Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
Motor!
Çabuk! Koşun!
Koşun!
Alevler yayılıyor, çabuk!
Hadi Poncho!
Çocukluğunuz, hayatınızı şekillendiriyor.
Küçüklüğümden beri sinema ile yakından ilgileniyorum.
Ama sinema aynı zamanda yalnızlıkla da bağlantılı.
Sinema ve yalnızlık, bir elmanın iki yarısı gibi.
Film, birçok farklı açıdan yıllar boyunca şekillendi.
YÖNETMEN
Açıkçası ne zaman hatıralarımın ufacık bir parçasıydı...
...ne zaman Roma'ya dönüştü, tam olarak bilmiyorum.
Başta senaryo yoktu, yazmayacaktım.
Sadece anılarımı duyusal olarak canlandırmak istedim.
Hatıralarım hakkında yüzlerce notum vardı.
Sadece anekdotlar ya da olaylar değil,
birçok ufak ayrıntı da vardı.
Filmlerim için çok araştırma yaparım.
Son Umut'ta, 21. yüzyıl akımları üzerinde çalışmalar yapmış
birçok bilim insanının eserlerini inceleyerek
oldukça kapsamlı bir araştırma yaptım.
Yerçekimi'nde ise
yer çekimsiz ortamdaki hareket şekillerine odaklandım.
Ama bu filmin ana odağı, hatıralarımdı.
YAPIM TASARIMCISI
Sanat departmanından Eugenio ve Barbara ile çalışmalarımız,
hiçbir zaman kontrol edilen listelerden ibaret değildi.
İşin soyut yönüne odaklandık.
Onlar da kendi hatıralarını kullanarak,
istediğim şeye bir yorum getirdiler.
Bir kâğıt parçasında yazan şeylerin çok daha ötesine geçerek
açık ve kapsamlı bir fikir alışverişi yaptık.
Yorumlarım böyle.
Aradığımız fayansları hiçbir yerde bulamadık.
Benim tasvirimle yola çıktığımız için tıpatıp aynılarını bulmak zor oldu.
Birdenbire elimizde işimize yaramayan bir mekânla kalakaldık.
Evet, bir banyo vardı ama aynı fayansları bulmalıydık.
Sonra bulduk ve görür görmez
anılar zihnime akın etti,
bir sürü yeni ayrıntı hatırladım.
Sonra iş iyice şeye döndü...
Ardı arkası kesilmeyen bir sürü yeni kapı açıldı.
Benim için filmin özeti bu.
Hatıralarımdan mümkün olduğunca çok ayrıntı hatırlayıp
onları kameraya aktarmak.
Evi aynı şekilde yapmak için doğru mobilyaları bulmalıydık.
Ailemin mobilyaları
Colima, Tijuana ve Veracruz'a saçılmış durumdaydı.
Onları toplamamız gerekiyordu.
Akrabalarımdan ödünç istedim.
Hatıralarımdaki mobilyaların yaklaşık %75'ini bulabildik.
Bulamadıklarımızın da tıpatıp kopyalarını yaptırdık,
o işi Eugenio halletti.
Hatıralarımdan yola çıkarak ürettiğim bazı kostüm fikirlerim vardı.
Ama sokak fotoğraflarıyla karşılaştırmamız çok önemliydi.
Dönemin kıyafetlerini doğru hatırlayıp hatırlamadığımı anlamak için.
Bir senaryo olmadan,
hikâyenin çok ucu açık bir taslağıyla hatıralarıma dalmak,
bu filmdeki gerçek olan her şeyin
duyularıma dayanması gerektiği anlamına geliyordu.
Aynı keşmekeş, ama her yerde.
Bir şey daha var, buzdolabındaki karışıklık.
Ağzına kadar torba ve kutuyla dolu olması gerekiyor.
İçinde aradığını bulmak imkânsız olmalı.
-Alüminyum folyolar ve... -Evet.
-...Tupperware falan mı? -O zamanlar o marka var mıydı?
-Vardı. -Tamam, onlardan bir sürü olsun.
Tamam, güzel.
Sahneleri oluştururken o dönemde olduğumuzu,
o dönemin mekânlarında olduğumuzu
ve hatta anılarımdaki kokuları bile hissettirmek istedim.
-Piyanola gibi duruyor ama beğendim. -Mekâna epey hava katıyor.
Evet, aynen öyle.
Şu çok güzelmiş.
-Tam ortada mı? -Şu küpün ortasında.
Önceki senaryolarımda
yoğun bir hikâye anlatımı vardı.
Kardeşim Carlos'la buna "anlatım tesisatı" diyoruz.
Hikâyenin iskeletini, bilgi akışını
ve drama yükünün karakterler arasındaki dağılım dengesini kapsıyor.
Ama burada öyle bir şey yok.
Çekeceğimiz anlara karar verdik,
hikâye bu anların etrafında şekillendi.
Bence çok da güzel oldu.
Hikâye, gerçekte yaşananlardan doğdu.
Filmde yaşananlar, hikâyenin kendisi oldu.
Sonraki sahnemiz tam olarak bu.
Şurayı boyamamız lazım, siyah bir delik olacak.
Bir de şurayı biraz açmamız lazım.
Pencere olmalı.
Hatırlamaya çalışırken notlar almaya başladım.
Cleo karakteri, Liboria'yı baz alıyor.
Ona haftalar boyunca her gün sorular sordum,
anılarını deştim.
Gündelik rutinini dakika dakika not aldım.
Sadece yaptığı aktiviteleri değil, en ufak ayrıntıları da not ettim.
Mesela uyandıktan sonra yatakta ne şekilde oturuyordu?
Uyanır uyanmaz ne yapıyordu? İlk gördüğü şey neydi?
