Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Bu oyunu on yıl önce
ilk defa 20 civarı arkadaşıma sergiledim.
Başkanlık seçimleri, Yüksek Mahkeme duruşmaları,
yürüyüşler, protestolar esnasında sergiledim.
Her çıkışımda dünya değişmiş oluyor.
-Görüşürüz. -Tamam.
Neler olacağını hiçbir zaman bilmiyorum.
Anayasa'nın Benim İçin Anlamı
Teşekkürler. Geldiğiniz için sağ olun.
Ben Heidi. Hoş geldiniz.
On beş yaşındayken ülkeyi gezdim
ve ödül parası için ABD Anayasası ile ilgili
konuşmalar yaptım.
Bu tezgâhı bulan, münazara eğitmeni annemdi.
Üniversite masraflarım için.
Denver, Fresno gibi büyük şehirlere giderdim.
Çok para kazanırdım,
gelince bu parayı banka hesabıma yatırırdım.
Üniversitede eğitim masrafımı bu şekilde karşıladım.
Çok teşekkürler.
Otuz yıl önceydi ve devlet okuluydu ama teşekkürler.
Birkaç yıl önce farklı nedenlerle
Anayasa aklıma düştü.
On beş yaşındayken bu belgeyi
niye bu kadar sevdiğimi keşfetme fikrini sevdim.
Çok seviyordum. Tam bir bağnazdım.
Annemi aradım, konuşmamı göndermesini istedim.
Metni çöpe atmıştı.
Garipti çünkü çoğu anne gibi o da her şeyi saklar.
On iki yaşındayken Annie Lennox'a benzemek için saçımı sıfıra vurdum
ve o saçlarımı hâlâ saklıyor.
Ama nedense ödüllü konuşmamı atmıştı.
Ben de şöyle yaparım diye düşündüm.
On beş yaşındaki hâlimle ilgili
hatırladıklarıma göre
konuşmayı ve yarışmayı geri getirecektim.
Şunları hatırlıyorum.
Her zaman azgın olmamın yanı sıra,
cadılar, Salem cadı mahkemeleri ve tiyatroya kafayı takmıştım,
şimdi de buradayım ve...
Çok teşekkürler.
En büyük takıntım da Patrick Swayze'ydi.
Bu, Wenatchee, Washington'daki Amerikan Gazi Salonu.
Ben de buradanım, dünyanın elma başkentinden.
Küçük bir şehir, biraz tutucu.
Bu, salonun birebir hâli değil.
Dostum Rachel bunu rüyalarımdan tasarlamama yardım etti.
Biraz robot resmi gibi oldu.
Ayrıca kapıyı unuttum.
Bir de bu var.
Bu, yarışmaya hazırlanırken kullandığım kitap.
Your Rugged Constitution. Harika bir kitap.
Anayasa Değişikliklerini anlatan sevimli karikatürler var.
Arkasında Herbert Hoover'ın yazısı var.
Bu nüshanın 1956'da yayımlandığını kısa süre önce fark ettim.
Demek ki içinde tüm Değişiklikler yok
ama bu beni kazanmaktan alıkoymadı.
Hatta pek kaybetmezdim
çünkü bu yarışmada çok iyiydim.
En çetin rakibim Becky Dobbins adında
dâhi bir kızdı, her sene Anayasa'nın
yamalı bohça gibi olduğuna dair konuşma yapardı.
En iyi olduğu konu şuydu,
bu yarışmayı kazanmak için hayatınız ve bu belge arasında
bağlantı kurmalıydınız. Becky bu konuda çok iyiydi.
Bir öncü olan büyükannesiyle ilgili harika hikâyeler anlatırdı.
O göç yollarında insan yediğinden bahsederdi.
Bu kısım bana 15 yaşında çok zor geldi.
Genç bir kızdım ve duygularımı saklıyordum.
Büyükannemden de bahsetmek istemedim.
Bu konuşmaları genelde
yaşlı beyaz erkeklere yapardım.
Merhaba!
Ne kadar çoksunuz.
Aklımda hep puro içiyorlarmış gibi kaldı
ama bu doğru olamaz. Lütfen bana yardım edip
o erkeklere dönüşün.
Şu anda hepiniz erkeksiniz.
Teşekkürler.
Tamam, şimdi başlayacağım.
On beşime döneceğim
ama sırf dönmek için gariplikler yapmayacağım.
İşte bu. On beşime döndüm.
-Günaydın. -Günaydın.
Wenatchee, Washington'daki LCW Legion Post 10'in
Amerikan Gazi Konuşmaları bölgesel finallerine hoş geldiniz.
Yarışma, lise öğrencilerinin ABD Anayasası'nı
daha iyi kavramaları ve üniversite masraflarını
karşılamaları için var.
Kuralları söylüyorum! İki aşamalı bir yarışma.
İlk aşamada yarışmacılar
hazırladıkları konuşmalarla
Anayasa'yı ne kadar anladıklarını
ve hayatlarının bu kitapla olan bağını
yedi dakika içinde anlatacak.
İkinci aşamada
yarışmacılar bu kavanozdan bir Anayasa Değişikliği seçecek.
Konuşma hazırlamak için vakitleri yok.
Bu Değişiklik ile ilgili doğaçlama konuşacaklar.
Yarışmanın bu kısmı zor
ve çocuklar için kolaylaştırmayacağım.
Yüksek Mahkeme'de konuşma yapmanın
nasıl olacağını görmüş olacaklar.
Bugünkü yarışmacılar...
Lawrence, Kansas'tan Becky Lee Dobbins
"Yamalı Bohça Anayasası" konuşmasını yapacak.
Wenatchee, Washington'dan Heidi Schreck
"Sihir Yapmak: Anayasa Potası" konuşmasını yapacak.
Başlamadan önce bu çocukları alkışlayalım. İçinizde kalmasın.
Pekâlâ. Tamam!
Pekâlâ.
Heidi Schreck.
Lütfen kürsüye yaklaş.
Süren şimdi...
-başladı. -Anayasa canlı bir belgedir.
Onun en güzel yanı da budur.
Yaşayan, kanı kaynayan ve tutkulu bir belgedir.
Yamalı bohça değildir.
Sıcak ve terlidir.
Bir potadır.
Pota nedir, bilir misiniz?
Pek çok malzemeyi koyduğunuz bir kaptır.
Onları bir arada kaynatıp başka bir şeye dönüştürürsünüz.
Bazen sihirli olan bir şeye.
O yüzden Anayasa'mız cadı kazanı gibidir.
Elbette,
siz Anayasa'yı benden çok daha iyi biliyorsunuz
çünkü savaşlarda yer aldınız. Minnettarız.
Ülkemiz için savaşmanıza
ve bana burs vermenize minnettarım.
Sizlere bakınca,
küçüklüğümde bir tecavüzcünün veya katilin
saldırısına uğrayacağımı düşündüğümü hatırlıyorum.
Erkek bir tecavüzcünün veya katilin.
Sizler gibi.
Hayalî kurgumda
tecavüzcümü beni öldürmemeye ikna edebiliyorum
çünkü şimdiki gibi, ona da insan olduğumu gösteriyorum.
"Seni öldüreceğim." derseniz
"Bunu bir düşün." derim,
"Senin gibi, ben de bir insanım."
Sonra beni ilk kez insan olarak görürsünüz.
"Tanrım, haklısın! Sen bir insansın!" dersiniz.
Sonra ağlamaya başlarsınız, ben de sizi affederim.
Bir gökkuşağı belirir
ve bu gökkuşağına birlikte çıkarız.
Bu arada okul arkadaşlarım sokakta toplanmıştır,
gökkuşağında yürümemi kıskanırlar.
"O niye böyle özel?"
"Okulda olması gerekmiyor mu?"
Ben de "Bu zavallıyı cennete götürüyorum.
"Beden dersinde iyi eğlenceler." derim.
Peki bunun Anayasa Potası ile ilgisi ne?
Pota, kaynayan bir kazandır
ama aynı zamanda ulaşılması gereken bir hedeftir.
Sabır veya inanç sınavı.
Birlikte aştığımız, beni öldürmek istediğiniz
o test gibi.
Bizim durumumuzdaki gibi,
Anayasa, fokurdayan bir çatışma içindeyken
gerçekte neye inandığımızı göstermesi için birlikte atıldığımız
kaynayan bir kazan olarak düşünülebilir.
O yüzden çok radikal bir belgedir.
202 yıl önce Philadelphia'da çok sıcak bir yaz gününde
bir grup sihirbaz bir araya geldi.
Birbirlerini öldürmek istediler ama onun yerine...
kafa kafaya verdiler
ve birlikte kafalarında bir hayali canlandırdılar.
Ben buna "sihir" diyorum.
Her şeyi doğru yaptılar mı? Hayır.
Hayır, yapmadılar.
Değişiklikler bu nedenle yok mu?
Şimdi size en sihirli ve gizemli
değişiklikten bahsetmek istiyorum.
Anayasa Değişikliği 9.
Değişiklik 9'da şöyle yazar,
"Bazı hakların Anayasa'da sıralanmış olması,
"halkın diğer haklarının reddedilmesi
"veya küçümsenmesi olarak yorumlanmaz."
Bu ne anlama gelir?
Yani, bir hakkın Anayasa'da yer almaması
o hakka sahip olmadığınız anlamına gelmez.
Hatta kurucuların
tüm haklarımızı yazması imkânsızdı.
Mesela diş fırçalama hakkına sahipsiniz
ama belge o kadar uzun olmalı mı?
Bir örnek daha vereyim. Küçük bir kızken
Reba McEntire diye hayalî bir arkadaşım vardı.
Şarkıcı olanla akrabalığı yoktu.
Sadece Anayasa'mızda
hayalî arkadaşım olabileceği yazmıyor diye
Reba McEntire ile dost olunca hapse atılacağım anlamına gelmez.
Harika değil mi? Düşünsenize.
Anayasa'mız size tüm haklarınızı söylemiyor
çünkü bilmiyor.
Yüksek Mahkeme Yargıcı William O. Douglas
Değişiklik 9'dan bahsettiğinde
"yarı gölge" kelimesini kullandı.
"Yarı gölge" nedir?
Beyler...
şu anda ışıkta duruyorum,
siz de karanlıkta oturuyorsunuz
ve aramızdaki bu yarı aydınlık,
gölgemsi alana
"yarı gölge" deniyor.
İnsanlar Douglas'a gülmüştü ama ben beğendim.
Anayasa'yı böyle düşünmenin faydası oluyor
ve belki hayatlarımızı da.
İşte buradayız,
gördüklerimiz ve görmediklerimiz arasında sıkışmışız.
Yarı gölgede hapsolmuşuz.
2 DAKİKA
Küçükken de şekil değiştirebileceğime inanırdım.
Buna hâlâ inanıyorum
ama gerçek ailem gelene kadar
insan gibi davranmaya devam edeceğim.
St. Helens Dağı'nın yamacındaki Spirit Gölü'nün kıyısında otururdum
ve gerçek ailem olan yüzen perilerin
bacağımdan beni suyun altına çekmesini beklerdim.
Olabildiğince derine yüzerdik
ve tam ben boğulmak üzereyken
kendimizi dünyanın öbür ucundaki bir gölde bulurduk.
Bu yeni diyarın kıyısına varınca
kim olduğumu anlardım.
Değişiklik 9'u bu yüzden çok seviyorum.
Çünkü hep şu anda olduğumuz kişiler
olmayabileceğimizi onaylıyor.
Gelecekteki bizlere alan tanıyor.
10 SANİYE
Bunu çözmeye çalışırken boğulmayacağımızı umalım!
Çok teşekkürler. Teşekkür ederim beyefendi.
Teşekkürler.
Alkışlamayın lütfen!
