Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Składamy wyrazy szacunku opiekunom i dawnym posiadaczom ziem,
na których powstał ten film.
Respektujemy więź, która łączy ich z ziemią, wodami i kulturą,
oraz oddajemy cześć ich starszyźnie, dawnej, obecnej i wschodzącej.
Dziękuję.
„Jesteśmy w środku globalnego kryzysu,
„a wy zwalacie posprzątanie waszego syfu na dzieci”.
Uczniowie wyszli dziś na ulice,
by strajkować w obronie klimatu.
Żądają dymisji premiera
i odejścia od paliw kopalnych.
ScoMo musi odejść!
Działajmy teraz!
Ponad 11 tysięcy naukowców z całego świata
ogłosiło dzisiaj alarm klimatyczny.
W Australii ten rok jest rekordowo ciepły i suchy.
Nadchodzi również sezon pożarów buszu.
Władze obawiają się, że będzie najgorszy w historii.
Czekają nas ekstremalne warunki,
a wszystko za sprawą zmian klimatu.
W Australii widzimy esencję
światowego zagrożenia klimatycznego.
Aby to zrozumieć,
trzeba jednak dobrze znać Australię.
Od chwili powstania
kraj bazował na paliwach kopalnych.
Jesteśmy największym na świecie
eksporterem węgla i gazu, a wszyscy w kółko powtarzają:
„Bez paliw kopalnych nie mamy niczego”.
Australia to poza tym płaski i suchy kontynent,
co czyni go szczególnie podatnym na zmiany klimatu.
Wiedzieliśmy, że jako pierwsi odczujemy tragiczne skutki.
Zignorowaliśmy to i teraz płacimy wysoką cenę.
W Australii szaleją pożary.
W dwóch najgęściej zaludnionych stanach szaleje ponad 200 pożarów.
Naukowcy badający zmiany klimatu ostrzegają,
że to tylko zapowiedź losu, który czeka cały świat.
To może stać się codziennością.
Największą tragedią „czarnego lata” było to,
że mogliśmy się go spodziewać.
Pierwszy pożar przeżyłem w 1971. Miałem tylko 12 lat.
Zadzwonili znajomi i powiedzieli, że ogień idzie w naszą stronę,
więc wybiegliśmy z siekierami, grabiami i workami jutowymi.
Nikt się nie wahał. Tak się po prostu robiło.
W Australii pożary są codziennością.
Hej, a ognisko?
W Górach Błękitnych wiatr rozniósł drobne pożary,
które ogarnęły miasta i wioski w zatrważającym tempie.
BUSZ W OGNIU
Busz płonie co roku.
Niektóre sezony są koszmarne.
Inne trochę mniej.
Ale pożary są co roku.
Pomóżcie nam.
Na początku metody były jak najprostsze.
Odrywało się gałęzie drzew, żeby zduszać płomienie.
Mokre worki, grabie.
To był mój pierwszy duży pożar
i wtedy zdałem sobie sprawę, że to będzie mój zawód.
Wciągnęło mnie.
BYŁY KOMENDANT STRAŻY POŻARNEJ
Nie planowałem zostać komendantem.
Na szczyt zaprowadził mnie głód wiedzy.
Rząd zdecydował, że sprawdzę się na tym stanowisku.
To był ogromny przywilej i zaszczyt.
Przywykłem do tego, że trudny sezon poprzedzała długa zapowiedź.
Ojciec mówił mi:
„Akacja kwitnie miesiąc za wcześnie.
„To znaczy, że jest sucho”.
„Spójrz na kolor liści tamtej banksji.
„Musi głębiej szukać wody, więc zrzuca liście”.
„Przyjrzyj się mrówkom. Jakie insekty pojawiają się kiedy?”
W 1994 roku nagle zrobiło się gorąco, wietrznie i sucho.
Las deszczowy w Queensland wysycha,
a zwierzęta padają z głodu po najsuchszym kwartale od 80 lat.
Zdałem sobie sprawę, że ten ład runął.
Tam, stary.
W Nowej Południowej Walii wybuchło wiele olbrzymich pożarów.
O mój Boże.
Rany.
Ogień. Pali się!
Ten pożar śnił się strażakom po nocy.
Każdy hektar tego buszu to tony suchej pożywki dla ognia.
Nie wiadomo, jaki obszar pochłonie zniszczenie.
Mieszkańcy walczą w obronie swoich domów,
ale niektórym brakuje już sił.
To najbardziej przerażająca rzecz, jaką można przeżyć.
W 1994 straciłem dom w pożarze buszu.
Zostały mi tylko szorty,
w których gasiłem ogień.
Moi bliscy przeżyli, ale straciliśmy sąsiadów.
Zginęły cztery osoby.
Od 30 lat poszerzamy wiedzę na temat zmian klimatu.
NAUKOWIEC
Jest jednym z czołowych naukowców badających zmiany klimatyczne.
Nazywa się Tim Flannery.
AUSTRALIJCZYK ROKU 2007
Stoimy na krawędzi groźnych zmian klimatycznych
i mamy mało czasu.
Naukowcy są zgodni co do tego, jaka jest sytuacja.
Spójrzcie na to zdjęcie, na zapalone światła.
Wyobraźcie sobie zużycie paliw kopalnych.
Gazy cieplarniane zatrzymują ciepło blisko powierzchni planety.
Można porównać je do koca na łóżku.
Temperatura ciągle rośnie.
Nowe badanie zmian klimatycznych we wschodniej Australii
ujawnia niezbite dowody na istnienie efektu cieplarnianego.
Temperatury rosną wraz z przybywaniem
dwutlenku węgla w atmosferze.
Coś naprawdę się dzieje.
Zacząłem czytać, uczyć się i zadawać pytania.
Odkryłem wczesne badania na temat zmian klimatu i pomyślałem,
że coś jest chyba na rzeczy. Z upływem lat przekonałem się,
że tak rzeczywiście jest.
Można sądzić, że tragiczny pożar
powinien pustoszyć Nową Południową Walię raz na 10 lat.
Ale po 1994 roku te horrendalne pożary zaczęły wybuchać coraz częściej.
Trzy lata później, w 1997, ludzie stracili domy.
Boże Narodzenie 2001, gigantyczne pożary.
W 2002 jeszcze więcej.
W 2003 w Canberze strażacy ledwo uszli z życiem.
Jedź!
Rok 2009, stan Victoria.
Regularnie walczyliśmy z niespotykaną siłą ognia,
a wszystko to z powodu zmian klimatu.
Pożary były coraz gorsze.
Wiedziałam,
że naukowcy badający klimat przewidzieli dokładnie to,
czyli dłuższe i intensywniejsze okresy palności,
i niestety właśnie to widziałam.
Mieszkańcy martwią się,
że globalne ocieplenie może skutkować dłuższymi suszami.
Szczególnie...
Czy jest to rzeczywiste zagrożenie...
To kwestia podlegająca dyskusji.
Od 14 lat obserwuję wojnę o klimat w Australii.
DZIENNIKARKA / AUTORKA
Rozbudowa przemysłu węglowego ma być kolosalna.
Mieliśmy do czynienia ze zorganizowanym działaniem, by podważyć
fakty dotyczące zmian klimatu.
CIEMNOŚĆ BEZ GÓRNIKÓW
Dwutlenek węgla nie wpływa na temperaturę.
Jest zupełnie inaczej, niż twierdzą!
Sprzedają wam kłamstwa i bzdury.
Mówił pan, że to brednie.
Powiedziałem, że koncepcja ugruntowanej wiedzy na temat zmian klimatu
jest nieco wonna.
BYŁY PREMIER
Byłem pierwszym i jedynym komisarzem ds. klimatu w Australii.
Przez trzy lata
informowałem kraj o zmianach klimatu,
przedstawiając skomplikowaną naukę w przystępny sposób.
Ekstremalne anomalie pogodowe będą przybierać na sile,
głosi najnowszy raport Komisji ds. Klimatu.
