Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
‎(นครสุสานบูบาสทีออน ซัคคารา อียิปต์)
‎- คุณฮามาดา ‎- ครับ นาย
‎มีบางอย่างข้างใต้นี้
‎เดี๋ยวนะ การีบ ผมกำลังลงไป
‎อยู่ทางโน้น
‎เรากำลังดูอะไรกันอยู่
‎ตรงโน้น มีบางอย่างโผล่ขึ้นมา
‎พระเจ้า ฝุ่นเยอะมาก
‎ผมถึงได้หยุด
‎บอกไม่ได้ว่ามันคืออะไร
‎มันอยู่ในกองดิน
‎หลีกทางให้ผมหน่อย
‎คุณพระช่วย
‎นี่มันอะไร
‎นี่เป็นอะไรที่น่าทึ่งมาก
‎มันคือเทพีสิงโต การีบ
‎โอ้โฮ
‎มันมาทำอะไรอยู่ตรงนี้
‎(ผลงานสารคดีจาก NETFLIX)
‎(เดือนพฤศจิกายน ปี 2018 ‎ทีมขนาดเล็กของนักโบราณคดีชาวอียิปต์)
‎(ขณะกำลังตามล่าหาหลุมศพในสุสานโบราณ)
‎(ได้ขุดเจอการค้นพบที่สำคัญที่สุดในชีวิต)
‎การค้นพบหลุมฝังศพที่สมบูรณ์
‎ถือว่าเหลือเชื่อมาก
‎ครั้งแรกที่ผมเดินเข้าไป
‎ผมเกือบเป็นลมเพราะความดีใจ
‎ซ่อนอยู่แบบนี้มา 4,000 ปี
‎ไม่มีใครเคยแตะต้องมันมาก่อน
‎หลุมศพนี้คาดไม่ถึงจริงๆ
‎ไม่เคยเจออะไรแบบนี้จริงๆ
‎เรื่องราวยุคโบราณฟื้นคืนชีวิต ‎จากภายใต้ทะเลทรายทางตะวันตกของกรุงไคโร
‎มันถูกเรียกว่าการค้นพบหนึ่งเดียวในอียิปต์
‎หลุมศพที่ถูกเก็บรักษาอย่างสมบูรณ์
‎มันถูกเรียกว่าการค้นพบที่สำคัญที่สุดของทศวรรษ
‎ไม่เคยมีใครแตะต้องหรือเข้ามาขโมยสมบัติ ‎นานกว่า 4,400 ปี
‎หนังสือพิมพ์ นิตยสาร โทรทัศน์
‎ทุกคนในโลกกำลังพูดถึงหลุมศพนี้
‎การค้นพบที่หายากในอียิปต์
‎รัฐมนตรีโบราณวัตถุสถานกล่าวว่า ‎ค้นพบหลุมศพส่วนบุคคล
‎ที่เป็นของเจ้าหน้าที่ระดับสูง ‎จากราชวงศ์ที่ห้าของฟาโรห์
‎มันคือการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ล่าสุดในอียิปต์
‎หัวหน้าสภาโบราณวัตถุสถานของอียิปต์กล่าวว่า ‎น่าจะมีการค้นพบเพิ่มเติม
‎...ได้รับการเก็บรักษาไว้อย่างดี ‎และช่วยให้เกิดความเข้าใจ
‎ชีวิตในยุคนั้นได้มากขึ้น
‎(โมฮัมหมัด)
‎หลุมศพแห่งนี้
‎เป็นหลุมศพที่ไม่เหมือนใคร
‎การค้นพบสีแบบนี้
‎พบอักษรสลักแบบนี้
‎และรูปปั้นเหล่านี้ในสุสานส่วนบุคคล
‎ไม่เคยปรากฏมาก่อนทั่วทั้งอียิปต์
‎ผมชื่อโมฮัมหมัด โมฮัมหมัด ยูเซฟ
‎จบปริญญาเอกสาขาไอยคุปต์วิทยา
‎ตั้งแต่เริ่มแรกที่เราค้นพบหลุมศพนี้
‎เราเจอชื่อวาห์ที
‎วาห์ทีเป็นเจ้าของหลุมศพ
‎แต่เราไม่รู้เรื่องอะไรของชายคนนี้เลย
‎เราต้องอ่านอักษรเฮียโรกลิฟิกเพื่อค้นหาว่า
‎วาห์ทีคือใคร
‎เขาเป็นใครถึงมีหลุมศพแบบนี้
‎มันคือความลึกลับ
‎ปกติเวลาเราค้นพบหลุมศพ
‎ปล่องที่ฝังศพต้องถูกขุดไปแล้วตั้งแต่ยุคโบราณ
‎แต่บางครั้งคุณก็พบเรื่องน่าแปลกใจ
‎ตอนที่เราทำความสะอาดพื้น
‎เราพบปล่องสี่ปล่องที่เต็มไปด้วยทราย
‎และวันนั้นทุกคนไม่ได้นอนกันเลย
‎เราฝัน
‎เพราะถ้าเราพบทั้งครอบครัวถูกฝังในปล่องนี้ ‎หลังจากผ่านไป 4,500 ปี
‎คงจะดีกว่าค้นพบทองคำ
‎มันคงเป็นเรื่องน่าทึ่งมากสำหรับเรา
‎(ฮามาดา)
‎ผมชื่อฮามาดา แมนเซาร์
‎ผมเป็นนักโบราณคดี
‎และสมาชิกของปฏิบัติการของอียิปต์ ‎ที่นครสุสานบูบาสทีออน
‎(อาห์เมด)
‎คุณอาห์เมด ซิเครย์เป็นหัวหน้าของผม
‎เขาเคยเป็นครูสอนประวัติศาสตร์ผมสมัยประถม
‎- คุณมาสาย ‎- ขอโทษครับ นาย
‎ทุกวันเราเริ่มต้นการเดินทาง
‎จากโลกของคนเป็น
‎มาสู่โลกของคนตาย...
‎ซัคคารา
‎ได้ทำงานที่ซัคคารา
‎ผมโชคดีจริงๆ เพราะผมรักประวัติศาสตร์มาก
‎แค่ไม่กี่นาทีจากพื้นที่สีเขียวและคนหนาแน่น
‎เราก็เข้าสู่ทะเลทรายทันที
‎มันน่าทึ่งมาก
‎ซัคคาราเป็นสถานที่มีเวทมนตร์
‎เสน่ห์ของที่นี่ซุกซ่อนอยู่
‎ภายใต้ผืนทรายคือสมบัติเก่าแก่กว่า 5,000 ปี
‎ทั้งหมดอยู่ภายใต้เงาของพีระมิดขั้นบันได
‎พีระมิดหินเก่าแก่ที่สุดในโลก
‎สำหรับผมซัคคาราเป็นแหล่งขุดค้นทางโบราณคดี ‎ที่สำคัญที่สุดในอียิปต์
‎นักไอยคุปต์วิทยาทุกคนต้องมาซัคคาราเพื่อเรียนรู้
‎ประวัติศาสตร์ตั้งแต่เริ่มต้นจนถึงสิ้นสุด
‎นครสุสานบูบาสทีออนที่เราพบหลุมศพของวาห์ที
‎เป็นสุสานโบราณที่อยู่ข้างหน้าผาฝั่งตะวันออก
‎ห่างจากพีระมิดขั้นบันไดไม่ถึงหนึ่งกิโลเมตร
‎เราเริ่มการขุดค้นที่นี่เมื่อฤดูใบไม้ผลิ ปี 2018
‎ทั้งคณะเป็นชาวอียิปต์
‎แต่ทำงานลำบากในสภาวะแบบนี้
‎ถ้าอากาศในเมืองอยู่ที่ 26 องศาเซลเซียส
‎บนนี้ก็ประมาณ 32 หรือ 33 องศา
‎มันเป็นงานที่เหนื่อย
‎แล้วมีฝุ่นคลุ้งไปหมด ให้ตายสิ
‎แต่เราเป็นคนที่สามารถเป็นปากเป็นเสียง ‎ให้กับบรรพบุรุษของเราได้ดีที่สุด
‎เพราะพวกเขาเป็นบรรพบุรุษของเรา
‎เราอยู่ใกล้พวกเขามากกว่าชาวต่างชาติหนึ่งก้าว
‎คุณซาบรีเป็นผู้จัดการทั่วไป
‎เขาคอยดูแลให้ปฏิบัติการทั้งหมดเดินหน้า
‎เขากับครอบครัวแทบจะอาศัยอยู่ที่นี่
‎หัวหน้าคนงานมุสตาฟาคอยดูแลคนงาน
‎- เราจะเอาคนงานกลุ่มหนึ่งมาตรงนี้ ‎- ครับ
‎กลุ่มที่หนึ่ง
‎ดร.โมฮัมหมัด ยูเซฟเป็นผู้อำนวยการพื้นที่ขุดค้น
‎ผมยกย่องชื่อเสียงของท่านในฐานะนักโบราณคดี
‎ผมจึงคอยอยู่ใกล้ๆ เพื่อจะได้เรียนรู้จากท่าน
‎พอเราค้นพบหลุมศพแล้ว เรากำลังรอจะขุดปล่อง
‎เพื่อทำให้เรื่องราวของเราสมบูรณ์ ‎สำหรับวาห์ทีและครอบครัว
‎แต่จนมาถึงตอนนี้เรายังไม่สามารถ ‎เข้าไปทำงานภายในหลุมศพได้
‎เพราะก่อนอื่นเราต้องสืบเรื่องราวของวาห์ที
‎ผ่านทางอักษรที่สลักไว้ตามผนัง
‎(ตั้งแต่ค้นพบ ผู้เชี่ยวชาญเฝ้าถอดรหัสหลุมศพ)
‎(ค้นหาเบาะแสเกี่ยวกับวาห์ทีและครอบครัว)
‎มาเริ่มทำงานรอบๆ ส่วนกรอบกันก่อน
‎(เมื่อการสืบค้นของพวกเขาเสร็จสมบูรณ์ ‎ก็จะเริ่มต้นขุดปล่องเหล่านั้น)
‎เรารอคอยอยู่ประมาณสามเดือน
‎แต่เราก็ไม่ได้หยุดทำงานรอบนอก
‎เป้าหมายหลักของเราที่นี่คือค้นหาหลุมศพใหม่
‎เราค้นพบวาห์ทีแล้ว
‎เราอาจพบหลุมศพอื่นๆ ในบริเวณนี้
‎นี่เป็นแค่ทฤษฎี อาจถูกหรือผิดก็ได้
‎แต่เราต้องทำงานในบริเวณนี้ให้เสร็จสิ้น
‎ก่อนจะหมดฤดูกาล
‎(อีกหกสัปดาห์ จะถึงเดือนรอมฎอนอันศักดิ์สิทธิ์)
‎(ทุนสำหรับการทำงานในพื้นที่ขุดค้นก็จะหมดลง)
‎เรามีคนหลายร้อยร่วมทำภารกิจนี้
‎นี่เป็นแหล่งรายได้เดียวของพวกเขา
‎ทั้งทีมหวังที่จะมีฤดูกาลใหม่
‎แต่ทุกคนไม่แน่ใจว่าจะได้กลับมาอีกหรือไม่
‎เพราะคราวนี้อาจไม่มีเงินสนับสนุนจากรัฐบาล
‎(เพื่อให้มั่นใจว่ายังมีทุนอย่างต่อเนื่อง)
‎(ทีมต้องค้นพบสิ่งสำคัญครั้งใหญ่อีกครั้ง ‎ก่อนฤดูกาลจะสิ้นสุด)
‎เราแน่ใจว่าจะต้องเจอบางอย่าง
‎แต่เวลากำลังจะหมด
‎จะถึงเดือนรอมฎอนแล้ว
‎เราต้องค้นพบบางอย่างเพื่อให้งานเราสมบูรณ์
‎(มีนาคม ปี 2019)
‎(หกสัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎มีอะไรเหรอ มาห์รูส
‎ขอดูหน่อย
‎เจออะไรเหรอ
‎ขยับมือนิด มาห์รูส เอามือออกไป
‎- ถือไว้จากด้านบน ‎- ทาเมอร์ ปัดเลย
‎นี่เป็นฐานของรูปปั้น
‎"ขอให้พทาห์ได้มอบ...
‎- "ชีวิตทั้งปวง" ‎- ทั้งปวง...
‎"ชีวิตทั้งปวง จงมอบสุขภาพ...
‎ชีวิตทั้งปวงแด่..."
