Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
KTO KONTROLUJE PRZESZŁOŚĆ, KONTROLUJE PRZYSZŁOŚĆ.
KTO KONTROLUJE TERAŹNIEJSZOŚĆ, KONTROLUJE PRZESZŁOŚĆ.
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
CIA W MEKSYKU
WOJNA
BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE
To dziś.
To dziś ostatni raz ukaże się kolumna Red Privada.
W pewnym sensie jest to pożegnanie pomiędzy mną,
autorem kolumny – Manuelem Buendíą, a moimi czytelnikami.
Jestem pewien, że niektórych to bardzo ucieszy,
podczas kiedy inni będą to opłakiwać.
Jak zawsze przekornie powiem,
że żadna strona nie będzie miała racji.
Dzisiaj liczy się to,
że dla czytelników po obu stronach mam prezent pożegnalny.
Koniec historii, której pierwszy rozdział opublikowano tutaj
16 lipca 1963 roku.
Gdy dziennikarz kończy swoją karierę,
nieuchronnie poddaje się pokusie spojrzenia wstecz
i zapytania siebie:
„Co najważniejszego,
najbardziej porywającego lub najbardziej istotnego opublikowałem?”.
Manuel Buendía i jego Red Privada.
Musimy uważać, by nie stać się bardziej naiwnymi
i podatnymi na propagandę.
Jak ktoś kiedyś powiedział:
„Pierwszą ofiarą wojny jest prawda”.
Myślę, że możesz to użyć, jeśli chcesz.
Historia nie ma właścicieli.
PODSEKRETARZ SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1982–1988
Wszyscy, którzy piszą na takie tematy,
muszą zbliżyć się do tych, których te tematy dotyczą…
DZIENNIKARZ
…by zrozumieć ich sposób myślenia.
Jak zachować indywidualność i utrzymać dystans?
Nadal nie wiem.
Pewnego dnia Manuel powiedział:
„Ryzykowałem, pisząc o handlarzach bronią,
o grupie Tecos z Guadalajary
i takich tyranach jak Rubén Figueroa.
Ale jeśli piszę o baronach narkotykowych, to już nie ryzyko, a pewna śmierć”.
POLITOLOG
Pewnego dnia zrozumiałem, że coś jest na rzeczy.
Polerował sobie buty przed restauracją Bellinghausen.
Zauważyłem, że to Manuel. Zaskoczyłam go od tyłu.
Krzyknąłem: „Manuel”, a on aż podskoczył.
Zdenerwował się i powiedział, że mam tak nie robić.
Manuel powiedział:
„Nie uwierzysz, nad czym teraz pracuję”.
PISARZ
„To będzie bomba”.
Był blady i mówił: „Zabiją mnie, Virgilio”.
Spytałem o powód.
DZIENNIKARZ
„Spójrz, co się dzieje. Zabiją mnie”.
Gdybym miał zostać zamordowany…
i mógł wypowiedzieć moje słynne ostatnie słowa,
powiedziałbym: „Spodziewałem się tego”.
MIASTO MEKSYK, 30 MAJA 1984 ROKU
Dziś zamordowano dziennikarza Manuela Buendíę.
MORDERSTWO
Napastnicy uciekli. Policja prowadzi śledztwo.
Było tylko dwóch świadków.
Rogelio Barrera, biegły księgowy, który pracował blisko miejsca zbrodni.
Drugi świadek to asystent Manuela, Juan Manuel Bautista.
- Pracował pan z nim? - Tak.
- Jako kto? - Byłem jego asystentem.
Pracowałem w archiwum.
DZIENNIKARZ
Około 16.30 pracowałem w centrum,
kiedy zadzwonił Juan Manuel i powiedział, co się stało.
Zmierzaliśmy na parking.
Udał się w stronę auta, a ja poszedłem jeszcze coś skopiować.
Zapytał, dokąd idę.
To były jego ostatnie słowa.
Wtedy usłyszałem strzały.
Gdy zawróciłem, leżał na ziemi.
- Ile strzałów oddano? - Cztery.
- Długo żył po postrzeleniu? - Jestem przekonany, że umarł od razu.
Widziałem dwie osoby próbujące uciec.
Pobiegli do końca ulicy i skręcili w lewo.
Widziałem młodzieńca, który próbował mu pomóc.
Podobno to jego asystent.
Próbował śledzić strzelców.
Widziałem jednego. Chciał mnie zastrzelić, ale się odsunąłem.
Wpadł na kogoś, uciekając.
Nie udało mi się go dogonić.
Wróciłem do Manuela i chciałem zadzwonić.
Był widocznie zdenerwowany.
Od razu do mnie zadzwonił.
Powiedziałem, że ma poszukać numeru do tej konkretnej osoby,
żebym mógł przekazać, że ma tam przyjść.
To był przyjaciel Buendíi.
Nie miałem takiego obowiązku…
Zadzwonił Zorrilla.
SZEF DFS W LATACH 1982–1985
I spytał wprost:
„Wie pan, że Buendía został zabity?”.
Słowo w słowo.
„Nie, teraz dowiaduję się od ciebie”. Tak naprawdę wiedziałem.
Ponieważ dotarłem tam szybko…
DZIENNIKARZ
…nadal tkwił tam ten autobus i ludzie.
Znałem Juana Manuela Bautistę i Luisa Soto.
Zacząłem zadawać im pytania.
Kierowca autobusu powiedział,
że widział dwie osoby
oraz wysokiego, chudego mężczyznę, który strzelał.
Przybiegłem z ulicy Warszawskiej…
DZIENNIKARZ
…na aleję Powstańców.
Kiedy zobaczyłem, jak leży w płaszczu…
To było trudne.
Zawdzięczam mu wszystko,
jeśli chodzi o moją reporterską część życia.
Byłem pięć przecznic dalej w restauracji.
DZIENNIKARZ
Gdy się dowiedzieliśmy, przestaliśmy jeść
i poszliśmy na miejsce zbrodni.
Na miejscu byli już reporterzy.
Zdaliśmy relację z wydarzenia, bo byliśmy agencją prasową.
MANUEL BUENDÍA ZASTRZELONY CZTEREMA STRZAŁAMI OD TYŁU
MORDERSTWO
DWÓCH SPRAWCÓW
Dziś rano. Chyba dzisiaj. Nie wiem, która jest godzina.
Rozmawiałam z nim.
Był spokojny i żartowaliśmy jak zwykle.
Czekałam na niego w domu,
a on leżał i czekał na mnie tam.
Tyle mam do powiedzenia.
PREZYDENT MEKSYKU W LATACH 1982–1988
Był bardzo blisko niej.
ŻONA MANUELA BUENDÍI
Prawda jest taka, że to powitanie była obłudą,
bo Manuel był ofiarą władzy.
Niektórzy z obecnych byli krytykowani przez Buendíę.
Czasami nawet bardzo ostro.
Powiedziałem sobie w myślach:
„Przyszli sprawdzić, czy naprawdę nie żyje”.
Zdecydowanie to potępiam.
Przemoc do niczego nie prowadzi.
MORDERSTWO DZIENNIKARZA
ŚWIAT DZIENNIKARSKI W ŻAŁOBIE
Poznałem go prawie 40 lat temu.
Był dziennikarzem śledczym.
Potem pisał o prezydencie. Razem podróżowaliśmy po świecie.
Wielokrotnie korzystaliśmy z tej samej maszyny.
To wpłynęło na cały świat dziennikarski.
Było mnóstwo gniewu,
ale i strachu wśród dziennikarzy.
DZIENNIKARZ
W końcu wiele osób czyta jego prace.
Jeśli mogli zabić jego, to nas też.
Pozwolą państwo,
że oddam głos naszemu prezenterowi, Manuelowi Buendíi,
zdobywcy nagrody dla dziennikarza roku w 1977 i 1978 roku
za program Lo dicho, dicho.
W zeszły czwartek…
w mojej kolumnie
opublikowanej w przeszło 30 gazetach…
Wszyscy wiemy, że CIA to agencja szpiegowska i przewrotowa.
To narzędzie północnoamerykańskiego imperializmu,
które towarzyszy nam w trudnych czasach i jeszcze bardziej je uprzykrza.
Zachęcam do przeczytania mojej kolumny jutro.
To był program Lo dicho, dicho.
Czytelnicy pytali siebie nawzajem: „Czytaliście artykuł Buendíego?”.
Nie powtarzał się ani nie zmyślał.
Nie kłamał.
Dlatego jego teksty cieszyły się uznaniem.
NIEŚWIADOMOŚĆ
Sprawiał wrażenie gburowatego.
Można nawet powiedzieć, że wyglądał jak ochroniarz.
Można by pomyśleć, że pracował dla DFS.
Zawsze miał przy sobie broń, albo przy pasku, albo w czymś,
co wyglądało jak gruba książka z bronią pod okładką.
Rzadko się uśmiechał. Nigdy nie był głośny.