Ale media wpadły w szał.
Krytycy mówią, że jest to „panikarski nonsens”.
Ci ludzie są zdesperowani. Zmiana klimatu, to wszystko kant.
Wynocha! Kłamcy!
Potem do władzy doszli konserwatyści
i zaczęli od tego, że nas zwolnili. Nie od naprawiania gospodarki,
tylko od rozwiązania Komisji.
BUJDY FLANNERY'EGO
Prawda wyjdzie na jaw.
To było jak z komiksu.
SIEDZIBA PARLAMENTU
Wcześniejsze próby działań były blokowane przez wszelakie konflikty interesów.
PREMIER
Scott Morrison, nasz obecny premier,
wystąpił w parlamencie, wymachując grudą węgla.
Oto węgiel. Nie bójcie się go.
Nic wam nie zrobi.
Zna pan regulamin.
To węgiel!
Rzecz jasna,
nie była to brudna gruda z kopalni.
Pochodziła ze zbiorów Rady Mineralogicznej.
Była wyczyszczona i wypolerowana, doskonały rekwizyt
do prezentacji marketingowej.
Opozycja cierpi na ideologiczny,
patologiczny strach przed węglem.
Fobia węglowa nie jest oficjalnie rozpoznana,
ale na to właśnie cierpi opozycja.
Chcą wysiec miejsca pracy, zgasić światła
i wyłączyć klimatyzację,
by australijskie rodziny gotowały się w ciemności
w wyniku tej średniowiecznej polityki.
Ludzie stracą pracę. Bez prądu dzieci umrą w szpitalach.
To ciągły refren.
Nie może być tak, że dziecko wraca ze szkoły
i nie ma w domu tostera
BYŁY WICEPREMIER
albo lodówki, bo nie ma prądu.
Chyba najniżej upadliśmy podczas debaty na temat aut elektrycznych.
Scott Morrison odpowiedział lawiną haseł,
zgrabnych frazesów, takich jak...
Nie pociągnie przyczepy. Nie pociągnie łodzi.
Nie dowiezie was na ulubiony kemping z rodziną.
Ten poziom infantylnej debaty w ramach kampanii politycznej
uświadomił mi, że w 2019 nic się nie zmieniło.
Tysiące uczniów w całym kraju
chcą powiedzieć politykom „dosyć”.
Żądają podjęcia zdecydowanych kroków w sprawie klimatu
i jutro wyjdą ze szkół.
Zaczęłam, kiedy miałam 16 lat.
Ludzie zwykle mówią, że to bardzo młodo.
Nawet teraz wielu dorosłych mówi:
„Jesteś taka młoda. Tyle zrobiłaś. Jestem z ciebie dumny”.
Albo „dajesz mi nadzieję”, co... Lepiej nie będę zaczynać.
#TO ZMIANA KLIMATU
AKTYWISTKA KLIMATYCZNA
W Sydney miał być protest w ramach strajku klimatycznego.
Pomyślałam, że muszę wziąć w tym udział.
Muszę namówić jak najwięcej osób ze szkoły.
Pamiętam, jak dotarliśmy na plac, gdzie miał być protest.
Wyszliśmy z uliczki.
Zobaczyłam morze zgrzanych,
spoconych nastolatków.
Ludzie, też jesteście zagrożeni wyginięciem!
Sydney zostało sparaliżowane przez protest klimatyczny.
Miliony ludzi na całym świecie
biorą udział w olbrzymiej demonstracji.
Zbliżamy się do największej katastrofy
w dziejach ludzkości, a rząd siedzi z założonymi rękoma!
To jak dyrygowanie orkiestrą.
Kto pragnie bezpiecznej przyszłości?
Tłum staje się muzyką,
cała ta energia, zaangażowanie, fala nadziei.
Ta fala porywała tłum.
Ludzie byli naprawdę rozpaleni.
A wiec nawet się jeszcze nie zaczął. Osiągnęliśmy cel.
Zyskaliśmy jeszcze większy rozgłos dzięki reakcji premiera.
Nie popieramy pomysłu, by dzieci opuszczały szkołę
i zajmowały się czymś, co może odbywać się poza szkołą.
Chcemy więcej nauki w szkołach, a mniej aktywizmu.
Pomyśleliśmy: „Weź zjeżdżaj”.
Dorosłym mówimy: „Możecie się z nas śmiać,
„atakować nas, robić, co tylko chcecie,
„bo to wy stoicie po złej stronie historii”.
Na ulice wyszło ponad 300 tysięcy ludzi.
Jeśli jesteś z Australii, wiesz, co to znaczy.
Tu się nie protestuje.
Najlepszy dzień w moim życiu. Nic tego nie przebije.
Wróciłam do domu i pomyślałam: „O w mordę”.
Chcemy walki o klimat! Kiedy? Teraz!
Nie pozwólcie mi wyginąć
Jest gorąco jak w kraterze! Za dużo węgla w atmosferze!
Parlament odpowiedział milczeniem.
Ale media Murdocha wcale nie milczały.
Tak zwani aktywiści, a raczej anarchiści,
zawładnęli naszymi ulicami.
Kłamstwa, dezinformacja.
Dzieci z wypranymi mózgami.
Tak głoszą hasła, które są odwrotnością prawdy.
Wtedy po raz pierwszy poczułam lęk związany z klimatem,
bo ludzie, którzy są u władzy od 30 lat,
doskonale wiedzą o tym kryzysie. Nie dość,
że celowo go ignorują,
ale walczą z tymi, którzy chcą coś z nim zrobić.
Chcę, żeby australijskie dzieci patrzyły w przyszłość z optymizmem.
Nie chcę, żeby te problemy napawały je lękiem.
Poradzimy sobie z wyzwaniami, jak robiliśmy to do tej pory.
Z zamkniętymi oczami weszliśmy prosto w katastrofę.
Nie brakowało znaków ostrzegawczych.
KWIECIEŃ 2019
Greg Mullins, bardzo doświadczony komendant straży,
przyszedł do nas w kwietniu i powiedział: „Czeka nas niewyobrażalna katastrofa”.
Dwa ubiegłe lata biły rekordy suszy
we wschodniej Australii.
A ten rok pobije rekordy temperatur.
Jak przygotujemy się do pożarów?
Próbowaliśmy załatwić Gregowi audiencję u premiera,
bo czekała nas katastrofa na skalę kraju.
W kwietniu 2019 napisaliśmy do premiera list.
„Szanowny panie premierze,
„czekają nas katastrofalne pożary buszu.
„Chcielibyśmy się z panem spotkać.
„To będzie kolosalny kataklizm. Musimy się przygotować.
„Służby ratownicze nie są gotowe na ekstremalną pogodę.
„Musimy wykorzystać wojsko jako wsparcie straży pożarnej.
„Potrzebujemy środków na samoloty gaśnicze.
„Musi pan o tym wiedzieć, panie premierze”.
Nie był zainteresowany.
Rok 2019 był śnieżną kulą toczącą się w dół zbocza.
Problem rósł i rósł.
Wszystko wyschło na wiór. Patrzyliśmy, jak umierają lasy.
Z przerażeniem zorientowaliśmy się,
że nadszedł czas zapłaty.
Ale muszę przyznać,
że nawet ja nie przewidziałam, jak tragiczną skalę
osiągną te pożary.
„Czarne lato” wstrząsnęło Australią.
W filmach jest taki dźwięk,
niskie, narastające buczenie.
Robi się coraz głośniejsze.
Wiadomo wtedy, że zbliża się coś złego i groźnego.
To było mniej więcej tak. Najpierw stopniowo narastało.
A potem nagle było olbrzymie.
Okres poprzedzający napawał strachem.
Stany Victoria i Nowa Południowa Walia całkowicie wyschły.
Czuło się coś na kształt złowieszczej atmosfery.