‎มีชื่อตรงนี้
‎ชื่อนั้น ตรงต้นๆ ชื่อไม่ชัดเจน
‎ผมกำลังรู้สึกว่าเธอไม่ใช่มนุษย์
‎อาจเป็นเทพีเซกห์เมต
‎เราต้องหาอีกส่วนให้เจอถึงอ่านที่เหลือได้
‎แบบนั้นคงจะดี
‎- หน้าที่คุณเลย ฮามาดา ‎- ครับ นาย
‎มันสวยงามมาก
‎ดร.โมฮัมหมัด รูปปั้นนี้ไม่ธรรมดาเลย
‎เราเจอฐานของมันก่อน จากนั้นก็ส่วนลำตัว
‎มันเข้ากันได้พอดีเลย
‎เราทำงานต่อไปและค้นพบส่วนหัว
‎ที่นี่มีรูปปั้นสวยๆ
‎เราเข้าใกล้จุดที่เคยเป็นวิหาร
‎เรารู้มาระยะหนึ่งแล้วว่าหน้าผาทางตะวันออก ‎ของเมืองซัคคารา
‎เคยเป็นพื้นที่ศูนย์กลางลัทธิเกี่ยวกับสัตว์ที่สำคัญ
‎และหนึ่งในพื้นที่ที่สำคัญที่สุดคือบูบาสทีออน
‎(ซาลิมา)
‎ฉันชื่อซาลิมา ไอครัม
‎ฉันเป็นนักโบราณคดีด้านพิธีศพ ‎และนักสัตวโบราณคดี
‎ส่วนนี้สำคัญ ส่วนนี้ไม่สำคัญ
‎หนึ่งในสาขาที่ฉันเชี่ยวชาญคือมัมมี่สัตว์
‎ขยับมาทางนี้อีกหน่อย
‎บูบาสทีออนเป็นศูนย์กลางลัทธิและวิหาร
‎ที่ทุ่มเทให้กับเทพีบาสเทต
‎นางเป็นเทพเจ้าแห่งความเป็นแม่ ‎ความงามและความรัก
‎ส่วนใหญ่คนจะเห็นในรูปของแมว ‎หรือเป็นหญิงสาวที่มีศีรษะเป็นแมว
‎ผมชอบแมวตัวเล็กๆ พวกนี้มาก
‎ยิ่งเล็กยิ่งสวยนะ คุณอาห์เมด
‎เช่นเดียวกับเทพีอียิปต์ทั่วไป ‎บาสเทตมีด้านที่สงบและด้านที่น่ากลัว
‎ในด้านที่สงบนางคือแมว จึงนิสัยดีและช่างเล่น
‎และนางจะดูแลลูกๆ ของนาง
‎- ดูนี่ นี่ไงลูกแมว ‎- ใช่
‎กระดูกต้นแขน มีสองอัน
‎และกระดูกแขนท่อนล่างอยู่ตรงนี้
‎แต่ด้านที่น่ากลัว นางคือนางสิงห์
‎คือเทพเจ้าแห่งการแก้แค้นและโรคระบาด
‎ในภาคนี้นางจะถูกเรียกว่าเทพีเซกห์เมต
‎ใช้พลั่วระวังหน่อยนะ
‎อะไรเหรอ เซกห์เมตใช่ไหม
‎หวังว่าอย่างนั้น
‎โอ้โฮ เป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมมาก
‎มีคำสลักไว้ว่า "แด่เซกห์เมต ‎ผู้เป็นที่รักของเทพเจ้าพทาห์...
‎ขอให้พระองค์มอบสุขภาพที่ดีให้นาง
‎รวมถึงความยินดีทั้งหมด
‎เช่นกับเทพราไปตลอดกาล"
‎สวยงามมาก
‎การเป็นคนแรกที่ได้ถือบางสิ่งในมือ
‎หลังจากผ่านไปหลายพันปี
‎คนหลายล้านคนฝันที่จะทำงานนี้
‎(รูปปั้นเทพีเซกห์เมตทำจากเซรามิกเคลือบ)
‎(อายุราว 500 - 300 ปีก่อนคริสตกาล)
‎เรากำลังทำงานกันอยู่ที่นี่ ‎แต่เราพร้อมที่จะย้ายเคลื่อนย้ายอย่างเร็ว
‎เพื่อเข้าไปทำงานในหลุมศพ
‎เราฝันอยากตามเรื่องของวาห์ทีให้จบ
‎ผู้ชายคนนี้เป็นใคร
‎(เนอร์มีนและนาบิล)
‎"นักบวชผู้บริสุทธิ์ของกษัตริย์"
‎แล้ว "กษัตริย์" ที่ว่าอยู่ไหน
‎"กษัตริย์" อยู่ตรงนั้นไง เห็นไหม
‎แต่มันกร่อนไปแล้ว
‎- คุณพูดถูก ‎- คุณเห็นแล้วใช่ไหม
‎ใช่ จริงด้วย มีเหตุผลนะ
‎เวลาเรากำลังจะอ่านอักษรเฮียโรกลิฟิก
‎มีกฏบางประการที่เราต้องทำตาม
‎คิดว่านี่เป็นเศษที่เหลืออยู่ของสัญลักษณ์ ‎สำหรับ "พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์"
‎- หรือฉันแค่คิดไปเองเนี่ย ‎- นี่เป็นเศษที่เหลืออยู่ของ...
‎- ของ "พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์" ‎- ใช่ มันคือ "พื้นที่ศักดิ์สิทธิ์"
‎การเขียนสามารถเขียนขวาไปซ้าย ‎หรือซ้ายไปขวา
‎บนลงล่างหรือแม้แต่ตรงข้ามก็ได้
‎หลังแถวของอักษรภาพเฮียโรกลิฟิกแนวนอน
‎มันจะมีกรอบทางด้านเหนือ ‎และอักษรสลักในแนวตั้งเหล่านี้
‎แนวคิดก็คือเราต้องหาคำตอบว่า ‎มันจะไปในทิศไหน
‎วิธีง่ายๆ คือต้องหานกตัวนั้น
‎ถ้ามันหันหน้าไปทางขวา เราก็เริ่มจากทางขวา
‎ถ้ามันหันหน้าไปทางซ้าย เราก็เริ่มจากทางซ้าย ‎แล้วเรามาดูว่าจะอ่านรู้เรื่องหรือเปล่า
‎น่าจะเขียนว่า "เป็นที่เคารพต่อ..."
‎เพราะตรงนี้เป็นสัญลักษณ์การออกเสียงที่เหลือ
‎คำว่า "เป็นที่เคารพ" สามคำนี้อยู่ด้วยกัน
‎- ตามมาด้วย "เทพเจ้าที่ยิ่งใหญ่" ‎- ใช่ๆ
‎โอเค มาอ่านกัน
‎"วาห์ที
‎นักบวชผู้บริสุทธิ์ต่อกษัตริย์
‎ผู้ควบคุมพื้นที่ศักดิ์สิทธิ์
‎ผู้ควบคุมเรือศักดิ์สิทธิ
‎เป็นที่เคารพต่อ...
‎เทพเจ้าผู้ยิ่งใหญ่ วาห์ที"
‎ตรงนี้ชัดเจนมาก
‎คุณเขียนเหรอ
‎พัฒนาลายมือหน่อยนะเวลาที่อ่านน่ะ ‎ขอร้องล่ะ
‎ลายมือฉันก็แบบนี้แหละ แบบคนอัจฉริยะ
‎- คุณอ่านออกได้ยังไงเนี่ย ‎- ฉันอ่านออกคนเดียว
‎ตรงนี้แหละที่ทำให้มีความสุข
‎ทุกแง่มุมที่เราปรึกษากันจะเผยว่าวาห์ทีคือใคร
‎เมื่อพิจารณาจากทุกอย่างแล้ว ‎เราคิดว่าวาห์ทีคือนักบวช
‎นักบวชในยุคนั้นถือว่าเป็นบุคคลระดับสูงสุด
‎เขาเป็นคนกลาง
‎ระหว่างกษัตริย์กับพลเมือง ‎และระหว่างกษัตริย์กับเทพเจ้าของพระองค์
‎เขาถึงสามารถสร้างหลุมศพที่แสนวิเศษนี้ได้
‎วาห์ที ดูจากความประทับใจแรกของผม
‎ผมชอบผู้ชายคนนี้นะ
‎ถึงแม้ผมจะเห็นว่าเขาออกจะทะนงตัวไปนิด
‎เขากล่าวชื่อตัวเองบ่อยมากในหลุมศพ
‎เขาทำรูปปั้นสลักของตัวเองเยอะมาก
‎รูปปั้น 55 รูปนี่ถือว่าเยอะมากนะครับ
‎เขากำลังยกย่องตัวเอง
‎เขาอยากจะพูดว่า
‎"ฉันเป็นคนมีบุคลิกแข็งแกร่ง ฉันเป็นคนสำคัญ"
‎เขาอยากถูกส่งไปยังโลกหลังความตาย
‎ด้วยพละกำลังเต็มที่ของเขา
‎ด้วยความร่ำรวยของเขา
‎เขาพรรณนากิจกรรมที่น่าทึ่งหลากหลาย
‎เรามีภาพชีวิตประจำวันหลายภาพ
‎และภาพทางศาสนา
‎แสดงภาพชีวิตหลังความตาย
‎ทั้งหมดนี่เป็นฉาก สวยงามมาก
‎ฉากนี้ดูยิ่งใหญ่มาก
‎เขาสนใจที่จะนำเสนอทุกอย่างแบบละเอียด
‎ผู้ชายคนนี้ต้องการหมดทุกอย่าง
‎เขาต้องการส่งผ่านทุกอย่างนี้ ‎ไปยังชีวิตหลังความตายของเขา
‎เขากำลังพูดว่า ‎"ฉันจะเป็นเจ้าของทุกอย่างนี้ชั่วนิรันดร์"
‎เพราะชาวอียิปต์โบราณรักการมีชีวิตมาก
‎พวกเขาจึงต้องการมีชีวิตหลังความตายที่หรูหรา
‎และวิธีที่ดีที่สุดก็คือต้องมีหลุมศพที่ดี
‎(หลุมศพของ "นักบวชวาห์ที" ‎อายุราว 2415 - 2405 ปีก่อนคริสตกาล)
‎พวกเขาจะสร้างวิหารของหลุมศพอยู่เหนือพื้นดิน
‎(วิหารของหลุมศพ)
‎จากนั้นจะมีปล่องที่เชื่อมต่อกับพื้นใต้พื้นดิน...