Zawsze był świadomy swojego otoczenia
i tego, kto w nim był, nawet jeśli na to nie wyglądało.
Gdy go zobaczyłam,
spytałam, kim jest ten zrzęda.
Pamiętam, że często pisał o politykach.
PISARKA
Często ujawniał korupcje.
Wiedział dużo, bo znał policję od środka.
Był wesoły, mimo swojej ponurej twarzy
z ciemnymi okularami i wąsami.
Nie wyglądał przyjaźnie, ale był wesoły i miły.
To był świetny rozmówca.
Świetnie się bawiliśmy, gadając o głupotach.
Niekiedy nieźle mnie maglował.
W końcu był dziennikarzem. Pozwoliłem mu na to.
Nie jesteś zadowolony?
Mówiłem, że jestem.
Jestem zadowolony z tego, jak prowadziłeś gazetę.
Muszę przyznać, że zwiększyłeś nakład o 80%,
rozreklamowałeś dział towarzyski,
a komiksy bawią dzieci.
Ale to za mało!
Musisz przyznać, że to nie to samo co wcześniej.
- Co masz na myśli? - To proste.
Nasi reporterzy czerpią z oficjalnych źródeł.
Dostajemy biuletyny publikowane w innych gazetach!
Koniec z tym!
To był inny Meksyk, inny kontekst.
To był zamknięty system.
Trzeba było nauczyć się jak przetwarzać informacje,
żeby nie podlegały autocenzurze.
Wtedy właściwie nie mieliśmy cenzury,
ale było wiele autocenzury.
Nie mieliśmy takiej cenzury, jaka występowała w innych krajach,
gdzie władze czytały wszystko przed opublikowaniem.
Ale istniało silne powiązanie między prasą a władzą.
W grę wchodziło sporo pieniędzy.
To było połączenie cenzury
ze strategicznym sojuszem gazet i rządu.
To były czasy, kiedy prasa i rząd byli ze sobą blisko.
Wśród narzędzi politycznych,
których wtedy używał rząd…
DZIENNIKARKA
…żeby mieć wpływ na prasę,
była kontrola dostaw papieru.
SZEF INTERPOLU W MEKSYKU 1982–1985
W przeszłości kontrolowaliśmy prasę
poprzez firmę PIPSA.
PRODUCENT I IMPORTER PAPIERU
PIPSA produkowała papier gazetowy.
Miała na to monopol.
A rząd wykorzystywał to do manipulowania
wydawcami i dziennikarzami.
Sprzedawano papier gazetom i czasopismom
po dotowanych cenach i z fakturami, za które nie ściągano płatności.
A więc prasa gromadziła zaległe rachunki.
Jeśli nacisnęła komuś na odcisk, władza mogła upomnieć się o dług,
co było sposobem na kontrolę prasy.
Dziennikarstwo było całkowicie w rękach rządu.
Prezydent kontrolował felietonistów za pomocą pieniędzy,
zaliczek, domów, samochodów, pozwoleń na taksówki.
Sprzymierzeni pisarze i redaktorzy
mogli otrzymać tak zwany „kolczoch”.
KOLCZOCH
Ten owoc wypełniony był gotówką.
Według moich kolegów dziennikarzy
kolczoch to owoc, który jest bardzo słodki w środku,
ale kiedy się go dotknie, ukłuje.
REDAKTOR NACZELNY OVACIONES
Największe gazety w Meksyku
wspierały kandydatów PRI.
Excélsior była najważniejszą gazetą z politycznego punktu widzenia.
Z kolei La Prensa była popularnym tabloidem,
który dobrze się sprzedawał.
Buendía był kiedyś w seminarium,
bardzo konserwatywnym.
Gdy w końcu je opuścił, bo jednak nie chciał być księdzem,
zaczął pracować dla gazety Partii Akcji Narodowej.
La Nación.
Był katolikiem,
dość konserwatywnym, ale stale ewoluował.
Jego sposób myślenia
stał się postępowy.
W jakiś sposób, kiedy jeszcze pracował dla PAN,
nawiązał kontakt z gazetą La Prensa.
MANUEL BUENDÍA TELLEZGIRÓN REDAKTOR NACZELNY
Jego pierwszy artykuł był trochę zawstydzający.
Historia rozpoczynająca karierę Manuela…
KREW ŻYDOWSKA
…opowiadała o swastykach
namalowanych na synagogach. Oto cała historia.
SWASTYKI W MEKSYKU!
HITLER SIĘ BUDZI!
GAZETA, KTÓRA PISZE, O CZYM INNI MILCZĄ
To była gazeta, skupiająca się na przestępczości.
Manuel dał tej gazecie
drugie życie, zmieniając ją radykalnie.
Zastąpił sensację
pouczającymi tekstami i politycznym zacięciem.
Mawiał: „Kiedy wasze teksty
są czytane przez odbiorców, powinny sprawiać przyjemność,
a nie odruch wymiotny”.
Wielu z nas lubi historie kryminalne.
To sztuka cierpliwości, sztuka polowania.
Łowcy mogą używać różnych technik.
Jedną z nich jest poszukiwanie ofiary.
Inną jest ustawianie się tam, gdzie przejdzie ofiara.
Bez ruchu, jak posąg.
Zwierzę jest blisko.
Na stojąco lub siedząc, trzymasz palec na spuście.
Masz tylko chwilę, by wycelować i strzelać.
Myślę, że każdy z nas to w sobie ma.
Mieliśmy akredytację.
A oni odznakę policyjną.
Dali paru dziennikarzom odznakę policyjną.
Po co?
Gdyby doszło do morderstwa, mógłbym ją tam pokazać.
Inaczej by mnie nie wpuszczono.
Ale jako policyjny agent mogłem od razu rozpocząć pracę.
Do tego były potrzebne.
Ale to nie czyniło z nas policjantów.
FEDERALNY URZĄD BEZPIECZEŃSTWA FILM DOKUMENTALNY
Stolica Meksyku rozkwita,
jakby chciała szybko wybudzić się z 80-letniej stagnacji.
Powstają wysokie budynki. Narodzi się nowoczesna metropolia.
Oznacza to także budowę nowej siedziby DFS.
To były lata 40.
Pokłosiem rozpoczętej właśnie zimnej wojny
był powstanie Federalnego Urzędu Bezpieczeństwa
oraz Urzędu Śledczego ds. Politycznych i Społecznych.
Wymagana jest dobra sprawność fizyczna.
Członek grupy przeskakuje ośmiu kolegów.
Następnie wykonuje salto, by potwierdzić swoje umiejętności.
Miguel Alemán utworzył DFS, Federalny Urząd Bezpieczeństwa,
wzorując się na FBI.
Chciał w sposób zorganizowany zwalczać wrogów wewnętrznych.
To byli bohaterowie.
Elita wśród służb policyjnych.
BYŁY AGENT DFS
Uważano ich za jedną z najlepszych takich organizacji na świecie.
Pewnego dnia dowódca powiedział mi: „Przydzielę ci grupę ludzi.
Pod twoim nadzorem nauczą się jazdy na motocyklach.
Chcę mieć oddział kierowców,
którzy mogą zabierać agentów i docierać w każde miejsce”.
Powiedziałem mu, że nie będzie to łatwe i zaproponowałem inne rozwiązanie.
Chciałem porozmawiać ze znajomymi, którzy już byli zawodowymi motocyklistami.
Powiedziałem, że możemy ich wynająć.
W ten sposób powstała ta słynna formacja.
Wszyscy od razu wiedzieli, że się zbliżamy.
Cała flota motocykli bez tłumików.
I byli to prawdziwy zawodnicy!
Nauczyliście się czegoś? Ćwiczcie, a kiedyś też się tak obronicie.
W Stanach Zjednoczonych agenci FBI znani są jako „G-men”.
W Meksyku agenci DFS nazywają się „Giménez”,
nawiązując do swoich amerykańskich idoli.
Byli świetni w zbieraniu surowych informacji,
ale nie byli analitykami.
Federalny Urząd Bezpieczeństwa zrobił wszystko,
by mieć wszelkie możliwe informacje na temat każdego.
W tym dziennikarzy.
Musieliśmy wiedzieć dosłownie wszystko.
W rezultacie dokładnie prześwietliliśmy wszystkich dziennikarzy.
Zawsze byłem przekonany o trwałej więzi między społeczeństwem a mediami.
PREZYDENT MEKSYKU
O wzajemnym oddziaływaniu
między prasą a władzą,
prasą a rewolucją, czy prasą a opozycją.
Prasę również czekały zmiany.
Luis Echeverría mówił o tym podczas swojej kampanii.
Od początku nie wydawał się wiarygodny.
Był urodzonym oprawcą. Osobą przesiąkniętą złem.
Młodzież podatna ma manipulacje!
Stawimy takim osobom czoła na każdym kroku!
Będziemy walczyć z biurokracją,
korporacjami
i nikczemnymi agencjami, które kontrolowane są zza granicy!
