1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:17,642 --> 00:00:20,520
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRE

4
00:00:29,988 --> 00:00:31,906
Zijn we er klaar voor? Goed dan.

5
00:00:31,990 --> 00:00:35,243
Ik geef een korte inleiding
en dan kunnen we beginnen.

6
00:00:35,910 --> 00:00:39,289
We zijn hier bij dr. Henry Kolm thuis.

7
00:00:39,372 --> 00:00:42,500
We interviewen Mr Alfred Bomberg.

8
00:00:42,584 --> 00:00:45,420
We interviewen
ambassadeur John Gunther Dean…

9
00:00:45,503 --> 00:00:48,339
…een veteraan die diende bij PO Box 1142.

10
00:00:50,091 --> 00:00:53,553
Ik weet niet in hoeverre
dit nog geheim is.

11
00:00:54,220 --> 00:00:56,848
Dit was tenslotte een oorlogssituatie.

12
00:00:58,099 --> 00:01:02,145
Ik nam het heel serieus
en praatte er niet over.

13
00:01:02,228 --> 00:01:03,938
Zeker niet met mijn familie.

14
00:01:04,856 --> 00:01:06,733
We moesten het zweren.

15
00:01:06,816 --> 00:01:11,279
'Vertel niemand
waar je bent of wat je doet.

16
00:01:11,362 --> 00:01:13,698
Zelfs je vrouw of je ouders niet.

17
00:01:13,782 --> 00:01:18,787
Het leven van de natie hangt af
van jouw geheimhouding.'

18
00:01:20,038 --> 00:01:23,500
IN DE TWEEDE WERELDOORLOG HAD DE VS
EEN GEHEIM LEGERKAMP BIJ WASHINGTON, DC.

19
00:01:23,583 --> 00:01:25,502
HET WAS MEER DAN 50 JAAR GEHEIM.

20
00:01:25,585 --> 00:01:28,963
IN 2006 INTERVIEWDE
DE NATIONAL PARK SERVICE DE VETERANEN…

21
00:01:36,346 --> 00:01:39,641
Mijn eerste herinnering is
toen we te horen kregen…

22
00:01:39,724 --> 00:01:43,937
…dat we naar wat later 1142 bleek te zijn
zouden worden gebracht.

23
00:01:44,938 --> 00:01:47,148
We moesten een bus in.

24
00:01:48,900 --> 00:01:51,820
Alle ramen waren bedekt met hout.

25
00:01:52,403 --> 00:01:54,447
Je zag geen donder.

26
00:01:56,449 --> 00:01:57,534
Opeens zeiden ze:

27
00:01:57,617 --> 00:02:01,496
'We sturen jullie
naar een geheime opdracht.'

28
00:02:02,872 --> 00:02:05,458
Iedereen verwachtte naar Europa te gaan…

29
00:02:05,542 --> 00:02:10,630
…maar wij werden apart meegenomen
en niemand wist waar we heen gingen.

30
00:02:15,760 --> 00:02:18,263
We reden ten zuiden van Washington.

31
00:02:18,346 --> 00:02:21,224
En ik dacht: wat is hier aan de hand?

32
00:02:21,808 --> 00:02:23,893
Alles wees erop dat ze probeerden…

33
00:02:23,977 --> 00:02:26,312
…de informatie bij me weg te houden.

34
00:02:28,439 --> 00:02:30,150
We reden verder…

35
00:02:30,233 --> 00:02:34,612
…en ik zag een opening tussen de bomen.

36
00:02:34,696 --> 00:02:37,782
Ik geloof dat er een onverharde weg was.

37
00:02:38,908 --> 00:02:41,327
Ik dacht: waar brengen ze me heen?

38
00:02:44,956 --> 00:02:48,501
Toen reden we van de hoofdweg af…

39
00:02:48,585 --> 00:02:51,921
…en kwamen bij een kleine…

40
00:02:52,005 --> 00:02:55,884
…militaire installatie.

41
00:02:58,386 --> 00:03:01,973
Uiteindelijk kwamen we daar aan
en de commandant zei:

42
00:03:02,056 --> 00:03:05,518
'We zijn er, jongens.
Jullie gaan niet naar Europa.

43
00:03:05,602 --> 00:03:07,145
Jullie blijven hier.'

44
00:03:08,271 --> 00:03:14,068
Een van onze mannen leunde uit het raam
en zei tegen de marechaussee:

45
00:03:14,152 --> 00:03:16,321
'Hoe heet deze plek?'

46
00:03:16,404 --> 00:03:20,200
En de marechaussee antwoordde: 'Niets.'

47
00:03:23,995 --> 00:03:28,082
Ik weet niet of de mensen
die dit programma bedachten…

48
00:03:28,166 --> 00:03:30,126
…wisten waar ze mee bezig waren.

49
00:03:30,919 --> 00:03:34,047
Hiervoor bestond er
niks vergelijkbaars. Toch?

50
00:03:44,515 --> 00:03:46,768
INTERVIEWOPNAMEN NATIONAL PARK SERVICE

51
00:03:46,851 --> 00:03:49,562
Goed, we gaan nu aan de slag.

52
00:03:49,646 --> 00:03:53,942
George, zou u kunnen beginnen
met de meest basale informatie?

53
00:03:54,025 --> 00:03:57,445
Kunt u ons uw volledige naam
en geboorteplaats vertellen?

54
00:03:58,446 --> 00:04:00,406
Ik heet George Weidinger.

55
00:04:00,490 --> 00:04:05,119
Ik ben in 1923 geboren
in Wenen, Oostenrijk…

56
00:04:05,703 --> 00:04:08,039
…en ontsnapte naar de Verenigde Staten…

57
00:04:08,122 --> 00:04:13,378
…op het laatste schip vanuit Europa
in december 1939.

58
00:04:16,297 --> 00:04:19,467
Het was heel eng voor me.

59
00:04:20,176 --> 00:04:23,054
Elke synagoge in Wenen werd verbrand.

60
00:04:23,680 --> 00:04:27,392
Velen werden
naar concentratiekampen gestuurd.

61
00:04:28,059 --> 00:04:32,563
Het was Hitlers idee
om de Joden uit te roeien.

