Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
FILM OPARTO NA FAKTACH.
PEWNE FRAGMENTY SĄ FIKCYJNE
TOLOSA, CZERWIEC, ROK 2000
W końcu jesteście. Wyczyściłem stół. Siadajcie.
MAIXABEL
W porównaniu z Chile, jedenaście godzin.
- To z piwniczki znajomego. - Wolę swoje.
Pajac!
Juan Mari!
Odsuńcie się! Zróbcie miejsce!
PAMIĘTAMY CIĘ
Skończyło się!
Idziemy po piwo. Chcecie coś?
- Kanapki? - Dobrze.
Oliwki. Trochę cukru.
María, co chcesz?
- Nic. - Drinka?
- Nie. - Urodzinowego.
- Nie. - Tylko jeden!
- Nie. - Nudziara!
Czarny pojazd.
Porusza się z dużą prędkością przez centrum Tolosy.
Citroën z dwoma uzbrojonymi mężczyznami.
Szlag!
- Spokojnie. - Mężczyźni między 25 a 35 lat.
Czarny citroën.
Kieruje się w kierunku dworca.
Dawaj!
Czarny citroën. Powtarzam. Czarny citroën.
- Zawróć na skrzyżowaniu. - Jedziemy na autostradę.
- Zawróć! - Zamknij się. Nie szukają nas.
Nie wyprzedzaj ich.
Cicho! Milcz!
Jakieś informacje o czarnym citroënie?
Uwaga, jednostki. To nie czarny citroën.
Powtarzam. To nie czarny citroën.
Poszukuje się trzech zamachowców z Casino de Tolosa.
Biały renault.
Przyjęliście?
- Piwa? - Ile?
24?
I osiem kanapek z omletem.
Były gubernator prowincji Guipúzcoa,
Juan María Jaúregi siedział ze znajomym w kawiarni w centrum miejscowości.
Dwóch mężczyzn wtargnęło do lokalu
i strzeliło do ofiary, po czym się oddaliło.
Juan María Jaúregui został przewieziony do szpitala w Tolosie.
Dość tego! Do wody!
Do wody!
Maixabel!
Jeszcze nic nie wiemy.
jest przy nim lekarz.
Czekamy.
Właśnie przyjechali.
Są na górze.
- Pójdziesz tam, czy tu zejdą? - Chwileczkę.
Maixabel, chodź.
Tu będzie ci lepiej.
Zaczekaj.
Lekarz już idzie.
Żona Juana Maríi Jaureguiego?
Został postrzelony w głowę.
Przyjechał w ciężkim stanie, nie udało się.
Bardzo mi przykro.
Za kilka minut będzie pani mogła do niego wejść.
María!
Ciociu.
Nie!
Sukinsyny!
Kurwa mać! Zrobiliśmy to!
Spadamy!
Bałem się, że wyjedziemy z Tolosy.
Weź ochronę, inaczej będziesz następny.
Zabili nam ich w ciągu kilku miesięcy.
Trumnę wystawiono w siedzibie PSOE w San Sebastian.
Do tej pory przybyły tam setki osób, by pożegnać Juana Maríę Jaureguiego.
Wdowa, Maixabel Lasa i jej córka przyjęły kondolencje od premiera José Maríi Aznara
i reprezentantów większości ugrupowań politycznych.
Następnie trumnę przewieziono do Legorrety.
Tam przyjaciele i rodzina po raz ostatni pożegnali polityka.
- Co tam? - Nic nie mają.
Dobrze.
Trochę żarcia.
Wnieśmy toast za wasz pierwszy raz!
Już po wszystkim!
- Komedianci! - To farsa!
Faszyści! Faszystowska Hiszpania!
To wy jesteście mordercami!
Faszyści!
Banda komediantów!
Czy to prawda, że przywódcy ETA
wyznaczyli jako cel Juana Maríę Jaureguiego Apalategui?
Cyrk!
Ten sąd nie ma prawa osądzać bojowników.
Panowie korzystają z prawa do milczenia. Pytania obrony.
- Terroryści! - Nie mam pytań.
Mowy końcowe.
Wysoki Sądzie, zgodnie z życzeniem moich klientów nie przedstawię mowy.
- To farsa! - Wyprowadzić ich.
Wyprowadzić.
To wy jesteście zabójcami!
Hiszpańskie państwo opresyjne!
Hiszpańskie państwo zabójców!
Niech żyje ETA!
Wyprowadzić.
Sukinsyny!
Cisza!
Proszę prokuraturę o oświadczenie końcowe.
Etxezarreta!
Twój dziadek.
ZAKŁAD KARNY W BADAJOZ
Masz prawo do przepustki.
Jeśli się zgadzasz, jutro przewiozą cię
do Nanclares de la Oca. To najbliżej Lasarte.
Musisz wybrać, czy chcesz pójść na mszę pogrzebową czy zostać z rodziną w domu.
Chcę być z matką.
Wyjdziesz jutro. Po drodze zabiorą jednego z twoich, który ma tam rozprawę.
Wrócicie za dwa dni.
Dobrze. Do zobaczenia w piątek.
Nie, skarbie, nie przyjadę.
- Wszystko u ciebie dobrze? - Tak, jak zawsze.
W weekend was nie odwiedzę.
Przygotowujemy niedzielny Dzień Pamięci.
Na jeden dzień nie opłaca mi się jechać do Huelvy.
To już drugi raz. Co się dzieje?
Chcemy uwzględnić wszystkie ofiary terroryzmu, nie tylko te od ETA.