Alfonso Martínez Domínguez
został mianowany gubernatorem właśnie przez Echeverríę.
Później został burmistrzem Meksyku.
Alfonso zaczął więc rozglądać się za dziennikarzem z uprawnieniami,
który zostałby jego rzecznikiem i wybór padł na Buendíę.
Zaproponowano mu pracę w miejskim wydziale komunikacji.
BIURO PRASOWE
Był czwartek – Boże Ciało i imieniny Manuela Buendíi.
Dziennikarze opisujący działania ratusza wyprawili mu obiad.
W pewnym momencie Buendía powiedział, że musi wyjść.
„Chyba stało się coś poważnego”.
Wolność! Meksyk!
Echeverría nie chciał dopuścić do kolejnych studenckich protestów.
Ostatnie miały miejsce w 1968 roku.
WROGOWIE MEKSYKU
Mało osób pamięta, że Buendía
był po niewłaściwej stronie podczas masakry w Boże Ciało.
Ale nie promował oczywiście wersji rządowej.
KIM SĄ HALCONES?
FOTOGRAFOWIE I REPORTERZY SKŁADAJĄ SKARGĘ
Halcones byli grupą,
która wraz ze swoim kierownictwem
została wyszkolona w Japonii.
HALCONES NIE NALEŻĄ DO ARMII
Nie wiem, kto wpadł na pomysł,
by rzucić ich do stłumienia studenckich protestów.
PRZEBIEG WYDARZEŃ
MIEJSCE PROTESTU POJAZDY OPANCERZONE
DROGA PRZEMARSZU PROTESTUJĄCYCH
ODDZIAŁY DO TŁUMIENIA ZAMIESZEK
WROGO NASTAWIONE GRUPY
NIE POZWOLIMY NA ZAKŁÓCANIE PORZĄDKU PUBLICZNEGO
SŁUŻBY MUNDUROWE NIE BRAŁY UDZIAŁU W STARCIACH
BURMISTRZ KŁAMIE MASAKRĘ ZAPLANOWANO
Buendía zajmował się kontrolą przepływu informacji w tej sprawie.
Musiał szanować swojego przełożonego i nie mógł sprzeniewierzyć swojego urzędu.
Ale to była klasyczna akcja w wykonaniu Echeverríi.
Powiedział jedno, zrobił drugie.
WINNI ZOSTANĄ UKARANI
Buendía porozmawiał ze mną o tym.
IDZIEMY NAPRZÓD – L.E.!
„Jak dla mnie jest to koniec.
Ale prezydent prosi mojego szefa,
czyli burmistrza, o zorganizowanie olbrzymiej demonstracji na placu Zócalo,
która miałaby ułagodzić nastroje po tym, co odwalili Halcones”.
Zgodnie z planem tłum wypełnił cały plac.
Echeverría napawał się tym widokiem z balkonu Pałacu Narodowego.
Po zakończeniu wydarzenia prezydent powiedział burmistrzowi:
„Alfonso, jestem ci wdzięczny za zorganizowanie tej demonstracji.
Muszę cię prosić o przysługę.
Powiedz swojej żonie i dzieciom,
że od teraz możesz w pełni poświęcić się rodzinie…
NOWY BURMISTRZ
…bo pomogłeś mi już ze wszystkim”.
Zwolnił go w taki sposób.
NIC NIE POWSTRZYMA ROZWOJU MEKSYKU
Dziennikarstwo z pewnością jest pewnym rodzajem władzy.
Można rządzić poprzez sterowanie prasą.
Mamy wpływ na społeczeństwo. Opinia publiczna nam wierzy.
I ja również zadaję sobie szereg pytań.
„Kto nam dał tę władzę?
Wzięliśmy ją sobie siłą?
Odziedziczyliśmy ją?”
Po etapie pracy dla administracji w Manuelu Buendíi zaszła zmiana.
Tacy urzędnicy…
Ten okres został zapomniany. Nie rozmawiało się o tym.
Nie miało to zresztą znaczenia, bo Manuel krótko później stał się znany
jako jeden z najzacieklejszych krytyków meksykańskiej władzy.
„Zanieczyszczenie i tyrania”.
Excélsior, 11 września 1979 roku. Felieton Manuela Buendíi.
Zatoka Acapulco jest zanieczyszczona odpadami.
I tak samo rząd Guerrero zanieczyszcza tyrania.
Badania próbek wody pokazują, że w ośmiu miejscach w zatoce Acapulco
woda zanieczyszczona jest bakteriami, które zwykle możemy znaleźć
w ludzkich odchodach.
Badanie miejscowej polityki wykazuje, że stanowy komendant policji
ma powiązania ze znanymi przestępcami.
Po opublikowaniu tych dwóch wzmianek
ich autor musi zmierzyć się z przerażającą nawałnicą zniewag,
prowokacyjnych działań i gróźb.
ROK 1981
WYCIECZKA DO MEKSYKU
CZĘŚĆ PIERWSZA: DO PANA GUBERNATORA!
Opowiadał o swoich problemach w czasie,
gdy Rubén Figueroa groził mu śmiercią.
Manuel mówił, że gdy wracał do domu,
włączał długie światła
i stopniowo oświetlał całe otoczenie,
by zobaczyć, czy nikt się gdzieś nie schował.
Nauczył się otwierać drzwi lewą ręką,
trzymając w prawej pistolet.
Rubén Figueroa Figueroa działał na meksykańskiej scenie politycznej.
Był jednym z tych ludzi, które przejdą do historii
ze względu na osobliwe opowieści na ich temat, a nie polityczne działania.
Co robię, gdy ktoś zadaje mi pytanie, które mi się nie spodoba?
Strzelam mu prosto w oko bez naruszenia rzęs.
GUBERNATOR STANU GUERRERO
Pamiętam jeden z niego zwyczajów.
Organizował spotkania, wydawał rozkazy i ogólnie pracował,
pływając sobie w basenie.
Tak, panie prezydencie?
Zawaliła się szkoła?
Trzy ofiary?
Dzieci, tak? Bardzo nam przykro.
Co było przyczyną?
To był stary budynek? Co o w ogóle z miasto?
Tenancingo w gminie Tlalchapa. Niech ktoś to zapisze.
Mawiał też, że chce być pochowany…
Z biustonoszem na oczach
i majtkami na głowie.
Ten stary, brzydki grubas?
Tak, groził mu. Gubernator był wyjątkowo niebezpieczny.
Manuel się go bał.
I gotowy do akcji.
Był żądny krwi.
Odpowiadał za śmierć kilku dziennikarzy i wielu bezimiennych ofiar w Guerrero.
A Manuel Buendía ciągle o tym pisał.
Słyszę, że słabi są pożerani przez silnych.
Chciałbym przejść do historii jako człowiek silny.
Jadłem z nim raz śniadanie.
Ciągle się chwalił.
Mówił, że nie mamy już partyzantów, bo zostali rybakami.
„Jest cudownie”.
Poprosiłem, by to rozwinął.
„Wyłapujemy ich i przy pomocy naszych przyjaciół z armii
zrzucamy ich do morza z samolotów i śmigłowców.
Niektórzy nie potrafią pływać”. Tak to właśnie wyglądało.
Pamiętam jego powiedzenie:
„W Guerrero nie ma więźniów politycznych i osób zaginionych.
Wszyscy nie żyją”.
Figueroa był oczywiście wściekły przez to,
co Manuel pisał
o jego skorumpowanym rządzie.
A jako że naprawdę zdarzało mu się zabijać przeciwników w Guerrero,
to Manuel Buendía wiedział, że nie otrzymuje gróźb bez pokrycia.
Groźby ze strony pana Rubéna nie imają się mnie.
Dzięki nim mam teraz pewność,
że nie zginę pod kołami samochodu, w bójce albo po zjedzeniu zepsutego dania.
Manuel miał wręcz grobowe poczucie humoru.
Zawsze przygotowywał swoje pytania tak,
aby jak najbardziej dopiec adresatowi.
Kim kiedyś zostaną ci młodzi ludzie? I kim są teraz?
Są psychopatami, którzy w przyszłości
będą elementami kolejnych kolekcji w meksykańskim skansenie kryminalistów.
Byłem kilka razy w jego biurze.
Nazywał je MIA, czyli meksykańskim odpowiednikiem CIA.
Zapytałem go kiedyś:
„Manuel, skąd zawsze bierzesz te wszystkie informacje?
Masz kontakty w Federalnym Urzędzie Bezpieczeństwa?
A może wśród ludzi prezydenta?”.
A on odpowiedział:
„W prasie jest wszystko. To ludzie nie wiedzą, jak ją czytać.
Musisz czytać gazety.
W tym także kolumny sportowe…
FUTBOL I FASZYZM
…działy towarzyskie…
CIA JUŻ O TOBIE WIE
…i oczywiście historie kryminalne”.
Często przygotowywał wycinki, które umieszczał w torebkach.