‎ซึ่งคุณจะถูกฝังอยู่ที่นี่
‎เพราะแนวคิดคือต้องการเก็บรักษาร่างเอาไว้
‎วิญญาณคุณจะได้ฟื้นคืนชีพ
‎เหนือพื้นดิน วิหารจะถูกตกแต่งอย่างสวยงาม
‎ด้วยฉากต่างๆ ที่แสดงถึงชีวิตในอุดมคติ
‎ที่พวกเขาอยากมีความสุขไปตลอดกาล
‎และคุณยังมีสิ่งที่เรียกว่า "ประตูกล"
‎วิญญาณของคุณจะเข้าออกทางประตูนี้
‎ดังนั้นวิญญาณของคุณส่วนหนึ่งสามารถเดินทาง ‎เข้าสู่โลกแห่งความตาย
‎อีกส่วนยังคงอยู่ในหลุมศพของคุณได้
‎และทุกครั้งที่มีคนเข้ามาพูดคุย คุณจะฟังเขาได้
‎พื้นที่ทั้งหมดของหลุมศพทำหน้าที่เหมือน ‎เครื่องจักรที่ช่วยทำให้ฟื้นคืนชีพ
‎ที่จะรับรองว่าสามารถเดินทางจากโลกนี้ ‎ไปยังโลกต่อไปได้อย่างปลอดภัย
‎และจะมีชีวิตอยู่อย่างหรูหราไปนิรันดร์กาล
‎น่าทึ่งมาก
‎หลุมศพนี้พิเศษมาก
‎แต่ในมุมมองส่วนตัวของผมเอง
‎หลุมศพนี้มีปริศนาซ่อนอยู่มากมาย
‎นี่เป็นหลุมศพของตระกูล ‎และแสดงภาพของบางคนอยู่ในนี้
‎เช่นวาห์ทีและแม่ของเขา
‎ลูกของเขาสี่คน
‎และภรรยาของเขา
‎แต่มีตัวละครบางคนหายไป
‎เขามีพี่ชายเหรอ
‎ชื่อของวาห์ทีถูกกล่าวถึงหลายครั้ง
‎เพราะอะไร
‎เหมือนเขากำลังพูดว่า "นี่หลุมศพของฉันนะ
‎หลุมศพนี้เป็นของฉัน ของฉันๆ"
‎มันมากเกินไป
‎ผมรู้สึกถึงความไม่ชอบมาพากลในหลุมศพนี้
‎(มุสตาฟา)
‎ผมชื่อห้วหน้าคนงาน มุสตาฟา แอ๊บโด ‎ซาเดก มาห์มูด
‎ผมเป็นหัวหน้าคนงานคณะขุดค้นที่ซัคคารา
‎ผมกลายมาเป็นหัวหน้าคนงานเพราะว่า ‎นี่เป็นงานของบรรพบุรุษผม
‎พ่อผม ปู่ผมและทวดผม ทุกคนเป็นหัวหน้าคนงาน
‎งานนี้ถูกส่งต่อมาให้ผมจากรุ่นสู่รุ่น
‎ที่นี่เป็นแผ่นดินของเรา
‎ผมมาที่นี่หลังจากทำงานเสร็จ
‎ต้นไม้เหล่านี้และต้นปาล์มอยู่ที่นี่มานาน ‎ตั้งแต่ยุคของเหล่าฟาโรห์
‎ผมปลูกและเก็บเกี่ยวพืชผลเหมือนคนอียิปต์โบราณ
‎มีหลายอย่างบนผนังหลุมศพของวาห์ที ‎ที่ผมจดจำได้จากชีวิตประจำวันของผม
‎ผู้คนนึกภาพคนโบราณอาศัยอยู่ในทะเลทราย
‎เพราะนั่นเป็นบริเวณที่เราค้นพบพวกเขา
‎แต่นี่คืออียิปต์ที่วาห์ทีเคยอาศัยอยู่
‎และเขาเชื่อว่าสามารถนำทุกอย่างนี้ไปกับเขาได้
‎จึงใช้เวลาทั้งชีวิตเตรียมพร้อมสำหรับชีวิตต่อไป
‎ชาวอียิปต์โบราณหวังว่าหลังจากตายแล้ว
‎พวกเขาจะมีชีวิตที่เป็นนิรันดร์ในทุ่งต้นกก
‎ซึ่งเหมือนกับอียิปต์ที่พวกเขารู้จัก
‎เพียงแต่ดีกว่า
‎แต่เพื่อจะไปถึงที่นั่นได้
‎พวกเขาต้องผ่านการทดสอบมากมายในยมโลก
‎การทดสอบที่สำคัญที่สุดเกิดขึ้นที่โรงพิพากษา
‎ต่อหน้าโอซีริส เทพบดีแห่งความตายและฟื้นคืนชีพ
‎จะขึ้นสวรรค์ได้ คนผู้นั้นจะต้องยืนต่อหน้า ‎คณะตุลาการ 42 องค์
‎และสาบานว่าไม่เคยกระทำบาปใดๆ
‎"ข้าไม่พูดปด
‎ข้าไม่ขโมยของ
‎ข้าไม่ฆ่าชีวิต"
‎และอื่นๆ
‎หลังจากนั้นก็จะมีการชั่งน้ำหนักหัวใจ
‎หัวใจของคนผู้นั้นจะถูกชั่งเทียบกับ ‎ขนนกแห่งความจริงและเที่ยงธรรม
‎ถ้าหัวใจดวงนั้นหนักกว่าขนนก
‎มันก็จะถูกกลืนกินโดยปีศาจหัวเป็นจระเข้
‎และคนผู้นั้นก็จะจากไปตลอดกาล
‎แต่ถ้าหัวใจและขนนกนั้นน้ำหนักเท่ากัน
‎คนผู้นั้นจะถูกประกาศว่า "มีเสียงที่แท้จริง"
‎และการเดินทางสู่ทุ่งต้นกกก็เริ่มต้นขึ้นได้
‎พรุ่งนี้เวลาเดิมนะ เจ้านาย
‎ใช่ โอเค
‎อย่ามาสายล่ะ นาย
‎(ห้าสัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎(จากหลุมศพของวาห์ทีไปทางตะวันตกสิบเมตร ‎มีปล่องที่เก่าแก่ที่สุดและลึกที่สุด)
‎(ที่ถูกเปิดเผย)
‎งานที่เกี่ยวข้องกับอันตรายเป็นหน้าที่ผมหมด
‎เพราะผมอายุน้อยที่สุดในทีม
‎แต่ผมชอบเรื่องยากๆ ไม่ชอบเรื่องง่าย
‎นครสุสานบูบาสทีออน ผมต้องบอกว่า...
‎เป็นสถานที่ที่แปลกมาก
‎มันมักให้สิ่งที่เราไม่คาดคิดเสมอ
‎และตรงนี้วิเศษมาก
‎การีบ ให้ตายสิ
‎- ทั้งหมดนี้คืออะไรกัน ‎- มันแปลกมาก
‎ให้ตายสิ
‎ไม่นะ ไม่ๆ
‎นี่อะไร
‎ยังมีผ้าห่ออยู่เลย การีบ
‎ดูชิ้นที่สวยงามนี้สิ การีบ
‎รูปปั้นที่อยู่ตรงหน้าผมตอนนี้คือแมว
‎- เห็นไหมว่ามีมากแค่ไหน การีบ ‎- ครับ
‎มีเยอะมาก
‎เป็นแมวหมดเลยเหรอ
‎- พวกเขาได้มาจากไหนนะ ‎- ผมไม่รู้
‎แต่มีแมวเยอะมาก น่าตกใจมาก
‎สวัสดี
‎แล้วนี่อะไรอีกล่ะ
‎นี่ควรจะเป็นแมวใช่ไหม การีบ ดูสิ
‎ให้ตายเถอะ
‎นี่มันไม่ใช่แมว การีบ
‎เอาออกไปตรงที่มีแสงไฟดีกว่า
‎นี่เป็นบางสิ่ง...
‎บางสิ่งที่น่าทึ่ง
‎มีแมวตัวขนาดนี้บ้างไหม การีบ
‎ใหญ่เท่าจมูกผมเลย
‎ให้ตายสิ
‎พลิกกลับด้านซิ
‎ค่อยๆ พลิกนะ
‎ว่าไง
‎ดูสิ
‎ปากของมันถูกวาดขึ้น
‎ดวงตากับจมูก...
‎และก็หูด้วย
‎ผลงานชิ้นเอก
‎เรามีสิ่งมีชีวิตในประเทศเรา
‎ที่ใกล้เคียงแบบนี้บ้างไหม
‎ไม่มี
‎ถ้ามีแมวตัวขนาดนี้คุณจะทำยังไงกับมัน
‎ผมจะเอาไปหลอกเด็กๆ
‎นี่จะใช่แมวหรือเปล่า
‎เราจะเอาทั้งหมดนี้ไปเก็บที่ไหนดี การีบ
‎ผมไม่รู้
‎- เป็นแมวทั้งหมดเลยเหรอ ‎- ไม่ใช่ ไม่ๆ
‎พระเจ้า
‎นี่ไม่ใช่แมว
‎ใช่พังพอนหรือเปล่า
‎ดูหางของมัน ดูรูปร่างของมันสิ การีบ
‎นี่จระเข้ครับ นาย
‎การีบ เอานี่ไปวางข้างๆ ให้ผมที
‎- ได้ครับ ‎- นี่เป็นอะไรที่ไม่เหมือนใคร
‎นี่มัมมี่จระเข้ครับ นาย
‎ผมคิดว่าเราทำงานเสร็จแล้ว การีบ
‎เราจะขนมันออกไปและสูดอากาศบริสุทธิ์
‎ส่งลังกับตะขอสองอันมาให้เราที
‎ผมอยากจะบอกอะไรคุณอย่าง
‎ตั้งแต่ผมเริ่มทำงานในนครสุสานแมวนี้
‎เวลาแมวเห็นผมที่บ้าน พวกมันจะวิ่งหนี
‎พวกมันกลัวผม
‎พวกมันไม่ทำตัวเป็นสัตว์เลี้ยงเดินเข้าหาผม ‎แบบที่มันเคยทำ
‎แต่เมื่อแมววิ่งหนี ผมบอกกับมันว่า ‎"นายมีสิทธิ์หนี
‎ฉันเพิ่งขุดบรรพบุรุษของนายขึ้นจากพื้นดิน
‎เอาไปใส่กล่องเก็บไว้"
‎มันกลัวว่าผมจะทำแบบเดียวกันกับมัน
‎เท่าที่เรารู้ คนไม่ได้นำแมวที่เลี้ยงไว้มาสังเวย
‎ตัวที่นำมาสังเวยจะซื้อมาจากนักบวช
‎ตัวนี้สวยดี
‎นี่คือสิ่งพิเศษของบูบาสทีออน
‎เราคิดว่านักบวชจะเพาะพันธุ์แมว
‎และอาจจะส่งต่อออกไป
‎ให้ชาวบ้านรอบๆ พื้นที่ของซัคคารา
‎คนจะทำฟาร์มเลี้ยงแมวพวกนี้ ‎และอาจมีฟาร์มลูกแมวด้วย
‎ลัทธิสัตว์ศักดิ์สิทธิ์จะมีลักษณะแบบนี้ค่ะ
‎จะมีสัตว์ตัวหนึ่งอยู่ในวิหาร
‎ซึ่งควรจะเป็นร่างจำแลงอันศักดิ์สิทธิ์
‎ของเทพีหรือเทพเจ้า
‎ระหว่างช่วงชีวิตของมัน สิ่งมีชีวิตตัวนี้ ‎จะถูกปฏิบัติราวกับมันเป็นเทพเจ้า
‎ให้อาหาร ให้น้ำ มีคนภาวนากับมัน
‎คนจะให้เครื่องสังเวยกับสัตว์ตัวนี้
‎นี่เป็นส่วนหัวทำจากบรอนซ์สวยมาก
‎พวกเขาจะสักการะด้วยเหรียญและรูปปั้น
‎ทำจากไม้ หิน เซรามิกเคลือบและแม้แต่ทองแดง
‎แต่ยังนำมัมมี่สัตว์มาสักการะด้วยเพราะว่า
‎มีแนวคิดที่ถ้าคุณนำเลือดมาสักการะเทพเจ้า
‎จะมีความหมายมากกว่าสิ่งที่ทำจากไม้หรือหิน
‎แต่มันอยู่ในสภาพที่ดีมากเกินคาด ‎ทั้งที่ผ่านมาประมาณ 2,500 ปีแล้ว
‎ตรงจุดที่มีการสร้างบูบาสทีออน
‎มันมีหลุมศพเก่าที่ถูกตัดออกไป
‎ในช่วง 2,000 ปี ของประวัติศาสตร์อียิปต์
‎นักบวชจะพาพวกมันมาไว้ในหลุมศพเก่าเหล่านี้
‎และฝังเอาไว้ในหลุมศพขนาดใหญ่
‎ซึ่งเป็นสิ่งที่เรากำลังค้นพบกันวันนี้
‎เป็นยังไงบ้าง
‎ผมก็เหมือนคนอื่นที่เห็นแมวมาหลายขนาด
‎แต่แมวที่มีขนาดใหญ่แบบนี้
‎ผมไม่เคยเห็นมาก่อน
‎เราต้องเอากระดูกไปทดสอบดูว่ามันคืออะไร
‎(การสืบค้นผนังภายในหลุมศพใกล้เสร็จสมบูรณ์)
‎หลักฐานที่บ่งชี้ว่า
‎หลุมศพแห่งนี้มีปริศนาซ่อนอยู่
‎มีมากครับ
‎- นั่นเป็นอะไรสักอย่าง ‎- นี่อะไร เยี่ยมเลย ดูสิ เนอร์มีน
‎ไม่มีภาพสลักแบบนี้ตรงไหนอีกในหลุมศพ
‎ข้างประตูกลอันแรกมีภาพของโต๊ะสังเวย
‎มีเจ้าของหลุมศพนั่งอยู่ต่อหน้าสาวสวย
‎ฉันเห็นภาพแปลกๆ สองสามจุด
‎- แปลกทั้งหมดเลย ‎- งั้นเหรอ
‎รับรองได้ว่าแปลกทั้งภาพเลย
‎ปกติมันน่าจะเป็นภาพผู้ชายกับภรรยาของเขา
‎เรานึกว่าเป็นภาพวาห์ทีกับภรรยา พทาห์ เวเรต
‎แต่ตอนเราอ่านภาพสลัก
‎มันเขียนว่า "ภรรยาของเขา เมริต มิน
‎เรายืนอยู่ตรงนั้น...
