Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
GEÇMİŞİ KONTROL EDEN GELECEĞİ KONTROL EDER.
BUGÜNÜ KONTROL EDEN GEÇMİŞİ DE KONTROL EDER.
GEORGE ORWELL, 1984
NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
MEKSİKA'DA CIA
ULUSAL GÜVENLİK
ÖZEL ŞEBEKE
Bugün, o gün.
Özel Şebeke'nin yayınlanacağı son gün.
Bir nevi şu an bu, bendeniz makale yazarı Manuel Buendía'yla
ve okuyucularım arasında bir vedalaşma.
Eminim bazıları bu konuda mutluluğunu gizlemeyecektir,
bazılarıysa biraz kederlenecektir.
Ama her zamanki gibi muhalefet olarak
iki grubun da haksız olacağını söylemeliyim.
Ama bugün önemli olan şu ki
iki gruptaki okuyucularıma da küçük bir veda hediyem var.
İlk bölümü 16 Temmuz 1963 yılında burada yayınlanmış
bir hikâyenin sonu.
Bir gazeteci profesyonel yaşamını noktalandırdığında
ister istemez geçmişe bakıp kendine şunu sormadan edemez:
"Yayınladığım en önemli, en eğlenceli
veya en önemli bilgi neydi?
Özel Şebeke. Manuel Buendía'dan.
Propagandalara açık olmamaya,
saf olmamaya dikkat etmeliyiz.
Uzun zaman önce birinin dediği gibi:
"Savaşın ilk zayiatı gerçeklerdir."
İddia ediyorum ki…
İstersen bunu dâhil edebilirsin.
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI MÜSTEŞARI 1982 - 1988
Tarihin sahibi yoktur. Kimseye ait değildir.
Bu konularda yazan tüm gazeteciler olarak
üstünde çalıştığımız insanlara onların bakış açısını,
düşünce tarzını anlamak için onlara yaklaşmak zorundaydık.
Ama bireyselliğini ve mesafeni nasıl koruyabilirsin?
Onu hâlâ bilmiyorum.
Bir gün Manuel bana şöyle dedi:
"Silah kaçakçıları, Guadalajara Tecos
ve Rubén Figueroa gibi zalimleri
haber yaptım.
Ama uyuşturucu lordlarına savaş açarsam bu sadece risk almak değil,
intihar etmek olur."
Bir gün şöyle düşündüm: "Burada bir şeyler dönüyor."
Bellinghausen'in önünde ayakkabılarını temizletiyordu.
"Bu Manuel." dedim. Ona arkadan yaklaşıp korkuttum.
"Manuel!" Havaya zıpladı.
"Beni öyle korkutmasana!" Çok korkmuştu.
Manuel geldi ve bize
"Üstünde çalıştığım hikâyeye inanamayacaksınız." dedi.
"Çok dikkat çekecek."
Solgun bir hâldeydi. "Virgilio, beni öldürecekler." dedi.
"Manuel, ne diyorsun?" dedim.
"Olanlara bak. Beni öldürecekler."
Bak, öldürülecek olsam
ve son sözlerimi söyleyecek olsam
sadece şunu söylerdim: "Hak ettim."
MEXICO CITY 30 MAYIS 1984, ÇARŞAMBA
Mexico City'de akşamüstü gazeteci Manuel Buendía öldürüldü.
Saldırganlar kaçtı. Polis soruşturuyor.
Sadece iki tanık vardı.
Biri, suç mahalline yakın çalışan uzman muhasebeci Rogelio Barrera.
Diğer tanıksa Buendía'nın iş arkadaşı Juan Manuel Bautista.
-Buendía'yla mı çalıştın? -Evet.
-Ne iş yaptın? -Asistanıydım.
Arşivde çalıştım.
Akşam 18.30 civarında
merkezde çalışıyordum.
Juan Manuel beni aradı ve olanları anlattı.
Otoparka gidiyorduk.
Arabasına gidiyordu. Ben de fotokopi çekecektim.
Nereye gittiğimi sordu.
Cevap verdim. Söylediği son şeydi.
Sonra silah seslerini duydum.
Arkamı döndüğümde yerdeydi.
-Kaç el ateş edildi? -Dört kez vuruldu.
Vurulduktan sonra ne kadar hayatta kaldı, biliyor musunuz?
-Yoksa hemen öldü mü? -Hemen öldüğünü düşünüyorum.
İki kişinin kaçmaya çalıştığını gördüm.
Liverpool'un köşesine koşup sola döndüler.
Genç bir adam ona yardım etmeye çalışıyordu.
Sonra öğrendim, asistanıymış.
Tetikçileri takip etmeye çalıştı.
Birini gördüm. Beni vurmaya çalıştı
ama kenara çekildim.
Koşarken birine çarptı.
Kovaladım ama kayboldu.
Buendía'ya bakıp birilerini aramak için döndüm.
Çok üzgün ve çok endişeli olduğu belliydi.
Hemen beni aradı.
Ona Buendía'nın ofisine çıkıp bana belli birinin numarasını
getirmesini istedim. Onu çağıracaktım.
-Buendía'nın arkadaşıydı. -Daha önce mecbur değildim.
Zorrilla beni aradı.
Klasik tarzıyla şöyle dedi:
"Buendía öldürülmüş, biliyor muydun?"
Kelimesi kelimesine.
"Hayır Antonio, yeni söyledin. Nasıl bileceğim ki?" Biliyordum.
Oraya çabucak vardığım için
orada duran otobüs hâlâ oradaydı, insanlar da oradaydı.
Juan Manuel Bautista ile Luis Soto'yu tanımıştım.
Sorular sormaya başladım.
Otobüs şoförü
iki kişiyi gördüğünü söyledi.
Başkası da tetikçinin uzun, zayıf bir adam olduğunu söyledi.
Varsoiva Sokak'tan
Insurgentes Bulvarı'na koştum.
Onu trençkotuyla kaldırımda yatarken görünce…
Düşünsenize.
Gazeteci olarak gelişimimi
ve kariyerimi tamamen ona borçluyum.
Beş blok uzakta bir restoranda yemek yiyordum.
Öğrenince yemeğimizi yarım bıraktık
ve olay mahalline yürüdük.
Gazeteciler çoktan olay yerindeydi.
Biz de olayın haberini yaptık çünkü haber ajansıydık.
MANUEL BUENDÍA SIRTINDAN DÖRT KEZ VURULDU
CİNAYET
BİLİNMEYEN TETİKÇİLERCE ÖLDÜRÜLDÜ
Bu sabah… Sanırım bugündü. Saati bilmiyorum.
Onunla konuştum.
Sakindi, her zamanki gibi şakacıydı.
Eve erken gelecekti.
Ama ona giden ben oldum.
Tek diyeceğim bu.
MEKSİKA DEVLET BAŞKANI
Onun yanındaydı. Ona çok yakındı.
MANUEL BUENDÍA'NIN DUL KALAN EŞİ
İşin gerçeği o selamlaşma hiç de samimi değildi
çünkü elbette Manuel güç kurbanıydı.
Cenazeye katılanlardan bazıları Buendía tarafından eleştirilmişti.
Bazen eleştiriler çok sertti.
Şöyle düşünmüştüm:
"Öldüğünden emin olmaya gelmişler."
Yaşananları kınıyorum.
Şiddet bir şeyi çözmez.
GAZETECİ ÖLDÜRÜLDÜ
GAZETECİLİK DÜNYASI YASTA
Onunla neredeyse 40 yıl önce Bucareli Sokak'ta tanıştık.
O zaman suç muhabiriydi.
Sonra başkanlık muhabiri oldu.
Dünyayı birlikte gezdik.
Sık sık aynı daktiloyu paylaştık.
Bu olay tüm gazetecilik dünyasını etkilemişti.
Gazeteciler arasında büyük bir öfke
ama ayrıca büyük bir korku da vardı.
"Yazılarını birçok insan okuyordu.
Onu öldürebiliyorlarsa bize ne yaparlar?" diye düşündük.
Burada bitirmeme ve devamını
ve "Söylenen Söylendi" ile 1977 ve 1978 yıllarında
Ulusal Gazetecilik Ödülü'nü kazanan Manuel Buendía'ya bırakmama izin verin.
Geçen perşembe…
…30 civarında gazetede yayınlanan
köşe yazımda…
CIA'in bir casusluk ve darbe ajansı olduğunu herkes biliyor.
Onlar, Kuzey Amerika emperyalizminin
bu zor zamanlarda her şeyi daha da zorlaştıran
bir aracı. Yani
isterseniz yarın makalemi okuyun.
"Söylenen Söylendi" bu kadardı.
Okuyucular hep sorardı: "Henüz Buendía'nın makalesini okudun mu?"
Kendini tekrar etmez, haber uydurmazdı.
Yalan söylemezdi.
Bu da sağladığı bilgileri değerli kılardı.
BİLGİSİZ
Asık suratlı görünen bir adamdı.
Korumaya benzediğini söylenebilirdi.
Onu görseniz DFS'e çalıştığını düşünürdünüz.
Yanında hep silah taşırdı. Ya kemerinde
ya da bana bir kez gösterdiği gibi kalın kitap görünümlü
bir şeyin içinde.
Nadiren gülümserdi.
Mütevazı takılırdı.
Etrafındakileri, kimin orada olduğunu
hep farkında olurdu. Öyle değilmiş gibi görünse bile.
