Downloaded from YTS.MX
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
Official YIFY movies site: YTS.MX
Dokonujemy wyboru dotyczącego naszej przyszłości.
Jednak dobrze będzie, jeśli pomyślimy o naszej przeszłości.
Naszą pozycję w społeczeństwie zawdzięczamy temu,
co się do tej pory działo.
NOWY JORK
Ale ludzie nie pamiętają, co się działo dwa tygodnie temu.
Żeby wiedzieć, kim jesteśmy
i co powinniśmy robić, musimy poznać naszą historię.
Witamy finalistów konkursu monologów im. Augusta Wilsona 2018!
Kogo my tu mamy? Jest z nami Pittsburgh.
Pittsburgh!
Mamy też Seattle i Boston.
Atlanta, Nowy Jork, Portland.
New Haven, Dallas, Chicago.
Los Angeles.
O tak!
Od dziesięciu lat robimy to na skalę krajową.
Zaczęliśmy ten konkurs rok po śmierci pana Wilsona.
REŻYSER BROADWAYOWSKI – PŁOTY
Opłakiwaliśmy stratę najwybitniejszego amerykańskiego pisarza.
Wiadomości radia NPR.
Mówi Debbie Elliott.
Nagrodzony Pulitzerem dramaturg August Wilson
zmarł dziś w szpitalu w Seattle.
Miał 60 lat.
Chorował na raka wątroby.
Zasłynął jako autor dziesięciu sztuk teatralnych,
w skład których wchodzą Płoty oraz Ma Rainey’s Black Bottom.
Sztuką zamykającą serię jest Radio Golf, która miała premierę w kwietniu.
Wilson w swoich sztukach przedstawiał
życie Afroamerykanów w realiach kolejnych dekad XX wieku.
Powracającym motywem był wpływ niewolnictwa
na kolejne pokolenia Afroamerykanów.
LEKCJA GRY NA PIANINIE
PŁOTY
Te wszystkie sztuki mówią to samo.
Że Ameryka należy do was.
Jeśli wasi przodkowie przypłynęli tu jako niewolnicy,
jeśli przybyliście tu w poszukiwaniu wolności religijnej czy politycznej,
z jakiegokolwiek powodu,
Ameryka, jej prawa i przywileje należą do nas wszystkich.
Tak właśnie wygląda Ameryka.
A wy jesteście moją przyszłością.
Pokazanie się w tym konkursie jest dla młodych ludzi ogromną szansą.
Mają do czynienia z czymś, czego wcześniej nie widzieli.
To świetne historie, świetne sztuki.
AKTOR
Kochają je młodzi i starzy.
Są znajome.
Są znajome szczególnie Afroamerykanom.
August był tym jednym pisarzem, który mnie dostrzegł.
Mówię tutaj o sobie,
ale też o ludziach takich jak ja.
AKTORKA
On jest moją muzą.
Życie dla niego było pisaniem, a pisanie było życiem.
Wyznaczył sobie zadanie.
KOSTIUMOGRAFKA WDOWA PO AUGUŚCIE WILSONIE
Miał napisać jedną sztukę na każdą dekadę XX wieku.
Nie pojawiały się chronologicznie.
Pojawiały się tak, jak przemawiały do niego muzy.
To sztuki o życiu ludzi, do którego wkrada się historia.
Gdy je czytamy,
czujemy się, jakbyśmy żyli w tamtych czasach.
SIERPIEŃ 1911 R. PENSJONAT W PITTSBURGHU
JEST ROK 1957.
WCZESNA JESIEŃ 1977 ROKU.
Nie chciał pisać o wielkich wydarzeniach historycznych.
BOHATEROWIE
Nie postawiłby na scenie Fredericka Douglassa.
Stawiał na niej śmieciarza albo trębacza, który nie mógł zostać sławny.
Bo tak właśnie wygląda świat.
August należy do swojej mamy, taty, siostry, brata.
AKTOR
Wszyscy mający mamę, tatę, siostrę, brata go zrozumieją.
Zrozumiesz go, jeśli masz przyjaciela.
Jeśli ktoś złamał ci serce, to było złamane w każdym języku.
Konkurs monologów im. Augusta Wilsona
Tysiące uczniów z 12 miast wygłaszają monolog
z jednej z dziesięciu sztuk Augusta Wilsona,
żeby wygrać występ na Broadwayu.
SZEŚĆ MIESIĘCY WCZEŚNIEJ
Rozpoczyna się pierwszy etap konkursu.
Bierze w nim udział ponad 400 uczniów.
Dwadzieścioro najlepszych przejdzie do finału w Chicago.
W tym czasie przećwiczcie swoje monologi.
Zdobędziesz kobietę i pomyślisz, że ci się udało,
bo jest miła i urocza.
„Ci faceci robią dzieci i cię z nimi zostawiają.
Mówią, że chcą zobaczyć, co jest za wzgórzem”.
Chcę być szanowany.
Nie wie, że zadziera z Królem Hedleyem II.
Zdejmijcie kurtki i się odprężcie.
Możecie tu hałasować, ile chcecie,
zanim tam wejdziecie.
Rok temu siedziałem tutaj i przegrałem.
Usiądę tam.
To sporo dzieciaków.
Są bardzo zdenerwowane i podekscytowane tym, że tu wystąpią.
Raz, dwa, trzy, cztery, pięć, sześć, siedem, osiem.
Teraz znowu do przodu.
Jola lojalna, lojalna Jola.
Nie!
Nie poczekam na Winniego i Winnie Williams w Williamsburgu i Williamstown.
Nie poczekam na Winniego…
…już wiem, że im bardziej trzymasz się takiego faceta…
tym łatwiej inna może ci go odbić.
Tak szybko dorosła.
Mówi, że jest kobietą.
To, że może rozłożyć nogi przed facetem,
nie czyni jej kobietą. Tłumaczyłam jej.
Myślisz, że będę aportował i merdał ogonem?
Nie jestem psem.
Jeśli oceniacie surowo,
to tak oceniajcie.
Gdy jesteście pewni, że jesteście na nie, to nie zmieniajcie zdania.
Wiecie, co macie zrobić i jak to zrobić.
Ustawmy ich.
- Ustawić? - Tak.
Chodźcie za mną.
No to zaczynamy.
Jestem Freedom Martin.
Będę Bynumem Walkerem z Joe Turner’s Come And Gone.
Nie możesz tak na to patrzyć.
Spójrz na całość.
Wieszam tu różne rzeczy.
Rekwizyty, rzeczy z teatru, magazyny Playbill.
NIEUSTRASZONY REWOLUCYJNY OPTYMIZM
Przyjechałem tu z Oklahomy.
Nie miałem szans na aktorstwo w Broken Arrow w Oklahomie.
Wystawiliśmy Makbeta. Grałem Banka.
Banko pojawia się cały zakrwawiony.
To była moja koszulka.
Byłem wysokim Afroamerykaninem w Oklahomie.
Grałem w kosza.
Tego ode mnie oczekiwano.
To pierwsze, co ludzie we mnie widzieli.
To Freedom, czarny uczeń.
Zwykle mówiono na mnie tak, jak się na nas mówi: Oreo.
Biały mężczyzna w ciele czarnego mężczyzny.
W siódmej klasie zainteresował mnie teatr.
To moje pierwsze zdjęcie do portfolio.
Na mój pierwszy kasting w życiu, do Twelfth Night.
Miałem powiedzieć dwa wersy.
Trzymając miecz, mówiłem: „Aresztujemy cię w imię hrabiego Orsina”.
Wtedy poznałem Szekspira i się w nim zakochałem.
Wcześniej myślałem, że aktorstwo to kamera,
Denzel Washington, Will Smith.
Nie wiedziałem, że w teatrze też można zrobić karierę.
Uwielbiam Otella.
To sztuka z czarnym protagonistą, który nie jest błahy.
Pamiętam te dziwne spojrzenia.
Trener pytał, co ze mną nie tak.
Czemu idę z treningu na próbę?
Nie wiedziałem, czemu byłem taki nieszczęśliwy.
Miałem mamę, tatę i brata.
Miałem dobre oceny, byłem w drużynie koszykówki.
Grałem w pierwszej piątce.
Ale nie mogłem wyrazić… Nie miałbym wtedy takiego pokoju.
Rozumiecie?
Nie wyglądałby tak.
