Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ ΒΟΥΒΑΣΤΗΣ ΣΑΚΚΑΡΑ, ΑΙΓΥΠΤΟΣ
-Κύριε Χαμάντα! -Ναι, αφεντικό.
Κάτι υπάρχει εκεί κάτω.
Περίμενε, Γαρίμπ, έρχομαι.
Εκεί πέρα είναι.
Τι βλέπουμε ακριβώς;
Εκεί πέρα… εμφανίστηκε κάτι.
Θεέ μου, η σκόνη!
Γι' αυτό σταμάτησα.
-Δεν καταλαβαίνω τι είναι. -Είναι μέσα στο χώμα.
Ωραία, κάνε μου λίγο χώρο.
Για όνομα του Θεού!
Τι είναι αυτό;
Είναι κάτι εκπληκτικό…
Είναι η θεά λέαινα, Γαρίμπ!
Θεέ μου!
Τι δουλειά έχει αυτό εδώ;
ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ ΤΟΥ NETFLIX
Τον Νοέμβριο του 2018, μια ομάδα Αιγυπτίων αρχαιολόγων
που αναζητά τάφους σε ένα αρχαίο νεκροταφείο
έφερε στο φως μια καταπληκτική ανακάλυψη.
Το να ανακαλύψεις έναν ολόκληρο τάφο…
είναι απίστευτο.
Την πρώτη φορά που μπήκα, παραλίγο να λιποθυμήσω από τη χαρά μου!
Τεσσάρων χιλιάδων ετών, κρυμμένος!
Εντελώς ανέγγιχτος.
Ένας πελώριος τάφος!
Δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.
Μια αρχαία ιστορία ζωντανεύει από την άμμο της ερήμου δυτικά του Κάιρο.
…θεωρείται μοναδική ανακάλυψη στην Αίγυπτο.
…ένας τάφος τόσο τέλεια διατηρημένος
που θεωρείται η πιο σημαντική ανακάλυψη εδώ και δεκαετίες.
Ανέγγιχτος και αδήωτος εδώ και 4.400 χρόνια.
Εφημερίδες, περιοδικά, τηλεοράσεις.
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ
Όλοι στον κόσμο μιλούσαν για τον τάφο.
Σπάνια ανακάλυψη.
Ο Υπουργός Αρχαιοτήτων μιλά για έναν ιδιωτικό τάφο
ανώτερου αξιωματούχου από την Πέμπτη Δυναστεία των Φαραώ.
Το πιο πρόσφατο σημαντικό εύρημα στην Αίγυπτο.
Ο Έφορος Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου υποστήριξε ότι πρόκειται να…
…είναι εξαιρετικά καλοδιατηρημένος και βοηθά στην κατανόηση της ζωής τότε.
ΜΟΧΑΜΕΝΤ
Αυτός ο τάφος
είναι μοναδικός.
Η ανακάλυψη αυτού του χρώματος…
αυτής της επιγραφής…
και όλων αυτών των αγαλμάτων σε ιδιωτικό τάφο,
είναι κάτι ανεπανάληπτο στην Αίγυπτο.
Λέγομαι Μοχάμεντ Μοχάμεντ Γιούσεφ. Είμαι διδάκτωρ Αιγυπτιολογίας.
Από την αρχή, όταν ανακαλύψαμε τον τάφο,
βρήκαμε το όνομα Γουαχτί.
Ο Γουαχτί είναι ο ιδιοκτήτης του τάφου.
Αλλά δεν γνωρίζουμε τίποτα γι' αυτόν.
Αν διαβάσουμε τα ιερογλυφικά θα μάθουμε…
ποιος είναι.
Ποιος είναι και έχει τέτοιον τάφο;
Είναι μυστήριο.
Συνήθως, όταν βρίσκουμε έναν τάφο,
κάποιος έχει σκάψει στο φρεάτιο στα αρχαία χρόνια.
Μερικές φορές έχεις μια έκπληξη.
Όταν καθαρίσαμε το έδαφος,
βρήκαμε τέσσερα φρεάτια γεμάτα άμμο.
Και εκείνη τη μέρα, κανείς δεν κοιμήθηκε.
Ονειρευόμασταν.
Γιατί αν βρούμε όλη την οικογένεια θαμμένη εκεί μετά από 4.500 χρόνια,
θα αξίζει περισσότερο κι από χρυσό.
Θα ήταν απίστευτο για μας.
ΧΑΜΑΝΤΑ
Λέγομαι Χαμάντα Μανσούρ.
Είμαι αρχαιολόγος
και μέλος της αιγυπτιακής αποστολής στη νεκρόπολη της Βούβαστης.
ΑΧΜΕΝΤ
Ο Αχμέντ Zίκρεϊ είναι ο επόπτης μου.
Αυτός επίσης μου δίδαξε ιστορία στο δημοτικό.
-Άργησες. -Συγγνώμη, αφεντικό.
Κάθε μέρα ξεκινάμε το ταξίδι μας…
από τον κόσμο των ζωντανών…
στον κόσμο των νεκρών…
Η Σακκάρα.
Δουλεύω στη Σακκάρα,
και είμαι τυχερός γιατί αγαπώ πολύ την ιστορία.
Σε λίγα λεπτά, μπορείς να φύγεις από το πράσινο και την πολυκοσμία…
και να βρεθείς στην έρημο.
Είναι καταπληκτικό.
Η Σακκάρα είναι μαγικό μέρος.
Το μυστικό της είναι ότι κάτω από την άμμο υπάρχουν θησαυροί πάνω από 5.000 χρόνια.
Όλα υπό τη σκιά της Κλιμακωτής Πυραμίδας, της παλαιότερης πυραμίδας του κόσμου.
Για μένα, η Σακκάρα είναι ο πιο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος στην Αίγυπτο.
Κάθε αιγυπτιολόγος πρέπει να έρθει στη Σακκάρα για να μάθει
την ιστορία από την αρχή ως το τέλος.
Η νεκρόπολη της Βούβαστης όπου βρήκαμε τον τάφο του Γουαχτί
είναι ένα αρχαίο νεκροταφείο κοντά στους ανατολικούς βράχους,
σχεδόν ένα χιλιόμετρο από την Κλιμακωτή Πυραμίδα.
Ξεκινήσαμε την ανασκαφή μας την άνοιξη του 2018.
Η ομάδα αποτελείται από Αιγύπτιους.
Είναι δύσκολο να δουλέψεις σε τέτοιες συνθήκες.
Αν στην πόλη έχει 26 βαθμούς Κελσίου,
εδώ πάνω έχει 32 ή 33 βαθμούς.
Είναι εξαντλητική δουλειά…
και, Θεέ μου, η σκόνη!
Εμείς μπορούμε να δώσουμε φωνή στους προγόνους μας.
Επειδή είναι οι πρόγονοί μας, είμαστε ένα βήμα πιο κοντά απ' ό,τι οι ξένοι.
Ο κος Σάμπρι είναι ο υπεύθυνος της ανασκαφής.
Προγραμματίζει όλη την επιχείρηση.
Στην ουσία, αυτός κι οι δικοί του ζουν εδώ!
Ο αρχιεργάτης Μουσταφά είναι υπεύθυνος για τους εργάτες.
-Θα βάλουμε μια ομάδα εδώ. -Ναι.
Ομάδα νούμερο ένα.
Ο διδ. Μοχάμεντ Γιούσεφ είναι ο διευθυντής της ανασκαφής.
Θαυμάζω τη φήμη του ως αρχαιολόγου,
οπότε πάντα μένω κοντά του για να μαθαίνω.
Αφότου ανακαλύψαμε τον τάφο, περιμένουμε να σκάψουμε τα φρεάτια
για να ολοκληρώσουμε την ιστορία του Γουαχτί και της οικογένειάς του.
Μέχρι αυτήν τη στιγμή, δεν μπορούμε να δουλέψουμε μέσα στον τάφο.
Επειδή πρώτα πρέπει να ερευνήσουμε την ιστορία του Γουαχτί
μέσα από όσα γράφονται στους τοίχους.
Από την πρώτη στιγμή, οι ειδικοί αποκωδικοποιούν τον τάφο,
ψάχνοντας στοιχεία για τον Γουαχτί και την οικογένειά του.
Ας αρχίσουμε να δουλεύουμε γύρω από το πλαίσιο.
Μόλις ολοκληρωθεί η έρευνά τους, θα αρχίσει η ανασκαφή των φρεατίων.
Περίπου τρεις μήνες περιμένουμε
αλλά δεν σταματήσαμε να δουλεύουμε έξω.
Ο στόχος μας είναι να βρούμε έναν νέο τάφο.
Ανακαλύψαμε του Γουαχτί,
οπότε ίσως ανακαλύψουμε άλλον έναν τάφο στην περιοχή.
Είναι μια θεωρία. Ίσως είναι σωστή, ίσως όχι.
Πρέπει να τελειώσουμε τη δουλειά σ' αυτήν την περιοχή
πριν το τέλος της σεζόν.
Σε έξι εβδομάδες, στην αρχή του ιερού μήνα του Ραμαζανιού,
η χρηματοδότηση για τη δουλειά τους πρόκειται να σταματήσει.
Έχουμε εκατοντάδες ανθρώπους στην αποστολή.
Είναι η μόνη πηγή εισοδήματος γι' αυτούς.
Όλη η ομάδα ελπίζει για την επόμενη σεζόν.
Αλλά δεν ξέρουν όλοι αν θα ξανάρθουν.
Γιατί ίσως να μην υπάρχουν χρήματα από την κυβέρνηση.
Για να εξασφαλίσουν τα χρήματα,
χρειάζονται μια ακόμα σπουδαία ανακάλυψη πριν τελειώσει η σεζόν.
Σίγουρα θα βρούμε κάτι
αλλά ο καιρός περνάει. Έρχεται το Ραμαζάνι.
Πρέπει να βρούμε κάτι για να ολοκληρωθεί η δουλειά μας.
ΜΑΡΤΙΟΣ 2019
ΕΞΙ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Τι είναι, Μαχρούς;
Για να δω.
Βρήκες κάτι;
Κούνα το χέρι σου, Μαχρούς.
-Κράτα το από πάνω! -Πάμε, Τάμερ! Σκούπισε.
Είναι μια βάση αγάλματος.
"Είθε να δώσει ο Πτα...
-"μόνο ζωή…" -…μόνο…"
"Μόνο ζωή… να δώσει μόνο υγεία…
μόνο ζωή στον…"
Στο όνομα εδώ.
Η αρχή του ονόματος δεν είναι ξεκάθαρη.
Κάτι μου λέει ότι δεν είναι άνθρωπος.
Μπορεί να είναι η Σεκχμέτ.
Χρειαζόμαστε και το άλλο κομμάτι.
Καλό θα ήταν.
-Αυτή είναι δική σου δουλειά, κε Χαμάντα! -Ναι!
Είναι πολύ όμορφο!
Αυτό το άγαλμα είναι πολύ ασυνήθιστο.
Βρήκαμε τη βάση και μετά το σώμα.