Onu ilk gördüğümde
"Vay canına, bu huysuz adam kim?" diye sordum.
Politikacıların peşine sık düştüğünü hatırlıyorum.
Sık sık yolsuzluk haberi yapardı.
Polis içinden bilgi aldığı için çok şey bilirdi.
Asık suratına, siyah gözlüklerine
ve bıyığına rağmen neşeli bir adamdı.
Dost canlısı görünmezdi ama neşeli ve nazikti.
Muhabbeti harikaydı.
Aptalca şeylerden bahsederek çok eğlenirdik.
Çeşitli konularda beni sorgulardı.
Gazeteciydi sonuçta. Ben de müsaade ederdim.
Tatmin olmadın mı?
Olduğumu söyledim ya.
Bu gazeteyi son üç yıldır yönetme şeklinden oldukça memnunum.
İtiraf etmeliyim ki tirajımızı yüzde 80 artırdın,
magazin sayfasının önemini artırdın
ve karikatür kısmını çocuklar için çok eğlenceli kıldın.
Ama bu yetmez.
Bu gazete eskisi gibi değil, bunu kabul etmelisin.
-Ne demek istiyorsun? -Basit.
Gazetecilerimiz haberleri resmî kaynaklardan alıyor.
Diğer gazetelerde de yayınlanan bültenleri yayınlıyoruz.
Bu böyle devam edemez!
Farklı bir Meksika'ydı, farklı bir bağlamdı. Kapalı bir sistemdi.
Bilgiyi nasıl filtreleyeceğini bilmen gerekirdi.
Yoksa oto sansüre kurban giderdi.
O an için sansür pek yoktu
ama otosansür çok sık görülürdü.
Diğer ülkelerde olan sansür bizde yoktu.
Yetkililer yayınlanacak şeyleri önceden okumazdı.
Ama basın ve güç arasında kuvvetli bir bağlantı vardı.
İşin içinde çok para vardı.
Gazeteler ve hükûmet arasında
sansürle stratejik ittifak karışımı bir anlaşma vardı.
O dönemde basınla hükûmetin oldukça yakın ilişkileri vardı.
Meksika'da hükûmetin geçmişten beri
basını kontrol etmek için kullandığı
siyasi araçların başında kâğıt tedariği yer alırdı.
Geçmişte basını PIPSA aracılığıyla kontrol ederdik.
PIPSA KÂĞIT ÜRETİCİSİ VE İTHALATÇISI
PIPSA, gazete kâğıdı üretirdi.
Gazete kâğıdı üretiminde tekel onlardı.
Hükûmet de bunu, yazılı basındaki editörleri
ve gazetecileri manipüle etmek için kullanırdı.
Gazete ve dergilere bunları sübvansiyonlu oranda satarlar
ve bu faturaların karşılığını talep etmezlerdi.
Böylece basının onlara büyük bir borcu birikirdi.
Hadlerini aşarlarsa
hükûmet gelip bu borcu talep edebilirdi.
Basını kontrol etme yöntemleri buydu.
Gazetecilik tamamen hükûmetin elindeydi.
Köşe yazarları para, bağış, ev, araba,
taksi plakaları gibi şeyler aracılığıyla Başkan tarafından kontrol edilirdi.
Yandaş gazeteci ve editörler
"chayote" olarak bilinen bir şey alırdı.
Bunlar, parayla dolu zarflardı.
Gazeteci arkadaşlarıma göre
chayote,
ortası çok tatlı
ama dokununca ele batan bir meyve.
Ekonomik açıdan Meksika'nın en büyük gazeteleri
Kurumsal Devrimci Parti adaylarını daha çok desteklerdi.
Excélsior, siyasi açıdan en önemli gazeteydi.
Ama La Prensa da hep iyi satış yapan
popüler tabloidlerdendi.
Buendía, gazeteci olmadan önce muhafazakâr bir ilahiyat fakültesindeymiş.
Rahip olmak istemediği için orayı terk ettiğinde
Ulusal Hareket Partisi'nin gazetesi olan La Nación'a
çalışmaya gitmiş.
Oldukça muhafazakâr,
Katolik bir adam olsa da zamanla evrimleşen bir adamdı.
Düşünce tarzı
daha ilerici bir hâl almıştı.
Her nasılsa Ulusal Hareket Partisi'ne çalışırken
La Prensa ile ilişki kurmuş.
EDİTÖR
İlk makalesi biraz utanç verici olsa da size anlatacağım.
Manuel'in editörlük kariyerini başlatan yazı
bazı sinagoglara sprey boyayla çizilmiş
gamalı haçlardı.
Ana haberi buydu.
HITLER UYANIYOR!
LA PRENSA BAŞKALARININ YAPMADIĞI HABERLERİ YAPAR
Genel itibarıyla suç odaklı bir gazeteydi.
Manuel bu gazeteyi değiştirmiş,
ciddi bir dönüşüme tabi tutmuştu.
Gazeteyi sansasyon sevdasından kurtarmış
ve siyaset eğilimli, oldukça bilgilendirici
bir gazete kılmıştı.
Şöyle diyordu: "İnsanlar haberlerinizi okuduğunda
bunu zevkle yapmalıdır,
okudukları onlarda
kusma isteği uyandırmamalıdır."
Çoğumuz suç hikâyelerini severiz.
Bu bir sabır, bir av sanatıdır.
Avcının kullanabileceği çeşitli teknikler bulunur.
Biri gidip avı aramaktır.
Diğeri, avın geçeceği noktada beklemektir.
Hareketsiz, heykel gibi beklemek.
Hayvan yaklaşmaya başlar.
Ayakta veya oturur vaziyette, elin tetikte beklersin.
Nişan alıp ateş etmek için kısa bir fırsatın olur.
Bence hepimizin içinde küçük bir polis var.
Bizim basın kartımız vardı.
Onların polis rozeti vardı.
Bazı suç muhabirlerine polis rozeti vermişlerdi.
Niye mi?
Cinayet olursa gidip ajan olduğumu söyleyebileyim diye.
Gazeteciyim desem içeri almazlardı ki.
Ama ajan olarak girip bilgi toplamaya başlayabilirdim.
Bu yüzden lazımdı.
Ama bu polis olduğumuz anlamına gelmiyordu.
Mexico City, 80 yıllık duraksamayı
atlatmaya çalışıyormuşuz gibi hızla büyüyor.
Burayı modern bir şehir kılacak büyük binalar yükseliyor.
Onlardan biri de Federal Güvenlik Dairesi.
40'lı yıllarda
Soğuk Savaş'ın bir sonucu olarak
Meksika'da Federal Güvenlik Dairesi ile
Siyasi ve Sosyal Soruşturmalar Dairesi kurulmuştu.
Bu test için çeviklik gerek.
Grubun bir üyesi, sekiz arkadaşının üstünden atlayıp,
salto atıp,
çevikliğini gösteriyor.
Miguel Alemán, Federal Güvenlik Dairesi'ni
FBI'dan esinlenerek kurdu
çünkü Alemán, iç düşmanlara odaklanmıştı.
Kahramancaydı.
Federal soruşturmalardaki en iyi polis gücüydü.
Öyle ki dünyanın en iyi polis güçlerinden biri sayılıyordu.
Komutan beni kenara çekti ve "Sana bir grup adam vereceğim.
Onlara motosiklet sürmeyi öğretmeni istiyorum
çünkü eğitimli ajanları yanlarına alıp her an yolculuk edebilecek
bir grup motosikletli istiyorum." dedi.
"Bunu yapmak zor olur." dedim.
Zor işti. "Başka bir şey deneyelim." dedim.
"Birlikte motosiklet sürdüğümüz arkadaşlara sorayım.
Onlar zaten sürücü, motosiklet yarışçıları.
Onları kiralarız, bize yardım ederler."
Ünlü grup da böyle doğdu.
"İşte arılar geliyor." derlerdi. Motosiklet sesi öyle gelirdi.
Düz egzoz borulu bir sürü motosiklet olurdu.
Düşünsenize! Gerçek yarışçılar.
Bir şey öğrendiniz mi?
Yeterli pratikle bir gün bu adamlar gibi olabilirsiniz.
İlginç bir anekdot.
ABD'de FBI ajanlarına G-men denir.
Federal Güvenlik ajanları kendilerine "Giménez" diyerek
ABD'deki idollerini taklit etmeye çalışıyorlardı.
Ham bilgi toplamakta çok iyilerdi.
Ama analist değillerdi.
Federal Güvenlik Dairesi, bir istihbarat kurumunun
herkes hakkında her şeyi bilmesi için yapması gerekenleri yapmıştı.
Buna gazeteciler de dâhildi.
Bilgimiz olmak zorundaydı. Kimin kim olduğunu bilirdik.
Ne oldu peki?
Gazeteciler hakkında her şeyi biliyorduk.
Her zaman toplumla basın arasında kırılmaz bir bağ olduğunu
düşünmüşümdür.
Basın ve güç, basınla devrim,
basınla muhalefet arasındaki etkileşim hep güçlü olmuştur.
Basının da bazı ilerlemeler kaydetmesi gerekliydi.
Luis Echeverría, Başkanlık yarışındayken
duruma böyle yaklaşıyordu.
Kendini hiç de samimi olmayan bir şekilde yansıtıyordu.
Bence adam doğuştan baskıcıydı. Çok kötü bir insandı.
Gençler kolayca etkileniyor!