62
00:04:32,647 --> 00:04:34,482
Van ons allemaal af te zijn.

63
00:04:38,069 --> 00:04:40,780
Zodra ik naar dit land kwam…

64
00:04:40,863 --> 00:04:44,701
…diende ik een aanvraag in
om staatsburger te worden…

65
00:04:45,285 --> 00:04:48,579
…en daarmee kun je het leger in.

66
00:04:51,416 --> 00:04:53,334
We waren met honderden.

67
00:04:53,418 --> 00:04:56,087
Joden die net waren opgeroepen
door het leger.

68
00:04:56,629 --> 00:04:59,090
En de eerste vraag die ze stelden was:

69
00:04:59,173 --> 00:05:03,469
'Ben je bereid te vechten
voor je nieuwe land, voor Amerika?'

70
00:05:03,553 --> 00:05:06,055
En dan zei je: 'Ja, edelachtbare.'

71
00:05:06,597 --> 00:05:10,268
En ik was er helemaal voor
om de Duitsers verrot te slaan.

72
00:05:11,894 --> 00:05:13,229
Oog om oog.

73
00:05:16,024 --> 00:05:19,277
Niemand had een betere reden…

74
00:05:19,360 --> 00:05:21,863
…om bij het leger te gaan dan ik.

75
00:05:22,864 --> 00:05:25,992
Niemand wist beter waar we om vochten.

76
00:05:28,661 --> 00:05:30,413
We voltooiden onze training.

77
00:05:30,496 --> 00:05:33,583
Iedereens naam werd omgeroepen,
behalve die van mij.

78
00:05:33,666 --> 00:05:34,917
Kom naar voren.

79
00:05:35,501 --> 00:05:36,669
Draai linksom.

80
00:05:37,170 --> 00:05:39,088
En ze marcheerden weg.

81
00:05:39,172 --> 00:05:42,884
Ik was de enige
die achterbleef op het veld.

82
00:05:44,844 --> 00:05:47,680
Dus de kolonel riep me bij zich.

83
00:05:48,389 --> 00:05:50,516
'Weiss, zeg iets in het Duits.'

84
00:05:51,351 --> 00:05:55,438
Dus ik citeerde
een beroemd gedicht van Goethe.

85
00:05:55,521 --> 00:05:58,483
'Wie rijdt er zo laat door nacht en wind?

86
00:05:58,566 --> 00:05:59,692
Het is de vader…'

87
00:05:59,776 --> 00:06:03,738
Hij zei: 'Oké. Genoeg.
Jij gaat naar 1142.'

88
00:06:16,834 --> 00:06:18,669
De bus stopte.

89
00:06:19,545 --> 00:06:24,425
En het eerste wat ik zag
was dat het niet op een legerkamp leek.

90
00:06:31,099 --> 00:06:33,101
Het leek op een countryclub.

91
00:06:35,269 --> 00:06:39,273
Er was een zwembad en tennisbanen.

92
00:06:41,234 --> 00:06:44,278
Op een bepaalde manier leek het niet echt.

93
00:06:45,405 --> 00:06:47,073
We wisten niet wat het was.

94
00:06:48,408 --> 00:06:50,868
Ik kreeg meteen te horen:

95
00:06:50,952 --> 00:06:53,746
'Hier heb je geen rang, geen titel.'

96
00:06:53,830 --> 00:06:56,249
'Je mag niemand vertellen wat je doet.'

97
00:06:56,332 --> 00:06:58,835
Dit was een grote geheime operatie.

98
00:07:03,256 --> 00:07:05,425
Het was een gevangenenkamp. Toch?

99
00:07:05,508 --> 00:07:08,302
Als je het zo wilt noemen.

100
00:07:08,386 --> 00:07:11,931
Zij noemden het zeker niet zo.
Zij noemden het PO Box 1142.

101
00:07:12,598 --> 00:07:14,016
Pas na een aantal weken…

102
00:07:14,100 --> 00:07:17,770
…vertelden ze ons
dat al die nazi's daar zouden komen.

103
00:07:36,789 --> 00:07:39,500
In die tijd was een nazi een nazi.

104
00:07:39,584 --> 00:07:43,379
Een Duitser was een nazi
en dat ze daarheen kwamen… Lieve hemel.

105
00:07:44,672 --> 00:07:48,217
Als je Duitse officieren hebt gevangen…

106
00:07:48,301 --> 00:07:52,221
…moet je ze niet naar de VS halen.
Wat gebeurde hier?

107
00:07:53,556 --> 00:07:55,892
De soldaten kwamen van alle afdelingen.

108
00:07:55,975 --> 00:07:58,769
Artillerie, infanterie, SS.

109
00:07:59,812 --> 00:08:04,942
Velen van hen werden direct overgedragen
vanaf het front waar ze gevangen waren…

110
00:08:05,485 --> 00:08:09,405
…en zonder zich maar om te kleden
kwamen ze aan bij 1142.

111
00:08:10,490 --> 00:08:13,034
Het was geen fijn gevoel.

112
00:08:13,993 --> 00:08:16,329
Sommigen van hen waren echte nazi's…

113
00:08:16,412 --> 00:08:19,832
…en ze hadden je wellicht
ter plekke vermoord, als dat kon.

114
00:08:19,916 --> 00:08:23,628
Ik ben Joods. En dat wisten zij ook.

115
00:08:25,338 --> 00:08:28,508
Wat zou uw rol daar zijn volgens hen?

116
00:08:28,591 --> 00:08:29,967
Wat zou uw taak zijn?

117
00:08:30,051 --> 00:08:33,679
Inlichtingen verkrijgen
die de Verenigde Staten zouden helpen.

118
00:08:38,267 --> 00:08:43,189
Terwijl de oorlog in Europa woedt,
worden de geallieerden opnieuw bedreigd.

119
00:08:43,272 --> 00:08:46,567
Hitlers geheime wapen, de V2-raketten.

120
00:08:47,068 --> 00:08:50,154
De V2's hebben terreur
doen neerdalen op Londen…

121
00:08:50,238 --> 00:08:53,074
…wat meer dan 50.000 mensen
het leven kostte.