Ταιριάζει τέλεια.
Συνεχίσαμε και βρήκαμε το κεφάλι.
Υπάρχουν όμορφα αγάλματα εδώ.
Είμαστε κοντά στον ναό.
Γνωρίζουμε ήδη ότι οι ανατολικοί βράχοι της Σακκάρα
ήταν η περιοχή όπου υπήρχαν λατρευτικά ιερά ζώων.
Και ένα από τα πιο σημαντικά ήταν η Βούβαστη.
ΣΑΛΙΜΑ
Λέγομαι Σαλίμα Ικράμ,
είμαι αρχαιολόγος ταφικών μνημείων και αρχαιοζωολόγος.
Αυτό είναι σημαντικό. Αυτό όχι.
Μία από τις ειδικότητές μου είναι οι μούμιες ζώων.
Αγάπη μου, λίγο έτσι.
Η Βούβαστη ήταν λατρευτικό κέντρο και ναός
αφιερωμένος στη θεά Μπαστέτ.
Είναι η θεά της μητρότητας, της ομορφιάς και της αγάπης,
συνήθως με τη μορφή γάτας ή γυναίκας με κεφάλι γάτας.
Μ' αρέσουν πολύ αυτές οι μικρές γάτες.
Το μικρό θεωρείται όμορφο.
Όπως κάθε Αιγύπτια θεά, η Μπαστέτ έχει και ήρεμη και τρομακτική πλευρά.
Όταν είναι ήρεμη, είναι γατούλα και είναι καλή και παιχνιδιάρα
και φροντίζει τα γατάκια της.
-Κοίτα, είναι ένα γατάκι. -Ναι.
Οστά του βραχίονα, υπάρχουν δύο…
και η κερκίδα. Αυτή εκεί είναι η κερκίδα.
Η τρομακτική πλευρά της είναι λέαινα.
Είναι η θεά της εκδίκησης και της μάστιγας
και λέγεται Σεκχμέτ υπό αυτήν τη μορφή.
Πρόσεχε με αυτήν την αξίνα.
Τι είναι; Η Σεκχμέτ;
Θεού θέλοντος!
Υπέροχο δείγμα!
Οι λέξεις λένε "Στη Σεκχμέτ, την αγαπημένη του θεού Πτα…
είθε να της δώσει μόνο υγεία
και μόνο χαρά,
όπως ο Ρα για πάντα".
Πανέμορφο.
Να είσαι ο πρώτος που θα κρατήσεις κάτι στα χέρια σου
μετά από χιλιάδες χρόνια…
Εκατομμύρια ονειρεύονται αυτή τη δουλειά.
ΣΤΙΛΒΩΜΕΝΟ ΚΕΡΑΜΙΚΟ ΑΓΑΛΜΑ ΤΗΣ ΘΕΑΣ ΣΕΚΧΜΕΤ
ΠΕΡΙΠΟΥ 500-300 Π.Χ.
Δουλεύουμε εδώ, αλλά είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να κινηθούμε γρήγορα
και να δουλέψουμε στο εσωτερικό.
Ονειρευόμαστε να ολοκληρώσουμε την ιστορία του Γουαχτί.
Ποιος είναι αυτός;
ΝΕΡΜΙΝ ΚΑΙ ΝΑΜΠΙΛ
"Ιερέας του Βασιλιά".
Πού είναι "ο Βασιλιάς";
Ο "Βασιλιάς" είναι εκεί. Βλέπεις; Είναι διαβρωμένο.
-Έχεις δίκιο. -Το βλέπεις τώρα;
Ναι, ακριβώς. Σωστά.
Όταν διαβάζουμε ένα ιερογλυφικό κείμενο,
πρέπει ν' ακολουθούμε κάποιους κανόνες.
Είναι ό,τι απέμεινε από το σύμβολο "Μετά θάνατον Κατοικία",
-ή μήπως είναι η φαντασία μου; -Είναι ό,τι απέμεινε…
-για τη "Μετά θάνατον Κατοικία". -Ναι. Όντως.
Η γραφή μπορεί να πάει από δεξιά προς αριστερά,
από πάνω προς τα κάτω, ή και τούμπαλιν.
Μετά από αυτήν την οριζόντια σειρά ιερογλυφικών,
ακολουθεί το βόρειο πλαίσιο και οι κατακόρυφες επιγραφές.
Οπότε, το όλο θέμα είναι να βρούμε την κατεύθυνση.
Το απλό κόλπο είναι να ψάξεις το πουλί.
Αν κοιτάει δεξιά, ξεκινάμε από δεξιά.
Αν κοιτάει αριστερά, από αριστερά. Και προσπαθούμε να βγάλουμε νόημα.
Νομίζω ότι είναι "σεβαστός…"
επειδή αυτό εδώ είναι το υπόλοιπο φωνητικό σύμβολο
για το "σεβαστός", αυτά μαζί.
-Ακολουθεί το "Μεγάλος Θεός". -Σωστά.
Εντάξει, ας το διαβάσουμε.
"Γουαχτί,
Ιερέα του Βασιλιά,
Επόπτη της Μετά θάνατον Κατοικίας,
Επόπτη της Ιερής Βάρκας,
Σεβαστέ…
από τον Μεγάλο Θεό, εσύ Γουαχτί".
Είναι ξεκάθαρο.
Εσύ το έγραψες;
Βελτίωσε λίγο τα γράμματά σου. Σε ικετεύω!
Έτσι γράφω. Έτσι είναι οι ιδιοφυΐες.
-Εσύ πώς το διαβάζεις; -Μόνο εγώ μπορώ.
Από εκεί προέρχεται η χαρά.
Κάθε πτυχή που συζητάμε θα σηκώνει το πέπλο του μυστηρίου για τον Γουαχτί.
Και ως βάση όλων, πρέπει να θεωρήσουμε τον Γουαχτί ιερέα.
Ο ιερέας εκείνη την εποχή θεωρούταν κορυφαίος αξιωματούχος.
Ήταν ο μεσάζων
μεταξύ του βασιλιά και του λαού, μεταξύ του βασιλιά και του θεού.
Έτσι κατάφερε να φτιάξει έναν υπέροχο τάφο.
Η πρώτη μου εντύπωση για τον Γουαχτί…
Μ' αρέσει ο τύπος!
Ακόμα κι αν τον βλέπω λίγο σαν εγωιστή.
Ανέφερε πολύ το όνομά του στον τάφο.
Και έβαλε πολλά δικά του αγάλματα.
Πενήντα πέντε αγάλματα είναι υπερβολικά!
Εκθειάζει τον εαυτό του.
Ήθελε να πει
"Είμαι ισχυρή, σημαντική προσωπικότητα".
Ήθελε να μεταφερθεί στη μετά θάνατον ζωή
με όλη του τη δύναμη,
με όλο τον πλούτο του.
Επέδειξε απίστευτο εύρος δραστηριοτήτων.
Έχουμε πολλές σκηνές της καθημερινής ζωής…
και θρησκευτικές σκηνές…
με τη μετά θάνατον ζωή.
Όλο αυτό είναι σκηνές, πολύ όμορφο.
Μεγαλειώδης σκηνή.
Ήθελε να απεικονίζει τα πάντα με λεπτομέρειες.
Τα ήθελε όλα.
Ήθελε να τα μεταφέρει όλα στη μετά θάνατον ζωή του,
και έλεγε "Θα είμαι αφέντης όλων αυτών στην αιωνιότητα".
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, επειδή αγαπούσαν πολύ τη ζωή,
ήθελαν να έχουν μια απίθανη μετά θάνατον ζωή,
και ο καλύτερος τρόπος ήταν να έχεις ωραίο τάφο.
ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ "ΓΟΥΑΧΤΙ ΤΟΥ ΙΕΡΕΑ" ΠΕΡΙΠΟΥ 2415-2455 Π.Χ.
Έχτιζαν ταφικά σήματα, πάνω από το έδαφος.
ΤΑΦΙΚΟ ΣΗΜΑ
Ένα φρεάτιο συνέδεε το υπόγειο μέρος…
ΤΑΦΙΚΟΣ ΘΑΛΑΜΟΣ
…που είσαι θαμμένος.
Επειδή το θέμα ήταν να διατηρήσεις το σώμα σου,
ώστε η ψυχή σου να το αναστήσει.
Πάνω απ' το έδαφος, το ταφικό σήμα ήταν διακοσμημένο
με κάθε είδους σκηνή που έδειχνε την ιδανική ζωή
που επιθυμούσαν να ζήσουν αιωνίως.
Επίσης, έχεις κάτι που λέγεται "ψεύτικες πόρτες"
από όπου μπαίνει και βγαίνει η ψυχή σου.
ΨΕΥΤΙΚΗ ΠΟΡΤΑ
Έτσι, ένα κομμάτι της ψυχής σου πήγαινε στον κάτω κόσμο.
Ένα άλλο κομμάτι παρέμενε στον τάφο σου,
και όποτε κάποιος ερχόταν για κουβέντα, θα τους άκουγες.
Όλο αυτό το ταφικό σύμπλεγμα λειτουργούσε σαν ένα είδος μηχανής ανάστασης
που εγγυόταν την ασφαλή αναχώρηση από αυτόν τον κόσμο στον επόμενο,
και μια απίθανη ύπαρξη στην αιωνιότητα.
Απίστευτο!
Είναι ιδιαίτερος τάφος.
Από την προσωπική μου οπτική γωνία,
αυτός ο τάφος περιέχει πολλούς γρίφους.
Είναι οικογενειακός τάφος και φαίνονται ορισμένοι χαρακτήρες,
όπως ο Γουαχτί και η μητέρα του,
τα τέσσερα παιδιά του,
και η σύζυγός του.
Αλλά κάποιοι χαρακτήρες λείπουν.
Είχε έναν αδελφό;
Το όνομα του Γουαχτί αναφέρθηκε πολλάκις.
Τι συμβαίνει;
Σαν να έλεγε "Ο τάφος είναι δικός μου!
Αυτός ο τάφος είναι δικός μου!"
Είναι υπερβολικό!
Μυρίζομαι συνωμοσία στον τάφο.
ΜΟΥΣΤΑΦΑ
Είμαι ο αρχιεργάτης Μουσταφά Άμπντο Σάντεκ Μαχμούντ.
Είμαι ο αρχιεργάτης των ανασκαφών στη Σακκάρα.
Έγινα αρχιεργάτης επειδή προέρχομαι από γενιά αρχιεργατών.
Ο πατέρας μου, ο παππούς και ο προπάππους μου ήταν αρχιεργάτες.
Πέρασε σε εμένα από γενιά σε γενιά.
Αυτή είναι η γη μας.
Έρχομαι εδώ μετά τη δουλειά.
Αυτά τα δέντρα και οι φοίνικες είναι από την εποχή των Φαραώ.
Φυτεύω και θερίζω όπως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι.
Υπάρχουν πολλά πράγματα στους τοίχους του Γουαχτί που αναγνωρίζω από τη ζωή μου.