Onlara nereden, hangi şekilde gelirlerse karşı çıkacağız.
İster bürokrasi olsun
isterse şirketler olsun
isterse yurt dışından yönetilen
kötü kurumlar olsun.
Alfonso Martínez Domínguez,
Echeverría tarafından belediye teşkilatına atanmıştı.
Kendini Mexico City Belediye Başkanı atamıştı.
Alfonso, basın memuru olması için gazetecilik geçmişi olan
birini arıyordu.
Belediye teşkilatının
iletişim bölümünde çalışması için Buendía'yı düşünmüş.
Katolik Yortusu Perşembesiydi
ve bu Buendía'nın isim günüydü.
Belediye muhabirlerinin tamamı onu bir akşam yemeğinde ağırladı.
Buendía birden "Gitmeliyim." dedi.
"Bir şeyler oluyor, sanırım durum ciddi."
Özgürlük! Meksika!
Echeverría, öğrencilerin sokak protestolarını
engellemekte kararlıydı.
1968'ten beri sokaklara dökülmemişlerdi.
Buendía'nın, Katolik Yortusu Katliamı'nın
yanlış tarafında olduğunu çok az kişi hatırlıyor.
Ama kendisi resmî açıklamayı destekleyen biri de değildi.
HALCONES KİM?
FOTOĞRAFÇI VE GAZETECİLERİN ORTAK ŞİKÂYETİ
Halcones, üst yönetimleri dâhil,
Japonya'da yaratılmış ve eğitilmişlerdi.
Gençlerin protestosuna karşı
onları kullanmak gibi parlak bir fikir kimden çıktı bilmiyorum.
OLAYLAR ŞÖYLE YAŞANDI:
OLAY MAHALLİ TOPLUMLAR OLAYLARA MÜDAHALE ARAÇLARI
PROTESTOCU HATTI
ÇEVİK KUVVET
MUHALİF GRUPLAR
DÜZEN BOZUCU DAVRANIŞLARA İZİN VERMEYECEĞİZ
ÇATIŞMAYA ÜNİFORMALI KİMSE KATILMADI
BELEDİYE BAŞKANI BİZİ KANDIRAMAZ BU BİR DEVLET KATLİAMIYDI
Bu sayıdaki bilgilendirme işi Buendía'ya kalmıştı.
Patronuna saygısından ve resmî pozisyonundan dolayı.
Ama bu kesinlikle klasik bir Echeverría planıydı.
Hep bir şey söyler ama bir diğerini yapardı.
SORUMLULAR CEZALANDIRILACAK
Manuel Buendía, bana şöyle dedi: "Bak.
Gördüğüm kadarıyla bu iş bitti.
Ama Başkan,
patronum Alfonso'dan, Zócalo'da büyük bir miting düzenlemesini
ve kendisini desteklemesini, Halcones olayını yatıştırmasını istiyor."
Kalabalık vardı.
Zócalo'yu doldurmuştu.
Echeverría, Ulusal Saray'da bunu zevkle seyrediyordu.
Etkinlik sona erdiğinde
şöyle dedi: "Alfonso,
düzenlediğin miting için sana minnettarım
ama bir iyilik isteyeceğim.
Lütfen karına ve çocuklarına
bundan sonra kendini, onlara adayacağını söyle.
Çünkü bana ihtiyacım olan yardımı çoktan sağladın."
Onu böyle kovmuş.
MEKSİKA'NIN İLERLEYİŞİNDE AKSAMA OLMAYACAK
Bak,
gazetecilik kesinlikle bir güç şekli.
Gerçekten. Bu gücü, basın aracılığıyla kullanıyorsunuz.
Toplum üstünde nüfuzumuz var.
Otoritemiz var.
Benden önceki birçok kişi gibi ben de kendime
"Bu gücü bize kim verdi?
Zorla mı aldık?
Miras mı kaldı?" diye sordum.
Manuel Buendía'da bir süre kamu görevi yaptıktan sonraki değişim,
kamu görevlileri…
O dönem tamamen silindi. Kimse bahsetmez.
Önemi de yoktu çünkü Manuel, Meksika siyasi sistemindeki
en eleştirel gazetecilerden biri olarak yerini çoktan almıştı.
"Kirlilik ve Tiranlık."
Excélsior. 11 Ekim 1979. Yazan: Manuel Buendía.
Guerrero hükûmetinin zalimlikle dolu olması gibi
Acapulco Koyu da insan atığıyla kirletilmiş durumda.
Su örneklerinde yapılan kimyasal analize göre
Acapulco Koyu'ndaki sekiz bölgede
su, genelde insan dışkısında bulunan bir bakteriyle
kirlenmiş durumda.
Siyasi bir analize göre eyaletin emniyet müdürünün
ünlü suçlularla bağlantıları var.
Bu iki kısa haberin sonucu olarak
bu köşe yazarı dev hakaretlerle, provokasyonlarla
ve tehditlerle karşılaştı.
YIL 1981
MEKSİKA'YA BİR YOLCULUK
YAYIN #1 SAYIN VALİ!
Rubén Figueroa onu ölümle tehdit ettiğinde
yaşadığı zorlukları anlatmıştı.
Manuel eve geldiğinde
farlarını yakar
ve etrafta saklanan var mı diye
etrafı bir aydınlatırmış.
Kapıyı sol eliyle, sağ eli tabancasının üstündeyken
açmayı öğrendiğini söylemişti.
Rubén Figueroa Figueroa Meksika siyasetinde şaibeli biriydi.
Tarihe, siyasi kariyeriyle değil
hakkındaki garip hikâyelerle
geçecek birisi.
Hoşuma gitmeyen sorular sorduklarında
şey, ben…
hiç zahmet etmeden onları gözünden vuruyorum.
Toplantı, emir verme gibi her şeyi
mayosuyla, havuzundan çıkmadan
yapma alışkanlığını hatırlıyorum.
Buyurun Sayın Başkan?
Okul mu yıkıldı?
Üç kişi ml öldü?
Çocuklar mı? Çok üzgünüz.
Niye yıkılmış?
Çok mu eskiymiş? Hangi kasaba burası?
Tenancingo. Tlalchapa belediyesi.
Not alın lütfen.
Bir de şöyle derdi: "Gömülürken gözlerimde…"
…sütyen olmasını istiyorum.
Kalbimin üstünde de bir don olsun.
O şişko, çirkin adam mı?
Evet, onu tehdit etti. O vali tehlikeli bir adamdı.
Ondan korkuyordu.
Kullanılmaya hazır.
Kana susamış biriydi.
Birkaç gazeteciyi öldürmüştü
ve Guerrero'da kimsenin bilmediği kadar insanı öldürdü.
Manuel Buendía, sürekli bu konuda yazardı.
Yumuşak onları yediklerini söylüyorlar.
Ben yumuşak olmaktansa sert olmayı tercih ederim.
Bir etkinlikte birlikte kahvaltı etmiştik.
"Artık gerilla kalmadı.
Hepsini balıkçı yaptık. Her şey harika gidiyor."
diye bana övünmüştü.
"Nasıl oldu Rubén?" dedim.
"Ordudaki arkadaşların yardımıyla onları alıyoruz,
sonra uçaktan veya helikopterden denize atıyoruz.
Bazıları yüzemiyor." dedi. Aynen öyle.
Şu ünlü lafını unutmayalım:
"Guerrero'da siyasi hükümlü veya kayıp kişi yoktur.
Hepsi ölmüştür."
Manuel'in yozlaşmış hükûmet hakkında yazdıkları
doğal olarak Figueroa'nın canını çok sıkmıştı.
Guerrero eyaletinde zaten insanları öldürdüğü için
Manuel Buendía'yı katil bir valinin tehdit etmesi çok ciddi bir olaydı.
Bay Rubén'in tehdidi beni endişelendirmiyor.
Bu beni ezilmeye, bar kavgalarına,
hatta bozulmuş deniz mahsullerine karşı bir zırha kavuşturuyor.
Manuel'in kara bir mizah anlayışı vardı.
Muhatap gördüğü insana karşı sorularını oldukça kin dolu
şekilde sıralardı.
Bu gençlere ne olacak?
Şu an neler?
Onlar gelecekte Meksika'nın suçlu müzesindeki
koleksiyonlara eklenecek olan psikopatlar.
Birkaç kez ofisine gittim.
Adına MIA koymuştu. Açılımı Meksika İstihbarat Ajansı'ydı.
CIA ile alay ediyordu.
Ona sordum:
"Manuel, bilgilerini nereden alıyorsun?
Federal Güvenlik Dairesi'ndeki arkadaşlarından mı?
Başkanlık ofisinden mi?"
Şöyle dedi: "Jorge,
her şey basında yer alıyor zaten.
Ama insanlar okumayı bilmiyor.
Gazeteleri okumalısın.
Spor bölümünü,
magazin sayfalarını,
ve özellikle suç bölümünü okumalısın.
Bazı haberleri keser,
onları küçük torbalara koyardı.
Arşiv büyümeye başlamıştı.
20 dosyadan
neredeyse 4 bin dosyaya çıkmıştı.
"Bu doğru!" dedim.
"Her gün fark etmeden gördüğümüz şeyleri bu adam keşfediyor."
Gerçek bir gazeteci böyle görür işte.
Dünyanın en eski mesleğinin fahişelik olduğu kabul edilir.
Ama bahse varım ki casusluk da bir o kadar eskidir.
