Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Pierwszy raz zagrałam w tej sztuce 10 lat temu
dla 20 osób, głównie przyjaciół.
Grałam w niej podczas wyborów prezydenckich,
przesłuchań w Sądzie najwyższym, marszów i protestów.
Gdy wychodzę, zmieniam świat.
Cześć, dziewczyno.
Nie mam pojęcia, co się wydarzy.
Czym dla mnie jest konstytucja?
Dziękuję wam wszystkim, że dziś przyszliście.
Jestem Heidi. Witam.
Gdy miałam 15 lat, podróżowałam po kraju,
wygłaszając przemówienia na temat Konstytucji USA
za nagrody pieniężne.
Wymyśliła to moja mama, trenerka debatowania,
aby mi pomóc opłacić studia.
Jeździłam do dużych miast takich jak Denver, Fresno.
Wygrywałam sporo pieniędzy
i deponowałam je na później.
W ten sposób zapłaciłam za całą swoją edukację wyższą.
Dziękuję bardzo.
Trzydzieści lat temu, w uczelni publicznej, ale dziękuję.
Kilka lat temu myślałam o Konstytucji
z różnych powodów.
Pomyślałam, że byłoby ciekawie cofnąć się i zobaczyć,
co mnie, 15-latkę, tak urzekło w tym dokumencie.
Uwielbiałam go. Byłam fanatyczką.
Poprosiłam mamę, żeby mi przesłała moją przemowę.
A ona już ją wyrzuciła.
Dziwne, bo wszystko chomikuje, jak większość mam.
Gdy miałam 12 lat, ostrzygłam się tak, jak Annie Lennox,
i mama do dziś ma torebkę z włosami.
Ale wyrzuciła moje nagrodzone przemówienie.
Dlatego postanowiłam
dać nowe życie tej przemowie
i konkursowi na podstawie
swoich wspomnień o sobie, gdy miałam 15 lat.
Oto kilka rzeczy, które pamiętam.
Oprócz tego, że cały czas byłam potwornie nakręcona...
fascynowały mnie czarownice i procesy czarownic z Salem,
teatr, oto jestem, i...
Dziękuję bardzo.
I, co najważniejsze, Patrick Swayze.
Oto American Legion Hall w Wenatchee, w Waszyngtonie.
Stamtąd pochodzę, ze światowej stolicy jabłek.
To małe miasteczko, trochę konserwatywne.
To nie jest naturalistyczne przedstawienie tej hali.
Przyjaciółka Rachel pomogła mi zrekonstruować to z moich snów.
Przypomina to trochę jeden z rysunków ofiar zbrodni.
I zapomniałam o drzwiach.
Jeszcze to.
To ta książka, z której przygotowywałam się do konkursu.
Your Rugged Constitution. Jest wspaniała.
Urocze rysunki objaśniają czytelnikowi poprawki konstytucyjne.
Polecał ją Herbert Hoover.
Ostatnio zauważyłam, że ten egzemplarz opublikowano w 1956 r.,
więc nie ma w nim wszystkich poprawek,
ale to mi nie przeszkodziło wygrywać.
Rzadko przegrywałam,
bo byłam cholernie dobra w tym konkursie.
Moją największą rywalką była genialna Becky Dobbins,
która rokrocznie powtarzała,
że Konstytucja jest jak „patchworkowa kołdra”.
Ale było coś, co wychodziło jej dobrze.
Aby wygrać, trzeba było przedstawić osobistą więź między
własnym życiem a tym dokumentem. Becky robiła to świetnie.
Opowiadała niesamowite historie o swojej babci pionierce, która...
zjadała ludzi na szlaku. Ten aspekt był dla mnie
trudniejszy, gdy miałam 15 lat.
Jako nastolatka nie byłam zbyt wylewna
i nie chciałam rozmawiać o mojej babci.
Wygłaszałam te przemówienia do sal
wypełnionych przez starszych, głównie białych mężczyzn.
Cześć. Cześć!
Jest was tak wielu.
Zapamiętałam, że zawsze palili cygara,
choć to raczej niemożliwe. Chciałabym, żebyście mi pomogli,
wcielając się w mężczyzn.
Wszyscy jesteście mężczyznami, dziękuję.
Dziękuję.
Dobra, zaczynam.
Będę miała 15 lat,
ale nie zrobię niczego dziwnego, by to pokazać.
Więc oto jestem. Mam 15 lat.
-Dzień dobry. -Dzień dobry.
Witam w finale konkursu oratoryjnego Legionu Amerykańskiego,
tutaj w dziesiątej filii Legionu w Wenatchee w Waszyngtonie.
Konkurs ma na celu pogłębić upodobanie
do Konstytucji USA wśród uczniów szkół średnich,
i pomóc im opłacić studia.
Oto zasady! Konkurs składa się z dwóch części.
W części pierwszej zawodnik ma siedem minut
na wygłoszenie gotowej oracji,
która zademonstruje zrozumienie Konstytucji
i więź, która łączy jego życie
z tym wspaniałym dokumentem.
W części drugiej
uczestnicy wylosują poprawki konstytucyjne z tej puszki.
Nie będą mieli czasu na przygotowanie mowy.
Będą musieli mówić o wylosowanej poprawce z głowy.
Ta część konkursu jest trudna
i nie ułatwię dzieciakom zadania.
Pokażemy im, jakby to było,
gdy kiedyś musieli dowodzić swych racji przed Sądem Najwyższym.
Dzisiejsi zawodnicy to...
Becky Lee Dobbins z Lawrence w Kansas,
która wygłosi mowę „Konstytucja jest patchworkową kołdrą”.
A Heidi Schreck z Wenatchee w Waszyngtonie
„Rzucanie zaklęć: Tygiel Konstytucji”.
Proszę o brawa dla dzieciaków przed rozpoczęciem konkursu.
W porządku. Dosyć.
Dosyć.
Heidi Schreck.
Proszę podejść do podium.
Czas zaczyna płynąć...
-Teraz. -Konstytucja jest żywym dokumentem.
To jest w nim takie piękne.
Jest żywym, ciepłokrwistym, parującym dokumentem.
Nie jest patchworkową kołdrą.
Jest gorąca i spocona.
Jest tyglem.
Wiecie, czym jest tygiel?
To garnek, do którego wkłada się wiele składników,
i gotuje się je, aż przekształcą się w coś innego.
Czasami w coś magicznego.
Więc widzicie, nasza konstytucja przypomina kociołek czarownicy.
Oczywiście
wiecie o konstytucji o wiele więcej niż ja,
bo wszyscy walczyliście na wojnach. Dziękuję.
Dziękuję za walkę o nasz kraj
i za tyle pieniędzy na moje stypendium...
Gdy na was patrzę,
przypomina mi się, jak w dzieciństwie fantazjowałam o tym,
że napada na mnie gwałciciel lub zabójca.
Gwałciciel lub morderca płci męskiej.
Jak wy wszyscy.
W mojej fantazji
odwiodłam gwałciciela i zabójcę od zabijania mnie,
bo zdołałam mu pokazać, że jestem człowiekiem tak jak on.
Mówi: „Zamorduję cię”.
Ja na to: „Nie, pomyśl przez chwilę.
„Jestem człowiekiem tak jak ty”.
I po raz pierwszy dostrzega we mnie człowieka.
Mówi: „O mój Boże, masz rację! Jesteś człowiekiem!”.
Potem zaczyna płakać, a ja mu wybaczam.
I pojawia się tęcza.
I wspinamy się na nią razem.
Tymczasem na ulicy gromadzi się tłum moich znajomych ze szkoły.
Zazdroszczą mi, że wędruję po tęczy.
„Czemu ona jest wyjątkowa?”
„Czy nie powinna być w szkole?”
Ja na to: „Prowadzę biedaka do nieba.
„Bawcie się dobrze na WF-ie”.
Jak to się odnosi do Tygla Konstytucji?
Cóż, widzicie, tygiel to wrzący gar,
to jedna z definicji, ale może też oznaczać ciężką próbę.
Próbę cierpliwości lub wiary.
Oboje zostaliśmy takiej poddani,
gdy chcieliście mnie zabić.
I tak jak w naszej sytuacji,
konstytucję można traktować jak tygiel,
w którym wspólnie bierzemy udział w gorącej konfrontacji,
aby dowiedzieć się, w co naprawdę wierzymy.
Dlatego to taki radykalny dokument.
Dwieście dwa lata temu grupa magików zebrała się
w upalny, letni dzień w Filadelfii,
i chcieli się pozabijać. ale zamiast tego...
usiedli razem
i dokonali zbiorowego aktu wizualizacji etycznej.
Czy też, jak lubię to nazywać, „rzucili zaklęcie”.
Czy wszystko zrobili dobrze? Nie.
Nie zrobili.
Dlatego są poprawki, prawda?
Dlatego na zakończenie chcę wam powiedzieć
o najbardziej magicznej i tajemniczej z poprawek,
o dziewiątej poprawce.
Dziewiąta poprawka mówi:
„Wymienienie w konstytucji określonych praw
„nie oznacza zniesienia lub ograniczenia
„innych praw przysługujących ludowi”.
Wiecie, co to znaczy?
Tylko dlatego, że jakieś prawo nie jest wymienione w konstytucji,
nie znaczy to, że nie mamy tego prawa.
Faktem jest, że pomysłodawcy nie mogli
zapisać wszystkich praw, które mamy.
Prawo do mycia zębów. Tak, mamy je!
Ale jak długi miałby to być dokument?
Kolejny przykład. Gdy byłam małą dziewczynką,
miałam wymyśloną przyjaciółkę, Rebę McEntire.
Nie była krewną tej piosenkarki...
Tylko dlatego, że konstytucja nie wymienia
posiadania wymyślonych przyjaciół jako mojego prawa,
nie mogę zostać aresztowana za przyjaźń z Rebą McEntire.
Niesamowite, prawda? Pomyślcie o tym przez chwilę.
Nasza konstytucja nie wymienia wszystkich naszych praw,
bo ich nie zna.
Sędzia William O. Douglas, pierwszy prezes Sądu Najwyższego,
do opisania dziewiątej poprawki
użył słowa „półcień”.
Czym jest półcień?
Cóż, panowie...
Otóż ja stoję w świetle,
a wy siedzicie w ciemności,
a ta przestrzeń między nami, miejsce częściowo oświetlone,
ta cienista przestrzeń...
To półcień.
Ludzi bawiło z to określenie, ale mnie się podoba.
Pomaga lepiej zrozumieć konstytucję,
a może i nasze życie.
Gdyż jesteśmy uwięzieni
między tym, co widać, a tym, co niewidoczne.
Jesteśmy uwięzieni w półcieniu.
2 MINUTY
W dzieciństwie myślałam, że jestem dzieckiem wróżek.
Wciąż myślę, że to możliwe,
ale będę zachowywała się jak człowiek,
dopóki nie przyjdzie po mnie prawdziwa rodzina.
Siedząc nad brzegiem jeziora Spirit w cieniu góry St. Helens,
będę czekać na prawdziwą rodzinę, wróżki wodne,
które mnie chwycą za nogi i wciągną pod wodę.
I zanurkujemy tak głęboko, jak to możliwe.
I gdy już będę pewna, że się utopię,
wypłyniemy w innym jeziorze, na drugim końcu świata.
A kiedy stanę na brzegu tej nowej krainy,
wreszcie zrozumiem, kim naprawdę jestem.
Dlatego tak bardzo kocham dziewiątą poprawkę.
Ponieważ potwierdza, że kiedyś możemy się stać
kimś innym niż obecnie.