Udałem się do buszu,
bo chciałem stworzyć zapis tego, co można było zaobserwować.
AUTOR
Martwiłem się, bo drzewa rosną tu bardzo gęsto.
Trzy do pięciu tysięcy drzew na pół hektara.
W tym lesie łatwo o pożogę.
Każde zaprószenie jest jak bomba.
Minęło 13 dni od końca zimy,
ale w stanie mamy już co najmniej 40 pożarów buszu.
Przekaz ze strony władz jest jasny. „Przygotujcie się”.
Pracowałam jako reporter na wybrzeżu.
O pożarach zaczęliśmy pisać
już we wrześniu.
NAJWIĘKSZE
ZAGROŻENIE
Wszyscy jechali robić zdjęcia pożarów.
NIEPOKÓJ W BUSZU
Wybuchały wszędzie. Telefon nie milkł.
Ciągle tylko: „Wybuchł kolejny pożar”.
W powietrzu wisiało poczucie, że coś może się wydarzyć.
W tej okolicy było bardzo sucho.
Na codziennych spacerach
zaczęłam zauważać, że rośliny schną i umierają.
Gdy nastał listopad,
ziemia była już jak beton.
Wszystkim obumarły trawniki.
Mallacoota leży na odludziu.
Mieszkańcy bali się,
że to będzie ten rok.
Ale największym sygnałem ostrzegawczym był ogień w lesie deszczowym.
Te lasy nigdy nie płonęły.
Jesteśmy świadkami niezliczonych procesów i zmian,
które dokonują się wokół nas.
Jesteśmy w samym sercu
jednego z najstarszych lasów na tej planecie.
EKOLOG
Pozostał niezmieniony przez dziesiątki milionów lat.
Przetrwał rozpad kontynentów i spadające na Ziemię asteroidy.
Te drzewa to niezwykła kapsuła czasu.
Ale w wyniku zmian klimatycznych
zaczęły wysychać.
Ginie coś, czego wiek mierzymy w czasie geologicznym.
Z gwałtowną zmianą mierzą się gatunki,
które do tej pory miały tu korzystne warunki,
od czasów dinozaurów.
Pożary „czarnego lata” zdewastowały te prastare ostoje.
Mamy tu obecnie 51 pożarów,
w tym 23 poza kontrolą.
Zagrożenie pożarem buszu wzmaga niebezpieczna fala upałów.
Straż pożarna ogłosiła bezprecedensowy stan zagrożenia.
Jestem ochotnikiem w tej straży od 60, 65 lat...
-Ponad 60. -Tak, 65.
Gasiłem pożary w Victorii i Nowej Południowej Walii,
ale nigdy nie widziałem czegoś takiego.
Pożar wybuchł i nie przestawał szaleć.
Rzucili do walki helikoptery gaśnicze.
Olbrzymie samoloty-cysterny.
Nic nie poskutkowało. Ogień posuwał się wzdłuż wybrzeża.
Poszczególne pożary połączą się
w jedną gigantyczną pożogę, więc wszyscy są w gotowości.
Wiedzieliśmy, że prędzej czy później przyjdzie na nas kolej.
Pamiętam, jak mówiłem ludziom: „To poważna sprawa.
„Ten pożar dosięgnie Cobargo”.
Nie miałem pojęcia, że nastąpi to w ciągu kilku godzin.
Około czwartej nad ranem...
Trzeciej. Była trzecia.
O trzeciej nad ranem obudziłem się, wyszedłem i nie poznałem świata.
Nad całym zachodnim horyzontem gorzała przerażająca, czerwona łuna.
Wróciłem obudzić Mary i powiedziałem:
„Kochanie, wstawaj. Zjedz coś. Pożar już tu dochodzi”.
Ale ciemno!
Mamo!
Ale ciemno!
Lokalna straż zwołała walne zgromadzenie 30 grudnia.
W miasteczku było wtedy jakieś siedem tysięcy turystów.
Ogłoszono informację, że trzeba opuścić miasto.
Wiele osób zostało.
Chodziłam po kempingu i pytałam ludzi
o to gorejące niebo.
Większość miała poczucie,
że przyjechali tu na wakacje i nic im nie będzie.
Na tym etapie wszyscy myśleli, że to się nie stanie.
Nie myślisz, że naprawdę do tego dojdzie.
Kiedy polewałam wodą samochód,
jakaś głupia kobieta powiedziała:
„Po co marnować wodę? Samochód nie jest potrzebny.
„Po co go teraz myć?”
Ja na to, że polewam, żeby nie zapalił się od iskier.
Spytałam, czy jest stąd.
Odparła: „Nie”. Kazałam jej wracać do domu.
Wakacje, podczas gdy dom płonie.
Scott Morrison wypoczywa na Hawajach,
podczas gdy kraj stawia czoło niespotykanej katastrofie.
GRUDZIEŃ 2019
Kiedy zobaczyłem Scotta Morrisona na hawajskich wakacjach
w samym środku kataklizmu, który mogliśmy ograniczyć,
niemal się popłakałem.
Premier - Wesołych Świąt
Wraca wcześniej z wakacji,
choć jego gabinet odmawiał komentarza przez wiele dni.
Od początku było jasne,
że gdy pożary przybrały katastrofalne rozmiary,
Scott Morrison nie rozumiał powagi sytuacji.
Wiem, że ludziom mogło być przykro,
że byłem na wakacjach z rodziną,
podczas gdy ich rodziny były pod taką presją.
Ale wiedzą, że nie stanę tam z wężem strażackim.
Nie jestem strażakiem.
Postrzegał problem wyłącznie w perspektywie politycznej.
Nie chciał, żeby problem pożarów
urósł do rangi problemu narodowego, bo bał się,
że to zwróci uwagę na kwestię zmian klimatu.
Australia walczy z potężnymi pożarami
od momentu narodzin kraju, a nawet wcześniej.
Był pod olbrzymim wpływem mediów Murdocha.
Pożary są nieodłączną częścią naszego życia, zawsze były.
Politycy bardzo uważnie słuchali,
co mówią ci dziennikarze i „eksperci”.
Czy zmiany klimatyczne powodują te pożary? Nie.
Słuchali kłamstw.
Wiemy, że pożar buszu jest efektem podpalenia.
Twierdzili, że te pożary zaprószyli podpalacze.
Nie można wiązać pożarów z klimatem,
gdy wiele jest skutkiem celowego podpalenia.
Prawda jest taka, że Australia ma problem z podpalaczami,
a nie z globalnym ociepleniem, klimatem
czy innym zmyślonym straszakiem.
Podpalenia, nie klimat
Klima-wariaci powinni się opamiętać
Obrzydliwe, że ktoś to robi! Boże chroń Australię.
Stek bzdur.
Nie mogli pogodzić się z faktem, że najgorsze pożary w historii
były ewidentnym efektem zmian klimatycznych.
Myślę, że aż do tragedii w sylwestra
rząd nie rozumiał problemu.
Mieszkańcy są odcięci, uwięzieni przez ogień.
Pożar zbliżał się ze wszystkich stron.
Szliśmy spać przy blasku łuny,
kiedy się budziliśmy, pożar wciąż szalał,
jeszcze bliżej.
To było psychicznie wyczerpujące.
Potrzebny był łut szczęścia,
a Mallacoota miała wyjątkowego pecha.
Gdzie są moje kluczyki? Ktoś je widział?
Spokojnie, pojedzie pani tym autem.
-To mój samochód. -Spokojnie.
-Nie otworzę go. -To nic.
Biegiem!
Najpierw zawyła syrena. Potem rozdzwoniły się telefony.
Natychmiastowa ewakuacja.
Odwróciłam się i zobaczyłam sunący na mnie ogień.
Uciekajcie!
Czerwona poświata.
Biegiem!
Pomarańczowe płomienie i czarny dym.
Niebo przecinały pioruny.
Ludzie jechali na plażę Bastion Point.