Tarihte casusluğa
ve onların toplumdaki rolüne ilk atfın
milattan önce 4000 yılında olması mümkün.
Yuşa Kitabı'nın ikinci bölümünün üçüncü ayetinde yer alıyor.
Nun oğlu Yuşa, Shittim'den gizlice iki casus gönderiyor
ve "Eriho ve toprakları hakkında bilgi edinin." diyor.
Rahab adındaki bir fahişenin evine gidip
orada kalıyorlar.
Dünyanın en eski iki mesleğinin tek bir olayda
bir araya gelişini görüyoruz.
Altı bin yıl sonra bile durum hemen hemen aynı.
Lütfen yere yatın!
Avrupa Soğuk Savaşı kavramı
Orta Amerika'da yeni bir boyuta
veya ikinci dalgaya ulaşmıştı.
Birleşik Devletler ve Kuzey Amerika medyası
Nikaragua'nın, kıtadaki Sovyet ve Küba nüfuzunu taşıyan
ve komünizm için savaşan son cephe olduğu konusunda
bir yalan uydurmuştu veya böyle düşünüyorlardı.
Sevgili Amerikalılar.
BİRLEŞİK DEVLETLER BAŞKANI 1980 - 1988
Sizden bazı basit kararlar vermenizi istemek için zamanınızı alıyorum.
Bu konuları önünüze koymanın anayasal sorumluluğum olduğuna inanıyorum.
Biz savaş başlatmayız. Saldırgan taraf asla biz olmayacağız.
"Dost Haydutlar." El Sol de México.
6 Şubat 1976. Yazan: Manuel Buendía.
Reagan yönetiminin Nikaragua'daki, işgal hazırlığı olarak
adlandırılabilecek saldırıların
arkasında olduğuna dair kanıt sağlayanlar
Sovyet gazeteleri değil,
Amerikan gazeteleri.
Sandinista yönetimi, komünist bir terör saltanatı.
Silah zoruyla iktidara gelerek totaliter bir devlet olmak istiyorlar.
Sandinistalarla savaşan binlerce kişi onlara karşı silahlandı
ve şimdi Kontralar ismini aldı. Onlar, Özgürlük Savaşçıları.
Orta Amerika'da yapmaya çalıştıklarımız konusunda Amerikalılar gurur duymalı.
Bu sadece stratejik çıkarlarımız için değil.
Amerika'nın ne güneyinde ne ortasında ne de kuzeyinde
düşmancıl komünist koloniler istememekte ahlaki olarak haklıyız.
Teşekkürler, Tanrı sizi kutsasın, iyi geceler.
El Salvador'daki silahlı çatışma zamanında, savaş başlangıcında
El Salvador'da öldürülen ilk yabancı gazeteci
Nacho Rodríguez Terrazas'tı.
IGNACIO RODRÍGUEZ BIRAKTIĞIN YERDEN DEVAM EDİYORUZ
O gece Manuel Buendía'yı şok olmuş vaziyette aradım.
Buendía ne yapacağım konusunda tavsiye verdi.
Etkileyici bir miting düzenledik.
Nacho Rodríguez Terrazas'ın naaşı geldiğinde
hepimiz orada olalım diye medya mensuplarıyla konuştuk.
Gerçeklerle yüzleştiğim ilk andı.
Diğerlerinin de.
Meslektaşımız Ignacio Rodríguez Terrazas'ın ölümü
bütün Meksikalı gazetecileri sarstı.
O da böyle ölmek isterdi.
İş başında.
Şok ve öfkeyle dolu iki gazetecinin kollarında öldü.
Meksika'da dürüst gazeteciler oldukça onun adını onurlandıracağız.
Vermemiz gereken sözü verelim,
almamız gereken riski alalım,
28 yaşında bize örnek olan genç adama yaraşır meslektaşlar olalım.
Ne zaman önemli bir şey olsa
sonraki gün diğer köşe yazarları
bu konuda yazı yazar ve analizlerini yaparlardı.
Ama Özel Şebeke'yi okuduğunuzda başka bir şey yazardı.
Günler geçerdi ve Manuel başka şeyler yazardı.
Ta ki bir gün o konuyu yazana dek.
"Sağın Bombaları."
El Universal. 2 Şubat 1978.
Küba elçisinin arabasına
bomba koymak için kullanılan teknik %100 Kuzey Amerika tekniğiydi.
Doğaçlamalık yoktu. Hiçbir şey şansa bırakılmamıştı.
Bu bir oyun değil.
Bombalar bir mesaj.
Mesajlar her zaman aynı şeyi söylemez, tek kişiye de gönderilmezler.
Guadalajara'da, en eski, en vahşi ve en çok mensubu bulunan
faşist örgütlerden biri var.
Tecos, aşırı sağcılardan oluşuyor.
Bazılarının kökü Almanlara dayanıyor.
Neredeyse Nazi destekçisi bir geçmişleri var.
FAŞİSTLER Mİ?
Faşizmimizin bir yüzü yok.
Bu bir doğa olayı.
Gün doğumu veya toz fırtınası gibi.
Manuel, Guadalajara Üniversitesi'ne karşı
bazı sert yazılar yazmıştı.
Çünkü aşırı sağcı bir kurumlardı.
Tehlikelilerdi, kanlılardı.
Merkezleri Guadalajara Özerk Üniversitesi'nde.
Öğrencilerin ve profesörlerin çoğunluğunu elinde tutuyor
ve karanlıkta dolaşıp her şeyi izlediği için
sembolleri bir baykuş.
1966 veya 1967'ydi, tam hatırlamıyorum, Manuel Buendía'yı izlemeye başladık.
ADLİ POLİS
Bana, onu izleme emrini verdiler.
-Kim verdi? -Tecos yetkilileri.
Fırsat bulunduğunda öldürülmesi emri verildiğinde oradaydım.
Onları rahatsız ediyordu.
BOMBAYI ATAN AMERİKAN AJANI YALNIZ ÇALIŞMIYORDU
Yayınlanan bilgileri dikkatle okuyan
bir gözlemciydi.
Belki bir gün gazetede, sınırda yakalanan silah sevkiyatıyla
ilgili bir haber okurdu.
Birkaç gün sonra bağlantılı olduklarını düşündüğü
başka bir şey bulurdu.
Çoğu makalesini de bu şekilde yazmıştır.
Manuel Buendía bazılarının müdavimiydi.
Gerhard Mertins de onlardan biriydi.
En önemli silah kaçakçılarından biri olan
eski bir Nazi SS mensubu Meksika'da ofisler açtı.
Kendi ifadesiyle, komünizme karşı savaşmak için Orta Amerika'daki
kendi operasyonlarını yönetiyor.
Tedarikçilerinden biriydi
ve orduyla yakın ilişkileri vardı.
BUENDÍA'NIN ALMAN'ININI GETİRECEKLER
MERTINS, ANA ŞÜPHELİ
80'lerde Meksika dünyanın casusluk başkentiydi.
Herkes oradaydı.
Sovyetler, Doğu Almanya, Küba.
Bakayım…
Bugün ben… Bu akşamüstü…
Evet.
Konuşmak için bir grup Nikaragualı ile buluşacağım.
Ondan sonra akşam yemeğim var.
Yani…
Sadece 18.30 civarında olabilir.
Evet.
Şeyde meşgul müsün yani…
-Beşte. -Beşte mi?
Evet, sonra, 20.30 olsun.
Bu, Meksika'nın katılmadığı berbat bir casusluk yuvasıydı.
Utanç verici ama Meksika bir açıdan katılmıştı.
O da CIA'in verdiği listedeki
numaraları dinlemekti.
CIA'in kirli işini yapmıştık.
-Adresiniz nedir? -48 Nápoles Sokak.
-Nápoles… -48.
-Evet.
-Kaçıncı kat? -İkinci.
-İkinci kat. -Londres ile Liverpool Sokak arası.
Kayıt cihazları normalde kapalı olurdu.
ama birisi telefonu açtığı an
makine açılıp kaydetmeye başlardı.
Kapattıklarında makine de dururdu.
Sonra çok iyi bazı daktilocular
bu konuşmaları yazıya dökerdi.
52 yaşındaki Lawrence Sternfield
CIA'in Meksika'daki mevcut baş yetkilisi.
Gizli kimliği ise ABD hükûmetinin 1977 yılında
burada olduğunu resmen onayladığı
bir grup diplomatik yetkilinin ataşeliği.
Bir CIA ajanının kimliğine yönelik en ufak ipucu
o kişi nerede olursa olsun onu çok zorlu bir duruma sokar.
Sadece kendilerini değil, ABD'nin ulusal güvenliğini de
tehlike altında görürler.
Yani, Meksikalı bir gazeteci için
Meksika'daki CIA ajanlarının ve yetkililerinin kimliğini bilmek
sadece büyük bir gazetecilik zaferi değildi.
Manuel Buendía'nın iyi bağlantıları olduğunu da gösteriyordu.
52 yaşında başarısız bir dindar vaiz olan Stewart Burton
şu an Meksika'da CIA'in baş yetkilisi konumunda.
Ofisi 48 Rio de la Plata Sokak'ta.
Ona CIA hakkında soracaklarınız varsa
telefon numarası 633-59-80.
Dr. Philip Aler, James Anderson,
Robert Bruce, Gilbert Carey, William Carson, Harry Chandler…
Her ülkenin ve hükûmetin bilgi toplamak için
casusları ve istihbarat servisleri vardır.