‎ด้วยความประหลาดใจ
‎เพราะเมริต มิน
‎คือแม่ของเขา
‎เราเริ่มคิดว่า "เขาแต่งงานกับแม่เหรอ"
‎แน่นอนตรงนี้เป็นข้อขัดแย้ง เป็นไปไม่ได้
‎ชื่อถูกเปลี่ยน
‎- คิดว่ามันถูกลบ ‎- เขาเอามาแทนที่
‎ชื่อถูกขูดออก
‎ใครก็ตามที่ใช้มือลูบไปตามผนังจะพูดว่า
‎"ไม่นะ มีบางอย่างเกิดขึ้นที่นี่"
‎นี่ไม่ใช่วาห์ที
‎ทั้งหลุมศพมีแต่ชื่อวาห์ที วาห์ที วาห์ที
‎- ตรงนี้มีบางอย่างต่างไป ‎- งั้นเขาก็เป็นขโมยสินะ
‎เขาเป็นขโมย
‎ให้ตายสิ
‎เท่านั้นเหรอ ไม่
‎รูปปั้นหลักเอง
‎ดูโครงสร้างของรูปปั้นรูปนี้สิ
‎รูปปั้นรูปนี้แตกต่างไป
‎ไม่เหมือนรูปปั้นรูปอื่นในหลุมศพ
‎เห็นชัดเจนว่าเป็นคนที่ต่างจากรูปปั้นอื่นในหลุมศพ
‎ซึ่งทำให้ผมยิ่งมั่นใจ
‎ว่ามีทฤษฎีสมรู้ร่วมคิดเกิดขึ้นที่นี่
‎ผมคิดว่าวาห์ทียึดหลุมศพนี้
‎และหลุมศพนี้ไม่ได้มีเพื่อวาห์ทีตั้งแต่แรก
‎แล้วใครล่ะเป็นเหยื่อ
‎เหยื่อเป็นใครเราไม่รู้
‎แต่เรามีทฤษฎี
‎ใช่ เรามีเบาะแสมากมาย
‎มีการพูดถึงพี่ชาย
‎พี่ชายของวาห์ที
‎มีการพูดถึงเขาในผนังด้านตะวันออก
‎วาห์ทีอุทิศเพลงหนึ่ง
‎"แด่จิตวิญญาณของพี่ชายของข้า"
‎ทำไมเขาถึงไม่เอ่ยชื่อพี่ชาย
‎คิดว่าเขาอุทิศเพลงนั้น
‎เพื่อบรรเทาความรู้สึกผิดชอบชั่วดี
‎- เขารู้สึก... ‎- เขารู้สึกผิด
‎- ผู้ชายคนนี้ไม่ใช่วาห์ที ‎- ไม่ ไม่ใช่วาห์ที
‎แต่อาจเป็นพี่ชายของเขา
‎เบาะแสทั้งหมดนี้...
‎ระบุว่าวาห์ทียึดหลุมศพนี้มาจากพี่ชาย
‎ถ้าวาห์ทีขโมยหลุมศพของพี่ชาย
‎"ข้าไม่ขโมยของ"
‎เขาจะถูกทำโทษในอีกโลกหรือไม่
‎ไม่นะ ฉันคิดว่าเขามีแผน
‎ในผนังสุดท้ายที่เราบันทึกในหลุมศพ ‎ซึ่งเป็นผนังทางทิศใต้
‎เราพบอักษรขนาดใหญ่ที่บอกว่า
‎"ข้าอยู่กับคณะตุลาการ"
‎แสดงว่าเขาพาตัวเองไปอยู่ในตำแหน่ง ‎ของตุลาการผู้พิพากษา
‎เพื่อให้ตัวเขารอดพ้นจากบาปนี้
‎"ข้าไม่เคยขโมย"
‎เหมือนเขาจะมั่นใจมาก
‎ว่าเขาจะหลบหนีการลงโทษ ‎และเดินทางไปสู่ชีวิตหลังความตายได้
‎แต่มีคำตอบที่ไม่มีใครตอบได้นอกจากวาห์ที
‎สำหรับปล่องฝังศพ
‎อาจมีการค้นพบที่จะตอบคำถาม
‎และไขปริศนาทั้งหมดในหลุมศพของวาห์ที
‎ทุกคนพร้อมสำหรับเรื่องแปลกใจครั้งใหญ่ไหม
‎พร้อมค่ะ
‎พระเจ้า
‎คุณมีเจ้าตัวนี้
‎ไม่อยากจะเชื่อเลย
‎ดูหน้าของมันสิ
‎- ไม่อยากจะเชื่อ ‎- ดูหน้ามันสิ
‎น่ารักจริงๆ เลย
‎คุณพระช่วย
‎ตัวใหญ่มาก
‎ตัวใหญ่มาก ไม่คิดว่าจะมีแมวตัวเท่านี้
‎มันน่าทึ่งมาก
‎นี่เป็นมัมมี่แมวตัวใหญ่ที่สุดเท่าที่เราเคยพบ
‎ฉันเห็นหนวดด้วย
‎เหมือนฮามาดาเลย
‎- ใช่ เหมือนฮามาดา ‎- เหมือนฮามาดา
‎ตรงนี้น่าสนใจมาก
‎บนหัวของมัมมี่แมวตัวอื่นๆ
‎อาจมีรูปแมลงสการับบนนี้
‎แต่รูปนี้ไม่เหมือนสการับ
‎ตัวอื่นๆ จะมีรูปแมลงสการับวาดอยู่บนหัว
‎ตัวนี้เหมือนผึ้งหรืออะไรสักอย่าง
‎มันแปลกมาก ไม่ธรรมดา
‎และแม้แต่ส่วนนี้
‎ไงจ๊ะ เด็กน้อย
‎ทำให้เราเห็นขน
‎คุณเห็นขนจริงๆ ด้วย
‎- คุณจะเห็นขน ‎- หรือสิ่งที่เหลือ
‎โอเคๆ
‎สีเหลืองทอง สีสวยมาก
‎มันเป็นไปไม่ได้ เป็นไปไม่ได้
‎เดี๋ยวคุณจะได้รู้แล้ว
‎เรียบร้อยนะ
‎นั่นเป็นส่วนหัว
‎ฉันไม่แน่ใจ 100 เปอร์เซ็นต์ว่าเรากำลังดูอะไร
‎เพราะเสียดายที่ส่วนหัวพังไปหมดแล้ว
‎มันมีขนาดใหญ่มาก
‎คุณซูมเข้าไปอีกได้ไหม
‎คุณจะเห็นว่ามันยังเป็นทารก
‎เพราะฟันพวกนี้ยังจมอยู่ในเหงือกเป็นส่วนใหญ่
‎ฟันเขี้ยวขนาดใหญ่
‎- ใช่ ‎- มันจะแทงขึ้น...
‎ฟันของมันเพิ่งเริ่มงอกขึ้นมา ‎โอเค เลื่อนไปด้านล่าง เลื่อนไปเรื่อยๆ
‎กระดูกสันหลัง
‎กระดูกสันหลังยังไม่มีอะไรเชื่อมติดกัน
‎นี่ยังเป็นทารกอยู่แน่นอน
‎มีส่วนโค้งที่กระดูกสันหลัง
‎ถ้ายืดออกมาให้ดี น่าจะยาวกว่าหนึ่งเมตร
‎- ใช่ ‎- แบบนี้
‎จากหัวถึงฐานของหาง
‎นี่ไม่ใช่แมวบ้าน
‎ตัวมันใหญ่เกินไปที่จะเป็นแมวป่า
‎ไม่ใช่เสือดาวหรือเสือชีตาห์
‎บางทีการออกแบบต่างไปเพราะเป็นสัตว์ต่างชนิด
‎ใช่ ดูนี่นะ
‎โอเค เรามาดูตรงนี้กัน
‎เป็นแค่ความคิดหนึ่งนะ อาจจะผิดก็ได้
‎เห็นไหม เคยเห็นสิงโตขมวดคิ้วหรือเปล่า
‎บางทีนี่ควรจะเป็นแบบนั้น
‎แล้วพวกเขาวาดปีกลงไป
‎เพราะพวกเขาคุ้นเคยกับการวาดตัวสการับ
‎มาดูที่ลูกสิงโต จมูกยาว
‎ใช่แล้ว ใช่ มิน่าจมูกมันถึงยาวมาก
‎- คุณแน่ใจนะ ‎- ใช่ แล้วก็สีด้วย
‎นี่คือครั้งแรกในประวัติศาสตร์การทำมัมมี่ที่คนรู้
‎- ว่าเรามีสิงโตที่ซัคคารา ‎- มัมมี่สิงโต
‎หวังว่าอย่างนั้น
‎เราคิดว่าถ้าดูจากลวดลายที่วาดบนใบหน้า
‎นี่อาจเป็นลูกสิงโต
‎มันพิเศษมาก
‎เพราะมีเรื่องราวของสุสานใต้ดินของสิงโต
‎และเราบางคนตามหามันมาหลายต่อหลายปี
‎แต่ตอนนี้ที่ที่ดูเป็นไปได้ก็คือบูบาสทีออน
‎มันน่าทึ่งมากเมื่อคิดว่า
‎สิงโตนี้คือตัวแทนของอะไรบ้างในแง่ความเข้าใจ
‎ที่เรามีต่อวัฒนธรรม เศรษฐกิจ ศาสนาของอียิปต์
‎มันยังเปลี่ยนวิธีการคิดของเรา
‎เกี่ยวกับชาวอียิปต์โบราณว่าพวกเขา ‎มีปฏิสัมพันธ์กับสัตว์ป่าอย่างไร
‎พวกเขาอาจเพาะพันธุ์มันหรือเลี้ยงให้มันเชื่อง
‎พวกเขาอาจใช้มันเพื่อสักการะ
‎แต่ในเวลาเดียวกัน ก็เหมือนกับสัตว์อื่นๆ
‎พวกเขาเพาะพันธ์ุมันและนำมาใช้ ‎เป็นเครื่องสักการะ
‎มันน่าตื่นเต้นมาก
‎ผมจะบอกการีบว่า "มันคือลูกสิงโต ไม่ใช่แมว"
‎ทีมนี้จะต้องได้รับรางวัลแน่นอน
‎(มัมมี่ลูกสิงโต อายุราว 600 ปีก่อนคริสตกาล)
‎(เมษายน ปี 2019)
‎(สี่สัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎(หลังจากรอมาหลายเดือน)
‎(การตรวจสอบเพดานหลุมศพที่มีรอยแยก ‎เป็นครั้งสุดท้าย)
‎(กำลังดำเนินไปก่อนการขุดค้น)
‎พื้นที่ตรงนี้ยุบตัวลงมา เราเลยเสริมให้แน่นหนา
‎เยี่ยมเลย ดีมาก
‎ใช่
‎เรารอมานานมาก อยากลงมือเต็มที
‎คุณเริ่มได้แล้วครับ
‎ตั้งแต่วันแรกที่เราเข้าไปในหลุมศพ
‎ผมจ้องมองทรายที่อยู่ในปล่อง
‎ไปบอกคนงานได้เลย
‎สงสัยว่าเราจะเจออะไรที่ข้างล่างนั่น ‎วาห์ที ความลับและปริศนาของเขา
‎มันจบสิ้นหรือยัง
‎ผมเข้ามาทุกวันโดยหวังว่า ‎"ได้โปรดให้เราเข้าไปในหลุมศพวาห์ทีวันนี้เถิด"
‎ผมกำลังจะเสียสติ
‎ฟังนะ ทุกคน
‎ครับ หัวหน้า
‎เราพร้อมลงมือทำงานในหลุมศพแล้ว
‎การบูรณะเสร็จสิ้น ปลอดภัยสำหรับพวกคุณแล้ว
‎เราต้องการคนแกร่งและทำงานหนัก
‎เข้าใจนะ
‎งั้นก็ไปได้
‎การค้นพบเจ้าของดั้งเดิม ‎ของหลุมศพโบราณในปัจจุบัน
‎คงเป็นเรื่องที่ยอดเยี่ยม
‎แต่ไม่ได้เกิดขึ้นมาสัก 60 ถึง 70 ปีแล้ว
‎แต่ตอนนี้ ด้วยเทคโนโลยีล้ำหน้าที่เรามี
‎เราจะสามารถนำร่างหรือชีวโบราณคดีออกมาได้
‎เมื่อทำความเข้าใจโครงกระดูก
‎เราก็จะรู้ว่าพวกเขามีโรคร้ายอะไรหรือไม่มี
‎ได้ค้นพบความสัมพันธ์ นี่ทั้งครอบครัวใช่หรือไม่
‎วางไว้ตรงนี้
‎มันคงจะเป็นแหล่งสมบัติที่แท้จริง
‎เราจะเริ่มที่ปล่องนี้กับปล่องที่การีบยืนอยู่
‎ในนามของพระอัลเลาะห์ ‎ขอให้พระองค์ทรงอำนวยพรเรา
‎เราต้องการข้อมูล ไม่ใช่สิ่งของ
‎ยืนต่อกันนะ
‎คุณยืนตรงนี้
‎แบกขึ้นบ่าแล้วเอาออกไปข้างนอก
‎เรามีรูปปั้น มีผนังที่สวยงาม มันพอแล้ว
‎แต่เราต้องการข้อมูลเกี่ยวกับเขาเพิ่มเติม
‎เพื่อไขปริศนาบางอย่างที่สลักไว้บนผนังของเขา
‎เพื่อเข้าใจว่าเกิดอะไรขึ้นในชีวิตเขา
‎หยิบเศษกระจกขึ้นมาให้หมดนะ
‎(ปล่องเล็กที่สุดที่อยู่ใกล้ทางเข้าที่สุด ‎จะถูกขุดค้นก่อน)
‎(ปล่องที่หนึ่ง ปล่องที่สอง)
‎(ไม่มีทางรู้เลยว่าปล่องลึกแค่ไหน)
‎เจอเศษอะไร หยิบขึ้นมาให้หมด การีบ
‎(ขณะที่ขุดค้นดำเนินต่อไป ‎และเดือนรอมฎอนเริ่มใกล้เข้ามา)
‎(การล่าหลุมศพอีกแห่งก็เริ่มคืบหน้าขึ้น)
‎บางครั้งเวลาที่คนงานกำลังทำงาน...