Şimdi yarışmamızın doğaçlama kısmına geldik.
Bayan Schreck, kavanozdan bir Değişiklik alın.
Bu kısmı çok severdim.
Adrenalini, bir Değişiklik'i hatırlamaya çalışmayı.
Babam bana koçluk yaptı. Çok güzeldi çünkü 15'imdeydim,
o yüzden de zorlanıyorduk.
Anayasa'dan bahsederken ikimiz de bir kadın olmuyormuşum gibi
davranabiliyorduk.
Değişiklik 14: Fıkra 1.
Değişiklik 14 çok önemli millet.
Şu anda bu odada olan herkesin
hayatını değiştirmiş dört fıkrası var.
Madde aşırı uzun olduğu için
yarışmacı sadece Değişiklik'teki Fıkra 1'den bahsedecek.
-Hazır mısın? -Değişiklik 14: Fıkra 1.
"Birleşik Devletler'de doğmuş veya uyruğuna geçmiş,
"onun yetkisine tabi olan herkes, Birleşik Devletler'in
"ve ikamet ettikleri eyaletin vatandaşıdır.
"Hiçbir eyalet, ABD vatandaşlarının ayrıcalık ve dokunulmazlıklarını
"kısıtlayacak yasa çıkarmayacak veya uygulamayacak
"ve hiçbir eyalet bir kişiyi yaşamından, özgürlüğünden
"veya malından mahrum etmeyecek
"veya yasaların eşit koruması dışında
-"bırakmayacaktır." -Aferin.
Genel bir özet sunması için bir dakika
ve Değişiklik 14: Fıkra 1'deki dört bentten
bahsetmesi için iki dakikası var.
Hatırlatayım, olabildiğince kişisel olsun.
Değişiklik'in hayatını nasıl etkilediğinden bahset.
Süren başlıyor.
Tamam.
14. Değişiklik tüm insan haklarını koruyan
devasa bir güç alanı gibi.
13. Değişiklik'ten sonra geliyor, ki o da tarihimizdeki
utanç verici köleliğe son vermişti.
Lincoln'a göre sadece köleliği bitirmek yetmezdi,
o yüzden John Bingham ile 14. ve 15. Değişiklikleri yazdı.
Yapılandırma Değişiklikleri.
Bu Değişiklikler yeni özgürleşmiş vatandaşlara
yasa gereği eşit koruma sağladı ve oy verme hakkı tanıdı.
14. Değişiklik, Medeni Haklar Hareketi'ni oldukça etkiledi.
Okul, otobüs ve hastanelerde ırk ayrımı kaldırıldı.
Gerçi bu 100 yıldan fazla zaman aldı,
birileri güç alanını çalıştırmalıydı.
14. Değişiklik'in gücünün açığa çıkmasını,
Dorothy Height, Bayard Rustin, Martin Luther King Jr. gibi
Medeni Haklar liderlerinin kahramanca işleri sağladı.
14. Değişiklik'in sırf erkeklere eşit haklar tanıdığını belirteyim.
Siyahi kadınlara, hatta hiçbir kadına bu haklar tanınmadı.
Amerika yerlilerinin haklarından hiç bahsedilmedi.
Lincoln bile bu konuda yarı gölgede kalmıştı.
İlk defa "erkek" kelimesi
Anayasa'da açıkça yazıldı.
Önceden kadınların oy verip veremeyeceği
net değildi ama artık çok açıktı. Biz oy veremiyorduk.
Lincoln oy vermek için biraz daha beklememizi istedi.
Elli dört yıl kadar.
Oy vermekten Fıkra 2'de bahsediliyor. Fıkra 1'den şaşmayın.
Doğru, üzgünüm. Harika.
Babam buna demokrasinin ceza kulübesi diyor.
Bazen bir şeyleri beklemek şart.
İki kötü şeyi düzeltip başarısız olmaktansa
tek kötü şeyi düzeltmek daha iyi.
Bent 1: "Birleşik Devletler'de doğmuş
"ve yetkisine tabi olan herkes, Birleşik Devletler'in vatandaşıdır."
Süren başlıyor.
Bent 1 ile tarihteki en berbat Yüksek Mahkeme kararı bozuldu,
yani Dred Scott ve Sandford kararı.
Dred Scott, Illinois'da eşi ve kızlarıyla özgürce yaşadıktan sonra
1857'de özgürlüğü için dava açmış bir köleydi.
Yüksek Mahkeme,
yediye iki alınan kararla
Dred Scott'ın köleliğe geri dönmesine
ve hiçbir Afrika kökenlinin ABD vatandaşı olamayacağına hükmetti.
Bu mahkemedeki dört üyenin köleleri vardı.
Kaybetse de Dred Scott'ın cesur hareketi
köleliğin kaldırılmasını hızlandırdı.
Lincoln'ın Özgürlük Bildirgesi'ni imzalamasını
ve Amerika yerlileri hariç, ABD topraklarında doğan herkesin
14. Değişiklik uyarınca
vatandaş olabilmesini sağladı.
Bu bentteki bir diğer belirsizlik,
göçmenlerin nasıl vatandaş olacağından bahsetmemesi.
Kimin iyi veya kötü bir göçmen
olduğu kararı kanun yapıcılara kalıyor.
Mesela 1882'de devletimize göre, Çinli göçmenler
tehlikeliydi ve işlerimizi çalıyorlardı.
Çin Dışlama Yasası'nı çıkardılar,
1943'e kadar Çin'den göç, yasa dışı oldu.
30 SANİYE
Daha kişisel olarak,
büyük büyük büyükannem Theresa'ya iyi bir göçmen gözüyle bakıldı.
1879'da Gengenbach, Almanya'dan Washington'a geldi
çünkü büyük büyük büyükbabam onu bir katalogdan sipariş etmişti.
İyi bir göçmen olarak görülmesinin nedeni,
o dönemde Washington'da her dokuz erkeğe
bir kadın düşmesiydi.
10 SANİYE
Amerika'ya gelmek istedi mi bilmiyorum
ama 36 yaşında akıl hastanesinde hayatını kaybetti
ve vatandaş olamadı.
-Teşekkürler. -Bent 2.
"Hiçbir eyalet, ABD vatandaşlarının ayrıcalık ve dokunulmazlıklarını
"kısıtlayacak yasa yapmayacak veya uygulamayacak."
Süren başlıyor.
Bent 2, Amerikalıların
eyaletten eyalete seyahat etmesine,
herhangi bir eyalette mal alabilmesine
veya mutluluk peşinde koşmasına izin veriyor.
Eyaletler arası seyahatle ilgili şahane bir hikâyem var.
Büyük büyük büyükannemin zamanındaki kadın azlığı
Washington eyaletinde büyük sorun olarak görüldü.
1865'te Asa Mercer adında bir adam
Seattle'a 500 kadın götürmek için bir tezgâh yaptı.
Lowell, Massachusetts'e geri gitti
yedi yaşlarından beri
fabrikalarda çalışan kadınlara, Seattle'ın kadınlar için
cennet olduğunu söyledi.
Özgür ve bağımsız hayatlar yaşayabilir,
öğretmen, yazar ve tuhafiyeci olabilirlerdi.
Sonra Seattle'a gitti ve oradaki erkeklere
300 dolar verirlerse onlara eş bulacağını söyledi.
Mercer, erkeklerin verdiği parayla bile tekne alamadı,
o yüzden Lincoln'a yazdı.
Kadınları taşımak için eski bir askerî gemi istedi.
Lincoln ona yanıt yazmadı. 1865'te çok yoğundu.
O yüzden Mercer trene bindi,
Lincoln'la konuşmak için Washington'a gitti
ama vardığında başkent siyahlara bürünmüştü
çünkü Lincoln'a suikast düzenlenmişti.
Mercer'in planı yarıda kalır sandınız ama kalmadı.
Sonrasında Ulysses S. Grant'e gitti
ve Lincoln'la bir süre önce...
konuştuğunu söyledi.
Lincoln'ın kadınlar için ona gemi sözü verdiğini.
Lincoln için üzgündü ama gemi ne olmuştu?
Grant "Al o zaman." dedi.
Birkaç gün yolculuktan sonra
geminin mürettebatı Seattle'ın kadınlar için
cennet olmadığına dair dedikodu başlattı.
Erkekler keresteci ve ayyaştı. Eşlerini döverlerdi.
Gemi Şili'ye ulaştığında 15 kadın gemiden inmek istedi.
Mercer sabah inebileceklerini söyledi.
Gecenin bir yarısında demir aldı ve onları kaçırmış oldu.
10 SANİYE
Büyük büyük büyükannem Theresa 75 dolara satın alındı.
Büyük büyük büyükbabam onu Matrimonial gazetesinden sipariş etti.
-Dur. -Bent 3.
Bunu yaptığımdan beri
büyük büyük büyükannem Theresa'yı merak ettim.
Melankoliden öldü. Resmî tanı buydu.
"Melankoli, yaş 36, Western State Akıl Hastanesi."
Theresa ve melankolisinden dolayı annemin tarafındaki
tüm kadınların genetik depresyonu olduğunu
düşünerek büyüdüm.
Hepimiz bunun için farklı ilaçlar alıyoruz.
İşe yarıyor!
Ayrıca hepimiz aynı şekilde ağlıyoruz.
Çok yüksek sesli, acıklı bir ağlamamız var.
"Yunan trajedilerine layık ağlama" diyorum.
Nerede olursan ol, ne olmuş olursa olsun kocan sana ihanet etti diye
çocuğunu öldürmüşsün gibi uluyorsun ve feryat ediyorsun.
Kulağa şöyle geliyor...
Pek çok sevgilim bu yüzden gitti.
Sevgililerimden biri...
Gitmeyen ve benimle evlenen sevgilim
ağlamamın kulağa çok agresif geldiğini,
ağlamamı ona yöneltiyormuşum gibi hissettiğini söyledi.
Bunu yapmaya başladığımdan beri o tanıyı merak ettim.
Theresa'nın günlük hayatına dair belge yok
ama zormuş gibi gözüküyor
çünkü diğer kadınlar için zordu.
Cowlitz İlçe Gazetesi'nde bazı manşetler buldum.
Yaşadığı yerdeki gazeteydi.
Bu manşetler sadece bir haftaya ait.
"Napavine'da Adam Karısını Vurdu."
"Kocası Karısının Yüzüne Çivili Çizmesiyle Bastı."
"Kıskanç Koca Kadını Üç Gün Yatağa Bağladı."
Bir de, "B. Phelps kızının evine gitti,
o sırada damadı, kaçan kızını vurmak üzereydi."
"'Çık buradan. Buradaki her şey benim.' dedi."
Bent 3. "Hiçbir eyalet bir kişiyi
"yaşamından, özgürlüğünden veya malından mahrum etmeyecektir."
Süren başlıyor.
Bent 3...
tüm Anayasa'daki en mucizevi kısımlardan biri.
Bunu Magna Carta'dan çaldık.
Devletin sizi bir yere hapsedememesini,
eşyalarınızı alamamasını ve sebepsiz sizi öldürmemesini sağlıyor.
Aynı zamanda yarı gölgelerle ilgili Roe ve Wade davasındaki
1973 tarihli Yüksek Mahkeme kararının da temeli.
Yargıç William O. Douglas'ın
harika yarı gölge metaforu ile
Yargıç Harry Blackmun 9. Değişiklik'le
başkalarına ışık tuttu.
Anayasa'nın gölgelerinde mahremiyet hakkını buldu
ve bir kadının da vücuduyla istediğini
yapma hakkı olduğunu savundu.
Doktorun ve hastanın mahremiyet hakkına sahip olduğunu,
vücuduyla istediğini yapabileceğini savundu.