To błogosławieństwo, gdy patrząc na kobietę,
widzisz kosmyki jej włosów,
linie na policzkach.
Widzisz to i myślisz, że wszystko w życiu jest możliwe.
To błogosławieństwo, gdy potrafisz tak patrzyć na kobietę.
- Ten ostatni dzieciak? - Tak.
Skąd wiedział, jak to zrobić?
To chcę robić.
To drastyczna zmiana.
Nowe miejsce, nowy stan, nowe miasto.
Nowe liceum.
Czuję, że muszę to zrobić.
Zasadziłem się w tobie i czekam, żeby rozkwitnąć.
Wmawiasz mi…
Zejdź z drogi.
Nazywam się Nia Sarfo.
Przedstawię Molly Cunningham z Joe Turner’s Come And Gone.
Nie ufam tym mężczyznom.
To moja biedroneczka.
To moje maskotki.
Fajnie jest mieszkać w pokoju z mamą,
ale chciałabym mieć swój.
Pewnie cały byłby różowy.
Chodziłam do podstawówki w raczej białej dzielnicy.
Dzieci dotykały moich włosów.
Ich rodzice patrzyli na mnie,
jakbym była jakąś kosmitką.
Wiem, że się wyróżniałam.
Ale czułam, że wszystko, co robię,
będzie oceniane w bardzo okrutny sposób.
Tego się obawiałam.
To moja szafa.
W środku mam tablicę marzeń.
Są na niej moje marzenia i cele.
Nie pokażę wam, bo jest tylko dla VIP-ów.
Stałam się bardzo nieśmiała.
Do tego stopnia, że odzywałam się dopiero po powrocie ze szkoły do domu.
Od zawsze chciałam spróbować swoich sił w teatrze.
W siódmej klasie wystąpiłam w Księdze dżungli.
Grałam Shere’a Khana.
Nie proście o nagranie.
Chodziłam na próby i się w tym zakochałam.
Jest gdzieś tutaj?
Chyba go nie schowałam.
Jest gdzieś tutaj?
Znalazła je.
Teatr naprawdę zmienia ludzi.
Mówię, że jest dzika, prawda?
Prawda.
To czemu jestem bogiem dżungli?
Czemu przyszedł po nich zza ścian dżungli?
Czułam się wysłuchana, piękna,
jakby ludzie po raz pierwszy mnie zauważyli.
Zrobiłam się towarzyska.
Stałam się inną osobą.
Niczego się nie bałam.
Mówiono mi: „Nie wiedzieliśmy, że to potrafisz”.
Mówiłam, że też nie wiedziałam.
Dlatego nie ufam nikomu poza Bogiem
i kocham tylko swoją mamę.
Dziękuję.
Wróciłam kiedyś do domu i powiedziałam, że właśnie to chcę robić.
Do końca swojego życia. Tu chcę być.
Chcę grać na scenie.
To mój wygaszacz ekranu.
Przypomina mi, gdzie chcę być.
Dam z siebie wszystko i spróbuję to zrobić.
Więc zobaczymy.
Zrobiłaś to?
Dobrze się bawiłam.
- Ja też. - Tak? Dobrze ci poszło.
Jest trudno, bo oślepiają cię światła.
Wiesz, co chcesz powiedzieć, ale uciekają ci słowa.
Zacięłam się i zaczęłam od nowa.
Nie płacz, nie pokazuj słabej strony.
Jesteś silna.
Cody?
Jestem Cody Merridith.
Przedstawię monolog z Kinga Hedleya II.
Ten koleś mnie pociął.
Zaatakował mnie żyletką i zamarłem.
Musicie zobaczyć Cody’ego i jego solówkę.
O Boże.
To się dzieje, gdy codziennie się nudzisz.
Dorastałem na osiedlu socjalnym. Codziennie były tam strzelaniny.
Mówiono na nie „fuj”.
Nikt nie chce mieszkać w takim miejscu.
Tu są moje nagrody.
Nie zaprzeczysz.
Mam nagrody. Dokumentację sukcesu.
Przyjęcie do National Honor Society.
Co to? Przyjęcie do OneGoal.
Same wzorowe oceny. Nie martw się.
Oceny końcowe, wszystko.
Nie miałem ojca.
Moi bracia i siostry też ich nie mieli.
Ludzie myślą,
że jestem agresywny i leniwy.
Albo że zarabiam w nielegalny sposób.
Takie rzeczy.
Chcę zrozumieć…
dlaczego podszedłem do tego inaczej.
Kosztowała 25 dolarów.
Zrobiłem wszystkie testy, które w niej są.
Widziałem, jak moje starsze rodzeństwo popełnia błędy.
Nie chciałem tego robić.
Wyciągałem z nich wnioski.
Wtedy mi się nie upiekło.
Teraz będę mądrzejszy.
Następnym razem to będzie samoobrona.
Następny raz nic mnie nie będzie kosztował.
Dziękuję.
Nie mam możliwości,
żeby zostać aktorem kategorii A.
Nigdy w życiu nie ćwiczyłem wymowy.
Jola lojalna, lojalna Jola.
A potem… Jola lojalna…
lojalna Jola.
Ale jeśli ktoś jest od ciebie lepszy
albo ma nad tobą przewagę,
musisz postawić się na tym samym boisku.
Tak. Było w nim coś ciekawego, bo…
Był skupiony.
Skupiony, ale też…
Bardzo przygaszony. Tak, że było to wiarygodne.
- Wiarygodne i dziwaczne. - Zgadza się.
To nie był typowy Hedley.
Pomyślałem, że jest bardziej przerażający.
Co pasowało przy tej zmianie energii.
- Którą pokazał na końcu. - Tak, na końcu.
- To ten szalony. - Tak.
To był mój najlepszy występ.
- Do tej pory. - I dobrze.
Utożsamił się z tym bohaterem.
Zachowywał się jak osoba mieszkająca w takiej dzielnicy w Chicago.
To nasza pierwsza dziesiątka.
Najlepsi są w rzędzie na górze.
„Nieustraszony rewolucyjny optymizm”.
Cytat z rozdania dyplomów w Szkole Juilliarda.
Aktor Stephen McKinley Henderson wygłosił to przemówienie.
Oglądałem je na YouTubie. Poruszyło mnie.
Powiedział, że jeśli młodzi artyści chcą zmienić świat,
to muszą mieć w sobie nieustraszony rewolucyjny optymizm.
Zwykle nie tykamy dziesiątki.
Jeśli im się udało,
to zostają.
Rok temu byłam w finale, ale przegrałam.
Powiedziałam sobie,
że w przyszłym roku wygram.
- Mnie oni pasują. - Mnie też.
Zamknijmy dziesiątkę i skupmy się na tych poniżej.
Gdzie jest ten ostatni chłopak?
- Czy jest w… - Ma 153.
Nie, ma mniej niż 162 punkty.
To trochę wypaczone.
Jestem w gorszej sytuacji.
Ale zawsze będę pracował.
Nie przestanę, póki nie uznają mnie za równego sobie albo lepszego.
Ma trenera?
Czy przyjechał sam?
Miał zajęcia przez sześć tygodni.
Czyli miał sześć lekcji.
Jest taki dobry bez trenera.
Zgadza się.
Przez sześć tygodni uczyli go wygłaszać monolog.
Czyli przez sześć dni.
Uważam, że ten chłopak ma potencjał.
Gdy przyjechałem do tej szkoły
i zobaczyłem ten teren,
byłem w szoku.
Dorastałem w South Central Los Angeles.
W takich dzielnicach
nie rozmawia się o sztukach,
ludzie nie chodzą do teatrów.
Ale już jako dziecko wiedziałem,
że aktorstwo jest dla mnie.
Chodziliśmy na kastingi do agencji,
o których usłyszeliśmy w radiu.
Wiele z nich było oszustwem.
Wiele agencji żądało zapłaty.
Ale my nie mieliśmy pieniędzy.
Jako dziecko chciałem zostać aktorem telewizyjnym.
To pewnie przez to, jak mnie wychowywano.
Dzieciaki z teatru miały przyklejoną łatkę.
Nie lubiłem teatru.
W ósmej klasie nie sądziłem, że za rok zapragnę zagrać w sztuce.
- Nie ćwiczyłem z muzyką. - Jasne.
- Teraz to zrobisz. - Dobrze.