Ama istihbarat servisi bir şey, casusluk başka şey.
Yıkıcı hareketler ise en kötüsü.
Amerikalıların deyişiyle "Pis iş."
"Pis iş."
CIA, burada insanları katletti.
Makale yayınlandığında ve konuşmak için toplandığımızda
başına bir şey geleceğinden endişe etmiştik
çünkü CIA'nin Latin Amerika'da ve dünyada yaptıklarını biliyorduk.
Bomba koyuyorlar
veya bir araba kazası yaşanmasını sağlıyorlar.
Manuel, yayınladığı şeyle büyük cesaret göstermişti.
Tecos'u biliyordum.
Bay Mertins'in silah kaçırdığını biliyordum.
Buendía vakasında olası şüpheliler olabilecek
bazı düşmanlarını biliyordum.
Böylece asla bilinemedi. Bence bu neredeyse kusursuz bir suçtu.
Bu hikâyeleri yayınlayan gazeteciler ne zaman sınırı aşarak
kendilerini tehlikeye sokarlar?
İş ayrıntıda gizli.
Ayrıntılı bilgiyi yayınlayan kişi…
…Manuel Buendía'ydı.
Bence bu misilleme ve riskler işin bir parçası.
Daha önce çok kez söylediğim gibi
"Her gülün bir dikeni var."
30 Mayıs 1984, 09.00'daki güneş tutulması için
özel bir program.
Bu, Meksika Radyo Ulusal Özerk Üniversitesi yapımıdır.
Güneş tutulması için özel baskı.
TUTULMA KISA SÜRE GÖRÜLECEK
Bu sabah Meksika üstünde güneş tutulması yaşanacak.
Ülke genelindeki bilim insanları
tutulmanın zirvesine ulaştığı 09.29'un 47. saniyesinde
bir araya geldi.
Bu akşamüstü sırtından beş mermiyle vurularak öldü.
Mermilerden biri kalbini deldi.
Excélsior'un haberine göre Buendía hep silah taşırdı
ve "Beni öldüreceklerse arkadan öldürmeleri gerekir
çünkü önümden saldırırlarsa birkaçını yanımda götürürüm." derdi.
Zorrilla'yı aradılar. "Buendía'yı öldürdüler."
Telsizle beni çağırdılar.
"F7-L1, derhâl temasa geç. Arıları bu adrese götür.
Cinayet var."
"Cinayet vakasına niye biz gidiyoruz ki?" diye sordum.
"Emir emirdir. Gidelim."
Ajanlar çabuk geldi. Zorrilla biraz sonra geldi.
Ama çabuk geldiler
ve Juan Manuel Bautista ile konuşmaya başladılar.
-Adın ne? -Juan Manuel Bautista.
-Buendía'yla mı çalıştın? -Evet.
İçerideydim.
Juan Manuel Bautista'nın onlara aynı tarifi verdiğini duydum.
"Uzundu. 180 cm falan.
Koyu tenli, ince bıyıklı.
Asker tıraşlıydı.
Kaslıydı. Kıyı tarafındandı."
Federal Güvenlik Dairesi, dosyaları arşivden aldı.
Kaç dosya aldıklarını bilmiyorum ama dosyaları aldıklarını gördüm.
Luis Soto'nun canı sıkkındı. "Dosyaları alıyorlar." dedi.
GAZETECİ ÖLDÜRÜLDÜ
Federaller işte.
Emir almıştık, daha acımasızdık. Federallere hep daha çok saygı duyulurdu.
Tüm kanıtları topladık, tanıklarla konuştuk.
Cinayet yaşandığında
aklıma gelen ilk şey Federal Güvenlik Dairesi'ydi.
BUENDÍA'NIN CİNAYETİ SİYASİ DEĞİLDİ
Aşk cinayeti, polislerin sık gördüğü bir şey.
Ama kimse bir âşığın
trençkotunu çekip
onu sırtından vuracağına inanmadı.
Bu profesyonelce bir iş.
İKİNCİ ATIŞ
ÜÇÜNCÜ VE DÖRDÜNCÜ ATIŞ
Kanıtlar da olayın yaşanış şekli de
aşk cinayetine uymuyordu.
Sendika olarak toplandık
ve sonraki gün bir gösteri düzenledik.
Katılım oldukça yüksekti.
Sendika, sesini duyurdu.
MANUEL BUENDÍA VAKFI
İçişleri Bakanlığı önünde kısa bir gösteri yaptık
ve Bay Manuel Bartlett ile görüşmek istedik.
Niye kapatıyorsun?
-Burası bir kamu binası. -Niye kapalı bu?
Adalet!
İçişleri Bakanı.
Manuel Bartlett…
Gazeteci Sendikası burada, söyle ona.
İçişleri Bakanı'na söyle.
"Bakan burada değil, çok meşgul."
"Bekleriz."
İki saniye sonra mucize eseri
Manuel Bartlett geldi ve bizimle görüştü.
Hiçbir sonuç elde edilemediği için kızgın olduğumuzu
ona ilettik.
"Bizzat müdahale edeceğim." dedi.
Meksika'nın geleceği tehlike altında
ve Meksikalılar bunu istiyor.
Gerçek bir demokrasi.
Dürüstlük ve iyi niyet.
Manuel Bartlett Díaz, ilginç bir politik hayvan.
Manuel Bartlett Díaz, Başkan dışında her şey denebilir.
Manuel Bartlett, eski Kurumsal Devrimci Parti'den,
devletin şu anki devletten farklı olduğu zamanlardan kalma
bir Meksikalı politikacı.
Onu tanımlayan şe de bu.
İÇİŞLERİ BAKANI 1982 - 1988
MİLLÎ EĞİTİM BAKANI 1988 - 1992
PUEBLA VALİSİ 1993 - 1999
İŞÇİ PARTİSİ SENATÖRÜ 2012 - 2018
FEDERAL ELEKTRİK KOMİSYONU MÜDÜRÜ 2018
De la Madrid, ülkeyi ayakta tutmak konusunda
oldukça endişeli görünürken
Manuel Bartlett ise Başkan olmak konusunda endişeli görünüyordu.
Manuel Bartlett nasıl oldu da Başkan'a, bu vakayı…
…Zorrilla'nın soruşturmasını önerebildi?
Yetkililere kalsa soruşturmanın bir yararı olmazdı.
Rogelio Hernández, Manuel Buendía ile tanışmamış olsa da büyük rol oynadı.
Çünkü adalet için
yorulmak bilmeden koşturan biriydi.
Önce Buendía'nın arkadaşlarına ve düşmanlarına baktık.
Bir kişi dikkat çekti. Çok iyi arkadaşı Zorrilla.
Zorrilla, Manuel Buendía'nın arkadaşıydı.
1 numaralı Ordu Kampı'nda atış yapmaya bile gitmişlerdi.
Federal Güvenlik Dairesi'nden önce
Zorrilla hakkında kötü bir şey söyleyemem.
Ahlaki eksiklikleri olan, sadakatsiz, sahtekâr, rahatsız edici,
nahoş ve hırslı biriydi
ama hepsi bu.
Ama Federal Güvenlik Dairesi'nde delirdi.
Bir keresinde bana şöyle dedi. Alıntı yapıyorum:
"Manuel Bartlett'i Başkan yapacağım.
Sonra da…"
Federal Güvenlik Dairesi kanunları çiğnemede
ve soruşturmaya müdahil olmada önemli bir rol oynadı.
Onların müdahil olduklarını gösteren
işaretler vardı.
Arşivden dosyaları almak için hiçbir sebepleri yoktu.
Zorrilla bir keresinde özel bir konuşmada şöyle dedi:
"Dosyaları almamızı Bartlett emretti."
O zaman bile bazı gazeteciler Bartlett'i direkt olarak suçluyordu.
Kendini eleştiri için seçilmiş hissetti, bu da bir kıvılcım çaktı.
Sanırım o zaman Zorrilla'yı araştırmaya başladılar.
Ve DFS'nin yaptığı her şey ortaya saçılmaya başladı.
Federal Güvenlik Dairesi komutanları ülkenin ilk uyuşturucu lordlarıydı.
Uyuşturucu kaçakçılarıyla, organize suçlarla
aralarında bir fark yoktu.
Özellikle Guadalajara Karteli'ne sağlanan koruma iyi bilinen bir bağ idi.
İşin başında Miguel Ángel Félix Gallardo vardı.
Don Neto olarak da bilinen Ernesto Fonseca
ve Rafael Caro Quintero üyelerdi.
Manuel Buendía'nın takip ettiği bağlantılar bunlardı.
Buendía'nın arşivinden ne mi alınmıştı?
Uyuşturucu kaçakçılığı hakkında topladığı her şey alınmıştı.
Çok ilginç bir anekdot.
José Antonio Zorrilla, Bakanlığa,
"Bize bütçe ayırmayın." demiş.
Niye mi? Çünkü milyarlar getiren bir ulusal yozlaşmışlık şebekesindelerdi.
Manuel beni öğle yemeğine götürdü ve sertçe şöyle dedi:
"Federal Güvenlik Dairesi, uyuşturucu kaçakçılığına bulaşmış."
"Manuel, gazeteci olarak buna inanabilirsin
ama bu ciddi bir suçlama." dedim.
"Bilmiyorsun ama biliyorsun. Biliyorsun."
Onunla son görüşmem buydu.
Öldürülmesinden üç, dört gün önce.