Jego archiwum zaczęło się rozrastać.
Zaczynał od 20 teczek,
a ostatecznie miał ich niemal 4000.
Zdałem sobie sprawę, że faktycznie dostrzega rzeczy,
na które codziennie patrzymy.
Na tym polega prawdziwe dziennikarstwo.
Powszechnie przyjmuje się, że najstarszym zawodem jest prostytucja.
Ale myślę, że szpiegostwo jest równie starą profesją.
Możliwe, że najwcześniejsze wzmianki na temat szpiegostwa,
szpiegów i ich roli w społeczeństwie, sięgają 4000 lat przed Chrystusem.
Zerknijmy do trzeciego wersetu w trzecim rozdziale Księgi Jozuego.
Jozue, syn Nona, wysłał dwóch szpiegów z Szitim,
by wyruszyli do Jerycha i dowiedzieli się o nim jak najwięcej.
Tam zatrzymali się w domu prostytutki Rachab.
Dwa najstarsze zawody świata połączyły siły w ramach jednej intrygi.
Sześć tysięcy lat później sprawy mają się mniej więcej tak samo.
Padnijcie!
Zapoczątkowana w Europie zimna wojna
miała swoją drugą falę
w Ameryce Środkowej.
DZIENNIKARKA
USA i północnoamerykańskie media
były przekonane lub celowo wprowadzały ludzi w błąd,
jakoby Nikaragua była ostatnim bastionem w walce z komunizmem
oraz resztkami wpływów sowieckich i kubańskich.
Drodzy rodacy.
PREZYDENT STANÓW ZJEDNOCZONYCH W LATACH 1990–1988
Chcę przybliżyć wam kluczowe decyzje, które to wy podejmiecie.
Konstytucja zobowiązuje mnie do złożenia sprawy w wasze ręce.
My nie rozpoczynamy wojen Nigdy nie będziemy agresorem.
„Zaprzyjaźnieni bandyci”. El Sol de México.
6 stycznia 1978. Felieton Manuela Buendíi.
To właśnie amerykańskie gazety, a nie sowieckie,
dostarczyły niedawno dowodów na to, że administracja prezydenta Reagana
jest bezpośrednio zaangażowana w serię ataków na Nikaraguę,
co może zapowiadać inwazję.
Komunistyczni sandiniści stosują terror.
Chcą objąć władzę siłą i stworzyć państwo totalitarne.
Tysiące ludzi chwyciło za broń, aby stanąć z nimi do walki.
Znani są jako „contras”. To bojownicy o wolność.
Jako Amerykanie powinniśmy być dumni z naszych działań w Ameryce Środkowej.
To nie kwestia interesów strategicznych. Mamy moralną rację,
nie chcąc wrogich, komunistycznych przyczółków
w Ameryce Południowej, Środkowej i Północnej.
Dziękuję i niech Bóg was błogosławi. Dobrej nocy.
Na samym początku konfliktu zbrojnego w Salwadorze
Nacho Rodríguez Terrazas był pierwszym zagranicznym reporterem, który tam zginął.
IGNACIO, KONTYNUUJEMY TWOJE DZIEŁO
Zadzwoniłam wtedy zszokowana do Manuela Buendíi.
Poradził mi, co powinnam zrobić.
Zorganizowaliśmy potężną demonstrację.
Dopilnowaliśmy, by byli tam wszyscy z branży,
gdy przywiezione zostanie ciało Nacho Rodrígueza Terrazasa.
Wtedy spadły mi klapki z oczu. Pozostałym również.
Wszyscy meksykańscy dziennikarze są wstrząśnięci
śmiercią naszego kolegi po fachu, Nacho Rodrígueza Terrazasa.
Zginął w pracy, czyli tak, jak z pewnością by chciał.
Wyzionął ducha na rękach dwóch innych reporterów,
zszokowanych i przepełnionych gniewem.
Póki w Meksyku będą uczciwi dziennikarze, póty będziemy oddawać cześć jego pamięci.
Obiecujmy, co musimy i podejmujmy każde niezbędne ryzyko,
by móc godnie naśladować tego 28-letniego młodzieńca.
Gdy tylko działo się co ważnego,
następnego dnia pozostali felietoniści
pisali o tym i dodawali własny komentarz.
Natomiast w Red Privada zawsze było coś innego.
Manuel pisał o zupełnie innych rzeczach.
Aż w końcu doszło do przełomu.
„Bomby z prawej strony”.
El Universal, 2 lutego 1978 roku.
Technika, której użyto do zamachu bombowego na ambasadora Kuby,
na 100% powstała w Stanach.
Zero improwizacji i niepotrzebnego ryzyka.
To nie jest zabawa.
Bomby to wiadomości.
NIE DLA ABORCJI!
Wiadomości miewają różną treść i różnych nadawców.
W Guadalajarze działa jedna z najstarszych i najbrutalniejszych grup faszystowskich.
MIAŁ GRANAT
I najliczniejszych.
LEPSZA ŚMIERĆ NIŻ KOMUNIZM
Tecos to skrajna prawica.
Niektórzy mają niemieckie korzenie.
Wywodzą się ze środowisk wręcz pronazistowskich.
FASZYŚCI?
Nasz faszyzm nie ma twarzy. To działanie natury.
Tak jak zachód słońca czy burza piaskowa.
Manuel opublikował serię ostrych felietonów
wymierzonych w Uniwersytet w Guadalajarze,
bo był on organizacją skrajnie prawicową.
To byli niezwykle groźni ludzie.
KIM SĄ TECOS?
Działają na Uniwersytecie w Guadalajarze.
Uczelnia kontroluje studentów i wykładowców.
Jej symbolem jest sowa, zwierzę, które patrzy z ukrycia i czai się w mroku.
W 1967 albo 1966 rozpoczęto ścisłą inwigilację Manuela Buendíi.
POLICJA SĄDOWA
Kazali mi go obserwować.
- Kto to panu zlecił? - Szefostwo Tecos.
ZWOLENNICY CARLOSA CUESTY GALLARDO
Słyszałem, jak nakazano go zabić przy najbliższej sposobności.
POZNAMY PRAWDĘ
Zawadzał im.
AMERYKAŃSKI AGENT NIE DZIAŁAŁ SAM
Potrafił jak nikt inny analizować informacje,
które były powszechnie dostępne.
Na przykład czytał w jednej gazecie
o przechwyconym na granicy ładunku z bronią.
A kilka dni później natrafiał na zupełnie inna informację,
która okazywała się elementem tej samej układanki.
W taki sposób składał treści, które później publikował.
Manuel Buendía miał paru wybrańców.
Jednym z nich był Gerhard Mertins.
Jeden z największych na świecie handlarzy bronią,
a przy okazji nazista i były członek SS, założył sobie firmę w Meksyku.
Jak twierdzi, zarządza z naszego kraju całą działalnością w Ameryce Środkowej,
zwalczając komunizm.
Był jednym z głównych dostawców broni. Miał chody w armii.
NIEMIEC BUENDÍI W OPAŁACH
MERTINS: GŁÓWNY PODEJRZANY
W latach 80. Meksyk był światową stolicą szpiegostwa.
Operowali tu wszyscy.
Sowieci, NRD, Kuba.
Niech pomyślę…
- Jestem umówiony dziś po południu. - Mów dalej.
Mam spotkanie z grupa Nikaraguańczyków.
Potem lecę na kolację, czyli…
Najlepiej, jeśli będę tam o 18.30, co nie?
Dobrze.
Jesteś może wolna…
- O piątej? - Tak.
No, i potem o 20.30.
Operowało tu mnóstwo szpiegów, ale władze się w to nie mieszały.
Niestety Meksyk robił tylko jedno.
Podsłuchiwał wszystkie telefony z list,
które otrzymywał od CIA.
Po prostu odwalał czarną robotę za nich.
- Jaki adres? - Nápoles 48.
- Nápoles… - Numer 48.
- Czterdzieści osiem? - Tak.
- Które piętro? - Drugie.
- Rozumiem. - Między Londres a Liverpoolską.
Rejestratory były wyłączone
i automatycznie włączały się w chwili,
gdy ktoś podnosił słuchawkę.
Po rozmowie znów się wyłączały.
Później świetnie wyszkoleni stenotypiści
spisywali cała rozmowę.
Lawrence Sternfield, lat 52,
to obecny szef CIA w Meksyku.
W ramach przykrywki zrobiono z niego attaché
przy grupie urzędników dyplomatycznych,
którzy zostali tu wysłani przez rząd USA w lipcu 1977 roku.
DZIENNIKARZ
Gdy ktoś ujawnia tożsamość agenta CIA,
agent ten jest w niebezpieczeństwie.
Przy czym osoby takie traktują to jako nie tylko zagrożenie dla siebie,
ale również dla bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych.
To, że meksykański dziennikarz poznał tożsamość
pracowników i agentów CIA w Meksyku, nie jest tylko dziennikarskim triumfem,
ale też dowodem na świetne źródła Buendíi.