Najpiękniejszy dźwięk, jaki słyszałem
- Maria… - Maria
Maria, Maria, Maria
Występy w szkole otworzyły mi oczy.
Zrozumiałem, że chodzi tu o historię.
Maria!
Powiedz to głośno, a rozbrzmi muzyka
Powiedz delikatnie, a zabrzmi jak modlitwa
Nie wiedziałem dużo o Auguście Wilsonie.
Moi znajomi brali udział w konkursie.
I to było niesamowite.
Postanowiłem, że za rok też wezmę w nim udział.
Biorę w nim udział, mimo że nie jestem Afroamerykaninem.
Nie próbuję nim być, nic w tym stylu.
Wydaje mi się, że pisał dla wszystkich ludzi,
którzy nie są dostrzegani.
Jestem Meksykaninem. Latynosem.
Jestem w szkole artystycznej, chcę występować w teatrze,
mimo że udaje się to tylko siedmiu procentom.
Staram się zostać tym, kim chcę.
W życiu nie mamy wielu okazji, żeby się wyrazić.
Nosimy w nim maski.
Przykleja nam się wiele łatek.
Gdzieś w głębi kryje się to, jacy naprawdę jesteśmy.
Jeśli ktoś nie pozwala ci się wyrazić,
jeśli nigdy ci nie pozwoli, to implodujesz.
Pochodzę z Cherryville, miasteczka w Karolinie Północnej.
Jest tam więcej krów niż mieszkańców.
Jest bardzo małe.
Nie ma to jak zapach komunikacji miejskiej.
Mój biologiczny tata mieszkał w Atlancie.
Mówił, że jest tu wiele możliwości.
Żebym tu przyjechał i popracował nad sobą.
Przyjechałem i zapisałem się do Toastmasters.
Uczą przemawiania.
Tata chciał, żebym został politykiem.
Przygotowywał mnie do tego.
Potem powiedział, że w mojej szkole jest kurs aktorski.
Żebym się zapisał.
Powiedziałem mu, że wolę sport.
To moja droga na skróty.
Przerzucam plecak.
I się prześlizguję.
Muszę przejść przez tory.
Powiedziałem, że spróbuję.
Na zajęciach ćwiczyliśmy jogę.
Pomyślałem: „O co tu chodzi?”.
Nauczycielka tłumaczyła mi: „Musisz być wolny,
udawaj, bądź, kim chcesz być”.
A ja na to: „Serio?”.
Siedzieć w podniosłej ciszy na ławie oskarżonych,
a potem w nieprzyjemnym więzieniu aż do końca życia.
I wtedy połknąłem bakcyla, jak to się mów.
Miłość twoja w mej duszy taką słodycz cuci,
iżbym się nie pomieniał na los pierwszych króli.
Powiedzieli mi o konkursie.
Ja na to: „Świetnie. Wezmę udział”.
Znalazłem monolog,
który brzmiał jak ludzie z mojego miasteczka.
Pomyślałem: „To ja”.
Wystąpiłem przed rodziną,
ale się im nie spodobało.
Pytałem dlaczego.
„Bo grałeś”.
To mnie zszokowało.
Zastanawiałem się, czy to zmienić. Co powinienem zrobić?
Poszedłem do nauczycielki i zapytałem ją, co mam zrobić.
Ona na to: „Pytasz poważnie? Było ekstra”.
Ja na to: „No dobrze”.
Rodzice nie prowadzą mnie w dobrym kierunku.
Muszę robić to, co sam chcę.
Niezły wycisk.
Uwielbiam to. Kocham to robić.
Rodzicom się to nie podobało.
Lorraine Hansberry mówiła:
„Tylko ignorant uważa się za artystę”.
Trzeba mieć to coś, żeby uważać,
że można zrobić coś kreatywnego i coś zmienić.
Piękne słońce w Houston.
Moja mama jest moją największą idolką.
Wszystko, co osiągnęłam, osiągnęłam dzięki niej.
Dzień dobry. Dziękujemy.
Jest samotną matką.
Gdy byłam mała,
razem z siostrą i starszym bratem chodziliśmy do prywatnej szkoły.
Dobrze nam się wiodło. Pracowała w korporacji.
Potem wykryto u niej guza.
Odeszła z korporacji,
bo lekarz powiedział, że guz wziął się ze stresu.
Ojcze, dziękujemy Ci.
Dziękujemy Ci, bo pozwoliłeś nam…
W 2008 roku przyszła recesja.
Miała trójkę dzieci.
Przenieśliśmy się do małego mieszkania.
Musieliśmy zbierać monety na pranie.
A ona nigdy nie była przygnębiona.
Była pełna miłości.
Jeśli przechodzicie przez coś…
Chciałam chodzić na tańce.
Nie było nas stać, więc zabrała mnie do kościoła.
Tańczyłam do pieśni religijnych. Nauczyłam się piruetów.
Zawsze spełniała moje marzenia.
- Jak się masz? - Dobrze.
- Miło cię widzieć. - Supermama.
W liceum uczyłam się sztuki widowiskowej.
W dziewiątej klasie pokochałam teatr.
Lubiłam występować w widowiskach i musicalach.
Teatr był dla mnie zaskoczeniem.
Dowiedziałyśmy się o konkursie.
Wpadła mi w ręce Lekcja gry na pianinie.
Zakochałam się w Berniece.
Mam urwanie głowy z Marethą.
Mam wystarczająco dużo osób do kochania i troszczenia się.
Jest rdzeniem tej rodziny.
Przypomina mi moją mamę.
Miała cechy, które chciałam mieć. Była bardzo siną kobietą.
Wyrosła na młodą damę.
Było to bardzo kuszące.
Czują, że należą do tego świata.
To właśnie znajdują w sztukach Wilsona.
Pasujesz do niego, przynależysz do niego,
masz tu swój cel, jesteś w porządku.
Wiesz co? Jesteś w porządku.
LICEUM PERSPECTIVES
NAUCZYCIEL JĘZYKA ANGIELSKIEGO
- Dzień dobry. - Dzień dobry, Cody.
Wiesz, co tu robi ekipa filmowa?
- Nie. - Chodź.
Dzień dobry.
Podejdź tutaj.
„Z przyjemnością informujemy, że dostałeś się
do finału konkursu monologów im. Augusta Wilsona w Chicago”.
„…w tym roku przysługuje darmowa godzina z trenerem”.
Wyślemy im dziś e-maila.
Zarezerwujemy ci godzinę z prywatnym trenerem.
Doszlifujesz monolog przed finałem.
- No i super. - Jestem gotów.
Dobrze. Na lepszą reakcję nie możemy liczyć, prawda?
Jesteś gotowy, żeby dać czadu.
To jakiś obłęd.
Cześć. Dobrze poszło.
Dostałem się do finału w Chicago.
Gratulacje.
Serio?
Filmują mnie, bo przegrałem?
98% osób zamieszkujących okolicę naszej szkoły jest czarna,
a 96% żyje poniżej progu ubóstwa.
- Dzień dobry, pani Mascara. - Jak się masz, Cody?
Dobrze. Mam kamerzystę.
Nie mamy wielu wydziałów.
Nie mamy aktorskiego, muzycznego ani plastycznego.
Jest jednym z dwóch uczniów,
którym się udało, mimo że nie mieli takich zajęć.
Nie mamy tu nawet programu teatralnego.
Stwierdziliśmy, że monolog Cody’ego
świetnie przedstawia to,
co lata 80., Reaganomika i epidemia cracku
wyrządziły w biednych dzielnicach.
Chcę stworzyć świat Afroamerykanów.
Stworzyć i pokazać takie środowisko,
które może zapewnić wsparcie.
Gdy opuścisz dom rodzinny,
nie zostaniesz na tym świecie sam.
Będziesz miał maniery i będziesz żył w sposób,
który jest wyjątkowy i typowy dla ciebie, dla Afroamerykanina.
Miałam takie dziwne uczucie,
że ta przemowa była już we mnie.
Zwłaszcza to, jak mówił i jakich słów używał.
Płynność języka i jego rytm.
To było dla mnie bardzo znajome.
Brzmi to jak gadający w kółko koleś siedzący pod sklepem.
Mój ojczym też tak mówi.
Musiałem to zrobić, bo było fajne.
Bynum mnie wciągnął. On ma już wszystko ogarnięte.