Ο κόσμος φαντάζεται τους αρχαίους να ζουν στην έρημο
επειδή εκεί τους βρίσκουμε τώρα.
Αλλά αυτή είναι η Αίγυπτος όπου έζησε ο Γουαχτί…
και πίστευε ότι μπορούσε να τα πάρει όλα αυτά μαζί του.
Πέρασε όλη του τη ζωή προετοιμάζοντας την επόμενη ζωή.
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήλπιζαν ότι μετά τον θάνατο,
θα ζούσαν για πάντα στο Πεδίο των Καλαμώνων…
που ήταν σχεδόν σαν την Αίγυπτο που ήξεραν αλλά πολύ καλύτερη.
Αλλά για να φτάσουν εκεί,
έπρεπε να περάσουν μια σειρά από δοκιμασίες στον Κάτω Κόσμο.
Οι πιο σημαντικές γίνονταν στην αίθουσα κρίσης
μπροστά στον Όσιρι, τον θεό του θανάτου και της ανάστασης.
Για να πάει στον παράδεισο, ο άνθρωπος παρουσιαζόταν ενώπιον 42 κριτών
και ορκιζόταν ότι δεν διέπραξε ορισμένες αμαρτίες.
"Δεν είπα ψέματα,
δεν έκλεψα,
δεν σκότωσα".
Και ούτω καθεξής.
Μετά, σειρά είχε "το ζύγισμα της καρδιάς"…
όπου η καρδιά του ζυγιζόταν με το φτερό της αλήθειας και της δικαιοσύνης.
Αν η καρδιά ήταν πιο βαριά από το φτερό,
θα την έτρωγε ένας δαίμονας με κεφάλι κροκόδειλου
κι αυτός χανόταν για πάντα.
Αν η καρδιά και το φτερό ισορροπούσαν,
ο άνθρωπος κηρυσσόταν "δικαιωμένος"…
και ξεκινούσε το ταξίδι για το Πεδίο των Καλαμώνων.
Εντάξει, ίδια ώρα αύριο, αφεντικό;
Εντάξει.
Μην αργήσεις, αφεντικό!
ΠΕΝΤΕ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Δέκα μέτρα δυτικά του τάφου του Γουαχτί βρίσκεται το πιο παλιό και βαθύ φρεάτιο
που έχει βρεθεί εδώ ως τώρα.
Η δουλειά μου έχει να κάνει με οτιδήποτε εμπεριέχει κίνδυνο.
Επειδή, βασικά, είμαι ο μόνος νέος στην ομάδα.
Αλλά πάντα μου άρεσαν τα δύσκολα πράγματα, όχι τα εύκολα.
Η νεκρόπολη της Βούβαστης, οφείλω να πω…
είναι πολύ παράξενο μέρος.
Πάντα μας δίνει αυτό που δεν περιμένουμε.
Κι αυτό είναι υπέροχο.
Γαρίμπ! Για όνομα του Θεού!
-Τι είναι όλα αυτά; -Τι παράξενο!
Για όνομα του Θεού!
Όχι…
Τι είναι αυτό;
Είναι ακόμα τυλιγμένα.
Κοίτα αυτό το υπέροχο κομμάτι.
Αυτό που βλέπω μπροστά μου είναι… μια γάτα!
-Βλέπεις πόσα είναι, Γαρίμπ; -Ναι.
Πάρα πολλά!
Είναι όλα γάτες;
-Από πού τα βρήκαν; -Δεν έχω ιδέα.
Υπάρχουν τόσο πολλές γάτες, είναι συγκλονιστικό.
Γεια σου!
Τι είναι αυτό εδώ;
Είναι γάτα, Γαρίμπ; Κοίτα!
Θεέ μου!
Για όνομα του Θεού! Δεν είναι γάτα, Γαρίμπ!
Να το πάμε στο φως.
Είναι κάτι…
Είναι εξαιρετικό.
Υπάρχει γάτα τέτοιου μεγέθους;
Είναι μεγάλη όσο η μύτη μου!
Ωχ, αμάν!
Γύρνα το αλλιώς.
Γύρνα το απαλά.
Γεια σου!
Κοίτα!
Ζωγράφισαν το στόμα!
Και τα μάτια και τη μύτη…
και τα αυτιά.
Αριστούργημα!
Έχουμε μήπως κανένα πλάσμα στη χώρα μας
έστω παρόμοιο με αυτό;
Όχι.
Αν είχες τόσο μεγάλη γάτα, τι θα έκανες;
Θα τρόμαζα τα παιδιά!
Μήπως είναι γάτα;
Πού θα τα βάλουμε όλα αυτά;
Δεν ξέρω.
-Και είναι όλα γάτες; -Όχι.
Δόξα τω Θεώ.
Αυτό δεν είναι γάτα.
Είναι μαγκούστα;
Κοίτα την ουρά του! Κοίτα το σχήμα του.
Είναι κροκόδειλος, αφεντικό.
Γαρίμπ, πάρε αυτό και άσ' το εκεί δίπλα.
-Φυσικά. -Αυτό είναι κάτι άλλο, διαφορετικό.
Είναι μούμια κροκόδειλου.
Νομίζω ότι τελειώσαμε.
Θα τα βγάλουμε έξω να πάρουμε και λίγο αέρα.
Κατεβάστε μας ένα καφάσι με δύο γάντζους!
Θέλω να σου πω κάτι.
Από τότε που άρχισα να δουλεύω στη νεκρόπολη των γατών…
όταν με βλέπουν οι γάτες στο σπίτι μου, τρέχουν.
Με φοβούνται!
Δεν φέρονται σαν κατοικίδια, όπως παλιά.
Αλλά όταν τρέχει μια γάτα, της λέω "Έχεις το δικαίωμα.
Μόλις έβαλα τους προγόνους σου από τη γη…
στην αποθήκη".
Φοβάται ότι θα της κάνω το ίδιο!
Απ' όσο ξέρουμε, δεν έδιναν τις γάτες τους ως προσφορά.
Αυτές που έδιναν ως προσφορά, τις αγόραζαν από τους ιερείς.
Αυτό είναι υπέροχο.
Αυτό είναι εξαιρετικό δείγμα της Βούβαστης.
Πιστεύουμε ότι ίσως οι ιερείς τις αναπαρήγαγαν,
και μάλλον το ανέθεταν και σε άλλους,
σε χωρικούς σε όλη την περιοχή της Σακκάρα,
όπου εξέτρεφαν αυτές τις γάτες και πιθανότατα είχαν και εκτροφείο γατών.
Η λατρεία των ιερών ζώων λειτουργούσε ως εξής:
Υπήρχε ένα ζώο στον ναό,
που υποτίθεται ότι εκπροσωπούσε
την εκάστοτε θεότητα.
Όσο ζούσε, αυτό το πλάσμα το αντιμετώπιζαν σαν Θεό.
Του προσέφεραν τροφή, νερό, προσεύχονταν σ' αυτό.
Έδιναν προσφορές σ' αυτό το πλάσμα.
Ένα όμορφο χάλκινο κεφάλι!
Έδιναν φυλαχτά και αγάλματα
φτιαγμένα από ξύλο, πέτρα, φαγεντιανό, ακόμα και χαλκό.
Επίσης προσέφεραν και μούμιες ζώων επειδή, φυσικά,
το θέμα ήταν ότι αν έκανες θυσία αίματος στον θεό,
θα σήμαινε περισσότερα από κάτι που ήταν φτιαγμένο από ξύλο ή πέτρα.
Αλλά είναι σε πολύ καλή κατάσταση αν σκεφτείς ότι πέρασαν 2.500 χρόνια.
Εκεί που χτίστηκε η Βούβαστη,
υπήρχαν παλιοί τάφοι που είχαν ήδη ανοιχτεί
τα τελευταία 2.000 χρόνια αιγυπτιακής ιστορίας.
Οι ιερείς τις έβαζαν στους παλιούς τάφους και τις έθαβαν σε ομάδες,
σαν αυτό που βρήκαμε σήμερα.
Πώς πάει;
Όπως όλοι οι άλλοι, έχω δει γάτες πολλών μεγεθών.
Μια γάτα, όμως, τόσο τεράστια,
δεν είχα ξαναδεί.
Πρέπει να εξετάσουμε τα οστά για να δούμε τι είναι.
Μέσα στον τάφο, η μελέτη των τοίχων πλησιάζει στο τέλος της.
Οι ενδείξεις
ότι αυτός ο τάφος περιέχει έναν γρίφο
είναι σημαντικές.
-Υπάρχει κάτι. -Τι είναι αυτό; Υπέροχο! Κοίτα, Νερμίν.
Δεν υπάρχει άλλη τέτοια χαρακτική στον τάφο.
Δίπλα στην πρώτη ψεύτικη πόρτα, υπάρχει μια σκηνή τράπεζας προσφορών…
με τον ιδιοκτήτη να κάθεται μπροστά σε μια όμορφη κυρία.
Βλέπω κάτι ασυνήθιστα πράγματα.
-Όλα είναι ασυνήθιστα. -Σωστά;
Όλα είναι ασυνήθιστα.
Συνήθως, ήταν ο άντρας και η γυναίκα του.
Οπότε περιμέναμε ότι θα ήταν ο Γουαχτί και η γυναίκα του, Πτα-Βερέτ.
Αλλά όταν διαβάσαμε την επιγραφή…
έλεγε "Η σύζυγός του, Μερίτ-Μιν".
Στεκόμασταν εκεί…
έκπληκτοι!
Επειδή η Μερίτ-Μιν…
ήταν η μητέρα του.
Σκεφτήκαμε "Παντρεύτηκε τη μητέρα του;"
Φυσικά, κάτι δεν ταίριαζε. Είναι αδύνατον!
Τα ονόματα είχαν αλλάξει.
-Νομίζω πως κάποιος τα πείραξε. -Τα αντικατέστησε.
Κάποιος είχε ξύσει τα ονόματα.
Όποιος περάσει το χέρι του πάνω στον τοίχο θα πει
"Όχι, κάτι συμβαίνει εδώ".
Δεν είναι ο Γουαχτί.
Ολόκληρος ο τάφος λέει παντού Γουαχτί.
-Εδώ είναι κάτι διαφορετικό. -Είναι κλέφτης τότε;
Είναι κλέφτης!
Να πάρει!
Αυτό είναι όλο; Όχι!
Το ίδιο το άγαλμα!
Κοιτάζουμε τα χαρακτηριστικά του αγάλματος…
Αυτό το άγαλμα είναι διαφορετικό. Δεν μοιάζει με άλλο στον τάφο.
Είναι σαφώς διαφορετικός απ' τους άλλους στον τάφο.
Αυτό με πείθει ακόμα περισσότερο
ότι υπήρξε κάποια συνωμοσία.
Νομίζω ότι ο Γουαχτί κατέλαβε αυτόν τον τάφο.
Και ότι δεν προοριζόταν για τον Γουαχτί αρχικά.
Ποιος είναι το θύμα;
Το θύμα είναι άγνωστο.
Έχουμε μια θεωρία.
Ναι. Έχουμε πολλά στοιχεία.