Zostawia to trochę miejsca dla naszego przyszłego ja.
10 SEKUND
Obyśmy tylko nie utonęli, zastanawiając się, kim jesteśmy!
Serdecznie dziękuję.
Dziękuję.
Bez oklasków, proszę!
Czas na improwizowaną część naszego konkursu.
Panno Schreck, proszę wybrać poprawkę konstytucyjną.
Uwielbiałam tę część konkursu.
Adrenalina, przypominanie sobie faktów dotyczących poprawki.
Tata mnie uczył do tej części i było to miłe, bo miałam 15 lat.
Przeżywaliśmy trudne chwile.
Rozmowa o konstytucji powalała nam udawać,
że ja nie staję się kobietą.
Czternasta poprawka, ustęp 1.
Czternasta poprawka jest ważna.
Zawiera cztery ustępy, które wpłynęły na życie
każdego na tej sali. A ponieważ
poprawka ta jest sporym problemem,
uczestnik będzie mówił tylko o jej pierwszym ustępie.
-Gotowa? -Czternasta poprawka, ustęp 1.
„Każdy, kto urodził się lub naturalizował w USA,
„i podlega ich zwierzchnictwu, jest obywatelem USA
„i tego stanu, w którym zamieszkuje.
„Żaden stan nie może wydawać ani stosować ustaw, które by ograniczały prawa
„i wolności obywateli Stanów Zjednoczonych.
„Nie może też żaden stan pozbawić kogoś życia, wolności
„lub mienia bez prawidłowego wymiaru sprawiedliwości,
„ani odmówić komukolwiek na swoim obszarze
-„równej ochrony prawa”. -Brawo.
Będzie miała minutę na podsumowanie
i dwie minuty na omówienie każdej z czterech klauzul
pierwszego ustępu 14. poprawki.
Należy jak najbardziej odnieść to do siebie.
Powiedz, jak ta poprawka wpłynęła na twoje życie.
Czas start.
Czternasta poprawka jest jak olbrzymie, doładowane pole sił
chroniące wszystkie prawa człowieka.
Jak wiecie, poprzednia 13. poprawka zniosła niewolnictwo, zamykając
najbardziej haniebny rozdział w naszej historii.
Lincoln wiedział, że zniesienie niewolnictwa nie wystarczy,
więc John Bingham pomógł mu napisać 14. i 15. poprawkę.
Poprawki Rekonstrukcyjne.
Uznawały one świeżo uwolnionych za obywateli,
przyznawały im taką samą ochronę prawną oraz prawo do głosowania.
Ta 14. poprawka była przełomowa dla Ruchu Praw Obywatelskich.
Pozwoliła znieść segregację w szkołach, autobusach i szpitalach.
Jednak trwało to ponad sto lat i, bądźmy szczerzy,
ktoś musiał aktywować pole sił.
Zrobili to liderzy Ruchu Praw Obywatelskich,
tacy jak Dorothy Height, Bayard Rustin, Martin Luther King Jr.,
aby pobudzić wielką moc 14. poprawki.
Chcę zauważyć, że 14. poprawka dała równe prawa tylko mężczyznom.
Czarne i wszystkie pozostałe kobiety ich nie otrzymały.
W ogóle nie tknięto kwestii praw rdzennych Amerykanów.
Jeśli o to chodzi, i Lincoln był uwięziony w półcieniu.
Pierwszy raz słowo „mężczyzna”
zostało wyraźnie zapisane w konstytucji.
O ile wcześniej było miejsce na interpretację,
czy kobiety mogą głosować, czy nie, teraz zapisano, że nie mogą.
Lincoln kazał nam jeszcze poczekać na prawo głosowania.
Zaledwie 54 lata.
O głosowaniu mowa w ustępie 2. Trzymajmy się ustępu 1.
Racja, przepraszam. Cudowne.
Mój tata mówi, że to tak zwane pole karne demokracji.
Czasem trzeba czekać na różne rzeczy.
Czasem lepiej naprawić jedną złą rzecz,
niż brać się za dwie i zawieść.
Klauzula 1: „Każdy, kto urodził się lub naturalizował w USA
„i podlega ich zwierzchnictwu, jest obywatelem USA”.
Czas start.
Klauzula pierwsza anulowała najohydniejszą decyzję Sądu Najwyższego w dziejach:
Dred Scott kontra Sandford.
Dred Scott był niewolnikiem, który wystąpił o uwolnienie w 1857 r.
po tym, jak żył z żoną i córkami w Illinois jako wolny człowiek.
Sąd Najwyższy nie tylko orzekł,
że Dred Scott musi wrócić do stanu niewolniczego,
ale postanowił też stosunkiem głosów 7:2,
że żaden Afroamerykanin nie może nigdy stać się obywatelem USA.
Czterech członków tego sądu było właścicielami niewolników.
Choć Dred Scott przegrał, jego odwaga
wznieciła tendencje abolicyjne,
sprawiając, że Lincoln podpisał Proklamacje Emancypacji
i prawnie zabezpieczył w 14. poprawce
prawo każdego człowieka urodzonego w USA
do bycia obywatelem USA, z wyjątkiem Indian.
Bolączką tej klauzuli jest to,
że nie mówi, jak imigrant może stać się obywatelem.
Pozostawia to prawodawcom
decyzję, kto jest złym, a kto dobrym imigrantem.
Na przykład w 1882 r. nasz rząd zdecydował,
że imigranci z Chin są niebezpieczni i kradną posady.
Przyjęto ustawę o ich wykluczeniu,
więc imigrowanie z Chin było nielegalne aż do 1943 r.
30 SEKUND
Niezwykle osobista uwaga:
moją praprababcię Theresę uznano za dobrą imigrantkę.
Przybyła do stanu Waszyngton z Gengenbach w Niemczech w 1879 r.,
bo mój prapradziadek zamówił ją z katalogu.
Uznano ją za dobrą imigrantkę dlatego,
że stosunek mężczyzn do kobiet w stanie Waszyngton
wynosił wtedy 9:1.
10 SEKUND
Nie wiem, czy chciała przybyć do USA,
ale zmarła w wieku 36 lat w zakładzie psychiatrycznym,
więc nie zdołała zostać obywatelką.
-Dziękuję. -Klauzula 2.
„Żaden stan nie może wydawać ani stosować ustaw, które by ograniczały
„prawa i wolności obywateli USA”.
Czas start.
Klauzula 2 zapewnia wam, Amerykanom,
prawo do podróżowania między stanami,
kupowania nieruchomości w każdym stanie
i dążenia do szczęścia w każdym stanie.
Oto fascynująca historia o podróżach międzystanowych.
Niedobór kobiet w czasach mojej praprababci
uchodził za tak duży problem w stanie Waszyngton,
że w 1865 r. niejaki Asa Mercer
obmyślił plan dostarczenia 500 kobiet do Seattle.
Wrócił do Lowell w Massachusetts
i powiedział kobietom,
które pracowały w fabrykach od siódmego roku życia,
że Seattle to raj dla pań.
Miejsce, gdzie mogą wieść wolne i niezależne życie,
pracując jako nauczycielki, pisarki i kapeluszniczki.
Wrócił do Seattle i powiedział tamtejszym mężczyznom,
że za 300 dolarów od osoby znajdzie każdemu żonę.
Pieniądze od mężczyzn nie wystarczyły jednak na statek.
Mercer napisał do Lincolna.
Poprosił o stary okręt wojskowy, by przewieźć kobiety.
Lincoln nie odpisał. Był 1865 rok, był zajęty.
Więc Mercer wsiadł do pociągu
i pojechał do Waszyngtonu, by porozmawiać z Lincolnem.
Tam odkrył, że stolica jest cała w czerni,
bo Lincolna właśnie zamordowano.
Pewnie myślicie, że to powstrzymało Mercera, ale nie.
Udał się do Ulyssesa S. Granta
i powiedział, że rozmawiał z Lincolnem...
jakiś czas temu...
i że Lincoln mu obiecał statek dla kobiet.
Tak, był smutny z powodu Lincolna, ale statek!
Grant odparł: „Weź go”.
Po kilku dniach podróży
załoga okrętu zaczęła plotkować na pokładzie,
że Seattle nie jest rajem dla pań.
Że tamtejsi mężczyźni to drwale i pijacy, biją swoje żony.
Gdy dotarli do Chile, 15 kobiet zażądało zejścia na ląd.
Mercer odparł, że mogą wysiąść. Rano.
W nocy podniósł kotwicę i po prostu je porwał.
10 SEKUND
Moją praprababcię Theresę nabyto za 75 dolarów,
gdy mój prapradziadek zamówił ją z Matrimonial Times.
-Chwila. -Klauzula 3.
Odkąd to robię,
myślę o mojej praprababci Theresie.
Zmarła na melancholię. To była oficjalna diagnoza.
„Melancholia. Lat 36. Zachodni Szpital Psychiatryczny”.
Dorastałam, wierząc, że wszystkie kobiety w rodzinie
od strony mamy dziedziczą depresję na tle chemicznym
po Theresie z jej melancholią.
Wszystkie przyjmujemy na to różne leki.
Działają!
I wszystkie płaczemy w podobny sposób.
To bardzo głośny, melodramatyczny płacz,
który nazywam „lamentem z greckiej tragedii”.
Bez względu na to, co się z tobą dzieje, wyjesz i zawodzisz,
jakbyś właśnie zabiła własne dzieci, bo mąż cię zdradził.
Brzmi to tak...
Straciłam tak wielu chłopaków.
Jeden z moich chłopaków...
ten, który został, którego poślubiłam,
wyjaśnił mi, że ten płacz wydawał się bardzo agresywny.
Czuł, jakbym płakała prosto w niego.
W każdym razie, odkąd to robię, zastanawiałam się nad diagnozą.
Nie ma danych o codziennym życiu Theresy,
ale chyba było jej trudno,
podobnie jak innym kobietom.
To nagłówki, które znalazłam w Cowlitz County Newspaper.
W gazecie z jej miasta.
To nagłówki z jednego tygodnia.
„Mężczyzna z Napavine strzelił żonie w plecy”.
„Mąż podeptał twarz żony kolczastymi butami drwalskimi”.
„Zazdrosny mąż przywiązał kobietę do łóżka na trzy dni”.
I ten: „B. Phelps wpadła do mieszkania córki
„i zobaczyła, jak zięć strzela do jej uciekającego dziecka”.
„»Wynoś się stąd«, powiedział. »Wszystko tu należy do mnie«”.
Klauzula 3. „Nie może też żaden stan pozbawić kogoś życia,
„wolności lub mienia bez prawidłowego wymiaru sprawiedliwości”.
Czas start.
Klauzula 3...
jest jedną z najcudowniejszych w całej naszej konstytucji.
Ukradliśmy ją z Wielkiej Karty Swobód.
Dzięki niej rząd nie może cię zamknąć,
wziąć twoich rzeczy lub zabić cię bez dobrego powodu.
Jest to również istotą orzeczenia Sądu Najwyższego z 1973 r.
Roe kontra Wade, w sprawie, w której chodzi o półcienie.
Z pomocą pięknej metafory o półcieniach
sędziego Williama O. Douglasa,
sędzia Harry Blackmun użył 9. poprawki,
by rzucić światło na inne,
i znalazł w cieniach Konstytucji prawo do prywatności. Stwierdził,
że daje ono kobiecie prawo do decydowania,
co robić z własnym ciałem.
W zasadzie uznał, że lekarz i pacjentka mają prawo do prywatności,
aby on mógł zdecydować, co zrobić z jej ciałem.
To była szczególna chwila dla 9. i 14. poprawki.