Bu, 9. ve 14. Değişiklikler açısından özel bir andı.
Kadınların seçme hakkı için
"Muhteşem İkizler, etkinleş!" dercesine
bir araya geldiler.
Beyler, bakış açınıza göre bunu
şer ittifakı olarak görebilirsiniz.
Kendi bakış açımı paylaşmalıyım.
Bursumu riske atsa da,
kadınların seçme hakkını destekliyorum.
-Teşekkürler beyefendi. -Pekâlâ.
-Tamam. -Şunu da söyleyeyim,
kişisel olarak bu tercihi asla yapmazdım.
Bunu dedim. Yarışmada gerçekten söyledim.
Altı yıl sonra hamile kaldım ve çok kafa karıştırıcıydı.
Ne yapacağımı bilemedim. 21 yaşındaydım.
Üniversiteden yeni mezundum.
Wenatchee'de ailemin bodrumundaydım.
Babama boyacılıkta yardım ediyordum.
Ayda bir milyon rubleye İngilizce öğretmek için
Sibirya'ya gitmeye para biriktiriyordum.
Gebelik testi yapmaya karar verdim.
Âdetim birkaç gün gecikmişti.
Histerik hamilelik olması için dua ettim.
Aile Planlaması Derneği'ne gidemedim, annemin dostu oradaydı
ve eczaneye de gidemedim,
biri beni görüp aileme söyleyebilirdi.
Telefon rehberinden bir yer buldum.
"Bedava Gebelik Testi. Hızlı. Gizli." Hemen gitmeliydim.
Şehre indim. İsimsiz bu binayı buldum,
arka kapıdan girdim ve ilk gördüğüm şey
duvarların fetüs resimleriyle kaplı olduğuydu.
"Evlat edinmek harika bir seçenek." yazan bir poster vardı.
"Doğum Hakkımızdır" da yazıyordu.
Panikledim. Arka kapıdan kaçmak istedim
ama gösterinin bu aşamasında anlamadıysanız
psikopatlık derecesinde kibar yetiştirildim.
Danışma görevlisi Marcy "Gelmene çok sevindik." deyince
gülümsedim ve "Ben de sevindim." dedim.
Sonra aramızda...
bir nezaket yarışı başladı.
Elimi tutup "Heidi, hamileysen senin için
"iyi haber mi kötü haber mi olur?" dedi. Yüksek sesle ağlamaya başladım
ama Marcy'yi üzmek istemediğimden
"Çok iyi bir haber olur!" dedim.
"Yaşasın!" dedi ama yalan söylediğimi anladı
ve bana sarıldı.
O bana sarılırken ben de omzunda ağlamaya başladım.
Çok güzel kokuyordu.
Büyükannem Betty gibi kokuyordu.
Uzun süre güneşte kalmış White Shoulders parfümü gibi.
Hatırlayın, tutucu bir şehirdeydim.
Kürtajsız bir alan gibiydi.
Kürtaj olmak için üç saat batıdaki Seattle'a,
beş saat doğudaki Spokane'e gitmeliydiniz.
Sekiz saat güneydeki Eugene, Oregon'a gitmeye karar verdim.
Orada lezbiyenlerin işlettiği
"Feminist Kadınlar Sağlık Girişimi" kliniği vardı.
Kürtaj olmak için gezegendeki en güvenli yer.
Ben de kürtaj yaptırmak istiyordum.
Hakkım olduğunu, yasal olduğunu biliyordum.
Ülkemizin tarihinin çoğunluğunda yasaldı.
Üniversiteye gitmiştim,
kürtajın 19. yüzyıl sonunda suç sayıldığını biliyordum.
Yani devlet, beyaz olmayan kadınları ve yerli kadınları
zorla kısırlaştırmadan önce.
Kürtaj yasa dışı olunca
azalmaz, daha ölümcül olur.
Gloria Steinem'ın kürtaj yaptırdığını biliyordum,
Billie Jean King ve Susan Sontag'in de.
İlk Aşk, İlk Dans'taki Penny de kürtaj yaptırmıştı.
Yasa dışı kürtajı neredeyse Penny'yi öldürdüğünde Jennifer Grey,
babası Jerry Orbach'tan Penny'yi kurtarmasını ister.
Babasından çok şey istiyordu, 1960'lı yıllardı
ve Jerry Orbach kürtajdan dolayı tutuklanabilirdi.
Jerry Orbach'ın iyi bir insan olduğunu
böyle anlamamız gerekiyor.
Jennifer Grey ve Patrick Swayze aşkının gerçek olduğunu da böyle anladık.
Marcy ve ben sarıldığımızda aklımdan bunlar geçti.
Bunu ona söylemedim. Hiçbir şey demedim.
Ben... Gebelik testim pozitif çıktı.
"Teşekkürler." dedim.
Kapıya yöneldim. Beni takip etti,
kürtaj olursam intihara meyilli ve kısır olacağımı,
belki de cehenneme gideceğimi anlatan
bir broşür verdi.
Elbisemin arkasına sıkıştırdı ve şöyle dedi,
"Kendimi tutamıyorum. Anneliğim ağır bastı."
Ama...
kendi anneme ne yaptığımı söylemedim.
Neden bilmiyorum. Hamile olduğumu söylemedim.
Aslında garip çünkü annem feminist ve kürtajı destekliyor.
Eşit Haklar Maddesi için yürüyüşe katıldı, geçmeyince ağladı.
Beyaz kadınlardan oluşan feminist tiyatro grubu bile vardı,
Sarı Duvar Kâğıdı kukla gösterisi falan yapıyorlardı.
Ama nedense ona söyleyemedim.
Hatta bu gösteriye kadar 25 yıl boyunca kimseye söylemedim.
Arkadaşlarım gösterilere gelip kürtajlarından bahsettiler.
Onların anneleri gösteriye gelip kendi kürtajlarından bahsetti.
Çok daha üzücüydü.
Birine daha söyledim. Bir erkeğe.
Jean'a söyledim.
Jean çok kibardı.
Yarısını ödemeyi... teklif etti...
101. Otoban'dan aşağı doğru gidip
sahilde kamp yapmayı, tatile çıkmış gibi takılmamızı önerdi.
Evet, sen. Doğru. Teşekkürler.
İşte böyle hissettim.
Bunu söylemem şart değil
ama hamile kaldığımda doğum kontrol hapı alıyordum.
On beş yaşından beri kullanıyordum.
Annemin arkadaşı orada çalışmadan önce dostum Renee ile
Aile Planlaması Derneği'ne gittik. Seks yapmıyorduk
ama her ihtimale karşı doğum kontrol hapı istedik.
Bir jakuziye girersek
ve sperm bize saldırırsa diye.
Ya da gerçekten saldırıya uğrarsak.
Çok güzel bir gündü.
McDonald's'a gittik, hapı çikolatalı içeceklerle içtik.
Hemen işe yaradığını anladım.
Çok kadınsı hissettim. İçimde bir şeyler uyanmış gibiydi.
O sırada doğum kontrolünün
ülkedeki tüm kadınlar için
on beş yıldır yasal olduğunu bilmiyordum.
Ben de 15'tim, çok eskilerden beri yasal olduğunu sandım!
1965'te Estelle Griswold adında inanılmaz bir kadın
Connecticut Aile Planlaması Derneği'nde fakir kadınlara doğum kontrol hapı
verdiği için tutuklandı. Hapiste bir sene yatma riski vardı,
davasını Yüksek Mahkeme'ye taşıdı
ve o zaman William O. Douglas
o harika yarı gölge metaforunu ortaya attı.
Şöyle dedi, "Anayasa'nın temin ettiği şeylerden biri,
"mahremiyet hakkıdır.
"Kadınlar evli oldukları
"ve kocaları izin verdiği sürece spiral takabilirler!"
William O. Douglas için korku dolu bir andı.
Kendini bizim için ateşe attı!
Çünkü işin gerçeği
kimse 9. Değişiklik'i anlamıyor.
On beş yaşındaki ben hariç.
Yargıç Scalia, hukuk fakültesinde bunu görmemiş.
Hayatı bile tehlikede olsa, Scalia size
9. Değişiklik'i anlatamazdı.
Hayatı tehlikede değildi!
Kullanılmayan ve anlaşılmayan bu Değişiklik'i buldular
çünkü kadın vücuduyla başka türlü başa çıkamadılar.
Vücutlarımız en başından beri bu belgeden dışlanmıştı.
"Bu vücutlarla ne yapacağımızı bilmiyoruz." der gibilerdi.
Bu benim kurucu taklidim. Teşekkürler.
Yani, kullanılmayan bu Değişiklik'i buldular
çünkü doğum kontrolünü yasallaştırmak istediler.
On beş yaşındayken kahramanım olan
William O. Douglas ile ilgili şunu öğrendim,
Yargıç William O. Douglas 67 yaşındaydı
ve 22 yaşındaki üniversite öğrencisiyle ilişki yaşıyordu!
Diğer üç yargıcın da genç kadınlarla
ilişkide olma ihtimali vardı.
O yüzden
doğum kontrolünün önünü açmaları gerekiyordu!
Gerçek Yüksek Mahkeme konuşmasından ufak bir kısmı canlandıracağım
çünkü çok etkileyici. Muhteşem.
Sene 1965.
1981'de Sandra Day O'Connor'a kadar bu mahkemede kadın yargıç olmadı.
Doğum kontrolünün kaderine karar veren dokuz erkek var,
dördü eşini aldatıyor.
Sözünüzü kesmişken, bu kontrol yollarının Connecticut'da
engellenmediğini çünkü bir hastalığı önleme amacıyla
satıldığını söylediniz.
Tüm kontrol yolları böyle mi?
Hepsinin iki işlevi mi var?
Hem doğum kontrolü hem de hastalık önlemek için mi kullanılıyorlar?
Bazıları için doğru olabilir
ama bazıları "kadın hijyen ürünü" olarak satılıyor.
Diğerleri de...
Bilmiyorum ama...
Connecticut eczanelerinde o ya da bu şekilde
satılıyorlar.
Kayıtlarda şöyle bir şey var mı...
Connecticut'taki doğum oranındaki düşüş
eyalette ilgili yasaların olmamasından mı kaynaklanıyor?
Dört saat böyle konuşuyorlar.
Doğum kontrolü ülkedeki bekâr kadınlar için 1972'de yasallaştı,
annem bana hamile kaldıktan bir yıl sonra.
Annem kürtaj için beni Seattle'daki Jean'a götürürken
aklımdan bu geçiyordu.
Beni doğurduğunda benim yaşımdaydı,
New York'a taşınıp oyuncu ve yazar olmak istiyordu.
Ben de öyle yapacaktım ama henüz bilmiyordum.
Bu düşünce aklıma geldiğinde
midem bulanmaya başladı.
Arabayı durdurmasını istedim, kapıyı açıp
yol kenarına kustum ve kafamı kaldırdığımda
annemin anladığını gördüm.
Sorun olmadığını, kendi vücudum olduğunu ve bana öğrettiği gibi,
bunun benim kararım olduğunu söylemesini bekledim.
Ama anneme baktığımda gözlerinde delice bir bakış gördüm.
Hızlı nefes almaya başladı.
Panikatak geçiriyordu.
Bir anda "Hamile olmasan iyi edersin!" diye bağırdı.
Ben de "Hamile değilim!" diye bağırdım.
Bent 4.
"Hiçbir eyalet herhangi birini yasaların eşit koruması
"dışında bırakmayacaktır."
Bent 4, Bent 3'e kıyasla daha mucizevi.
Eşit Koruma bendi.
Irk, cinsiyet, din ve göçmenlik durumumuza göre
farklı muamele görmeyeceğimizi temin eder.
"Vatandaş" değil, "kişi" kelimesini kullanılır.