122
00:08:55,451 --> 00:08:58,663
Wernher von Braun,
Hitlers hoofdraketontwikkelaar…

123
00:08:58,746 --> 00:09:03,084
…wil de volgende generatie raketten
nog grotere afstanden laten bereiken.

124
00:09:05,002 --> 00:09:08,339
De Duitse raketbouw
was op zijn hoogtepunt.

125
00:09:08,422 --> 00:09:12,218
Het grootste risico was
dat Hitler een raket zou bouwen…

126
00:09:12,301 --> 00:09:15,888
…die sterk genoeg was
om New York of Washington te bereiken.

127
00:09:16,597 --> 00:09:19,600
Dat zou de hele loop
van de oorlog hebben veranderd.

128
00:09:22,812 --> 00:09:27,066
We moesten ons Duits gebruiken
om de Duitse gevangenen te ondervragen.

129
00:09:28,067 --> 00:09:29,068
De orders waren:

130
00:09:29,151 --> 00:09:33,155
'Als iemand ooit raketten noemt,
leg dan alles vast wat hij zegt.'

131
00:09:33,990 --> 00:09:36,367
Hoe heet je?
-Buller.

132
00:09:36,450 --> 00:09:39,161
Vertel me waar de V2's zijn.

133
00:09:39,245 --> 00:09:40,705
In m'n reet.

134
00:09:40,788 --> 00:09:45,710
Ik herinner me
een ondervraging uit september '44.

135
00:09:45,793 --> 00:09:47,295
Die gevangene zei:

136
00:09:47,378 --> 00:09:49,255
'Ik kan niet praten.

137
00:09:49,755 --> 00:09:51,424
Ik ben Wehrmacht-officier.

138
00:09:51,507 --> 00:09:54,510
Ik hoef je alleen
naam en serienummer te geven.'

139
00:09:55,219 --> 00:09:56,596
Toen zei ik:

140
00:09:56,679 --> 00:10:01,934
'Ik ben toevallig een Duitse Jood
die uit Duitsland verdreven is…

141
00:10:02,476 --> 00:10:04,520
…en als je niet praat…

142
00:10:04,604 --> 00:10:09,233
…hebben we manieren
om jou en je familie wat aan te doen.'

143
00:10:10,901 --> 00:10:13,613
Als Joodse vluchteling uit Europa…

144
00:10:14,530 --> 00:10:18,701
…is dat een uiterst bizarre opdracht.

145
00:10:22,455 --> 00:10:24,040
GEHEIM

146
00:10:25,875 --> 00:10:29,754
Eén keer was er een man
van de Waffen-SS die niet wilde praten.

147
00:10:30,755 --> 00:10:32,840
Rolf zei: 'Ik laat hem wel praten.'

148
00:10:33,507 --> 00:10:35,384
Hij zette hem in een ambulance…

149
00:10:35,468 --> 00:10:38,554
…en reed hem een uur lang rond de basis.

150
00:10:40,222 --> 00:10:42,058
'Ben je nu klaar om te praten?

151
00:10:42,141 --> 00:10:44,226
Want anders vergassen we je.'

152
00:10:45,603 --> 00:10:48,898
Maar hij praatte niet.
Dus ze sloegen de deur dicht…

153
00:10:50,316 --> 00:10:53,569
…en Rolf zei: 'Ivan, meer gas.'

154
00:10:53,653 --> 00:10:58,574
Hij zette een stofzuiger aan
en blies stof door het ontluchtingsgat…

155
00:10:58,658 --> 00:11:02,328
…en hij dacht dat hij vergast werd,
want dat deden de Duitsers.

156
00:11:02,828 --> 00:11:04,705
Rolf liet hem er na een tijdje uit:

157
00:11:04,789 --> 00:11:07,291
'Ben je nu klaar om met ons te praten?'

158
00:11:07,375 --> 00:11:09,001
En hij praatte.

159
00:11:16,300 --> 00:11:21,055
Een van de grote prestaties
van PO Box 1142…

160
00:11:21,138 --> 00:11:25,559
…was het feit dat we een plek ontdekten…

161
00:11:25,643 --> 00:11:28,938
…waar Hitler de V2-raketten bouwde.

162
00:11:29,647 --> 00:11:32,983
Wernher von Braun
en zijn team wetenschappers…

163
00:11:33,067 --> 00:11:35,903
…werkten vanuit
een geheime ondergrondse fabriek…

164
00:11:35,986 --> 00:11:37,738
…genaamd 'Peenemünde'.

165
00:11:38,280 --> 00:11:43,411
We bekeken de luchtfoto's
en ondervroegen gevangenen…

166
00:11:43,494 --> 00:11:45,329
…en ze vertelden ons alles.

167
00:11:46,205 --> 00:11:48,457
Doordat we Peenemünde vonden…

168
00:11:48,541 --> 00:11:51,544
…werd die plek gebombardeerd.

169
00:11:53,879 --> 00:11:58,092
Het deed me erg goed te weten
dat dat een van de verdiensten is…

170
00:11:58,175 --> 00:12:00,636
…van PO Box 1142.

171
00:12:03,305 --> 00:12:05,558
DE OORLOG EINDIGT IN EUROPA

172
00:12:10,479 --> 00:12:14,775
Overal ter wereld vieren mensenmassa's
het einde van de oorlog in Europa.

173
00:12:14,859 --> 00:12:18,404
Meer dan vijf jaar geleden
marcheerde Hitler Polen binnen.

174
00:12:18,487 --> 00:12:21,240
Jaren vol lijden en dood.

175
00:12:21,323 --> 00:12:23,909
Nu is de oorlog tegen Duitsland gewonnen.

176
00:12:24,785 --> 00:12:29,373
In een symbolisch gebaar vernietigen
Amerikaanse troepen het nazi-embleem.

177
00:12:44,847 --> 00:12:48,768
De volgorde van gebeurtenissen,
om de chronologie te behouden…

178
00:12:48,851 --> 00:12:52,271
…is dat generaal Bissel
ons bijeenriep in het Pentagon…

179
00:12:52,897 --> 00:12:56,400
…en zei: 'Heren, ik moet actie ondernemen.

180
00:12:56,484 --> 00:12:59,445
Het is illegaal
en ik kan erdoor de cel in moeten.'