Αναφέρεται ένας αδελφός. Ο αδελφός του Γουαχτί.
Αναφέρεται στον ανατολικό τοίχο.
Ο Γουαχτί αφιερώνει ένα τραγούδι
"στο πνεύμα του αδερφού μου".
Γιατί δεν είπε το όνομά του;
Η αφιέρωση του τραγουδιού
είναι για να εξιλεωθεί…
-Νιώθει… -Νιώθει ένοχος!
-Άρα, δεν είναι ο Γουαχτί; -Δεν είναι.
Ίσως είναι ο αδερφός του.
Όλα αυτά τα στοιχεία…
υποδηλώνουν ότι ο Γουαχτί πήρε τον τάφο από τον αδερφό του.
Αν όντως ο Γουαχτί έκλεψε τον τάφο του αδερφού του…
"ΔΕΝ ΕΚΛΕΨΑ".
…θα τιμωρηθεί στον άλλο κόσμο;
Όχι, νομίζω ότι είχε σχέδιο.
Στον τελευταίο τοίχο που καταγράψαμε στον τάφο, τον νότιο τοίχο…
βρήκαμε ένα μεγάλο κείμενο που έλεγε…
"Είμαι με τους κριτές".
Άρα, κατέτασσε τον εαυτό του μαζί με αυτούς που κρίνουν.
Για να μπορεί να συγχωρεθεί για αυτήν την αμαρτία.
"ΔΕΝ ΕΚΛΕΨΑ".
Φαίνεται πως ήταν πραγματικά πεπεισμένος
ότι θα αποφύγει την τιμωρία και θα πάει στη μετά θάνατον ζωή.
Υπάρχουν απαντήσεις που μόνο ο Γουαχτί μπορεί να δώσει.
Όσο για τα φρεάτια ταφής,
ίσως υπάρχει μια ανακάλυψη που απαντά σε όλα τα ερωτήματα
και όλους τους γρίφους του τάφου του Γουαχτί.
Έτοιμοι για μια μεγάλη έκπληξη;
Εντάξει.
Θεέ μου!
Την έχεις.
Απίστευτο!
Δες το πρόσωπο!
-Απίστευτο. -Κοίτα το πρόσωπο!
Γλυκό μου.
Θεέ μου.
Πελώρια.
Είναι τόσο μεγάλη που δεν νομίζω να υπήρξε ποτέ τέτοια γάτα.
Θεέ μου, είναι εκπληκτικό.
Είναι η μεγαλύτερη μούμια γάτας που βρήκαμε ποτέ.
Βλέπω ένα μουστάκι.
Σαν του Χαμάντα!
-Όπως του Χαμάντα! -Ακριβώς.
Είναι πολύ ενδιαφέρον.
Στα κεφάλια από άλλες μούμιες γατών ίσως υπάρχει ένα σκαραβαίος εδώ.
Δεν μοιάζει με σκαραβαίο. Θα έπρεπε.
Οι άλλες έχουν ζωγραφισμένους κανονικούς σκαραβαίους.
Αυτό μοιάζει περισσότερο με μέλισσα. Είναι πολύ περίεργο. Ασυνήθιστο.
Υπάρχει και αυτό το τμήμα…
Γεια σου, μωρό μου!
…που εκθέτει τη γούνα.
Βλέπεις τη γούνα!
-Βλέπεις τη γούνα. -Ό,τι απέμεινε.
Εντάξει.
Χρυσό κίτρινο, τόσο όμορφο χρώμα.
Δεν το πιστεύω.
Τώρα θα μάθεις.
Όλα καλά;
Αυτό είναι το κεφάλι.
Δεν είμαι 100 τοις εκατό σίγουρη για αυτό που βλέπουμε,
επειδή το κεφάλι, δυστυχώς, έχει καταστραφεί.
Είναι όντως πολύ μεγάλο.
Μπορείς να μεγεθύνεις;
Βλέπεις ότι είναι μωρό…
επειδή αυτά τα δόντια είναι ακόμα μέσα στα ούλα.
Μεγάλοι κυνόδοντες, ε;
-Ναι. -Είναι πάνω…
Τα δόντια μόλις άρχισαν να μεγαλώνουν. Εντάξει, κατέβα. Συνέχισε.
Η σπονδυλική στήλη. Κοίτα τη.
Η σπονδυλική στήλη. Τίποτα δεν έχει συντηχθεί.
Είναι σίγουρα μωρό.
Έχει μια καμπύλη στη σπονδυλική στήλη.
Αν ήταν τεντωμένο σωστά, θα ήταν πάνω από ένα μέτρο.
-Ναι. -Έτσι,
από το κεφάλι ως τη βάση της ουράς του.
Δεν είναι κατοικίδια γάτα.
Είναι πολύ μεγάλο για λύγκας,
δεν είναι λεοπάρδαλη ούτε γατόπαρδος.
Ίσως το σχέδιο είναι διαφορετικό επειδή είναι άλλο είδος.
Ναι. Κοίτα εδώ.
Ας δούμε αυτό.
Είναι απλώς μια ιδέα. Ίσως κάνω λάθος.
Εντάξει. Βλέπεις; Θυμάσαι πώς συνοφρυώνονται τα λιοντάρια;
Ίσως αυτό να είναι κάπως έτσι,
και έβαλαν τα φτερά
επειδή είχαν συνηθίσει να έχουν σκαραβαίο.
Ας δούμε ένα μικρό. Αυτή είναι η μακριά μύτη…
Ναι! Γι' αυτό η μύτη είναι μεγάλη!
-Είσαι σίγουρη; -Ναι! Και το χρώμα.
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της μουμιοποίησης
-που έχουμε λιοντάρι. Στη Σακκάρα! -Μούμια λιονταριού!
Το ελπίζω!
Βάσει των σχεδίων που είναι ζωγραφισμένα στο πρόσωπο,
είναι πιθανότατα, ίσως, ένα λιονταράκι.
Είναι εντυπωσιακό
επειδή υπάρχουν ιστορίες για κατακόμβες λιονταριών,
και κάποιοι από μας ψάχνουμε πολλά χρόνια γι' αυτό.
Αλλά τώρα, το λογικό μέρος είναι η Βούβαστη.
Θέλω να πω, δεν μπορείς να πιστέψεις
τι αντιπροσωπεύει αυτό το λιοντάρι σε ό,τι αφορά την κατανόησή μας
για τον πολιτισμό, την οικονομία, τη θρησκεία της αρχαίας Αιγύπτου.
Αλλάζει και το πώς σκεφτόμαστε
για το πώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ζούσαν με άγρια ζώα.
Πώς μπορεί να τα αναπαρήγαγαν ή να τα εξημέρωναν,
πώς τα χρησιμοποιούσαν στη λατρεία,
αλλά όπως και με άλλα ζώα,
τα αναπαρήγαγαν και τα έδιναν ως προσφορές.
Είναι πολύ συναρπαστικό.
Θα πω στον Γαρίμπ "Είναι λιονταράκι, όχι γάτα, Γαρίμπ!"
Σίγουρα θα υπάρχει ανταμοιβή για την ομάδα.
ΤΟ ΜΟΥΜΙΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΛΙΟΝΤΑΡΑΚΙ ΠΕΡΙΠΟΥ 600 Π.Χ
ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2019
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Μετά από μήνες αναμονής,
οι τελικοί έλεγχοι ασφαλείας στη ραγισμένη οροφή του τάφου
ολοκληρώνονται πριν την ανασκαφή.
Αυτή η περιοχή κατέρρεε, οπότε τη σταθεροποιήσαμε.
Τέλεια. Έξοχα.
Ναι.
Περιμέναμε τόσο καιρό, απλώς θέλουμε να το συνεχίσουμε.
Μπορείς να αρχίσεις τότε.
Από την πρώτη μέρα που μπήκαμε στον τάφο…
κοιτούσα την άμμο στα φρεάτια.
Ειδοποίησε τους εργάτες.
Αναρωτιέμαι τι θα βρούμε εκεί κάτω. Τον Γουαχτί, τα μυστικά του;
Τους γρίφους του; Τελείωσαν;
Έρχομαι κάθε μέρα ελπίζοντας να δουλέψουμε στο εσωτερικό.
Θα χάσω τα λογικά μου!
Ακούστε, όλοι!
Μάλιστα!
Είμαστε έτοιμοι να δουλέψουμε στον τάφο.
Η αποκατάσταση ολοκληρώθηκε και είναι ασφαλές για σας.
Χρειαζόμαστε σκληρή δουλειά και γερά χέρια!
Καταλαβαίνετε;
Τότε, πάμε!
Αν βρούμε τους πρώτους κατόχους τάφου ενός παλιού βασιλείου, θα 'ναι τέλειο.
Αλλά δεν έχει συμβεί εδώ και 60, 70 χρόνια.
Και τώρα, με την προηγμένη τεχνολογία μας,
και τα ίδια τα σώματα, η βιο-αρχαιολογία μπορεί πλέον να τα μελετήσει.
Κατανοούμε τους σκελετούς,
ανακαλύπτουμε τι ασθένειες είχαν ή δεν είχαν.
Εντοπίζουμε σχέσεις, αν είναι οικογένεια.
Αφήστε τα εδώ.
Θα ήταν πραγματικός θησαυρός.
Θα αρχίσουμε με αυτό το φρεάτιο κι εκεί που πατάει ο Γαρίμπ.
Στο όνομα του Αλλάχ και ο Θεός να μας ευλογεί.
Χρειαζόμαστε πληροφορίες, όχι αντικείμενα.
Κάντε αλυσίδα.
Μείνε εδώ.
Κράτα το στον ώμο σου και βγάλε το έξω.
Έχουμε αγάλματα, όμορφους τοίχους. Αρκετά.
Αλλά χρειαζόμαστε πληροφορίες για εκείνον
για να λύσουμε κάποια μυστήρια που είναι γραμμένα στον τοίχο.
Για να καταλάβουμε τι συνέβη στη ζωή του.
Πάρτε τα θραύσματα…
Θα ανοιχτούν πρώτα τα δύο μικρά φρεάτια κοντά στην είσοδο.
ΦΡΕΑΤΙΟ 1 - ΦΡΕΑΤΙΟ 2
Δεν μπορούμε να ξέρουμε πόσο βαθιά είναι.
Όλα τα κομμάτια, μαζέψτε τα, Γαρίμπ.
Με την ανασκαφή σε εξέλιξη, και με το Ραμαζάνι να πλησιάζει,
η αναζήτηση ενός άλλου τάφου εντείνεται.
Μερικές φορές, όταν δουλεύουν οι εργάτες…
νιώθεις ότι ταξιδεύεις πολλούς αιώνες πίσω στην αρχαία Αίγυπτο.
Δουλεύεις με τα ίδια υλικά που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι.
Ανακαλύπτουμε τα ίδια καλάθια που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι.
Μερικές φορές, ανακαλύπτουμε ένα καλέμι…
ένα μικρό καλέμι που χρησιμοποιούμε και τώρα.