Resmî bir göçmen olmasanız bile
ilgili Bent 3 uyarınca korunmak zorundasınız.
Adil yargılanmadan hapse atılamazsınız.
Hiç kimse veya hiçbir şey elinizden alınamaz.
Ben...
on yılı aşkın süredir bu bentten bahsediyorum.
Her gün bu konuda konuşmak zorlaşıyor.
Dürüst olayım, on yıl önce de kolay değildi.
Ayrıca... Benim...
Eşit Koruma bendi ile kişisel bir bağım da var.
On beş yaşında bundan asla bahsetmezdim.
Kimseye anlatmadım.
Ne zaman bu kısma gelsem...
on beş yaşındaki benin
bu konudan bahsetmekten kaçınmasını istiyorum.
Aslında ben...
Eşit Koruma bendinden şu andaki ben olarak bahsedeceğim.
Şöyle...
Hatta artık hep kendim olacağım.
Artık kırklı yaşlarının sonundaki
yetişkin bir kadınım.
Merhaba.
Yüzüm de böyle gülümsemekten çok acıdı.
Üzgünüm beyefendi. Artık buradaki amacınızı çözemiyorum.
Bu bent gerçekten mucizevi.
Ülkede iyi şeyler yapmak için bu bent kullanıldı.
Eşit Koruma bendş...
Medeni Haklar Hareketi'nin özünde bu bent vardı.
Yarışmadan onlarca yıl sonra
yargı süreci bendi ile evlilik eşitliğini
sağlamak için kullanılacak.
Çalışan kadınlara pek çok hak sağlamak için kullanıldı,
buna eşit maaş hakkı
ve cinsel tacizden korunma hakkı dâhildi.
1983'teki yarışmadan birkaç yıl önce hukukçular, kadına yönelik
fiziksel ve cinsel şiddete değinmek için bu bendi kullandı.
Salgın seviyesinde şiddete maruz kalırken
ülkede eşitliğin olmayacağını savundular.
Sizin de bildiğiniz üzere,
bu ülkede her gün dört kadın erkek sevgilisi tarafından öldürülüyor.
Bir yıl önce gösterime başladığımda üç kadındı. Şimdi arttı.
Amerikalı üç kadından biri
cinsel tacize uğruyor.
Beş kadından biri...
Üzgünüm, evet.
Amerikalı üç kadından biri
cinsel tacize uğruyor.
Amerikalı beş kadından biri tecavüze uğruyor.
Bir araştırmada Amerika'nın kadınlar için
en tehlikeli on ülkeden biri olduğu belirtildi.
Buna fiziksel ve cinsel şiddet, kadın ticareti,
sağlık hizmeti ve üreme sağlığı hizmetlerinin yetersizliği,
doğumda ölüm,
özellikle de siyahi kadınlarda,
silahlı şiddet dâhildi.
Şahsi görüşüm de şöyle,
on milyon Amerikalı kadın evinde şiddet görüyor.
Annem böyle bir evde yaşıyordu.
Büyükannem Betty de öyle.
Muhtemelen büyük büyük büyükannem Theresa da,
gerçi bu konuda kanıtım yok.
Tabii 36 yaşında melankoliden ölmesi dışında.
Bana büyükannem Betty'ye dair kartları verir misin?
Size büyükannem Betty'den
ve Eşit Koruma bendinden bahsetmek istiyorum.
Bu hikâyeleri iyi bilsem de okumayı yeğliyorum.
Büyükannem Betty 19 yaşında büyükbabamla evlenmiş.
Büyükbabama ailemizde "iyi bir adam" derdik
çünkü eşini ve çocuklarını dövmezmiş.
1,98 boyunda bir keresteciymiş.
Yaşadıkları tek göz odalı evi kendi elleriyle yapmış.
Hikâyelere göre, evini inşa etmek için ağaçları kesmiş.
Sonra da kütükleri
bir at gibi sırtına yükleyip St. Helens yamacından taşımış.
Hikâyenin bu kısmını hiç anlamadım
çünkü kamyonu varmış.
Büyükannem, anneme hamile kaldığında
iyi eşiyle iki çocukları varmış.
Bir gün yerinde duramıyormuş
ve Cowlitz İl Panayırı'na gitmek istemiş.
Büyükbabam bilet almak için kerestecilikte fazla mesai yapmış.
O ve ortağı Ray, 45 metrelik her dem yeşil bir ağacı kesiyorlarmış.
Ağacın düşeceği yönü yanlış hesaplayınca büyükbabamın üstüne düşüp onu öldürmüş.
Büyükannem hâlâ yas tutarken annem doğmuş.
Dul büyükannem Betty, yerel bir lokantada
garsonluk yaparak üç çocuk yetiştirmiş.
Dick adında bir adam çok sık gelirmiş.
Dick berbermiş ve çok yakışıklıymış.
Büyükannem yakışıklı adamları severmiş. Ben de severim.
Büyükannem Betty ve Dick çok çabuk evlenmiş.
Öyle ki hemen büyükannemi dövmeye başlamış.
Çocuklarını dövmüş.
Birlikte üç çocukları daha olmuş. Onları da dövmüş.
Annemin kız kardeşi 16 yaşına girdiğinde Dick ona tecavüz etmiş.
Teyzem hamile kalmış, bebeği doğurmak için uzaklaşmış.
Adam yine tecavüz etmiş. Kız yine uzaklaşmış.
İkinci çocuğunu doğurunca eve gelmiş
ve sınıf birincisi olarak mezun olmuş.
Ama şunu belirteyim, tüm çocuklar mutlu yetişkinler oldular.
Mucizevi bir şekilde.
Hepsinin sevdikleri aileleri var
ve çoğumuz gibi bir nebze sevdikleri işleri var.
Hiçbiri onlara uygulanan şiddeti devam ettirmedi.
Böyle sona atlamak iyi bir hikâye anlatımı değil
ama oyunun geri kalanında onlar için endişelenmenizi istemiyorum.
İyi durumdalar. Ülkede benzer şeyler yaşamış
ve şu anda iyi olan pek çok kişi gibi.
Ben...
annem bu hikâyeyi anlattığında ona çok kızdım.
Ben 15 yaşındayken anlattı. Ona çok kızmıştım
çünkü oldukça heteroseksüel bir kızdım.
Sürekli oğlanlarla öpüşüp koklaşmak istiyordum!
Şiddete meyilli veya tecavüzcü olabileceklerini düşünmek istemedim.
Belalı olabilirlerdi. Öylelerine bayılıyordum.
Catskill'deki bir otelde beş parasız bir dans eğitmeni olabilirdi.
Ama anneme şöyle dediğimi hatırlıyorum,
"Niye büyükanne Betty sizi alıp kaçmamış?"
Annemin bana verecek cevabı yoktu.
Odasına gitti, kapıyı kapattı ve dışarı çıkmadı.
Babam beni kenara çekip açıkladı.
Büyükannem Betty hasta olduğu için kaçamamıştı.
"Şiddet Gören Kadın Sendromu" yaşıyordu.
Bu benim kafamı çok karıştırmıştı.
"O hastalığa nasıl yakalandı ki?"
Büyükannem Betty'yle tanışsaydınız
bu tanımın onun için absürt olduğunu anlardınız.
Neredeyse 1,80 boyundaydı.
Devasa kasları ve gür siyah saçları vardı. Çok güzeldi!
Garsonluğun yanı sıra, kütük taşıyıcılığı da yapıyordu.
Azgın bir nehirde kütüklerin başında duruyordu.
Devasa bir sopası vardı.
Tüm gün kütükleri nehirde itiyordu.
Kütüklere ne olduğunu bilmiyorum.
Gösteride en çok bunu yapmayı seviyorum.
Onun için hiçbir şey yazmadığımdan beni durduramıyor.
Büyükannemin hayalindeki iş kütük ittirmek değildi.
Küçüklüğünden beri ressam olmak istemişti.
Picasso favorisiydi ve resimlerini yapmayı öğrenmişti.
Küçük yatak odası,
dandik Picasso taklitleriyle doluydu.
Küçükken o eserleri onun zannetmiştim.
Lisedeyken Ağlayan Kadın'ı büyükannem Betty'nin değil,
Picasso'nun yaptığını anladım.
Ne zaman ailemdeki kadınların
yapmak istedikleri şeylerden bahsetsem...
Tüm bu delilikleri vücudumda hissediyorum.
Bir yıl sırt ağrısı çektim,
boğazım çok sıkıştı
ve sesim çıkmadı, ben...
Büyükannemin bir resmi evimde asılı.
Belki de iyi bir ressamdı
ama hiç kendine ait eseri yok.
Kürtaj olmaya giderken Jean'la
büyükannem Betty'yi ziyaret ettik.
Ona ne yapacağımdan bahsetmeyi,
benim adıma sevineceğini düşündüm.
Büyük büyükannem Bricken'ın 16 çocuğu olmuş,
büyükannem Betty'nin altı çocuğu ve onu döven bir eşi vardı.
Hayatımda farklı bir yönde
ilerlediğim için sevinir sanmıştım.
Ama annem öyle tepki verdikten sonra...
Ona neredeyse söyleyecektim.
Kahvaltıda çok lezzetli çörek yapmıştı.
Masaya oturdum ve az kalsın
"Büyükanne, hamileyim." diyordum.
Onun yerine şöyle dedim,
"Büyükanne, George'u özledim!"
Niye öyle dediğimi bilmiyorum.
George, ben üç yaşındayken bana ördüğü oyuncak maymundu.
Bu oyuncak maymunu çok seviyordum. Onu sevgimle öldürdüm.
Bir gözü ve kuyruğu yoktu.
Onun için ayakkabı kutusundan bir tabut yaptım.
Büyükanneme Maymun George'u
yanımda Sibirya'ya götürmek istediğimi söyledim.
Büyükannem sadece şöyle yaptı... Hiç duygusal bir kadın değildi
ama sonraki Noel'de bana yeni bir maymun ördü
ve Rusya'ya gönderdi.
Yeni örgü maymuna "II. George" adını verdim.
Sonra 40 yaşına geldiğimde
II. George'un yalnız olduğunu, dostu olması gerektiğini düşündüm.
Kırmızı beyaz çizgili küçük bir maymun aldım.
Ona da II. George'un Dostu adını verdim.
Bugüne kadar...
Ben evliyim.
Bugüne kadar, II. George'un Dostu hayatımdaki en önemli kişi.
Tüm bunların Eşit Koruma bendiyle alakasını merak ediyorsunuzdur.
Öyle hissettirmese de, bazıları öyle düşünmese de
bu oyun dikkatli bir şekilde kurgulandı.
Bu kurguyu göremiyorsanız benim suçum değil.
2005 yılında 14. Değişiklik'e
Castle Rock ve Gonzales davasında başvuruldu.
Jessica Gonzales'in şiddet gösteren kocasına
uzaklaştırma kararı çıktı.
Bir ay sonra adam üç kızlarını kaçırdı.
Jessica korkmuştu ve polisten yedi kez yardım istedi.
İki kez de uzaklaştırma kararını göstermek
ve kızlarını getirmelerini istemek için karakola gitti.
Polis ona yardım etmeyi reddetti
ve onları rahatsız etmemesini istediler.
Sabah Bay Gonzales, kızları arabada beklerken
yasal olarak yarı otomatik bir silah aldı ve kızlarını öldürdü.
Jessica Gonzales,
artık Lenahan soyadını kullanıyor...
Jessica Lenahan, onu ve çocuklarını koruyamadıkları için
Castle Rock Emniyet Müdürlüğü'ne cesurca dava açtı.
Kısa süre önce Colorado eyaleti, polisin koruma emrine
karşı gelen bir kişiyi tutuklamasını zorunlu kılan bir yasa çıkardı.