Chciałbym być taką osobą,
która ma już wszystko ogarnięte.
Nie mogłem napisać dialogu,
ponieważ to, jak mówią czarni, nie miało dla mnie wartości.
Musiałbym to zmienić, żeby było sztuką.
Zapytałem kolegę, dramaturga, jak tworzy ich dialogi.
Powiedział, że nie robi tego, tylko ich słucha.
Pomyślałem, że się zgrywa.
Ale po sześciu latach zacząłem ich słuchać.
Zrozumiałem, o czym mówił.
Jeśli słuchasz, to usłyszysz.
Ale najpierw musisz dostrzec wartość w tym, co słyszysz.
…urodziłeś się z dwoma przewinieniami, zanim wyszedłeś na boisko.
Strzeż jej pilnie. Zawsze wypatruj podkręconej piłki z narożnika.
PŁOTY
TONYA: Nie rozumiesz, że to też moje życie.
KRÓL: Twoje życie jest moim. Ty tego nie rozumiesz.
BYNUM: Patrzę na pana, panie Loomis,
i widzę, że zapomniał pan swoją piosenkę.
Zapomniał pan, jak się ją śpiewa.
MEMPHIS: Wolność jest ciężka. Weź ją na ręce.
Weź ją na ręce i licz, że kręgosłup wytrzyma.
August Wilson jest bluesem.
Jedyne, co musisz zrobić, to usłyszeć piosenkę.
Szekspir jest bardziej…
A August Wilson…
Takie same rozmowy słyszymy w domu.
Mówi o nas, mówi o mnie.
„Mówi o mojej cioci”.
MOLLY: Nie ufam tym mężczyznom. Jackowi ani reszcie.
Identyfikują się z tym,
więc łatwo im to ucieleśniać.
Potrzebujemy uzewnętrznienia naszych snów i tego, kim jesteśmy.
Molly jest oldskulową…
Znacie taką piosenkę?
To niezła mama jama
Znacie ją? To piosenka o Molly.
Molly jest niezła.
Pamiętam fragment, jak poszedł po zdjęcia.
Kobieta powiedziała, że mu ich nie da,
mimo że miał paragon.
Wkurzył się o to.
Mówił, że świat powinien być prosty.
Że to, co mówią, że jest prawdą, powinno być prawdą.
W tej kwestii potrafię się z nim utożsamić.
Kiedy powiedział pan sobie, że jest pan dramaturgiem?
Napisałem sztukę Jitney.
Wysłałem ją do Eugene O’Neill Theater Center.
To konferencja dramaturgów.
Odesłali mi ją.
O czym jest Jitney?
Jitney to cygańska taksówka.
Akcja toczy się na postoju taksówek w Pittsburghu w latach 70.
Wyburzamy budynek, pod którym jest ten postój.
Jedną sztukę przyjęto.
- Którą? - Ma Rainey’s Black Bottom.
Na O’Neill Playwrights Conference pokazuje się nowe scenariusze?
- Tak. - Jest najsłynniejsza.
Można tam sprawdzić, co się uda, a co nie.
Zgadza się.
Pomyślałem, że jestem dramaturgiem,
skoro na niej jestem.
Wszystkie zgłoszenia były anonimowe.
Przesłane sztuki.
Nie znaliśmy autora, nie byliśmy uprzedzeni.
DYREKTOR
Wybieraliśmy najlepszą historię.
Dramaturgia to bardzo samotna profesja.
Pracujesz z ośmioma, dziesięcioma, dwunastoma innymi pisarzami,
którzy wiedzą, jakim to jest ciężarem,
i dzielą się twoją historią ze światem.
To bardzo cenne.
August doceniał to, że znalazł „swoich ludzi”.
August zrobił z nami sześć sztuk.
Nie pozwalamy na recenzje, bo prace są na wczesnym etapie.
Tak chronimy artystę i jego dzieło.
Ale zapraszamy wszystkich z branży, żeby zobaczyli sztukę.
Główny krytyk z New York Timesa
obszedł nasz zakaz i napisał artykuł o wschodzącym talencie z O’Neill.
I August wyszedł na jaw.
„W O’Neill znaleziono dramaturgów, którzy są inni niż reszta”.
Pan Wilson napędzany siłą teatralnego popędu wznosi się wyżej.
MA RAINEY’S ZACHWYCA
CO CZARNI ARTYŚCI ZAWDZIĘCZAJĄ MUZYCE
Nagrodę Tony zdobywają Płoty.
To dla mojej córki, Sakiny. Dla mojej rodziny.
I wszystkich Troyów Maxsonów.
Zdobył liczne nagrody Drama Critics Circle,
nagrodę Drama Desk, nagrodę Tony i dwie Nagrody Pulitzera.
Czyni go to jednym z najwybitniejszych amerykańskich dramaturgów.
To tytan amerykańskiej dramaturgii.
Jego sztuki będą wystawiane na świecie
tak samo jak sztuki Szekspira.
PŁOTY
Mieszkasz w moim domu, śpisz na mojej pościeli.
Jesz moje jedzenie, bo jesteś moim synem.
Nie robię tego, bo cię lubię.
To błogosławieństwo, gdy patrząc na kobietę,
widzisz kosmyki jej włosów.
To, że może rozchylić nogi przed facetem,
nie czyni jej kobietą. Tłumaczyłam jej.
To dziecko. Nic nie wie o życiu.
Kto ją tego nauczył? Chcę się dowiedzieć.
Przez to, że August stworzył takich bohaterów i takie historie,
dał siłę aktorom ich grającym.
NAJLEPSZA AKTORKA, PŁOTY
NAJLEPSZY AKTOR, PŁOTY
NAJLEPSZY AKTOR
NAJLEPSZA AKTORKA
NAJLEPSZY AKTOR, PŁOTY
Młodzi, aspirujący aktorzy widzą,
że mogą grać w teatrze, że ich historia może być doceniona.
To było niesamowite. O Boże.
Ta sztuka bardzo mnie zainspirowała.
AKTOR
I dobrze.
Taki jest August. Przeczytajcie jego wszystkie dzieła.
- Dobrze. - Napisał ich dziesięć.
To najlepszy dramaturg w tym kraju.
Tylko jemu się udało. Tennessee tego nie zrobił.
Nie było ani jednego nudnego momentu.
Cały czas byłem zaciekawiony.
- Cieszę się, że się podobało. - Bardzo.
- Startujesz? - Tak.
Jestem w regionalnych. Chcę przejść dalej.
- Który monolog? - Kinga Hedleya II.
- Fajnie. - Tak.
Lubię go. Chciałbym go zobaczyć.
To bardzo rozgadana sztuka i monolog.
Dasz radę, wczuj się.
Aktorstwo jest super, niech cię na nim nie przyłapią. Jasne?
Dobrze powiedziane.
Zaczynając monolog, myśl o końcu.
Co to znaczy?
Wiesz, co się wydarzy na końcu.
Wiesz, co chcesz uzyskać.
Więc od tego zacznij.
Widownia nie może, bo nie wie.
Ale ty zaczynaj, myśląc o końcu.
- Żeby było płynnie? - Tak do niego dojdziesz.
Świetnie. Dziękuję.
Teraz patrzę na to w inny sposób.
- To jasne? - Oczywiście.
Aktorzy inaczej idą przez życie.
Musimy być obserwatorami.
Mówię, że jesteśmy obserwatorami i złodziejami.
Dostrzegamy najmniejsze szczegóły.
Jak ktoś opuszcza głowę, gdy wymówisz pewne słowo.
Myślisz: „Czemu to zrobił?
Coś się stało w przeszłości?
Ma traumę?
Nie lubi mnie?”.
Obserwowałam swoją mamę.
Obserwowałam wszystkie czarne kobiety, które widziałam.
W autobusie, w pociągu, na ulicy.
Siedzi na przystanku.
Zobacz, co je i jak to je.
Widziałeś jego uśmiech?
A brak uśmiechu?
Wchodziłem do Starbucksa
i byłem zdumiony, jak różne są w nim osoby.
Ktoś miał rozmowę o pracę,
ktoś rozmawiał z mamą, mówił jej coś złego.
Baristka nienawidziła swojej pracy.
Słuchałem rozmów i intonacji innych osób.
Dawało mi to dużo do myślenia.
Obserwujemy ekstrema ludzkości.