Ogłosimy to w niedzielę.
To się nikomu nie spodoba.
- Żadnej ze stron. - No i?
Nic. Zastanów się.
Spotkasz się z dużą krytyką.
Nie martw się.
Wszystko będzie dobrze.
Zobaczymy się na ceremonii ku pamięci taty?
Dobrze.
Uściskaj ode mnie małą.
Pa.
Nie zostaniesz tam, co?
ZAKŁAD KARNY W NANCLARES DE LA OCA
Na prawo.
Dzień dobry, Ibon.
Współczuję śmierci dziadka.
Jestem naczelnik José Luis Aguirre.
Długo siedzisz w Badajoz?
Sześć lat.
Tu jest większy luz.
Przez dwa dni będę cię traktował jak pozostałych osadzonych.
Porozmawiaj ze znajomymi, na pewno kogoś tu znasz.
A potem, jeśli zechcesz tu zostać, pogadamy.
Chcę od razu wyjechać.
Może się mylę, ale słuchamy cię od lat i chyba tu lepiej pasujesz.
Od dawna krytykujesz przemoc, jak ci tutaj.
Nie jestem taki jak oni.
Oni publicznie ją odrzucili, ale ty prywatnie mówisz to samo.
Rozgość się. Za parę dni porozmawiamy.
Szlag!
Wracam do środka.
Luis.
Daj mi chwilę.
Cześć.
Przykro mi z powodu dziadka.
Dzięki.
Widziałeś się z nim ostatnio?
Od dawna nie był w stanie przyjeżdżać.
Co tu robisz?
Niewiarygodne!
Dlaczego?
Czemu nie?
Przesadziłeś.
Tak jedynie szkodzisz.
Zastanów się. Komu szkodzę?
Nam wszystkim. Kolektywowi.
Musimy się trzymać razem, inaczej nas zjedzą.
Bo mieliśmy władzę? Byliśmy o krok od zdobycia wszystkiego?
Nie chcę być w drugim więzieniu.
Myślisz, że zgadzam się ze wszystkim? Nie.
Rozmawialiśmy tysiąc razy o tym, co nam się nie podoba.
Dlatego nie mówię tego im, tylko tobie. Po co się w to pakujesz?
Wychodzę. Ze wszystkiego.
Ta droga nie ma sensu.
Wielu z nas tak myśli.
Ale jedno to myśleć, a drugie mówić.
Myślisz, że nie wkurza mnie, kiedy mi rozkazują?
Właśnie skończyłem 10-dniowy strajk głodowy.
Jeśli coś od nich weźmiesz, już po tobie, grasz w ich grę.
- Pracujesz tu? - W piekarni.
Wychodzę na przepustki i jem.
Podpisuję jedynie to, co chcę.
Nigdy nie prosiłeś o przepustkę?
- Oczywiście, że nie. - Oczywiście.
Za to zmuszałeś dziadka do robienia setek kilometrów.
To taka sama robota papierkowa.
Ale rodziny jadące z drugiego końca kraju wzbudzają większe współczucie.
Świetna strategia.
- Co chcesz usłyszeć? - Nic.
Wystarczająco nas wykorzystali. A ty nawet się z nimi nie zgadzasz.
10 listopada wspominamy ofiary terroryzmu
podczas Dnia Pamięci w Vitorii.
Nazwiska i daty zastępują wymówki
i nierealne usprawiedliwienia terrorystów.
Dzisiaj wspominamy wszystkie ofiary terroryzmu:
ofiary ETA,
ofiary brutalnych działań szwadronów GAL i innych grup,
które choć dzisiaj są przeszłością,
to spowodowały cierpienie zasługujące na takie samo uznanie i zadośćuczynienie.
Od dzisiaj ta lista będzie nam przypominać o tym, co się wydarzyło
i co nigdy nie może się powtórzyć.
Dzień dobry, Ibon.
Dziękuję!
Przyniosę kawę.
Dlaczego zachowałaś to gówno?
Nie ja, babcia.
Kiedy tu zamieszkałam, nie odważyłam się wyrzucić.
Chce mi przypominać, jakim byłem idiotą?
Dzięki, mamo.
Wyrzuć to wszystko.
Obyśmy jak najszybciej opuścili to zasrane miejsce.
Nie mogę na nich patrzeć.
Co u twojej rodziny?
W porządku?
Potrzebują czegoś?
Na pewno?
Poza organizacją nikt ci nie pomoże.
Kochanie.
Marío, nie słyszę cię.
Co się stało?
Coś z małą?
Skarbie, co się dzieje? Jestem tu.
Mów.
- Gdzie jesteś? - Jadę do Donosti. Co się dzieje?
Marío!
Znaleźli twoje imię na liście. Mieli namiary na ciebie.
Śledzą cię.
Spokojnie. Nic mi nie jest.
Nie mogą mi jeszcze zabić matki.
Proszę, zatrudnij ochronę.
Spokojnie, nie płacz.
- Wszystko będzie dobrze. - Weź ochronę.
Proszę. Błagam.
Dobrze.
- Natychmiast! - Obiecuję.
Zadzwoń, jak dotrzesz do domu.
- Zamknij się w nim . - Obiecuję, skarbie.
- José Luis? - Esther? Witam.
W końcu się spotykamy.
Ilu zwykłych więźniów jest z nimi?
W ich bloku niewielu, około pięćdziesięciu.
To blok zaufania. Sami nim zarządzają.
Będę potrzebować 40 minut na każdą trzyosobową grupę.