Buendía, Zorrilla'ya güvenerek hata mı etti?
Bence evet.
Suçluları koruduğunu bildiği biriyle arkadaşlık edemezdi.
Tabii haberi varsa.
Aylardır, hatta belki bir yıldır
vaka dosyalarını gizli tutuyorlar.
Hiçbir şey yapılmadı.
Her şeyi kaybettiler.
Kıyafetlerini kaybettiler. Niye?
Böyle bir büyük soruşturmada her şeyi nasıl kaybedebilirler?
Kocamın katili cezasız mı kalacak?
İşlerin gidişatını gördüm
ve "Burada büyük bir şey olacak." dedim.
Sonra Zorrilla ofisime geldi
ve "Veda etmeye geldim." dedi.
"Nereye gidiyorsun?"
"Bakan, beni memleketime temsilci olarak atadı.
Sonra da vali olacağım."
O an, Buendía vakası hakkında en az dört soruşturma sürüyordu.
Üç tanesi resmîydi. Birini gazeteciler yürütüyordu.
Hepsi de Zorrilla'yı işaret ediyordu.
İnkâr ediyor olsa da Bartlett'in onu
Hidalgo'dan çıkarmasının
ve ülkeyi terk etmesini söylemesinin sebebi bu.
Antonio Zorrilla Pérez, İspanya'ya gitti.
BUENDÍA SORUŞTURMASI İMDAT!
Süren soruşturmaları kapatmayacağız.
Özellikle de
beş yıl önce öldürülen ünlü gazeteci
Manuel Buendía'nın vakası.
Çabalarımızı yoğunlaştıracağız.
Bu hafta Mexico City'nin başsavcısı
ve bu vakaya atanan özel savcı
soruşturma hakkındaki değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşacak.
Dün, Manuel Buendía cinayetiyle ilgili
yapılan soruşturmanın sonuçları açıklandı.
Bu yüzden şu an Mexico City Başsavcısı
Bay Ignacio Morales Lechuga ile konuşuyoruz.
Özel savcının ofisi Miguel Ángel García Domínguez altında
çalışmaya başladığında
Manuel Buendía'nın gazete köşe yazılarına bakarak
298 farklı hipotez ürettiler.
24 hipotez de kişisel ve aile ilişkilerine dayalıydı.
Bu hipotezlerden, özel savcının ofisinin geliştirdiği
metadoloji, sistem ve yapı kullanarak
ipuçları toplandı.
Altı yıllık süre dolmadan
bu vakayı çözmek makul, hatta mümkün bir beklenti mi?
Tek diyebileceğim şu: Umarım.
Niye şu an bu açıklamayı yapıyorsunuz?
Çünkü daha önce resmî olarak buna mecbur değildim.
Cinayet hakkındaki açıklamanız nedir?
Soruşturma hakkında bilgi vermeye geldik.
Sorularınızı ofise sorun.
Son dört yıldır neredeydiniz?
Birçok yere gittim.
Nereye efendim?
SALI, 13 HAZİRAN 1989
Konumunu onaylayan bir telefon çağrısı aldım.
Arkada dikkat çekici bir silah sesi duydum.
"Ateş etmeyi bırak." dedim.
"O bize ateş ediyor." "Bırak etsin, sen etme."
Yatak odasındaydı.
Üst kata, yatak odasına doğru çıktım.
Merdivenlerden çıktım. Odanın kapısı açıktı.
Silahın ucu görülüyordu.
"Zorrilla, ben başsavcıyım." dedim.
"Ateş etme."
"Silahsızım." diye bağırdım.
Kapıyı açtı, girdim. Bana silahını doğrulttu.
Beni öldürmekle tehdit ediyordu.
Telefon o zaman çaldı.
Açmaya gittim ama "Hayır!" dedi. Silah elindeydi, o açtı.
SIKIŞTIRILMIŞ
Başkan beni aradı ve dedi ki:
"Belediye binasına git.
Çünkü çok büyük bir sorun var."
Ponce Rojas ile Nacho Maroles'in, Zorrilla'yı tutuklamak istediğini
ama Zorrilla'nın onlara silah çektiğini öğrendim.
Nihayet üç saat sonra
paltosunu, şapkasını aldı
ve ayrıldık.
Arkasında silah tuttuğunu fark ettik.
"Sana yemek ısmarlayayım." dedim.
Öyle dedim. "Birlikte akşam yemeği yiyelim."
Başsavcılık Ofisi'nin dışındayız.
Bugün Bay Zorrilla Pérez, Manuel Buendía cinayetinde
şüpheli olarak sorgulanacak.
Gidip Başsavcılık Ofisi'nde bekledim.
Nacho Morales, Zorrilla ile birlikte geldi.
Zorrilla'yı karşıladığımda
ona sarıldım ve arkasında sakladığı silahı aldım.
"Kusura bakma ama ben burada olacağım
ve böyle şeylere müsaade etmem." dedim.
Sorguyu görmedim.
Nacho, bir gazeteci hakkında bir film açtı.
Şey adındaki bir gazeteci hakkında bir filmdi.
Meksika'da ne oluyor bilmiyorum.
Meksika'da hiçbir şey olmuyor!
Yılı bitiren haberin bu olduğuna inanamıyorum.
Haber, tavşan gibidir.
En beklemediğin yerde çıkar.
Havada yakalamalısın.
Akşam yemeği bile sipariş etti.
Herkes oradaydı. Aile toplantısı gibi.
Nacho'ya "Zorrilla'yı sorgulayacağım." dedim.
"Bana verilen emir bu." İki, üç saat onu sorguladım.
"Bak, beni öldürebilirsin.
Ben yapmadım.
Kim yaptı biliyorum ama söylemem.
Ama Javier, suçu üstleneceğim." dedi.
Üstlendi de.
Zorrilla'yı tutukladılar.
ama ne parasına ne çiftliklerine ne de sahip olduğu
herhangi bir şeye el sürdüler.
Karşılığında mı?
Teslim olması ve sessiz kalması.
Zorrilla, vaka konusunda hiç konuşmadı.
ZORRILLA İÇERİ DÜŞTÜ
ZORRILLA YAKALANDI SUÇLAMALAR ARTIYOR
ZORRILLA'NIN KAÇIŞI YOK SUÇLU
Filmde çalışmaya o zaman başladım.
-Hangi rollerdeydiniz? -Kötü adam.
Domuzlarına söyle,
dünyada beni satın almaya yetecek para yok.
Ölene dek hakkında haberler yapacağım.
Bugün ünlü kriminolog Dr. Dela Balza aramızda.
Aksiyon filmleri hep çektim.
Hep ya hayduttum ya da polis.
Gazetecinin olduğu stüdyoya geldik,
herkesi vurduk.
Işık tutanları bile.
Filmlerde o kadar insan öldürdüm ki.
Sonra suikastçı rolündeydim.
Yetenekliydim çünkü çok kişiyi öldürmüştüm.
Oteldeydim. Yanımda bir kız vardı.
Annem aradı. "Juan Rafael, ne yaptın?" dedi.
Korktum tabii.
"Bir şey yapmadım. Niye?" dedim.
"Evine geldiler, kapılarını kırdılar.
Köpeğini bayıltana dek dövdüler.
Her şeyini çaldılar.
Emirleri seni ölü ele geçirmekmiş.
Ölmeden önce de Buendía'yı öldürdüğünü itiraf ettiğini söyleyeceklermiş.
Dikkat et oğlum."
Sonra korktum.
"Anne, bana bir avukat bul ve korunma talep et." dedim.
POLİS JUAN RAFAEL MORO ÁVILA'YI YAKALADI
Polistim. Neler döndüğünü anlamıştım.
Kaçtım. Polisle oyun oynuyordum.
Aptallardı.
"Korumam nerede?"
Elde ettiğini söyleyince hemen döndüm.
Silahlarımı bıraktım.
Beni öldürmeye kalkarlarsa onları da götürmek için
iyi silahlanmıştım.
Silahsız şekilde teslim oldum.
Sonra keskin nişancılar,
silahlı adamlar, polis ordusu geldi.
Beni arabaya yasladılar. "Ne oluyor? Sakin."
Polistim ben. Vicdanım rahattı.
Teslim oldum. Ekip otosuna attılar.
Başsavcı'nın Ofisi
Juan Rafael Moro Ávila'yı bugün 34. Ceza Mahkemesine
cinayete yardım ve yataklık suçlamasıyla getirecek.
Ailemi tehdit ettiler.
Ailemi gözaltına aldılar. Bana böyle baskı yaptılar.
Bu yüzden basın toplantısını kabul ettim. Ama suçu hiç kabul etmedim.
Kimseyi suçlamadım.
Gazeteciyi öldürdükleri gün
Özel Motosiklet Ekibi'nin lideri Juan Moro Ávila
Federal Güvenlik Dairesi ofislerinden birindeydi
ve o akşamüstü "Haberler" isimli
özel bir operasyonun yapılacağı konusunda bilgilendirilmişti.
Özel Operasyon Haberler mi?
Söylediği her şey yalan.
O piç tüm ifademi okuyor!
Nihayet "Baskı yapacaksanız, tamam.
Katile yardım ettim." dedim. Ama kimliğini bilmiyordum.
"Chocorrol'un motoruna atladığını,
senin, onu DFS ajanı sandığını ve soruşturmaya gittiğini,
bir süre sonra da Chocorrol'un onu öldürdüğünü söyleyip
seni beladan kurtaracağız."