‎คุณรู้สึกเหมือนย้อนเวลากลับไปหลายศตวรรษ ‎ไปสู่ยุคอียิปต์โบราณ
‎คุณทำงานด้วยวัตถุชนิดเดียวกัน ‎กับที่คนอียิปต์โบราณเคยใช้ทำงาน
‎บางครั้งเราพบตะกร้าเหมือนของคนอียิปต์โบราณ
‎บางครั้งเราพบลิ่ม
‎เป็นลิ่มขนาดเล็กที่ปัจจุบันเราก็ยังใช้อยู่
‎แสดงว่ามีความต่อเนื่อง
‎ชีวิตดำเนินไปในทิศทางเดียวกัน
‎- คุณอาห์เมด ‎- ว่าไง โอซามา
‎มีบางอย่างอยู่ตรงนี้
‎อะไรเหรอ
‎ใช่แล้ว
‎เหมือนโลงศพไม้
‎ส่วนหัวหันไปทางตะวันตก
‎เรามาเปิดตรงส่วนเท้าแล้วค่อยๆ เลื่อนมาทางนี้
‎โอซามา คุณต้องระวังให้มากนะตรงนี้
‎เป็นอะไรที่สวยงามมาก โลงศพที่สวยงาม
‎นี่เป็นโลงศพที่ดีที่สุดเท่าที่เคยพบในสภาพนี้
‎(โลงศพหน้ากากลงสี ‎อายุราว 800 ถึง 600 ปีก่อนคริสตกาล)
‎(วาซิรี)
‎ส่วนหนึ่งของงานผมในฐานะเลขาธิการ
‎แปลว่าผมต้องไปแวะแทบทุกจุดขุดค้นในอียิปต์
‎ภารกิจนี้เป็นวิทยาศาสตร์ที่สำคัญมาก
‎การเปิดโลงศพ มีอะไรในนั้น
‎บางครั้งเราเจอโลงศพไม้ที่มีมัมมี่
‎ในสภาพที่ถูกเก็บรักษาไว้อย่างสมบูรณ์
‎บางครั้งเราก็ไม่เจออะไรเลย
‎บางทีชาวอิยิปต์โบราณทำโลงศพขึ้นมา ‎แต่ไม่มีอะไรอยู่ในนั้น
‎ดังนั้นจึงไม่มีใครแน่ใจว่ามีอะไรในนั้น
‎ช้าๆ ช้าๆ
‎การทำมัมมี่คือการพยายามเก็บรักษา ‎ภาพลักษณ์ของคุณเอาไว้
‎เกิดอะไรขึ้นเหรอ แอชราฟ
‎เหมือนมันจะไหม้
‎คนอียิปต์โบราณจะยัดบางอย่างเข้าไปทางจมูกคุณ
‎ทะลุกระดูกบนนี้เพื่อเข้าไปถึงสมอง ดึงออกมา
‎จากนั้นเขาจะผ่าทางด้านซ้าย
‎และเอาอวัยวะภายในของคุณออกมา
‎พวกเขาจะควักตับ ปอด กระเพาะและไส้คุณออก
‎หลังจากเอาอวัยวะภายในออกจนหมดแล้ว
‎คุณก็จะถูกทำให้แห้งโดยใช้แร่เนทรอน
‎ซึ่งเป็นสารประกอบระหว่าง ‎โซเดียมไบคาร์บอเนตกับเกลือ
‎ทำไมถึงดูเหมือนไหม้
‎อาจเกิดจากแร่เนทรอนที่ใช้เพื่อทำมัมมี่
‎แสดงว่าน่าจะ...
‎เกิดปฏิกิริยาเคมีบางอย่างงั้นเหรอ
‎จากนั้นเขาจะเริ่มเอาผ้าพันแผลลินินมาพันคุณ
‎คิดว่าเป็นผู้หญิงนะ
‎จากนั้นร่ายคาถา สวดมนต์และจุดเครื่องหอม
‎ส่วนล่างไม่ค่อยได้รับผลกระทบมากนัก ‎ผ้าลินินยังอยู่ในสภาพดี
‎กระบวนการทุกอย่างนี้เพื่อแปลงร่างคุณ ‎จากสิ่งมีชีวิตในทางโลก
‎ไปเป็นสิ่งมีชีวิตอันศักดิ์สิทธิ์
‎นั่นเป็นจุดจบของชีวิตบนโลกนี้ของคุณ
‎แต่มันจะเป็นการเริ่มต้น ‎ของชีวิตคุณในโลกหลังความตาย
‎ว่ากันว่าแนวคิดของการทำมัมมี่ได้รับอิทธิพล
‎จากเรื่องราวของโอซีริสและไอซิส
‎ซึ่งมีผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อวิธีการที่ ‎ชาวอียิปต์โบราณปฏิบัติต่อความตายของตน
‎ไอซิสและโอซีริสเป็นพี่น้องกัน
‎โอซีริสปกครองโลก
‎จนกระทั่งน้องชาย เซทฆ่าเขาตาย
‎เฉือนเขาเป็นชิ้นๆ นำไปโปรยทั่วแผ่นดินอียิปต์
‎ไอซิสคือผู้มีเวทมนตร์
‎นางท่องไปทั่วอียิปต์เพื่อเก็บชิ้นส่วนของเขา
‎นำมาเชื่อมต่อกันโดยใช้ผ้าลินิน ‎ซึ่งเป็นขั้นตอนแรกในการทำมัมมี่
‎นางทำให้เขากลับมามีชีวิตด้วยวิธีนี้
‎และมีลูกชายกับเขาชื่อ ฮอรัส
‎ฮอรัสโตมาเพื่อแก้แค้นที่บิดาถูกฆ่าตาย
‎และปกครองอียิปต์ในฐานะราชาแห่งชีวิตบนโลก
‎โอซีริสกลายเป็นราชาแห่งยมโลก
‎และเทพเจ้าแห่งความตายและการฟื้นคืนชีพ
‎ความเชื่อมั่นในพลังของการทำมัมมี่ ‎เพื่อเอาชนะความตาย
‎คือหัวใจของความเชื่อสำหรับชาวอียิปต์โบราณ
‎ไปตามดร.โมฮัมหมัดและบอกเขาว่า ‎หัวหน้าคนงานต้องการพบ
‎คุณอาห์เมด
‎พวกเขามาถึงพื้นของปล่องแล้ว
‎แสดงว่านี่เป็นข่าวร้ายมาก
‎ไม่รู้ว่าทำไม เพราะปล่องนี้ใหญ่มาก
‎น่าจะกว้างหนึ่งคูณหนึ่งเมตร
‎ปกติปล่องที่มีขนาดเท่านี้จะลงลึกกว่านี้
‎ราวหกหรือเจ็ดเมตร มีห้องด้านล่าง
‎แต่เสียดายที่ปล่องนี้ตื้นมาก
‎เราไม่รู้ว่าทำไมและพวกเขายังพบ...
‎ชิ้นส่วนที่เหลือของเครื่องปั้นดินเผา
‎- ทั้งหมดนี้มาจากข้างล่างนั่นเหรอ ‎- ใช่
‎- กระดูกพวกนี้ก็ด้วยเหรอ ‎- ใช่ เศษกระดูกนี่ด้วย
‎พวกเขาตามมันมาในปล่อง นี่... ‎ถือเป็นลางไม่ดี
‎ดูสิ เจ้านาย น่าผิดหวังมากเลย
‎มาถึงพื้นปล่องเสียแล้ว
‎ลึกแค่ 60 เซนติเมตรเท่านั้น แค่นี้เอง
‎(ปล่องที่หนึ่ง ปล่องที่สอง)
‎(ปล่องที่สองขุดเสร็จแล้ว ‎แต่ปล่องที่หนึ่งยังคงดำเนินการต่อไป)
‎(การีบ)
‎ผมชื่อการีบ อาลี โมฮัมหมัด อะบูเชาชา
‎ผมทำงานเป็นเจ้าหน้าที่ขุด
‎ผมทำงานที่นี่มานานแล้ว ‎พ่อของผมก็เคยทำงานที่นี่ก่อนหน้าผม
‎สามสิบหรือสี่สิบ อาจจะห้าสิบปีที่แล้ว
‎ระหว่างที่ผมทำงาน ผมคิดถึงแต่สิ่งที่อยู่ตรงหน้า
‎ไม่ใช่แค่ขุดไปเรื่อยโดยไร้ความคิด
‎เวลาที่คุณถือพลั่ว
‎คุณต้องทำให้มันมีความหมาย
‎คุณกำลังจะเจออะไรหรือไม่ คุณต้องเตรียมพร้อม
‎คุณอาจไปเจอมัมมี่ กระดูก เศษอะไรสักอย่าง
‎คุณต้องพร้อมสำหรับมัน
‎มือใหม่อาจลงเอยทำให้สิ่งนั้นแตก
‎มาห์มูด
‎มาห์มูด มานี่
‎นั่งตรงนี้ มาห์มูด นั่งตรงนี้
‎นั่งข้างๆ พ่อสิ ดื่มชากัน
‎นี่มาห์มูด ลูกชายผม
‎ผมพาเขามาที่นี่เพื่อเรียนรู้งาน
‎เพื่อที่เวลาหัวหน้าคนงานต้องการให้เขาทำงาน
‎เขาก็จะได้มีประสบการณ์
‎ถ้าเขาอยู่ที่บ้านก็จะไม่ได้เรียนรู้อะไรเลย
‎ผมก็คงจะไม่มีความสุข
‎ความสุขของผมอยู่ที่มีเขาอยู่ที่นี่กับผม
‎คุณเห็นอะไรบ้าง
‎คิดว่ามีกำแพงอยู่ตรงนี้ กำแพงอิฐดินดิบ
‎ด้านไหน
‎ทิศตะวันออก
‎- ทิศตะวันออกเหรอ ‎- แปลกนิดๆ ว่าไหม ตะวันออก
‎มันควรเป็นทิศตะวันตก
‎- ล้อเล่นหรือเปล่า การีบ ‎- สาบานได้ ผมพูดจริงๆ
‎ระวังนะ สายตาเขาไม่ค่อยดีแล้ว ‎ตรงนี้ทำให้ผมกังวล
‎ผมไม่ไว้ใจเขาเลย
‎ระวังนะ ระวัง
‎ถ้ากลายเป็นว่าคุณทำให้ผมมีความหวังละก็
‎ไม่เป็นไร
‎ไม่อยากจะเชื่อเลย
‎เป็นกำแพงจริงๆ ด้วย
‎มันทำให้ผมคิดถึงกำแพงที่กั้นหลุมศพของวาห์ที
‎ที่ผมพูดไว้ก็เป็นความจริงน่ะสิ
‎ใช่ และแน่นอนผมมีรางวัลใหญ่ให้
‎ได้
‎- มีบางอย่างเป็นไม้ ‎- อะไร
‎มีอะไรสักอย่างที่เป็นไม้เริ่มโผล่ขึ้นมา
‎เป็นไม้ยาวประมาณสามเซนติเมตร
‎สิ่งที่ผมเห็นตอนนี้คือ...