Stewart Burton, lat 52, niegdyś nauczyciel religii,
jest obecnie szefem CIA w Meksyku.
Jego biuro mieści się na Río de la Plata pod numerem 48.
Jeśli chcecie z nim pogadać na temat działań CIA,
złapiecie go pod numerem 633-59-80.
Doktor Phillip Aler, James Anderson,
Robert Bruce, Gilbert Carey, William Carson, Harry Chandler…
Każdy kraj i rząd ma swoich szpiegów
i służby wywiadowcze do pozyskiwania informacji.
Ale pozyskiwanie informacji to jedno, a szpiegostwo to drugie.
Najgorsza jest działalność wywrotowa. „Brudna robota”, jak to mówią Amerykanie.
CIA morduje tu ludzi.
Gdy spotkaliśmy się po publikacji artykułu,
obawialiśmy się, że przytrafi się mu coś złego,
wiedząc, do czego zdolne jest CIA w Ameryce Łacińskiej i nie tylko.
Mogą podłożyć bombę pod twój samochód albo upozorować wypadek.
Manuel postąpił bardzo odważnie, publikując ten tekst.
Wiedziałem o Tecos.
I o Martinsie.
Potrafiłbym wskazać kilku wrogów, którzy mogliby zlecić zamordowanie go.
Nie można było wskazać jednej osoby. Zbrodnia niemal idealna.
Kiedy tacy dziennikarze przekraczają granicę
i narażają się na niebezpieczeństwo?
Granicą są szczegóły.
Ale osobą, która ujawniła takie informacje…
był Manuel Buendía.
Myślę, że każdy w naszym zawodzie spodziewa się odwetu i ryzyka.
Ta praca ma wady i zalety. Trzeba zaakceptować jedno i drugie.
30 MAJA 1984 ROKU
W wydaniu specjalnym mówimy o zaćmieniu Słońca,
które można obserwować 30 maja od dziewiątej rano.
Słuchają państwo radia Narodowego Uniwersytetu Autonomicznego Meksyku.
Zapraszamy na audycję specjalną z okazji zaćmienia.
OBSERWACJA ZAĆMIENIA
Dziś rano cały Meksyk ma okazję obejrzeć coroczne zaćmienie Słońca.
Naukowcy z całego kraju spotkali się dokładnie o 9.29 z 47 sekundami,
w szczytowym momencie zaćmienia.
Zabito go dziś po południu. Oddano pięć strzałów.
Jeden z nich przebił serce.
Jak informuje Excélsior, Buendía zawsze miał przy sobie broń.
Mawiał, że jeśli zginie, to od strzału w plecy,
bo inaczej zabrałby ze sobą paru napastników.
Zadzwoniono do Zorrilli, informując go o śmierci Buendíi.
Wywołano mnie przez radio.
„F7-L1, odezwij się. Niech cała ekipa jedzie pod ten adres.
Zabito kogoś”.
Zapytałem, po co mielibyśmy tam jechać.
„Taki rozkaz. Jedziemy”.
Agenci zjawili się szybko. Zorrilla nieco później.
Przesłuchano Juana Manuela Bautistę.
- Nazwisko? - Juan Manuel Bautista.
- Pracował pan z nim? - Tak.
Byłem tam.
Słyszałem, jak Bautista podawał im ten sam opis.
„Był wysoki, około 180 centymetrów. Ciemna cera, gęste wąsy.
Fryzura typowo wojskowa.
Dryblas. Pewnie ktoś z wybrzeża”.
DFS zabrało sporo materiałów z jego archiwum.
Nie wiem jak wiele, ale widziałem, jak to robią.
Luis Soto był wkurzony. Mówił, że zabierają teczki.
MORDERSTWO DZIENNIKARZA
Służby federalne działają ostro i wykonują rozkazy.
Zawsze są bardziej szanowani.
Zebraliśmy dowody i przesłuchaliśmy świadków.
Gdy go zamordowano,
od razu pomyślałem, że może to być sprawka DFS.
ŚMIERĆ BUENDÍI BEZ TŁA POLITYCZNEGO
PAŃSTWO PRAWA? W ŻYCIU!
Policja często zajmuje się zabójstwami z miłości.
Ale nikt nie wierzył, że kochanka
chwyciłaby go za płaszcz
i strzeliła mu w plecy.
Tak postępują zawodowcy.
DRUGI STRZAŁ
TRZECI I CZWARTY
Absolutnie żaden element nie sugerował zabójstwa z miłości.
Nasz związek zawodowy postanowił
zorganizować demonstrację następnego dnia.
Przyszły tłumy.
Wysłuchano naszych postulatów.
FUNDACJA MANUEL BUENDÍI
Zorganizowaliśmy krótki protest przed ministerstwem spraw wewnętrznych.
Żądaliśmy spotkanie z Manuelem Bartlettem.
Dlaczego zamknęliście bramę? To budynek administracji publicznej.
Żądamy sprawiedliwości!
Zawołajcie sekretarza!
Jesteśmy ze związku dziennikarzy. Chcemy rozmawiać z panem Bartlettem.
Proszę go zawołać!
„Nie ma go. Jest zajęty”.
Powiedzieliśmy, że zaczekamy.
A dosłownie chwilę później
Manuel Bartlett wyszedł nam na spotkanie.
Powiedzieliśmy, że jesteśmy wściekli,
bo policja niczego nie ustaliła.
Obiecał, że przyjrzy się sprawie.
Stawką jest przyszłość Meksyku. Naród powiedział, czego chce.
Prawdziwej demokracji. Uczciwości i dobrych intencji.
Manuel Bartlett Díaz to niesamowity gracz polityczny.
Osiągnął wszystko oprócz prezydentury.
To polityk wywodzący się z wierchuszki Partii Rewolucyjno-Instytucjonalnej,
która miała inną wizję państwa niż my obecnie.
I to go definiowało.
SEKRETARZ SPRAW WEWNĘTRZNYCH 1982–1988
SEKRETARZ EDUKACJI 1988–1992
GUBERNATOR STANU PUEBLA 1993–1999
SENATOR PARTII PRACY 2012–2018
SZEF KOMISJI DS. ENERGETYKI 2018
Prezydent De la Madrid
chciał ratować kraj przed zapaścią, a Manuel Bartlett chciał być prezydentem.
Nie wierzę, że Bartlett zasugerował prezydentowi…
by powierzyć śledztwo Zorrilli.
Władze nigdy nie przeprowadziłyby rzetelnego dochodzenia.
A Rogelio Hernández zrobił wiele,
mimo że nie poznał Buendíi.
Zrobił to w ramach walki,
jaką toczył o sprawiedliwość.
Zaczęliśmy od wszystkich przyjaciół i wrogów Buendíi.
Zwróciliśmy uwagę Zorrillę, jego dobrego przyjaciela.
Zorrilla był kumplem Manuela Buendíi.
Chodzili nawet razem na strzelnicę.
Nie mam mu nic do zarzucenia,
jeśli chodzi o okres przed DFS.
Był ambitnym człowiekiem, który nie zważał na sprawy etyczne.
Był nielojalny, nieuczciwy, niemiły i niepokojący.
Ale na tym koniec.
Odbiło mu, gdy dołączył do Federalnego Urzędu Bezpieczeństwa.
Kiedyś powiedział mi wprost:
„Uczynię Bartletta prezydentem. A wtedy sam wiesz, co będzie”.
Federalny Urząd Bezpieczeństwa
dopuścił się łamania prawa i przeszkadzania w śledztwie.
Było wiele przesłanek, które sugerowały,
że kombinowali przy dochodzeniu.
Nie mieli powodów, by zabierać jego materiały.
Zorrilla przyznał kiedyś nieoficjalne,
że to Bartlett kazał im zabrać teczki.
Już wtedy niektórzy dziennikarze otwarcie oskarżali Bartletta.
Znalazł się na świeczniku i to było tą iskrą zapalną.
Wtedy zaczęto się przyglądać Zorrilli.
Zaczęto ujawniać działania DFS.
Szefowie DFS byli pierwszymi meksykańskimi baronami narkotykowymi.
Nie było rozróżnienia między baronami, przestępczością zorganizowaną i DFS.
Powszechnie wiadomo o ochronie, jaką zapewniano kartelowi z Guadalajary.
Kierowali nim Miguel Ángel Félix Gallardo,
Ernesto Fonseca, znany jako Don Neto,
oraz Rafael Caro Quintero.
Manuel Buendía badał te powiązania.
Co zabrano z jego archiwum?
Wszystko, co dotyczyło handlu narkotykami.
Jest pewna ciekawa anegdota.
José Antonio Zorrilla powiedział ministerstwu,
że nie potrzebuje budżetu.
Dlaczego? Bo jego korupcyjna sieć i tak zapewniała mu całe miliardy.
Manuel zaprosił mnie na lunch i powiedział:
„DFS bierze aktywny udział w handlu narkotykami”.