Jessica dava açtı ve kazandı.
İdare, davayı temyiz etti
ve Yüksek Mahkeme'ye taşıdı.
Antonin Scalia'nın yönettiği mahkeme
kararı bozdu ve Colorado yasasını bitirdi.
Kadınlara Şiddet Yasası'na zarar verdi
çünkü Jessica Lenahan veya kızlarını korumak için
polisin yasal zorunluluğu olmadığı kararı çıktı.
Bu davayı pek çok kez dinledim.
Yargıçlar konuşurken bir şey fark ettim.
Jessica Lenahan'den bir insan olarak
çok az bahsediyorlar.
Kızlarından hiç bahsetmiyorlar.
Rebecca on yaşındaydı, Katheryn sekiz yaşındaydı.
Leslia yedi yaşındaydı.
Gelecek zaman kipi ile ilgili çok uzun süre konuştular.
"Polis, uzaklaştırma kararını uygulayacak." gibi.
Profesyonel hukukçu olmasam da anlıyorum.
Hukukta belirli bir dilde konuşmak şart
ama bu ikisi dengeli olabilir...
Bir noktada Yargıç Scalia ve Yargıç Breyer
gelecek zaman kipinin nasıl bir anlam verdiğini konuştular.
Terri, acaba...
Dur, eyalet hukukundan gelecekte yapılacaklarla ilgili
konuştuğumuzu sanmıştım.
Hangi dilin kullanıldığı eyalet yasasını
etkiler mi?
Federal Anayasa bakımından mülki hak doğurur mu?
-Hayır Yargıç Scalia, ben... -Diyelim ki gelecek zaman kipi var.
Varsın olsun.
"İtfaiye, yangınlara
"müdahale edecek." diye bir kanun olabilir.
"Polis, suçlara müdahale edecek."
"Ordu, saldırılara müdahale edecek."
Bu demek değildir ki sadece gelecekte...
Scalia gelecek kipinin zorunluluk içermediğine karar verdi
ama bu benim için kafa karıştırıcı
çünkü Scalia koyu bir Katolik'ti.
Bazı anayasa araştırmacıları, bu kararı kadınlar için
14. Değişiklik'in sonu olarak yorumladı.
Fiziksel ve cinsel şiddete karşı federal devletimize,
Anayasa'mıza sığınma olasılığımızı bitiriyor.
Beyaz olmayan kadınlar, trans kadınlar,
ikiliksiz ve ikili translar, engelli kadınlar,
ülkede en çok şiddet gören
yerli kadınlar için çok kötü. Berbat.
Şiddetten kaçan göçmen kadınlar
ve çocuklar da öldürülüyor.
Gerçekten nedenini anlamak istedim.
Bu kararı nasıl aldılar? Ben...
Belki ailemde de bu tür şiddet olduğu için
bunu anlamalıydım.
Birkaç Anayasa araştırmacısıyla konuştum
ve şunları öğrendim.
İki tür hakla ilgili bilgi aldım.
Negatif haklar ve pozitif haklar.
Negatif haklar devletin mallarımızı almasını, bizi öldürmesini,
hapse atmasını engeller.
Pozitif haklar, aktif haklarımızdır.
Devletin yapması veya sağlaması gereken şeylerdir.
Örneğin adil yargılanma hakkı,
avukat hakkı,
bazı ülkelerde sağlık hizmeti hakkı.
Bazı istisnalar dışında, Anayasa'mız temel olarak
negatif haklar belgesidir.
Amacı bunu hazırlayan erkekleri ve mülklerini korumaktır,
bir ara malları olan insanları da devletten korumuştur.
Jessica Lenahan'ın polisten aktif veya pozitif
koruma alamayacağına da böyle karar verdiler.
Eşit Haklar Değişiklik'i onaylanmış olsa
bu korumaya da hakkının olabileceğini öğrendim.
Yasa geçmediğinde annemin niye ağladığını böylece ilk kez anlamış oldum.
Şu anda çözmeye çalıştığım şey,
bu Anayasa'nın bizi erkek şiddetinden korumamasının
ne anlama geldiği.
Erkekleri yermek istemiyorum.
Erkekleri seviyorum. Gerçekten. Sizi seviyorum lan.
Ben de bir babanın kızıyım.
Ama bazı gerçekler çok uç noktada.
Hiçbir fikrim yoktu.
Yarışmanın koşulunu ciddiye alıp
hayatım ve Anayasa arasında
kişisel bir bağ bulmamın ilginç olacağını düşünmüştüm.
Sonra da 21. yüzyılda savaşta ölen Amerikalı sayısının
sevgilisi tarafından öldürülen kadınlardan
daha az olduğunu öğrendim,
buna 11 Eylül de dâhil.
Yani...
Bu, ülkede erkekler tarafından öldürülen kadınların sayısı değil,
güya onları seven erkekler tarafından
öldürülen kadınların sayısı.
Demek ki...
Ben... Bu istatistiği aklım almıyor.
Günümün normal geçmesi için bunu unutmam gerekiyor.
Ama sanırım unutmak imkânsız, değil mi? Bence...
Bu istatistiği bilmeseniz de
bu gerçek hep ortada.
Gerçek şu.
Kadın bedenine uygulanan kontrollü şiddet,
her şeyin temelinde sürekli olarak
usulca uğulduyor.
On yedi yaşındayken
yarışmanızdan kazandığım parayla üniversiteye gittim.
Hukuk okumaya başladım.
Orta Çağ'da vebadan kurtulan
tiyatro ekibi ile ilgili Red Noses için seçmelere katıldım
Ölen tek ayaklı bir step dansçısıydım.
Provanın ilk gününde bir son sınıf öğrencisi
beni eve bırakmak istedi. "Olur." dedim.
Yurt odama geldiğimizde
"Seni epeydir öpmek istiyordum." dedi. Tuhaf geldi.
Üç saattir tanışıyorduk.
Ama çok tatlıydı, o yüzden öpüştük.
Bir anda pantolonumu çıkardı.
Ve...
On yedi yaşındayken çok zekiydim.
Şu anki hâlimden çok daha zekiydim.
Ayrıca her şeyi okuduğumu düşünüyordum.
Gloria Steinem, bell hooks ve Audre Lorde kitapları okudum.
İleri Feminist Araştırmaları dersim vardı.
Yine de bu oğlanla sevişmeye karar verdim
çünkü böylesi kibar geldi.
Sanırım.
Şimdi bilemiyorum.
Çünkü arabadaydık
ve dışarısı çok karanlıktı.
Etrafa bakmıştım.
Sokakta kimse yoktu, yurdum kampüsün sonundaydı.
Karnımda iğrenç bir his olmuştu.
Birden kafamda bir düşünce belirdi,
o kadar hızlıydı ki kelimelere dökmem çok zor.
Ama sesli söylesem şöyle olurdu,
"Hayatta kal."
Yani...
Çok garip çünkü bu oğlan bana zarar vermezdi.
Yapmazdı. Bundan eminim. Hâlâ arkadaşız.
Facebook arkadaşıyız.
Yüzde doksan dokuz eminim.
O zaman niye hayatım tehlikedeymiş gibi geldi?
Hammurabi kartlarını okur musun?
"Aile içi şiddet ile ilgili ilk yasayı
"MÖ 1800 yılında Hammurabi yazdı.
"Bir koca, herhangi bir nedenle
"evindeki bir üyeyi cezalandırabilir.
"Roma Hukuku'na göre erkek eşini zina veya yüzü açık gezmekten
"öldürme hakkına sahipti.
"Rönesans Fransa'sında çok fazla kadın ve çocuğun
"dövülmesinin ekonomiye zararı yüzünden
"erkekler iz bırakmadan dövmek zorundaydı.
"18. asırda İngiltere'de koca, başparmağı kalınlığında
"kırbaç ile eşini dövebilirdi.
"'Parmak hesabı' lafının buradan geldiği sanılır
"ama doğru değildir."
Bir şey demiştim,
Washington eyaletinde dokuz erkeğe bir kadın düşüyordu.
Bu doğru değil. Tarih öğretmenim Bay Berger söyledi.
Washington eyaletinde binlerce kadın vardı.
Salish ve Wenatchee kabilelerinin kadınları.
Bu kadınlardan bazıları 100 yıldır beyaz erkeklerle evlenmiş
ve bu kadınların günlüklerine göre evlilikleri çok iyiymiş!
Bu kabileler eşitlikçiydi.
Kadınlar rahibe, çevirmen veya tekne yapımcısı olabilirdi.
Sonra Washington eyalet oldu
ve kutsal saydığım Anayasa'nın yetki alanına girdi.
Böylece yerli kadınlar artık insan olarak görülmedi,
onlarla evlilik yasa dışı oldu ve benim büyük büyük büyükannem
Theresa gibi beyaz kadınlar getirdiler. Devam.
"1910'da ABD Yüksek Mahkemesi,
"kocaya fiilî saldırı davası açılmasını yasakladı
"çünkü eşler pek çok nedenden birbirine karşı
"dava açabilirdi.
"1977'de Kaliforniya Ceza Kanunu:
"Kocalarının saldırdığını iddia eden eşler
"darp suçlaması için gerekenden daha ağır yaralanmalı.
"2005'de Yüksek Mahkeme nedeniyle, Jessica Lenahan
"kendini ve çocuklarını korumayan
"Castle Rock Emniyeti'ne dava açamadı.
"2014'de İnsan Hakları Amerika Kıtası Komisyonu'na göre,
"ABD, Jessica Lenahan ve kızlarının insan haklarını ihlal etti."
Teşekkürler Mike. Tanıştırayım, bu Mike.
Harika bir insan ve oyuncudur.
Sahnede çok fazla şiddetten bahsedeceğimi fark edince
burada pozitif bir erkek enerjisi istedim.
Heidi'nin hayatından birini temsil ediyorum.
Lejyoner Mel Yonkin.
İkinci Dünya Savaşı'nda savaştı.
Heidi ve ailesiyle yarışmadan yarışmaya gezerken
tüm ülkeyi gezen çok tatlı bir adamdı.
Ona hep onunla gurur duyduğunu söyledi
ve kazandığında gözleri dolar,
nezleymiş gibi davranırdı.
Heidi gösteride olmamı isteyince heyecanlandım
ama "pozitif erkek enerjisini" göstermek
ciddi bir sorumluluktu.
Yıllarımı cinsiyetle tanımlanmayı reddederek geçirdim.
Sanırım "nötr cinsiyet" enerjim olduğunu düşündüm.
Hep erkekleri temsil ediyorum
ama bazen gereksiz bir ayrıcalık gibi geliyor.
Ben de Heidi'nin yaşındayken
Patrick Swayze'den hoşlanıyordum
ama daha çok Mel Gibson'ı beğeniyordum.
Evet. Biliyorum.
Onun Savaşçı'daki hâli olmak istedim.
Filmi izleyince arkadaşlarıma şöyle dedim,
"Kulağımın üstündeki tutamı sarıya boyayacağım."
Mel'in filmdeki saçı gibi.
Harika Avustralya aksanım var sandım.
Ama duydunuz, Londra aksanı.
İlginç bir durum çünkü babam İngiltere'den göçmüş bir işçiydi
ama Londra aksanı yoktu. Galler ve Yorkshire'dandı,
iki aksan birbirine hiç benzemez.
O aksanları yapmayacağım. Rica ederim.
Babam çok etkileyici biriydi,
dostlarım onu çok severdi.
Küçükken onun erkeksi karizmasına hayran olurdum
ama sonradan edinilmiş bir özellik gibi gelirdi.
Mesela bir telsiz dönemi geçirdi.
Lisedeydim, iki farklı arabayla ülkeyi geziyorduk
ve telsizle iletişimde kalmak istedi.