Sonra nereye giderdi? Ne yapardı?
Kahvaltı sofrasını hazırlarken ilk neyi yapardı?
Destek olmak için elinden geleni yaptı, film çok ilgisini çekti.
Ananı Da! filminde Tenoch'un bakıcısını oynayan,
Libo'nun ta kendisiydi.
O rolü ona vermiştim.
Alo? Bir dakika lütfen.
Seni istiyor.
Bakıcının hikâyesi çok ilgimi çekiyordu
çünkü Libo ile zamanında sık sık konuşurduk.
Mesela Oaxaca, Tepelmeme'de geçen çocukluk günlerini.
Tenoch, Leodegaria Victoria'nın memleketine,
Tepelmeme'ye hiç gitmediğini düşündü.
Bakıcısı Leo, 13 yaşındayken Meksiko'ya göç etmişti.
Çocukluğunda çok yokluk çekmiş.
Bana çocukken sürekli üşüdüğünü, yaşadığı açlığı anlattığında
şoke olmuştum.
Orta sınıftan gelen bir çocuk olarak
bunları hiç deneyimlemediğimden, benim için çok soyut kavramlardı.
Oyuncu seçimlerine başladık.
CLEO SEÇMELERİNİN İKİNCİ TURU AĞUSTOS 2016
Binlerce kadınla görüştük
ama profesyonel oyuncu olup olmadıklarıyla ilgilenmedim.
Sadece doğru kişiyi arıyordum.
O bakımdan hareket alanımız biraz dardı
çünkü gerçek karakterlere tıpatıp benzemeleri gerekiyordu.
Kimilerinin fotoğrafları vardı, kimileri sadece zihnimdeydi.
Bu karakterlerin ruhunu taşıyor olmaları gerekiyordu.
Rol de yapabilmelilerdi tabii.
Beyaz vazoyu düşürdüm hanımım.
Gerçekten mi?
Temizlik yaparken düştü.
Kırıldı.
Oynadıkları karakterin ta kendisi olmalarını istedim.
Başka birinin, yerel halktan bir kadını oynamasını istemedim.
Onun yerine zaten yerel halktan olan biriyle çalışmak istedim.
Böylelikle benim aklıma gelmeyen şeyler sunabilecekti.
Bir insanın taşıdığı, dışarıdan görülmeyen gizemleri.
Sonra bana bir mektup verdi ama elinde başka mektuplar da vardı.
Elinden kaydı, hepsini yere düşürdü.
Sonuçta Moisés'in yamuk yumuk el yazısını tanıyorum.
Mektubu aldım, açtım.
Bazı adaylarla görüşmeye başladım.
Birisi Mikstek dilini bildiğini söyledi,
hatta İspanyolcadan daha iyi biliyormuş.
Ufak bir sahnede Mikstek dilini denemek istiyordum.
Deneyince birdenbire kafamda taşlar yerine oturdu.
Ülkemizde var olan sınıf ve etnik grup ayrımından bahsederken
eğer bir etnik grup, İspanyolca dışında farklı lehçeler konuşuyorsa
ayrım daha da belirginleşiyor.
Tabii ki Moisés'in yazısıydı.
"Seni aklımdan çıkaramıyorum. Çok özlüyorum." demiş.
-Zavallıcık. -Ne? O mu? Hiç de bile!
Ailenin diğer üyelerinin anlayamadığı bir dil konuşabilmeleri fikri,
gerçekten hoşuma gitti.
Özel anlarını, ana dillerinde birbirleriyle paylaşabiliyorlardı.
Meğer bütün kızlara aynı aşk mektubunu yazmış.
Hadi canım!
Yavşak herif bütün kızlara aynı mektubu göndermiş!
-Ne? İnanamıyorum ya! -Gerçekten!
Daha yukarıda düşünmüştüm. Değiştirmem lazım.
Oturunca iyice yukarı çıktı çünkü.
Bir, iki, üç.
Sembolik bir tarafı da var.
Film, zemin görüntüsüyle başlıyor,
gökyüzü görüntüsüyle bitiyor.
Ama yere baktığınızda gökyüzünün yansıması da görünüyor.
Sahne burada başlayacak, yerler kuru olacak tabii.
Hortum ve su dolu kovalarla
avluyu temizleyecek.
-Kova mı getireyim? -Evet, iyi olur.
Görüntünün üzerine dengeli biçimde inen bir perde gibi.
Bu yansıma,
zeminden çok daha canlı ve çok daha gerçek bir şeye dönüştü.
Zaten zemin de gerçekliği sembolize ediyor.
Diğer taraftan,
bu benim Meksika anılarımın bir parçası.
Bugün de görebileceğiniz bir şey,
tepenizden geçen uçaklar.
Uçak sesi, Meksiko'daki hayatla çok yakından bağlantılıdır.
Göklere ait olmayan bir metal parçasının tepenizden geçmesi,
size başka yerler olduğunu hatırlatır.
Şimdi şöyle.
Sabun köpükleriyle kirli su görüntüye girmeli,
sonra da daha da kirli olan ikinci bir dalga gelmeli.
İki farklı su birleşince çok şahane görünecek.
Şahane derken, film için yani, gerçekte değil. Sonra da patlayacak.
Oyunculara senaryo verilmedi.
Cleo döndüğünde...
Olacakları bilmiyorlardı.
Şimdiki sahne böyle.
Tamamdır o zaman. Size şurada anlatayım.
Her bir oyuncuya söylediğim şeyleri
sadece kendileri biliyordu.
Sahneyi dışarıya kapattığımızda, ki zaten kamera yerleştirmek için
mecburen kapatıyorduk...
...güzel anların ziyan olmaması için çok prova yapmalarına izin vermiyordum.