Nie obchodzi mnie, jak się ich podzieli.
Nie. Wszyscy będą razem.
Słucham?
Przecież tłumaczyłam.
Są wszyscy.
Jesteś mediatorką?
Działaj.
Dzień dobry.
Rozumiem, że wiecie, czemu się tu zgromadziliście.
Jeden z was wysłał anonim
prosząc o spotkanie z ofiarą ETA,
by poprosić ją o wybaczenie.
Nonsens.
Organizacja powinna przepraszać, nie my.
My nie już jesteśmy w ETA. Odeszliśmy.
Nie chodzi o proces zbiorowy.
To sprawa osobista.
Dlaczego teraz prosicie nas o coś więcej?
Odcięliśmy się od zbrojnych działań.
ETA nas wyrzuciła.
Dlaczego zawsze prosicie o więcej?
Nikt was o nic nie prosi.
To jedni z was proszą.
Aranżuję spotkania dla chętnych.
Nic więcej.
Jeśli ten, kto napisał list, chce coś dodać, będę wdzięczna.
Pamiętajcie, że o nic was nie prosimy.
Nie będziecie mieli z tego żadnych korzyści.
Żadnych.
Nikt nie przejdzie do zakładu otwartego.
Gadasz z niewłaściwymi osobami.
Ja zawsze myślałem o wolności ojczyzny.
Niczego nie rozumiesz.
Myślisz, że ja i ona myśleliśmy o sobie?
Jasne, tylko wy.
A co z resztą?
- Zamknij się. - Co zrobiliśmy?
Chwileczkę!
Chcę powiedzieć, że będzie to o wiele większa korzyść dla was jako ludzi.
Ten, kto się decyduje, robi to, bo wie,
że przyznanie się do odpowiedzialności może być uzdrawiające.
Miejmy nadzieję, że również dla ofiary.
Skupimy się na nich.
Nie chcemy im bardziej zaszkodzić.
- Tutaj też jest wiele ofiar. - Nie mówimy o tym.
Tutaj przyjdziecie jako oprawcy.
Nie porównujcie waszego bólu, nie usprawiedliwiajcie się.
- Inaczej się nie nadajecie. - Oprawcy czyli co? Mordercy?
Wykrzyczą mi w twarz coś, o czym nie decydowałem.
- To właśnie mówisz? - Oprawca to ktoś,
kto wyrządza ofierze krzywdę.
Zabiłem.
Żałuję tego każdej nocy.
Ale zabiłem tego, którego mi wskazali.
Po co mam się spotkać z wdową po gwardziście,
jeśli zabiłem go jak każdego innego?
To ETA powinna przepraszać.
Co jej przyjdzie z tego, że przeproszę?
Nie jestem dumny z przeszłości.
Wiele rzeczy trzeba było zrobić inaczej. Dzisiaj moja walka jest polityczna.
W czym pomogą indywidualne spotkania?
To na nic.
Spokojnie.
Chwileczkę. Zacznijmy od nowa.
Niektórzy z was uznają 850 zabójstw grupy za własne,
właśnie z tego powodu.
To będzie punkt wyjściowy naszych spotkań.
Może się zdarzyć, że niektórzy z was nie spotkają się ze swoją ofiarą,
lecz inną, która szuka wyjaśnienia.
Pomyślcie, że oprócz otrzymania wybaczenia, możecie wyjaśnić wiele spraw.
Postawcie się na ich miejscu.
Nigdy nie otrzymali wytłumaczenia ani po ataku ani przez te wszystkie lata.
Jak im się z tym żyje?
Spotykamy się, żeby mogli nas wykorzystać?
Zostawcie politykę politykom.
Jasne. Mają nas gdzieś.
Wymyśliłaś sobie ten list.
Nikt niczego nie napisał.
Przemyślcie sprawę. Dzisiaj najwyraźniej nikt się nie zgłosi.
Pamiętajcie, jeśli te spotkania mają być przydatne, muszę was na nie przygotować.
Będę was pytać o wszystko.
To będzie publiczne?
Podadzą nazwiska uczestników?
Nie.
Na wolności są nasze rodziny.
Boję się, co z nimi będzie. Dość już wycierpiały.
Udział w tych spotkaniach będzie gorszy niż opuszczenie organizacji.
Będą musieli się wyprowadzić.
Nie z robię im tego.
Ja chcę wyjść i żyć spokojnie w moim mieście, nie w Cuence.
Przeprosiłam publicznie, spłacam dług.
Wystarczy.
Straciłam 20 lat przez tę zasraną sektę.
Chcę żyć.
Mam prawo.
Chętni mogą się ze mną skontaktować poprzez dyrekcję.
Wychodzimy!
Luis Carrasco, blok czwarty
Jeśli uruchomią te spotkania, pójdę na nie.
Muszę dać przykład.
Oczywiście, że się boję, zwłaszcza o Maríę.
- María jest silna. - I delikatna.
Przez to wszystko bardzo się denerwuje.
Nie chcę rozdrapywać ran.
Kiedy zabili Juana Mariego, wiedziałam, że się nie załamię.
Mieliśmy ten sam punkt widzenia. Ale ona...
Nie umiemy przewidzieć reakcji dzieci.
Są zagubione.
Tobie i mnie zabili mężów, ale musiałyśmy żyć dla dziewczynek.
Moim córkom to się nie spodoba.
Nie masz obowiązku tam iść.
Wiem.
Nie lubię dawać drugich szans.