‎มันเป็นฝา
‎เป็นความรู้สึกที่ยอดเยี่ยมมาก
‎ที่ได้มีส่วนในบางสิ่งที่ยาวนานกว่า 4,000 ปี
‎มือแรกที่ได้สัมผัสมัน ‎ต่อจากชาวอียิปต์โบราณที่ปิดเอาไว้
‎และเมื่อมันเป็นมือของคุณ ‎จึงถือว่าสุดมหัศจรรย์อย่างแท้จริง
‎แปลกมากที่มันผนึกเอาไว้แน่นแบบนี้
‎คนที่ผนึกเอาไว้คงพูดว่า
‎"จะไม่มีใครมาใกล้ ไม่มีใครเข้าใกล้มันได้"
‎ขอสันติจงมีแด่ท่าน
‎เป็นยังไงบ้าง
‎ดีครับ ขอบคุณพระเจ้า
‎ฮามาดากำลังทำงานกล้าหาญที่ข้างล่างนั่น
‎พื้นที่นี้แคบและร้อน และมันเลวร้ายเอามากๆ
‎แต่คุณได้เป็นคนแรกที่ได้เปิดที่กั้นออกนะ ‎ไม่เอาน่า ฮามาดา
‎พูดจริงๆ นี่เป็นสิ่งปลอบใจเดียวของผม
‎ดูสิ ฮามาดา นั่นอะไร
‎ดินเหนียวหรือว่าอะไร
‎ใช่ ดินเหนียว
‎เพราะน้ำ
‎เมื่อน้ำฝนไหลผ่านรอยแยกของเพดานมา
‎พาเอาฝุ่นดินมาด้วยจนเข้าไปอยู่เต็มโลงศพ
‎ดังนั้นจึงเป็นไปไม่ได้เลยที่จะนำออกมา ‎อย่างสมบูรณ์
‎ไม่นะ มันจะออกมาอย่างสมบูรณ์
‎เป็นไปไม่ได้ เอาก้อนทางด้านซ้ายก่อน
‎- ก้อนนั้นเหรอ ‎- คุณจะได้มีที่ว่างด้วย
‎ใช่ๆ
‎ผมบอกคุณแล้วว่าอย่าแตะ
‎ผมไม่ได้แตะอะไรเลยนะ ไม่ได้เข้าใกล้เลย
‎ตรงหน้าเขา เหมือนเป็นกำแพงคอนกรีต
‎มันถููกอัดแน่นหลังจากไหลเติมเต็มช่องว่าง
‎แข็งไปหมดเลยครับ นาย
‎โลงศพเต็มไปด้วยโคลนและอัดแน่น
‎- มีโครงกระดูกในนั้นด้วย ‎- ขอบคุณพระเจ้า
‎ผมจะเก็บกระดูกไป
‎ไม่อยากจะเชื่อ
‎เรารอคอยที่จะได้เรียนรู้เรื่องเขามานาน
‎ส่งท่อนไม้มา
‎ดูสิ แค่ 32 เซนติเมตรเอง
‎คงเป็นโลงของเด็กเล็กๆ
‎ด็อกเตอร์ครับ
‎ดูนี่สิ
‎นี่เป็นฟันกราม
‎ขณะทำงานที่แหล่งขุดค้น
‎มันเป็นธรรมดาว่าสถานที่นี้จะดูน่ากลัว
‎นี่เป็นฟัน
‎คุณอยู่ในโลกของคนตาย
‎มันผุด้วยซ้ำ
‎เป็นสถานที่ฝังศพเด็ก
‎หัวใจผมสลายเมื่อเห็นร่างของเด็ก
‎ฟันพวกนี้มาจากมัมมี่ด้านล่าง
‎เป็นฟันกรามแต่มีขนาดเล็กมาก
‎อายุเท่าไร
‎ประมาณ 14 ถึง 15 ปี
‎เราคิดว่าเป็นของเด็ก
‎แต่ไม่ใช่แค่คนเดียว
‎มีเด็กมากกว่าหนึ่งคน
‎เราเก็บกระดูกทั้งหมดเหล่านี้
‎และเราขอให้นักมานุษยวิทยาของเรา
‎มาวิเคราะห์กระดูกเหล่านี้ให้
‎(อะมิรา)
‎กระดูกทุกชิ้นบอกบางอย่างกับเราได้
‎ไม่เพียงแต่วิถีของความตาย
‎ชีวิตของพวกเขาคือเรื่องที่น่าสนใจมากกว่า
‎พวกเขาใช้ชีวิตอย่างไร
‎มีอยู่ห้า...
‎เขาแข็งแรงดีหรือไม่ มีความสุขหรือเปล่า
‎เขาเศร้าหรือไม่
‎เรารู้ได้โดยดูจากกระดูก
‎ฉันชื่ออะมิรา ชาฮีน เป็นศาสตราจารย์ ‎ทางด้านวิทยารูมาติก
‎ที่คณะแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งไคโร
‎ฉันทำงานที่นี่เพื่อวิเคราะห์กระดูก
‎ซึ่งถูกค้นพบจากการสำรวจต่างๆ
‎ฉันจะกระจายตรงนี้ออก ‎จากนั้นก็จะศึกษาชิ้นส่วนของเขา
‎เมื่อดร.ซาบรีขอให้ฉันมา
‎เขาบอกว่ามีกระดูกเล็กๆ ของเด็ก
‎มีกี่ชิ้น เราไม่รู้
‎เท่านี้เอง
‎สำคัญมากที่เราต้องพบจำนวนคน
‎และเราอยากรู้ลักษณะทั่วไปร่วมกัน ‎หรือลักษณะแตกต่างกันของกระดูก
‎ก่อนอื่นฉันจะพูดว่า "ขอสันติสุขจงมีแด่ท่าน"
‎ฉันรู้สึกว่าได้เข้ามาและก็แนะนำตัว ‎กับคนที่นั่งอยู่ตรงหน้าฉัน
‎ถึงแม้ว่าเขาหรือเธอจะเป็นชิ้นๆ
‎ชิ้นเล็กพวกนี้เป็น...
‎มันเหมือนกับเวลาที่ฉันเข้าหาเพื่อน
‎นี่เป็นกระดูกต้นแขน ฉันควรวางไว้ตรงนี้
‎ฉันไม่รู้ว่ารับรู้ความรู้สึกจากกระดูกได้อย่างไร
‎แต่ฉันรู้สึกได้ คุณรู้สึกได้
‎นี่เป็นกระดูกไหปลาร้าข้างขวาของหนึ่งในนั้น
‎ปล่องที่อยู่ใกล้ประตูที่สุด ‎มีกระดูกของเด็กวัยรุ่นสองคน
‎เรามีกระดูกกระเบนเหน็บชิ้นนี้ ‎และอีกชิ้นค่อนข้างใหญ่
‎และทั้งสองชิ้นยังไม่เชื่อมกัน
‎หนึ่งในนั้นต้องอายุน้อยกว่า 20 ปี
‎อีกคนน่าจะอายุน้อยกว่า 18 ปี
‎เมื่อเปรียบเทียบขนาดของกระดูกแล้ว
‎คิดว่ากระดูกพวกนี้เป็นของคนอายุ 18 ถึง 20 ปี
‎ใช่ นี่เป็นของคนอายุน้อยกว่า
‎และมีชิ้นกระดูกเล็กๆ
‎น่าจะเป็นของคนที่อายุน้อยกว่า ‎อาจน้อยกว่าหกขวบ
‎กระดูกไหปลาร้า
‎เอาไว้ที่คนแรก
‎ฉันเจอกล่องหนึ่งซึ่งมีโครงกระดูกสามชุด
‎เป็นสถานการณ์ประหลาดของครอบครัวนี้
‎ซึ่งลูกสามคนเสียชีวิตในเวลาเดียวกัน
‎เกิดอะไรขึ้นที่นี่
‎จากรูปสลักที่อยู่ในหลุมศพ
‎เรามีวาห์ทีและแม่ของเขา ‎ภรรยาของเขาและลูกสี่คนของเขา
‎ตอนนี้เราเจอลูกสามคน
‎เราจึงเริ่มค้นหาครอบครัวนี้ที่เหลือ
‎ชัดเจนว่าปล่องนี้เสร็จแล้ว
‎ตอนนี้คนงานมาทำงานที่นี่จะง่ายกว่า
‎มานี่สิ ฮาเชม เราจะมาขุดค้นที่ปล่องนี้
‎(ปล่องที่หนึ่ง ปล่องที่สอง ปล่องที่สาม)
‎(สามสัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎คุณเจออะไร
‎สวยงาม สวยงามมาก
‎สิ่งสวยงามนี้คืออะไร
‎เป็นสถานฝังศพที่สมบูรณ์ในยุคปลาย ‎ประมาณ 600 ปีก่อนคริสตกาล
‎มากกว่า 2,600 ปี
‎กระดูกเหล่านี้ ยุบตัวแล้วอย่างที่คุณเห็น
‎มันยังมีอุปกรณ์สำหรับชีวิตหลังความตายอีก
‎กล่องล่ะ คุณอาห์เมด
‎ใช่ กล่องนี้สวยมาก หัวหน้ามุสตาฟา
‎ชิ้นนี้ไม่เหมือนใครจริงๆ คุณอาห์เมด
‎มันคือเกมใช่ไหม คุณอาห์เมด
‎ใช่ เซเนต เหมือนหมากรุก
‎คนพวกนี้เท่มากที่เล่นหมากรุก
‎ดูสิว่ามีอะไรข้างใน
‎กระดูก
‎ต้องมีหน้าที่อะไรสักอย่างในเกม
‎เราสามารถเรียงมันแบบนี้และก็เล่น
‎คุณเล่นกับผม คุณอาห์เมด
‎เป็นอะไรที่เล่นได้ ‎เหมือนหมากรุกที่เราเล่นในชีวิตทุกวันนี้
‎ยุคโบราณมันเรียกว่าเซเนต
‎ผมไม่รู้ว่าพวกเขาเล่นยังไง
‎ผมไม่เข้าใจว่าเพราะอันนี้มี 20 ช่อง
‎ส่วนอันนั้นมี 30 ช่อง
‎ไม่รู้หน้าที่ของมัน ไม่รู้วิธีเล่น
‎สิบสี่ สิบห้า สิบเจ็ด สิบเก้า
‎พวกนี้เป็นกระดูก
‎เหมือนกระดูกสันหลัง
‎จะวางกระดูกพวกนี้ตรงไหน
‎- ผมไม่รู้ ‎- ไม่มีใครรู้วิธีวาง
‎วางเอาไว้ใกล้ๆ กันทั้งหมดแหละ
‎(ชุดเล่นเซเนตดินเหนียวและกระดูก ‎อายุราว 600 ปีก่อนคริสตกาล)
‎คุณซาบรี
‎มีอะไร โอซามา
‎หัวหน้าครับ มีช่องในหน้าผา
‎คุณซาบรี
‎คุณมีไฟฉายหรือเปล่า
‎มาห์ดิ เอาไฟฉายมา
‎เร็วกว่านี้ มาห์ดิ
‎นั่นกะโหลก
‎มีกระโหลกสามอัน
‎ข้างในเหมือนที่ฝังศพซ้อนกัน
‎ลองดูสิ เจ้านาย
‎ดูสิ มีบางอย่างสวยงามตรงนี้
‎ที่ไหน
‎ตรงนั้น ดูสิ เห็นไหม
‎มันอยู่ตรงนั้น
‎เหมือนจะเป็นโพรงกว้างประมาณสามเมตร
‎ผมคิดว่า
‎โพรงนี้เกิดขึ้นตั้งแต่ประมาณศตวรรษที่ 13 ‎หรือศตวรรษที่ 12 ก่อนคริสตกาล
‎เราจะทำความสะอาดตรงนี้เพื่อดูว่า ‎ทางเข้ารูนี้อยู่ตรงไหน
‎เพราะมันต้องอยู่ในบริเวณนี้แน่
‎ดึงมันลงมาให้หมด
‎ยื่นมือมาหน่อย โอซามา
‎สวยงามมาก ดร.โมฮัมหมัด
‎เคลียร์เส้นทางด้วย
‎มันเป็นห้องฝังศพ
‎ในนั้นเราเจอโลงศพทำจากไม้
‎และกระดูกส่วนหนึ่ง
‎ผมคิดว่ายังมีทางเข้าอีกทางนะ ดร.โมฮัมหมัด
‎นอกจากนั้นเรายังเจออีกช่อง
‎มีช่องใหญ่มากอยู่ในนี้
‎ดร.มอสตาฟามาและเราก็เริ่มเจอโลงศพไม้
‎เร็วเข้า หนึ่ง สอง สาม
‎ยก ฮามาดา
‎สีสวยมาก พระเจ้าอำนวยพร
‎รวบรวมกำลังหน่อย พวกเราออกแรงหน่อย
‎ยกไปตรงๆ
‎เร็วเข้า ยก ยกสิ ทุกคนยก
‎ใจเย็นๆ
‎เฝ้าเอาไว้นะ แอชราฟ
‎สำหรับผมและสำหรับเมืองซัคคารา ‎มันไม่เหมือนใคร
‎บางภารกิจเราทำงานกันหนึ่ง สองหรือสามเดือน
‎และไม่เจออะไรเลย
‎และนี่ อย่างที่คุณเห็นวันนี้
‎เราเจอสิ่งใหม่ทุก 30 วินาที
‎ในเวลาหนึ่งปีเต็มๆ นี้ ‎ตั้งแต่เมษายนจนถึงเมษายนปีต่อมา
‎เราจัดการห้องเก็บของเสร็จสมบูรณ์สามห้อง
‎ในนั้นเต็มไปด้วยงานชิ้นเอก ‎และชิ้นที่อยู่ในห้องปฏิบัติการกับดร.แอชราฟ
‎จะต้องมีงานชิ้นเอกอยู่เต็มหลายกล่อง
‎ของทั้งหมดที่พบที่จุดขุดค้นของเราที่ซัคคารา
‎(โลงศพไม้แกะสลัก ‎อายุราว 1295 - 1186 ปีก่อนคริสตกาล)
‎(ตอนนี้ปล่องที่สามอยู่ที่ความลึกสองเมตร)
‎- ดร.โมฮัมหมัด ‎- ครับ
‎มีกระดูกตรงนี้
‎- นั่นอะไร ‎- มันคือกะโหลก
‎กะโหลกนั่นอยู่เดี่ยวๆ เหรอ ‎ไม่ใช่ส่วนหนึ่งของพิธีศพหรืออะไร
‎ดูสิ โอซามา จับเอาไว้
‎ระวังนะ โอซามา
‎นั่นส่วนหัว...