Chocorrol'u suçlamaya çalışıyorlardı.
Her şey siyasiydi. Beni ve ailemi bulaştırmışlardı.
Hepimiz kapana kısılmıştık. "Tek çıkış yolu buysa tamam." dedim.
Adrese gitmemi söylediler, gittim.
Komutan bana bölgeyi aramamı söyledi. Emirleri almak için motosikletten indim.
Motosiklete bindim.
Motosiketleri çalıştırıp bölgeyi aramaya başladım.
Bay Chocorrol bu sırada arkama atladı.
Onu ofisten tanıdım.
Onun da Federal Güvenlik Ajanı olduğunu düşündüm.
Gittik. "Sağa dön, sola dön." dedi.
"Bakalım. Şu tarifteki birinin peşindeyiz." dedim.
Ne yaptığımı bilmiyordum.
Bir cinayete yardım ediyormuşum.
Başsavcı'nın Ofisi, Chocorrol olarak da bilinen
José Luis Ochoa Alonso'nun ölümü hakkındaki
ayrıntıları açıkladı."
Dün Moro Ávila, Chocorrol'u,
Manuel Buendía'nın ölümünden sorumlu kişi ilan etmişti.
İş birliği yapıp her şeyi anlatacağım.
Gazetecileri seviyorum. Gazeteciliği de severim
ve gazetecilere hep sahip çıkmışımdır.
Hepinizi seviyorum.
SİZİ ÇOK SEVİYORUM!
BİR DE BİZİ SEVMEYENLERİ DÜŞÜN!
Akşam 19.30 civarında
Bay José Antonio Zorrilla Pérez,
Mexico City'nin Kuzey Hapishanesi'ne geldi.
Bay Zorrilla, 15 polis aracının eşlik ettiği
beyaz bir araçla geldi.
Bazı gazetecilere özgür olduğunu haykırdı.
Biri, Zorrilla Pérez'in geldiği araca
ses kaydediciyi sokup şu sesi kaydetmeyi başarmış.
Masum musunuz suçlu mu Bay Zorrilla?
Masumum. Basının yardımına ihtiyacım var.
Teşekkürler.
Soruşturmaların ve yakın zamandaki davranışlarının sonucu olarak
José Antonio Zorrilla Pérez'in Manuel Buendía Tellezgirón cinayetinden
sorumlu olduğu, planlayan kişinin o olduğu
kanaatine varılmıştır.
ZORRILLA İÇİN KAÇIŞ YOK
Kanıtlara göre,
Manuel Buendía'yı vuran Juan Rafael Moro Ávila'dır.
MORO HAPİSTE YA DİĞERLERİ?
BUENDÍA'YI ÖLDÜRENLER ŞÜPHESİZ Kİ ZORRILLA VE MORO'YDU
EMRİ ZORRILLO VERDİ
MORO VURDU
BUENDÍA VAKASI KAPANDI
Manuel Buendía soruşturmasının tipik bir polis soruşturması
olduğunu düşündük.
Çılgınca hikâyeler vardı,
sonra Başkan Ávila Camacho'nun
motosikletli torunu çıkıyor falan.
Her şey aşırı dramatize edilmişti ve gerçeğe ulaşılmamıştı.
Gerçek sebebi örtbas ettiklerini düşündük.
Ama bizi bir girdabın içine çekecek bir hikâyenin
eşiğinde olduğumuzu düşünmemiştik.
Bu, kartellerin doğuşuydu.
Cinayetten bir ay önce
Güney Pasifik'teki piskoposların
uyuşturucu kaçakçılarının devlet kurumlarına sızdığına yönelik
ifadelerinin bulunduğu
bir haber metni yayınlanmıştı.
Manuel Buendía bu hikâyeyi almış ve bu konuda iki makale yazmıştı.
ULUSAL GÜVENLİK
"Ulusal Güvenlik."
Excélsior. 14 Mayıs 1984.
Yazan: Manuel Buendía.
Meksika'da uyuşturucu kaçakçılığı 1982'den bu yana
kesinlikle hız kazandı.
Bu da ancak içeriden yardımla başarılabilir.
Bu pis işte
devletin üst noktalarından ve federal yetkililerden
direkt veya dolaylı iştirak olduğu söyleniyor.
Piskoposların verdiği haberler ve diğer kaynaklara göre
bu bir ulusal güvenlik meselesi.
NİSAN 1985 MANUEL BUENDÍA'YI KİM ÖLDÜRDÜ?
BİR MEKSİKA GİZEMİ YAZAN: MATTHEW ROTHSCHILD
"BENİ ÖLDÜRMELERİ İÇİN ARKADAN VURMALARI GEREKİR." DERDİ.
BUENDÍA'YI KİM ÖLDÜRDÜ?
Unomásuno'nun pazar sayısındaki bu yazı çok büyüktü.
Ona göre öldüren ya Buendía'nın
kartelin bağlantılarını ortaya çıkarmasını istemediğinden bunu yapmıştı.
TARİHÇİ
Ya da yapan ABD hükûmetiydi. CIA'ydi. Uyuşturucu kaçakçılığı,
kontralar ve karıştıkları suçların ortaya çıkmasını engellemek istiyorlardı.
5 MART 1985
Guadalajara'dan 150 km uzaktaki çiftlikte plastikle sarılı bulunan naaşlar
oldukça bozuk hâldeydi.
Enrique Camarena, Guadalajara'daki ABD Konsolosluğu'nun
yakınında kaçırıldığında Meksika'daki kaçakçılığı araştırıyordu.
Camarena'nın araştırmasından rahatsız olan kaçakçıların
kendisine işkence ettiği, iki gün sonra da öldürdüğü düşünülüyor.
ABD hükûmetinin, Camarena cinayetini emrettiğini
ve istediklerini düşündüğü iki kişi uyuşturucu elebaşları Rafael Caro Quintero
ve Ernesto Fonseca.
Hâlihazırda Meksika'da hapisteler.
Birden telefonum çaldı.
Jesús Esquivel ben miyim diye sordular.
"Evet, kimsiniz?" dedim.
"Ben Héctor Berellez." dedi.
Kiki Camarena cinayetinin soruşturmasının başındaydım.
Bana söyledikleri tarihi değiştirirdi.
UYUŞTURUCUYLA MÜCADELE DAİRESİ
Kiki cinayetini ve bu cinayetteki CIA'in payını
örtbas etmek için kullanılan hikâye…
DEA AJANI
…Kiki'nin, emniyet güçleri tarihindeki
en büyük marihuana yakalaması sebebiyle uyuşturucu lordlarında öldürüldüğüydü.
9 bin tondan fazlaydı.
Bu tam bir uydurma.
Camarena, Buffalo baskınlarına katılmadı.
Berellez'in soruşturmayı devraldığında söylediği şeylerden biri,
yaptığı ilk şeylerden birinin
Kiki'nin eşyalarını Guadalajara'daki DEA ofisinden aldığıydı.
Gördüğü ilk şey Kiki Camerana'nın ajandası olmuş.
Ajandada Buendía'nın numarası varmış.
Héctor Berrellez ve DEA de bize bu bağlantıdan bahsetti.
Görünüşe göre bir kez buluşmuşlar.
Onu o zaman biliyorduk.
O zamanlar Manuel Buendía,
Veracruz'daki bir gazeteci olan Javier Vázquez'ce ziyaret edilmiş.
Gazeteci, Manuel Buendía'ya, Veracruz'da
DFS'in koruduğu
ve Rafael Caro Quintero'ya ait olan
bir çiftlik keşfettiğini söylemiş.
Zorrilla Pérez, Manuel Buendía'ya
"Yazma. Lütfen bu işe bulaşma." demiş.
"Bu iş…
Sakın girme. Bu büyük bir sır."
Çoğu Amerikalı soruşturmacı,
sorumluların yakalanıp Meksika'da yargılanmasını umuyor.
İlk amacım tanık bulmaktı.
İroniktir, bana bir Amerikan ajanının kimliğini açıkladılar.
Bildiğim kadarıyla
Guadalajara grubunda
içki içip muhabbet ettikleri bir arkadaştı.
Kasım 1983'te
adam Ernesto Fonseca'nın evinde yaşıyormuş yahu.
Adam evli, kendi evi var ama kartelin oradaki
tüm elektronik iletişimlerini, tüm telsiz iletişimlerini yönetiyor.
Harrison'ı kim tanıyor ki? Çok karmaşık bir insan.
Çok gizli bir ajan, kimseden talimat bile almıyor.
SUİKASTÇILARIN TUTULMASI
Birine rapor veriyordu tabii.
Aslında bu raporun çoğu Meksika istihbaratınaydı.
Üstü vardı. DFS'de falan.
"Bu tuhaf.
DFS'ye çalışan bir Amerikalı mı?" diye düşündüm.
Kaplan, tehlikeden kaçmayan güçlü bir hayvandır.
Direkt saldırır.
Sessiz olmayı yeğler, başkalarının görmediğini görür.
Bir DFS ajanı da böyle olmalı.
Bu adama ulaşmak için çok zorluk çektim.
Nihayet onunla telefonda konuşabildim.
"Neye bulaştığını bilmiyorsun." dedi.
"Çok derin sulardasın.
Bu işin nereye varacağını bilmiyorsun.
Senden saklanmıyorum. Kendi ajansımdan saklanıyorum.