Zeszły się jak za sprawą
mocy, które mogły aktywować Wonder Twins,
aby ochronić prawo kobiety do wyboru.
Tak, w zależności od waszych poglądów, panowie,
możecie uznać to za bezbożny sojusz.
Czuję obowiązek podzielenia się swoją opinią,
nawet jeśli naraża to moje stypendium.
Popieram prawo kobiety do wyboru.
-Dziękuję panu. -W porządku.
Chcę też powiedzieć,
że sama nie dokonałabym takiego wyboru.
Naprawdę to powiedziałam w trakcie konkursu.
A sześć lat później zaszłam w ciążę, więc było to zagmatwane.
Nie wiedziałam, co robić. Miałam 21 lat.
Właśnie skończyłam studia.
Wróciłam do Wenatchee, do piwnicy rodziców.
Pomagałam tacie malować domy latem,
bo oszczędzałam, żeby się przenieść na Syberię,
aby uczyć angielskiego za milion rubli miesięcznie.
Postanowiłam zrobić test ciążowy.
Spóźniał mi się okres, modliłam się.
To była histeryczna ciąża, jak te z oper mydlanych.
Nie poszłam do Planned Parenthood. Pracowała tam koleżanka mamy.
Ani do apteki, bo ktoś
mógłby mnie zobaczyć i powiedzieć rodzicom.
Zajrzałam więc do książki telefonicznej.
Znalazłam: „Darmowe testy ciążowe. Szybko. Poufnie”. Pędzę dalej.
W centrum znalazłam nieoznaczony budynek,
wkradłam się tylnymi drzwiami i zobaczyłam,
że ściany są pokryte zdjęciami płodów.
Był też wielki plakat: „Adopcja to piękny wybór”.
I znak ze słowami: „Prawo do życia”.
Spanikowałam. Chciałam wybiec tylnymi drzwiami,
ale, jeśli się jeszcze nie zorientowaliście,
wychowano mnie na psychicznie uprzejmą dziewczynkę.
Gdy Marcy, recepcjonistka, powiedziała: „Cieszymy się, że tu jesteś,”
uśmiechnęłam się i powiedziałam: „Ja też”.
A potem obie zaczęłyśmy...
Prześcigać się w uprzejmościach.
Wzięła mnie za rękę, spytała: „Jeśli jesteś w ciąży,
„to będzie dobra czy zła wiadomość?” I zaczęłam głośno płakać,
ale ponieważ nie chciałam zawieść Marcy,
powiedziałam: „Dobra! Naprawdę dobra wiadomość!”.
A ona na to „Ojej”, choć wiedziała, że kłamię.
A potem mnie przytuliła.
Przytuliła mnie, a ja szlochałam jej w ramię i...
A ona tak ładnie pachniała.
Pachniała jak moja babcia Betty, jak...
Jak perfumy White Shoulders, które zbyt długo stały na słońcu.
Jak pamiętacie, moje miasto jest konserwatywne.
To była strefa wolna od aborcji.
Trzeba było jechać trzy godziny na zachód do Seattle,
5 godzin na wschód do Spokane, by zrobić aborcję.
Postanowiłam jechać 8 godzin na południe, do Eugene w Oregonie.
Była tam klinika o nazwie
„Feministyczny kolektyw zdrowotny” prowadzona przez lesbijki,
najbezpieczniejsze miejsce na świecie do przeprowadzania aborcji.
I tego właśnie chciałam. Chciałam aborcji.
Wiedziałam, że to moje prawo. Że to legalne.
Że było legalne przez większość historii tego kraju.
Poszłam na studia i wiedziałam,
że aborcję zdelegalizowano dopiero pod koniec XIX w.,
gdy rząd zaczął siłą sterylizować niebiałe kobiety
i Indianki, i wiedziałam,
że kiedy aborcja stała się nielegalna,
nie stała się czymś rzadkim, tylko śmiertelnym.
Wiedziałam, że Gloria Steinem miała aborcję,
i Billie Jean King i Susan Sontag.
Wiedziałam, że Penny z Dirty Dancing miała aborcję.
I wiedziałam, że gdy Jennifer Grey poprosiła ojca, Jerry'ego Orbacha,
aby ocalił życie Penny po tym, jak omal jej nie zabiła aborcja,
wymagała od ojca wiele. To były lata sześćdziesiąte.
Jerry'ego mogli zamknąć za przyczynienie się do aborcji.
Wiedziałam, że właśnie dlatego mamy rozumieć,
że Jerry był dobrym człowiekiem,
a miłość Jennifer Grey i Patricka Swayze była prawdziwa.
Myślałam o tym wszystkim, gdy Marcy i ja się przytulałyśmy.
Nie powiedziałam jej o tym. Ani słowa.
Dała mi test ciążowy z pozytywnym wynikiem.
Powiedziałam: „Dziękuję”.
I udałam się do drzwi. Poszła za mną.
Dała mi broszurę, która wyjaśniała, że po aborcji
miałabym myśli samobójcze, stałabym się bezpłodna
i poszłabym do piekła.
Schowała metkę mojej sukni i powiedziała:
„Nie mogę się powstrzymać. Zawsze jestem matką”.
Nie powiedziałam też...
swojej mamie, co naprawdę zrobiłam.
Nie wiem dlaczego. Nie powiedziałem jej o ciąży.
Dziwne, bo mama jest feministką, popiera prawo do wyboru.
Brała udział w Marszu Równych Praw i płakała, gdy projekt nie przeszedł.
Miała nawet jedną z tych trup teatralnych białych feministek,
która wystawiała kukiełkową wersję Żółtej tapety.
Z jakiegoś powodu nie powiedziałam jej.
Nie mówiłam nikomu, przez 25 lat, aż zaczęłam wystawiać tę sztukę.
Na sztukę przyszły znajome, które opowiedziały o swoich aborcjach.
A ich matki opowiedziały o swoich, które były
o wiele bardziej wstrząsające.
Właściwie to komuś powiedziałam. Temu facetowi.
Powiedziałam Jeanowi.
Jean był taki rycerski.
Powiedział, że zapłaci... połowę.
Zaproponował nawet przejażdżkę autostradą 101
i kempingi na plażach, coś na kształt wakacji.
Tak, pan. Dziękuję.
Tak się czułam.
Nie muszę o tym mówić,
ale brałam antykoncepcję, kiedy zaszłam w ciążę.
Brałam tabletki od 15. roku życia.
Wkradłyśmy się z Renee do Planned Parenthood,
zanim przyjęli koleżankę mamy. Nie uprawiałyśmy jeszcze seksu,
ale chciałyśmy brać pigułki na wszelki wypadek.
Na wypadek, gdybyśmy były w jacuzzi,
a sperma podpłynęłaby i nas zaatakowała...
Albo na wypadek prawdziwego ataku.
Pamiętam, że był taki miły dzień.
Poszłyśmy do McDonalda i wzięłyśmy nasze pierwsze pigułki
z koktajlami czekoladowymi. Od razu poczułam, że moja działa.
Poczułam się bardzo kobieco, jakby coś we mnie ożyło.
Nie wiedziałam wtedy,
że w USA antykoncepcja była legalna
dla wszystkich kobiet zaledwie od 15 lat.
Miałam 15 lat! Myślałam, że była legalna od zarania dziejów!
Ale nie. W 1965 r. niesamowitą kobietę Estelle Griswold
aresztowano za rozdawanie antykoncepcji biednym kobietom w jej ośrodku
planowania rodziny w Connecticut. Groził jej rok więzienia.
Wniosła sprawę do Sądu Najwyższego
i to wtedy William O. Douglas
użył swojej pięknej metafory o półcieniach.
Powiedział: „Nasza konstytucja bez wątpienia gwarantuje
„prawo do prywatności,
„i kobieta ma prawo używać spirali domacicznej,
„o ile jest mężatką i o ile jej mąż się na to zgadza!”.
Dla Williama O. Douglasa była to straszna chwila.
Naprawdę się dla nas narażał!
Bo prawda jest taka,
że nikt nie rozumie 9. poprawki.
Nikt oprócz mnie, piętnastolatki.
Sędzia Scalia wyznał, że nie uczył się tego w szkole prawniczej.
Nie mógłby nam objaśnić znaczenia 9. poprawki, choćby
zależało od tego jego życie.
Ale jego nie zależało!
Sięgnęli po poprawkę, której nikt nie używa i nie rozumie,
bo inaczej by nie uporali się z kobiecym ciałem.
Gdyż ten dokument od początku nie uwzględniał naszych ciał!
„Nie wiemy, co zrobić z tego rodzaju ciałem”.
Tak postrzegam założycieli. Dzięki.
Wykopali tę poprawkę, której nikt nie używa,
żeby zalegalizować antykoncepcję.
Dowiedziałam się, że William O. Douglas, który był
moim bohaterem, gdy miałam 15 lat...
Sędzia William O. Douglas miał 67 lat
i miał romans z 22-letnią studentką!
I okazuje się, że również trzech innych sędziów
być może uprawiało seks z młodymi kobietami.
Więc pomyślałam,
że musieli zainicjować kontrolę urodzeń!
Chętnie wam puszczę fragment argumentacji Sądu Najwyższego,
bo jest ostry. To fascynujące.
Jest 1965 rok. W tym sądzie
nie będzie kobiety do 1981 r., gdy pojawi się Sandra Day O'Connor.
I oto o losach antykoncepcji decyduje dziewięciu mężczyzn,
z czego czterech zdradzało swoje żony.
Powiedział nam pan, że w Connecticut
sprzedaż tych artykułów nie jest karana,
gdyż są sprzedawane, aby zapobiegać chorobom.
Czy to dotyczy wszystkich omawianych tu środków?
Każde z nich ma potencjalną podwójną możliwość działania
w charakterze antykoncepcyjnym i jako środek zapobiegania chorobom?
To prawda w odniesieniu jedynie do niektórych,
ale niektóre uchodzą za „środki higieny kobiecej”,
a inne...
Nie wiem, ale...
Wszystkie są sprzedawane w aptekach w Connecticut,
według jednej czy drugiej teorii.
Czy w aktach sprawy jest coś, co by wskazywało na...
zmniejszenie współczynnika urodzeń w Connecticut
względem stanów, gdzie nie obowiązuje takie prawo?
Cztery godziny czegoś takiego.
Antykoncepcję dla samotnych kobiet zalegalizowano w Stanach w 1972 r.
Ja się poczęłam w łonie matki rok wcześniej.
Właśnie o tym myślałam, kiedy mama wiozła mnie do Seattle,
do Jeana, abyśmy dokonali aborcji.
I o tym, że była w moim wieku, kiedy mnie urodziła,
że chciała zostać aktorką, pisarką, osiąść w Nowym Jorku,
co i ja chcę zrobić, ale nie wiem, czy zdołam.
I gdy tylko o tym pomyślałam,
ogarnęły mnie potworne mdłości.
Zjechała na pobocze, otworzyłam drzwi,
porzygałam się, a gdy wsiadłam z powrotem,
czułam, że ona wie.
I czekałam, aż mi powie, że wszystko jest w porządku,
że to moje ciało, i tak jak mnie uczyła, to moja decyzja.
Ale gdy spojrzałam na mamę, miała dzikie spojrzenie w oczach,
a później zaczęła łapać powietrze.
To był w zasadzie jakiś napad paniki.
I nagle wrzasnęła: „Lepiej, żebyś nie była w ciąży!”.
Odkrzyknęłam: „Nie jestem w ciąży!”
Klauzula 4.
„Nie może też żaden stan odmówić komukolwiek na swoim obszarze
„równej ochrony prawa”.