Inni szykowali się na nabrzeżu,
jeszcze inni szukali schronienia w świetlicy.
Jest takie zdjęcie kobiety, która trzyma swojego pieska.
Chciała uciekać, ale jednocześnie chciała zostać.
„Chcę tu zostać, bo to jest mój dom, moje miejsce”.
Nadeszła chwila,
by zdecydować, czy zostajemy, czy uciekamy,
bo idzie na nas potwór.
I ten wiatr. Nie znoszę teraz wiatru.
Nie mogę stać na wietrze, bo przypomina mi
to dudniące w uszach wycie.
Słyszeliśmy ogień.
Niczym ryk smoka.
Wtedy zapadła ciemność.
Oto Mallacoota o 9.13 rano.
Niewiarygodne. Jak oko wykol.
Z nieba lecą iskry.
Koleżanka napisała do mnie SMS-a z pytaniem: „Nic ci nie jest?”.
Zaczęłam robić zdjęcia, żeby jej wysłać.
Spytała, czy to zdjęcia z ubiegłej nocy.
Odpisałam: „Nie, tak jest tu teraz”.
Jest naprawdę strasznie.
Nie było widać wyciągniętej ręki.
Wiatr pcha ogień w naszą stronę.
Niebo robi się czarne,
bo fala sadzy z pożaru
idzie przed linią ognia.
Najpierw dociera sadza.
Potem, gdy ogień jest jeszcze bliżej,
nie ma już sadzy i widać wściekle czerwone niebo.
Siedziałam przed świetlicą.
Chciałam jak najwięcej zobaczyć.
Ochotnik ze straży poklepał mnie w ramię i powiedział:
„Proszę wejść”.
W środku było klaustrofobicznie,
okna były zasłonięte i nie można było wyjrzeć,
widzieliśmy tylko przez okna w dachu.
Było widać czerwoną łunę i migotanie światła.
Położyliśmy się na podłodze.
Pamiętam, jak leżałam tam
i myślałam: „Jak my to przeżyjemy?
„Jak się stąd wydostaniemy?”.
Przeze mnie w tej koszmarnej sytuacji było też moje dziecko, więc...
Może mam zbyt bujną wyobraźnię, ale...
Naprawdę nie wiedzieliśmy,
czy ujdziemy z życiem,
bo ogień mógł zająć też ten budynek.
Jak na pokładzie samolotu, który spada z nieba.
Tak się czuliśmy.
Boczna ściana domu była bardzo nagrzana
i obsypały mnie małe, czerwone grudki żaru.
Było niesamowicie gorąco, polałam się wodą z węża.
Byłem wstrząśnięty furią tego ognia.
Minęło pół godziny i odcięło nam wodę.
Ewakuacja!
Proszę się ewakuować!
Nie mieliśmy wody, nie mieliśmy prądu,
nie mieliśmy wozów strażackich.
Nie było żadnej łączności. Brak sygnału radiowego.
Miasto było bezbronne.
Powiedziałem do Mary: „Już po domu.
„Już po sklepie”.
To było nierzeczywiste.
Jezu.
Ten ryk, ten huk był koszmarny.
Nazwałam ten pożar okrutnym potworem.
Człowiek, który staje do walki z pożarem buszu,
ma poczucie, że ogień jest drapieżnikiem, który bawi się z ofiarą.
Najpierw delikatnie podpełza.
Kangur! Idzie w tę stronę.
Ale w ciągu godziny
pochłonie dom sąsiada i oszczędzi twój.
Albo zrówna twój dom z ziemią i nie tknie nic wokół.
Ten stres jest psychicznie wyniszczający.
Gdy ogień w końcu dociera, mamy do czynienia z katastrofą.
Zwykle mam flashbacki w zachmurzone lub mgliste dni,
gdy gorzej widać.
Spojrzę na grzbiet wzgórza
i nagle widzę tylko płomienie.
Ryk ognia był...
Nie ma słów, by go opisać.
Nieustający skowyt.
Nie dało się nawet rozmawiać.
Porozumiewaliśmy się na migi i krzycząc sobie do ucha.
Drzewa mają wysokość dwóch lub trzech pięter,
a ogień sięga dwa lub trzy piętra wyżej,
pochłania nawet niebo w wirze płomieni nad nami.
Zabierał wszystko na swojej drodze.
Upadały obok nas gałęzie grubości ramienia.
Probowałem oddychać,
chciałem zerwać maskę, by oddychać, ale nie mogłem.
Nic nie mogłem zrobić.
Na tym etapie wpadłem w panikę.
Widziałem ptaki spadające z nieba.
Płonące ptaki, które spadały na ziemię.
Z czymś takim nie da się walczyć.
Można tylko próbować przeżyć.
Wiedziałem, że straty będą ogromne.
Busz płonął od południa. Od zachodu.
Od północy.
Zamknięto wszystkie drogi.
DROGA ZAMKNIĘTA
Na plaży utknęły całe rodziny, ogień szaleje ze wszystkich stron.
Całe wybrzeże spowija gęsty dym,
w którym trudno się oddycha.
Skutki pożarów dosięgły też mnie, gdy dym dotarł do Sydney.
Kiedy wychodziło się na spacer
albo zobaczyć z przyjaciółmi,
trudno się oddychało.
Czułam się otumaniona.
Pisałam o zmianach klimatycznych,
a teraz doświadczałam ich na własnej skórze.
Chmura dymu unoszącego się nad pożogą
obejmuje pięć i pół miliona kilometrów kwadratowych.
To powierzchnia Europy.
Wszyscy czuli się stłamszeni.
Kazano wszystko szczelnie zamknąć.
DOKTOR MEDYCYNY
To nie zatrzyma dymu.
Dostawał się wszędzie.
W poprzednich sezonach pożarowych
dym utrzymywał się w najgorszym wypadku tydzień.
To były trzy miesiące niewiarygodnie gęstego dymu.
Dym był wszędzie. Nie dało się przed nim uciec.
Byłam bardzo zmęczona, zupełnie nietypowo.
Ludzie mówili mi,
że jestem w ciąży i mam małe dziecko,
zmęczenie jest normalne.
Ale ten ukrop też męczy,
tak samo jak to, że trudniej się oddycha.
Kiedy kobieta jest w ciąży, jej organizm wrzuca wyższy bieg.
Oddycha szybciej i nabiera więcej powietrza.
Wdycha ten toksyczny dym.
Maleńkie cząsteczki przenikają do jej ciała
i trafiają do łożyska.
To system filtracyjny, w którym się rozwijamy.
Znajoma z położnictwa powiedziała:
„To nie brzmi prawidłowo”.
Poszłam do szpitala.
„Dziecko musi przyjść w ciągu 24 godzin,
„bo jest poważne ryzyko, że urodzi się martwe”.
To wstrząsająca wiadomość.
Kiedy Saga przychodziła na świat, 200 kilometrów stąd
płonęło miasteczko Cobargo.
Wszędzie był dym.
Ludzie świętowali Nowy Rok.
Słyszeliśmy ze szpitala.
To były przedziwne chwile.
Ważąc odrobinę mniej niż dwa kilogramy,
Saga Snow urodziła się w 36. tygodniu,
by nie przegapić zabawy sylwestrowej.
Była malutka, urodziła się przedwcześnie
i miała problemy z układem oddechowym.
Taka oto skrzyneczka ze stałą temperaturą.
Położna od razu spytała: „Czy pani pali?”.
„Czy pali lub paliła pani papierosy?”
Odparła, że nigdy nie paliła i nie rozumie, skąd to pytanie.
Łożysko tego dziecka
było szare, kruszyło się i wyglądało obrzydliwie.
Wszyscy widzieliśmy zdjęcia pokazujące płuca palaczy.
W Australii są na paczkach papierosów. Tak wyglądało to łożysko.
Spędziła 17 dni na intensywnej terapii.
Nie można wziąć dziecka i przytulić.