Wystarczy, że wstaję i codziennie zażywam 12 tabletek, żeby dalej żyć.
Chciałabym im wykrzyczeć wszystko, co nam zrobili.
Miałam radosne, szczęśliwe córki.
Straciły to w dniu, kiedy zginął ich ojciec.
Nie odzyskają tego.
- Tak bardzo ich za to nienawidziłam. - Ja też.
Kiedy María powiedziała, że jest w ciąży, nie pomyślałam, że zostanę babcią.
Myślałam tylko, że się uratowała
i jeśli urodzi dzieci, będzie chciała żyć.
Dlatego boję się teraz to zniszczyć.
Więc dlaczego to robisz?
Dlaczego chcesz tam iść, wysłuchać gadki, żeby facetowi ulżyło?
Czy ktoś cię wysłuchał oprócz twojej rodziny?
- Nie. - No właśnie.
Jeśli mogę im powiedzieć w twarz, jaką krzywdę mi wyrządzili, zrobię to.
Jestem dumna z tego, co osiągnęłam, ale mogło być tego więcej.
Zmienili mnie w coś, czego nie wybrałam.
Jestem z nimi związana aż do śmierci
poprzez ich słowa i czyny.
Wolę się z nimi spotkać, by to poczuli.
W porządku?
Spróbujemy tu pożyć przez jakiś czas.
Fabrykę Luichiego zamknęli, nie mamy problemów ze szkołą...
Zobaczymy, czy wytrzyma.
Jestem pod wrażeniem.
Mieszkamy w Huelvie od 11 lat. Dobrze coś zmienić.
Wystarczyłoby choć pięć lat.
To za wcześnie.
Gdybym ja miał dzieci, nie wróciłbym.
Macie wino?
Nie rozumiem tego.
Już je uruchomili?
Spotkasz się z członkami ETA?
- Kto ci powiedział? - Jestem urzędnikiem
Ale ty...
Nie rób tego Juanowie Mariemu.
Juan Mari rozmawiałby nawet ze swoimi zabójcami.
Wszyscy, którzy tu jesteśmy, bylibyśmy martwi, gdyby nie oni.
To kolejna farsa.
Co to za skrucha, kiedy ETA wciąż działa?
Powiedzą: "Przepraszamy, ale musimy nadal zabijać".
Prędzej czy później wyjdą na wolność.
Choć się nam to nie podoba.
Lepiej, żeby żałowali.
Masz im pomóc w tym, by sobie wybaczyli?
Żałują? Świetnie.
Niech teraz współpracują,
a potem niech wyrzuty sumienia gryzą ich do końca życia.
Co najmniej.
Żeby im pomóc, ponownie otworzysz rany?
Pytałaś ją?
Deser.
Carmen go zrobiła. Ja nie miałam dziś czasu.
Powinien był usiąść tutaj.
Jak mógł być tak ufny?
Ja bym kazała mu usiąść tutaj.
Tego dnia nie przyszłam,
bo chciałam coś robić w domu przed przygotowaniem kolacji.
Mówiłaś.
Jedno pominęłam.
Doskonale to pamiętam,
ale myślałam, że to wspomnienie wymyślone w wyniku szoku.
Tamtego ranka, kiedy szliśmy do garażu,
tata spojrzał na mnie i powiedział:
"Śniło mi się, że mnie zabili".
"Przestań, nie mów głupstw". I poszedł.
Nie wiem, czy to wymyśliłam, chyba nie.
Ale jeśli miał sen, czemu był tak pewny siebie?
To mi nie pasuje.
No ale stało się.
I tyle.
Nie ma sensu do tego wracać.
Tak.
Jeśli nie chcesz, żebym szła na te spotkania, powiedz.
Rób co chcesz.
Nie musisz mnie prosić o zgodę.
A ty?
Luis.
Gotowy?
Ile osób zabiłeś?
Bezpośrednio?
Trzy.
Jak zabiłeś?
Pistoletem, bombą?
Pistoletem.
Pamiętasz swój pierwszy raz?
Tak.
Na parkingu.
Jeden strzał?
Osiem.
Potrzeba było aż tylu?
Nie.
Ale nie zorientowałem się.
Świętowałeś zamach?
Chyba.
Nie pamiętam.
Gdybyś był na miejscu sędziego, jaką karę byś sobie wymierzył?
Niższą niż obecna, dożywocie czy karę śmierci?
Nie wierzę w karę śmierci.
Na miejscu ofiary powiedziałabym, że sam jednak kogoś zabiłeś
Dlatego przeproszę.
I co jeszcze?
Przeprosiny nie wystarczą.
Będzie oczekiwać słów, wyjaśnień,
emocjonalnego otwarcia się.
Ja tego nie widzę.
Nie lubię mówić.
Minęło wiele lat.
Odwykłem.
Muszę cię przygotować na pytania, które mogą paść.
Koniecznie musisz na wszystkie odpowiedzieć.
Nie możesz zaprosić ofiary i odmówić odpowiedzi.
Wybaczyłeś sobie?
Nie.
Muszę żyć z tym, co zrobiłem.
Czy coś konkretnego wpłynęło na zmianę twojego podejścia?
Nie. Było wiele rzeczy.
Wymień jedną.
Spotkanie przywódców w więzieniu.
I co?
Są bezużyteczni.
Przyjmowałem rozkazy od miernot.
Wkurzyłem się, że im uwierzyłem.
I tyle.
Dlaczego wstąpiłeś do ETA?
Aby uwolnić społeczeństwo i nas bronić.