Είναι μια συνέχεια.
Η ζωή ακολουθεί τον ίδιο δρόμο.
-Κύριε Αχμέντ! -Ναι, Οσάμα.
Υπάρχει κάτι εδώ.
Τι είναι;
Ναι!
Μοιάζει με ξύλινο φέρετρο.
Το κεφάλι δείχνει προς τη δύση.
Ας αποκαλύψουμε τα πόδια και προχωράμε από εδώ.
Οσάμα, πρέπει να προσέχεις πολύ.
Κάτι όμορφο. Ένα υπέροχο φέρετρο!
Δεν έχουμε βρει φέρετρο σε τόσο καλή κατάσταση.
ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΟ ΦΕΡΕΤΡΟ ΑΠΟ ΚΟΝΙΑΜΑ ΠΑΠΥΡΟΥ ΠΕΡΙΠΟΥ 800-600 Π.Χ
ΓΟΥΑΖΙΡΙ
Ένα από τα καθήκοντα της δουλειάς μου, ως Γενικού Γραμματέα,
είναι να περνώ από τους περισσότερους αρχαιολογικούς χώρους.
Αυτή η αποστολή είναι σημαντική για την επιστήμη.
Το να ανοίγεις ένα φέρετρο. Τι είναι εκεί μέσα;
Μερικές φορές, βρίσκουμε ένα ξύλινο φέρετρο με μια μούμια
διατηρημένη σε τέλεια κατάσταση.
Άλλες φορές, δεν βρίσκουμε τίποτα.
Ίσως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι έφτιαξαν το φέρετρο, αλλά δεν έχει κάτι μέσα.
Κανείς δεν ξέρει με σιγουριά τι έχει εκεί μέσα.
Σιγά-σιγά.
Ταρίχευση σημαίνει να διατηρείς την εικόνα σου αναλλοίωτη.
Τι έγινε εδώ, Άσραφ;
Μοιάζει σαν να είναι καμένο.
Οι Αιγύπτιοι έμπηγαν κάτι στη μύτη σου,
έσπαγαν το οστό εδώ πάνω για να φτάσουν στον εγκέφαλο, τον αφαιρούσαν,
και μετά έκαναν μια τομή στην αριστερή πλευρά
κι έβγαζαν τα εσωτερικά όργανα, το συκώτι, τους πνεύμονες, το στομάχι και τα έντερα.
Έτσι, αφού είχαν αφαιρεθεί όλα τα εσωτερικά όργανα,
σε στέγνωναν χρησιμοποιώντας νάτρο,
το οποίο είναι συνδυασμός σόδας και αλατιού.
Γιατί φαίνεται καμένο;
Μπορεί να φταίει το νάτρο που χρησιμοποιούσαν στην ταρίχευση.
Οπότε κάτι σαν…
χημική αντίδραση το προκάλεσε;
Και μετά, σε τύλιγαν με λινούς επιδέσμους…
Είναι γυναίκα, νομίζω.
…και έλεγαν ξόρκια και προσευχές και έκαιγαν θυμίαμα.
Το κάτω μέρος δεν έχει φθαρεί πολύ. Είναι από καλό λινάρι.
Και όλα αυτά κατόρθωναν να σε μεταμορφώσουν από ένα κοσμικό πλάσμα
σε ιερό ον.
Αυτό ήταν το τέλος της ζωής σου πάνω στη γη.
Αλλά ήταν κι η αρχή της ζωής σου στον άλλο κόσμο.
Η ιδέα της ταρίχευσης λέγεται ότι προήλθε από την ιστορία του Όσιρι και της Ίσιδας…
που επηρέασε βαθιά τον τρόπο που οι αρχαίοι χειρίζονταν τους νεκρούς.
Η Ίσις και ο Όσιρις ήταν αδέλφια.
Ο Όσιρις κυβερνούσε τον κόσμο
μέχρι που τον δολοφόνησε ο αδελφός του, Σετ.
Τον έκοψε κομμάτια και τα σκόρπισε σε όλη την Αίγυπτο.
Η Ίσις ήταν μάγισσα.
Γύρισε την Αίγυπτο και μάζεψε τα κομμάτια του,
τα έδεσε με λινό πραγματοποιώντας την πρώτη ταρίχευση.
Με αυτήν τη διαδικασία τον ανέστησε
και απέκτησαν έναν γιο, τον Ώρο.
Ο Ώρος μεγάλωσε και εκδικήθηκε για τον φόνο του πατέρα του
και κυβέρνησε την Αίγυπτο ως βασιλιάς στη Γη.
Ο Όσιρις έγινε βασιλιάς του Κάτω Κόσμου
και θεός του θανάτου και της ανάστασης.
Η πίστη στη δύναμη της ταρίχευσης να υπερνικά τον θάνατο…
ήταν στην καρδιά των πιστεύω της αρχαίας Αιγύπτου.
Πες στον διδ. Μοχάμεντ ότι ο αρχιεργάτης τον χρειάζεται.
Κύριε Αχμέντ!
Έφτασαν στον πυθμένα του φρεατίου.
Αυτά είναι άσχημα νέα.
Δεν ξέρω γιατί. Επειδή το φρεάτιο είναι μεγάλο,
είναι ένα επί ένα.
Συνήθως, τα φρεάτια αυτών των διαστάσεων είναι βαθύτερα,
έξι ή επτά μέτρα μαζί με το δωμάτιο από κάτω.
Αλλά, δυστυχώς, αυτό τελείωσε γρήγορα.
Δεν ξέρουμε γιατί. Και βρήκαν επίσης…
ό,τι απέμεινε από κομμάτια κεραμικών.
-Όλα αυτά από εκεί κάτω; -Ναι.
-Και αυτά τα οστά; -Ναι, και αυτό που είναι μόνο του.
Φτάνουν λοιπόν εδώ, στο φρεάτιο. Κακό σημάδι.
Κοίτα, αφεντικό, είναι πολύ απογοητευτικό.
Φτάσαμε πάλι στον πυθμένα του φρεατίου.
Μόνο 60 εκατοστά βάθος. Αυτό μόνο.
ΦΡΕΑΤΙΟ 1 - ΦΡΕΑΤΙΟ 2
Το φρεάτιο 2 ολοκληρώθηκε, αλλά σημειώνεται πρόοδος στο φρεάτιο 1
ΓΑΡΙΜΠ
Είμαι ο Γαρίμπ Αλί Μοχάμεντ Αμπουσούσα.
Δουλεύω ως εργάτης.
Δουλεύω εδώ πολύ καιρό. Κι ο πατέρας μου δούλευε εδώ.
Τριάντα ή σαράντα, μπορεί και πενήντα χρόνια πριν.
Όταν δουλεύω, οι σκέψεις μου αφορούν αυτό που είναι μπροστά μου.
Δεν σκάβω χωρίς να σκέφτομαι, όχι.
Όταν κρατάς την αξίνα,
πρέπει να σκέφτεσαι με σύνεση.
Θα βρεις κάτι; Πρέπει να είσαι προετοιμασμένος.
Μπορεί να βρεις μια μούμια, ένα οστό, ένα κομμάτι από κάτι.
Πρέπει να είσαι έτοιμος.
Ένας αρχάριος πιθανότατα θα το σπάσει.
Μαχμούντ!
Μαχμούντ, έλα εδώ!
Κάτσε εδώ, Μαχμούντ.
Κάτσε δίπλα μου. Πιες λίγο τσάι.
Ο Μαχμούντ είναι γιος μου.
Τον έφερα εδώ για να μάθει τη δουλειά.
Όταν ο αρχιεργάτης τον χρειαστεί στη δουλειά, θα έχει εμπειρία.
Αν έμενε στο σπίτι, δεν θα μάθαινε τίποτα.
Δεν θα ήμουν χαρούμενος.
Η ευτυχία μου είναι να τον έχω εδώ μαζί μου.
Τι βλέπεις;
Νομίζω ότι υπάρχει ένας τοίχος από πλίνθους.
Από ποια πλευρά;
Στην ανατολική πλευρά.
-Στην ανατολική; -Δεν είναι λίγο περίεργο;
Θα 'πρεπε να 'ναι δυτικά.
-Αστειεύεσαι, Γαρίμπ; -Ορκίζομαι, σοβαρολογώ.
Πρόσεχε, η όρασή του είναι κακή και με ανησυχεί.
Δεν τον εμπιστεύομαι!
Πρόσεχε.
Αν με δουλεύεις τελικά, Γαρίμπ...
Όλα καλά.
Απίστευτο!
Είναι όντως ένας τοίχος.
Σαν τον τοίχο που έκλεινε τον τάφο του Γουαχτί.
Οπότε, σας είπα την αλήθεια;
Ναι, και θα 'χεις μεγάλη ανταμοιβή.
Ωραία.
-Υπάρχει κάτι ξύλινο. -Τι;
Κάτι ξύλινο άρχισε να φαίνεται.
Περίπου τρία εκατοστά από ξύλο.
Αυτό που βλέπω τώρα είναι…
ένα καπάκι.
Είναι φοβερό συναίσθημα
να μελετάς κάτι που είναι 4.000 ετών.
Ο πρώτος που το αγγίζει μετά απ' αυτόν που το σφράγισε.
Αν αυτός είσαι εσύ, είναι ανεπανάληπτο.
Περίεργο που είναι τόσο καλά σφραγισμένο!
Το άτομο που το σφράγισε λέει
"Μην έρθει κανείς κοντά, μην το πλησιάσει κανείς".
Ειρήνη υμίν!
Πώς πάει;
Όλα καλά. Δόξα τω Θεώ.
Ο Χαμάντα είναι ήρωας.
Ο χώρος είναι μικρός και ζεστός, είναι απαίσια!
Αλλά είσαι ο πρώτος που το ανοίγει, Χαμάντα, μπράβο!
Είναι η μόνη μου παρηγοριά.
Κοίτα, Χαμάντα. Τι είναι αυτό;
Είναι λάσπη αυτό;
Ναι, λάσπη.
Εξαιτίας του νερού.
Όταν περνούσε η βροχή μέσα από τις ρωγμές,
έφερε και χώματα που θα γέμισαν και το φέρετρο.
Οπότε, αποκλείεται να το βγάλουμε ακέραιο.
Όχι, θα το βγάλουμε άθικτο.
Αδύνατον! Βγάλε αυτό το κομμάτι στ' αριστερά.
-Αυτό; -Για να κάνεις χώρο για σένα.
Ναι.
Σου είπα να μην το πειράξεις αυτό.
Δεν άγγιξα τίποτα. Δεν πλησίασα καν!
Κοίτα, μπροστά του, είναι σαν τσιμεντένιος τοίχος.
Συμπιέστηκε αφού γέμισε τον χώρο.
Είναι συμπαγές.
Το φέρετρο είναι γεμάτο λάσπη εντελώς.
-Υπάρχει σκελετός μέσα! -Δόξα τω Θεώ!
Θα συλλέξω τα οστά.
Απίστευτο…
Περιμέναμε πολύ καιρό για να μάθουμε κάτι γι' αυτόν.