Provayı bir nevi çekerken yapıyorduk.
Niye bir sürü çekim yapıyoruz?
Hani filmlerde iki taraftan da çekimler yapılır ya?
Biz de onu yapıyoruz. O taraftan zaten bir kere çektik,
şimdi buraya geçiyoruz.
İki çekim birbirini tutmuyordu
çünkü her çekimden sonra
mesela çocuklardan birine çatalını düşürmesini söylüyordum.
Diğerine de "Sakarlığından bıkmışsın." diyordum.
Çatalı düşürüyordu, kargaşa çıkıyordu.
Ben başlayayım, espriyi ben yapacağım.
Mesleği oyunculuk olanlarla çalışmak, olmayanlarla çalışmaktan çok daha zordu.
Mesela profesyonel aktris olan Marina'nın bakış açısından,
sahne birdenbire kaosa sürüklenmiş oluyor.
Repliklerini söylüyorlar ama bu kez çatal düşüyor
ve durup didişmek zorundalar.
Ama nihayetinde doğal bir şekilde sahneye kaldıkları yerden devam ediyorlar.
Bunun, yaptığı en zor şey olduğunu söyledi.
Eğitimli bir aktris olarak, kendisini salması gerekiyordu.
Ama oyuncu olmayanlar,
zaten anı yaşıyordu.
Çocuklardaki kültürel etkileri silip
söylemeleri gerekenleri onlara aktarmak zor bir şeydir.
Ama kimliklerini de ben empoze etmek istemedim.
Onlardan, yaratamayacağınız, üretemeyeceğiniz
bir şey istedim:
Başka bir insanın,
kendine has kişiliğinin gizemini.
-Babanız yarın gidiyor. -Filmde yarın cuma mı?
-Ne dedin? -Cuma mı?
Evet, nereden bildin?
Çünkü cuma gideceğini söylemiştik.
Bir dakika ya, ne diyorum ben? Yarın gitmiyor ki, doğru.
Yarın değil, cuma gidiyor.
-Aynen, erken gelmiş. -Cleo bir şey demişti.
Evet, Cleo yarın gideceğini söylemişti.
-Adela söylemişti. -Doğru, Adela'ydı.
Cleo'ya, babalarının yarın gideceğini söylemişti.
Ama söylediğinde arkası dönüktü, bu bizim için iyi oldu.
Ama söylemiş miydi?
Evet, ama yüzü görünmediği için sonradan düzeltebilirim.
Çok teşekkürler.
-Sessizlik. -Motor.
-Biri köpeği çağırsın! -Babam erken gelmiş!
Kestik!
Bir sinema salonu seçmek zorundaydık. Metropolitan ya da Alameda olacaktı.
Alameda tadilattan geçtiği için Metropolitan'ı seçtik.
Libo pazar günleri bu iki sinemadan birine gidermiş.
Vizyonda hangi film olursa olsun,
hep memleketinin sinemasına gittiğini söylüyor.
Zaten her filmi seviyormuş.
Naylon ip kullanalım.
Figüran seçimi, "500 tane lazım." demekle bitmiyordu.
Elimizde bir miktar figüran vardı ve onlara bakıp
kimler arabalarda, kimler kaldırımda olacak,
onları falan konuştuk.
Kaç figüranın nereye gideceğine karar verdik.
Sonra bir de,
nüfus analizi yapmamız gerekti.
Sadece kaç erkek kaç kadın olduğuna değil,
aynı zamanda her toplum sınıfından kaçar kişi olacağına baktık.
Sonra da her sınıfın içerisinde hangi etnik gruptan kaç kişi olacağına.
Yerliler olacaktı,
bir kısmı melez olacaktı,
bir de beyaz Meksikalılar olacaktı.
Epey üzerine düşmemiz gerekti. Bu kararı verdikten sonra
seçenekleri önümüze koyduk. Büyükçe kartonlar kullandık.
Tüm farklı yüzleri,
bu nüfus seçimlerine göre sıraladık.
Figüranları böyle seçtim işte. Bizzat oyuncularla görüşmedim,
fotoğraflara göre seçim yaptım.
Her fotoğraf için bir kostüm seçtik,
saç ve sakal stillerini belirledik, hatta takacakları aksesuarları bile
önceden kararlaştırdık.
Net görünmeyen, çok uzaktaki figüranlar için bile bunu yaptık.
Seyyar satıcı sloganın ne?
Yok, öyle değil.
"Gelin, Herbie oyuncağınızı kapın!"
"The Love Bug'daki Vosvoslardan alın!"
-Bağır bakalım. -Şekerlemeler!
-Motor, arka plan! -Motor!
Biraz daha inebilirim.
İlk defa, hiçbir referansa başvurmamaya karar verdim.
Başka hiçbir filme tek bir gönderme bile yapmadım.
Eugenio'nun çok beğendiği bir sahne vardı ama atmak zorunda kaldım.
-Eugenio? -Buradayım, ben de seni arıyordum.
-Ne oldu? -Sahneye baksana, iyice eğil.
Sağdaki iki kütük, suyun önünü kesiyor.
Tamam, bakalım.
Anladın mı?
Evet, çok güzeldi
ama benim değildi.
Bir referans gibi geldi, o yüzden istemedim.
Görüntüyü değiştirdik. Eugenio diğerini sevmişti,
ben de aynı fikirdeydim ama en azından bu, tamamen bana aitti.
Şuraya gelecek.
Hazır mısın? Büyük taşı getir.
Şuraya koy, kütüğe yasla.
Sahne hazırlıkları benim için çok önemliydi.
Mükemmel, ideal bir zamanlama...
...peşinde değildim.
Oyunculardan gerçek hayatın gerçek zamanlamasını istedim.