181
00:13:01,280 --> 00:13:03,616
Er zijn honderden Duitse wetenschappers…

182
00:13:03,699 --> 00:13:08,329
…en als we ze niet naar dit land brengen,
verliezen we al die technologie.

183
00:13:08,412 --> 00:13:11,040
Dus ze waren er niet legaal
of geregistreerd?

184
00:13:11,123 --> 00:13:13,000
Nee, het waren vijanden…

185
00:13:13,083 --> 00:13:15,586
…die het land
niet in mochten in de oorlog.

186
00:13:17,129 --> 00:13:21,133
Generaal Bissel zei: 'We nemen
een eiland in de haven van Boston over…

187
00:13:21,634 --> 00:13:24,637
…en we importeren
die wetenschappers illegaal…

188
00:13:24,720 --> 00:13:29,058
…en brengen ze naar het eiland
voor de immigratiedienst de boot ziet.'

189
00:13:29,141 --> 00:13:32,061
Dus die mensen kwamen op troepenschepen.

190
00:13:32,144 --> 00:13:35,773
We hebben honderden mensen
illegaal naar het eiland gebracht.

191
00:13:37,107 --> 00:13:41,237
Ik herinner me nog goed de keer
dat we Wernher von Braun ophaalden…

192
00:13:41,320 --> 00:13:46,116
…en de eersten van zijn 300 mannen
uit Peenemünde. Het stormde.

193
00:13:46,659 --> 00:13:49,286
In de stromende regen
en de gierende storm…

194
00:13:49,370 --> 00:13:51,247
…werden ze op de ladder neergelaten…

195
00:13:51,330 --> 00:13:54,416
…in een storm
die te heftig was voor de loodsboot.

196
00:13:54,500 --> 00:13:57,461
Ze stapten van het schip
en kwamen op het eiland.

197
00:13:57,962 --> 00:14:00,381
Iedereen keek
naar die gek geklede mannen…

198
00:14:00,464 --> 00:14:03,676
…met hun leren jassen en hun gekke hoeden.

199
00:14:06,387 --> 00:14:10,516
Als je een stereotype Pruis wilt zien…

200
00:14:10,599 --> 00:14:14,603
…lang, blond haar, blauwe ogen.
Verdomme, dat was Wernher von Braun.

201
00:14:18,065 --> 00:14:22,444
Het was een echelon van mensen
die we hoog hadden zitten…

202
00:14:23,028 --> 00:14:26,699
…en ik weet niet hoe ver wij waren,
maar voor zover ik weet…

203
00:14:26,782 --> 00:14:30,035
…hadden we
weinig informatie over raketbouw.

204
00:14:30,786 --> 00:14:32,288
Zonder twijfel.

205
00:14:32,913 --> 00:14:35,082
Raketwetenschappers…

206
00:14:35,165 --> 00:14:40,212
…die essentieel waren
voor de oorlogsinspanningen van de nazi's…

207
00:14:40,296 --> 00:14:44,633
…werden nu essentieel
voor onze oorlogsinspanningen.

208
00:14:47,136 --> 00:14:52,224
Opeens veranderde
dit hele aspect van mijn taak…

209
00:14:52,308 --> 00:14:54,727
…en toen begon
wat denk ik het echte doel…

210
00:14:54,810 --> 00:14:56,520
…van mijn aanwezigheid was.

211
00:14:56,604 --> 00:14:59,648
Een soort escort, PR-man.

212
00:15:00,441 --> 00:15:02,693
Maak het deze mensen gemakkelijk.

213
00:15:04,236 --> 00:15:07,823
Er werd besloten
om van mij de moreelofficier te maken.

214
00:15:07,907 --> 00:15:10,284
Wat een belachelijke titel is.

215
00:15:10,367 --> 00:15:13,621
Maar iemand dacht dat het nuttig zou zijn…

216
00:15:13,704 --> 00:15:15,831
…om aardig tegen ze te zijn.

217
00:15:16,332 --> 00:15:20,461
En toen kwam de vraag,
aangezien ik Duitsers zo haatte.

218
00:15:20,544 --> 00:15:24,757
Kon ik het wel echt doen
op een gevoelige manier, en dergelijke…

219
00:15:24,840 --> 00:15:27,134
…en niet blind mijn taken uitvoeren.

220
00:15:27,217 --> 00:15:29,011
Toen antwoordde ik:

221
00:15:29,803 --> 00:15:33,057
'Dat kan ik niet zeggen,
want ik heb het nog nooit gedaan.'

222
00:15:36,644 --> 00:15:40,064
We kregen te horen
dat we mensen moesten ondervragen…

223
00:15:40,564 --> 00:15:45,569
…onder het voorwendsel van een schaakspel,
of een potje pingpong of tennis.

224
00:15:46,737 --> 00:15:49,239
Een potje volleybal. Daar waren ze dol op.

225
00:15:49,323 --> 00:15:50,532
OVERAL OP VOORBEREID

226
00:15:50,616 --> 00:15:55,996
Hoefijzerwerpen kenden ze niet
in Duitsland, dus dat leerde ik ze.

227
00:15:56,580 --> 00:15:58,707
Er was een vaste gewoonte…

228
00:15:58,791 --> 00:16:03,128
…dat ik ze kranten,
tijdschriften en whisky bracht.

229
00:16:04,838 --> 00:16:09,009
In godsnaam. Ik had niet gedacht
dat ik van vechten tegen de Duitsers…

230
00:16:09,093 --> 00:16:11,428
…die ik met hart en ziel haatte…

231
00:16:11,512 --> 00:16:15,474
…tot dit punt zou komen. Het was gestoord.

232
00:16:17,142 --> 00:16:21,146
Hoe was het voor u
om een Duitse gevangene te spreken?

233
00:16:21,230 --> 00:16:24,525
Ik lachte met ze, maakte grappen met ze.

234
00:16:24,608 --> 00:16:29,822
Ze moesten denken dat ik aan hun kant
stond omdat ik in Duitsland was geboren…

235
00:16:29,905 --> 00:16:33,283
…en dat ik daarom misschien
de voorkeur gaf aan Duitsers.