Klauzula 4. jest jeszcze cudowniejsza niż 3.
Mówi o równej ochronie prawa.
Zabrania dyskryminowania nas z powodu rasy, płci,
religii, statusu imigracyjnego.
Mowa tu o „kimkolwiek”. Nie o „obywatelu”.
Choćbyś był imigrantem bez dokumentów,
przysługuje ci pełna ochrona prawna, która wynika z klauzuli 3.
Nie można cię zamknąć bez procesu.
Nie można cię pozbawić niczego ani nikogo.
Długo przemawiam na temat tej klauzuli. Od ponad dziesięciu lat.
I z każdym dniem mówienie o niej staje się trudniejsze.
Choć, szczerze mówiąc, i dziesięć lat temu nie było to łatwe.
Poza tym łączy mnie...
osobista więź z klauzulą o równej ochronie prawa.
Nie wspominałam o tym, gdy miałam 15 lat.
Nikomu nie powiedziałam.
Gdy docieram do tej części...
Odczuwam pragnienie,
żeby powstrzymać moje 15-letnie ja przed mówieniem o tym.
Właściwie wiecie, co zrobię?
Opowiem o równej ochronie prawa jako osoba dorosła.
Będę...
Odtąd cały czas będę sobą.
Będę dorosłą kobietą,
która dobiega pięćdziesiątki.
Cześć.
Poza tym twarz mnie napiernicza od uśmiechania się tak.
Przykro mi, ale już nie wiem, co pan tutaj robi.
Ta klauzula jest naprawdę cudowna.
Dzięki niej uczyniono w tym kraju wiele dobrego.
Klauzuli o równej ochronie prawa użyto...
Była motorem Ruchu Praw Obywatelskich.
Wiele dekad po tym konkursie
wraz z klauzulą o prawie do wymiaru sprawiedliwości
umożliwi małżeństwa jednopłciowe.
Zapewniła przyznanie rozmaitych praw kobietom pracującym,
w tym równego wynagrodzenia
i niepodlegania molestowaniu seksualnemu.
Przed tym konkursem w 1983 r. prawnicy próbowali użyć tej klauzuli,
aby rozwiązać problem fizycznej i seksualnej przemocy wobec kobiet,
w myśl tego, że nie można mówić o równości w USA,
jeśli podlega się przemocy o skali epidemicznej.
Jak być może już wiecie,
w USA codziennie cztery kobiety giną z rąk partnera płci męskiej.
Gdy zaczęłam występować rok temu, to były trzy kobiety. Wskaźnik wzrósł.
30% amerykańskich kobiet
doświadcza w życiu napastowania seksualnego.
Jedna na pięć...
Przepraszam, tak.
Jedna na trzy amerykańskie kobiety
doświadcza w życiu napastowania seksualnego.
Jedna na pięć Amerykanek doświadcza w życiu gwałtu.
Ostatnio opublikowano badania, według których USA są jednym
z dziesięciu państw najbardziej niebezpiecznych dla kobiet.
Przemoc fizyczna, seksualna, stręczycielstwo,
brak dostępu do służby zdrowia i opieki okołoporodowej,
śmierć przy porodzie,
zwłaszcza w przypadku czarnych kobiet,
przemoc z użyciem broni.
A z autopsji:
10 milionów Amerykanek doświadcza przemocy w domach.
Moja mama mieszkała w takim domu.
Podobnie babcia Betty.
I zapewne praprababcia Theresa,
choć nie mam na to dowodów,
z wyjątkiem tego, że zmarła na melancholię w wieku 36 lat.
Podasz mi dane babci Betty?
Chcę wam trochę opowiedzieć
o babci Betty i klauzuli o równej ochronie.
Znam te historie dobrze, ale wolę je czytać.
Babcia Betty poślubiła dziadka, gdy miała 19 lat.
Rodzina mówiła o dziadku „dobry człowiek”,
co znaczyło, że nie bił żony i dzieci.
Miał 195 cm wzrostu, był drwalem
i sam zbudował dom z jedną sypialnią, w którym mieszkali.
Legenda głosi, że gdy ściął drzewa na dom,
przyciągnął później drewno
od podnóża góry St. Helens na plecach jak koń.
Nigdy nie rozumiałam tej części opowieści,
bo miał ciężarówkę.
Gdy Betty i jej dobry mąż poczęli moją mamę,
dziadkowie mieli już dwoje dzieci.
Betty była podenerwowana.
Chciała jechać na jarmark w Cowlitz.
Dziadek wziął dodatkową zmianę, żeby zarobić na bilety.
Wspólnie z partnerem Rayem ścięli 45-metrowe drzewo iglaste.
Źle ocenili trajektorię i drzewo spadło na dziadka, zabijając go.
Moja mama urodziła się, gdy babcia była w żałobie.
Owdowiała babcia Betty utrzymywała trójkę dzieci,
pracując jako kelnerka w restauracji.
Często przychodził tam niejaki Dick.
Dick był fryzjerem, bardzo przystojnym.
Babcia uwielbiała przystojnych mężczyzn. Tak jak ja.
Babcia Betty dość szybko wyszła za Dicka.
Dość szybko zaczął ją bić.
Bił jej dzieci.
Mieli jeszcze trójkę dzieci. Też je bił.
Gdy siostra mojej mamy skończyła 16 lat, mąż babci ją zgwałcił.
Ciotka zaszła w ciążę. Wyjechała, żeby urodzić dziecko.
Zgwałcił ją ponownie. Znowu wyjechała.
Wróciła do domu po urodzeniu drugiego dziecka
i ukończyła liceum jako prymuska.
Powiem tylko, że wszystkie dzieci wyrosły na szczęśliwych ludzi.
Jakimś cudem.
Wszystkie mają rodziny, które kochają,
i pracę, którą, jak większość z nas, raczej lubią.
Nikt z nich nie powielał krzywd, których sami doznali.
Niedobrze tak przeskakiwać na koniec historii,
ale nie chcę, żebyście martwili się o nich do końca sztuki.
Wszystko z nimi dobrze, jak z wieloma ludźmi,
którzy mają za sobą podobne przejścia.
Byłam wkurzona na mamę, kiedy opowiedziała mi tę historię.
Miałam 15 lat i wściekłam się na nią, ponieważ byłam
absolutnie heteroseksualną 15-letnią dziewczynką.
Ciągle chciałam się całować z chłopakami!
Nie chciałam myśleć, że mogą być gwałtowni albo kogoś zgwałcić.
Mogą być niestabilni. Uwielbiałam takich.
Zdołowanych jak instruktor tańca w kurorcie w Catskills.
Ale pamiętam, o co spytałam mamę:
„Dlaczego babcia Betty nie uciekła z wami wszystkimi?”.
Mama nie potrafiła mi odpowiedzieć.
Zamknęła się w swoim pokoju i nie chciała wyjść,
ale tata wziął mnie na stronę i wyjaśnił...
że babcia Betty nie mogła uciec, bo była chora.
Bo miała ZMK: „Zespół maltretowanej kobiety”.
Nie mogłam tego zrozumieć.
„Jak się tym można zarazić?”
Każda osoba, która poznałaby babcię,
uznałaby taki jej opis za absurdalny.
Miała prawie 180 cm wzrostu.
Gigantyczne mięśnie, dzikie czarne włosy, piękne!
Pracowała nie tylko jako kelnerka, ale spławiała też drewno.
Stawała na kłodach na rzece o rwącym nurcie,
brała długi kij
i przez cały dzień spławiała drewno po rzece, aż...
Właściwie to nie wiem, co się dzieje z drewnem.
To moja ulubiona czynność w tym przedstawieniu.
A on mnie nie powstrzyma, bo nic dla niego nie napisałam.
Flisactwo nie było wymarzoną pracą babci.
Od najmłodszych lat chciała być malarką.
Uczyła się malować, kopiując Picassa, który był jej ulubieńcem.
Jej domek z jedną sypialnią był pełen
tandetnych reprodukcji Picassa.
Gdy byłam małą dziewczynką, myślałam, że to jej obrazy.
Byłam w liceum, gdy odkryłam, że to Picasso, nie babcia Betty,
wymyślił Płaczącą kobietę.
Ilekroć mówię o tym,
kim kobiety z mojej rodziny chciały być...
W moim ciele dzieją się szalone rzeczy.
Od roku bolą mnie plecy.
Mam zaciśnięte gardło
i nie mogę nic z siebie wydusić, i...
Mam w domu obraz babci.
I myślę, że mogła być dobrą malarką,
ale nigdy nie namalowała niczego swojego.
To zabawne, ale odwiedziłam z Jeanem babcię Betty,
gdy jechałam zrobić aborcję.
Chciałam jej powiedzieć, co robię.
Myślałam, że może ucieszy się z tego powodu.
Moja prababcia Bricken miała 16 dzieci,
a babcia Betty sześcioro dzieci i brutalnego męża.
Myślałam, że może się ucieszy,
że zrobię ze swoim życiem coś innego.
Ale po reakcji mamy, po prostu...
Prawie jej powiedziałam.
Zrobiła na śniadanie pyszne ciastka.
Usiadłam i prawie powiedziałam:
„Babciu, jestem w ciąży”.
Zamiast tego stwierdziłam:
„Babciu, tęsknię za George'em!”.
Nie mam pojęcia dlaczego.
George był skarpetą w kształcie małpki, którą dla mnie uszyła,
gdy miałam trzy lata. Kochałam ją i moja miłość ją zabiła.
Brakowało mu oka, ogona.
W końcu zrobiłam mu trumnę z pudełka po butach.
Pamiętam, jak powiedziałam babci,
że chciałabym zabrać George'a skarpetę na Syberię.
A babcia tylko chrząknęła, bo nie była sentymentalna, ale...
W następne Boże Narodzenie uszyła mi nową skarpetę-małpkę
i wysłała mi ją do Rosji.
Tę nową skarpetę-małpkę nazwałam „George II”.
A gdy skończyłam 40 lat,
uznałam, że George II jest samotny i potrzebuje przyjaciela.
Więc kupiłam czerwono-białą małpkę w paski,
którą nazwałam przyjacielem George'a II.
I po dziś dzień...
Jestem mężatką.
Do dziś przyjaciel George'a II jest najważniejszą osobą w moim życiu.
Pewnie się głowicie, jak to się ma do klauzuli o równej ochronie praw.
Pomimo tych odczuć i tego, co niektórzy myślą,
ta sztuka jest starannie skonstruowana.
Nie moja wina, że konstrukcji nie widać.
W 2005 r. na 14. poprawkę
powołano się w sprawie Castle Rock kontra Gonzales.
Jessica Gonzales uzyskała zakaz zbliżania się
dla swojego brutalnego męża.
Miesiąc później porwał ich trzy córki.
Przerażona Jessica siedem razy dzwoniła na policję
i dwa razy osobiście udała się na posterunek,
żeby pokazać zakaz zbliżania się i błagać ich, by szukali jej córek.
Policjanci nie tylko jej nie pomogli,
ale i zażądali, aby przestała ich kłopotać.
Rano pan Gonzales legalnie kupił broń półautomatyczną,
gdy ich córki czekały w samochodzie, a potem je zabił.
Jessica Gonzales,
która teraz ma na nazwisko Lenahan,
bardzo odważnie pozwała policję z Castle Rock za to,
że ta nie przybyła, aby ochronić ją i jej dzieci.
W stanie Kolorado uchwalono wcześniej ustawę,
która wymaga od policji aresztowania osoby naruszającej zakaz zbliżania się.
Jessica ich pozwała i wygrała.