Powiedziałem mu, że mimo wszystko są to dość poważne oskarżenia.
Odpowiedział: „Tak naprawdę też o tym wiesz”.
To była nasza ostatnia rozmowa.
Zabili go trzy albo cztery dni później.
Buendía niesłusznie zaufał Zorrilli?
Moim zdaniem tak.
Nie mógł się zaprzyjaźnić z kimś,
kto chronił przestępców.
O ile o tym wiedział.
Przez kolejne miesiące, a może i rok,
dokumentacja sprawy była pod kluczem.
Niczego nie odkryli, a prawie wszystko się zapodziało.
Nawet jego ubrania.
WSKRZESISZ DZIENNIKARSTWO
Jak można w tak poważnym śledztwie zgubić tyle dowodów?
WOLNOŚĆ
Czy morderca mojego męża nie zostanie ukarany?
Obserwowałem rozwój sprawy i czułem, że wydarzy się coś poważnego.
Niedługo później do mojego biura zawitał Zorrilla i powiedział:
„Przyszedłem się pożegnać”.
Zapytałem, co z nim będzie.
„Sekretarz wysyła mnie w rodzinne strony.
Będę gubernatorem.
Toczyły się wtedy przynajmniej cztery śledztwa w sprawie Buendíi.
Trzy oficjalne i jedno dziennikarskie.
Wszystkie skupiały się na Zorrilli.
Bartlett tego nie przyzna,
ale dlatego później wyciągnął go z Hidalgo i kazał mu opuścić kraj.
A Antonio Zorrilla Pérez udał się do Hiszpanii.
ŚLEDZTWO W SPRAWIE BUENDÍI POMOCY!
Nie zamkniemy trwających śledztw.
A zwłaszcza sprawy morderstwa uznanego dziennikarza, Manuela Buendíi,
którego zabito pięć lat temu.
Zintensyfikujemy nasze wysiłki.
W tym tygodniu prokurator generalny
i prokurator specjalny przydzielony do tej sprawy
przedstawią opinii publicznej obecny stan śledztwa.
Wczoraj ogłoszono postępy w śledztwie
dotyczącym morderstwa Manuela Buendíi.
Naszym gościem jest Ignacio Morales Lechuga,
prokurator generalny Meksyku.
Odkąd prokurator specjalny Miguel Ángel García Domíngue
rozpoczął prace nad śledztwem,
zebrano 298 hipotez śledczych
na podstawie wszystkich jego publikacji.
Natomiast 24 z nich dotyczą rodziny oraz kręgu znajomych.
Na podstawie hipotez zebraliśmy wszelkie możliwe poszlaki,
korzystając z metodologii, systemu i strategii organizacyjnych
opracowanych przez biuro prokuratora specjalnego.
Czy uważa pan, że śledztwo zostanie zakończone
przed upływem sześcioletniej kadencji?
Jak to mówi się w świecie arabskim: miejmy nadzieję.
Dlaczego dopiero teraz pan o tym mówi?
Wcześniej nie mogłem ze względu na piastowane stanowiska.
Co chce pan oświadczyć w sprawie morderstwa?
Przyjechaliśmy przekazać ważne informacje. Proszę pytać w urzędzie.
Gdzie pan był przez ostatnie cztery lata?
W… wielu miejscach.
A konkretnie?
WTOREK 13 CZERWCA 1989 ROKU
Otrzymałem telefon z informacją o jego miejscu przebywania.
Na tyłach domu słychać było strzały.
Kazałem im wstrzymać ogień.
Mówili, że on również strzela, ale zabroniłem im odpowiadać ogniem.
Był w swojej sypialni.
Udałem się tam po schodach.
Zaważyłem, że drzwi były otwarte.
Zobaczyłem, że trzyma pistolet.
Powiedziałem: „Zorrilla, nie strzelaj. Jestem prokuratorem generalnym.
Jestem nieuzbrojony”.
Otworzył drzwi na oścież. Wszedłem, a on wycelował we mnie.
Groził, że mnie zabije.
Wtedy zadzwonił telefon.
Chciałem odebrać, ale zabronił mi i sam go odebrał.
W POTRZASKU
Prezydent zadzwonił do mnie i kazał mi jechać do ratusza.
„Mamy poważny problem”.
Dowiedziałem się, że Ponce Rojas i Nacho Morales
pojechali zatrzymać Zorrillę, a on groził im bronią.
W końcu, gdy minęły już trzy godziny,
chwycił swój płaszcz i kapelusz.
Wyszliśmy.
Zauważyłem, że nadal chowa broń za plecami.
Powiedziałem, że postawię mu kolację. „Chodźmy wszyscy coś zjeść”.
Jesteśmy pod biurem prokuratora generalnego,
gdzie zaplanowano dziś przesłuchanie pana Zorrilli Péreza,
oskarżonego o współudział w morderstwie Manuela Buendíi.
Czekałem w biurze prokuratora generalnego.
Przyjechał Nacho Morales z Zorrillą.
Gdy przywitałem się z Zorrillą,
uściskałem go i zabrałem mu pistolet, który chował za plecami.
Powiedziałem mu, że nie toleruję przychodzenia tam z bronią.
Nie byłem przy wstępnym przesłuchaniu.
Nacho puścił film o dziennikarzu.
Nie pamiętam, jak się nazywał.
Nie wiem, co się dzieje w Meksyku.
Nic u się nie dzieje!
Nie wierzę, że zakończymy rok takimi wiadomościami.
Wiadomości są jak królik. Zawsze wyskakują jak z kapelusza.
I trzeba je od razu złapać.
Zamówił nawet kolację.
Jakbyśmy mieli rodzinne spotkanie.
Powiedziałem Nacho, że przesłucham Zorrillę.
Takie miałem rozkazy. Potrwało to dwie albo trzy godziny.
Powiedział: „Możecie mnie nawet zabić.
To nie byłem ja. Wiem, kto z tym stoi, ale wam nie powiem.
Wezmę winę na siebie, Javier”.
I tak się stało.
Aresztowali Zorrillę,
ale nie tknęli jego pieniędzy, rancz
i innych nieruchomości.
A on w zamian wziął to na siebie i obiecał milczeć.
Zorrilla nigdy nie mówił już o sprawie.
UPADEK ZORRILLI
LICZNE ZARZUTY DLA ZORRILLI
ZORRILLA UZNANY WINNYM
Wtedy zostałem aktorem.
Kogo grałeś?
Zazwyczaj bandziorów.
Powiedz swoim psom,
że nikt nie jest w stanie mnie kupić.
Będę cię zgłaszał, póki żyję.
Jest z nami doktor Dela Balza, znany kryminolog.
Grałem w akcyjniakach. Zawsze byłem zbirem albo policjantem.
W jednej scenie zjawiliśmy się w studiu. Był tam dziennikarz.
Zastrzeliliśmy wszystkich, nawet oświetleniowców.
W filmach ubiłem mnóstwo osób.
Później grałem mordercę.
Takiego dobrego, bo zabiłem wielu ludzi.
Byłem raz w hotelu z dziewczyną.
Matka zadzwoniła i spytała: „Coś ty zrobił, Rafael?”.
Przestraszyłem się. Zapytałem, o co chodzi.
„Włamali się do twojego domu.
Skatowali twojego psa. Ukradli wszystko”.
MATKA MORO: „TO BYŁA PUŁAPKA”
„Mieli zadbać, byś zginął podczas konfrontacji.
Wcześniej miałbyś się przyznać do zabicia Buendíi.
Uważaj na siebie, synu”.
Przeraziłem się.
Powiedziałem, by zatrudniła prawnika i poprosiła o ochronę.
JUAN RAFAEL MORO ÁVILA ARESZTOWANY
Byłem policjantem. Wiedziałem, co się dzieje.
Uciekłem i przez jakiś czas się ukrywałem. Byli niekompetentni.
Wróciłem, gdy matka załatwiła mi ochronę.
Zostawiłem broń.
Wcześniej byłem uzbrojony, więc pozabijałbym policjantów.
Oddałem się w ręce policji.
Potem zobaczyłem, że mają snajperów.
Cała okolica była obstawiona.
Rzucili mną o samochód. Prosiłem, by wyluzowali.
Sam byłem policjantem. Miałem czyste sumienie.
Wpakowali mnie do radiowozu.
Biuro prokuratora generalnego
postawi dziś przed sądem Juana Rafaela Moro Ávilę,
oskarżając go o współudział w morderstwie.
Grożono mojej rodzinie.
Aresztowano moich krewnych, by wywrzeć na mnie presję.
Zgodziłem się na konferencję, ale nie przyznałem się.
NIE ZABIŁEM GO!
Nikogo nie obciążyłem.
W dniu śmierci dziennikarza,
Juan Moro Ávila, wtedy dowódca oddziału motocyklowego,
przebywał w biurze Federalnego Urzędu Bezpieczeństwa,
gdzie poinformowano go, że tego samego popołudnia
zostanie przeprowadzona operacja o kryptonimie „Wiadomości”.