236
00:16:34,118 --> 00:16:36,495
Maar ik wilde ze alleen wat bewerken.

237
00:16:38,455 --> 00:16:42,668
Toen Heinz Schlicke kwam,
was hij jong, op sport gericht…

238
00:16:42,751 --> 00:16:46,046
…en iemand moest wat
met hem ondernemen, dus dat deed ik.

239
00:16:46,714 --> 00:16:50,676
Was hij een nazi? Ja, hij was een nazi.
Hij was in Peenemünde, dus?

240
00:16:51,218 --> 00:16:55,055
Het was mijn taak om te kijken
wat hij voor de VS kon doen.

241
00:16:57,016 --> 00:16:59,643
We hadden een geheime financiering.

242
00:16:59,727 --> 00:17:02,938
Als ik de wetenschappers moest vermaken…

243
00:17:03,022 --> 00:17:07,067
…ging ik naar kolonel Dean
om 50 of 100 dollar op te halen…

244
00:17:07,151 --> 00:17:08,777
…en dat zou alles betalen.

245
00:17:09,528 --> 00:17:14,283
We namen een van de militaire bussen
en gingen naar nachtclubs, uit eten…

246
00:17:14,366 --> 00:17:16,118
…en ik betaalde alles.

247
00:17:18,704 --> 00:17:23,709
In die tijd draaiden er films
en de mensen die meewerkten…

248
00:17:23,792 --> 00:17:25,461
…mochten ze zien.

249
00:17:26,045 --> 00:17:29,757
Ze waardeerden vast de mogelijkheid…

250
00:17:29,840 --> 00:17:32,718
…om een Amerikaanse film te zien.

251
00:17:32,801 --> 00:17:36,847
Ze leerden graag over Amerika
en vroegen over Amerika.

252
00:17:36,930 --> 00:17:40,142
We wilden dat ze
de Amerikaanse cultuur leerden kennen.

253
00:17:41,977 --> 00:17:46,231
Was het meer uw taak
om inlichtingen van ze te krijgen…

254
00:17:46,315 --> 00:17:51,361
…of was het meer
ze te begeleiden en tevreden te houden?

255
00:17:51,445 --> 00:17:52,988
Beide.

256
00:17:57,868 --> 00:18:00,287
In december zei Wernher von Braun:

257
00:18:00,370 --> 00:18:04,083
'Het wordt een zware winter in Europa…

258
00:18:04,166 --> 00:18:08,545
…en we willen pakjes
naar onze families sturen…

259
00:18:08,629 --> 00:18:10,214
…voor de feestdagen.'

260
00:18:11,632 --> 00:18:15,094
Ik zei: 'Ik kijk wat ik kan doen',
en ging naar de kampcommandant.

261
00:18:15,719 --> 00:18:19,473
Hij belde het Pentagon en zei daarna:
'We houden ze tevreden.'

262
00:18:21,975 --> 00:18:24,770
De volgende ochtend kwamen ze…

263
00:18:26,480 --> 00:18:30,859
…gekleed in lange leren jassen…

264
00:18:30,943 --> 00:18:33,320
…die Duitsers in de winter droegen.

265
00:18:33,904 --> 00:18:35,823
Ze hadden ook een Tiroolse hoed…

266
00:18:36,406 --> 00:18:38,534
…en in een daarvan zat een veertje.

267
00:18:39,493 --> 00:18:44,081
Ik zei:
'Niemand mag weten dat jullie hier zijn.

268
00:18:44,164 --> 00:18:47,751
Kunnen jullie je alsjeblieft
anders aankleden?'

269
00:18:48,836 --> 00:18:53,298
Het antwoord was: 'We hebben niets anders.
We blijven dit dragen.'

270
00:18:53,382 --> 00:18:57,010
Ik ging naar de commandant
en die zei: 'Oké. Neem ze mee.'

271
00:19:01,014 --> 00:19:02,850
Ik had duizend dollar gekregen…

272
00:19:03,600 --> 00:19:06,270
…en we werden
naar Lansburgh Brothers gereden.

273
00:19:07,271 --> 00:19:11,150
Lansburgh Brothers
was het grootste warenhuis…

274
00:19:11,233 --> 00:19:14,444
…in Washington DC,
en ik wist dat het Joods was.

275
00:19:15,112 --> 00:19:18,115
Dus het gaf me een soort vals genoegen…

276
00:19:18,198 --> 00:19:22,161
…ze naar een Joods warenhuis te brengen.

277
00:19:22,244 --> 00:19:23,704
FIJNE CHANOEKA

278
00:19:23,787 --> 00:19:28,625
Dus waar beginnen we mee?
Koffie, thee, chocolade voor de kinderen.

279
00:19:29,209 --> 00:19:30,377
Ik zei: 'Wat nu?'

280
00:19:31,962 --> 00:19:32,921
Ondergoed.

281
00:19:33,839 --> 00:19:37,676
Ik was 17 of zo.
Ik had nog nooit ondergoed gekocht.

282
00:19:37,759 --> 00:19:40,637
En hier waren vier Duitse mannen…

283
00:19:41,180 --> 00:19:44,099
…die slipjes voor hun vrouwen bestelden.

284
00:19:45,184 --> 00:19:47,102
Eindelijk kwam de vrouw eraan…

285
00:19:47,728 --> 00:19:52,191
…en hield een sierlijk nylon slipje op.

286
00:19:52,733 --> 00:19:54,276
Ik herinner me alleen nog…

287
00:19:55,277 --> 00:19:57,571
…Wernher von Braun, hij zei:

288
00:19:57,654 --> 00:20:02,075
'Nee. Gemaakt van wol…

289
00:20:02,159 --> 00:20:04,036
…en met lange pijpen.'

290
00:20:04,620 --> 00:20:08,123
Natuurlijk keek men gek
naar die vier jongens…

291
00:20:08,207 --> 00:20:11,210
…die Duits spraken en gek gekleed waren.

292
00:20:12,127 --> 00:20:14,129
Ik vroeg hen: 'Wat nu?'

293
00:20:14,213 --> 00:20:15,422
'Beha's.'

294
00:20:15,505 --> 00:20:19,551
Ik had nog nooit beha's gekocht.