-Kazağını almaya gitti. -Ha, tamam.
Aynı gün içinde tekrar buraya geliyorsunuz.
Piknikte erkekler silahla atış yapacak.
Yetişkinler yani.
Çocukların büyük olanları futbol oynayacak.
Daha küçük olanlar ise, mesela sen ve Rodrigo,
ormandan koşarak gelecekler. İyi dinleyin.
Sen şuradasın.
Sen buradasın, şu tarafa yürüyeceksin.
-Teşekkürler. -Tamam.
Onlar, şu grupla birlikte olacak.
Siz ikiniz, benimle gelin.
Hanımlar burada oturacak. Selam!
-Selam. -Onlarla yürüyebilecek misin?
-Yürürüm. -Süper.
Herkes kendi işine bakacak, yetişkinler hâlihazırda çakırkeyif olacak.
Yani...
Bu genç hanımlardan gerçekleri saklamaya gerek yok.
Şey bulmalıyız...
Yürüyeceksen şurayı biraz temizleyebiliriz.
Güzel bir hareket seç.
Uzun sahnelerde,
belirli bir seçim yapıp her farklı çekimde
tıpatıp aynısını sahnelemeye çalışmazsınız.
Sürekliliği korumak için yedek çekimler falan yaparsanız
ilk yaptığınız yorumun içine sıkışıp kalırsınız.
Bizse sürekli değiştirmeyi seçtik.
Hep yeni şeyler keşfettik.
Durun, buldum. Sen karşıya doğru yürü.
Atış yapmak için kalktığında sandalyenin bu tarafında dur.
Senin buraya kadar yürümen lazım.
Buradan Cleo'ya çocuklara göz kulak olması için sesleneceksin.
Az önce kullandığın ifade o dönemde pek kullanılmazdı.
-"Aman ha!" mı? -Evet, aynen.
Hazır mıyız? Tekrar deneyelim.
-Ne yani? Kadınlar silah kullanmaz mı? -Hayır.
Sık sık çok iyi
çekimler yapıyorduk.
Neredeyse mükemmel! Daha yavaş olun. Ama cidden harikaydı.
Ama yine de altı dakikalık bir sahneyi 62 kere daha çekiyorduk.
Carlos, daha hızlı yürü. Hedefine daha erken ulaş.
Diğer herkes harikaydı.
Eduardo, sabit durma.
-Pardon. -Şu tarafa git.
Anya, Lola'nın yanına daha hızlı varmaya çalış.
Alejandro, hedefine daha yavaş yürü. Sonra erken varıp boş boş bekliyorsun.
Tamam, pardon!
Hadi bakalım.
Gerçek, hakiki anlar yakalamak istedik.
Visconti'nin Ludwig'inde bir pasta vardı
ve Visconti, gerçek tarifin kullanılmasını istemişti.
Sahte, dekoratif bir pasta kullanabilirdi
ama asıl tarifte ısrarcı olmuştu.
Seyirciler bunu fark etmez bile.
Eskiden ben de bunu aşırı bulurdum,
gereksiz bir inatçılık olarak görürdüm.
Ama sonradan fark ettim ki bu ayrıntıları gözetmek,
insanı çok özgürleştiriyor.
Görünmeyeni yakalayabilmek için
kabukları bir bir soyuyorsunuz.
Elle tutulamayan bir şeyi.
Bu gerçekliği çok iyi yansıtan bir an oldu.
Büyüdüğüm caddede çekim yapmakta
oldukça ısrarcıydım.
Aynı cadde olmalıydı. Eugenio döneme uyması için baştan yarattı
çünkü binalar da şehirle birlikte değişmişti.
Neden mi orası? Çünkü...
Çünkü her şeyin özü orada yatıyor.
Devir değişti ama mekân değişmedi. Zamanı geri döndüremezsiniz.
Mekân algımız, zaman algımızdan daha kuvvetlidir.
Zaman anında silinmeye başlar.
Çok inat ettiğim söylenebilir tabii.
Başka caddede de çekilebilirdi yani.
Hem kim anlayacaktı?
Ama anılarımın köklü bir parçasıydı, bu da onu çok önemli kılıyordu.
Ekibimiz de krizime tanıklık etti.
Bu filmi çekmek içten içe
ciddi bir kriz yaşamama sebep oldu.
Var olduğunu dahi bilmediğim damarlarıma bastı.
Mesela bir sahneyi çekiyorduk
ve moralim çok bozuktu.
Öyle bozuktu ki biraz hava almak istedim, yürüyüşe çıktım.
Yürürken kendime sordum:
"Niye bu kadar öfkelisin?
Çocukluğunun geçtiği caddeyi tüm ayrıntılarıyla tekrar yaratmak için
fırsat bulmuşsun, daha ne? Caddenin kenarındaki arabalar bile
o zamanki arabaların aynıları.
Figüranlar, eski komşularına tıpatıp benziyor.
Özgür olduğun bir alandasın.
Elinde muhteşem bir fırsat var."
Takvimi de ben belirlemiştim, çekimler tamamen kontrolümdeydi.
Kendimden başka üzerimde baskı kuran yoktu.
Sakinleşmem gerekiyordu. Kendime dedim ki
"Ekip gayet iyi,
hiçbir hataları olmadı.
Tamamen boşa öfkeleniyorsun."
Sonra çekime geri döndüm.
Bir türlü tutturamıyorduk.
Oyuncuya dedim ki "Boğuluyormuş gibi hissediyorsun.
Hiç böyle hissetmiş miydin?" "Evet." dedi.
"Ama duygusal olarak." dedim.
Bana bir anısını anlattı.
"Güzel, bunu kullan." dedim.
Dedim ki "Arabaya binerken boğulma hissi azalıyor.