"Dikkat et Mike, birazdan sola döneceğiz."
"Baba, tuvalet molası vermeyecek miyiz?" derdim.
Bazen başka bir ses girerdi, "Nonoşlar konuşuyor."
Kamyoncu ya da benden ve babamdan daha kalın sesli bir erkek.
Berbat bir sessizlik olurdu, kalbim sıkışırdı.
Babam farkında olmadan peltek mi konuşuyordu? Sorun ben miydim?
Babam şöyle derdi: "Başka bir nonoş da dinliyor!"
Her şey göz önüne alınırsa, gayet iyi bir cevap mı desem...
Beni fark etmiş olamazdı.
Eş cinsel olduğumu anlasa öyle konuşmazdı.
O zaman ben bile bilmiyordum.
Cinsel yönelimimi "inek" olarak sınıflardım.
Yıllar sonra üniversitedeydim.
Kız arkadaşımla yaşamak için Maine'den Boston'a gidecektim.
Kadınlarla çıkıyordum.
Üstümde YSL marka arduvaz mavisi frak yeleği,
kırmızı, beyaz, mavi çizgileri olan pamuklu, dar ve kesik pantolon
ve tüylü pembe çoraplarımı gösteren kahverengi bilekte çizme vardı.
Dışarı çıkarken babam gördü ve şöyle dedi,
"Gülünç görünüyorsun. Bunu giyemezsin!"
Beni korumaya çalışıyordu ama haklı olabilirdi.
Birkaç yıl sonra New York'ta yaşarken
dört arkadaşımla birlikte
Tunnel bardan The Bar diye bir bara yürüyorduk.
F treninden inince, East Village'daydı.
Patricia Field tarzı siyah naylon kısa şort giymiştim.
Kırmızı kadifeden benekleri vardı.
Bir grup gencin yanından geçerken biri beni yumrukladı.
Büyüdükçe normal bir erkek olarak gözükme konusunda...
daha rahat oldum.
Sanki...
daha kendimmişim gibi geliyor galiba.
Birkaç yıl önce Baltimore'daydım
ve Pickles Pub diye bir spor barındaydım.
Barda 1,85 boy, 100 kilo civarında bir adam vardı.
Büyük, dazlak ve beyaz bir adam.
Barın arkasında da siparişleri alan bir kadın vardı.
Adam bana döndü, "Onu becermek istemez misin?" dedi.
Garip bir duraklama oldu. Ne cevap vereceğimi bilemedim.
Gerçekten bana mı soruyordu?
Eş cinsel miyim diye test mi ediyordu?
Şiddete meyilli miydi?
Bardaki kadın, senin arabada
o adamla hissettiğin şeyi mi hissetti?
Bu adam tam bir canavardı ama ona karşı tuhaf bir sempati duydum.
O yüzden sırtına vurup "Bol şans dostum." dedim.
Sonra da bardan çıktım.
Tüm bunların kaybolmasını istiyorum.
Yarışma. Tüm bunlar.
Broadway'deki o etkileyici dekor değişikliklerinden isterdim.
Bırak gitsin
Bu öyle bir oyun olmadığı için
başka bir yerde olduğumuzu hayal edebiliriz.
Belki başka bir şey hayal edebiliriz.
Ayrıca yeniden kendiniz olabilirsiniz.
Şu ana kadar olmadıysanız tam vakti.
Kendiniz olabilirsiniz.
Üvey babalarını polise şikâyet eden
annem ve teyzelerimdi
çünkü büyükannem Betty bunu yapmaktan çok korktu.
Annem ve teyzem, büyükanneme göre
yarı gölgenin daha dışında doğmuşlardı.
Kadınlara oy hakkı verildikten 20 yıl sonra doğdular.
Ayrıca annemin kadın bir öğretmeni ona kenara çekip
başka bir seçeneği olduğunu söylemişti
ve ona yeni moda olan "feminist" kelimesini öğretmişti.
Annemin üvey babası polisle konuştuklarını öğrenince
çok sinirlendi.
Anayasa tarafından korunan silahını alıp
tüm ailesini öldürmekle tehdit etti.
Büyükannem, yasanın karşısında
onun ve çocuklarının hayatının
önemli olmadığı inancını miras olarak taşısa da
bir şeyler yapmaya karar verdi.
Böylece tüm çocuklarını yanına alıp kaçtı.
Polis ailem için geldi.
Küçük bir şehirdi. Beyazlardı.
Annemin üvey babasını tutukladılar
ama büyükannem ona karşı tanıklık yapmaktan korkuyordu,
o yüzden tanıklığı 15 yaşındaki kardeşine destek olmak isteyen annem yaptı.
Büyükannem Betty onun yalan söylediğini öne sürdü.
Yalan söylemiyordu.
Üvey babası 30 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
İki yıl yattı.
Ama hapse girmesi bile
şu anda bu hikâyelerimi anlatabilmemi sağladı.
Bazen annemin ve teyzemin gençliklerinde ne kadar cesur olduklarını düşününce
onlara çok saygı duyuyorum.
Beni de daha cesur olmaya teşvik ediyor
ama aynı zamanda ilerlemenin tek taraflı olamayacağını hatırlatıyor.
Bugünlerde gençler beni çok heyecanlandırıyor. Gerçekten.
Benim sizin yaşınızda olduğumdan çok daha cesursunuz.
Daha şefkatlisiniz,
cinsiyet kavramını sofistike bir şekilde anlayabiliyorsunuz.
Karanlığa ışık tutuyorsunuz gibi geliyor,
peşinizden geleceğe gelebiliyorum.
Tüm hayatım boyunca annemi korumadığı için
büyükannemi affetmeye çalıştım.
Ben sadece...
Onu nasıl affedeceğimi bilmiyorum. Annemin hayatını çok zorlaştırdı.
Ayrıca büyükannemi çok sevdiğim için kafam da karışıyor.
Onu hepimiz seviyorduk. Annem de onu severdi.
Teyzelerim ve dayılarım da.
Benim tanıdığım büyükanne Betty,
o çocuklarını korumayan kadınla...
aynı kadın değil.
Benim tanıdığım büyükanne, hepimizi çok severdi.
Hayatını çocuklarına, torunlarına
ve onların çocuklarına adadı.
Bizim için her şeyi yapardı.
Oyuncak maymunu benim için Sibirya'ya gönderdi.
Kendini benim için bir kamyonun önüne bile atardı.
Kafamda bu iki büyükanneyi bir türlü bağdaştıramıyorum.
Oyunu hazırlarken şunu fark ettim, bu kültürde pek çoğumuz
iki kişi olmak zorundayız.
Bunu daha genç bir feministten öğrendim,
büyükannemi de anlamama yardımı oldu.
Bana "örtülü direniş" kavramını öğretti.
Örtülü direniş, şiddet kültüründe veya sizi korumaya çalışmayan bir kültürde
ve ülkede yaşayanların bazen gösterdiği
görünüşte pasif ve kurban mentalitesindeki nazik davranışların
en mantıklı ve zekice tepki
olabileceğini belirten fikirdir.
O ülke sizi korumayı hiç düşünmez.
Büyükannemin durumunda
örtülü direniş, kadının kurtulamadığı şiddet içeren ilişkisindeki
görünmez ve cesur eylemlerdir.
Erkek kadar para kazanmadığı için,
aradığında polis gelmeyebileceği için.
Belki cildinin renginden dolayı
geldiklerinde korkunç bir şey olabileceği için.
Kendi bedeni üzerinde karar verme yetkisi yoktur.
Örtülü direniş, bizim alıştığımız
kahramanlık hikâyelerimize uymuyor.
Ufak ve günlük eylemleri kapsıyor.
Bir kadının çocuklarını beslemesi,
onlar için günde 12 saat çalışması,
iyi bir eğitim alıp sınıf birincisi
olmalarını sağlaması gibi.
Daha az pozitif şeyleri de içerebilir. Hasta olmak,
melankoliden ölmek
ve kaçmamak gibi.
Çünkü bu ülkede
ne zaman bir kadın kaçmaya karar verse
hayatını ve çocuklarının hayatını en çok tehlikeye attığı an oluyor.
Büyükannem öldüğünde dayım yatağının altında 30.000 dolar buldu,
her birimize 5.000 dolar vermesini söyleyen not yazmıştı.
O parayı 50 yıldır biriktiriyormuş.
Los Angeles'taki iş gezime
II. George'un Dostu'nu götürdüm.
Batı Yakası'nı çok sever.
Onu çantamda bir şapkaya sardım.
Üşüdüğümde onu çıkardım, şapkayı taktım
ve onu battaniyeye sardım. Böylece kucağında maymun olan
orta yaşlı bir kadın olmadım. Bagajımı verirken
II. George'un Dostu'nu uçakta unuttuğumu fark ettim.
Tepkim bundan daha fazlaydı.
Nasıl anlatayım bilmiyorum.
Meryl Streep ve benim "Dingo bebeğimi yedi." sahnesi için
seçmelere katıldığımızı düşünün.
O role beni seçerlerdi.
Feryat ediyordum. Ağlıyordum.
Yunan trajedilerindeki gibi ağladım.
Gözyaşları içinde gişeye koştum.
Kadın bana bakıp "Tanrım, iyi misin?" dedi.
Şöyle dedim, "Hayır!
"Uçakta çok değerli bir eşyam kaldı."
"Nedir?" dedi.
"Çocuğumun en sevdiği oyuncağı."
Daha da kötüleşecek. "Çocuğum da hasta."
Çok kötü. Gerçekten korkunç.
Ama hemen harekete geçti!
Kapıdaki görevlileri aradı. "O maymunu uçaktan alın!" dedi.
Sonra beni güvenlikten geçirdi. Deli gibi koşuyordum,
hayatımda hiç o kadar hızlı koşmamıştım.
On dört Starbucks'ın yanından koştum.
Kapıya geldim.
II. George'un Dostu, terminaldeki bir adamdaydı.
Ağlayarak oraya koştum.
Adam benimle ilgilenmedi. "Yetti artık!" dedim.
II. George'un Dostu'nu alıp ondan kaçtım.
Havalimanında yere kapaklandım ve ağlamaya devam ettim.
Neye ağladığımı bilmiyordum.
Büyükannem Betty için mi ağlıyordum,
kimyasal depresyon mu geçiriyordum,
çok şeker bir maymun olduğu için miydi,
yüzyıllar öncesinden miras kalan travmadan mıydı
yoksa sadece
şu anda yaşadığım her şeye verdiğim uygun bir tepki miydi?
Annem...
Annem şöyle der,
öfke ve çaresizlikten bitap düştüğünde
sahilde köpeğiyle koşan bir kadını düşün.
Dahası var.
Köpeği izlerseniz ileri geri koşup durur,
o yüzden hiç ilerleme yokmuş gibi gelir.
Ama kadına bakarsanız
onun düzenli bir şekilde ileriye doğru gittiğini görürsünüz.
Umarım öyledir.
Anneme kısa süre önce kürtajımdan bahsettim çünkü...
Söylemek zorundaydım çünkü size anlatacaktım.
Çok nötrdü.
"Tamam." dedi.
"Anne, niye o gün öyle panikledin?" dedim.
"Hayatın yolunda olduğu için şimdi sakin olabiliyorum." dedi.
Ona kızıp kızmadığımı merak ettim.
"Hayır çünkü şimdi hayatım yolunda." dedim.
Sanırım o gün arabada iki annem vardı.
İlki feminist olan annemdi,
beni üniversiteye gitmem için bu yarışmaya yollayan,
kız kardeşiyle tanıklık ederek
ailemizdeki şiddete eğilimli erkeklerin sonunu getiren o kadın.