CIA'e çalışıyorum." dedi.
MERKEZİ İSTİHBARAT AJANSI AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
Peşine düştüklerinde ve öyle veya böyle onu öldürecekleri
belli olduğunda ona da tak etti.
O zaman kayıt yapmamıza, çekim yapmamıza izin verdi.
Bu röportaj, Russel Bartley tarafından
Lawrence Victor Harrison ile
Riverside, Kaliforniya'da onun evinde
18 Haziran 2009'da, Perşembe günü yapılmaktadır.
Bu konuda konuşmuştuk.
Ama bu iş yüzünden suçlanan adam,
bunu kamuoyuna taşıyan adam Manuel Buendía'ydı.
Listeyi nereden aldığını bilmiyorum. Zorrilla'dan aldım dedi.
Sonra Zorrilla
"Bir şeyi öğrendiği için icabına bakmam gerekti.
Ne olduğunu söyleyemem ama çok önemli bir şeydi." dedi.
Kimlikler olmadığı kesindi. Onu zaten herkes biliyordu.
Mertins falan da değildi.
Başka bir şeydi.
Buendía'yı niye öldürdüler?
Buendía'yı mı? Uçak pistlerini gördüğü için.
Buna kızmışlardı. Tüm olay buydu.
Sorunları buydu.
Artık olanları kısmen görüyorsun.
İşin özünü bilmesen de o öze yaklaşıyorsun.
İnsanlarla konuşuyordun.
Bunlara bir anlam veremiyorsan
işin başında biz varız, gör.
Uzun zamandır biz var…
Bunları sana gördüğüm için anlatıyorum.
Buradayken "Dinle.
Gizli bir operasyonumuz var. Meksika aracılığıyla
Orta ve Güney Amerika'ya silah sokuyoruz, çoğu Kontralara gidiyor." dedi.
"Ayrıca tonlarca kokain de getiriyoruz.
Nikaragua savaşını kokainle fonluyoruz."
"Siz kimsiniz?" dedim. "Oliver North ile Félix Rodríguez." dedi.
ABD ULUSAL GÜVENLİK DANIŞMANI
Félix Rodríguez karanlık bir figür.
Latin Amerika'da kulağa kurgu gibi gelen inanılmaz hikâyeleri var.
Domuzlar Körfezi Çıkarması ile başlıyor.
Nihayetinde de Bolivya'da Che Guevera'nın suikastine kadar uzanıyor.
Onu Meksika'ya yolladılar
çünkü ABD Kongresi, Kontralar'ın eline geçen silahlarla ilgili
bazı soruşturmalar yürütüyordu.
Bay Rodríguez, bu operasyonun ABD hükûmeti tarafından
kontrol edildiği söylenebilir mi?
Bunu düşünmedim.
Ben, Albay North'un
Nikaragualı özgürlük savaşçılarına yardım etmek istediğini düşündüm.
Ülkenizi kaybedip yalnız hissettiğinizde
ve gidecek kimseniz olmadığında yardımınıza gelen olursa
o kişiye gidip yardım etmemek benim için ahlaksızlık olurdu.
Eski bir CIA ajanısınız, doğru mudur?
-Doğrudur. -Pekâlâ.
Kiki Camarena,
Veracruz çiftliğini öğrendiği için hedef alınmıştı.
Eğitim kamplarını bildiğinden,
DFS, CIA ve kaçakçıların iş birliğini bildiğinden korkuyorlardı.
Bulmacanın parçalarını bir araya getirmeye başlayınca görülüyor.
Buendía'yı biz öldürdük. Camerana'yı biz öldürdük. Amerikalılar.
CIA bugün bile yanlış bir şey yapmadığını düşünüyor.
Komünizme karşı verilen savaş, uyuşturucu savaşından öncelikliydi.
Ben DEA'denim. Yanılıyorsunuz, diyorum. Bence ülkemizi yok ediyorsunuz.
Gençliğimizi yok ediyorsunuz. Uyuşturucu satıcısısınız.
GEORGE BUSH CIA MÜDÜRÜ
Güvenlikten bahsetmiyoruz bile.
Hükûmetin amaçlarından, hedeflerinden söz ediyoruz. Politika.
Aklımızdaki soru hep şuydu: "Kim?"
Zorrilla'nın, Manuel'le kişisel bir sorunu yoktu.
Emir yukarıdan, üst düzey yetkililerden gelmişti.
Mahkemeden ayrıldığımda mavi gözlü bir adama denk geldim.
"Moro, Buendía'yı sen öldürmedin."
"Elbette öldürmedim." "Öldüreni biliyorum. Sen değilsin."
Tetikçi olarak çalışan
Luis Sayas diye birini tanıyormuş.
Sayas, .38 kalibrelik bir silahı olduğunu söylemiş.
Ona göre Buendía'yı çıkarken görmüşler
ve "Bu Buendía." demiş.
Sokağın karşısına geçmiş ve onu önünden vurup
kaçmış.
Ayrıldıklarında başka bir iş için emir almışlar.
Kuyumcu soymak.
Acapulco'da çok altın barındıran bir kuyumcuyu soymak.
Oraya geldiklerinde saldırıya uğramışlar ve Luis Sayas'ı vurarak öldürmüşler.
Onu kurşun yağmuruna tutup bir mezarlığa atmışlar.
Buendía'nın katili orada işte.
HAPİSHANEDE 18 YIL YATAN JUAN RAFAEL MORO ÁVILA
ŞUBAT 2009'DA SERBEST BIRAKILDI.
-Merhaba Bay Zorrilla. -Nasılsınız?
Yine sizinle görüşmeye geldim.
-Umarım rahatsız etmiyoruzdur. -Hiç de bile.
-Emin misiniz? -Tabii.
Duyduğuma sevindim efendim.
Ben de arkadaşlarım da masum.
Yetkililerin olayı araştırması gerekiyor.
Ben olay mahalline, Luis Soto beni aradığı için gittim.
Çabuk vardım
çünkü ofisime beş dakika uzaklıktaydı.
Vurulduğunu duyduğum bir arkadaşımı görmek için çabucak gittim.
Hayatını kurtarmak için yardım etmeye gittim.
Bu bir suçsa seve seve tekrar işlerim.
Bunun bir devlet suçu olduğuna ikna olmuş durumdayım.
Zorrilla suçlu değil.
Bay Morales Lechuga beni,
hükûmeti ve kim varsa onu affetsin.
Ama onu ben sorguladım. Sorguyu ben yürüttüm.
Saygım sonsuz ama bu işte de iyiyim.
25 YIL HAPİS YATTIKTAN SONRA
JOSÉ ANTONIO ZORRILLA PÉREZ 2013'TE EV HAPSİNE ALINDI.
80'lerde Meksika'yı Kurumsal Devrimci Parti yönetirken
sessizlik yemini çok önemliydi. Hâlâ da öyle.
Ölmeden önce
Zorrilla, hikâyeyi kendi gözünden bir anlatmalı.
Umarım da anlatır.
Tarih kimseye ait değildir.
Bu açıdan, bu kadar uzun süre yaşayan bizler
sırlarımızı kendimize saklamamalıyız.
Özellikle de bu konular bütün ülkeyi etkileyen konularken.
Meksika'nın 20. yüzyıldaki tarihi
çökmekte olan Meksika devletiyle,
organize suçun doğuşunun ve güçlenişinin hikâyesidir.
Ve bu hikâyeye Manuel Buendía gibi figürler dâhil edilmeli.
Manuel Buendía, 19. yüzyıldaki diğer harika gazeteciler gibi,
bu yüzyılda bu çok daha evrimleşmiş olsa da,
liberal geleneğe dönmüştü
ve gazeteciliği bir silah olarak kullanmıştı.
Hatırladığım kadarıyla
bu şekilde öldürülen ilk gazeteciydi.
Sokakta.
Orada oldu yani. Ofisinden çıkarken.
Tüm Meksika'ya karşı işlenmiş bir suç. Tek bir adama karşı değil.
Ama fikirler, özgürlük ve gerçek,
Manuel Buendía gibi cesur adamları öldürseler de asla ölmeyecek.
Haber yapmaya devam etti
ama gücü bulunduran insanlar ilgi odağı oluyordu.
Böyle büyük riskleri almasına rağmen hiçbir şey olmaması
hem hayal kırıklığı yaratıyor hem de haksızlık.
İnsan kendine soruyor: "Ne içindi?"
"Tanrı'nın Ateşkesi."
Çayır alev aldığında,
sel tehdidi olduğunda
veya hayvanları bir şey korkuttuğunda
hayvanlar ve mikroplar savaşmadan
bir barınak arar.
Birbirlerini parçalamazlar.
Çiftçiler buna "Tanrı'nın ateşkesi." der.
Ateşkes yapalım.
Makul davranabilecek kapasitemiz yoksa
bırakalım hayvan içgüdülerimiz bize rehberlik etsin.
Bu ne demek?
Yaşanan diğer şeyler ne kadar anlamlı ki?
Tekrar ediyorum; çok katmanlı,
çeşitli gölgeleri ve yapıları olan
ve muhtemelen yanıltıcı yanları bulunan politik bir davayı incelemeye
ihtiyacımız var.
Umarım sizinle, karşınızda konuşmak için
hâlâ zaman olur.
Şimdilik, bugün beni dinlediğiniz için teşekkürler.
Alt yazı çevirmeni: Anıl Çetinkaya