Uzaklaşıyorsun ve yıllar sonra ilk defa
rahat bir nefes alıyorsun."
Sahne harika oldu.
Bir anda fark ettim ki babamın bizi terk ettiği
sahneyi çekmiştim.
İlk kez bu olayı dışarıdan yargılamıyor,
onun ne hissettiğini anlamaya çalışıyordum.
Yaptığı şeyi ve bunu yapış şeklini ahlaken meşrulaştırmaya çalışmıyorum.
Ama onun hissettiklerini anladım.
Daha önce bunu hiç yapamamıştım.
55 yaşındayım,
daha önce bu sahneye bu açıdan hiç bakamamıştım.
Bir yönetmen olarak film çekerken
karakterlerinizi yargılayamazsınız.
Motivasyonlarını, ilişkilerini anlamaya çabalarsınız.
Daha önce yargıladığım bir karaktere sahne için direktifler veriyordum.
Moralimin bozuk olmasının sebebi set dinamikleri değildi,
daha ziyade canlandırdığım olayların dinamikleriydi.
Bir noktada bunun ne kadar çılgınca olduğunu fark ettim.
Çocukluğumdaki evdeydim, ailemin tıpatıp aynısı buradaydı.
Aynı onlar gibi giyinmişlerdi, aynı onlar gibi davranıyorlardı.
Benim için en hafif tabiriyle tuhaf bir deneyimdi.
Bu kez gerçekten içeri girdi.
Farkı belli oluyor.
İşte yağmur diye buna derim.
-Kestik! -Suyu kesin.
Film, çekimler başladığı anda
büyümeye başladı.
Hatta üç kat büyüdüğünü bile söyleyebilirim sanırım.
Büyüdü, hırs arttı. Her şey yükseldi.
Kafamda bir hikâye vardı ama her şey daha ufaktı.
Aradığım mekânları bulacağımdan da çok emindim nedense.
Ama sonra gerçek dünyaya döndüm. İşin lojistiği arapsaçına dönüyordu
ve bazı mekânları kendimiz dönüştürmeliydik.
Bir kadını şehirde yürürken çekiyorsanız
tüm arabaların ve yayaların o döneme uyması gerekiyor.
Her şeyin baştan yaratılması gerek.
Baja California ve Insurgentes'in
bir köşesini tamamen baştan inşa ettik.
INSURGENTES BULVARI YAYA GEÇİDİ
Karşıdan karşıya geçtiği sahneyi orada çektik.
Insurgentes o kadar değişmişti ki orada çekmemiz imkânsızdı.
Ben de en ufak ayrıntısına kadar tekrar inşa etmeye kafayı taktım.
Aynı gelinlikçi,
aynı giysi mağazaları,
tıpatıp aynı lokantalar, kafeler.
Artık içimize dert olmasın diye tam anlamıyla bir kopyasını inşa ettik.
O noktadan sonra
zamanı akışına bırakıp çekimi yapabildik.
Hikâyeyi, atmosferi bilen tek kişi bendim
çünkü bunlar kendi anılarımdı.
Bu tarafa doğru uzatmamız gerek.
Filmlerimin görüntü yönetmenleriyle daima içli dışı olmuşumdur.
Gün batımından hemen öncesi gibi, çok hafif bir ışık olacak.
Bu da bu işlere daha çok dâhil olmamı gerektiriyordu.
Kameranın yanında oturup çekimlere bakmak zorundaydım,
bu da bana başka şeyler hatırlatıyordu ve çekmek üzere olduğumuz sahneye
yeni ayrıntılar ekliyorduk.
Görüntü yönetmeniyle
çok yakın olmak zorundaydım.
Daha yumuşak olsun.
Kameranın nerede olması gerektiğini,
aradığım ışığı ve atmosferi de biliyordum.
Tüm filmlerimde uzun sahneler çekmişimdir.
Bu filmde bunu daha büyük bir titizlikle yapmaya karar verdim.
Çabuk, ND filtremiz yok. Olacak iş değil.
-Hazırız. -Çabuk.
Geniş açıdan,
uzun süreli bir çekim yapınca
önceliğiniz karakter
ya da çevresindeki şeyler olmaz.
Bağlam ve karakterin ağırlığı aynıdır.
Hatta bağlam daha önemli olabilir.
Karakter, bu bağlam içinde yalnızca oradan oraya gider.
Ananı Da! filminden bu yana
konu ve bağlam arasındaki ilişki ilgimi çekiyor.
Yakın çekim sahnelerde konuyu, oyuncuları, karakterleri
ön plana çıkarırsınız.
Yakın çekime bayılırım
ama anlatımın kolaylaşması amacıyla kullanılmasından yana değilim.
Televizyonun ve ticari kaygıyla çekilen çoğu filmin dilinde,
bir karakter konuştuğunda yakın çekim yapılır.
Sonra verilen cevap yine yakın çekimde gösterilir.
Bu filmleri gözünüz kapalı da izleyebilirsiniz.
Hiçbir dil barındırmazlar.
Bu filmi yapmaya karar verdiğim andan itibaren
siyah beyaz olması gerektiğini biliyordum.
Diğer türlüsü mantıklı gelmiyordu, kafamda renkli canlandıramıyordum.
Yapamıyordum.
Anlamı yansıtabilmesi için aldığım büyük bir karardı bu.
Ama tüm dili farklı olmalı.
Aslında ben başta
kare format düşünmüştüm.
Bir ara bunu Lubezki ile konuştuk,
bana başka bir format önerdi.
Daha geniş bir format tavsiye etti.
Oldukça şüpheci yaklaştım ama deneyince ikna oldum.
1970 yılında geçen, siyah beyaz bir film yaptık
ama bu görüntü kalitesi o günlerde mümkün değildi.