Miasto wniosło apelację,
skierowało sprawę do samego Sądu Najwyższego
i ten sąd, pod przewodnictwem Antonina Scalii,
oddalił jej sprawę, przekreślił prawo stanu Kolorado
i ustawę o przemocy wobec kobiet,
orzekając, że konstytucja nie obliguje policji
do ochrony Jessiki Lenahan i jej córek.
Słuchałam tej sprawy wiele razy.
I słuchając sędziów, zauważyłam...
że poświęcają niewiele czasu na mówienie
o Jessice Lenahan jako istocie ludzkiej.
Nie mówią o jej córkach.
Rebecca miała dziesięć lat. Katheryn miała osiem lat.
Leslie miała siedem lat.
Zamiast tego bardzo długo kłócili się o słowo „powinna”.
Jak w zdaniu „Policja powinna egzekwować zakaz zbliżania się”.
I choć jestem laikiem, rozumiem,
że w prawie precyzyjny język to podstawa,
ale umiem zrównoważyć te dwie rzeczy...
W pewnej chwili sędziowie Scalia i Breyer spierają się o to,
czy ten drugi rozumie znaczenie słowa „powinna”.
Terri...
Chwila, myślałem, że ustaliliśmy już, czy w prawie stanowym
słowo „powinna” znaczy „powinna”.
Myśli pan, że to kwestia prawa stanowego?
Jeśli znaczy „powinna”,
zachodzi stosunek materialny w myśl Konstytucji Federalnej?
-Nie, Wysoki Sądzie. -Załóżmy, że „powinna” znaczy „powinna”.
Dobrze.
Ale możemy mieć ustawę,
która mówi, że straż pożarna powinna gasić pożary.
Policja powinna reagować na przestępstwa.
Armia powinna reagować na ataki.
Nawet samo słowo „powinna” nie znaczy wcale...
Scalia ostatecznie orzekł, że „powinna” nie znaczy „musi”,
co mnie wprawia w zakłopotanie,
gdyż Scalia był żarliwym katolikiem.
Niektórzy konstytucjonaliści nazwali to orzeczenie
śmiercią 14. poprawki dla kobiet.
W zasadzie wyklucza możliwość odwoływania się do rządu federalnego
i konstytucji o uzyskanie ochrony przed przemocą fizyczną i seksualną.
To druzgoczące głównie dla niebiałych kobiet,
dla transkobiet, dla niebinarnych i binarnych osób trans,
dla kobiet niepełnosprawnych, rdzennych,
które doświadczają najwięcej przemocy. To straszne.
Giną imigrantki i ich dzieci
uciekające przed przemocą.
Ja naprawdę chciałam zrozumieć dlaczego.
Jak doszli do tego orzeczenia.
Może dlatego, że w mojej rodzinie była obecna przemoc,
musiałam to zrozumieć.
Rozmawiałam z kilkoma konstytucjonalistami
i oto czego się dowiedziałam.
Istnieją dwa rodzaje praw.
Prawa negatywne i prawa pozytywne.
Prawa negatywne nie pozwalają rządowi zabierać naszych rzeczy,
zamykać nas, zabijać.
Prawa pozytywne to prawa aktywne.
To wszystko, co rząd musi zrobić lub zapewnić.
Obejmują na przykład prawo do rzetelnego procesu sądowego,
do adwokata,
w niektórych krajach prawo do opieki medycznej.
Nasza konstytucja jest przede wszystkim, z pewnymi wyjątkami,
dokumentem praw negatywnych.
Zaprojektowanym, aby chronić jego autorów i ich mienie,
mienie, którym czasem byli ludzie, przed rządem.
Po części dlatego uznali, że Lenahan nie przysługuje
żadna aktywna czy pozytywna ochrona ze strony policji.
Dowiedziałam się też, że gdyby ratyfikowano poprawkę o równych prawach,
to ona mogłaby zapewnić prawo do ochrony.
I pierwszy raz pojęłam, dlaczego mama płakała, kiedy jej nie uchwalono.
Dlatego w tej chwili usiłuję zrozumieć,
co to oznacza, jeśli ta konstytucja
nie będzie nas chronić przed przemocą mężczyzn?
I nie chcę szkalować mężczyzn.
Uwielbiam ich. Naprawdę. Cholernie was kocham.
Jestem córeczką tatusia.
Ale fakty są przytłaczające.
Naprawdę nie wiedziałam.
Pomyślałam, że będzie ciekawie
poważnie potraktować sugestie z tego konkursu.
Znaleźć osobisty związek między moim życiem a konstytucją.
I wtedy dowiedziałam się, że w XXI wieku
więcej amerykańskich kobiet zginęło z rąk ich męskich partnerów
niż Amerykanów na wojnach z rąk wroga.
Łącznie z 11 września.
To nie jest liczba kobiet zabitych w tym kraju przez mężczyzn.
To tylko liczba kobiet
zabitych przez ludzi, którzy je podobno kochali.
A to jest...
Uważam, że statystyki są tak przytłaczające,
że muszę o nich zapominać, by przetrwać kolejny dzień.
Ale chyba nie da się o tym zapomnieć, prawda? Myślę, że...
Nawet jeśli się nie zna statystyk,
prawdy o tym się nie zmieni.
Prawda o tej...
szalejącej przemocy na kobiecych ciałach
jest bezustannie obecna
w podświadomości.
Gdy miałam 17 lat,
za pieniądze z waszego konkursu poszłam na studia.
Zapisałam się na prawo.
Byłam na przesłuchaniu do sztuki Czerwone Nosy
o średniowiecznych aktorach, którzy chcą przetrwać dżumę.
Zagrałam jednonogą tancerkę, która umiera.
Pierwszego dnia prób starszy chłopak spytał,
czy mnie zawieźć do domu. Odparłam: „Jasne”.
Gdy dotarliśmy do akademika, powiedział:
„Tak długo marzyłem, by cię pocałować”. Dziwne.
Znaliśmy się od trzech godzin...
Ale był uroczy, więc go pocałowałam.
A później nagle zdjął mi spodnie.
Gdy miałam 17 lat, byłam taka mądra.
Znaczenie mądrzejsza niż teraz.
Myślałam, że przeczytałam wszystko.
Czytałam Glorię Steinem, bell hooks i Audre Lorde.
Studiowałam feminizm zaawansowany,
a i tak postanowiłam uprawiać seks z tym facetem,
bo wydawało mi się, że tak będzie grzecznie.
Tak myślę.
Ale nie wiem.
Bo gdy wspominam ten wóz, pamiętam,
jak ciemno było na zewnątrz.
Pamiętam, że się rozglądałam.
Ulica była pusta. Mój akademik był na skraju kampusu.
Pamiętam, że poczułam w żołądku coś dziwnego.
A potem ta przelotna myśl,
tak szybka, że trudno ją nawet oddać słowami.
Ale było to coś takiego, jak:
„Przeżyj”.
To bardzo dziwne, bo ten facet nie zrobiłby mi krzywdy.
Wiem, że by nie zrobił. Do dziś się przyjaźnimy.
Na Facebooku.
Jestem na 99% pewna, że by mnie nie skrzywdził,
więc dlaczego czułam, że coś zagraża mojemu życiu?
Przeczytasz notatki o Hammurabim?
„Pierwsze prawo dotyczące przemocy domowej
„uchwalił Hammurabi w 1800 roku p.n.e.
„Mąż mógł ukarać dowolnego domownika
„z jakiegokolwiek powodu.
„Rzymski kodeks pater familias pozwalał mężczyźnie zabić żonę za cudzołóstwo
„lub chodzenie bez zakrytej twarzy.
„We Francji, w renesansie, gdy zbyt wiele kobiet
i dzieci bito na śmierć, szkodząc gospodarce,
„mężczyznom pozwalano tylko na ciosy niezostawiające śladów.
„W XVIII-wiecznej Anglii prawo pozwalało mężczyźnie uderzyć żonę
„biczem nie grubszym od jego kciuka.
„Choć ludzie myślą, że stąd się wzięła »zasada kciuka«,
„to nieprawda”.
Powiedziałam,
że stosunek mężczyzn do kobiet w stanie Waszyngton wynosił 9:1?
Fałsz. Tak mnie uczył nauczyciel historii, pan Berger.
W stanie Waszyngton były tysiące kobiet.
Kobiety Saliszów, z plemienia Wenatchi.
Niektóre z nich wychodziły za białych mężczyzn przez 100 lat
i, według ich pamiętników, były to udane małżeństwa!
Te plemiona były egalitarne.
Kobiety mogły być kapłankami, tłumaczkami, szkutniczkami.
Później Waszyngton stał się stanem,
trafił pod parasol konstytucji, którą czciłam,
co znaczyło, że Indianki przestały uchodzić za ludzi,
małżeństwa stały się nielegalne i przywieźli białe kobiety,
takie jak moja praprababcia Theresa. Czytaj.
„W 1910 r. Sąd Najwyższy USA orzekł,
„że żona nie może oskarżyć męża o napaść,
„gdyż sądy zostałyby zasypane sprawami, w których
„małżonkowie się oskarżają.
„W 1977 Kodeks Karny Kalifornii
„stanowił, że żona może oskarżyć męża o napaść czynną,
„jeśli dozna więcej obrażeń niż w przypadku oskarżenia o pobicie.
„W 2005 roku Sąd Najwyższy orzekł, że Jessica Lenahan
„nie mogła pozwać policji Castle Rock
„za to, że nie ochroniła jej i dzieci.
„W 2014 Komisja Międzyamerykańska ds. Praw Człowieka orzekła,
„że USA naruszyły prawa człowieka Jessiki Lenahan i jej córek”.
Dziękuję, Mike. Słuchajcie, to Mike.
Wspaniały człowiek, cudowny aktor.
Gdy pojęłam, że będę mówić na scenie o takim bezmiarze przemocy,
chciałam mieć ze sobą pozytywną męską energię.
Reprezentuję prawdziwą osobę z życia Heidi.
Mela Yonkina, który był legionistą.
Walczył w II wojnie światowej.
Był niezwykle uroczym człowiekiem, który podróżował po kraju
z Heidi i jej rodziną, od konkursu do konkursu.
Zawsze jej mówił, że jest z niej dumny,
a gdy wygrywała, oczy zachodziły mu mgłą.
Symulował katar.
Ucieszyłem się z zaproszenia do spektaklu,
choć uznałem za dużą odpowiedzialność
odgrywanie „pozytywnej męskiej energii”.
Przez lata unikałem zaszufladkowania płciowego.
Uznawałem, że mam energię neutralną płciowo.
A że prezentuję się jako mężczyzna, to czasem
odbieram to za nieodpowiedzialne uprzywilejowanie.
Chciałbym też zgłosić, że zadurzyłem się w Patricku Swayze,
gdy byłem młodszy, tak jak Heidi.
Ale prawda jest taka, że bardziej mnie kręcił Mel Gibson.
Tak. Wiem.
Naprawdę chciałem być nim z filmu Mad Max 2.
Po seansie mówiłem znajomym:
„Ufarbuję sobie kępkę włosów na blond”.
Tak jak Mel miał w filmie.
Myślałem, że mam zabawny australijski akcent.
Słyszeliście, że to akcent cockney.
To ciekawe, bo mój tata jest brytyjskim imigrantem z klasy średniej,
ale on nie używa cockney. Jest z Walii i Yorkshire.
To dwa zupełnie różne akcenty.
Nie będę ich demonstrował. Nie ma za co.
Mój tata jest czarującym facetem.
Moi znajomi go ubóstwiają.
Będąc dzieckiem, podziwiałem jego męską charyzmę,
ale wiedziałem, że jest w tym coś z pozy.