Wkładałam dłoń do inkubatora i trzymałam ją za rękę.
Do dzisiaj usypiam ją, trzymając ją za rękę,
bo tego nauczyła się przez pierwsze tygodnie.
Ponad 99% noworodków ważyło więcej niż ona.
Długo zajmie jej dogonienie rówieśników.
Gdy skończy 18 miesięcy, jeśli wciąż będzie za mała,
rozważą podanie hormonów wzrostu.
Młode matki, które do mnie przychodzą,
mówią mi, że to nie tylko one, że wiele kobiet z grup dla matek
też odczuło efekty dymu
i urodziło wcześniaki.
Po urodzeniu dziecka kobieta musi wrócić
na usunięcie tych obrzydliwych, naznaczonych dymem łożysk.
Tu widać, jaka jest maleńka.
Źródło ludzkiego życia daje nam sygnał ostrzegawczy,
te dzieci są wystawione na tragiczne skutki
globalnego ocieplenia i zmian klimatycznych.
Dobranoc, Saga.
W Australii zawsze mieliśmy dni „pożarowej pogody”,
ale tamtego lata liczne pożary
tworzyły własne zjawiska pogodowe.
Przy olbrzymim pożarze unoszące się ciepło
wzbija kolumnę dymu na wysokość dziesięciu, kilkunastu kilometrów.
Para wodna w dymie tworzy chmurę.
Pożary wywołują burze z piorunami.
To niebezpieczne i przerażające zjawiska.
Porywiste wiatry ze wszystkich stron.
Wypal się i zjeżdżaj, co?
Iskry niesione w kolumnie konwekcyjnej
na odległość od ośmiu do dwunastu kilometrów.
Mogą zaprószyć ogień aż 30 kilometrów od uderzenia pioruna,
ale nie ma deszczu.
Wiatr tam wiruje.
Rzeczywiście.
Pamiętam, jak mój ojciec wspominał, że widział coś takiego w 1939.
Ja chyba widziałem w 1975.
Były legendą wśród strażaków.
Mało kto je widział.
Zeszłego lata widziałem dziesięć.
Duże pożary generują własną pogodę,
to wygląda jak olbrzymie czoło burzy.
Przypomina grzyb nuklearny.
Jest ogromne.
Burze konwekcyjne...
„Rzadkie”. Cóż, już nie.
Byłem ochotnikiem, ale gasiłem pożary w całym stanie.
Nie podoba mi się to.
Zbieramy się.
W przeszłości nigdy nie czułem się
tak bezsilny
jak zeszłej wiosny i lata.
Szybciej! Wynosimy się!
Byłem w Batemans Bay.
Czekaliśmy na rozkazy i łapaliśmy oddech.
Przez pomarańczowy dym nie było wiele widać.
Wszędzie było ciemno.
Była może 14.00, ale było ciemno jak w nocy.
Wtedy zobaczyłem jakiś ruch na poboczu.
Podszedłem i okazało się, że to stado kangurów.
Przy takiej prędkości pożaru rozprzestrzenianego
przez burzę konwekcyjną
nie miały gdzie uciekać, wyszły z płonącego lasu
i padły martwe na poboczu.
Nie widziałem tego.
Kangury wiedzą, co robić w pożarze. Są szybkie.
To było...
Co mogłem... Nie wiem.
Świat się zmienił.
Od 25 albo 26 lat
co roku odbywa się konferencja.
Ustalono na niej zapisy Protokołu z Kioto
i paryskiego porozumienia klimatycznego.
w 2019 konferencja nosiła nazwę COP25.
Rozpoczęła się konferencja klimatyczna w Madrycie.
Wedle nowego raportu ubiegła dekada
będzie najgorętszą w historii.
GRUDZIEŃ 2019
Sekretarz generalny ONZ António Guterres wzywa do działania.
Greenpeace zaprosiło mnie na tę konferencję.
Zdałam sobie sprawę, że nie mam dżinsów na europejską zimę,
stwierdziłam, że muszę sobie kupić.
Pamiętam, jak pojechałam z mamą do miasta
i wszędzie opadał popiół, a niebo było pomarańczowe.
Pomyślałyśmy, że to musi mieć jakiś efekt.
Musimy doprowadzić do zmian.
Wsiadłam do samolotu i poleciałam do Madrytu,
gdzie spałam w hostelu z młodymi ludźmi z całego świata.
Czego chcemy?
Sprawiedliwości!
-Kiedy? -Teraz!
Byliśmy tam od ósmej rano do ósmej wieczorem.
Konferencję sponsorowały koncerny paliw kopalnych.
Wszędzie widać było ich nazwy.
Każdy kraj miał pawilon,
gdzie pokazywał, co robi w sprawie klimatu.
Co miała Australia?
Nie mieliśmy nawet pawilonu.
Nasz minister energii, Angus Taylor,
stanął przed całym światem,
podczas gdy jego kraj płonął, i powiedział, że Australia też się stara.
Wszystko wskazuje na to, że osiągniemy i przekroczymy
nasze cele na rok 2030,
tak jak osiągamy i przekraczamy cele wytyczone w Kioto.
To był wstyd.
Czułam się upokorzona.
Rząd nie robi nic w sprawie klimatu,
a nasz kraj płonie z powodu ich bezczynności.
Lobbyści paliw kopalnych odwiedzali rządowe stanowiska,
podczas gdy rdzenni aktywiści i młodzi ludzie nie mieli wstępu.
Hańba!
Negocjacje skończyły się porażką.
Jesteśmy rozczarowani, że znów nie osiągnęliśmy porozumienia.
To robi się poważnym problemem dla wielu krajów.
Wróciliśmy do Australii praktycznie pozbawieni nadziei.
Pożary były wszędzie.
To było straszne, a ja czułam się wykończona.
Można się załamać.
Wpadłam w czarną rozpacz.
Płakałam przez trzy dni.
Byłem zaszokowany skalą tej tragedii.
Gdyby ktoś spytał mnie przed pożarami,
jaki procent lasów spłonie,
powiedziałbym, że maksimum 5%.
Ogień strawił 21%
i czuję, że przekroczyliśmy granicę.
Jesteśmy w nowej epoce.
Dewastacja była dziesięciokrotnie większa niż kiedykolwiek przedtem.
Wpływu nie da się objąć rozumem.
Pokonujesz setki kilometrów w Nowej Południowej Walii
i widzisz tylko sczerniałą ziemię.
Trzy miliardy zwierząt zginęły w męczarniach.
Podnieś go, a ja...
O Boże. Już idziemy.
Tak.
Dobrze, na szczęście.
Płonęły miejsca, które nie płonęły nigdy dotąd.
Lasy, w których miliony lat temu żyły dinozaury,
knieje, które zawsze były zbyt mokre i zimne, by płonąć.
Pożar kojarzy się zwykle z czernią i szarością.
Ale temperatura była tak wysoka,
że gdy drzewa spłonęły, wyglądało, jakby spadł śnieg,
bo popiół był śnieżnobiały.
Tak to wyglądało.
To był krajobraz po apokalipsie.
Wszyscy byli w szoku.
Pierwszą rzeczą, którą zobaczyliśmy, było to, że nie ostał się żaden dom.
Zaczęłam robić zdjęcia.
W styczniu turyści na wakacjach
byli ratowani przez wojsko i marynarkę.
W takim kraju jak ten to niespotykane sceny.
Widziałam ludzi bez domów.
Wszyscy widzieliśmy wywiady w telewizji.
Ale dopóki tego nie przeżyjesz, nie wiesz, jak to jest.
Żeby to przepracować, trzeba uporać się
z kolejnymi warstwami reakcji.
Najpierw jest szok.
Potem rozpacz po stracie wszystkiego.
Nie mam zdjęć.
Nie mam nic po matce, ojcu, dziadkach, absolutnie nic.
Część mojego życia została po prostu wymazana.