To zabawne, bo August Wilson robił to samo.
Chodził do kawiarni, robił notatki,
zapisywał, co mówią ludzie obok niego.
Rozmawiałem z nim o tym.
Mówił, że zamykał drzwi i zasłaniał okna,
a bohaterowie przychodzili do niego i mówili, co ma napisać.
Pracuję nad sztuką o latach 80.
Piszę o Afroamerykanach,
o dzieciakach z bronią w 1984 roku.
Piszę o bohaterze z blizną na twarzy.
Zwykle zaczynam od linijki dialogu.
Siedział w więzieniu, więc zacząłem od pytania:
„Jak zdobyłeś tę bliznę?”.
Zamiast: „Skąd masz tę bliznę?”.
Dają takie na ulicy?
„Jak ją zdobyłeś?”
Może też chciał taką mieć?
Więc się zaśmiałem,
wziąłem w rękę żyletkę i walnąłem go w twarz.
„Teraz też ją masz”.
Ten koleś mnie pociął.
Zaatakował mnie żyletką i zamarłem.
Jakby ktoś włączył jasne światło.
Wszystko się zatrzymało, widziałem jego uśmiech.
Mam pomysł.
Powiedz ten monolog ładnie i głośno
z miejsca, w którym stoisz.
Pernell kazał mi go zabić.
Pernell nazwał mnie szympansem.
Powiedziałem, że nazywam się Król.
Dobrze.
I co teraz?
- Ten koleś mnie pociął. - Ten koleś mnie pociął.
Czyli bum, stało się.
Co się działo w jego głowie?
Zrobił to powoli?
Krok po kroku? Czy zrobił to szybko?
Jaki był rytm?
Wybił w górę.
- Tak. - Szybko trzasnął.
A potem on…
Teraz, tak?
Teraz coś zrobi, tak?
- No to jeszcze raz. - Dobrze.
Ledwo wypowiedziałem słowa, a poczułem ciepło na twarzy.
- Dobrze. - Uderzenie gorąca.
Potem coś mokrego i ciepłego.
- Dobrze. - Ten koleś mnie pociął.
- Dobrze. - Zaatakował mnie żyletką i zamarłem.
- Właśnie. - Mówię: „Nie szkodzi.
Nie szkodzi. Król nadal tutaj jest”.
Wykrzycz to całemu światu.
- Całemu światu. - „Nie szkodzi. Król nadal tutaj jest”.
- Co mówisz? - Król nadal tutaj jest.
Mam nadzieję, że polecę do Nowego Jorku.
Nigdy nie leciałem samolotem.
Mam nadzieję, że to będzie moja pierwsza okazja, żeby nim polecieć.
Bardzo chcę wygrać.
Chcę pokazać wszystkim, że się do tego nadaję.
Byłem pewny, że chcę to robić i tutaj być,
ale to i tak była trudna decyzja.
Bo wiedziałem…
że przez kolejne cztery lata nie będzie przy mnie mojego brata i taty.
O tak.
Bliżej twarzy. Gotowy?
Przez to czuję, że to pilne.
Jeśli coś ma z tego wyjść, musi wyjść szybko.
Muszę usprawiedliwić swój wyjazd.
Nie przyjechałem tu bez powodu.
Bardzo pragnę wygrać.
Chcę grać na Broadwayu, chcę dużo osiągnąć.
Jeśli sobie coś zamarzę,
to staram się to osiągnąć.
Chcę więcej.
Moja biologiczna rodzina nie popierała tego, że chcę grać.
Według nich rozrywka nie jest sposobem na sukces.
Musiałem się od nich wyprowadzić.
Wyrzucili mnie.
To jego żona pcha go w tę skrajność.
Czasami chcę coś zrobić, bo oni mówili, że nie mogę.
Ale wykazuję się ambicją, bo chcę to zrobić.
Bo to kocham.
- Jak się czujesz? - Dobrze.
- O czym myślisz? - Sam nie wiem.
Boisz się czegoś czy jesteś pewny siebie?
Boję się wszystkiego.
Bycie na scenie jest bardzo ekscytujące.
Trzymam kciuki, moja cała rodzina trzyma kciuki.
Chcę to robić.
Chcę grać.
Chcę wpływać na ludzi, inspirować ich.
Patrzę na świat z różnej perspektywy,
co wzbogaca mnie jako człowieka i jako artystkę.
Dorastałam w strasznej biedzie.
Byliśmy jedyną czarną rodziną w okolicy.
Mieszkaliśmy w Central Falls, czuliśmy się niewidzialni.
Moja rodzina była dysfunkcyjna.
Aktorstwo rzuciło mi koło ratunkowe.
Uratowało mnie.
FINAŁ REGIONALNY
W każdym mieście dwadzieścioro uczniów ubiega się
o dwa miejsca w finale na Broadwayu.
Cześć.
Dziwnie tak być tu samemu.
Dobrze zaprezentuję szkołę.
O rety.
Wielka sala.
Pamiętajcie, że to wy możecie im coś dać.
Świętujcie to.
Z każdym dniem
będziemy coraz lepsi
i nas nie pokonają.
Nikt nas nie pokona.
Amen.
Raz, dwa, trzy!
August Wilson!
Panie, spraw, żebyśmy się nie denerwowali,
i pozwól nam się dziś dobrze bawić.
Amen.
Zostawiłam cię z mamą, żebyś była bezpieczna.
Nowy Jork jest wyjątkowy.
Wiecie, że potrzebujecie wyjątkowego Nowego Jorku.
NOWY JORK
KONKURS MONOLOGÓW
Pora na występ.
Witamy na konkursie monologów im. Augusta Wilsona 2018.
Dzisiaj celebrujemy Augusta Wilsona i jego dzieła.
Ci uczniowie interpretują role z tych sztuk
w sposób, który odzwierciedla ich osobiste podejście do postaci.
Przytulić cię?
- Denerwuję się. - Dasz radę.
Nie denerwuję się monologiem, tylko widownią.
Poproszę o gromkie brawa dla uczniów.
Jest tam cholernie dużo ludzi.
Dwoje z trojga zwycięzców
wystąpi na scenie Augusta Wilsona na Broadwayu.
…podczas krajowego finału konkursu monologów w Nowym Jorku.
Gotowi?
Finaliści roku 2018
konkursu monologów im. Augusta Wilsona z Chicago.
Zapraszam.
Jako pierwszy wystąpi Freedom.
Jestem Freedom Martin.
Będę Bynumem Walkerem z Joe Turner’s Come And Gone.
Wmawiasz mi, że kobieta bez mężczyzny jest nikim.
Ale ty jesteś kimś, tak?
Możesz tam wyjść beze mnie, bez kobiety,
i nadal będziesz facetem.
To błogosławieństwo, gdy patrząc na kobietę,
widzisz kosmyki jej włosów,
linie na policzkach.
To wszystko, co w życiu najważniejsze.
Dziewięciu białych mężczyzn i trzy białe kobiety.
Uznali mnie winnym. Nawet na mnie nie spojrzeli.
Kazałem im spojrzeć na moją bliznę.
Nigdy nie spotkałam faceta, który był dobry.
Ci faceci robią dzieci
i cię z nimi zostawiają.
Partner tej dziewczyny.
Wyciągnął podczas tańca trzydziestocentymetrowy nóż.
Zajęło to lekarzom cztery godziny.
Założyli mi 112 szwów.
Mówię: „Nie szkodzi.
Król nadal tutaj jest”.
Dziękuję.
Prosimy widownię o nieopuszczanie miejsc.
Sędziowie zaczną obrady.
Był świetny.
Zrobił to bezbłędnie.
Był przejrzysty. Tak, zgadzam się.
Ten program chce rozprzestrzenić
słowa Augusta Wilsona w szkołach publicznych.
Czytają Szekspira,
więc mogą też czytać Augusta Wilsona.
Podejmijmy decyzję w sprawie numerów jeden i dwa.
Przekazuję wam
kolekcję dziesięciu sztuk Augusta Wilsona,
żeby uczniowie waszych szkół mieli do nich dostęp.
Pasuje mi pierwsze i drugie miejsce.
- Jesteście gotowi? - Tak!
Zdobywca drugiego miejsca pojedzie do Nowego Jorku
i dostanie 250 dolarów…
Gerardo Navarro!
Zdobywcą pierwszego miejsca jest…
Aaron Guy.