Na przykład przechodził fazę CB radia.
Byłem w liceum, jechaliśmy dwoma samochodami,
i chciał, byśmy kontaktowali się poprzez CB.
Mówił: „Uwaga, Mike, skręcamy w lewo przy zjeździe”,
odbierałem: „Tato, kiedy będzie przerwa na toaletę?”.
Kiedyś wciął się inny głos i powiedział: „Para gejów na linii”.
Kierowca ciężarówki, niski, męski głos. Niższy niż mój czy taty.
Zapadła straszna, głęboka cisza.
Czyżby tata niechcący zaseplenił? A może mi się wydawało?
I wtedy tata odpowiedział: „A pedał podsłuchiwał!”.
Biorąc wszystko pod uwagę, niezłe wyjście z sytuacji.
Jeszcze się nie ujawniłem.
Nie użyłby takich słów, gdyby wtedy wiedział, że jestem gejem.
Tak naprawdę to wtedy nie wiedziałem, że jestem gejem.
Chyba myślałem, że moja orientacja seksualna to „nerd”.
Parę lat później studiowałem.
Jechałem z Maine do Bostonu, żeby zamieszkać z dziewczyną.
Poznawałem wtedy kobiety.
Miałem na sobie szaroniebieską kamizelkę od garnituru firmy YSL,
obcisłe bawełniane szorty w duże czerwone, białe i niebieskie pasy,
i brązowe buty za kostkę ze zrolowanymi różowymi skarpetkami.
Tata zobaczył mnie, gdy wyjeżdżałem, i powiedział:
„Wyglądasz idiotycznie. Nie możesz tak jechać!”.
Próbował mnie tylko chronić, ale mógł mieć rację.
Bo kilka lat później byłem w Nowym Jorku
z czwórką znajomych.
Szliśmy z baru Tunnel do innego baru o nazwie Bar,
w East Village, tuż przy stacji pociągu F.
Miałem czarne, nylonowe szorty damskie od Patricii Field...
z aksamitnymi, czerwonymi kropkami.
Mijaliśmy grupkę nastolatków i jeden z nich uderzył mnie w twarz.
Jako że się starzeję, dla wygody przedstawiam się...
po prostu jako podstawowy mężczyzna.
Czuję się...
bardziej sobą. Chyba.
Kilka lat temu byłem w Baltimore,
w barze sportowym Pickles Pub.
Przy barze siedział facet. Jakieś 185 cm, 100 kilogramów.
Duży, łysy biały facet.
A za barem była kobieta, która biegała i przyjmowała zamówienia.
Facet odwraca się do mnie i pyta: „Chcesz ją przelecieć?”.
Zapanowała dziwna cisza. Nie wiedziałem, jak zareagować.
Czy to poważne pytanie?
A może sprawdza, czy jestem gejem?
Czy jest zdolny do przemocy?
Czy kobieta za barem nie czuje się
tak jak ty wtedy w aucie z tym facetem?
Facet wyglądał jak bestia, ale czułem do niego dziwną sympatię.
Klepnąłem go w plecy i powiedziałem: „Powodzenia, stary”.
I wyszedłem z baru.
Bardzo bym chciała zapomnieć też o tym wszystkim.
O konkursie. O tym wszystkim.
Marzę o jednej z tych niesamowitych broadwayowskich zmian scenografii.
Mam tę moc!
Ale że to nie jest taki rodzaj sztuki,
wyobraźmy sobie wszyscy, że jesteśmy gdzie indziej.
Wyobraźmy sobie coś innego.
I znów możecie być sobą.
Jeśli jeszcze nie byliście, to dobry moment.
Zapraszam was do bycia sobą.
Moja mama i moje ciotki są osobami,
które powiedziały policji o ojczymie,
bo babcia Betty za bardzo się bała, by to zrobić.
Moja mama i ciotka urodziły się
nieco dalej od półcienia niż moja babcia.
Nieco ponad 20 lat po tym, jak kobietom przyznano prawo do głosowania.
Mama miała też nauczycielkę, która wzięła ją na stronę,
powiedziała jej, że są inne możliwości,
i nauczyła ją nowego, modnego słowa, „feministka”.
Gdy ojczym mamy dowiedział się, że rozmawiały z policją,
ogarnęła go wściekłość.
Wziął swoją broń, chronioną przez konstytucję,
i zagroził, że zabije całą swoją rodzinę.
Ale babcia Betty w końcu zdecydowała.
Pomimo że odziedziczyła całkiem logiczne przekonanie,
że życie jej i jej dzieci nie ma znaczenia w świetle prawa,
jednak uznała, że musi coś zrobić.
W końcu zabrała wszystkie dzieci i uciekła.
Do moich bliskich przyszli policjanci.
To było małe miasteczko. Oni byli biali.
Aresztowali ojczyma mojej mamy,
ale babcia była zbyt przerażona, żeby przeciw niemu zeznawać.
Więc zrobiła to moja 15-letnia mama, żeby wesprzeć siostrę.
Wtedy babcia Betty powiedziała, że mama kłamie.
Nie kłamała.
Jej ojczyma skazano na 30 lat więzienia.
Odsiedział dwa.
Ale to, że w ogóle siedział,
pozwoliło mi zapewne opowiedzieć wam tę historię.
Czasem, gdy myślę, jak odważnymi nastolatkami były moja mama i ciotka,
to... Bardzo je szanuję.
Chcę więcej robić, być odważniejszą.
Dzięki temu myślę, że postęp nie działa tylko w jedną stronę.
Ostatnio fascynują mnie młodzi ludzie, naprawdę.
Czuję, że jesteście odważniejsi niż ja, gdy byłam w waszym wieku.
Bardziej współczujecie,
na pewno macie bardziej wyrafinowane zrozumienie płci.
Czasem mam wrażenie, że rozświetlacie mrok minionych dziejów,
żebym mogła iść za wami w przyszłość.
Całe życie próbowałam wybaczyć babci to,
że nie chroniła mojej mamy.
Ale...
Nie wiem, jak to zrobić. Bo to sprawiło, że mama miała ciężkie życie.
Ale to pogmatwane, bo bardzo kochałam swoją babcię.
Wszyscy ją kochaliśmy. Mama też ją kochała.
Ciocie i wujkowie ją kochali.
I babcia Betty, którą znałam,
nie jest tą samą kobietą, która...
nie chroniła swoich dzieci.
Babcia, którą znałam, kochała nas wszystkich do szaleństwa.
Całe życie poświęciła dzieciom,
wnukom, prawnukom.
Zrobiłaby dla nas wszystko.
Wysłała mi tę małpkę aż na Syberię.
Wiem, że dla mnie rzuciłaby się pod ciężarówkę.
Więc nie mam pojęcia, jak zrozumieć te dwie moje babcie.
Ale pisząc to, pojęłam, jak wiele osób musi mieć dwa oblicza
w tej kulturze.
Nauczyłam się czegoś od młodszej osoby, feministki.
Pomaga mi to lepiej zrozumieć babcię.
Dowiedziałam się o „potajemnym oporze”.
„Potajemny opór” to koncepcja, że czasem bierne z pozoru,
miłe, typowe dla ofiary zachowania,
są najrozsądniejszą i najmądrzejszą odpowiedzią na kulturę przemocy.
W kraju,
który codziennie daje do zrozumienia,
że gówno go obchodzi chronienie was.
W przypadku, powiedzmy, mojej babci,
potajemny opór to niewidoczne, odważne działania kobiety żyjącej
w brutalnym związku, z którego nie może wyjść,
bo nie zarabia tyle, co mężczyzna,
bo policja się nie zjawia, gdy ją wzywa,
lub, w zależności od koloru jej skóry,
może się zjawić i zrobić coś strasznego.
Bo ona nie ma pieprzonego prawa decydowania o własnym ciele.
Potajemny opór nie pasuje
do naszej tradycyjnej narracji o heroizmie.
Polega na wielu niepozornych, codziennych czynnościach.
Takich jak karmienie dzieci,
praca dla nich 12 godzin dziennie,
pomoc w uzyskaniu dobrego wykształcenia
i ukończenia szkoły z dobrymi wynikami.
Ale i na mniej przyjemnych, takich jak chorowanie
czy też śmierć z melancholii.
I nieuciekanie.
Ponieważ w tym kraju,
w chwili, gdy kobieta postanawia uciec,
jej życie i życie jej dzieci są w największym niebezpieczeństwie.
Gdy babcia Betty zmarła, wujek znalazł 30 000 dolarów ukrytych pod jej materacem
i prośbę, żeby dać po 5000 dolarów każdemu z jej dzieci.
Oszczędzała tę kwotę przez 50 lat.
Gdy leciałam do Los Angeles w sprawach służbowych, wzięłam
ze sobą przyjaciela George'a II.
Uwielbia Zachodnie Wybrzeże.
Miałam go w torbie, w kapeluszu.
Zmarzłam, wyciągnęłam go, włożyłam kapelusz,
owinęłam go w koc, by nie być kobietą w średnim wieku
z wypchaną małpką na kolanach. Odbierając bagaże,
odkryłam, że przyjaciel George II został w samolocie.
I tak moja reakcja była znacznie gwałtowniejsza.
Nie wiem, jak wam to opisać.
Gdybym razem z Meryl Streep brała udział w castingu
do filmu Dingo zjadł moje dziecko,
ja bym dostała tę rolę.
Lamentowałam, ryczałam. Uciekłam się
do płaczu z greckiej tragedii.
Pobiegłam do kontuaru zalana łzami.
Ta kobieta spojrzała na mnie. „Boże, nic pani nie jest?”.
A ja na to: „Nie!
„Zostawiłam coś cennego w samolocie”.
A ona na to: „Co takiego?”.
Mówię: „Ulubioną zabawkę mojego dziecka”.
Gorzej. „Moje dziecko jest bardzo chore”.
Było źle. Strasznie.
Ale ona naprawdę wkroczyła do akcji!
Zadzwoniła i mówi: „Przynieście małpę z samolotu!”.
Przepuściła mnie przez ochronę, a ja zaczęłam pędzić.
Nigdy w życiu nie biegłam tak szybko.
Przebiegłam obok 14 lokali Starbucks.
Dopadłam do bramki.
Widziałam przyjaciela George'a II przy terminalu tego gościa.
Podbiegłam, wciąż zalana łzami.
Facet nie zwrócił na mnie uwagi, więc ja na to: „Walić to!”.
Chwyciłam przyjaciela George'a II i uciekłam.
Zwaliłam się na podłogę lotniska i dalej lamentowałam.
I nie mam pojęcia, dlaczego płakałam.
Czy nad losem babci Betty,
czy z powodu depresji na tle chemicznym,
czy też dlatego, że to taka śliczna małpka.
A może z powodu pieprzonej traumy dziedziczonej od wieków!
A może
to obecnie stosowna reakcja na wszystko.
Moja mama mawia,
że gdy kogoś zżerają i paraliżują
wściekłość i rozpacz,
powinien pomyśleć o kobiecie, biegnącej wzdłuż plaży z psem.
To nie wszystko.
Można zauważyć, że pies biega tam i z powrotem,
więc wydaje się, że nie robią postępów,
ale patrząc na kobietę,
widać, że systematycznie porusza się do przodu.
Mam nadzieję.
Ostatnio powiedziałam mamie o aborcji, bo...
Musiałam, bo miałam wam to powiedzieć.
Była obojętna.
Powiedziała: „W porządku”.
Spytałam: „Mamo, czemu wtedy się wściekłaś?”.
Odparła: „Jestem teraz spokojna, bo dobrze ułożyło ci się życie”.