Operacja „Wiadomości”? Nic z tego nie było prawdą.
Drań czytał wymyślone przyznanie się do winy.
W końcu poszedłem na ugodę i przyznałem, że pomogłem mordercy, ale go nie znałem.
„Powiemy, że Chocorrol wskoczył na twój motocykl”.
CHOCORROL STRZELCEM
„Powiesz, że wziąłeś go za agenta DFS.
Potem my powiemy, że to on był sprawcą, a ciebie oczyścimy z zarzutów”.
Chcieli posadzić Chocorrola.
Sprawa była polityczna. Grozili mi i mojej rodzinie.
Byliśmy w potrzasku, więc byłem zmuszony na to przystać.
Miałem podjechać pod wskazany adres i tak zrobiłem.
Dowódca kazał mi sprawdzić teren. Zszedłem z motocykla, by go wysłuchać.
Potem ruszyłem
i zacząłem przeczesywać teren.
Nagle podbiegł pan Chocorrol i wskoczył na tylne siedzenie.
Widywałem go w biurze.
Myślałem, że to agent DFS.
Kazał mi skręcić w prawo, a potem w lewo.
Powiedziałem mu, że przecież podejrzany może tam być.
Nie wiedziałem, w co zostałem uwikłany.
Nie wiedziałem, że pomagam mordercy.
Prokurator generalny wyjawił szczegóły
dotyczące śmierci José Luisa Ochoa Alonso,
pseudonim „Chocorrol”.
Wczoraj Moro Ávila wskazał Chocorrola jako mordercę Manuela Buendíi.
Będę w pełni współpracował.
Szanuję pracę dziennikarzy. Sam miałem to tego smykałkę.
Zawsze im pomagałem. Kocham was wszystkich!
BARDZO WAS KOCHAM!
A CI, KTÓRZY NAS NIE KOCHAJĄ?
Około 19.30 José Antonio Zorrilla Pérez dotarł do stołecznego więzienia.
Podróżował w białym aucie
z obstawą 15 policyjnych samochodów.
Krzyczał, że jest niewinny.
Jeden z dziennikarzy wepchnął mikrofon
do samochodu z Zorrillą Pérezem i nagrał jego słowa.
Jest pan winny czy nie, panie Zorrilla?
Niewinny! Prasa musi mi pomóc!
Dziękuję.
Patrząc na wyniki śledztwa
i zachowanie oskarżonego,
jesteśmy przekonani, że José Antonio Zorrilla Pérez
odpowiada za śmierć Manuela Buendíi Tellezgiróna,
jako że to on zaplanował tę zbrodnię.
TO JUŻ KONIEC DLA ZORRILLI
Na podstawie dowodów wykazano,
że to Juan Rafael Moro Ávila zastrzelił Manuela Buendíę.
MORO W WIĘZIENIU CO Z POZOSTAŁYMI?
ZORRILLA I MORO SĄ BEZ WĄTPIENIA WINNI
ZORRILLA ZLECIŁ ZABÓJSTWO
MORO WYKONAŁ WYROK
SPRAWA BUENDÍI ZAMKNIĘTA
Czuliśmy, że całe śledztwo w sprawie śmierci Manuela Buendíi
było policyjną fuszerką.
Pojawiło się pełno zwariowanych opowieści.
A potem ten motocyklista,
który był spokrewniony z prezydentem Ávilą Camacho.
Wszystko ociekało dramatyzmem, ale nie prowadziło do prawdy.
Byliśmy przekonani, że prawdziwy motyw nie został ujawniony.
Ale nie zdawaliśmy sobie sprawy,
że będziemy świadkami przełomowych wydarzeń.
Narodzin karteli.
Miesiąc przed śmiercią Buendíi opublikowano pewien raport.
Biskupi z regionu pacyficznego
informowali o handlarzach narkotyków,
którzy przenikają do państwowych instytucji.
Manuel Buendía opublikował dwa artykuły poświęcone tym doniesieniom.
BEZPIECZEŃSTWO KRAJOWE
„Bezpieczeństwo narodowe”.
Excélsior, 14 maja 1984 roku. Felieton Manuela Buendíi.
Od roku 1982 obserwujemy wzmożoną aktywność
w branży narkotykowej.
Taka skala nie byłaby możliwa bez pomocy ze strony ośrodków władzy.
Mówi się, że biznes ten kwitnie dzięki pośredniej lub bezpośredniej pomocy
ze strony najważniejszych urzędników i przedstawicieli państwowych.
Jak zwracają na to uwagę biskupi oraz jeszcze inne źródła,
zagraża to bezpieczeństwu narodowemu.
KWIECIEŃ 1985 KTO ZABIŁ MANUELA BUENDÍĘ?
MEKSYKAŃSKA ZAGADKA AUTOR: MATTHEW ROTHSCHILD
„JEŚLI ZGINĘ, TO OD STRZAŁU W PLECY”
KTO ZABIŁ BUENDÍĘ?
Tabloid Unomásuno poświęcił tej sprawie główny artykuł w niedzielnym wydaniu.
Autor rozważał dwie opcje. Za zabójstwem stali ludzie,
którzy nie chcieli, by Buendía ujawnił powiązania władzy z kartelem.
HISTORYK
Albo zrobiło to CIA,
by zapobiec ujawnieniu…
ich akcji związanych z narkotykami, contras i łamaniem prawa.
GUADALAJARA, 5 MARCA 1985
Ciała, znalezione na ranczu 150 kilometrów od Guadalajary,
były w mocnym rozkładzie.
Enrique Camarena rozpracowywał meksykańskie kartele.
Porwano go obok konsulatu USA w Guadalajarze.
Po trwających dwa dni torturach zamordowano go.
Sprawcami mają być handlarze narkotyków.
Rząd USA wskazał dwóch winnych, których chciałby postawić przed sądem.
Są to Rafael Caro Quintero i Ernesto Fonseca.
Trafili już do więzienia w Meksyku.
Nagle zadzwonił mój telefon.
Ktoś zapytał, czy rozmawia z Jesúsem Esquivelem.
Potwierdziłem i zapytałem, o co chodzi.
To był Héctor Berrellez.
Zlecono mu śledztwo w sprawie morderstwa Kiki Camareny.
To, co mi powiedział, zmieniło bieg historii.
AGENCJA DO WALKI Z NARKOTYKAMI
To opowieść o tuszowaniu morderstwa Kikiego
i tuszowaniu udziału CIA w tym procederze.
BYŁY AGENT DEA
Polegało to na twierdzeniu, że zabił go kartel
w zemście za największy w historii nalot na plantację marihuany.
Ponad 10 000 ton.
To całkowita manipulacja.
Camarena nie brał udziału w nalocie na ranczo Buffalo.
Berrellez powiedział mi, że gdy tylko zlecono mu to śledztwo,
zabrał wszystkie rzeczy Kikiego z biura w Guadalajarze.
Od razu rzucił mu się w oczy jego kalendarz.
Był tam zapisany numer telefonu Buendíi.
Héctor Berrellez i DEA mówili nam, że się kontaktowali.
Wygląda na to, że raz nawet się spotkali.
Wszystko było jasne.
Manuela Buendíę odwiedził Javier Vázquez,
dziennikarz z Veracruz.
Powiedział Buendíi, że wpadł na trop pewnego rancza
właśnie w Veracruz.
Było chronione przez funkcjonariuszy DFS,
a jego właścicielem był Rafael Caro Quintero.
Zorrilla Pérez powiedział Buendíi,
żeby nie pisał o tym i zapomniał o tej sprawie.
„Nawet o tym nie myśl”.
Większość amerykańskich śledczych
ma nadzieję na aresztowanie i osądzenie winnych w Meksyku.
Na początku musiałem znaleźć świadków.
Którzy, jak na ironię, zidentyfikowali naszego agenta.
WSPÓŁPRACOWNIK CIA W LATACH 1968–1985
Był to człowiek,
który według mojej wiedzy
imprezował razem z członkami kartelu.
W listopadzie 1983 roku
mieszkał nawet w domu samego Ernesto Fonseki.
Miał żonę i własny dom,
a mimo tego obsługiwał cały sprzęt elektroniczny i radiowy,
który miał tam kartel.
Co było wiadomo o Harrisonie? Był złożonym człowiekiem.
Był w głębokiej konspiracji. Nie miał oficera prowadzącego.
ZAĆMIENIE MORDERCÓW
Ale przed kimś odpowiadał.
Często składał raporty meksykańskiemu wywiadowi.
Miał przełożonych w DFS.
Uznałem, że to bardzo dziwne.
„Amerykanin pracujący dla DFS?”
FEDERALNY URZĄD BEZPIECZEŃSTWA
Tygrys to silne i nieustraszone zwierzę. Od razu rzuca się na ofiarę.