W 2018 roku
konkurs monologów im. Augusta Wilsona w Chicago wygrywa…
Nia Sarfo.
Moja córeczka.
W LOS ANGELES DRUGIE MIEJSCE ZAJMUJE GERARDO
W CHICAGO PIERWSZE MIEJSCE ZAJMUJE NIA
W DALLAS PIERWSZE MIEJSCE ZAJMUJE CALLIE
To szok. Oby się nie pomylili.
Mam nadzieję, że na kartce było moje nazwisko.
W ATLANCIE PIERWSZE MIEJSCE ZAJMUJE AARON
Moja rodzina nie sądziła, że wygram konkurs.
Powiedziałem im: „Wygrałem.
Teraz powiecie, że jestem aktorem?”.
„Co teraz o tym sądzicie?”
A oni powiedzieli mi:
„Miałeś farta”.
„Poszczęściło ci się”.
Próbowali mi to wmówić.
Powiedziałem: „Tak, miałem farta”.
Nia zasłużyła na wygraną.
Ale i tak zawsze jest ciężko.
Za każdym razem, gdy startuję w konkursie,
uczę się o sobie czegoś nowego.
Zawsze mi się wydawało,
że moje życie różni się od życia innych Afroamerykanów.
August Wilson mówił,
że to są Afroamerykanie, nieważne, co przeszli,
a to odmieniło moje życie.
Pierwszy raz czułem się komfortowo w swojej skórze.
Po prostu komfortowo…
Tak, komfortowo.
Freedom, za rok?
Taki mam plan.
Mówili, że dobrze mi poszło. Ale mogło być lepiej.
Było tam wiele utalentowanych osób.
Wszystko było precyzyjne.
Widać było, że się napracowali.
I że mają talent. To i to.
To nie jest tylko wrodzony, surowy talent.
Wiele razy to o sobie słyszałem.
Ale jest surowy.
Nikt nie chce surowego jedzenia.
Jak przyjmiesz porażkę?
Możesz się po niej poddać
albo możesz dalej iść tą ścieżką
i nad sobą pracować.
Wiele znajomych osób wybrało złą drogę.
Szczególnie mój brat.
Straciłem go w październiku.
Wszystko przez przemoc, której ludzie się po nas spodziewają.
Szanuję Augusta Wilsona za to,
że pokazał ten aspekt naszego życia.
Czasami jest ciężko.
Czasami życie toczy się inaczej, niż byśmy chcieli.
Cieszę się, że przedstawił Afroamerykanów,
którzy próbują odnaleźć swoją tożsamość.
Cieszę się i jestem mu wdzięczny.
TRZY MIESIĄCE PÓŹNIEJ
WEJŚCIE DLA VIP-ÓW
IMPREZA GERARDA
Dziś są moje 17. urodziny.
Tata zbudował w ogrodzie scenę.
Będą występy muzyczne i monologi.
To moje łóżko.
To są łóżka moich braci.
Czekam na własny pokój.
Ale prędko go nie dostanę.
Rzeczy z Nowego Jorku, moja walizka.
Znalazłem ją w szafie w domu babci.
Należała do dziadka, który zmarł parę lat temu.
Bardzo go kochaliśmy.
To on.
- Najlepszego. - Gracias.
Gracias.
To od wujka Poncha.
Brakuje ci prezentu ode mnie.
Mam przypinkę z Kinga Hedleya.
Chcę ją mieć na sobie na scenie.
Mam też przypinkę ze zdjęciem finalistów regionalnych.
Fajnie będzie mieć przy sobie
Kinga Hedleya i innych finalistów regionalnych.
Zabiorę ich wszystkich na scenę,
bo bardzo mnie inspirują.
Zabiorę na nią dziadka…
bo dzięki niemu jestem tym, kim jestem.
To wędruje do walizki.
Byłby dumny z tego, że lecę do Nowego Jorku.
NOWY JORK
Udało nam się.
Byłam w szoku, że zaszłam tak daleko.
„To niemożliwe”.
Widzę to na własne oczy.
O Boże.
Chyba zemdleję.
Dzień dobry.
- Pomóc z bagażami? - Dziękujemy.
Ma nowojorski akcent. Ale super.
Wyjście z pokoju po ciszy nocnej oznacza dyskwalifikację.
- Nie chcemy tego. - Właśnie.
Za wcześnie, żeby zapytać o monologi?
Będę Reną z Jitney.
Boy Willie z Lekcji gry na pianinie.
Cutler z Ma Rainey’s Black Bottom.
Zobaczymy dziś Once On This Island.
Przywitacie się z Hailey Kilgore,
która brała udział w tym konkursie monologów.
Nie wygrała go, tylko wzięła w nim udział.
Cieszę się, że zobaczę sztuki na Broadwayu.
Chcę zobaczyć Dzieci gorszego boga.
Ja też! Wybacz, lubię dotykać.
- Ale ja też. - Ja lubię przytulać.
Ja też.
- Lubię przytulanie. - Ja uwielbiam.
Bardzo chcę wam podziękować
za stworzenie takiego konkursu.
Mówiłam to już swoim trenerom.
Nie sądziłam, że osoba mieszkająca na osiedlu socjalnym w Bostonie
dostanie szansę wystąpienia na Broadwayu.
Dziękuję wam za to.
Dziękujemy tobie.
Odnajdźcie siebie.
Jestem chłopakiem ze wsi.
To właśnie ja.
Im bardziej będę tego świadomy i będę się z tego cieszył,
to spełnię swoje marzenia.
Mówcie: „Pochodzę z Seattle.
Robię, co chcę”.
Bądźcie sobą. To wystarczy.
Patrzę na was i chce mi się płakać.
Zaczęliśmy ten projekt, wtedy to była tylko jedna szkoła,
bo traciliśmy naszego przyjaciela.
Był z nami jeszcze pięć miesięcy i zmarł.
Oddał Ameryce wszystko, co miał jako człowiek i artysta.
Na tym polega ten projekt.
Cieszę się, że tu jesteście.
Poznajcie tu nowych ludzi.
Nie zamykajcie się w grupach.
Cieszcie się tym czasem, nawiązujcie znajomości,
zadawajcie sobie pytania.
Rozmawiajcie o Auguście i o życiu.
Dobrze się bawcie!
Dla osoby z Chicago zakupy w Nowym Jorku są takie eleganckie.
Jest sławniejsza, ale wolę Kourtney.
Chociaż prawdę mówiąc, Khloé…
Najbardziej lubię Khloé.
- Był świetny. - Rewelacja.
Macie jakieś pytania?
Nie traktujcie mnie jak jakiejś pani.
Jaki monolog przedstawiłaś?
Brałam udział dwa razy.
Za drugim razem przeszłam do finału krajowego.
Byłam Ma Rainey z Ma Rainey’s Black Bottom.
Za drugim razem byłam Rose z Płotów.
- Ile masz lat? - Mam 19 lat.
Jaką masz radę dla młodych aktorów?
Zawsze bądźcie sobą.
Nie możecie być nikim innym.
Wszyscy bardzo ciężko pracowaliście i zaszliście tak daleko.
To niesamowite.
Bawcie się dobrze. Powodzenia.
Kogo przedstawisz?
- Króla Hedleya. - Króla Hedleya?
- To bardzo trudna postać. - Wiem.
DZIEŃ PRZED FINAŁEM
Witajcie.
Jesteście na Broadwayu.
Udało wam się.
August wystawił u nas jedną sztukę, Kinga Hedleya II.
Gdy się rozchorował,
zaczęliśmy szukać nowej nazwy teatru.
Stanęło na podpisie Augusta w formie neonu.
Chcieliśmy również, żeby ten teatr czcił jego pamięć.
Tak właśnie powstała ta sala.
Powstała na cześć jego dziesięciu dzieł.
Przejdźcie się i pooglądajcie memorabilia z tych sztuk.
To Whoopi Goldberg?
Tak, to ona.
Dzieci, które biorą w tym udział, są zaskoczone,
że taki głos istnieje.
Nie wiedziały,
że ktoś pisał znajomym im głosem o sprawach, które są dla nich ważne.
Dla wielu z nich to historia.
SPUŚCIZNA AMERYKAŃSKIEJ RODZINY
PŁOTY
Świat dzisiejszych siedemnastolatków
jest inny niż świat Ma Rainey
czy Joego Turnera.