Formattan dolayı değil. Dijital olduğu için,
görüntülerde hiç karıncalanma yoktu.
Dijital olduğunu
saklamaya çalışmaktansa bunu tamamen benimsedim.
Siyah beyaz çekilmiş, 4K çözünürlüğe sahip bir 65 mm film olacaktı.
Yani kusursuz olacaktı, görüntüde hiçbir bozukluk olmayacaktı.
Bu, bambaşka bir dil.
Nostaljik siyah beyaz görüntüler istemedim.
Filmin 50'li, 60'lı yıllarda çekilmiş gibi görünmesini istemedim.
2018'de çekilmiş gibi görünmesini ama siyah beyaz olmasını istedim.
Formatı kafamda kesinleştirdiğimde diğer her şey de onunla birlikte değişti.
Filmdeki ögeleri, formatın içine yedirmek istedim.
Sürekli dönüşlü sahneler çekmemiz de
format seçimimizin bir sonucuydu.
Ama filmin objektif kalması da gerekiyordu
ve bunu yapmanın en iyi yolu, sahneyi uzaktan takip etmekti.
Kullanamadığımız bazı hareketler oldu.
Mesela dolly kullanamadık, fazla subjektif oluyordu.
Uzakta kalıp objektifliği sürdürerek
bu sahnelerin birikip duygular uyandırmasını istedim.
Bu da yan etki olarak empati kurulmasını sağlayacaktı.
Hiçbir karakteri subjektif olarak takip etmedik.
Cleo'yu bile. O da büyük bir evrenin küçük bir parçası.
Hikâye, bu evren etrafında dönüyor.
Karakterler, bu evrenin içindeki birer yolcudan ibaret.
Film kesinlikle şahsi, iç ızdırapları anlatıyor
ama aynı zamanda toplumsal yaralara da değiniyor.
Yakın tarihte Meksika toplumu iki ağır yara aldı.
Bunlardan ilki 2 Ekim 1968'di.
Bunun, toplumun ilk demokratik mücadelesi olduğunu söylemek komik olur.
Sonuçta birçok sendika ve birlik, hâlihazırda yıllardır mücadele veriyordu.
Ama tarihte ilk defa,
orta sınıf da bu mücadeleye destek oldu.
Tabii bildiğimiz üzere, tepkiler bastırıldı.
1968'i hayal meyal hatırlıyorum, çok küçüktüm.
Annemin beni Sessiz Yürüyüş'e götürdüğünü hatırlıyorum.
Kafamda bazı görüntüler, ayak sesleri var.
İkinci kanayan yara ise 10 Haziran 1971. Biz buna Halconazo diyoruz.
Gazetedeki fotoğraflara baktığımı çok net biçimde hatırlıyorum.
Bu katliam beni çok etkiledi.
Belki de ilk defa toplumsal bilince
sahip oldum.
DEMOKRASİ ARZUSUNU NEDEN BASTIRIYORSUNUZ?
10 Haziran 1971'de
demokrasimizi geri almak için bir girişimde bulunuldu
ama bu girişim şiddetle bastırıldı.
TOPLUMSAL DİYALOG
Basın, protestocu öğrencileri şeytanlaştırarak haber yapıyordu.
MEKSİKA HALKININ HAKLARI İÇİN SAVAŞIYORUZ
-Nuevo León Üniversitesi! -Burada!
Kestik! Tebrikler.
Bu, ilkokulda olduğum sırada
kafama dank etti.
Sonuçta ben de bir öğrenciydim. Tehlikede olduğumu düşündüm.
Çocuk zihni işte.
Son sloganı atıyoruz: "Meksika! Özgürlük!"
Sloganı üç dört kere tekrarlayalım.
O sırada müdahale başlayacak.
İçinde yaşadığım
huzurlu orta sınıf balonunu patlattı.
Yaşanan korkuyu, çığlıkları doğru canlandırmamız çok önemli.
Tamam mı arkadaşlar?
10 Haziran sahnesinin Meksika-Tacuba yolunda çekilmesi
benim için çok önemliydi.
Sadece aynı cadde, aynı bina değil...
HARPER ENSTİTÜSÜ
...aynı mobilyacı olmalıydı.
Bazı fotoğraflarda,
caddelere kaos hâkimken arkada o mobilyacı görünüyor.
Camda insanlar var, korkuyla olayları seyrediyorlar.
RODRIGUEZ MOBİLYA
O mağazadaki insanlar
çocukken de ilgimi çekmişti.
Yukarıda durmuş, caddede yaşananları izliyorlardı.
MOBİLYADA KALİTENİN ADRESİ
Biraz köhne görünsün istiyorum. Bazı protestocuların yerde olduğu,
dövüldükleri tarihî anları görebilmemiz gerek.
Halcones, yani Şahinler denen bu grup, seçkin askerlerden oluşmuyordu zaten.
Aslında belediyenin çöpçü kadrolarından oluşturulmuş
bir birlikten ibaretlerdi.
Yani bir bakıma,
onların da birçoğu suistimal edilmişti.
BAY LUIS ECHEVERRÍA YÜCE MEKSİKA UĞRUNA
Sistemin kurbanı olmuşlar,
baskı aracı hâline gelmişlerdi.
Film, sadece şahsi anılarımdan oluşan bir mozaik değil.
Aynı zamanda,
içinde büyüdüğüm Meksika'nın
dünyanın her yerinde de görülen sınıf ve ırk ayrımını içeren
bağlamını yansıtmak istedim.
Motor!
-Herkes çekime hazır. -Biri söylesin de koşmaya devam etsinler.
Motor!
Geri çekilin. Geri...
Şunlar geri çekilsin arkadaşlar.