‎- กะโหลกเหรอ ‎- ใช่ หัวกะโหลก
‎กระดูกทั้งหมดกองกันอยู่ที่มุมนี้
‎คิดว่ามีมากกว่าหนึ่งคน
‎ปล่องนี้แปลกสำหรับเรา
‎เราไม่เจอห้องฝังศพในปล่องนี้
‎มันลึกแค่สองเมตรและหยุดลง
‎แต่เราเจอซากโครงกระดูกของสองคน
‎เหมือนกำลังยืนอยู่เพราะกระดูกเรียง
‎จากด้านบนลงด้านล่าง
‎มีหลายอย่างที่ถูกกลับด้านแต่ก็มีขนาดเล็กเช่นกัน
‎ทำไมคนพวกนี้ถึงถูกฝังแบบนี้
‎ทำไมไม่ทำโลงศพให้แต่ละคน
‎คิดว่าพวกเขาถูกฝังในปล่องนี้แบบรวดเร็ว
‎มันถูกอัดอยู่ในนี้
‎อาจเป็นอะไรที่เกิดขึ้นกับครอบครัวของวาห์ที
‎ตรงหว่างคิ้ว
‎มันราบเรียบ ไม่นูนออกมา
‎ดังนั้นน่าจะเป็นเพศหญิง
‎น่าจะเป็นผู้หญิง
‎เรายังไม่รู้ว่าเธออายุเท่าไร
‎ปล่องตรงกลางมีถุงอีกใบที่มีกระดูกที่ผุกร่อน
‎ถูกปกคลุมไปด้วยโคลน
‎มันเปราะบางมาก
‎ขากรรไกรล่างนี้ถูกดันมาด้านหน้า
‎คิดว่าเป็นผลมาจากโคลน
‎แต่เรายังต้องทำความสะอาดฟัน ‎เพื่อวิเคราะห์อายุของเธอ
‎ฉันเจอกะโหลกของผู้หญิงชราคนหนึ่ง
‎อายุมากกว่า 55 ปี
‎ฉันพยายามจะดูว่าผู้หญิงคนนี้ตายยังไง
‎ผู้หญิงชราคนนี้มีรอยบวม
‎ตรงขากรรไกรล่าง อยู่ข้างๆ ด้านในขากรรไกร
‎กระดูกขยายจากข้างในจากรอยบวมคล้ายถุงน้ำ
‎คิดว่าเอาโคลนส่วนใหญ่ออกแล้ว
‎เราโชคดีที่เจอมัน ‎เพราะกระดูกนี้อยู่ในสภาพที่เลวร้ายมาก
‎มันไม่อยู่ที่นี่
‎นี่เป็นอีกคน
‎กระดูกนี้ไม่ใช่ของคนคนเดียว
‎ยังอายุน้อยมาก
‎เป็นคนตัวเล็กๆ
‎ไม่ นี่ไม่ใช่ขมับที่ถูกต้อง
‎คิดว่าเรามีสามอัน
‎คิดว่านี่เป็นขากรรไกรของ...
‎ฉันคิดว่าคือผู้หญิงที่เป็นผู้ใหญ
‎หลุมนี้มีผู้หญิงสองคนกับเด็กหนึ่งคน
‎ผู้หญิงชรา ผู้หญิงอายุน้อยกว่า ‎และเด็กหนึ่งคน ฉันคิดอย่างนั้น
‎จากปล่องหมายเลขสามล่ะ
‎- ผู้หญิงสองคน ‎- ผู้หญิงสองคน
‎อายุประมาณเท่าไร
‎คนหนึ่งอายุมากกว่า 50 ปี
‎อาจเป็นแม่ของเขาก็ได้
‎ส่วนอีกคน
‎อาจพูดได้ว่าอายุประมาณ 30 กว่าๆ ‎โดยดูจากรอยสึกที่ฟัน
‎อาจเป็นภรรยาของเขา
‎เอาล่ะ ด็อกเตอร์
‎มีอะไรอีกหรือเปล่า
‎มีค่ะ กระดูกของเด็ก
‎อายุไม่ชัดเจน
‎กระดูกของเด็ก ไม่ทราบอายุ
‎จริงเหรอ เด็กคนที่สี่
‎อาจจะอย่างนั้น
‎อาห์เมด เราเจอเด็กคนที่สี่
‎- ที่ผนังมีสี่คนหรือเปล่า ‎- ใช่ มีสี่คน
‎เด็กชายสามคนและเด็กหญิงหนึ่งคน
‎เด็กชายสามคนอาจอยู่ในปล่องนั้น
‎และตรงนี้มีผู้หญิงสองคนกับเด็กหญิงหนึ่งคน
‎พวกเขาฝังผู้หญิงเอาไว้ด้วยกันเหรอ
‎เด็กผู้หญิงกับแม่และภรรยา
‎เป็นทฤษฎีที่ดีนะ
‎นี่คือครอบครัวเขานอนเรียงอยู่ข้างกัน
‎ดูจากอายุของพวกเขาและสภาพของกระดูก
‎เราต้องสงสัยว่า
‎การตายของคนเหล่านี้มีความเชื่อมโยงกัน
‎ชีวิตของวาห์ทีนั้นซับซ้อนมาก
‎เกิดอะไรขึ้นกับครอบครัวของเขา
‎เสียชีวิตพร้อมกันหรือเสียชีวิตทีละคน
‎ทำไมพวกเขาถึงตายเร็วแบบนี้
‎ผมนึกภาพตัวเองไม่ออก
‎ผมโชคดีมาก ผมมีลูกสาวสามคน ‎และลูกชายหนึ่งคน
‎รอว์ดา ลูกคนเล็ก
‎อายุสี่ขวบ ผมรักเธอมาก
‎คิดว่าถ้าผมเสียลูกชายหรือลูกสาวไป
‎ผมลองคิดว่าตัวเองเป็นวาห์ที
‎ผมไม่อยากจะเชื่อ
‎มันน่าเศร้ามาก
‎สูญเสียทั้งครอบครัวไปแบบนั้น มันเลวร้าย
‎(สองสัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎คิดว่าชีวิตในช่วงสุดท้ายของวาห์ที ‎เกิดโศกนาฏกรรมบางอย่างขึ้น
‎แต่เกิดอะไรขึ้น เรายังไม่รู้
‎เรายังคงมีปริศนาที่ต้องไข
‎เราต้องเจอวาห์ทีเพื่อหาคำตอบ
‎และเหลือที่เดียวที่ต้องไปตามหา
‎(ปล่องที่หนึ่ง ปล่องที่สอง ปล่องที่สาม)
‎(ปล่องที่สี่)
‎พยายามออกแรงหน่อย
‎- ครับ ด็อกเตอร์ ‎- คุณลงปล่องไหนทำให้โชคร้ายทุกปล่อง
‎ตอนเช้าคุณน่าจะอ่านคัมภีร์อัลกุรอานมานะ
‎ผมอ่านครับ ด็อกเตอร์
‎เดี๋ยวก็รู้ การีบ ผมชอบคุณนะ ‎แต่เหมือนคุณทำให้เราโชคร้ายเรื่องนี้
‎ไม่นะ ด็อกเตอร์ ผมนี่พูดไม่ถูกเลย
‎- ถ้าคุณดูแลคนงานของคุณมากกว่านี้ ‎- ดูแลมากกว่านี้เหรอ
‎ควรจะซื้อช็อคโกแลตให้เหรอ
‎พระเจ้าจะต้องตัดสินคุณแน่ มุสตาฟา
‎คุณซาบรี หินทรายนี่ยอดเยี่ยมมาก
‎รอยแตกนี่เก่าแล้ว แตกมานานมากแล้ว เห็นไหม
‎มันเป็นส่วนบนของรูปปั้นหินแสนสวย
‎ใช่ สวยมาก
‎วิกนี่สวยมาก
‎รายละเอียดน่าทึ่งจริงๆ
‎- คุณอาห์เมด ‎- นี่ นาย
‎- นี่อะไรเนี่ย ‎- ผมเรียกคุณมาทันทีเลย
‎จำภาพสลักที่เราเจอเมื่อไม่กี่วันก่อนได้ไหม
‎กษัตริย์รามเสสที่สองน่ะเหรอ
‎แน่ใจนะว่าทั้งหมดนี้ไม่ใช่เรื่องบังเอิญ
‎ครับ คิดว่ามาจากวิหารด้านบน
‎เมื่อสามวันก่อนเราเจอภาพแกะสลักนูนต่ำ
‎จากยุคราเมสไซด์ของอียิปต์ ‎ที่มีตรารูปหีบของกษัตริย์รามเสสที่สอง
‎มันชัดเจนมาก
‎และวันนี้เราเจอชิ้นนี้ ก็เป็นศิลปะยุคราเมสไซด์
‎นี่อายุมากกว่า 3,300 ปี
‎หลุมศพของชายคนนี้คงอยู่ใกล้ๆ นี้
‎บางทีอาจเป็นส่วนหนึ่งของเนินเขาตรงนี้ ‎ใกล้กำแพงตรงนั้น
‎มันแตกมาทางนี้
‎ผมสงสัยนะ อาห์เมด
‎จำรูปปั้นสองชิ้นที่เราเจอนั่นได้หรือเปล่า
‎- ช่วงฤดูกาลแรกน่ะ ‎- ส่วนแรกและส่วนที่สอง
‎คิดว่าชิ้นนี้จะต่อพอดีหรือเปล่า
‎ครับ เจ้านาย หวังว่าอย่างนั้น
‎ขอสันติสุขจงมีแด่ท่าน
‎ดูสิ ดร.เม็ดแฮต จำรูปปั้นจากฤดูกาลก่อนได้ไหม
‎- รูปปั้นที่แตกเป็นหลายชิ้นเหรอ ‎- ที่มีสองชิ้น
‎- เราเอามาประกอบกันแล้ว ‎- งั้นเหรอ
‎- ไหนล่ะ ‎- มาดูสิ
‎ทางนี้ ขอพระเจ้าอำนวยพร
‎ขอเราตรวจดูชิ้นนั้นได้ไหม
‎เอามาทางนี้ คุณอาห์เมด
‎นี่เป็นส่วนที่เราเจอเมื่อเดือนพฤษภาคมปีที่แล้ว ‎ด้านบนของจุดขุดค้นนี้
‎และชิ้นนี้เราเจอเมื่อเดือนตุลาคม ‎ที่ฐานของปล่องด้านล่าง
‎เอาให้ดร.แอชราฟ
‎ดูๆ ถอยไป ถอย
‎ต่ำลงมาอีกนิด ขอเวลาเดี๋ยว
‎ไม่ๆ เอากลับขึ้นไปหน่อย
‎- ถือเอาไว้ ‎- ปล่อย
‎- ไม่ๆ เดี๋ยว
‎มันอยู่แล้วนะ...
‎ทีนี้พยุงเอาไว้
‎พอดีเลย
‎เอาล่ะ
‎ทันทีที่เห็นก็รู้เลยว่าต้องพอดี
‎มันสวยมาก จริงๆ สวยมาก
‎ขอบคุณพระเจ้าที่สมองเรายังทำงานได้ดี
‎ไม่มีใครจินตนาการได้ว่ารูปปั้นนี้
‎มีสามชิ้นประกอบกันเป็นรูปปั้นที่สมบูรณ์
‎เราแน่ใจว่ามีบางอย่างซ่อนอยู่ใต้ผืนทราย
‎เราต้องการค้นหาหลุมศพของเจ้าของรูปปั้น
‎ผมแน่ใจว่าเราต้องหาเจอในฤดูกาลนี้ ‎หากพระเจ้าต้องการ
‎(รูปปั้นหินปูนของขุนนางยุคราเมสไซด์ ‎อายุราว 1279 ถึง 1213 ปีก่อนคริสตกาล)
‎(ปล่องที่หนึ่ง ปล่องที่สอง ปล่องที่สาม ปล่องที่สี่)
‎ตรงนี้มีอะไรเนี่ย เขี่ยเศษไปทางด้านใต้ ‎เบามือหน่อยนะ
‎- ใจเย็นๆ ‎- เดี๋ยวนะ เดี๋ยวก่อน
‎คุณฮามาดาจะลงไปแล้ว
‎เมื่อเราลงไปที่พื้นของปล่อง
‎โดยเฉพาะปล่องในหลุมศพของวาห์ที ‎เรารู้ว่าหินนั้นไม่ค่อยแข็งแรง
‎แต่สำหรับผมมันคือประตูสู่สวรรค์
‎ผมอยากเห็นเขา อยากเข้าใกล้เขามากขึ้น
‎ผมเห็นช่องที่เปิดสู่ทิศตะวันตกตรงหน้าผม
‎ช่องนั้นกว้างเท่ากับความกว้างของปล่อง
‎ประมาณหนึ่งเมตรเหรอ
‎เท่ากันเลย ใช่
‎ทางเข้าถูกเปิดกว้างแล้วใช่ไหม
‎ใช่
‎- มองเห็นได้ง่ายขึ้นแล้วใช่ไหม ‎- ใช่
‎แล้วคุณเห็นอะไรข้างในบ้าง
‎เดี๋ยวนะ
‎ผมต้องดูให้แน่ใจก่อนจะตื่นเต้นเกินไป
‎- มีอะไร ‎- ขอเวลาผมแป๊บ
‎วาห์ทีครับ ผู้จัดการ
‎วาห์ที เราเจอเขาแล้ว
‎ขอบคุณพระเจ้า คุณเจออะไรข้างล่าง บอกผมมา
‎- โลงศพทำจากไม้ ‎- ในที่สุดเราก็เจอ วาห์ที
‎เยี่ยมมาก เยี่ยม
‎ขอบคุณพระเจ้า
‎ยินดีด้วย เจ้านาย ยินดีด้วยจริงๆ ฮามาดา
‎นี่จะเป็นครั้งแรกที่เขาได้เห็นแสงสว่าง
‎คุณโชคดีนะ คุณฮามาดา
‎โชคดีมาก
‎คุณเป็นคนแรกที่ได้เห็นหลุมฝังศพจากห้องฝังศพ
‎คุณเป็นคนแรกที่เห็นวาห์ที
‎ดร.โมฮัมหมัด
‎ครับ นาย
‎โครงกระดูกของวาห์ทีอยู่ในนี้
‎เยี่ยม
‎- ผมเคลียร์พื้นที่และเจอกะโหลก ‎- ขอบคุณพระเจ้า
‎คุณฮามาดา
‎มีกระดูกอยู่ทั้งหมดหรือเปล่า
‎มีทั้งหมดเลย
‎ขอบคุณพระผู้เป็นเจ้า
‎มันน่าสงสัยมากที่หลุมศพที่ประดับประดาขนาดนี้
‎พอเราขุดปล่องทั้งหมด
‎กลับเจอห้องฝังศพแค่สองห้อง
‎และปล่องหลักนี้...