Φέρτε τα ξύλα πάνω.
Κοίτα, μόνο 32 εκατοστά.
Πρέπει να είναι για ένα μικρό παιδί.
Κύριε Καθηγητά!
Κοίτα εδώ.
Είναι γομφίος.
Δουλεύω εδώ…
Είναι μακάβριο μέρος απ' τη φύση του.
Είναι δόντια.
Είσαι στον κόσμο των νεκρών.
Είναι και σάπιο.
Ειδικά οι τάφοι των παιδιών.
Η καρδιά μου ραγίζει όταν βλέπω τα λείψανα ενός παιδιού.
Τα δόντια ανήκουν στη μούμια εκεί κάτω.
Είναι γομφίοι αλλά πολύ μικροί.
Πόσων ετών;
Κάπου 14, 15 υποθέτω.
Νομίζαμε ότι είναι παιδί…
αλλά όχι μόνο ένα.
Είναι περισσότερα από ένα.
Συλλέγουμε όλα τα οστά,
και ρωτάμε τον ανθρωπολόγο μας,
που έρχεται και τα εξετάζει για μας.
ΑΜΙΡΑ
Κάθε κομμάτι από οστό μπορεί να σου πει κάτι.
Όχι μόνο την αιτία θανάτου.
Οι πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες αφορούν τη ζωή τους.
Πώς ζούσαν;
Είναι πέντε…
Ήταν υγιείς; Ήταν ευτυχισμένοι;
Ήταν λυπημένοι;
Μπορούμε να το μάθουμε, και μόνο από τα οστά.
Το όνομά μου είναι Αμίρα Σαχίν. Είμαι καθηγήτρια ρευματολογίας
στην Ιατρική Σχολή, στο Πανεπιστήμιο του Κάιρο.
Ασχολούμαι με τη μελέτη των οστών
που ανακαλύπτονται σε διάφορες αποστολές.
Θα τα απλώσω και θα μελετήσω τα κομμάτια τους.
Όταν ο διδ. Σάμπρι μού ζήτησε να έρθω,
μου είπε ότι υπάρχουν μικρά οστά παιδιών.
Πόσα, δεν ξέρουμε.
Αυτό είναι.
Είναι σημαντικό να βρούμε τον αριθμό των ατόμων,
και να βρούμε τα κοινά ή τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των οστών.
Πρώτα απ' όλα, λέω "Salaam Alaikum".
Νιώθω ότι έρχομαι και συστήνομαι σε κάποιον που κάθεται μπροστά μου.
Ακόμα κι αν είναι σε κομματάκια.
Αυτά τα μικρά κομμάτια είναι…
Ακριβώς όπως πλησιάζω έναν φίλο.
Είναι το δεξί οστό του βραχίονα. Πρέπει να το βάλω εδώ.
Δεν ξέρω πώς καταλαβαίνω τα συναισθήματα από τα οστά, αλλά το νιώθω. Το νιώθεις.
Είναι η δεξιά κλείδα του ενός.
Το φρεάτιο που ήταν πιο κοντά στην πόρτα είχε τα οστά δύο εφήβων.
Έχουμε αυτό το ιερό οστό, και το άλλο που είναι μεγάλο,
και τα δύο δεν φαίνονται να μην είναι ενωμένα…
Ο ένας ήταν μικρότερος από 20,
και ο άλλος ήταν μικρότερος από 18.
Συγκρίνοντας το μέγεθος των οστών,
νομίζω ότι αυτά τα οστά είναι εκείνου μεταξύ 18 και 20.
Ναι, και αυτός είναι ο μικρότερος.
Υπήρχαν και κομμάτια από οστά,
πιθανότατα από ένα μικρότερο άτομο, ίσως κάτω των έξι ετών.
Αυχενικό οστό…
Στον πρώτο.
Βρίσκω σε ένα κουτί, που περιέχει τρεις σκελετούς,
ότι έχουμε μια περίεργη κατάσταση σε αυτήν την οικογένεια.
Ο θάνατος και των τριών παιδιών ήταν ταυτόχρονος.
Τι συνέβη εδώ;
Σύμφωνα με τα ανάγλυφα μέσα στον τάφο,
έχουμε τον Γουαχτί, τη μητέρα του, τη σύζυγό του και τα τέσσερα παιδιά του.
Έχουμε, τώρα, τρία παιδιά.
Αρχίζουμε να ψάχνουμε για την υπόλοιπη οικογένεια.
Προφανώς, αυτό το φρεάτιο είναι έτοιμο.
Θα είναι πιο εύκολο να δουλέψουν οι εργάτες εδώ πέρα.
Έλα, Χασίμ, θα δουλέψουμε σ' αυτό το φρεάτιο.
ΦΡΕΑΤΙΟ 1 - ΦΡΕΑΤΙΟ 2 - ΦΡΕΑΤΙΟ 3
ΤΡΕΙΣ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Τι βρήκατε;
Πανέμορφα.
Τι είναι αυτό;
Ολοκληρωμένη ταφή, μεταγενέστερης περιόδου, περίπου 600 π.Χ.
Πάνω από 2.600 ετών.
Τα οστά… έχει καταρρεύσει, όπως βλέπεις.
Έχει ακόμα τα κτερίσματα για τη μετά θάνατον ζωή.
Το κουτί, κύριε Αχμέντ;
Ναι! Ένα πολύ όμορφο κουτί, Μουσταφά.
Μοναδικό κομμάτι, κύριε Αχμέντ.
Είναι παιχνίδι, κύριε Αχμέντ;
Ναι, το σένετ. Είναι κάτι σαν σκάκι.
Ήταν τόσο τέλειοι που έπαιζαν σκάκι.
Κοίτα τι έχει μέσα.
Αυτό είναι οστό.
Πρέπει να είχε κάποια λειτουργία στο παιχνίδι.
Κοίτα, τα τοποθετούμε έτσι και παίζουμε, εσύ κι εγώ, κε Αχμέντ.
Είναι κάποιο παιχνίδι, όπως το σκάκι στη σημερινή εποχή.
Στην αρχαία εποχή, λεγόταν σένετ.
Δεν ξέρω πώς παίζεται ακριβώς.
Δεν καταλαβαίνω, επειδή εμείς έχουμε 20 τετράγωνα.
Κι αυτό έχει 30.
Δεν ξέρω πώς λειτουργεί, πώς παίζεται.
…14, 15, 17, 19.
Αυτά είναι οστά.
Μοιάζουν με σπονδύλους.
Πού πάνε τα οστά;
-Δεν ξέρω. -Κανείς δεν ξέρει πώς να τα στήσει.
Βάλε το ένα δίπλα στο άλλο.
ΣΕΝΕΤ ΑΠΟ ΠΗΛΟ ΚΑΙ ΟΣΤΑ ΠΕΡΙΠΟΥ 600 Π.Χ.
Κύριε Σάμπρι!
Τι τρέχει, Οσάμα;
Υπάρχει μια τρύπα στον βράχο!
Κύριε Σάμπρι!
Έχεις φακό;
Μαχντί, φέρε έναν φακό!
Πιο γρήγορα, Μαχντί!
Υπάρχει ένα κρανίο.
Είναι δύο, τρία κρανία.
Μοιάζει με ομαδική ταφή εκεί μέσα.
Κοίτα, αφεντικό.
Κοίτα, έχει κάτι όμορφο εδώ.
Πού;
Εκεί! Βλέπεις;
Εκεί είναι!
Μοιάζει με κοιλότητα περίπου τριών μέτρων.
Νομίζω ότι χρονολογείται μεταξύ 13ου και 12ου αιώνα π.Χ.
Τώρα θα καθαρίσουμε για να δούμε πού είναι η είσοδός της.
Επειδή πρέπει να είναι εδώ.
Ας το ρίξουμε όλο.
Δώσε μου το χέρι σου.
Πολύ όμορφο!
Καθάρισε ένα μονοπάτι.
Είναι ταφικός θάλαμος.
Ανακαλύπτουμε μέσα μερικά ξύλινα φέρετρα…
και μερικά οστά.
Νομίζω ότι υπάρχει κι άλλη είσοδος εδώ, διδ. Μοχάμεντ.
Δίπλα τους, βρίσκουμε κι άλλη τρύπα.
Έχει μεγάλη κοιλότητα εδώ.
Έρχεται ο διδ. Μουσταφά και βγάζουμε έξω το ξύλινο φέρετρο.
Πάμε! Ένα… δύο… τρία!
Σήκωσε, Χαμάντα!
Τα χρώματα είναι υπέροχα.
Μαζέψτε όλη τη δύναμή σας! Βάλτε τα δυνατά σας!
Μετακινήστε το αμέσως!
Εμπρός! Σηκώστε! Έλα, αγόρι μου!
Ήρεμα!
Μείνε μαζί τους, Άσραφ!
Αυτό είναι… για μένα και για όλη τη Σακκάρα, μοναδικό.
Κάποιες αποστολές δουλεύουν για δύο ή τρεις μήνες, και δεν βρίσκουν τίποτα.
Εδώ, όπως βλέπετε σήμερα,
κάθε 30 δευτερόλεπτα βρίσκαμε και κάτι νέο.
Οπότε, σε έναν χρόνο, ολόκληρο χρόνο από Απρίλιο σε Απρίλιο,
έχουμε τρεις ολόκληρες αποθήκες,
γεμάτες αριστουργήματα και στο εργαστήριο, με τον διδ. Άσραφ,
έχει επίσης πολλά κουτιά γεμάτα αριστουργήματα.
Αυτά βρέθηκαν εδώ, στη Σακκάρα, στον αρχαιολογικό χώρο μας.
ΧΑΡΑΓΜΕΝΟ ΞΥΛΙΝΟ ΦΕΡΕΤΡΟ ΠΕΡΙΠΟΥ 1295 - 1186 Π.Χ.
Το φρεάτιο 3 έχει φτάσει σε βάθος δύο μέτρων.
-Διδ. Μοχάμεντ; -Ναι;
Υπάρχουν οστά εδώ.
-Τι είναι αυτό; -Ένα κρανίο.
Είναι ένα κρανίο μόνο του; Δεν ανήκει στην ταφή;
Εντάξει, κοίτα, Οσάμα. Πιάσε αυτό!
Πρόσεχε, Οσάμα.
Υπάρχει ένα κεφάλι…
-Ένα κρανίο; -Ένα κρανίο, ναι.
Τα οστά είναι στοιβαγμένα στη γωνία.
Θεωρώ ότι δεν είναι μόνο ένα άτομο.
Αυτό το φρεάτιο είναι περίεργο.
Δεν βρήκαμε ταφικό θάλαμο σ' αυτό το φρεάτιο.
Είναι μόνο δύο μέτρα και σταματάει.
Αλλά βρήκαμε δύο σκελετούς.
Μοιάζουν να στέκονται, επειδή τα οστά πηγαίνουν από πάνω προς τα κάτω.
Υπάρχουν πράγματα που έχουν αναποδογυρίσει, μικρά όμως.