Były komendant straży pożarnej Nowej Południowej Walii,
Greg Mullins, wzywa do działania, by zapobiec kolejnym katastrofom.
Musimy rozmawiać o klimacie,
ponieważ pożary buszu przybrały w Australii
zupełnie inną postać.
Słowa byłego komendanta straży są oczywiście absurdalne.
BYLI KOMENDANCI ZARZUCAJĄ PREMIEROWI BEZCZYNNOŚĆ
Twierdzą, że nie powinienem był mówić
o zmianach klimatu, kiedy ludzie zmagali się z pożarami.
Do tego się to sprowadza.
Histeria i pozbawione faktów gadanie
mogą nadać status bohatera.
Mam to gdzieś.
Siedzę w tej branży i wiem, że gdy ludzie doświadczają strat,
chcą wiedzieć dlaczego.
Chcą wiedzieć, co się do cholery stało.
Nie chcę teraz na to patrzeć.
To jedna z pierwszych firm w Cobargo.
Brian Ayliffe mieszkał tu 48 lat.
Ich rodzinny biznes przepadł.
2 STYCZNIA 2020
Doszły nas słuchy, że do miasta zbliża się karawana wozów.
Co tu robią te czarne SUV-y?
Ktoś ważny potrzebuje ochrony.
Okazało się, że to nasz premier.
Nie był liderem,
który szukał rozwiązania kryzysu.
Wysiadł i zaczął pozować do selfie.
Uśmiech. Patrzymy tutaj. Dobrze. Dziękuję.
-Dziękuję. -Super.
Pytał: „Jak się masz? Źle. Następny.
„A co u ciebie? Tragedia. Następny”.
Powiem szczerze, krew mnie zalała.
Z mojego domu zostały gruzy,
a on szczerzył zęby do selfie.
To było bardzo niestosowne.
Do mnie też podszedł i zapytał, jak się miewam.
Wkurzyłam się.
Jak się pani miewa?
Uścisnę panu dłoń, jeśli wesprze pan RFS.
Tak wielu ludzi straciło tu domy.
Potrzebujemy łóżek, mamy braki.
Trzeba nam pomóc.
Rozumiemy to.
Panie premierze, jak to się stało, że broniły nas jedynie cztery wozy?
Wal się. Jesteś idiotą. Poważnie.
Tutaj głosów nie zdobędziesz.
Tylko kretyn przyjechałby tu ze swoją świtą. Wynocha!
A co z ludźmi, którzy zginęli, panie premierze?
Nie chcemy cię tu, skurwielu!
Wy z mediów?
Przekażcie premierowi, żeby odwalił się od Nelligen.
Zajebiście nas cieszy, że to robimy!
Wielkie dzięki.
Przez pożary na ulicach wybucha kryzys.
NIE IGNORUJMY GREGA MULLINSA
Nasz kraj płonie!
STYCZEŃ 2020
Od dekady mówimy o tym politykom,
a oni nie słuchają.
Nasz premier neguje kryzys klimatyczny. A to się dzieje naprawdę.
Powstaniemy!
AUSTRALIA PŁONIE
Australijczycy wyszli na ulice
i domagają się prawdziwych zmian.
Ludzie byli wściekli i bali się o życie.
To dobitnie pokazuje, jakie nastroje panują w kraju.
RUCHY, ŻÓŁWIU!
Około 20 000 osób domaga się działań w sprawie polityki klimatycznej.
Ludzie zabrali głos.
Ludzie, którzy dotąd nie przejmowali się klimatem.
Ustalę zasady zgodnie z tym, w co wierzę.
A rząd wierzy w dobro Australii.
Czy to się nie zmieniło?
Ja osobiście zgadzałem się z tym,
co proponował pan przed wyborami.
Ale teraz bliżej mi do tych,
którzy twierdzą, że trzeba robić więcej.
To nie czas na pogawędki,
nie możemy przełożyć tego na później...
Kiedy do ludzi zaczęło docierać,
że emisji gazów cieplarnianych
nie można ignorować, to był szok.
Kluczowe postacie Partii Narodowej zaczęły naciskać rząd Morrisona,
by emisje dwutlenku węgla ograniczyć do zera do roku 2050.
Czemu by nie mieć aspiracji i ambitnego celu?
Ale gdy poczuliśmy nadzieję,
że w końcu doczekamy się poważnej debaty
o polityce klimatycznej kraju, wybuchła epidemia koronawirusa.
BĄDŹ DZIELNA, VICTORIO
Patrzyłem ze zdumieniem,
jak rząd Morrisona radzi sobie z kryzysem covidowym.
Słuchali zaleceń naczelnika służby zdrowia.
Do tego Australia ogłosiła stan pandemii
12 dni przed Światową Organizacją Zdrowia.
TO JEST WOJNA!
Hotelowa kwarantanna dla przyjezdnych
jest już faktem.
Armia wdraża obowiązkową izolację.
NIGDY WIĘCEJ ZABAWY
Mieliśmy ścisły lockdown, który mocno odbił się na ekonomii.
W ciągu jednej nocy rząd przeszedł na socjalizm,
dofinansowując wypłaty i tak dalej.
Wydatki w odpowiedzi na koronawirusa były wręcz historyczne.
Dla władzy była to ciężka przeprawa,
ale widok prawicowego rządu zadziwił mnie.
Australia na dobrej drodze, by uniknąć katastrofy
Pomyślałem: „To świetnie.
„Może teraz zajmą się też zmianami klimatu”.
Zważywszy na poruszenie pożarami.
Nasz rząd zareagował. Teraz już wiemy, jak to zrobić.
Widzimy obraz naszej pocovidowej gospodarki.
To kryzys podobny do tego po II wojnie światowej.
35 miliardów dolarów strat
Australia postąpiła bardzo ciekawie,
dążąc do ożywienia gospodarczego.
Co zrobi świat, aby wyjść z covidowej recesji?
Nie jest za późno, by zająć się klimatem
Ludzie zaczęli mówić o zielonym wyjściu z pandemii.
Premier chce „zielonego” ożywienia
Nie możemy przeskoczyć z pandemii w klimatyczny ogień.
Stoimy w obliczu wielkiego kryzysu ekonomicznego
i wielu zadaje sobie pytanie,
skąd będziemy czerpać energię. Gdzie znajdziemy nowe zatrudnienie.
Branża odnawialnych źródeł energii może stworzyć 76 tysięcy miejsc pracy.
Tyle można było już zrobić.
Zamiast tego premier zaczął mówić o gazowej odbudowie.
Bardzo dziękuję.
Nie ma rzetelnego planu transformacji energetycznej,
który wykluczałby użycie gazu.
WRZESIEŃ 2020
Panie i panowie, mamy i tatusiowie,
chłopcy i dziewczęta,
wydobądźmy więcej metanu.
Potrzebujemy gazu. Musimy pozyskać jego nowe źródła.
Należy jak najefektywniej wprowadzić na rynek dodatkowy gaz.
Oglądałam to przemówienie w telewizji,
czekając, aż premier użyje słów „zmiana klimatu”.
Dziękuję za waszą cierpliwość.
Czekałam, aż wyjaśni, jak zmiany klimatu wpisują się
w jego politykę gazową.
Mówił i mówił, aż nastał koniec.
Nie wspomniał o zmianie klimatu.
Nigdy nie używa tych słów.
Musimy zdobyć gaz.
Wysłał jasny komunikat.
„Dalej obstajemy przy paliwach kopalnych”.
Mike Cannon-Brookes. To nie wystarczy, prawda?
To raczej standardowa gadka.
Śmieję się, gdy politycy...
Bez obrazy, Darren.
Gdy mówią, że nie planują i nie wiedzą. To ich praca.
Staramy się przygotowywać na kolejne 10, 20 i 30 lat.
Trzeba podjąć ten temat.
Musimy mieć szerszą wizję Australii.
Moglibyśmy być potęgą energii odnawialnej.