Z takim podejściem od razu cię wciągali, razem z kumplami.
To było naturalne, w ogóle się nie zastanawiałeś.
Mówisz o tym, jakby ci to było pisane.
Jakbyś nie miał wyboru.
Unikasz odpowiedzialności.
- Pierwsza przepustka? - Tak.
Uważaj na siebie.
Autobusy.
Pilnuj się.
WITAMY
ZDRAJCA
Wciąż obowiązuje moratorium, które w ’84 roku zatrzymało budowę
pięciu elektrowni jądrowych.
Mija 10 lat od zabójstwa Juana Maríi Jaureguiego,
gubernatora prowincji Guipúzcoa.
Wdowa, Maixabel Lasa, jego krewni i znajomi, wspominali go jak co roku.
Członkini "Gestu dla Pokoju" Maixabel Lasa zawsze podkreślała swoje oddanie...
Wygląda na dobrą kobietę.
Mało śpisz?
Chleb piecze się w nocy.
Nie szukaj siebie.
Od pięciu miesięcy cię nie pokazują.
Wymazali cię.
- Dziwne, że wciąż przysyłają. - Mam ich słuchać?
To znaczy?
Przysyłają mi przypomnienia o marszach.
- Mam na nie chodzić? - Nie. Nie musisz.
Powiedzieli ci coś?
- Ludzie dziwnie się zachowują? - Nie. Głupstwa.
Jakie?
Nic w porównaniu z tym, przez co ona przeszła.
Wiem, mamo.
Wiem.
Cześć, Aitor.
Marc, co tam?
To ja, Ibon.
Jestem z dzieciakiem. Daj spokój.
Co jest?
O co chodzi?
Nie zgadzamy się z tym, co zrobiłeś.
Kto się nie zgadza?
Nie możesz działać, jak ci się podoba.
To niesprawiedliwe w stosunku do tych, którzy odsiadują wyroki.
Ja też siedzę. Zostało mi 20 lat.
Nie robię tego dla przyjemności.
Odsiedziałem 10 lat. Ostatni raz gdy się widzieliśmy,
powiedziałem ci, że mam gdzieś, że odszedłeś z organizacji.
Pamiętasz?
Nie mogłeś tego znieść.
Broniłem cię, gdy mówili, że zasługujesz na kulkę.
Siedziałeś pięć lat i uważasz się za bohatera?
Też mi coś! I to ja jestem zdrajcą?
Zabiłem cztery osoby dla zasranej organizacji,
w której ty spędziłeś miesiąc. Więc nie mów mi o zdradzie!
Etxezarreta.
Cześć, Ibon.
Nigdy więcej nie wyjdę.
Za pierwszym razem też tak miałem.
Teraz wychodzę, na nikogo nie spoglądam, z nikim nie gadam.
Patrzę pod nogi, póki nie dotrę do domu.
Jakbym był martwy.
Mają nas gdzieś.
Więc jeśli mogę zrobić coś dobrego, robię to.
Chodź.
Żona Juana Maríi Jaureguiego?
Został postrzelony w głowę.
Przyjechał w ciężkim stanie, nie udało się.
Bardzo mi przykro.
Za kilka minut będzie pani mogła do niego wejść.
Tędy.
- Jest w środku? - Zaraz go przyprowadzą.
Pożegnam się.
Do zobaczenia.
Komedianci!
Wejdź.
Maixabel Lasa, Luis Carrasco.
Siadaj.
Kto zacznie?
Dlaczego poprosiłeś o spotkanie?
Bo teraz przejmuję się tym, co czujesz.
Chcę pomóc.
Musisz wiedzieć,
że popełniłem potworną zbrodnię.
Chcesz coś usłyszeć?
Mam coś wyjaśnić?
Wiesz, kim był mój mąż?
Juan María Jaúregui.
Dowiedziałem się po tym jak...
Nie wiedziałeś, kogo idziesz zabić?
Dostawaliśmy kilka danych,
ale nie zagłębialiśmy się w szczegóły.
Zapadała decyzja.
Nie powiedzieli ci, dlaczego Juan Mari?
Nie. To nie było ważne.
Mieliśmy wyrządzić krzywdę.
Tego roku zabiliśmy ponad 20 osób.
Twój mąż był jedną z nich.
Nie było specjalnego powodu.
Gładko poszło - nie chodził z ochroną.
Był moim życiem.
I życiem mojej córki.
Wiem. Bardzo mi przykro.
Wtedy nie rozumiałem, jaką krzywdę wyrządzam.
Juan Mari był otwarty na dialog.
Podobno dlatego go zabiliście,
ale nie wiem, czy chcę w to wierzyć.
Co teraz o nim wiesz?
Był gubernatorem.
I tyle?
Niszczysz komuś życie i tylko tyle o nim wiesz?
Ale o Lasie i Zabali na pewno słyszałeś.
Juan Mari pomógł wyjaśnić tę sprawę i zeznawał przeciwko Galindowi.
Kiedy wyszedł z sądu powiedział,
że nie wie, kto dosięgnie go pierwszy: Galindo czy ETA.
Tobie się to udało.
Spałeś tej nocy?
Tak.
Byłeś dumny?
Bardzo
i jednocześnie byłem w rozsypce.
Dołączyłem do ETA jako 22-latek.
Późno.
Pamiętam siebie jako fanatyka.
Nic mnie nie obchodziło.
Naprawdę strzelił Makazaga?
Tak, ale to nieważne.
Jestem równie odpowiedzialny.
Losowaliśmy.