Γιατί έθαψαν έτσι αυτούς τους ανθρώπους;
Γιατί δεν έφτιαξαν φέρετρο για τον καθένα;
Νομίζω ότι θάφτηκαν βιαστικά σ' αυτό το φρεάτιο.
Θέλω να πω, είναι πολύ στριμωγμένα εδώ.
Ίσως συνέβη κάτι στην οικογένεια του Γουαχτί.
Λοιπόν, στο μεσόφρυο…
είναι λείο, δεν προεξέχει τόσο, οπότε πρόκειται για γυναίκα.
Πιθανότατα είναι καλή κυρία.
Δεν ξέρουμε την ηλικία της.
Το μεσαίο φρεάτιο είχε άλλη μία τσάντα με εντελώς κατεστραμμένα οστά,
εντελώς καλυμμένα από λάσπη.
Είναι πολύ εύθραυστο.
Η κάτω γνάθος έχει πιεσθεί προς τα εμπρός.
Νομίζω, ως αποτέλεσμα της λάσπης.
Πρέπει να καθαρίσουμε τα δόντια για να βρούμε την ηλικία της.
Βρήκα το κρανίο μιας μεγάλης γυναίκας,
πάνω από 55 ετών.
Προσπαθώ να βρω κάτι που θα μου δείξει πώς πέθανε αυτή η γυναίκα.
Η μεγάλη γυναίκα είχε κάποιο οίδημα
εδώ, στην κάτω γνάθο, στην εσωτερική πλευρά της.
Το οστό διογκώθηκε εσωτερικά από ένα κυστικό οίδημα.
Νομίζω ότι αφαίρεσα την περισσότερη λάσπη.
Είμαστε τυχεροί που το βρήκαμε γιατί το οστό ήταν σε τρομερή κατάσταση.
Δεν είναι εδώ.
Είναι διαφορετικός άνθρωπος.
Δεν είναι ένας.
Νέος, πολύ νέος.
Μικρό άτομο.
Είναι ο δεξιός κρόταφος.
Νομίζω ότι έχουμε τρεις εδώ.
Και νομίζω ότι είναι η κάτω γνάθος…
μιας ενήλικης γυναίκας.
Αυτή η τρύπα υπάρχει σε δύο γυναίκες κι ένα παιδί.
Μεγάλη γυναίκα, νεαρή και παιδί, νομίζω.
Στο φρεάτιο νούμερο τρία;
-Δύο γυναίκες. -Δύο γυναίκες.
Τι ηλικίας περίπου;
Η μία πάνω από 50.
Μάλλον η μητέρα του.
Και η άλλη,
γύρω στα 30, βάσει της φθοράς των δοντιών.
Ίσως είναι η σύζυγος.
Μάλιστα.
Τίποτα άλλο για αυτά;
Ναι, τα οστά ενός παιδιού.
Η ηλικία δεν είναι ξεκάθαρη.
Οστά παιδιού, αγνώστου ηλικίας.
Αλήθεια, τέταρτο παιδί;
Ίσως.
Αχμέντ, έχουμε τέσσερα παιδιά.
-Υπάρχουν τέσσερα στους τοίχους; -Τέσσερα.
Τρία νεαρά αγόρια κι ένα κορίτσι.
Τα αγόρια ίσως ήταν σ' αυτό το φρεάτιο κι εδώ, οι δύο κυρίες με το κορίτσι.
Δηλαδή, έθαψαν τις γυναίκες μαζί;
Το κορίτσι με τη μητέρα και τη σύζυγο.
Είναι καλή θεωρία.
Αυτή είναι η οικογένειά του που κείτεται μαζί.
Από την ηλικία τους και την κατάσταση των οστών,
έχουμε βάσιμες υποψίες
ότι ο θάνατος όλων αυτών των ανθρώπων συνδέεται με κάποιον τρόπο.
Η ζωή του Γουαχτί ήταν πολύ περίπλοκη.
Τι συνέβη στην οικογένειά του;
Πέθαναν ταυτόχρονα; Ή ο ένας μετά τον άλλον;
Γιατί πέθαναν τόσο νωρίς;
Δεν μπορώ να φανταστώ.
Είμαι πολύ τυχερός. Έχω τρεις κόρες και έναν γιο.
Η Ράουντα, η μικρότερη. Είναι τεσσάρων ετών. Την αγαπώ πάρα πολύ.
Νομίζω ότι αν χάσω τον γιο μου ή τις κόρες μου…
μπαίνω στη θέση του…
Είναι αδιανόητο.
Είναι πολύ θλιβερό.
Να χάσεις όλη την οικογένειά σου; Είναι τρομερό.
ΔΥΟ ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Νομίζω ότι συνέβη κάτι τραγικό προς το τέλος της ζωής του Γουαχτί.
Τι όμως; Δεν ξέρουμε προς το παρόν.
Έχουμε ακόμα ένα ερώτημα.
Αν βρούμε τον Γουαχτί, θα το λύσουμε.
Κι έχει μείνει μόνο ένα μέρος να ψάξουμε.
ΦΡΕΑΤΙΟ 1 - ΦΡΕΑΤΙΟ 2 - ΦΡΕΑΤΙΟ 3
ΦΡΕΑΤΙΟ 4
Βάλε όλη σου τη δύναμη!
-Ναι! -Σε όποιο φρεάτιο μπεις, το γκαντεμιάζεις!
Να διαβάζεις το Κοράνι κάθε πρωί!
Το έκανα!
Θα δούμε. Γαρίμπ, σε συμπαθώ, αλλά είσαι πολύ γκαντέμης!
Όχι, κύριε Καθηγητά! Δεν ξέρω τι να πω.
-Αν φρόντιζες περισσότερο τους άντρες σου… -Περισσότερο απ' ό,τι τώρα;
Να τους αγοράσω σοκολάτες;
Ο Θεός θα σε κανονίσει, Μουσταφά.
Κε Σάμπρι, ο ασβεστόλιθος είναι τέλειος!
Αυτό το σπάσιμο είναι παλιό. Έσπασε πολύ παλιά. Βλέπεις;
-Είναι η κορυφή ενός πέτρινου αγάλματος. -Ναι, πολύ όμορφο.
Και τα μαλλιά είναι υπέροχα.
Οι λεπτομέρειες είναι καταπληκτικές.
-Αχμέντ. -Αφεντικό!
-Τι είναι αυτό; -Σας φώναξα αμέσως.
Θυμάσαι τα ανάγλυφα που βρήκαμε πριν λίγες μέρες;
Του βασιλιά Ραμσή Β';
Δεν μπορεί να είναι σύμπτωση, έτσι;
Ναι. Είναι από ταφικό σήμα, νομίζω.
Πριν από τρεις μέρες, βρήκαμε όμορφα ανάγλυφα από την ίδια…
περίοδο βασιλείας, με την επιγραφή του Βασιλιά Ραμσή Β'.
Ήταν ξεκάθαρο.
Σήμερα, έχουμε αυτό εδώ, χαρακτηριστικό της εποχής του Ραμσή.
Είναι πάνω από 3.300 ετών.
Ο τάφος αυτού του άντρα πρέπει να είναι κοντά.
Ίσως είναι το κομμάτι του λόφου, κοντά στον τοίχο εκεί πέρα.
Έσπασε έτσι.
Αναρωτιέμαι, Αχμέντ.
Θυμάσαι τα δύο κομμάτια αγάλματος που βρήκαμε;
-Την πρώτη σεζόν; -Την πρώτη και τη δεύτερη.
Λες να ταιριάζει μ' αυτά;
Το ελπίζω, αφεντικό.
Salaam Alaikum.
Κοιτάξτε. Θυμάστε το άγαλμα της περασμένης σεζόν;
-Το άγαλμα που ήταν σε κομμάτια; -Σε δύο κομμάτια…
-Τα ενώσαμε. -Αλήθεια;
-Λοιπόν, πού είναι; -Ελάτε να δείτε.
Από εδώ. Ο Θεός να σε ευλογεί. Να δοκιμάσουμε το κομμάτι;
Φέρ' το, κύριε Αχμέντ.
Αυτό είναι το κομμάτι που βρήκαμε τον Μάιο στην κορυφή.
Και αυτό, το βρήκαμε τον Οκτώβριο στον πυθμένα ενός φρεατίου.
Δώσ' το στον διδ. Άσραφ.
Κοιτάξτε. Κάντε πίσω.
Πιο χαμηλά. Δώστε μου ένα λεπτό.
Όχι, πήγαινε λίγο πίσω.
-Περίμενε! -Άσ' το.
-Άσ' το! -Περιμένετε!
Στέκεται μόνο του…
Τώρα στηρίξτε το!
Τέλεια!
Εντάξει. Τέλεια.
Μόλις το είδα, ήξερα ότι θα ταιριάξει.
Είναι όμορφο. Πολύ όμορφο.
Ευτυχώς, το μυαλό μας λειτουργεί καλά ακόμα.
Κανείς δεν θα μπορούσε να φανταστεί,
ότι τα τρία κομμάτια έγιναν ένα ολόκληρο άγαλμα.
Είμαστε σίγουροι ότι κάτι κρύβεται κάτω από την άμμο.
Πρέπει να βρούμε τον τάφο του ιδιοκτήτη του αγάλματος.
Θα το βρούμε αυτή τη σεζόν, αν θέλει ο Αλλάχ.
ΑΓΑΛΜΑ ΑΠΟ ΑΣΒΕΣΤΟΛΙΘΟ ΕΝΟΣ ΕΥΓΕΝΗ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΡΑΜΣΗ ΠΕΡΙΠΟΥ 1279-1213 Π.Χ
ΦΡΕΑΤΙΟ 1 - ΦΡΕΑΤΙΟ 2 ΦΡΕΑΤΙΟ 3 - ΦΡΕΑΤΙΟ 4
Τι έχεις εκεί; Αφαιρέστε τα χώματα. Σιγά-σιγά.
-Ήρεμα! -Περίμενε.
Ο κύριος Χαμάντα θα κατέβει τώρα.
Όταν πάμε στον πυθμένα του φρεατίου…
ειδικά στα φρεάτια του Γουαχτί, ξέρουμε ότι ο βράχος είναι αδύναμος.
Για μένα, όμως, είναι η πόρτα του παραδείσου.
Θέλω να τον δω. Θέλω να τον πλησιάσω.
Βλέπω ένα άνοιγμα στα δυτικά μπροστά μου.
Το πλάτος στο άνοιγμα είναι ίσο με το πλάτος του φρεατίου.
-Σχεδόν ένα μέτρο; -Το ίδιο, ναι.
Η είσοδος έχει διαπλατυνθεί, ε;
Μάλιστα.
-Τώρα βλέπεις καλύτερα; -Ναι.
Τι βλέπεις μέσα;
Ένα λεπτό.
Θα βεβαιωθώ πριν ενθουσιαστώ πολύ.
-Ορίστε; -Δώσε μου ένα λεπτό.
Ο Γουαχτί!
Ο Γουαχτί! Τον βρήκαμε!