Spytała, czy jestem na nią wkurzona.
Ja na to: „Nie, bo dobrze ułożyło mi się życie”.
Myślę, że i tego dnia były ze mną dwie mamy w samochodzie.
Jedna z nich była feministką,
która mnie skłoniła do konkursów, żebym mogła studiować,
i która, zeznając z siostrą,
skończyła z dziedziczeniem brutalności przez mężczyzn z naszej rodziny.
I była druga mama.
Terroryzowana w dzieciństwie...
Której pierwsze wspomnienie z dzieciństwa
to widok ojczyma bijącego babcię. Myślała, że tak wygląda życie.
Życie tak właśnie wygląda.
Mama, która odziedziczyła odwieczne przekonanie o braku własnej wartości.
Nie, nie tylko przekonanie.
Przez wieki prawo mówiło, że kobiety są bezwartościowe.
Ale mnie
wystarczała ta pierwsza mama.
Nauczyła mnie, jakie mam prawa.
Które prawa mnie chronią, a były prawa, które mnie wtedy chroniły.
W tamtej chwili nie potrzebowałam tej drugiej mamy,
bo miałam prawa.
Co przywodzi myśl:
może nie jest dobrze
myśleć o konstytucji jako tyglu,
w którym wszyscy ze sobą walczymy.
W którym stajemy przed dziewięcioma sędziami,
by walczyć o nasze podstawowe prawa człowieka,
co robiliśmy przez 230 lat.
Bo jeśli to jest bitwa lub nawet negocjacje,
to ludzie, którzy zawsze byli u władzy w tym kraju,
zawsze dominowali, zawsze ciemiężyli... Mężczyźni.
Biali ludzie.
Będą dalej dominować i ciemiężyć.
Może myślmy, że konstytucja to ta pierwsza matka.
Konstytucja, która jest zobowiązana aktywnie dbać o nas wszystkich.
Jest tak wiele państw,
które mają tego rodzaju konstytucje,
nowoczesne, pełne pozytywnych praw, które aktywnie niwelują nierówności.
Które od zarania chronią prawa człowieka.
W 179 konstytucjach są dobitne zapisy chroniące płeć.
Nasza do nich nie należy.
Nasza konstytucja jest naprawdę bardzo stara.
Oczywiście problem z napisaniem nowej konstytucji z prawami pozytywnymi,
od początku chroniącej prawa człowieka, jest taki,
że i tak musielibyśmy ufać ludziom, którzy by ją interpretowali, prawda?
I tak musimy ufać tym, którzy rządzą.
Niezatrudnianie kobiet w wydziale kryminalnym tłumaczono tym,
że musiałyby mieć styczność z bandziorami,
a kobiety nie nadają się do tego.
I byłam zdumiona.
Spytałam: „Widzieliście prawników udzielających pomocy prawnej,
„reprezentujących tych bandytów? To kobiety.”.
Ludzie mnie czasem pytają, kiedy będzie ich wystarczająco dużo.
„Kiedy w sądzie będzie wystarczająco dużo kobiet?”
Moja odpowiedź brzmi: „Gdy będzie ich dziewięć”.
Uwielbiałam ten konkurs.
Dzięki niemu uwierzyłam, że ludzie słuchają, gdy mówię.
Miałam aparat ortodontyczny i trądzik. Było miło być docenioną za umysł.
Pisząc tę sztukę, spotykałam się z dziewczynami,
które dziś startują w podobnych konkursach.
Chciałam usłyszeć, co myślą o naszym kraju i konstytucji.
Jedna z tych błyskotliwych, młodych kobiet zgodziła się dziś wystąpić.
Cześć. Nazywam się Rosdely Ciprian.
Jestem 14-letnią oratorką z Nowego Jorku.
Biorę udział
w debatach parlamentarnych od szóstej klasy.
Uzasadniałam legalizację leczniczej marihuany
i rozważałam, czy USA powinny zacieśnić relacje dyplomatyczne z Chinami.
Moim trenerem retoryki jest pan Batey. Uczy obustronnej argumentacji
i dlatego Heidi zaprosiła mnie,
abym rozważyła poważną kwestię dotyczącą konstytucji.
Czy nas chroni, czy jest źródłem naszych kłopotów?
Uważam, że obie odpowiedzi są trafne, ale dla dobra debaty
każda z nas zajmie inne stanowisko.
Zanim wyjaśnię zasady debaty parlamentarnej,
powiem tylko, że konstytucja nie jest tyglem.
Przynajmniej ja tak o niej nie myślę.
Czemu nie myśleć o konstytucji jak o istocie ludzkiej?
Stworzyli ją ludzie, więc to nie jest duża przesada, prawda?
Czy ludzie są idealni? Nie.
Czy jesteśmy zdolni do perfekcji? Nie, co nie znaczy, że nie jesteśmy cenni.
Ciągle się rozwijamy, zmieniamy, uczymy.
Moja oponentka wspomniała o 9. poprawce,
i to przekraczając czas wypowiedzi.
Metafora z półcieniem to ciekawy sposób
na zrozumienie 9. poprawki. Nie przeczę.
Ale pomogę państwu zrozumieć ją inaczej.
Ja nie mam żadnych wyimaginowanych przyjaciół,
ale wymyśliłam postać, którą lubię odgrywać: Boxellię.
Boxellia to prastary robot, który przepowiada przyszłość.
Wie, co będzie następnego lata
i jak będzie wyglądało życie na Ziemi za 1000 lat.
Dla mnie 9. poprawka jest jak Boxellia. Zna naszą przyszłość.
Niestety nie poznamy jej, dopóki jej nie przeżyjemy.
-Zaczynajmy debatę! -Do dzieła!
Od dwóch lat przeprowadzamy debaty w stylu parlamentarnym.
Ten styl nie istniał, gdy chodziłam do liceum.
Przeprowadzimy teraz prawdziwą debatę na żywo.
Nasz temat: „Czy należy znieść Konstytucję Stanów Zjednoczonych?”.
Kilka wspaniałych osób rozda konstytucje,
żebyście mogli śledzić, o czym mówimy.
W debacie parlamentarnej są trzyosobowe zespoły,
ale nasze są jednoosobowe.
To styl, który nazywam „Żelazną Damą”.
Zwykle stosujemy formułę o nazwie PO-POOP:
propozycja, odpowiedź, propozycja, odpowiedź, odpowiedź, propozycja,
ale wymyśliłyśmy inny styl, POPOPO:
propozycja, odpowiedź, propozycja, odpowiedź, propozycja, odpowiedź.
Oratorki wyszkoliły mnie na moderatora,
a moje główne zadanie to rzucanie monetą
w celu ustalenia, którą argumentację przyjmą oratorki.
-Rosdely, wybieraj. -Reszka.
To znaczy, że Heidi ma orła. Masz orła.
Orzeł? Wybieram odpowiedź: zachować.
A ją propozycję: znieść.
Macie 90 sekund na przygotowanie.
Czas start.
Rosdely powiedziała mi też, że w debacie parlamentarnej
wynik zależy w ogromnym stopniu od udziału publiczności.
To znaczy, że jeśli oratorka mówi coś, co was porusza,
pozytywnie lub negatywnie, musicie zrobić trochę hałasu.
Jeśli Rosdely lub Heidi powie coś pozytywnego, to co zrobicie?
A jeśli powiedzą coś negatywnego, co zrobicie?
A jeśli górze się nie podoba, a dołowi wręcz przeciwnie, co zrobicie?
Jest dobrze. Wierzę w was.
-Gotowe? -Tak.
Tak.
Zapraszam.
-Dwie minuty, czas start. -Dobry wieczór, jurorzy.
Nazywam się Rosdely Ciprian, przedstawiam propozycję,
aby ta izba zniosła Konstytucję Stanów Zjednoczonych Ameryki.
Dziękuję. Proszę, aby każdy podniósł rękę.
Teraz biali mężczyźni posiadający nieruchomości opuszczą ręce.
Według oryginalnych zapisów konstytucji
osoby z podniesionymi rękami nie uchodzą za obywateli.
Pytanie! Jak byście się czuli, gdyby ci biali ludzie
weszli do pokoju i ustanowili prawa dla nas wszystkich?
Tak myślałam. Drugie pytanie.
Ilu bogatych białych właścicieli nieruchomości
do dziś ma wpływ na rząd?
Wiem!
Sprawdźcie w konstytucji, gdzie jest miejsce takich jak my.
Tu, na stronie...
-Kwestia formalna. Bez rekwizytów! -OK!
Dziękuję. Nauczyłaś mnie tego.
Serio?
Idźmy dalej. Jurorzy, druga kwestia. Umarli nie powinni rządzić żywymi.
Thomas Jefferson powiedział, że powinniśmy pisać konstytucję dla każdego pokolenia.
Autorzy...
od 200 lat leżą w grobach. W ich świecie nie było
szczoteczek do zębów, dezodorantu ani papieru toaletowego.
Wielki Benjamin Franklin nie kąpał się nawet w wodzie.
Zażywał jedynie łaźni powietrznej.
Chodził nago, myśląc, że powietrze go wykąpie.
Nasz George Washington umarł,
bo leczył przeziębienie upuszczaniem krwi.
Dlaczego słuchamy Washingtona od krwi i Franklina od łaźni powietrznych?
Nasza konstytucja jest jak horkruks z Harry'ego Pottera.
To fragmenty dusz Ojców Założycieli,
które jakoś przetrwały i rządzą nami wszystkimi.
Wyjaśnię.
W Harrym Potterze horkruks to obiekt, w którym czarodziej
ukrył fragment swej duszy, aby uzyskać nieśmiertelność.
Czas już zniszczyć horkruks,
abyśmy zostawili za sobą grzechy naszej przeszłości
i wreszcie napisali w pełni demokratyczny i żywy dokument. Dziękuję.
Jurorzy, jestem pierwszą oratorką przeciwną
wnioskowi o zniesienie konstytucji.
Moja oponentka zacytowała Thomasa Jeffersona i powiedziała,
że umarli nie powinni rządzić żywymi,
ale sam Thomas Jefferson nie żyje, więc dlaczego ona go słucha?
Chciałaby też stworzyć nową konstytucję,
ale kto zrobi ten nowy, doskonały, utopijny dokument?
Ci, którzy podnieśli ręce? Nie sądzę.
Nową konstytucję stworzą politycy, a ponieważ
w Kongresie są wciąż głównie starzy, biali mężczyźni,
dlaczego ona myśli, że napiszą lepszą konstytucję?
I wreszcie nie wiem, czym jest to coś z Harry'ego Pottera.
Nie będę o tym dyskutować.
Jurorzy, mamy najstarszą,
aktywną, żywą konstytucję na świecie.
Moja bardzo młoda oponentka chce,
żebyśmy uznali to za coś złego.
Ale nasza konstytucja przetrwała tak długo,
gdyż zawiera narzędzia do autokorekty.
Oraz te, których potrzebujemy, aby uwolnić się od tyranii.
I potrzebujemy tych praw natychmiast!
Nie ulega wątpliwości, że USA są równiejsze, bardziej demokratyczne
niż 230 lat temu. Wiecie co?
To dzięki tej konstytucji, nie wbrew niej,
ona i ja możemy tu dziś stać
i zabiegać o lepszą przyszłość dla naszego kraju.
Minuta na ripostę.
Moja oponentka zaznaczyła, że Jefferson nie żyje,
więc czemu mielibyśmy go słuchać? Niech jej będzie.
Przyznaję, że jeszcze nie wiem, kim będą twórcy tego dokumentu,
ale na pewno nie będą to wyłącznie biali mężczyźni.