Demokrasi yandaşları
bu olaylardan çok rahatsız olmuşlardı.
Nihayetinde ise Kirli Savaş dediğimiz süreç başladı.
Bu, devlet ve çeşitli gruplar
arasında yaşanan bir savaştı.
Ülkenin dört bir yanında, aşağı yukarı 20 yıl süren bir savaş.
Hatta Meksika'nın son seçimleri bile
bu tarihî olayların doğrudan bir sonucudur.
Kalk ayağa köpek!
Kestik!
Meksika artık hiç olmadığı kadar coşkulu, özellikle de yeni nesil.
Benim neslimin yaşadığı Meksika,
çok içine kapanıktı.
HALKA KATILIN
O toplum için dünyada başka yer yoktu.
Hatta Meksika'nın kalanı bile yoktu.
Bilginin sıkı denetime tabi tutulduğu, boğucu bir Meksika'ydı.
MERKEZ KOMİTESİ
Yeni nesillerin yaratıcı enerjisi daha yüksek.
Yeni nesil daha bilgili,
adaletsizliğe karşı seslerini
daha çok çıkarıyorlar.
Meksika, toplumsal hareketler açısından da daha coşkulu, daha enerjik.
Hastane sahnelerini yerinde çektik.
Mekân ve sanattan sorumlu arkadaşlar
ayakta kalan tek binayı bulabildi.
Depo olarak kullanılıyordu
ve yıkılması planlanıyordu.
Bunu iyice ağırdan almalıyız.
Bu son sahneyi.
Belki bu tarafta camlı dolabı çekebilirim.
Orijinal mobilyaları kullanmak istedik.
Eugenio binanın tüm katlarından
eşya toplayıp bir araya getirerek
bize kullanabileceğimiz tek bir bütün kat sağladı.
İyi durumdaki lavaboları, ofis sandalyelerini getirdi.
Yalitza'nın, kızın ölü doğacağından
haberi yoktu.
Fetüs kötü durumda.
Agresif stimülasyona başlayalım. Steteskop lütfen.
-Nabız yok. -Nabız yok, kalbi durmuş.
Resüsitasyona başlayın.
Doktor ve hemşirelerle
sahnenin provasını yaptık.
Doktor ve hemşire rollerindeki herkes,
gerçek hayatta da bu işi yapıyor, meslekleri bu.
Pediyatrist de, jinekolog da gerçekten doktor.
Hemşireler, filmde de
kendi uzmanlık alanlarında çalışıyor.
Mutlak doğruluğu sağlamak için provalar yaptık.
Pekâlâ, son bir deneme yapalım.
Gidişata bir bakalım da çekim daha verimli olsun.
Bebeği yerine alalım.
Biraz daha geriye alabilir miyiz? Birazcık, evet.
-Bu uzaklık gerçekçi oldu mu? -Evet, burada olunca
-anneye de daha yakın oluyorum. -Daha güzel oluyor.
Ona olanları anlatıyorum.
Bebeği almak isterse kucağına veriyorum.
Bir prova daha yapalım.
Ben jinekolog değilim.
O yüzden doktorlarımıza gereken her şeyi sağlamaya çalıştım.
Sahneyi hazırlamadan önce ihtiyaçlarını konuştuk.
Ama önce tepkilerini görmek istedim,
böyle acil durumlarda neler yaptıklarını.
Motor!
Üç deyince. Bir, iki, üç!
-Bağ kesildi. -Doktor, kalbi durdu.
Tuttum.
Nefes al Cleo.
-Bir sıkıntın var mı? -Yok.
Hâlâ tepki vermiyor.
Şöyle mi yapsak? Bebeği kundaklamaya başlasın,
sen de anneye doğru gelip
"Çok üzgünüm, ölü doğdu." de.
"Elimizden geleni yaptık. Onu görmek ister misin?"
Bu sırada o da bebeği getirir, zamandan tasarruf etmiş oluruz.
Bebeği şuraya getirsin.
Böyle anlarda ne yaparsınız?
-Annenin yanında kalırız. -Anladım.
Bir şey soracağım.
Annenin yanına gelip bebeğin ölü doğduğunu söylerken
-maskeni çıkarır mısın? -Doktor çıkarır, evet.
Çıkarır, değil mi? O zaman yaklaşırken maskeyi çıkar,
sonra ona haberi ver.
"Çok üzgünüm. Bebeğin ölü doğdu." diyeceğim.
"Elimizden geleni yaptık ancak hayata döndüremedik."
-Sonra bebek gelir. -Önce doktora, sonra anneye uzatacağım.
Tamam, işleyişi epey oturttuk bence.
Ne yapacaklarını bilmemiz önemli.
Gerekenlere sahip olduklarından
emin olduktan sonra,
biz de teknik yönden çekime hazır olduğumuzda,
Yalitza'yı sete getirdik.
Yalitza, lütfen sırtüstü uzanıp yerini al.
Bence bu iyi oldu Galo.
Sahnenin dışında kalmasınlar.
-Burası iyi mi? -Biraz daha yukarı lütfen.
Onun beklentisine göre,
sahnede canlı bir bebek olacak,
kucağına verilecekti.
Sahnede bu beklentiyle oynadı.
Motor!
-Her şey hazır. -Pekâlâ. Bir, iki, üç.
Ameliyathaneye pediyatrist lütfen!
Kalçalarını indir lütfen.
Böylece sahnedeki olaylar yaşanırken,
çektiği ızdırap tamamen gerçek oldu.
Sakin kalmaya çalış, gayet iyi gidiyorsun.
-Bağı keselim. -Pens.
-Bağı keselim. -Kesildi.
-Nabız yok. -Resüsitasyona başlayalım.