Woli działać w ciszy. Widzi to, czego inni nie dostrzegają.
Taki powinien być agent DFS.
Sporo się namęczyłem, by móc się z nim skontaktować.
W końcu udało nam się porozmawiać przez telefon.
Powiedział, że to mnie przerasta.
„Stąpasz po kruchym lodzie. Nie wiesz, w co się pakujesz
Nie ukrywam się przed tobą, tylko własną agencją.
Pracuję dla CIA”.
CENTRALNA AGENCJA WYWIADOWCZA
Ale gdy zdał sobie sprawę z tego,
że prędzej czy później i tak go zabiją,
Wtedy pozwolił nam nagrywać i robić zdjęcia.
To rozmowa przeprowadzona przez Russella Bartleya
z Lawrencem Victorem Harrisonem w jego domu w Riverside w Kalifornii
w czwartek 18 czerwca 2009 roku.
Rozmawialiśmy już na ten temat.
Ale osobą, którą o to obwiniano i która to ujawniała, był Manuel Buendía.
Nie wiem, skąd miał listy. Mówił, że od Zorrilli.
Zorrilla mówił, że musiał się nim zająć, bo czegoś się dowiedział.
„Nie powiem, o co chodzi, ale to bardzo ważne”.
Nie chodziło o poświadczenia, bo każdy o tym wiedział.
Nie chodziło też o Martinsa. To było coś innego.
Dlaczego zabili Buendíę?
Buendía? Bo zainteresował się lądowiskami.
O to najbardziej byli wkurzeni. Tego nie mogli przeboleć.
Teraz mniej więcej łapiesz, o co chodzi.
Nie ogarniasz jeszcze tego całościowo, ale jesteś już blisko.
Wiem, że gadałeś z ludźmi.
Ale jeśli nadal nie połączyłeś kropek, to wiedz, że to przerzucamy.
Robimy to od dawna.
I mówię ci o tym, bo widziałem to na własne oczy.
A będąc tutaj, powiedział mi: „Słuchaj.
Przerzucamy potajemnie broń do Ameryki Środkowej i Południowej.
Trafia do contras przez Meksyk.
A przy okazji szmuglujemy tony kokainy.
Tak finansujemy konflikt w Nikaragui”.
„Wy, czyli kto?” „Oliver North i Félix Rodríguez”.
CZŁONEK RADY BEZPIECZEŃSTWA NARODOWEGO
Félix Rodríguez to mroczny człowiek.
Krążą niesamowite historie o jego działaniach w Ameryce Południowej.
Brał udział w inwazji w Zatoce Świń.
To on doprowadził do zlikwidowania Che Guevary w Boliwii.
Wysłano go do Meksyku,
ponieważ amerykański Kongres zlecił szereg śledztw,
które miały ustalić, skąd contras biorą broń.
Czyli można powiedzieć, panie Rodríguez, że operację przeprowadzały władze USA?
Nie patrzyłem tak na to.
Uznałem, że…
pułkownik North chciał wspomóc nikaraguańskich bojowników o wolność.
Po utracie ojczyzny każdy czuje się porzucony.
Jeśli ktoś nam wtedy pomaga,
to wręcz obowiązkiem jest odwdzięczyć się tym samym.
Jest pan byłym agentem CIA, zgadza się?
- Tak. - W porządku.
Kiki Camarena znalazł się na celowniku,
bo dowiedział się o ranczu w Veracruz.
Obawiali się, że wie o obozach szkoleniowych
i zdaje sobie sprawę ze współpracy DFS i CIA z kartelem.
Gdy połączymy te wszystkie elementy, wszystko staje się jasne.
To my zabiliśmy Buendíę i Camarenę. My, Amerykanie.
A CIA do dziś nie ma sobie nic do zarzucenia.
Dla nich walka z komunizmem była ważniejsza niż wojny narkotykowe.
A ja jako agent DEA mówię: „Mylicie się. Niszczycie nasz kraj.
Naszą młodzież. Jesteście tacy sami jak kartele”.
AGENT CIA – DYREKTOR CIA
Tu nie chodzi o bezpieczeństwo,
tylko i interesy światowych reżimów i ich światowe agendy.
Zawsze zastanawialiśmy się,
kto tak naprawdę go zabił.
Zorrilla nie miał żadnych zatargów z Manuelem.
Problem z nim miał ktoś wyżej. Ze ścisłego kręgu władzy.
Gdy wychodziłem z sądu, jakiś facet powiedział mi:
„Moro, nie zabiłeś Buendíi”.
I dodał: „Wiem, kto to zrobił. I wiem, że nie byłeś to ty”.
Powiedział, że znał pewnego gościa.
Faceta o nazwisku Luis Sayas, zawodowego zabójcę.
Sayas twierdził, że miał rewolwer kalibru .38.
Mówił, że zobaczyli wtedy Buendíę.
Od razu go rozpoznali.
Gdy Buendía przechodził przez ulicę, Sayas strzelił do niego i uciekł.
Gdy uciekli, dostali kolejne zlecenie.
To był skok na jubilera.
Na jubilera z Acapulco, który miał sporo złoto.
Na miejscu wpadli w zasadzkę, a Luis Sayas został zastrzelony.
Nafaszerowali go kulami i pochowali w zbiorowej mogile.
I tam leży morderca Buendíi.
Po spędzeniu 18 lat w więzieniu
Juan Rafael Moro Ávila wyszedł na wolność w 2009 roku.
- Dzień dobry, panie Zorrilla. - Witam.
Chciałem znowu się spotkać.
- Nie przeszkadzam? - Nie.
- Na pewno? - Jasne.
Miło mi to słyszeć.
Jestem niewinny. Moi współpracownicy również.
Władze powinny wznowić śledztwo.
Pojawiłem się na miejscu zbrodni, bo zadzwonił do mnie Luis Soto.
Byłem tam po chwili, bo moje biuro było tuż obok.
Śpieszyłem się do przyjaciela. Dowiedziałem się, że go zastrzelono.
Podszedłem do niego, by zobaczyć, czy mogę mu pomóc.
To ma być przestępstwo? Zrobiłbym to ponownie.
Jestem przekonany, że władze miały w tym swój udział.
Zorrilla jest niewinny.
Proszę o wybaczenie pana Moralesa Lechugę,
ówczesny rząd i inne osoby,
ale przesłuchiwałem tego człowieka.
I z całym szacunkiem, ale jestem w tym dobry.
Po spędzeniu 25 lat w więzieniu
José Antonio Zorrilla Pérez w 2013 roku został objęty aresztem domowym.
Gdy w latach 80. rządziła PRI,
zmowa milczenia była ważna.
I nadal jest.
Zorrilla powinien przedstawić swoją wersję,
zanim umrze.
Liczę, że to zrobi.
Historia nie jest niczyją własnością.
Dlatego ci z nas, którzy nadaj żyją,
nie powinni skrywać tajemnic,
zwłaszcza jeśli mają one wpływ na cały naród.
Historia Meksyku w XX wieku
to historia popadającego w ruinę kraju,
w którym urosła w siłę przestępczość zorganizowana.
I bohaterami tej opowieści są takie osoby jak Manuel Buendía.
Manuel Buendía, podobnie jak inni XX-wieczni dziennikarze,
powrócił do tradycji liberalnych, mimo że rozwinęły się one dopiero teraz.
Dzięki niemu dziennikarstwo stało się bronią.
To chyba pierwszy dziennikarz,
który zginął w taki sposób.
Na ulicy, gdy wychodził ze swojego biura.
To zbrodnia na całym Meksyku, a nie jednym człowieku.
Ale ideały, wolność i prawda będą trwać wiecznie,
nawet jeśli tak dzielni ludzie jak on będą dalej mordowani.
Relacjonował te patologie,
ale wpływowi ludzie pozostali przy władzy.
Każdy, kto podejmuje takie ryzyko i nie widzi efektów,
musi czuć rozczarowanie i brak sprawiedliwości.
Człowiek się wtedy zastanawia: „Po co to robię?”.
PO CO?
„Rozejm boży”.
Gdy pożar trawi łąkę,
gdy grozi nam powódź,
a nieznana groza płoszy zwierzynę,
wszystkie stworzenia dzielą się schronieniem bez walki.
Nie rozszarpują się.
Rolnicy nazywają to „rozejmem bożym”.
Zawrzyjmy rozejm.
Jeśli nie potrafimy zachowywać się racjonalnie,
zawierzmy naszym zwierzęcym instynktom.
Co to oznacza?
Jak istotne są pozostałe wydarzenia?
Powtarzam, że mamy potrzebę i zasoby,
by omówić wydarzenie polityczne,
które jest złożone, nieoczywiste
i zapewne nie jest tym, czym się na pierwszy rzut oka wydaje.
Mam nadzieję, że będzie jeszcze okazja,
bym znów z wami porozmawiał.
Dziękuję za dzisiejsze spotkanie.
Napisy: Krzysiek Igielski