Bir de ikinci annem vardı,
çocukken korkutulan annem...
İlk hatırladığı şey, üç yaşındayken
üvey babasının ninemi yumruklaması olan ve hayatı böyle zanneden annem.
Hayat cidden böyle bir şey.
Yüzyıllardır süregelen değersiz olduğu inancını miras alan anne.
Sadece inanç da değil.
Ona değersiz olduğunu söyleyen yüzyıllardır süregelen yasalar.
Benim için
ilk anne yeterliydi.
Haklarımın ne olduğunu bana öğretti.
Hangi yasaların beni koruduğunu biliyordum ve o zaman beni koruyan yasalar vardı.
O anda ikinci anneye ihtiyacım yoktu
çünkü yasalar vardı.
Şöyle düşünüyorum,
belki Anayasa'yı
içinde birlikte savaş verdiğimiz,
230 yıldır yaptığımız gibi
temel insan haklarımızı tartışmak için
dokuz kişi önünde mahkemeye çıktığımız
bir pota olarak düşünmemek lazım.
Bu bir savaşsa veya tartışmaysa
ülkede gücü elinde tutan,
hep hükmetmiş ve zulmetmiş olan erkekler,
beyaz insanlar
hükmetmeye ve zulmetmeye devam edecek.
Belki Anayasa'yı ilk anne gibi düşünebiliriz,
bizi korumak zorunda olan bir Anayasa.
Bu tür anayasaları olan
çok sayıda ülke var.
İnsan haklarını temel alarak hazırlanan, eşitsizliği sürekli düzelten,
modern haklara sahip anayasalar.
179 anayasada net olarak cinsiyetleri koruyan yasalar var.
Bizimki onlardan biri değil.
Anayasa'mız gerçekten çok eski.
İnsan hakları temelli ve tamamen yeni "pozitif haklardan" oluşan
bir Anayasa hazırlamanın zor tarafı,
yine de o belgeyi yorumlayacak insanlara güvenmek zorunda olmamız.
Yetki sahibi insanlara güvenmeliyiz.
Ceza dairesine kadınları almama bahaneleri şuydu,
sert tiplerle başa çıkmak zorunda olmalarıydı
ve kadınlar buna uygun değildi.
Ben çok şaşırmıştım.
"Yasal Yardım Ofisi'nde bu sert tipleri temsil eden
"avukatları gördünüz mü? Onlar kadın." dedim.
İnsanlar bazen şunu soruyor, "Sence ne zaman yeterli olur?
"Ne zaman mahkemede yeterli sayıda kadın olur?"
Şöyle cevap veriyorum, "Dokuz kadın olduğunda."
Ben bu yarışmayı çok severdim.
Konuştuğumda insanların dinleyeceğine inanmamı sağladı.
Hem diş telim ve sivilcelerim vardı. Beynim için değer görmek çok hoştu.
Hazırlanırken, şimdilerde bu tarz yarışmalara katılan
genç kızlarla tanıştım.
Ülkemiz ve Anayasa'mızla ilgili ne düşündüklerini merak ettim.
Bu harika genç kızlardan biri bugün bize katılmayı kabul etti.
Merhaba. Adım Rosdely Ciprian.
New York'tan 14 yaşında bir konuşmacıyım.
Altıncı sınıftan beri
Parlamento münazaralarına katılıyorum.
Tıbbi kenevirin yasallaştırılması,
ABD'nin Çin ile diplomatik görüşmelerinin geleceği gibi konularda konuştum.
Bay Batey benim münazara koçum. Münazaranın iki tarafını da hazırlıyor
ve Heidi o yüzden beni davet etti.
Anayasa ile ilgili o önemli soruyu düşünmemiz için.
Bizi mi koruyor yoksa sorunlarımızın kaynağı mı?
Bence ikisi de. İyi bir münazara olması adına,
farklı tarafları savunacağız.
Parlamento münazarasının kurallarını anlatmadan önce
Anayasa'nın pota olmadığını söyleyeyim.
En azından ben öyle düşünmüyorum.
Anayasa'yı bir insan olarak düşünsek olmaz mı?
İnsanlar tarafından yapıldığı için çok zor olmasa gerek.
İnsanlar mükemmel midir? Hayır.
Mükemmel olabilir miyiz? Hayır. Ama bu değersiz olduğumuzu göstermez.
Her zaman büyüyor ve değişiyoruz. Öğreniyoruz.
Rakibim konuşmasında 9. Değişiklik'ten bahsetti
ve süresini çok aştı.
Yarı gölge metaforu 9. Değişiklik'i yorumlamanın
ilginç bir yolu, ona karşı çıkmıyorum.
Ama sizin için başka şekilde anlatayım.
Benim hiç hayalî arkadaşım yok.
Ama Boxellia diye canlandırmayı, prova yapmayı sevdiğim bir karakterim var.
Boxellia, geleceği gören ve yaşı belirsiz bir yapay zekâ robotu.
Sonraki yaz ne yapacağınızı
ve 1000 yıl sonra Dünya'daki hayatı görebiliyor.
Bence 9. Değişiklik, Boxellia gibi. İçinde geleceği barındırıyor.
Ne yazık ki biz o noktaya ulaşana kadar anlamayacağız.
-Münazarayı başlatalım! -Pekâlâ, hadi.
Geçtiğimiz iki yılda birlikte Parlamenter tarzda münazara yaptık.
Müzakere. Ben lisedeyken böyle bir tarz yoktu.
Dediği gibi, şu anda gerçek bir münazara yapacağız.
Evet. Konumuz şu, "ABD Anayasası feshedilmeli mi?"
Anayasa kitapçığı dağıtan harika insanlar var,
böylece siz de söylenenlere bakabilirsiniz.
Normalde münazara için her takımda üç kişi olmalı
ama birebir yapacağız.
"Demir Kadın" adını verdiğim bir tarz.
Genellikle münazaralarda HM-HMMH'yi kullanıyoruz.
Hükûmet, Muhalefet, Hükûmet, Muhalefet, Muhalefet, Hükûmet.
Ama HMHMHM diye yeni bir tarz icat ettik.
Hükûmet, Muhalefet, Hükûmet, Muhalefet, Hükûmet, Muhalefet.
Konuşmacılar moderatör olmam için beni eğitti
ve en önemli görevim yazı tura atarak
konuşmacıların hangi tarafta olacağına karar vermek.
-Rosdely, havadayken söyle. -Yazı.
Sen de turasın Heidi.
Tura mı? Tamam. Değişmesin'ciyim. Muhalefetim.
Feshedilsin'ciyim. Hükûmetim.
Konuşmacılar, 90 saniye hazırlanın.
Başlayın.
Rosdely, Parlamenter münazarada
sonuca karar verirken seyircinin çok önemli olduğunu anlattı.
Konuşmacılarımızdan biri sizi pozitif veya negatif etkileyen
bir şey söylerse ses çıkarın.
Rosdely veya Heidi sevdiğiniz bir şey söylerse ne yapacaksınız?
Nefret ettiğiniz bir şey söylerlerse ne yapacaksınız?
Yukarısı nefret ederse ama aşağısı severse ne yapacaksınız?
Gayet iyi. Size güveniyorum.
-Hazır mısınız? -Evet.
Evet.
Hükûmet temsilcisi gelebilir mi?
-İki dakikan var. -İyi akşamlar Sayın Yargıçlar.
Adım Rosdely Ciprian. Hükûmeti temsilen buradayım.
Bu meclisin ABD Anayasası'nı feshetmesi şart.
Teşekkür ederim. Lütfen herkes elini kaldırsın.
Mülkiyeti olan beyaz bir erkekseniz elinizi indirin.
Anayasa'nın ilk şartları uyarınca
elleri havada olanlar vatandaş sayılmıyor.
Bir şey sorayım, bu beyaz adamlar bir odaya girip
kuralları belirlese ne hissederdiniz?
Ben de öyle düşünmüştüm. İkinci sorum.
Mülkü olan kaç zengin beyaz erkek
bugün hâlâ hükûmetimizi kontrol ediyor?
Değil mi?
Bizlerin nereye ait olduğunu görmek için cep Anayasa'nıza bakın.
Ben burada...
-Kural dışı. Malzeme yok. -Doğru!
-Kim demiş? -Sağ ol. Bunu sen öğrettin.
Öyle mi?
Devam. Sayın Yargıçlar, ikinci konum ölülerin yaşayanlara hükmetmemesi.
Thomas Jefferson her nesil için yeni Anayasa hazırlamamızı söyledi.
Kurucular...
Kurucular, 200 yıldır mezarlarındalar.
Diş fırçası, deodorant ve tuvalet kâğıdı olmadan yaşadılar.
Benjamin Franklin temiz suda banyo yapmadı.
Hava banyosu yapardı.
Çıplak gezince havanın onu temizleyeceğini düşünürdü.
George Washington nezle oldu
ve hacamatla tedavi olmaya çalıştığı için öldü.
Niye hacamatçı Washington'ı ve hava banyocusu Franklin'i dinliyoruz?
Anayasa'mız Harry Potter'daki hortkuluk gibi.
Kurucularımızın ruhunun bir parçası
hâlâ bir şekilde hayatta ve bizi yönetiyor.
Açıklayayım.
Harry Potter'da hortkuluk, karanlık bir büyücünün
ölümsüzlük amacıyla ruhunun bir parçasını sakladığı bir eşya.
Artık hortkuluğu yok etme vakti.
Böylece geçmişin günahlarından arınacağız.
Gerçekten demokratik ve canlı olan bir belge yazabileceğiz. Teşekkürler.
Sayın Yargıçlar, Anayasa'nın feshi önergesinin
muhalefet konuşmacısıyım.
Rakibim, Thomas Jefferson'a atıfta bulundu
ve ölüler yaşayanlara hükmetmemeli, dedi.
Thomas Jefferson da öldüyse niye onu dinliyor?
Yeni bir Anayasa olsun istiyor
ama bu mükemmel Anayasa'yı kim hazırlayacak?
Ellerini kaldıranlar mı? Sanmıyorum.
Yeni Anayasa'yı politikacılar hazırlayacak
ve Kongre'de çoğunlukla yaşlı beyaz erkekler var.
Niye daha iyi bir Anayasa hazırlayacaklarını düşünüyor?
Sayın Yargıçlar, Harry Potter'a aşina değilim
ve o konuda tartışmayacağım.
Sayın Yargıçlar, bizim Anayasa'mız
dünyadaki en eski, aktif ve canlı anayasa.
Genç yaştaki rakibim
bunun kötü bir şey olduğunu söylüyor.
Anayasa'mız bu kadar uzun süre dayandı
çünkü kendi içinde düzeltmeler barındırıyor,
ayrıca zulümden kurtulmamız için araçlar da mevcut.
Bu kurallara hemen ihtiyacımız var!
Amerika'nın 230 yıl öncesine göre daha eşit ve demokratik olduğuna
şüphe yok. Hatta o ve ben
bugün burada durup ülkemiz için daha iyi
bir geleceği savunuyorsak,
bu Anayasa sayesindedir, ona rağmen değildir.
Feshetme tarafı, bir dakikan var.
Rakibimin iddiası, Thomas Jefferson ölüyse
niye onu dinlediğim üzerineydi. Anlıyorum. Haklı.
Bu belgeyi kimin hazırlayacağını henüz bilmiyorum
ama yalnızca beyaz adamlar yaratmayacak.
Ayrıca yaşı büyük olan rakibim
son zamanlarda hükûmetimizdeki değişiklikleri fark etmemiş.
Kongre'de artık çok çeşitli insan var.
Evet. Benim gibi insanların
bunda parmağı olacaktır,
bu erkeklerin hoşuna gitse de gitmese de.