295
00:20:21,094 --> 00:20:23,847
Dus we waren bezig beha's te zoeken.

296
00:20:25,474 --> 00:20:28,685
Ondertussen waren mensen
al over ons aan het gebaren.

297
00:20:30,020 --> 00:20:32,606
De marechaussee kwam, arresteerde ons…

298
00:20:35,108 --> 00:20:38,487
…en we werden in volle glorie…

299
00:20:39,196 --> 00:20:41,698
…teruggereden naar PO Box 1142.

300
00:20:45,202 --> 00:20:47,996
Zoiets vergeet je niet…

301
00:20:48,622 --> 00:20:50,666
…en kun je ook niet verzinnen.

302
00:20:54,628 --> 00:20:57,923
Je nam ze mee uit
om een normaal leven te hebben.

303
00:20:58,006 --> 00:21:01,426
Ga naar de stad,
neem een stuk taart en koffie.

304
00:21:01,510 --> 00:21:02,928
Zorg dat het normaal is.

305
00:21:03,011 --> 00:21:06,515
Het zijn geen gevangenen
die lijfstraffen krijgen.

306
00:21:07,099 --> 00:21:09,768
Integendeel,
we wilden mensen voor ons winnen.

307
00:21:15,440 --> 00:21:19,820
Wernher von Braun ontwikkelde de V2-raket…

308
00:21:19,903 --> 00:21:23,865
…die talloze mensen doodde.

309
00:21:24,658 --> 00:21:26,994
En nu gaat hij voor ons werken.

310
00:21:27,744 --> 00:21:31,581
Hij werd bijna als een held behandeld.

311
00:21:35,544 --> 00:21:40,757
Wernher zelf was een visionair
en was hij een nazi?

312
00:21:43,051 --> 00:21:46,722
Hij deed wat de nazi's wilden doen
en dat was in zijn voordeel.

313
00:21:46,805 --> 00:21:50,892
Ideologisch gezien was hij geïnteresseerd
in raketten en naar de maan gaan.

314
00:21:50,976 --> 00:21:53,312
Hij was niet geïnteresseerd in oorlog.

315
00:21:53,854 --> 00:21:58,191
Ja, hij maakte de V2's
die Londen bombardeerden en zo, maar…

316
00:21:59,067 --> 00:22:03,864
Leek hij spijt te hebben
van de V1's en V2's?

317
00:22:04,698 --> 00:22:08,994
Zijn houding was
dat dit een belangrijke vooruitgang was…

318
00:22:09,077 --> 00:22:11,913
…vanuit een ruimtevaart-perspectief.

319
00:22:17,336 --> 00:22:22,507
In een van de fabrieken
waar ze sommige wapens ontwikkelden…

320
00:22:22,591 --> 00:22:26,345
…moesten Joden werken
die door de Gestapo waren gearresteerd.

321
00:22:27,429 --> 00:22:29,556
Hij wist wel wat er aan de hand was.

322
00:22:30,349 --> 00:22:35,103
Wernher von Braun wis
dat Auschwitz bestond.

323
00:22:36,104 --> 00:22:39,149
NAZI MOORDFABRIEKEN

324
00:22:39,232 --> 00:22:42,361
EERSTE NIEUWSFOTO'S
VAN GRUWELEN IN NAZI MOORDKAMPEN.

325
00:22:42,444 --> 00:22:45,280
HULPELOZE GEVANGENEN DOODGEMARTELD
DOOR BEESTACHTIGE VIJAND…

326
00:22:45,364 --> 00:22:46,281
HIER IS DE WAARHEID.

327
00:22:46,365 --> 00:22:48,992
Amerika kon niet geloven…

328
00:22:49,076 --> 00:22:51,661
…wat ze als onmogelijke propaganda zagen.

329
00:22:51,745 --> 00:22:55,290
Hier is bewijs van pure massamoord.

330
00:22:55,832 --> 00:22:59,586
Generaal Eisenhower, een man gehard
door het bloed en de schok van de oorlog…

331
00:22:59,669 --> 00:23:02,756
…lijkt diep ontzet
door deze ongelooflijke taferelen.

332
00:23:04,216 --> 00:23:07,594
De vreselijkste van alle kampen
was Buchenwald…

333
00:23:07,677 --> 00:23:11,431
…waar slechts 20.000 van de 80.000
levend werden gevonden.

334
00:23:11,515 --> 00:23:14,267
Slavenarbeiders werkten aan de V2-bom…

335
00:23:14,351 --> 00:23:17,145
…met serienummers op hun buik getatoeëerd.

336
00:23:17,771 --> 00:23:19,981
Pure massamoord.

337
00:23:20,065 --> 00:23:25,153
Moord die de naam van Duitsland besmet
voor de rest van de geschiedenis.

338
00:23:29,199 --> 00:23:32,702
We waren ons nog niet volledig bewust…

339
00:23:32,786 --> 00:23:38,583
…van de immensheid van wat er gebeurd was…

340
00:23:39,084 --> 00:23:41,545
…onder het naziregime.

341
00:23:42,170 --> 00:23:44,673
Toen wist ik het nog niet…

342
00:23:44,756 --> 00:23:50,512
…maar mijn opa, mijn oom, mijn tante…

343
00:23:51,513 --> 00:23:55,183
…neef en andere familieleden…

344
00:23:56,435 --> 00:23:58,854
…stierven allemaal in de Holocaust.

345
00:24:03,150 --> 00:24:05,902
Net als zoveel anderen.

346
00:24:09,781 --> 00:24:12,200
We waren geschokt door de gebeurtenissen.

347
00:24:12,701 --> 00:24:15,454
Nadat je hoort
wat er in Auschwitz is gebeurd…

348
00:24:15,537 --> 00:24:17,956
…is er niets dat je nog kan choqueren.

349
00:24:19,040 --> 00:24:23,128
Het had niet geholpen als ik iedereen
over mijn gevoelens had verteld…

350
00:24:23,211 --> 00:24:25,088
…en jammerde en huilde.

351
00:24:25,755 --> 00:24:28,091
Het had zeker m'n ouders niet geholpen.

352
00:24:30,177 --> 00:24:34,973
We waren bijna allemaal
vluchtelingen van de nazi's.