Gdyby na ciebie wypadło, cieszyłbyś się?
Tak.
Wygrałem w poprzednią sobotę,
ale nie zrobiliśmy tego.
- Wtedy ja tam byłam. - Wiem.
Dlaczego wtedy go nie zabiliście?
Ibon powiedział "nie".
- Dlaczego? - Nie pamiętam.
Nieważne. Zabilibyśmy go tydzień później.
Nie.
Wyjechałby do Chile.
Już nie był gubernatorem, ale wysłali go do Chile, bo wciąż mu grożono.
Mieszkał tam od dwóch lat.
Przyjeżdżał co trzy miesiące na cały miesiąc.
Zupełnie, jakbyśmy się znów spotykali.
Przyzwyczailiśmy się do rozłąki.
Dzwoniliśmy do siebie po kilka razy dziennie.
Przez długi czas dzwoniłam na jego chilijski telefon.
Słuchałam jego głosu na sekretarce,
rozłączałam się i znów dzwoniłam.
W końcu numer przestał odpowiadać.
Bardzo mi przykro.
Co z pozostałymi?
Ibon tu jest.
Naprawdę? Wybiera się na spotkanie?
Przyjaźnicie się?
W dzieciństwie byliśmy kumplami.
Pochodzimy z Lasarte.
Teraz widujemy się codziennie.
Tolerujemy siebie, ale nie jesteśmy przyjaciółmi.
Przypomina mi o tym, co zrobiliśmy.
Nie znoszę go, bo nie znoszę siebie.
A ten trzeci?
O Makazadze nic nie wiem.
Spotkałem go w Almerii, kiedy już nie należałem do organizacji.
Podszedłem do niego, on się odsunął i więcej o nim nie słyszałem.
Ludzie zmieniają się, ale o tym nie mówią.
Choć wątpię, by Patxi się zmienił.
Rzadko z nim rozmawialiśmy.
Podejrzewaliśmy, że donosi na nas organizacji.
Co cię zmieniło?
To było okropne życie.
Więzienie mnie ocaliło.
Inaczej wciąż bym zabijał.
Tutaj ma się czas na rozmyślanie.
W zakładzie zamkniętym spędzasz 21 godzin w celi.
Nie możesz przed sobą uciec.
Ofiary ciążą ci co noc.
Santiago Oleaga,
Mikel Uribe,
Juan María Jaúregui.
Oraz ci, których osobiście nie zabiłem.
Wstaję z nimi
i kładę się z nimi.
Ja tak samo.
Zniszczyliście mnie.
Po czymś takim
traci się radość życia.
Oby María choć trochę jej zaznała.
Zastanawiałem się, czy jej się udało.
Nie wiem, czy chciałaby, abyśmy o niej rozmawiali.
Rozumiem.
Dziękuję za to, co robisz.
María jest fantastyczna.
Nie zaślepiła jej...
nienawiść.
- Jak się masz? - Dobrze.
Dziewczyny!
- Ostatnia i idę. - Nigdzie nie wychodź!
- Mama została z małą. - Zadzwoń do niej i zostań.
Niczego nie obiecuję.
MAMA
Nie odbierzesz?
Spotkała się z facetem, który zabił tatę.
Boję się wracać do domu.
Spytałaś go o wszystko, co chciałaś wiedzieć?
Na pewne rzeczy nie umiał odpowiedzieć,
ale nie o to chodzi.
Zobaczyłam,
że naprawdę żałuje.
- Na pewno? - Tak.
To bardzo
pocieszające.
Sprawia, że czujesz coś dziwnego, nieoczekiwanego.
To jak...
zamknięcie rozdziału.
Znowu mogę być Maixabel.
Wiem, że dziwnie to brzmi, ale odzyskałam coś z tego, kim byłam.
Nie rozumiesz mnie.
Który to był?
Carrasco.
To nie ten co...
Nie.
Wciąż nie wiemy, gdzie jest ten, który strzelił.
Rzucali monetą.
Nieważne, kto pociągnął za spust.
Pójdziesz ze mną i Nereą na spacer?
Też powinnaś się przewietrzyć.
Nie mogę.
Dałam wolne ochronie.
Byłam na dziś umówiona do lekarza.
Pójdę z tobą.
Chyba im powiem, że już ich nie potrzebuję.
Chcę znowu tracić czas.
Ani się waż. Słyszysz?
Ten facet nikogo nie reprezentuje.
Ilu z nich żałuje?
Dziesięciu?
Jego zabiją, gdy wyjdzie, a ciebie, przy okazji.
Chciałam spędzić z tobą trochę czasu.
Nie zwolnię ochrony, obiecuję.
Kupić ci coś?
Nie.
Jak z nią było?
Ma na imię Maixabel.
Przecież wiesz.
Pytała, dlaczego się nie wybieram?
Daj mi spokój.
Dlaczego biegasz o trzeciej nad ranem?
Godzina jak każda inna.
Dość tych tajemnic.
Co ci jest?
Przepraszam.
Nie mogę spać.
Głowa mi pęka.
O co chodzi?
Luis spotkał się z Maixabel.
Z Maixabel?
Ja też to zrobię.
Szkoda, że dziadkowie nie widzą, jak się zmieniłeś.
Wiem.
Pewnego dnia nie zdążyłem wejść do mieszkania
i ukryłem pistolet między ubraniami.
Następnego dnia już go nie było.
Tylko babcia przychodziła tu sprzątać.
Nigdy nic nie powiedziała.
Przez dwa tygodnie chodziła jak struta.
