
Hoặc có thể là khúc gỗ trôi.
Khúc gỗ trôi trên đại dương.
Vì chúng tôi đem máy quay đến,
dân đảo hồi sinhmột điệu múa gần như đã bị lãng quên,
chưa từng được biểu diễn ở đâytrong suốt nửa thế kỷ.
Alo Tapim, một già làng,dạy vũ đạo cho các thanh niên.
Điệu múa là về maier, như đã chỉ ra.
Maier là ngôi sao, sao chổi.
Và đó là ngôi sao đặc biệt.
Chỉ trong những dịp đặc biệt, ngôi sao nàymới xuất hiện trước người dân Meriam.
Người Meriam quan sát ngôi sao này
khi một người thânrời khỏi kiếp này sang kiếp sau.
Bước chuyển được thực hiệnthông qua ngôi sao này.
Các vũ công đang mang nair. Đuốc.
Chúng tôi gọi đó là nair.
Họ mang chúng.
Và họ ra dấu khi ngôi sao đó…
sao băng thả than hồng.
Thể hiện qua que lửa họ mang theo.
Và khi hai que lửa vỗ vào nhau…
chúng đập vào nhau,
vỗ vào nhau, hai que lửa, than hồng…
Và nó được ghi lại.
Nó nói… mô tả ngôi sao.
Đúng. Và đây là câu chuyện của chúng tôi.
Chuyển ngữ phụ đề bởi: Trọng Huy