‎มีแต่โลงไม้ง่ายๆ
‎เรื่องราวของชายคนนี้มีปริศนาเพิ่มขึ้น
‎ผมคิดว่าพ่อคนไหนที่สูญเสียลูก
‎ต้องมีแผลเป็นอยู่ในจิตใจ
‎แต่เรารู้สึกว่ารูปปั้นของเขาแสดง
‎ความรู้สึกชื่นบาน
‎บางทีหลุมศพนี้อาจทำเสร็จก่อนลูกๆ เขาตาย
‎เพราะที่เดียวที่ผมรู้สึกถึงความเศร้าที่แท้จริง
‎คือภายในห้องฝังศพของเขา
‎ไม่มีร่องรอยความหรูหราหรือทำตามใจ
‎โลงศพก็เป็นแค่ไม้ธรรมดา
‎และเขาไม่ได้ถูกทำมัมมี่แบบดีขนาดนั้น
‎บางทีความตกใจที่ลูกๆ มาตายลง ‎ทำให้เขาต้องทำแบบนี้
‎- ผู้จัดการ ‎- ครับ นาย
‎ใบหน้าของวาห์ที
‎- ครับ ‎- มันอยู่ตรงหน้าผม
‎- วาห์ทีปรากฏตัวในที่สุด ‎- ยอดเยี่ยมมาก
‎- มันอยู่ในสภาพดีมาก ขอบคุณพระเจ้า ‎- ขอบคุณพระเจ้า
‎เราคิดเสมอว่าทุกอย่างจะชัดเจนขึ้น ‎เมื่อเราพบห้องฝังศพ
‎แต่ยังมีหลายอย่างให้ค้นหาเพิ่มเติม
‎เรายังต้องหาให้พบว่าเขาตายอย่างไร
‎แต่มีบางอย่างที่สวยงามมาก
‎มาเติมเต็มหัวใจคุณด้วยความยินดี
‎ที่ได้เปิดเผยโฉมหน้าของวาห์ที
‎เราได้ถอนหายใจด้วยความโล่งอก
‎และพูดได้ว่าเราได้เจอวาห์ทีแล้ว
‎นี่คือหลุมศพและนั่นคือเจ้าของหลุมศพ
‎ตอนนี้ภาพนั้นสมบูรณ์แล้ว
‎เขาไปถึงอย่างปลอดภัยไหม
‎- เขามาถึงแล้ว ‎- ขอบคุณพระเจ้า
‎โครงกระดูกถูกรักษาไว้ดีกว่าอีกโครง
‎ถึงเขาจะเป็นผู้ชาย กะโหลกศีรษะเขากลับมี ‎ลักษณะบางอย่างคล้ายของผู้หญิง
‎ดูเขาจะเป็นคนที่เปราะบางมาก
‎เขาอายุประมาณ 35 ปี
‎ฉันคิดว่านี่คือวาห์ที
‎ในที่สุดฉันก็ได้พบเขา
‎เขาไม่มีกล้ามเนื้อแข็งแรง
‎ซึ่งอาจบ่งบอกได้ว่าเขาเป็นชายที่ดูดี ‎ที่มีหน้าที่การงานดี
‎บางทีเพราะเขาเป็นอาจารย์
‎เขาเป็นอาจารย์ของสิ่งเหล่านี้
‎กะโหลกของวาห์ทีแสดงให้เห็นว่ากระดูกหนาขึ้น
‎เราวางเขาลงตรงนี้ได้
‎และนี่อาจทำให้เราได้แนวคิด
‎ว่ามีบางอย่างเกิดขึ้นภายในกระดูกเหล่านี้
‎มันน่าสนใจที่ได้อยู่ใกล้กับพวกเขา
‎และสัมผัสกับมันราวกับฉันกำลังสัมผัส ‎ถึงความเจ็บปวดและเป็นทุกข์ของเขา
‎ฉันพยายามจะทำแบบนั้น
‎มันไม่ง่ายเลยแต่ฉันพยายามจะรู้สึกถึงสิ่งนั้น
‎โอเค
‎รูปร่างของกระดูกขาท่อนล่างของเขา ‎ไม่ค่อยแข็งแรงนัก
‎เพราะเข่าบิดเข้าไปด้านใน
‎มันควรเป็นแบบนี้และนี่ควรเป็นแบบนี้
‎คิดว่ามุมนั้นควรจะหมุนออกด้านนอก
‎แต่กับผู้ชายคนนี้ แทนที่จะเป็นแบบนี้
‎ไม่เลย เขาเป็นแบบนี้
‎เหมือนกับเขากำลังเดินแบบนี้
‎คิดว่าเขาอ่อนแอ
‎กระดูกพวกนี้ไม่แข็งแรงค่ะ
‎บางทีเขาต้องทนกับความเจ็บปวด
‎กระดูกต้องการเลือด...
‎นี่เป็นเหตุผลที่กระดูกบวม
‎ซึ่งบอกเราได้ว่าผู้ชายคนนี้อาจมีภาวะโลหิตจาง
‎และคนแม่ก็เจอการบวมแบบเดียวกัน
‎เราพบภาวะโลหิตจางที่มีมาแต่กำเนิด
‎แต่ฉันคิดว่าเพราะทั้งคู่ตายในช่วงอายุต่างกัน
‎แบบนี้จึงไม่ค่อยธรรมดานัก
‎แต่เมื่อนำสถานการณ์มาคิดร่วมด้วย
‎เราอาจต้องคิดถึงโรคบางอย่าง
‎หรือโรคระบาด
‎ที่เป็นไปได้มากคือโรคมาลาเรีย
‎ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อครอบครัวนี้ทั้งหมด
‎และถ้าเป็นจริงคงเปลี่ยนประวัติศาสตร์ ‎ของชาวอียิปต์โบราณ
‎ขอบคุณพระอัลเลาะห์
‎ขอบคุณพระอัลเลาะห์แต่เพียงผู้เดียว
‎ความปราณีของพระองค์นั้นมีต่อผู้มีเมตตา
‎มีเมตตาต่อผู้ที่อยู่บนโลก
‎นี่คือหนึ่งในตัวอย่างที่พบหาได้ยาก
‎ที่จะพบทุกคนในภาพบนผนังของหลุมศพ
‎ถูกฝังอยู่ในปล่องของหลุมศพ
‎และชีวิตบนโลกนี้มีแต่ความสุขและความเขลา
‎เราขอบคุณพระเจ้าสำหรับเรื่องราวที่สมบูรณ์
‎เกี่ยวกับครอบครัวนี้
‎วาห์ทีพอใจในพวกเรา
‎และเราก็พอใจในวาห์ที
‎นี่คือการสื่อสาร การร่วมมือกัน
‎เราทำให้วาห์ทีเป็นที่รู้จักหลังผ่านไป 4,500 ปี
‎ถ้าวาห์ทีมาที่นี่ตอนนี้
‎เขาจะขอบคุณเราเพราะสิ่งที่เราทำให้เขา
‎แต่เราต้องขอบคุณวาห์ที ‎เพราะถ้าไม่มีวาห์ที
‎งานของเราก็ต้องถูกลืมอย่างรวดเร็ว
‎เรามีความคิดที่ผิดไป
‎นี่คือความฝันของพวกเขา ไม่ใช่ความจริง
‎เรารู้สึกว่าพวกเขาติดภาพตัวเองไว้บนผนัง
‎ไม่ พวกเขาไม่ได้มีความเชื่อแบบนั้น
‎พวกเขาไม่เหมือนเรา
‎เราแค่ถ่ายรูปของเราบนเฟซบุ๊ก ‎นี่ไม่ใช่เฟซบุ๊กของพวกเขา
‎นี่คือความฝันของพวกเขา
‎พวกเขาเชื่อในชีวิตหลังความตาย
‎มากกว่าเชื่อในชีวิตแรกของพวกเขา
‎นี่เป็นเหตุผลที่พวกเขาสร้างความฝัน ‎ของชีวิตอีกชีวิตบนผนัง
‎และนี่คือชีวิตแรกของพวกเขา
‎นี่เป็นเหตุผลที่คุณพบความผิดพลาดมากมาย ‎เกี่ยวกับประวัติศาสตร์
‎เห็นวิหารที่ยิ่งใหญ่ เห็นรูปปั้นที่ยิ่งใหญ่
‎ทำให้คุณคิดว่าทุกอย่างในประวัติศาสตร์ ‎นั้นสมบูรณ์แบบ
‎และเมื่อคุณเห็นผู้คนคุณก็พบว่า ‎พวกเขาก็เหมือนเรา
‎เหมือนเราทุกประการ
‎นี่คือเรื่องราวที่แท้จริง
‎(หนึ่งสัปดาห์ก่อนเดือนรอมฎอน)
‎หลังจากเราขุดค้นหลุมของวาห์ทีเสร็จ
‎ทั้งทีมมีความหวังมากว่าเราจะเจอบางอย่าง
‎ที่จะทำให้เรากลับมาอีกครั้งฤดูกาลต่อไป
‎แต่หัวหน้าของภารกิจนี้มาเยือน
‎และเขาบอกข่าวร้ายกับพวกเขา
‎เราต้องยุติฤดูกาลนี้ภายในสองวันเท่านั้น
‎ทุนของรัฐบาลหมดแล้ว
‎เราต้องทำงานของเราให้เสร็จ
‎ย้ายทุกอย่าง
‎เพราะอีกสองวันเราต้องออกไปแล้ว
‎ปกติในการทำงานสัปดาห์สุดท้าย
‎คุณพยายามทำให้พื้นที่ปลอดภัยและรักษาไว้
‎การีบ ช่วยเขา
‎บางครั้งคุณเจอสิ่งที่น่าแปลกใจ
‎หน้าผาดูดีมากตรงนี้
‎เพราะเมื่อคุณทำความสะอาดจุดไหนสักแห่ง
‎เอาพลั่วมา เร็วเข้า
‎บางทีคุณจะค้นพบสิ่งสำคัญ
‎กระป๋องเปล่าอยู่ไหน
‎เร็วเข้า หยิบใบที่อยู่ตรงเท้าคุณมาสิ
‎มาทางนี้ ด็อกเตอร์
‎"ทู บิ มิส..."
‎"เบ็น ทู บิ มิส"
‎ดูนี่ "ตุลาการ" "ตุลาการใหญ่"
‎นครสุสานบูบาสทีออน ผมต้องบอกว่า...
‎มันเป็นสถานที่ที่แปลกมาก
‎มันมักมอบสิ่งที่เราไม่คาดคิดเสมอ
‎และนั่นคือสิ่งวิเศษ
‎(ภายในระยะเวลาเพียงหนึ่งฤดูกาล)
‎(ทีมชาวอียิปต์ที่บูบาสทีออนค้นพบ ‎วัตถุโบราณที่มีเอกลักษณ์กว่า 3,100 ชิ้น)
‎(หากทฤษฎีของอะมิราเรื่องการตายของ ‎ครอบครัวของวาห์ทีสามารถพิสูจน์ได้)
‎(มันจะเป็นกรณีโรคมาลาเรีย ‎ที่ได้รับการบันทึกไว้ครั้งแรกในประวัติศาสตร์)
‎(นานมากกว่า 1,000 ปี)
‎(ลูกสิงโตที่ฮามาดาและการีบค้นพบ ‎ได้รับการยืนยันแล้ว)
‎(ว่าเป็นมัมมี่สิงโตตัวแรกที่ถูกค้นพบ)
‎คำบรรยายโดย อริยาพร ซัลลิแวน