W którymś momencie nie wytrzymałem
i powiedziałem, że to nie moja broń, że schowałem ją dla przyjaciela.
Nie odpowiedziała.
Za każdym razem, gdy był zamach, wiedziałem, o czym myśli.
Dlaczego mi nie powiedziała?
Co by to dało? Byliście w Alicante.
Wiedziała, że nie chcę tam wrócić.
- Przyjechałabym! - Nic Byłem w organizacji od siedmiu lat.
To całe życie kłamstw.
Cześć.
Idę na górę. Sprawdzę, co z obeliskiem.
Może znudziło im się go rozbijać.
Trzymajcie się.
Do widzenia!
Ibon, wejdź.
Przykro mi, odwołano spotkania.
Jak to?
Władze penitencjarne postanowiły zawiesić program.
- Przecież działał. - Wiem,
ale nowy komendant mówi, że bez zdrady nie ma skruchy.
Nie będzie więcej spotkań. Przykro mi.
Ibon!
W zakładzie niczego nie zorganizuję, ale na przepustkach rób, co chcesz.
Wystarczy!
Nereo, weź.
Bardzo dobrze.
Jeszcze jeden kawałek.
Drugi napisał list.
Wiem. Przeczytałam.
- Musielibyśmy się spotkać na przepustce. - Na ulicy?
Tak.
Nie wiem, co robić.
Ja nie pójdę.
Ale ucieszę się, jeśli ty to zrobisz.
Byli bohaterami.
Idąc do szkoły oglądaliśmy ich zdjęcia na ścianach.
Jeśli teraz tego żałują,
może inni wysłuchają ich chętniej niż nas.
Niesamowite, że człowiek, który nas skrzywdził, myśli dziś podobnie jak ja.
Wiem.
Wejdź.
Zaraz będzie.
Tędy.
Maixabel, możemy przerwać w każdej chwili.
Już raz to robiłaś.
Możemy mu załatwić spotkanie z inną ofiarą.
Nie chodzi o niego, tylko o mnie.
Twoi rodzice żyją?
Mama.
Wiedziała, co robiłeś?
Dowiedziała się, kiedy mnie aresztowali.
Widujesz ją?
To jedyne, co robię na przepustkach.
Była totalną przeciwniczką ETA.
Nigdy niczego nie podejrzewała.
Nie mieszkałem z nimi. Rodzice wyprowadzili się do Alicante,
kiedy skończyłem 14 lat.
Chciałem wrócić do Euskadi.
Wychowali mnie dziadkowie.
Wróciłeś, żeby dołączyć do ETA?
Już w Alicante miałem pewne idee...
Należałem do międzynarodówki wspierającej Nikaraguę.
Idealizowaliśmy wszystkie ruchy bojówkowe na świecie: kolumbijskich partyzantów,
Front Wyzwolenia Palestyny, Kurdów z PPK.
Znaliśmy na pamięć pieśni sandinistów i Kubańczyków.
Marzyłem o niezależnym i socjalistycznym Euskal Herria.
Kiedy wróciłem,
dołączyłem do organizacji proamnestyjnych, a potem do Jarrai.
I poszło.
Sami ich spytaliśmy.
Zwykle to oni przychodzili, ale my sami się zgłosiliśmy do ETA.
Wiedziałeś, że Juan Mari należał do ETA?
Studiował socjologię w Bilbao podczas procesów w Burgos.
Aresztowali go na protestach i wsadzili do więzienia Basauri.
Spędził w nim Gwiazdkę w ’70 roku.
María jeszcze się nie urodziła, ale my byliśmy już razem.
Odkąd skończyliśmy 16 lat.
W więzieniu poznał członków Komisji Robotniczych i związku UGT.
W ’73 widać było że prowadzi to donikąd.
Oboje dołączyliśmy do partii komunistycznej.
Juan Mari nigdy nie pochwalał przemocy.
Ty dołączyłeś jakieś 20 lat później.
Już po setkach ofiar.
Miałeś czas, by się zastanowić.
Nie myślałem tak o tym.
Wtedy to była wojna.
Nie liczyły się ofiary.
Takie miałem podejście.
Z czasem jednak człowiek zaczyna kwestionować cele.
Jednak, kiedy już się jest w środku, nie ma odwrotu.
Myślałem, że szybko wpadniemy, tak jak inne komanda.
Co takie głupki jak my robiły w ETA? Ale trwaliśmy.
Zacząłem prowadzić podwójne życie - w pracy, z dziewczyną, ze wszystkim.
Wszystkich skrzywdziłem.
Kiedy mnie aresztowali, poczułem, że spadł mi kamień z serca.
Wtedy zacząłem myśleć o tym,
co zrobiłem.
Żałowałem, że nie złapali mnie na początku.
Zanim go zabiliście, poprosił o przeniesienie do Jordanii.
Miałam z nim pojechać.
Dostałam już urlop.
María studiowała w Huelvie.
Nie potrzebowała nas aż tak bardzo.
Dwa dni wcześniej skończyła 19 lat.
Przyjechała świętować z ojcem
i spotkać się z przyjaciółmi.
Przykro mi, że nie zrealizowaliście swoich planów.
Że pozbawiłem twoją córkę ojca.
Już wcześniej go jej odebraliście.
Dzień po zabójstwie ktoś zadzwonił.
To był kolega Maríi. Oglądali wiadomości.
Zgadzały się nazwiska i miejscowość.
Dawno się nie odzywała więc się martwili.