Δόξα τω Θεώ. Τι έχεις εκεί κάτω; Πες μου!
-Ένα ξύλινο φέρετρο! -Επιτέλους, βρήκαμε τον Γουαχτί!
Τέλεια!
Δόξα τω Θεώ!
-Συγχαρητήρια, αφεντικό! -Χίλια συγχαρητήρια, Χαμάντα!
Θα 'ναι η πρώτη φορά που θα δει το φως.
Είσαι τυχερός, κε Χαμάντα.
Πολύ τυχερός!
Είσαι ο πρώτος που είδε τον τάφο από τον θάλαμο.
Ο πρώτος που είδε τον Γουαχτί.
Διδ. Μοχάμεντ!
Ναι, αφεντικό.
Ο σκελετός του Γουαχτί είναι εδώ.
Τέλεια.
-Καθάρισα λίγο και βρήκα το κρανίο. -Δόξα τω Θεώ.
Κύριε Χαμάντα;
Είναι όλα τα οστά εκεί;
Ναι, όλα.
Δόξα τω Θεώ.
Είναι τόσο περίεργο, που μέσα σε όλη τη χλιδή του τάφου,
τώρα που καθαρίσαμε τα φρεάτια,
υπάρχουν μόνο δύο ταφικοί θάλαμοι.
Κι αυτό το κεντρικό φρεάτιο…
έχει ένα απλό ξύλινο φέρετρο.
Η ιστορία αυτού του άντρα έχει πολλούς γρίφους.
Όποιος πατέρας χάνει τα παιδιά του
μένει με μια ουλή μέσα του.
Αλλά νιώσαμε ότι τα αγάλματά του αποδίδουν
μια αίσθηση χαράς.
Ίσως ο τάφος τελείωσε πριν πεθάνουν τα παιδιά του.
Το μόνο μέρος που αισθάνθηκα αληθινή θλίψη
ήταν στον ταφικό του θάλαμο.
Δεν υπήρχαν ίχνη πολυτέλειας ή χλιδής.
Το φέρετρο ήταν από απλό ξύλο…
και δεν είχε καν ταριχευθεί τόσο καλά.
Ίσως το σοκ του θανάτου των παιδιών του τον οδήγησε σ' αυτό.
-Κύριε Διευθυντά! -Μάλιστα!
Το πρόσωπο του Γουαχτί!
-Ναι; -Είναι εδώ μπροστά μου.
-Ο Γουαχτί επιτέλους φανερώθηκε! -Υπέροχα!
-Είναι σε πολύ καλή κατάσταση. -Δόξα τω Θεώ.
Ξέραμε ότι όλα θα ξεκαθάριζαν όταν βρίσκαμε τον ταφικό θάλαμο.
Έχουμε κι άλλα να βρούμε.
Πρέπει να μάθουμε ακόμα πώς πέθανε
αλλά είναι κάτι πολύ όμορφο,
που γεμίζει την καρδιά σου με χαρά…
η αποκάλυψη του προσώπου του Γουαχτί.
Μπορείτε να ανασάνετε με ανακούφιση
και πείτε ότι φτάσαμε στον Γουαχτί.
Να ο τάφος και ο ιδιοκτήτης του.
Τώρα ολοκληρώθηκε η εικόνα.
Έφτασε με ασφάλεια;
-Έφτασε. -Δόξα τω Θεώ!
Ο σκελετός είναι καλύτερα διατηρημένος από τον άλλον.
Αν και είναι άντρας, έχει κάποια θηλυκά χαρακτηριστικά στο κρανίο.
Φαίνεται πολύ ντελικάτος.
Είναι περίπου 35 ετών.
Νομίζω ότι ήταν ο Γουαχτί.
Επιτέλους, τον γνώρισα.
Δεν έχει τόσο στιβαρή ή αρρενωπή μυϊκή δομή,
κάτι που υποδηλώνει ότι ήταν εκλεπτυσμένος με αντίστοιχη δουλειά.
Ίσως επειδή είναι αφέντης.
Ήταν αφέντης όλων αυτών.
Το κρανίο του Γουαχτί έδειχνε πύκνωση του οστού.
Μπορούμε να τον βάλουμε εδώ.
Μπορεί να μας δώσει μια ιδέα
του τι συνέβαινε μέσα σ' αυτά τα οστά.
Είναι πολύ ενδιαφέρον να είσαι κοντά τους
και να τους νιώθεις λες και νιώθεις τον πόνο τους, τα βάσανά τους.
Προσπαθώ.
Δεν είναι τόσο εύκολο, αλλά προσπαθώ να το νιώσω.
Εντάξει.
Το σχήμα των οστών των κάτω άκρων δεν είναι τόσο υγιές
επειδή το γόνατο δείχνει συστροφή προς τα μέσα.
Αυτό έπρεπε να είναι έτσι και αυτό έπρεπε να είναι έτσι.
Νομίζω ότι αυτή η γωνία έπρεπε να περιστρέφεται προς τα έξω,
αλλά σ' αυτόν τον άνθρωπο, αντί να είναι έτσι,
όχι, ήταν κάπως έτσι.
Σαν να περπατούσε έτσι.
Νομίζω ότι ήταν αδύναμος.
Αυτά τα οστά δεν ήταν υγιή.
Ίσως υπέφερε πολύ.
Χρειάζονταν επειγόντως αίμα…
γι' αυτό τα οστά είναι διογκωμένα.
Αυτό μπορεί να μας λέει ότι ίσως να είχε κάποια αναιμία.
Και το ίδιο οίδημα βρέθηκε και στη μητέρα.
Πρόκειται για συγγενή αναιμία.
Είναι, όμως, απλώς μια θεωρία, επειδή πέθαναν σε διαφορετική ηλικία.
Δεν είναι τόσο συνηθισμένο,
αλλά αν αναλογιστούμε όλη την κατάσταση
ίσως καταλήξουμε σε κάποια ασθένεια…
ή επιδημία.
Πιθανότατα ελονοσία.
Που ίσως να είχε επηρεάσει όλη την οικογένεια.
Αν αυτό είναι αλήθεια, θα αλλάξει η αρχαία αιγυπτιακή ιστορία.
Δόξα στον Αλλάχ.
Δόξα μόνο στον Αλλάχ…
Το έλεος του Θεού είναι για τους φιλεύσπλαχνους.
Να δείχνεις έλεος σε όσους περπατούν στη Γη.
Είναι σπάνια περίπτωση,
να βρεις όλους αυτούς που απεικονίζονται στον τοίχο του τάφου
θαμμένους εκεί.
Και αυτή η επίγεια ζωή είναι μόνο τρέλες κι ανοησίες…
Ευχαριστούμε τον Θεό μας για την ολοκλήρωση της ιστορίας
της οικογένειας.
Ο Γουαχτί είναι ευχαριστημένος μ' εμάς κι εμείς με τον Γουαχτί.
Είναι επικοινωνία. Είναι συνεργασία.
Κάναμε τον Γουαχτί διάσημο μετά από 4.500 χρόνια.
Άρα, αν ερχόταν ο Γουαχτί τώρα,
θα μας ευχαριστούσε για αυτά που κάναμε για εκείνον.
Τον ευχαριστούμε, όμως, επειδή χωρίς τον Γουαχτί,
η δουλειά μας θα είχε ξεχαστεί πολύ γρήγορα.
Έχουμε παρεξηγήσει κάτι.
Αυτά είναι τα όνειρά τους. Δεν είναι η πραγματικότητα.
Νομίζαμε ότι έβαζαν τις φωτογραφίες τους πάνω στους τοίχους.
Όχι, δεν ισχύει.
Δεν είναι σαν εμάς.
Που βγάζουμε φωτογραφίες στο Facebook. Δεν είναι σαν αυτό.
Είναι τα όνειρά τους.
Πιστεύουν στην άλλη ζωή περισσότερο απ' ό,τι πιστεύουν στην πρώτη ζωή τους.
Γι' αυτό έβαλαν τα όνειρα της άλλης ζωής πάνω στους τοίχους,
και αυτή είναι η πρώτη τους ζωή.
Γι' αυτό γίνονται πολλά λάθη όσον αφορά την ιστορία.
Βλέπεις τους μεγάλους ναούς, τα μεγάλα αγάλματα
και νομίζεις ότι όλα στην ιστορία ήταν τέλεια.
Όταν δεις τους ανθρώπους, ανακαλύπτεις ότι είναι σαν εμάς.
Ακριβώς σαν εμάς.
Αυτή είναι η αληθινή ιστορία.
ΜΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΠΡΙΝ ΤΟ ΡΑΜΑΖΑΝΙ
Αφού τελειώσαμε με τον τάφο του Γουαχτί,
όλη η ομάδα ήταν πολύ αισιόδοξη ότι μπορούμε να βρούμε κάτι
ώστε να επιστρέψουμε και την επόμενη σεζόν.
Όμως ο επικεφαλής της αποστολής ήρθε…
και είχε πολύ άσχημα νέα.
Πρέπει να κλείσουμε τη σεζόν μέσα σε δύο μέρες.
Η χρηματοδότηση της κυβέρνησης τελείωσε.
Πρέπει να σταματήσουμε.
Να πάρουμε τα πάντα…
γιατί πρέπει να φύγουμε σε δύο μέρες.
Συνήθως, την τελευταία βδομάδα της δουλειάς,
προσπαθείς να ασφαλίσεις τον χώρο για να τον σώσεις.
Γαρίμπ, βοήθησέ τον.
Καμιά φορά, έχεις μια έκπληξη.
Η πρόσοψη του βράχου είναι καλή.
Επειδή όταν καθαρίζεις έναν χώρο…
Μια αξίνα, γρήγορα!
…καμιά φορά ανακαλύπτεις κάτι σημαντικό.
Πού είναι οι άδειοι κουβάδες;
Έλα! Πάρε εκείνον κοντά στα πόδια σου!
Ελάτε από εδώ, κύριε Καθηγητά.
"To Bi Mis…"
"Ben To Bi Mis".
Κοίτα, "Δικαστής", "Ο Μεγάλος Δικαστής".
Η νεκρόπολη της Βούβαστης, οφείλω να πω…
είναι πολύ παράξενο μέρος.
Πάντα μας δίνει αυτό που δεν περιμένουμε…
κι αυτό είναι υπέροχο.
Μέσα σε μία μόνο σεζόν,
η αιγυπτιακή ομάδα στη Βούβαστη βρήκε πάνω από 3.100 μοναδικά τεχνουργήματα.
Αν αποδειχθεί η θεωρία της Αμίρα για τον θάνατο του Γουαχτί,
θα είναι η πρώτη καταγεγραμμένη υπόθεση ελονοσίας στην ιστορία.
Εδώ και πάνω από 1.000 χρόνια.
Το λιονταράκι που βρήκε ο Χαμάντα και ο Γαρίμπ, επιβεβαιώθηκε
ότι είναι το πρώτο μουμιοποιημένο λιοντάρι που ανακαλύφθηκε ποτέ.
Υποτιτλισμός: Μαρία Μπαρδάνη