Mamy nowiny ze Szczytu Klimatycznego ONZ, który właśnie odbywa się w Nowym Jorku.
PRZEDSIĘBIORCA
Mike Cannon-Brookes potwierdza,
że zainwestuje w największą na świecie farmę fotowoltaiczną.
Australia ma DNA eksportowania energii.
Tak powinniśmy to opowiedzieć.
Czemu eksportujemy energię?
ROPA - WĘGIEL - GAZ
Mamy dużo zasobów.
Zamiast kopać, może pozyskamy energię z nieba?
Obszarowo przewyższamy kontynentalne Stany Zjednoczone.
Słońca więcej mają tylko w Afryce Subsaharyjskiej.
Sama Australia dałaby radę pięciokrotnie zasilić cały świat.
-Znasz się na światowych rynkach. -Tak.
Twoim zdaniem, dokąd zmierza węgiel?
W zapomnienie.
To dość proste.
Nie obchodzi mnie, co myślisz o klimacie.
Musimy odejść
od wydobycia węgla i gazu, by przejść na energię odnawialną,
zanim zrobi to reszta świata.
Jak się spóźnimy, będziemy eksportować to, czego nikt już nie potrzebuje.
Mamy tego świadomość,
ale nie możemy wyzbyć się przekonania,
że Australia potrzebuje paliw kopalnych.
To wyzwanie dla naszej narodowej psychiki.
W Australii nie można mówić
o wytwarzaniu energii elektrycznej z pominięciem węgla.
Węgiel będzie odgrywał ważną rolę
w naszej gospodarce przez kolejne dekady.
To oznacza miejsca pracy.
Niektóre społeczności stoją na skraju katastrofy.
Politycy z obu krańców spektrum twierdzą,
że wstawiają się za społecznościami,
ale ja skłaniam się ku temu, że je okłamują.
Mój dziadek był inżynierem górnictwa.
Do Australii przybył z żoną w latach 70. Potem był dramatyczny rozwód.
Zwolniono go w latach 80.
Nagle został bez pracy.
Stracił coś, przy czym jego rodzina pracowała od pokoleń.
Coś, co było częścią jego tożsamości.
Byliśmy zżyci. Często opowiadał
o pracy w kopalni, o jego przyjaciołach
i swoich odczuciach.
Miałam szczęście poznać te doświadczenia,
poznać znaczenie ekonomiczne tej branży
i uzależnienie miasta od tego przemysłu.
Naprawdę chcę, by te społeczności mogły uciec od paliw kopalnych.
Problem nie leży w dumie.
Górnictwo nie jest złe.
Potrzebujemy górnictwa w Australii.
Jeśli chcemy mieć baterie, panele
i turbiny wiatrowe, to potrzebujemy stali, złota, miedzi,
niklu, metali ziem rzadkich, litu i oczywiście srebra.
W Australii mamy tego dużo.
Dlatego chcemy sprzedać historię,
że chodzi o energię na eksport,
że możemy to kontynuować.
Tylko trzeba dowieść, że energię odnawialną
można eksportować na szeroką skalę.
Ale słońca i wiatru nie da się łatwo transportować.
Nie postawimy lustra, żeby odbić promienie.
Nie przekierujemy wiatru, by łapać go w innym miejscu.
Musimy wymyślić, jak to zrobić.
To problem, który Australia musi rozwiązać.
Najlepsza część:
na szali leżą 22 miliardy australijskich dolarów,
jeśli to możliwe.
Miliarder Mike Cannon-Brookes
ogłosił plany stworzenia farmy fotowoltaicznej...
Chce wytwarzać energię na potrzeby Singapuru.
Mówimy o ogromnej ilości mocy,
która musi pokonać 3500 kilometrów
przez bardzo niespokojne wody.
Dlatego też między największą farmą fotowoltaiczną
i najdłuższym podwodnym kablem wysokiego napięcia
trzeba zbudować największą na świecie baterię.
Jeśli zadziała, a zadziała, 50 kabli wychodzących z Australii
będzie doprowadzać do Azji ogromne ilości energii.
Dysponujemy idealnymi zasobami, po które można sięgnąć
dla dobra naszej planety, nie zmieniając naszego DNA.
Planeta staje przed wyzwaniem.
To kryzys egzystencjalny ludzkości.
Zmiany klimatu wpływają na gospodarkę.
Oddziałują na firmy i na osoby.
Przedsiębiorcy nie powinni uciekać od tego tematu,
powinni raczej próbować porozumieć się z rządem.
Niewątpliwe jesteśmy
w punkcie zwrotnym zmian klimatycznych.
Niektóre firmy w Australii już dążą do transformacji energetycznej.
Ale ludzie nie pojmują, jak nagląca jest ta kwestia.
Dziś średnie temperatury na świecie
są o 1,1 stopnia powyżej tak zwanej średniej przedindustrialnej.
Czyli temperatury sprzed 200 lat.
Ale Australia jest bardziej podatna na zmiany klimatu,
dlatego u nas różnica ta wynosi 1,5 stopnia.
Wiedzieliśmy, że my odczujemy skutki wcześniej niż inne kraje.
Przed nami nowa i przerażająca przyszłość wypełniona pożarami buszu.
Dawniej „czarne lato” zdarzało się raz na czterysta lat.
Teraz możemy się go spodziewać co osiem lat.
Nasz klimat zmienił się na zawsze.
Nie ujrzę, aż wróci do stanu z czasów, gdy byłem dzieckiem.
Mamy teraz pogodę, której ludzie
nie widywali na tym kontynencie.
W 2019 roku przy granicy Victorii doszło do pożaru,
w którym burza konwekcyjna porwała ośmiotonowy wóz strażacki
i zrzuciła go na dach, przez co zginął młody strażak.
Tak, został zabity, więc...
Przepraszam, strażakom trudno jest myśleć o innych strażakach,
którzy tracą życie na służbie,
a mieliśmy ostatnio dziewięć takich przypadków.
Badałem, jak na świecie radzimy sobie z pożarami buszu.
Najgorsze lata przerastają nas.
Mamy pożary w miejscach takich jak Grenlandia
czy koło podbiegunowe, gdzie nie było tego problemu.
I patrzę na Kalifornię.
Dwa razy więcej spalonego terenu niż w ich najgorszym sezonie.
Oregon płonął. Stan Waszyngton.
Całe Zachodnie Wybrzeże.
Coś jest nie tak.
Coś jest bardzo nie tak.
Zmiany klimatyczne mnie przerażają.
Nie powstrzymamy globalnego ocieplenia wbudowanego w system.
Przed nami nieunikniona zmiana.
To niezwykle ważne, by ludzie to zrozumieli.
Muszą pojąć, co to oznacza.
Jesteśmy bardzo blisko pewnych punktów krytycznych,
o których pisałem już lata temu,
ostrzegając, że do 2030 roku świat ociepli się o półtora stopnia.
Jak wygląda półtora stopnia Celsjusza?
Półtora stopnia to świat, w którym
czekają nas fale upałów, megapożary
i tym podobne rzeczy.
Ale pokrywa lodowa Grenlandii topnieje stosunkowo powoli
i choć poziom mórz podnosi się,
to nieco wolniej. Więc nie jest to piękny świat.
Dawny świat, ten o stopień chłodniejszy,
nawet niecały, był lepszy.
Dla porównania dwa stopnie to już piekło.
Musimy więc dążyć do tego, by osiągnąć te półtora stopnia.
Jak wygląda świat po wzroście o dwa stopnie?
Świat dwóch stopni to świat katastrofy.
To świat, w którym lodowiec Grenlandii szybko topnieje,
gdzie niszczeje pokrywa lodowa Arktyki
i podnosi się poziom mórz.
To świat, w którym lasy deszczowe
zamieniają się w sawannę lub zwykłe tereny leśne.
Gdzie wieczna zmarzlina topnieje tak szybko,
że do atmosfery trafiają duże ilości metanu.