María nic im nie powiedziała.
Tłumaczyłam im, że zginął jej ojciec.
María go uwielbiała.
Ale kiedy ci grożą, nie mówisz o tym.
Uważasz to za normalne.
Zaglądasz pod samochód, czytasz graffiti.
Znosisz milczenie i spojrzenia.
Zastanawiasz się, czemu twój kuzyn z Legorrety nie potępia zabójstwa wuja,
dlaczego przyjaciółki nigdy o tym nie mówią.
Nic już nie jest normalne.
A potem ja musiałam zacząć chodzić z ochroną.
Dlaczego?
To już wy wiecie.
Przez dekady zatruwaliście wszystko.
Kilka miesięcy po zamachu
zaproponowano mi kierowanie urzędem do spraw ofiar terroryzmu.
Wtedy dotyczyło jedynie ofiar ETA.
Rozszerzyłam je na inne: ofiary GAL,
przemocy policyjnej.
Dlatego mi grożą.
Zauważyli, że wchodzę na ich teren.
Doskonale pamiętam ten dzień.
Dziadek wysyłał mi wycinki z gazet.
Był ciekaw, czy coś do mnie dotrze.
Na początku żałowałem, że przydzielili mi jedną z moich ofiar.
Ale potem...
nie wiem.
Zobaczyłem, co robisz.
Co mówisz. Nie mogłem uwierzyć.
Zacząłem w kółko o tym myśleć.
Nie powiedziałem nic dziadkowi.
Umarł myśląc, że jestem taki sam.
Dlatego zmieniłeś zdanie?
Z tego i z innych powodów.
W więzieniu spotyka się różnych ludzi.
Najpierw zamachy cię nie ruszają.
Nawet się cieszysz, bo musisz w to wierzyć.
Gdybyś przestał, nie masz się czego złapać.
Toniesz, gdy myślisz o tym, co zrobiłeś.
Nadchodzi jednak chwila,
kiedy dłużej nie możesz.
Dociera do ciebie, że jesteś potworem.
Nie wiesz, jak przestać nim być.
Aż pewnego dnia widzisz,
że możesz poprosić o wybaczenie.
Możesz poprosić o wybaczenie.
Wiesz...
Wolę być wdową po Juanie Marim niż twoją matką.
A ja wolałbym być Juanem Marim niż jego zabójcą.
20 PAŹDZIERNIKA 2011 ROKU
Euskadi Eta Askatasuna, baskijska rewolucyjna organizacja socjalistyczna
pragnie poprzez tę deklarację ogłosić swoją decyzję.
Czas spojrzeć z nadzieją w przyszłość.
Czas działać z odpowiedzialnością i odwagą.
Dlatego ETA ogłasza definitywne zawieszenie broni.
Poprzez tę historyczną deklarację okazuje swe jasne, stanowcze
i definitywne zobowiązanie.
Mamo, skończyło się!
- Tak, Marío. - Nareszcie.
To koniec.
- Oglądasz? - Oczywiście.
Zadzwonię później.
Po 51 latach istnienia i 857 zabójstwach...
Udało nam się Juanie Mari.
Udało się, skarbie.
Twarda walka zabrała na zawsze wiele towarzyszek i towarzyszy.
Inni cierpią w więzieniu lub na wygnaniu.
Okazujemy im uznanie i składamy hołd.
Przyszłość nie będzie prosta w związku z nieustającą presją...
Udało się dzięki stanowczości hiszpańskiego społeczeństwa,
kierującego się praworządnością, która dziś, definitywnie
i bezwarunkowo triumfuje jako jedyny model...
Nic nie usprawiedliwia bólu ani bezbożności.
Dlatego dzisiaj bohaterami nie mogą być zabójcy, lecz ofiary.
Niech żyje wolny Kraj Basków!
Nie spoczniemy, póki nie zdobędziemy niepodległości i socjalizmu!
829 OFIAR
Postawimy tu stolik?
Gdzie je dać?
Tam, żeby ludzie mogli je brać po przyjściu.
Ja im nie wierzę.
Rozróżniają ofiary, nie oddają broni.
Ale to koniec.
Jeszcze daleka droga. Oni niczego nie uznają.
- Trzeba im to przypomnieć. - Pewnie.
- Za Juana Mariego. - Za Joxe Mariego.
Za José Luisa.
Za Froilana. Za wszystkich!
- Bierze pan? - Tak.
Chwileczkę. Proszę dodać białego goździka.
- Jechać za tobą? - Pojadę z tobą. Inaczej się zgubisz.
Ze mną?
Trzeba jechać tą drogą. Potem jest zjazd.
Czerwone to przeszłość. Jest ich 10.
A biała - teraźniejszość.
Niczego nie poznaję.
Jest prawie ta sama godzina.
Wtedy tędy jechałem...
teraz wiozę ciebie.
Prawie o tej samej godzinie.
Wiedzą, że jadę?
Niektórzy.
Witajcie wszyscy.
Dziękuję, że tu jesteście.
To Ibon Etxezarreta.
Zabił Juana Mariego.
Spytał, czy może go z nami wspomnieć.
Wiem, że wam przykro,
ale wiem też, że wytrzymacie, z miłości do mnie,
a zwłaszcza dlatego,
że wiecie, co myślał Juan Mari.
Za Juana Mariego!
WYSTĄPILI
REŻYSERIA
SCENARIUSZ
ZDJĘCIA
MUZYKA
Wersja polska na zlecenie HBO Start International Polska
Tekst: Agnieszka Figlewicz