353
00:24:36,016 --> 00:24:39,769
We hadden ze liever behandeld…

354
00:24:39,853 --> 00:24:43,565
…als de oorlogsmisdadigers die ze waren.

355
00:24:45,025 --> 00:24:49,029
Maar als je in het leger zit,
volg je bevelen op.

356
00:24:50,989 --> 00:24:54,201
Ik probeerde de woede te onderdrukken…

357
00:24:54,284 --> 00:24:59,080
…omdat ik niet erg effectief was geweest…

358
00:24:59,164 --> 00:25:02,125
…als ik had gedaan
alsof ik ze wilde vermoorde.

359
00:25:04,002 --> 00:25:07,714
Het was onaangenaam,
op z'n zachtst gezegd.

360
00:25:07,797 --> 00:25:09,925
Ik moest bijna overgeven…

361
00:25:10,008 --> 00:25:12,719
…om de simpele reden
dat ik aardig moest doen.

362
00:25:13,386 --> 00:25:16,306
De enige vraag die ik mezelf stelde was:

363
00:25:16,389 --> 00:25:18,433
'Wat deden ze tijdens de oorlog?'

364
00:25:24,105 --> 00:25:29,611
Kunnen we het nog even hebben
over uw rol als moreelofficier?

365
00:25:29,694 --> 00:25:34,908
Alleen de moreelofficier
vertaalde preken met Kerstmis.

366
00:25:41,414 --> 00:25:45,544
Ze zeiden: 'Het is Kerstmis
en we willen graag een kerstdienst.'

367
00:25:46,711 --> 00:25:49,339
Ze kregen een privézaal.

368
00:25:49,422 --> 00:25:50,590
Ze kwamen allemaal.

369
00:25:51,341 --> 00:25:54,469
Eerst had je de katholieke preek…

370
00:25:54,553 --> 00:25:57,264
…en daarna de protestantse.

371
00:25:57,347 --> 00:25:58,890
En toen kreeg ik de taak…

372
00:25:58,974 --> 00:26:02,269
…om die twee verdomde preken te vertalen…

373
00:26:02,352 --> 00:26:04,312
…van het Engels naar het Duits.

374
00:26:05,021 --> 00:26:06,481
Ze waren erg tevreden.

375
00:26:06,565 --> 00:26:10,235
Ze waren zelfs zo blij
dat ze me uitnodigden…

376
00:26:10,318 --> 00:26:12,404
…om iets met ze te gaan drinken.

377
00:26:13,029 --> 00:26:14,823
Ik werd helemaal gek.

378
00:26:17,617 --> 00:26:21,288
Ik kon geen menselijke band
met ze hebben. Ik kon het niet.

379
00:26:22,789 --> 00:26:26,626
Achter mijn rug om
noemden ze me 'Der kleine Judenbube'.

380
00:26:27,335 --> 00:26:28,670
De kleine Jodenjongen.

381
00:26:29,921 --> 00:26:33,300
Weet je,
in je wildste dromen of nachtmerries…

382
00:26:33,383 --> 00:26:37,137
…kon je niet verwachten
dat je de moreelofficier zou worden…

383
00:26:37,762 --> 00:26:39,639
…van deze beesten.

384
00:26:41,057 --> 00:26:45,604
De haat in me was zo sterk
dat ik hem niet kon weerstaan.

385
00:26:46,146 --> 00:26:50,108
Want in mijn optiek waren ze klootzakken
en ik wilde ze dood hebben.

386
00:26:53,778 --> 00:26:56,781
Wat dacht u
dat er met deze mensen zou gebeuren?

387
00:26:56,865 --> 00:26:59,034
Als ze ons naar Washington stuurden…

388
00:26:59,117 --> 00:27:03,246
…om kerstcadeaus te kopen
voor hun familie…

389
00:27:04,664 --> 00:27:09,961
…zouden ze waarschijnlijk
niet vervolgd worden.

390
00:27:13,089 --> 00:27:18,136
Ik ging af en toe naar bed
met de gedachte:

391
00:27:18,845 --> 00:27:20,930
wat doe ik hier?

392
00:27:22,932 --> 00:27:27,187
Ik vroeg me af of ik…

393
00:27:27,270 --> 00:27:30,148
…naar de kolonel kon gaan en zeggen:

394
00:27:30,231 --> 00:27:32,525
'Ik kan dit echt niet.'

395
00:27:33,943 --> 00:27:38,198
Dat deed je niet als je in het leger zat.

396
00:27:40,200 --> 00:27:42,702
En dat deed je ook niet…

397
00:27:42,786 --> 00:27:47,540
…als je een recente vluchteling was.

398
00:27:54,673 --> 00:27:58,510
We hielpen de Amerikaanse regering
inlichtingen te verkrijgen…

399
00:27:58,593 --> 00:28:00,845
…en die kwam in verschillende vormen.

400
00:28:01,721 --> 00:28:03,765
Misschien was 1142 het begin…

401
00:28:04,349 --> 00:28:08,728
…van een diplomatieke aanpak
om inlichtingen te krijgen.

402
00:28:11,606 --> 00:28:13,775
Ik ga iets zeggen…

403
00:28:13,858 --> 00:28:16,528
…waarvan jij mag bepalen
of je het erin laat.

404
00:28:18,780 --> 00:28:22,409
We waren niet alleen geïnteresseerd
in wat de Duitsers konden…

405
00:28:22,492 --> 00:28:27,247
…maar we wilden ook informatie
over onze bondgenoot in die tijd…

406
00:28:27,872 --> 00:28:29,290
…de Sovjet-Unie.

407
00:28:30,041 --> 00:28:33,503
En dat werd een belangrijk element.

408
00:28:34,713 --> 00:28:37,215
Het wederzijdse wantrouwen…

409
00:28:38,216 --> 00:28:41,845
…tussen de westerse
en de Russische wereld…

410
00:28:42,887 --> 00:28:47,142
…dateerde van voor de Tweede Wereldoorlog.

411
00:28:48,143 --> 00:28:52,814
Het nieuwe beleid uit Washington…

412
00:28:52,897 --> 00:28:56,860
…was te voorkomen
dat mensen die nuttig waren…

413
00:28:56,943 --> 00:29:00,905
…in handen vielen van de Sovjet-Unie.