Bez względu na to, co zrobimy,
temperatura wciąż będzie rosła.
To świat ogromnych zakłóceń.
Zakłóceń dla gospodarki, bezpieczeństwa żywieniowego i wodnego.
Naszym spokojem wstrząśnie bezprecedensowa zmiana.
Co powinniśmy zrobić?
Montujmy panele słoneczne na dachu i ograniczajmy emisje.
Ale nie dajmy sobie wmówić,
że to wystarczy.
To nie jest problem jednostki.
To problem zbiorowy i musimy
wspólnie szukać rozwiązania.
A my tego nie widzimy.
Państwa działają osobno, firmy działają osobno,
nie ma żadnej gwarancji, jak to się skończy.
Teraz potrzebujemy przywództwa.
To fakt. Każdy może dołożyć cegiełkę,
ale bez przywództwa rządu nie da się tego załatwić.
Premier odczuwa ciężar wątku zmian klimatycznych
przed szczytem przywódców ONZ.
Rośnie nacisk na Scotta Morrisona,
by do roku 2050 ograniczyć emisje do zera.
Zobowiąże pan Australię do osiągnięcia zerowej emisji netto do 2050 roku?
WRZESIEŃ 2020
Chcemy osiągnąć ten cel w drugiej połowie tego wieku.
Jak już wspomniałem, dążymy do osiągnięcia zera netto.
Chcielibyśmy, by wydarzyło się to przed 2050 rokiem.
Może nawet szybciej, zależnie od zmian technologicznych.
Bez tych zmian takie deklaracje
to jedynie kartka papieru.
Zupełnie jakby rząd miał to gdzieś.
Nie pojmuję tego, bo mnie motywuje
myślenie o przyszłości.
Wiele lat pracowałem w służbie publicznej.
To wiele poświęceń i mało pieniędzy.
Chodzi o powołanie i wyższe dobro.
Moją karierą było rozwiązywanie problemów innych ludzi.
...można je było zobaczyć z około 50 kilometrów.
Płomienie buchały na 20 metrów wzwyż.
Gdy wszystko szlag trafia, wzywają strażaków.
Pojawiamy się i ratujemy sytuację.
Pamiętam, jak pewnego wieczoru pojechałem do płonącego magazynu
ze starym, doświadczonym oficerem.
Byłem młodym strażakiem, zapytałem, co robimy.
Odpowiedział: „Jak zjeść słonia? Trzeba zacząć gryźć.
„Zacznijmy, a potem się zobaczy”.
To właśnie moje podejście. To musimy zrobić ze zmianami klimatu.
Nie oglądamy się na negacjonistów.
Jeśli są przeciw, to już się nie nawrócą.
Mamy świat do ocalenia i musi nam się udać.
Przed nami do 30 lat ocieplania,
o ile ograniczymy emisje
do zera do 2050 roku. Wtedy ocieplenie się ustabilizuje
i stopniowo zacznie maleć.
Ja tego nie doczekam, ale myślę o bezpieczeństwie wnuków.
To nie jest w porządku!
Ci ludzie i firmy dosłownie palą naszą przyszłość.
Kryzys klimatyczny dotyka wszystkich.
Dorośli często piszą mi w komentarzach,
że daję im nadzieję lub że moje pokolenie nas ocali.
Myślę sobie, że to fajnie, ale to nie powinna być nasza robota.
Jako dzieci nie jesteśmy przygotowani, by ogarniać takie scenariusze.
Powinniśmy skupiać się na szkole,
na zadaniach i kryzysach tożsamości,
a próbujemy ratować świat.
Jesteś na nas zła?
Nie gniewam się na starsze pokolenia.
Raczej na ludzi u władzy, którzy umyślnie kłamią
i dezinformują ludzi, by zniechęcić ich od wymagania tego, co słuszne.
Jestem zła na ludzi, którzy dysponują bogactwem
i dekadami badań o tym zjawisku,
a mimo to nic nie robią.
Obchodzi ich jedynie zysk i własne korzyści.
Przewiduję, że to największa przeszkoda, przed którą stanie moje pokolenie,
jeśli chodzi o bezpieczną przyszłość i możliwość posiadania własnych dzieci.
Tego właśnie się obawiam. Posiadania dzieci.
Nie chcę sprowadzać ich na świat, który będzie niebezpieczny
i nie zapewni im tak dobrej jakości przyszłości,
6 SIERPNIA 2002
jaką ja mam szczęście mieć.
Dwa, jeden, start.
Dla ludzi to niewiarygodne.
Młodzi ludzie, którzy stawiają żądania, którzy wyrażają swoje zdanie.
SZKOLNY STRAJK DLA KLIMATU
-Kiedy tego chcemy? -Już!
-Czego chcemy? -Działań!
-Kiedy? -Już!
-Czego chcemy? -Działań!
-Kiedy? -Już!
Ale przyłączyłam się raczej z poczucia konieczności niż chęci.
ZAMKNIJCIE JE - WĘGIEL NIE JEST CZYSTY
I myślę, że to najtragiczniejsza rzecz,
w jakiej miałam nieszczęście uczestniczyć.
Moja mama uczyła mnie o kraju.
PISARZ
Identyfikujemy się jako Aborygeni z różnych powodów.
Mamy różne rodziny.
To dość oczywiste, że większość moich genów pochodzi z Kornwalii.
Byłem w Kornwalii, ale moje serce nie trzepotało.
Wróciłem do Australii. To jest to,
co czuję we krwi.
I cały czas pisałem. Napisałem 33 książki o kraju.
Ziemia jest matką wszystkich Aborygenów.
I traktujemy ją jak naszą matkę. To nasze prawo.
Gdybyśmy wszyscy szanowali ją w ten sam sposób,
nie niszczyli jej byśmy tak, jak robimy to teraz.
Sądzę, że szliśmy w tym kierunku od 250 lat.
Europejczycy mieli tak mało szacunku dla Aborygenów.
Kiedy przybyli tu pierwsi Europejczycy, znaleźli słodką i otwartą krainę.
Było tu przyjemnie.
Mówili, że wygląda jak park dla dżentelmenów.
I w istocie tak było,
bo ludzie tutaj byli mili i ułożeni.
Lecz Europejczycy zmienili ten stan rzeczy.
Rdzenni Australijczycy rządzili tą ziemią przez co najmniej 40 000 lat.
I była bardzo zadbana.
A potem przyszli Europejczycy.
Odebraliśmy Aborygenom władzę
i dramatycznie zmieniliśmy krajobraz.
Teraz mierzymy się z konsekwencjami w postaci ogromnych pożarów
wynikających ze zmian klimatu. Musimy przyznać,
że ziemia naprawdę się zmieniła
i że stare praktyki mogą nie być w pełni skuteczne w nowym reżimie.
I musimy na nowo nauczyć się, jak zarządzać tą ziemią
na tak dużą skalę.
To krytyczny moment dla ludzkości.
Nie pozwolę, by los moich dzieci
został pogrzebany przez bezczynność.
I cokolwiek czuję w środku, to tam zostanie,
bo zamierzam walczyć do samego końca.
Nie ma takiego punktu, w którym można odpuścić.
To długa rozmowa.
Będziemy się ranić i krzywdzić.
Ale musimy to znieść.
Będą rozczarowania i nadzieja.
To wszystko przed nami, ale musimy być cierpliwi.
To naprawdę poważna debata.
Ale podjęto już działania,
których nikt się nie spodziewał.
Zatem możemy tego dokonać.
W 2019 roku pożary strawiły 2,2 miliona akrów lasów Amazonii
Pożary lasów w Kalifornii w 2020 roku pochłonęły 4,4 miliona akrów
Pożary australijskiego „czarnego lata” zniszczyły 59 milionów akrów
Premier Scott Morrison
odmówił udzielenia wywiadu do tego filmu.
Napisy: Maria Frączek