Değişiklikler, tarihimizdeki yanlışları düzeltmeli.
13. Değişiklik'e bakalım.
Köleliği kaldırdı ama yeni baskı sistemi olan
hapishane endüstrisini yarattı.
Bence bu ilerlemeye dair bir yanılsama.
Seçmen kurulu karman çorman durumdayken, son üç başkanımızdan ikisi
halk oyuyla kazanmamışken, farklı hükûmet kısımları
gücünü kötüye kullanırken, oy verenlere baskı yapılırken
nasıl gerçek bir ilerleme olabilir?
Dokuz kişinin insani haklarımız üzerinde orantısız gücü var.
Beyaz olmayan halkın, kadınların, LGBTQIA kişilerin
ve göçmenlerin her gün hakları ihlal ediliyor. Teşekkürler.
Muhalefet, soru sormak için 30 saniye.
Belgemiz, yapmak istediğin değişiklikleri yapmak için tasarlandı.
Bir değişiklik hazırlamak yerine niye tüm demokrasimizi
riske atıyorsun?
Benim ömrümde hiç değişiklik hazırlanmadı.
Yüz yıldır Eşit Haklar Değişikliği için uğraşıyoruz.
-Sence niye şimdi kabul edilsin? -Doğru.
Onaylanması için bir eyalet kaldı. Pes mi edelim?
Başarısız olacaksak pes etmiş sayılmayız.
Şunu sorayım, sana yeni bir Anayasa versek...
Tamam.
...kulis çalışması yapan kurumların,
Ulusal Reform Birliği NRA gibilerinin
bu belgeyi maddi güçle etkilemelerini kim durduracak?
Kulis çalışması yapan kurumların parayla yasalarımızı değiştirmesini
engellemek için yeni bir Anayasa'ya ihtiyacımız var.
Tamam ama bunu nasıl yapacağız?
-Yeni bir Anayasa hazırlayarak. -Süre doldu!
-Muhalefet, bir dakikan var. -Yargıçlar!
Ülkedeki bazı ilerlemelerin
yanılsama olduğunu kabul ediyorum.
Ancak Anayasa'yı reddedersek
insanların uğruna savaştığı ve öldüğü ilerlemeyi de reddederiz.
Anayasa'yı reddedersek neler olur?
Eş cinsel evliliği 14 eyalette yasa dışı olur.
Kürtaj, 30 eyalette yasa dışı olur.
Irk ayrımı, 32 eyalette yasal olur.
Sayın Yargıçlar, şu anda çoğumuzu koruyan tek şey
aslında bu Anayasa.
Bir hayli ayrıştığımız bir zamanda bizi bir arada tutan şey,
bu belgeye olan inancımız.
Evet, biz bunu farklı yorumlayabiliriz
ama o olmadan tamamen çöküşe geçebiliriz.
Sayın Yargıçlar, Abraham Lincoln şöyle dedi,
"Anayasa'yı reddetmemeliyiz,
"onu kötüye kullananları reddetmeliyiz!" Teşekkürler!
Feshetme tarafı, soru sormak için 30 saniyen var.
Anayasa'yı değiştirmezsek Yüksek Mahkeme
az önce saydıklarını geri çekemez mi?
-Evet, sana katılıyorum. -Tamam.
O yüzden bizim...
O nedenle temel insan haklarımız,
taraf tutan bir mahkemenin isteğine kalmamalı.
O nedenle işe yaramasa da
veya vakit de alsa değişiklikleri koruyacağız.
Vakit yok. Ne kadar sürecek?
İklim değişikliği için ne zaman yasa çıkar?
Yoksa soyumuz tükenecek.
Anlıyorum ama değişikliğe gitmek, yeni anayasa yazmaktan
-daha uzun sürmez. -Tamam.
Anayasa'daki 27 değişiklikteki 4500 kelimede
-bir kere "kadın" lafı geçiyor mu? -Süre doldu!
Hayır ama...
İki tarafın da sonlandırmak için bir dakikası var. Fesih tarafı.
Modern Amerika'da genç bir kızken
hiç Anayasa'yı düşünmedim.
Dostlarım, komplo teorileri,
yiyecek ve Netflix gibi şeyleri düşündüm.
Artık Anayasa'nın faydadan çok zararı olduğunu anlıyorum
ve bu yüzden onu feshetmeliyiz.
Anayasa, James Madison ve Gouverneur Morris gibi
tutkulu insanların hazırladığı radikal ve ileri görüşlü bir belgeydi.
Yeni hayallerle... Google'da ona bakın.
Değişiklik adına yeni bir başlangıç
ve temel hayal ettiler.
Bugün toplumun ufak bir kesimi değişikliği önlemek için
bunu bağnaz bir güç olarak kullanıyor.
Onun ilk tarihinden uzaklaştıkça bizi daha az temsil ediyor.
Bu belge eski ve zararlı.
Ben bu neslin kurucu kızlarından biriyim
ve hayatım için ne istediğimi söylüyorum.
İklim değişikliği ile ilgili harekete geçen,
sağlık hizmetini insan hakkı olarak gören, cinsiyet eşitliğini savunan
ve eğitimin toplumun temel taşı olduğunu söyleyen bir belge istiyorum.
Hepimizi koruyan bu belgeyi hazırlarken bana katılın.
Teşekkürler.
Sayın Yargıçlar, aslında rakibime katılıyorum.
Nötr bir anayasa,
negatif hakları temel almalı.
Yani, bizim Anayasa'mız sadece mevcut durumu sürekli kılıyor.
Dolayısıyla beyaz üstünlüğünü, kadın nefretini
ve şiddeti de sürekli kılıyor.
Keşke bu belgeden kurtulabilsek
ve onun anlattığı gibi yeni bir anayasa yapabilsek.
Ülkedeki en hassas insanları
tehlikeye atmadan bunu yapabileceğimizi düşünmüyorum. Ayrıca...
Demokrasi, sadece bir kâğıdı değiştirdik diye
mucizevi bir şekilde ortaya çıkmaz.
Demokrasi gerçekleştirmek zorunda olduğumuz,
uğruna savaşmamız gereken
ve her gün uygulamamız gereken bir şeydir.
Sayın Yargıçlar, harika Medeni Haklar aktivisti Diane Nash der ki,
"Özgürlük, insanların kendi kendilerinin lideri olduğunu anlamalarıdır."
İklim değişikliği yasasını çıkaralım,
Eşit Haklar Değişikliği'ni de onaylayalım.
Hatta şöyle diyeyim.
Biz de Kongre'ye aday olalım!
Rosdely Ciprian, senin adaylığın için kapı kapı dolaşabilirim!
Ayartma var!
Tamam. Ayartmaya çalışıyorum ama ciddiyim. Teşekkürler.
Çok teşekkürler.
Tamam, o zaman...
Yargıcı seçme vakti.
Rosdely yargıcımızı seçecek.
Bakalım.
İnsanlar yüzünü çeviriyor, demokrasi böyle ölüyor.
Yargıcımız olur musun?
-Ben mi? -Evet.
Tabii.
Adın ne?
Ben... Adım Maddy.
Nerelisin?
Berkeley, Kaliforniya ama şimdi New York'ta yaşıyorum.
Harika. Pekâlâ. Maddy, ayağa kalkar mısın?
Sahnenin önüne yürür müsün?
Tabii.
Pekâlâ.
Maddy, bildiğin üzere çok önemli bir karar almalısın.
ABD Anayasası'nı ya koruyacaksın ya da feshedeceksin.
Kararını sessizce ver. Bize söyleme.
Karar verdiğinde ilgili zarfı aç
ve insanlara resmî duyuruyu oku. Böylece yasal olur.
Biz burada olacağız, kararını göremeyiz.
Tamam.
Anayasa'nın Benim İçin Anlamı seyircisi adına, ben, Madeline,
Anayasa'nın feshedilmesi için oyumu kullanıyorum.
Pekâlâ.
Hayır. Çok teşekkürler.
Feshetmek üzere oy verdiğiniz için
Anayasa kitapçıkları sizde kalabilir.
Böylece sığınağınızda okuyacak bir şey olur.
Oyunumuzun sonuna geldik
ama Rosdely ve ben...
Eve gitmeden önce birbirimize birkaç sorumuz var.
Birbirimizi daha iyi tanımak istiyoruz
ve bu soruları dünkü seyirciler hazırladı.
Siz de sorularınızı bırakabilirsiniz.
-Terri? -Evet.
-Işıkları kısar mısın? -Tabii, buyur.
Tamam.
Rosdely, hangi koku sana evi hatırlatır?
Evi mi?
Dominik kültürümden dolayı
mangú, salam ve sahanda yumurta.
Aslında ezilmiş muz gibi bir şey. Kızarmış sosis.
Sütle karışık portakal suyu.
Bunlar bana evi hatırlatır.
-Şu anda hepsini yemek istedim. -Ben de.
Çocukluğundaki en kötü moda akımı nedir?
Tanrım.
Yani... Çok fazla vardı.
Aşırı permalı saç, yukarı kalkan kâkül.
Saçım permadan bir kask gibiydi.
Bu son soru, hazır mısın?
Evet.
Rosdely, sence hayatın 20 yıl sonra nasıl olacak?
Otuz dört yaşında olacağım.
New York Times Çok Satanları arasında olmak istiyorum.
O zamana kadar kendime has bir imajım olsun istiyorum.
Doc Martens ayakkabı, rahat iş pantolonu ve tişört.
Saçım da nasıl olursa.
Böyle düşünüyorum.
Anayasa'nın Benim İçin Anlamı,
Broadway'de 183 kez sahnelendi.
Her sahne sonunda
izleyicilerden ABD Anayasası'nı
feshetmek ve korumak arasında seçim yapmaları istendi.
57 grup feshi, 123 grup korumayı seçti.
Üç kez beraberlik yaşandı.
Bu harika genç kızlardan biri bugün bize katılmayı kabul etti.
Merhaba. Adım Rosdely Ciprian.
Adım Thursday Williams.
William Cullen Bryant Lisesi'nden yeni mezun oldum
ve Anayasa münazaraları yaptığım Yasal Yardım Programı'nda eğitim aldım.
-Tura. -Yazı.
-Tura.
Feshedilsin'ciyim. Hükûmetim.
Değişmesin'ciyim.
Muhalefetim.
Feshedilsin'ciyim. Hükûmetim.
"Bu meclisin ABD Anayasası'nı feshetmesi şart."
Hükûmet yeni bir Anayasa yapacağını söylüyor.
Size sorayım,
bir odaya girip tüm kuralları belirlememe izin verir miydiniz?
Hayır, vermezdiniz. Dürüst olalım.
Mülkü olan kaç zengin beyaz erkek
bugün hâlâ hükûmetimizi kontrol ediyor?
Değil mi?
Tarihimizdeki günahları bir kâğıt parçasını atarak silemeyiz,
özellikle de bu kâğıt
eksikliklerimize ışık tutuyorsa. Teşekkürler.
Süre doldu!
"Güncel manşetlere bakınca
"bu anın farklı olduğunu anlarsınız.
"Sadece izleyici olmamızın sonuçları artık daha da korkunç."
O yüzden ülkeyi değiştirmek istiyorsanız
uyanın, işin içine girin,
oy verin, yerel temsilcilerinize baskı yapın.
Protesto edin.
Hatta bunu kendimiz yapalım.
Aday olalım.
Öğrenci meclisi için aday olalım.
İstediğimiz değişikliği yaratalım,
kendi anayasamızı yaratalım ve üstüne kuralım.
Teşekkürler.
MÜNAZARA BAŞLIYOR KORU - FESHET - BERABERE
Alt yazı çevirmeni: Denizsu Nihan Nurata
Proje Kontrol Sorumlusu Oktar Bumin Aykutlu