414
00:29:01,656 --> 00:29:04,451
Het was een strijd
tussen Rusland en de VS…

415
00:29:04,534 --> 00:29:07,579
…wie de meeste
Duitse wetenschappers kon krijgen.

416
00:29:07,662 --> 00:29:10,123
We hadden Wernher von Braun…

417
00:29:10,206 --> 00:29:12,459
…die waardevol was om te hebben.

418
00:29:13,877 --> 00:29:16,129
Als m'n ouders vroegen: 'Wat doe je?'…

419
00:29:16,212 --> 00:29:19,758
…was mijn antwoord keer op keer:

420
00:29:19,841 --> 00:29:22,385
'Ik bereid de derde wereldoorlog voor.'

421
00:29:25,722 --> 00:29:27,348
Naar mijn oordeel…

422
00:29:30,018 --> 00:29:31,186
…zou ik zeggen…

423
00:29:33,271 --> 00:29:34,230
…dat…

424
00:29:36,191 --> 00:29:40,528
…de Koude Oorlog veel eerder begon
dan iedereen tegenwoordig denkt.

425
00:29:41,362 --> 00:29:45,825
Wat ik deed zonder het te weten,
daar ging het allemaal om.

426
00:29:49,871 --> 00:29:52,957
Ons werd verteld
dat het geen krijgsgevangenen waren.

427
00:29:53,041 --> 00:29:54,709
Het waren onze werknemers.

428
00:29:54,793 --> 00:29:57,420
Ze kregen een dagvergoeding.

429
00:30:00,048 --> 00:30:04,594
Hen werd een relatief snelle
naturalisatie beloofd…

430
00:30:04,677 --> 00:30:08,139
…en ook dat hun familie over zou komen.

431
00:30:08,973 --> 00:30:11,267
We zorgden voor hun families.

432
00:30:11,351 --> 00:30:15,313
En in veel gevallen
werden ze aangemoedigd om te immigreren.

433
00:30:15,396 --> 00:30:17,857
Om Amerikaans staatsburger te worden.

434
00:30:19,484 --> 00:30:21,903
We boden ze de toekomst.

435
00:30:22,529 --> 00:30:26,783
Maar veel van hen hadden
een sterke nazi-achtergrond…

436
00:30:27,325 --> 00:30:30,453
…en het stoorde ons…

437
00:30:30,537 --> 00:30:34,374
…dat ze zulke geweldige kansen
zouden krijgen…

438
00:30:34,457 --> 00:30:36,501
…op een goed leven in de VS.

439
00:30:36,584 --> 00:30:39,337
Waarschijnlijk beter dan veel anderen.

440
00:30:42,924 --> 00:30:46,177
Nog 15 seconden, besturing intern.

441
00:30:46,261 --> 00:30:49,681
12, 11, 10, 9…

442
00:30:49,764 --> 00:30:53,351
Veel van deze mensen
werden naar Texas gestuurd…

443
00:30:53,893 --> 00:30:57,021
…waar ze aan het raketprogramma
zouden werken.

444
00:30:57,814 --> 00:31:01,109
En dat werd het Apollo-project…

445
00:31:01,192 --> 00:31:04,821
…waardoor Amerika
de eerste man op de maan zette.

446
00:31:04,904 --> 00:31:07,156
Ontstekingprocedure van start.

447
00:31:07,240 --> 00:31:13,413
Zes, vijf, vier, drie, twee, één, nul.

448
00:31:13,496 --> 00:31:15,582
Alle motoren draaien.

449
00:31:15,665 --> 00:31:20,044
Lancering. De lancering
is 32 minuten na het uur gestart.

450
00:31:20,128 --> 00:31:21,546
Lancering van Apollo 11.

451
00:31:21,629 --> 00:31:23,256
Toren vrij.

452
00:31:23,339 --> 00:31:24,674
We rollen.

453
00:31:26,593 --> 00:31:31,764
Het komt neer op de vraag
of je slechte dingen kunt doen…

454
00:31:31,848 --> 00:31:34,851
…om goede doelen te bereiken.

455
00:31:36,227 --> 00:31:40,899
En ik zou zeggen dat als je dat doet…

456
00:31:40,982 --> 00:31:44,027
…het doel dat je bereikt…

457
00:31:44,110 --> 00:31:46,404
…de moeite niet waard is.

458
00:31:50,909 --> 00:31:52,535
HUP, NAAR MARS, VON BRAUN

459
00:31:54,662 --> 00:31:57,540
MEER DAN 1600 DUITSE WETENSCHAPPERS
WERDEN NAAR DE VS GEHAALD.

460
00:31:57,624 --> 00:31:59,792
VELEN WERDEN AANGENOMEN
DOOR DE CIA EN NASA.

461
00:32:04,756 --> 00:32:08,051
ZE WERDEN NOOIT VERVOLGD VOOR HUN DEELNAME
AAN NAZI-OORLOGSMISDADEN.

462
00:32:08,134 --> 00:32:10,178
Met uw aanhoudende steun…

463
00:32:10,261 --> 00:32:13,973
…zie ik u terug in de ruimte
met dat nieuwe ruimtestation.

464
00:32:14,474 --> 00:32:17,310
Misschien zetten we
ooit iemand op Mars. Bedankt.

465
00:32:31,032 --> 00:32:33,493
PO BOX 1142 WERD IN 1946 PLATGEWALST.

466
00:32:33,576 --> 00:32:37,705
ALLE DOCUMENTEN EN OPNAMES
WERDEN VERNIETIGD OF GEHEIM GEMAAKT.

467
00:32:39,415 --> 00:32:42,210
DE JOODSE SOLDATEN
MOESTEN GEHEIMHOUDING ZWEREN.

468
00:32:42,293 --> 00:32:44,671
VELEN NAMEN HUN VERHAAL MEE HET GRAF IN.

469
00:32:46,214 --> 00:32:51,511
ARNO EN PETER
KUNNEN HUN VERHAAL NAVERTELLEN.

470
00:34:41,537 --> 00:34:46,542
Ondertiteld door: Yvonne Conradi