Ale problemy są takie same.
August mówi o masowej inkarceracji Afroamerykanów i Afroamerykanek.
O brutalności policji.
Ludzie codziennie muszą negocjować każdy aspekt swojego istnienia
przez wszechobecny rasizm.
Skoro tę sztukę napisano tak dawno temu, a problem nie zniknął,
to trzeba coś z tym zrobić.
Opisuje, co to znaczy być kobietą.
ŁAMANIE BARIER
Bycie odpychaną,
lekceważoną, uciszaną i nieszanowaną
jest powszechne od bardzo dawna.
Życie czarniej kobiety…
Musi ona walczyć, żeby zostać zauważoną
i zaakceptowaną.
Przez to ciężej pracujemy.
Im więcej rzeczy się zmienia, wym więcej się nie zmienia.
Każdy dramaturg, który pisze sztukę
dla każdej dekady XX wieku,
chce, żebyśmy wiedzieli coś o historii i o sztuce.
Może odnajdą głos
w nastolatkach z lat 30., 20., 40.,
który do nich przemówi
i pomoże im zrozumieć
uniwersalną i ponadczasową naturę ludzkiego ducha.
Jeśli rozumiesz, skąd się wziąłeś,
to łatwiej będzie ci osiągnąć swój cel.
To wytrzymałość ludzkiego ducha
pomimo problemów, których doświadczają Afroamerykanie.
Umiejętność śpiewania tej duchowej piosenki,
umiejętność chłonięcia i niezostania zniszczonym.
Jak ludzie odnajdują swoją pieśń?
Mają ją w sobie.
Muszą to zrozumieć
a później nauczyć się ją śpiewać.
DZIEŃ KONKURSU
- Cześć. - Hej.
Cześć.
Nie dochodzi do mnie, że konkurs jest dzisiaj.
Mam nie mówić „teraz”?
- Nie. - Dobrze.
Bądź precyzyjna.
- Dobrze. - Jasne?
Powiedziałaś: „Takiego faceta, im bardziej się go trzymasz”.
Nie „takiego faceta”, „go”.
Możesz powiedzieć to, co chcesz przekazać publiczności,
ale bez zaburzania rytmu wypowiedzi.
- Jasne? - Tak.
Wystąpicie na Broadwayu.
ZAREZERWOWANO DLA SĘDZIÓW
HISTORIA DZIEJE SIĘ NA MANHATTANIE
Witamy na dziesiątej edycji
krajowego konkursu monologów im. Augusta Wilsona.
To już dziesięć lat.
Tutaj się zatrzymacie.
Czekajcie w szeregu, aż będziecie gotowi do wyjścia.
Jesteśmy dumni, że jesteśmy częścią tego wydarzenia
tutaj w teatrze Augusta Wilsona na Broadwayu.
Uczestnicy będą oceniani pod względem charakteryzacji,
skupienia, energii,
zrozumienia tekstu i jego dokładności.
Panie i panowie.
Rocznik 2018.
Finaliści konkursu monologów im. Augusta Wilsona!
Oto oni!
Zaczynamy.
No dobrze.
Pierwszą wojowniczką na scenie będzie Callie Holley.
Avery, nie jestem gotowa na małżeństwo.
Nie mówiłam nic o zamykaniu.
Jest we mnie jeszcze dużo kobiecości.
Mam urwanie głowy z Marethą.
Mam wystarczająco dużo osób do kochania i troszczenia się.
Wmawiasz mi, że kobieta bez mężczyzny jest nikim.
Ale ty jesteś kimś, tak?
Możesz tam wyjść beze mnie, bez kobiety,
i nadal będziesz facetem.
To w porządku.
Nikt nie będzie cię pytać:
„Avery, kto cię pokocha?”.
Ty tak możesz.
Ale wszyscy będą się martwić o Berniece.
„Jak Berniece się o siebie zatroszczy?”
„Jak wychowa dziecko bez mężczyzny?”
„Co ona ze sobą zrobi?”
„Jak może tak dalej żyć?”
Wszyscy mają wiele pytań do Berniece.
Wszyscy mówią mi, że bez mężczyzny
nie będę kobietą.
Widziałem cię na pogrzebie twojej matki.
BECKER Z JITNEY
Stałeś tam, nic się nie odzywałeś.
Na twarzy miałeś grymas.
A teraz będziesz się ze mnie śmiać,
bo nie przywaliłem panu Randowi.
Wiesz czemu?
Powiem ci.
Bo chciałem, żeby ktoś karmił twój czarny tyłek.
Walter Kelly włożył mi rękę pod sukienkę
i mnie tam dotykał.
Kazałam mu przestać, a on się roześmiał.
Piliśmy z butelki.
Wzięłam butelkę i rozwaliłam ją o klamkę auta.
Skaleczyłam się, ale przystawiłam mu szkło do gardła.
Kazałam mu skosztować mojej krwi.
Jeśli nie zabierze ręki spod sukienki, ja skosztuję jego.
Był taki koleś.
Było to w małym mieście Bolingbroke 160 kilometrów od Macon.
Graliśmy na tej imprezie.
Najlepszy tancerz miał dostać 20 dolarów.
Slow Drag rozejrzał się po konkurencji,
zszedł ze stanowiska orkiestry,
złapał jedną dziewczynę
i przykleił się do niej jak mucha do lepu,
jak drewno do kleju.
Facet tak wywijał z tą dziewczyną,
że wszyscy na nich patrzyli.
Podszedł taki jeden.
Partner tej dziewczyny.
Wyciągnął podczas tańca trzydziestocentymetrowy nóż.
Pamiętasz to, Slow Drag?
Ludzie się rozeszli.
Schowali się pod stołami, bo wiedzieli, że będzie walka.
Slow Drag spojrzał na niego zza ramienia dziewczyny i powiedział:
„Proszę pana, proszę chwilę poczekać.
Wyświadczam panu przysługę.
Pomagam jej wygrać dziesięć dolarów,
żeby mogła kupić panu złoty zegarek”.
Sześć lat był moim menadżerem.
Mówił o trzymaniu się razem.
Ale byłam u niego w domu jeden raz.
Gdy śpiewałam dla jego znajomych.
Jeśli jesteś czarna i możesz dla nich zarobić,
no to im pasujesz.
Inaczej jesteś tylko psem w alejce.
Nie wychowam dziecka, żeby potem ktoś je zastrzelił.
TONYA Z KINGA HEDLEYA II
Żeby koledzy go zastrzelili.
Żeby policja go zastrzeliła.
Po co mam sprowadzać człowieka na świat, który nie szanuje życia?
Nie żałuję i nie będę żałował tego, co zrobiłem.
Dopilnuję tego, bo postąpię właściwie.
Zawsze.
Tylko tego pragnę.
Możemy się nie zgadzać,
ale wiem, co dla mnie dobre.
Póki żyję, będę robił to, co dla mnie dobre.
Za co mam przepraszać?
Pytają: „Nie żałujesz, że zabiłeś Pernella?”.
Nie żałuję.
Koleś na to zasłużył. Pociął mi twarz.
Powiedziałem sędziemu: „Niewinny”.
Myślał, że żartuję.
Powiedziałem: „Skurwysyn mnie pociął.
Czemu mam zostać za to ukarany?”. Bo tak trzeba.
Mam w nosie prawo.
Prawo tego nie rozumie. Nie może.
Chcą mnie zamknąć. Gdzie tu zrozumienie?
Gdyby złodziej włamał się do domu białego,
a ten by go zastrzelił, to nic by nie było.
Prawo to rozumie.
Poklepaliby go po plecach i kazali wracać do domu.
Rozumiecie?
Przysięgli uznali mnie winnym.
Wszyscy po kolei mówili, że jestem winny.
Dziewięciu białych mężczyzn i trzy białe kobiety.
Uznali mnie winnym.
Nawet na mnie nie spojrzeli.
Kazałem im spojrzeć na moją bliznę.
Podszedłem, żeby ją zobaczyli.
Sędzia wpadł w szał.
Podeszło do mnie sześciu strażników.
Mówili, że atakuję przysięgłych.
Ja tylko chciałem im pokazać swoją twarz.
Chcieli uciec przez te drzwi.
Zamknęli mnie w izolatce.
Mówili, że jestem niesforny.