I najwyraźniej moja oponentka, znacznie starsza ode mnie,
nie jest świadoma ostatnich zmian w naszym rządzie.
Kongres nigdy nie był tak zróżnicowany.
Tak. I wierzę, że takie osoby jak ja
zaangażują się w przeprojektowanie,
czy to się tym ludziom podoba, czy nie.
Poprawki mają korygować błędy z naszych dziejów.
Przyjrzyjmy się 13. poprawce.
Zniosła ona niewolnictwo, po to, by wprowadzić przemysł więzienniczy:
nową formę systemowego ucisku.
Uważam to za postęp iluzoryczny.
Jak mamy poczynić jakiekolwiek postępy, skoro mamy bałagan w Kolegium Elektorów,
dwóch z trzech ostatnich prezydentów nie wygrało w głosowaniu powszechnym,
różne organy rządu nadużywają władzy,
wyborcy są represjonowani,
a dziewięć osób ma nieproporcjonalnie duży wpływ na nasze prawa człowieka,
a prawa społeczności niebiałych, kobiet, osób LGBTQIA
i imigrantów są codziennie naruszane. Dziękuję.
Trzydzieści sekund na dyskusję.
Konstrukcja konstytucji pozwala wprowadzić zmiany, o których mówisz,
więc dlaczego chcesz narazić naszą demokrację,
zamiast uchwalić poprawkę?
Odkąd żyję, nie uchwalono żadnej poprawki.
Poprawkę o równych prawach próbowaliśmy uchwalić przez 100 lat.
-Dlaczego teraz miałoby się udać? -W porządku.
Tylko jeden stan przeszkadza w ratyfikacji. Mamy się poddać?
Nie poddajemy się. Jesteśmy wrabiani w porażkę.
Powiedzmy, że damy ci tę nową konstytucję...
Dobrze.
Co powstrzyma prywatne organizacje lobbingowe,
korporacje takie jak NRA,
od finansowego wpływania na tworzenie nowego dokumentu?
Potrzebujemy nowej konstytucji, aby wielkie korporacje lobbingowe
straciły finansowy wpływ na nasze prawa.
Dobrze, ale jak do tego doprowadzisz?
-Tworząc nową konstytucję. -Czas!
-Minuta na ripostę. -Jurorzy!
Zgadzam się, że niektóre postępy,
które poczyniono w tym kraju, to iluzja.
Jeśli jednak odrzucimy tę konstytucję,
odrzucimy prawdziwy postęp okupiony walką i śmiercią wielu ludzi.
Oto co się stanie, jeśli pozbędziemy się tej konstytucji.
W 14 stanach małżeństwa jednopłciowe
będą nielegalne, a aborcja w 30 stanach.
Segregacja będzie praktycznie legalna w 32 stanach.
Jurorzy, jedyne, co w tej chwili chroni większość z nas,
to ta konstytucja.
Jedyne, co nas łączy w czasie tak silnych podziałów,
to zbiorowa wiara w ten dokument.
Tak, możemy go różnie interpretować,
ale bez niego grozi nam całkowite załamanie.
Jurorzy, Abraham Lincoln powiedział:
„Nie pozbywajmy się konstytucji,
„a ludzi, którzy jej nadużywają!”. Dziękuję!
Trzydzieści sekund na dyskusję.
Przyzna pani, że Sąd Najwyższy może cofnąć
większość wymienionych praw, jeśli zachowamy konstytucję?
-Tak, przyznaję ci rację. -Dobrze.
Myślę, że dlatego musimy...
Dlatego podstawowe prawa człowieka
nie mogą zależeć od kaprysów partyjnego sądu.
Trzeba podejmować trud uchwalania poprawek,
choć bywają nieskuteczne i wymaga to czasu.
Nie ma czasu. Ile to potrwa?
Kiedy powstanie poprawka klimatyczna?
Prędzej wyginiemy!
Pisanie poprawki nie potrwa dłużej
niż pisanie nowej konstytucji.
Czy w którymś z 4500 słów w 27 poprawkach do konstytucji
-jest słowo „kobieta”? -Czas!
Nie, ale...
Obie strony mają minutę na konkluzję. Zaczyna Zniesienie.
Urodziłam się we współczesnych USA
i nigdy nie zgłębiałam konstytucji.
Miałam inne rzeczy na głowie.
Znajomych, teorie spiskowe, jedzenie i Netflixa.
Dziś wiem, że wady konstytucji przeważają nad jej zaletami.
Dlatego musimy się jej pozbyć.
Konstytucja była radykalnym, przełomowym, wizjonerskim dokumentem,
dziełem pasjonatów pokroju Jamesa Madisona i gubernatora Morrisa.
Próbowali oni... Wygooglujcie sobie.
Mieli oni wizję nowego początku
i podwalin pod wprowadzenie zmian,
ale dziś korzysta z niej tylko mała część populacji.
Jest konserwatywną siłą blokującą zmiany.
Im jest starsza, tym słabiej przemawia do ludzi współczesnych.
To stary i skostniały dokument.
Jestem jedną z Matek Założycielek tego pokolenia
i mówię wam, czego pragnę w życiu:
dokumentu, który zatrzyma zmiany klimatu, który uzna
opiekę medyczną za prawo człowieka, który będzie chronić równości płci,
który uzna edukację za fundament naszego społeczeństwa.
Pomóżcie mi więc stworzyć nowy dokument, który ochroni nas wszystkich.
Dziękuję.
Prawdę mówiąc, zgadzam się z moją oponentką.
Uważam, że konstytucja neutralna,
konstytucja praw negatywnych,
jedynie utrwala status quo.
A to znaczy, że utrwala supremację białych,
mizoginię i przemoc.
Chciałabym, abyśmy pozbyli się tego dokumentu
i stworzyli nową konstytucję opisaną przez oponentkę.
Po prostu nie wierzę, aby to było możliwe
bez narażania na niebezpieczeństwo najbardziej bezbronnych ludzi w tym kraju.
Nie sądzę, by demokracja była nam dana tylko dlatego,
że w magiczny sposób zmienimy kawałek papieru.
To my musimy wypracować demokrację.
Musimy o nią walczyć.
Musimy ją codziennie wcielać w życie.
Jurorzy, wielka obrończyni praw obywatelskich Diane Nash powiedziała:
„Wolność to ludzie, którzy zdają sobie sprawę, że są sobie przywódcami”.
Uchwalmy więc poprawkę o zmianach klimatu.
Uchwalmy poprawkę o równych prawach.
Albo wiecie co?
Sami kandydujmy do Kongresu!
Rosdely Ciprian, jestem gotowa w twoim imieniu pukać do drzwi!
Stręczycielstwo!
Dobrze. Będę stręczyć, i to umyślnie. Dziękuję.
Dziękuję bardzo.
Dobrze.
Czas wybrać jurora.
Rosdely dokona wyboru.
Zobaczmy.
Ludzie się odwracają. Tak umiera demokracja.
Będziesz naszą jurorką?
-Ja? -Tak.
Dobrze.
Jak się nazywasz?
Jestem Maddy.
Skąd pochodzisz?
Z Berkeley w Kalifornii. Teraz mieszkam w Nowym Jorku.
Niesamowite. Dobrze. Maddy, mogłabyś wstać?
Mogłabyś przyjść na scenę?
Jasne.
W porządku.
Maddy, musisz podjąć bardzo ważną decyzję:
zachować lub znieść Konstytucję Stanów Zjednoczonych.
Zdecyduj, proszę, w milczeniu. Nie mów nam.
Otworzysz odpowiednią kopertę
i odczytasz głośno oficjalny werdykt. W ten sposób będzie to legalne.
Będziemy stały tutaj, żeby nie widzieć, jak decydujesz.
Dobrze.
Ja, Madeline, w imieniu publiczności Czym dla mnie jest konstytucja?,
niniejszym głosuję za zniesieniem konstytucji.
W porządku.
Bardzo ci dziękuję.
Skoro zagłosowaliście za zniesieniem,
możecie zatrzymać swoje konstytucje,
żeby mieć co czytać w swoich schronach.
Nasz wieczór dobiega końca,
ale Rosdely i ja...
Zanim się rozejdziemy, chciałybyśmy sobie zadać kilka pytań,
abyśmy się lepiej poznały.
To pytania od wczorajszej publiczności.
Wychodząc, możecie też zostawić swoje.
-Terri? -Tak.
-Przyciemnisz światło? -Oczywiście.
Rosdely, jaki zapach najbardziej kojarzy ci się z domem?
Z domem?
Ponieważ moja rodzina pochodzi z Dominikany,
pewnie mangú, salami, jajka sadzone,
a także tłuczone plantany, smażone kiełbaski
i zapach napoju z soku pomarańczowego i mleka.
To mi się kojarzy z domem.
-Mam na to wszystko ochotę. -Ja też.
Jaki był najgorszy trend modowy w twoim dzieciństwie?
Mój Boże.
Było ich tak wiele...
Bardzo mocna trwała, tapirowana grzywka.
Wyglądałam jak w dużym kasku.
Ostatnie pytanie. Jesteś gotowa?
Tak.
Rosdely, jak sobie wyobrażasz swoje życie za 20 lat?
Będę miała 34 lata.
Chcę być poczytną autorką z listy New York Timesa.
I do tego czasu chcę mieć swój charakterystyczny styl.
Może martensy, nieformalne spodnie i T-shirt.
A fryzura będzie szła z duchem czasu.
Tak to sobie wyobrażam.
„Czym dla mnie jest konstytucja”
została wystawiona na Broadwayu 183 razy.
Po każdym występie
publiczność proszono, aby zdecydowała,
czy zachować, czy znieść Konstytucję USA.
57 razy głosowano za zniesieniem.
123 razy za zachowaniem, a 3 razy był remis.
Jedna z tych błyskotliwych młodych kobiet zgodziła się dziś wystąpić.
Cześć. Nazywam się Rosdely Ciprian.
Nazywam się Thursday Williams.
Jestem absolwentką liceum Williama Cullena Bryanta
i ukończyłam Legal Outreach Program. Uczyłam się debaty konstytucyjnej.
-Orzeł. -Reszka.
-Orzeł.
Proponuję znieść.
Proponuję zachować.
Wszyscy za zniesieniem.
„Ta izba powinna znieść Konstytucję Stanów Zjednoczonych”.
Zaproponowała stworzenie nowej konstytucji.
Mam pytanie.
Pozwolicie mi jednej uchwalić prawa dla was wszystkich?
Bądźmy szczerzy. Nie pozwolicie.
Ilu białych właścicieli nieruchomości
do dziś ma wpływ na rząd?
Wiem!
Nie wymażemy grzechów przeszłości, wyrzucając kawałek papieru,
zwłaszcza gdy ten kawałek papieru
pokazuje nasze martwe punkty. Dziękuję.
Czas!
„Rzut oka na bieżące nagłówki
„pokazuje, że to naprawdę wyjątkowa chwila.
„Konsekwencje pozostawania nas na uboczu mogą być tragiczne”.
Niemniej jeśli chcecie zmienić kraj,
musicie się obudzić, zaangażować,
głosować, wywierać presję na waszych lokalnych przedstawicieli.
Protestować.
Albo zróbmy to sami.
Ubiegajmy się o władzę lokalną.
Kandydujmy do samorządu uczniów.
Wprowadźmy swoje zmiany.
Wyrwijmy się, zaczynając od stworzenia swojej konstytucji.
Dziękuję.
STATYSTYKI DEBATY ZACHOWAĆ - ZNIEŚĆ - REMIS
Napisy: Dariusz Makulski
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem Sławomir Apel