Jinekolog rolündeki Lizbeth ile konuştuğumuzda dedi ki
"Çok tuhaf bir histi,
sahneyi çekmeye başladığımız anda bunun bir film olduğunu unuttuk.
Mesleki kas hafızamız belki de o kadar kuvvetli ki
hareketlerimiz artık otomatikleşmiş.
Ama anneye haberi verme zamanı geldiğinde
ağlamaya başladık.
Çok ağır bir andı, içimizden gelen şey ağlamak oldu."
Bir, iki, üç.
-Nabız arıyorum. -Sütür lütfen.
Hâlâ tepki yok.
Resüsitasyonu durduralım.
Doktor, hastanın adı nedir?
Cleo.
Cleo, çok üzgünüm.
Bebeğin ölü doğdu.
Elimizden geleni yaptık ama hayata döndüremedik.
Onu görmek ister misin?
İşte bebeğin. Kız.
Vedalaş.
Onu almam gerekiyor. Onunla vedalaş.
Üzgünüm ama onu hazırlamaları gerek.
Tamam, artık alayım.
-Örtün lütfen. -Tamam.
-Doktor, dosyası. -Teşekkürler.
Eldiven alabilir miyim lütfen?
Cleo, çok üzgünüz.
Biraz kanaman olacak.
Cleo, derin nefes al. Sakin kalmaya çalış.
Bilmiyordum...
Ne sahneydi ama! Hepiniz harikaydınız! Ne sahneydi be!
Beni çok şaşırttınız.
Ağzım açık kaldı.
-İyi misin? -Evet.
Gerçek bebek getireceksiniz sanmıştım.
Evet, sürpriz oldu.
Doğal tepkini bozmamak için sana söylemedim.
Neyse, teşekkürler. Hadi hazırlanalım da gidelim.
Şahsen gerçeğe uygun çekmeyi tercih ederim...
-Güneş daha mı aşağıda olmalı? -Evet! Daha iyi!
-Evet, saat ikide çekelim! -Ama duygularınızı ziyan etmeyin.
Dün harika iş çıkardınız çünkü duygularınız tazeydi.
-Prova yapalım. -Ne dersiniz?
Tamam.
Saat ikide çekelim mi?
Mayolarımızla prova yapsak olur mu?
Olur, fark etmez.
Sinemanın başka türlerinden de
çok zevk alan biriyim, illa Roma gibi olması gerekmiyor.
Daha geleneksel, hikâye anlatımlı sinemayı da çok severim.
O tarz filmlerin gerektirdiği çaba da
çok hoşuma gidiyor.
Roma, bazı yönlerden Hollywood'a uyabilir.
"Hollywood filmi" konseptinden
pek de hoşlanmam gerçi.
Sinema sinemadır.
İyi filmler, kötü filmler, geleneksel filmler, klasik filmler vardır.
Hollywood'da bunların hepsi var.
Sinemanın iki türü de benim için heyecan verici.
Yerlerinize!
Biraz yaklaşın.
Genellikle sıkıntılı durumlarda
sırtınızı filmin hikâyesine verirsiniz.
Bu tür filmlerde ise risk daha büyük olduğu için
keyif de daha fazla oluyor.
Çünkü genelde sahip olduğunuz güvenlik ağı burada yok.
Hikâye anlatımı minimumda olunca
elinizde kalan şey, gizem oluyor.
Bu da en çok ilgimi çeken şey.
Filmlerde bu gizemi gördüğümde nasıl yapıldığını anlayamıyorum.
Yani teknik yönünü anlıyorum ama nasıl bu noktaya geldikleri belirsiz.
Roma'da asıl önemli olan, filmin yapım sürecinde yaşananlar.
Bir yandan çok büyük bir risk alıyorsunuz
ama diğer yandan sunduğu ödül de bir o kadar büyük.
Asla planlayamayacağınız şeyler var.
Tüm taşlar yerine oturuyor, hem de yalnızca sahne bütününde değil,
tek bir çekimde.
Hatta Roma'nın,
ilk filmim olduğunu söyleyebilirim.
Yapma hayali kurduğum film türünü...
...gerçek manada benimseyen ilk film olduğunu söyleyebilirim.
"Arka ışık" denen bir şey var.
Biliyor musun? Arkadan gelen ışık yani.
Hem sinema hem de fotoğrafçılıkta çok sevilir.
Bak, kendin gör. Ona bak.
Sabit durur musun?
Bak, nasıl da...
Yüzüne bak.
Güneşe baksaydı böyle görünürdü.
Gördün mü? Ama böyle durunca sakin, doğal hâlinde oluyor.
Etrafında da ufak bir ışık halkası oluyor.
Bak, ne kadar iyi görünüyor. Bir de bu taraftan bak.
Zaten her şekilde yakışıklı çıkacak da, böyle daha da iyi.
Şu tarafa dön.
Gördün mü? Her şey düzleşiyor.
Bir ışık halkası. Güzellik katan bu işte.
-Hacim katıyor, değil mi? -Aynen!
Aynen öyle. Arka ışık hacimli gösterir.
Şöyle dönüp bakınca her şey düzleşiyor.
Bedeninin hacmi artıyor, arka planı da görebiliyorsun.
-Anladın mı? -Evet.
İç mekân çekimlerinde de yapılır.
İç mekânlarda hep arka ışıktan faydalanılır.
-Hacmi artırmak için. -Evet.
Yanlara da ışık eklenebilir tabii.
Bak. Yüzüne bak.
Şimdi yandan ışık eklemiş olduk.
Bunlar görsel sanat ve fotoğrafçılık teknikleri.
Şimdi yönetmenliğe geçelim.
Oyuncularını yönlendirmeyi,
hikâyeni nasıl anlatacağını,
nasıl çekimler yapacağını bilmen gerek.