Nie ufam tym mężczyznom.
Jackowi ani reszcie.
Są zdolni do wszystkiego.
Czekają,
aż przywiążą do siebie kobietę i zamkną ją w swoim domu.
A potem szukają nowej.
Molly nie zwraca na to uwagi.
Jeden lepszy od drugiego.
Nigdy nie spotkałam faceta, który był dobry.
Ci faceci robią dzieci
i cię z nimi zostawiają.
Mówią, że chcą zobaczyć, co jest za wzgórzem
Ja nie będę miała dzieci.
Mama mi powiedziała, jak to zrobić.
Molly Cunningham nie będzie uwiązana z dziećmi.
Miałam kiedyś faceta. Myślałam, że mnie kocha.
Wróciłam kiedyś do domu, a on pakował swoje rzeczy.
Powiedział, że czasem nawet przyjaciele muszą się rozstać.
Mówił, że dostanę od niego wyjątkową przesyłkę.
Obserwowałam go przez okno.
Niósł na dworzec skrzynię ze swoimi rzeczami.
Powiedziałam, że jeśli mi coś wyśle, to tego nie odbiorę.
Teraz już wiem,
że im bardziej trzymasz się takiego faceta,
tym łatwiej inna może ci go odbić.
Molly już to wie.
Dlatego nie ufam nikomu poza Bogiem
i kocham tylko swoją mamę.
Dziękuję.
Ci młodzi ludzie.
Chodzą po świętym terenie.
August oddał swoje życie…
za te słowa na papierze.
W 2005 roku zdiagnozowano u niego raka.
Gdy cierpisz na nieuleczalną chorobę,
musisz dokonać strasznego wyboru.
Możesz przedłużyć sobie życie
albo nie brać lekarstw i nie poddawać się chemioterapii.
Będziesz żył w bólu, ale będziesz obecny.
I to wybrał.
Razem ze swoim asystentem
pracowali nieustannie, żeby dokończyć sztukę Radio Golf.
Dotarł do mety.
Ale ledwo.
AUGUST WILSON, POETA TEATRU O AFROAMERYKANACH, ZMARŁ W WIEKU 60 LAT
Gdy młody aktor zaczyna grać w którejś z tych sztuk,
to jakby przejmował pałeczkę, którą zostawił August.
Całe pokolenie ludzi
przejęło świadomość, którą zaoferował.
Wszyscy dostaną taką kolekcję dziesięciu sztuk.
Jeśli nie jesteś członkiem tej kultury czy tej społeczności,
próbujesz poczuć, że zrozumiałeś
inną kulturę czy społeczność, w instynktowny i emocjonalny sposób,
przez osoby, które pokochałeś i w które uwierzyłeś.
Uważam, że to bardzo cenne.
Taka próba stworzenia wielokulturowej społeczności.
August dał głos tym ludziom,
więc młodzi mogą odnaleźć swój głos.
Nie chodzi o to, żeby wszyscy zostali aktorami czy reżyserami.
Muszą zrozumieć, że mogą być, kim chcą.
Mogą robić wszystko, co chcą.
Wszystko jest możliwe, prawda?
Mamy tu lekarzy, prawników, aktorów.
Nie wiem, czy wygrana jest taka ważna.
Najważniejsze jest wzięcie w tym udziału.
Potrzeba wiele odwagi, żeby wyjść na tę scenę.
Jestem pewna, że niektórzy młodzi aktorzy
wyszli na tę scenę
i nawet jeśli nie chcieli zostać aktorami,
to przez Augusta Wilsona i jego słowa
odkryli coś ważnego w swoim życiu.
Zostali uleczeni.
Niektórzy artyści pewnie powstali w taki sposób.
Ludzie mówili: „To właśnie chcę robić”.
Światu czasami brakuje współczucia.
Pragnienie bycia artystą jest honorowe.
Sędziowie powiedzieli mi,
że to była najtrudniejsza decyzja w historii tego konkursu.
No dobrze.
Miejsce trzecie i tysiąc dolarów zdobywa…
Teslyne Junior.
Miejsce drugie i 2000 dolarów…
zdobywa Nia Sarfo.
Miejsce pierwsze i 3000 dolarów…
zdobywa Gerardo Navarro.
Dziękujemy za przybycie i do zobaczenia za rok!
Fantastycznie!
Ale się cieszę.
- Było super. - Tak.
Jestem bardzo wdzięczna za to doświadczenie.
Tu naprawdę chodziło o podróż, a nie jej cel.
Muszę sobie wszystko poukładać.
Ale udowodniłam sobie,
że stać mnie na bardzo dużo.
Jeśli będziesz zacięty,
to wszystko będzie możliwe.
Gdy masz za mało, to chcesz więcej, stajesz się głodny.
Zawsze wiedziałem, że zostałem stworzony, żeby być kimś więcej.
Wiedziałem, że coś na mnie czeka.
Dzięki jego historiom lepiej rozumiem,
jakim jestem człowiekiem.
Wiem więcej o swoim pochodzeniu.
Pomogło mi to rozwinąć się jako człowiek, jako Afroamerykanka,
jako aktorka teatralna.
Mam większy wpływ na to, kim jestem i co mogę zaoferować.
Jestem wdzięczna za tę możliwość.
August dał mi szansę,
żebym się zaprezentowała.
Pokazał mi…
że warto mnie oglądać.
Warto mnie oglądać.
Nie spodziewałem się, że wygram.
Ale to mówi dużo o jego dziełach.
Są dla wszystkich, są głosem tych, których nie widać.
Rozmawiałem ze znajomymi,
o braku naszej reprezentacji.
Myślimy, że to dlatego, że to my jesteśmy tą zmianą.
Musimy być zmianą.
Naszym zadaniem jest dostrzec, że komuś zależy.
Musimy robić dla nich wszystko, co możemy,
zachęcać ich i wspierać, umożliwić im start w konkursie.
Nie wszyscy osiągną sukces.
Jaka w ogóle jest definicja sukcesu?
Musisz pamiętać ostatni etap, czyli znaczenie.
CIOCIA ESTER Z GEM OF THE OCEAN
Znaczenie jest ważniejsze niż nagrody.
To spuścizna.
To, co chcesz po sobie zostawić, gdy odejdziesz.
Wygrana nic ci nie da.
Gdy weźmiesz w dłoń nagrodę,
zaczną cię prześladować trzy słynne słowa.
A te słynne słowa to: „I co teraz?”.
I co teraz?
SZEŚĆ MIESIĘCY PÓŹNIEJ
KU PAMIĘCI JESTINA „BUTTA” WALKERA
Stoję tutaj
w butach swojego dziadka.
To duże buty.
To buty całego pokolenia ludzi,
którzy porzucili niewyobrażalny horror Południa
i przyjechali na północ, żeby szukać pracy
i żyć z godnością
i elokwencją, o jaką może poprosić serce.
Przybyli z plantacji bawełny w Georgii,
Arkansas i Missisipi,
z więzień w Alabamie,
z plantacji trzciny cukrowej w Luizjanie
lub jak mój dziadek
z plantacji tytoniu w Karolinie Północnej.
Przybyli z Biblią i gitarą.
Oznaczeni ludzie szukający sposobu na przebicie się
i tworzący z plastycznych części siebie nową tożsamość.
Wolnego i wartościowego człowieka.
Zabrali ze sobą maniery i sposób życia,
który odpowiada ich temperamentowi i wrażliwości.
I to właśnie na tych manierach,
rytuałach współżycia społecznego,
oparłem swoje dzieła.
Dziękuję wam.
Mój dziadek wam dziękuje.
Nagradzając mnie, nagradzacie jego.
I przez to nagradzacie siebie.
Co masz na ten rok?
Mam taki pomysł.
Two Trains Running. Memphis Akt pierwszy.
Scena druga.
Nia studiuje aktorstwo na Uniwersytecie Południowej Kalifornii.
Freedom jest w konserwatorium aktorskim w Szkole Juilliarda.
Gerardo kończy aktorstwo
na Carnegie Mellon University w Pittsburghu.
Callie studiuje dramat w NYU Tisch School of the Arts.
Aaron jest artystą wytwórni Bentley Records.
Pracuje nad swoim albumem.
Cody ukończył szkołę z wyróżnieniem
i uczy się na Uniwersytecie Illinois w Chicago.
Napisy: Kamila Krupiński