Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
NETFLIX — ORYGINALNY FILM DOKUMENTALNY
Wyobraź sobie, że rodzisz się w galaktyce pełnej maleńkich, dryfujących stworzeń.
Jesteś drobiną zagubioną w oceanie.
Nie znasz matki ani ojca.
Nikt nie pokaże ci, dokąd iść ani co robić.
Tak zaczyna się życie tego samca rozdymki walentynki:
Rozdymka.
Ma ledwie kilka miesięcy i jest mniejszy od paznokcia.
Płynie przez przestwór oceanu ku niepewnej przyszłości.
Oto świat Rozdymka.
Tętniąca życiem rafa koralowa zamieszkała przez tysiące stworzeń.
Ale by zobaczyć to, co Rozdymek, musimy podejść bliżej.
Jeszcze bliżej.
Bo historia każdej rafy zaczyna się od jej najmniejszych mieszkańców.
Po raz pierwszy udało nam się zajrzeć do ich niezwykłego mikroświata.
Tutaj historie rozgrywają się w zbyt małej skali…
zbyt szybko…
albo zbyt wolno dla ludzkiego oka.
Z perspektywy Rozdymka
ten świat musi się zdawać magiczny.
Rafa, jakiej nigdy nie widzieliśmy.
Gdy spojrzeć gołym okiem, ocean może się wydawać martwy…
ale wystarczy spojrzeć z bliska, a oczom ukazują się miliardy żyjątek.
Niektóre są tak małe,
że w jednej kropli wody zmieściłyby się ich setki.
Tutaj rozpoczyna się podróż Rozdymka.
Wykluł się z ikry na rafie, a prąd morski zaniósł go na otwarte morze,
gdzie żywi się drobnym planktonem.
Tak zaczyna się życie wielu ryb rafy koralowej.
Po kilku miesiącach
mikroskopijne przekąski przestają mu wystarczać.
Musi znaleźć większe pożywienie.
Ale tu rodzi się problem wielki jak sam ocean.
Jak Rozdymek ma odnaleźć drogę na rafę?
WIELKA RAFA KORALOWA
Gdy wiele stworzeń gromadzi się razem, dzieje się coś niezwykłego.
Tłum oznacza hałas,
a rafa koralowa to bardzo tłoczne miejsce.
Pod wodą dźwięk niesie się kilometrami.
Rozdymek musi tylko posłuchać.
Większość tych konstrukcji zbudowały zwierzęta mniejsze niż czubek palca.
Żyją tu tysiące istnień, dzieją się miliony historii.
Nie wierzycie?
Spójrzcie z perspektywy Rozdymka.
Najmniejsze z tych stworzeń są nie większe niż ziarnko piasku.
Nowy świat Rozdymka zaludniają maleńkie istoty,
których nie dostrzegają takie olbrzymy jak my.
W wieku trzech miesięcy Rozdymek ma rozmiar fasolki.
Ten świat jest nie tylko przytłaczający, ale i niebezpieczny.
Na szczęście Rozdymek ma sprytny mechanizm obronny.
Jest trujący.
Ale uczciwie przed tym ostrzega.
Paski na jego ciele mówią:
„Zjedz mnie, a pożałujesz”.
Ale to nie oznacza, że jest nietykalny.
A w pobliżu czai się drapieżnik.
Skrzydlica.
Olśniewające płetwy tego groźnego drapieżcy
to doskonałe narzędzie do zaganiania małych ofiar w kozi róg.
Większość ryb na rafie nie dożywa pierwszych urodzin.
Na szczęście
korale tworzą labirynt maleńkich korytarzy,
w których młoda ryba może przeczekać noc.
Niewidoczna…
i niezjedzona.
Gdy Rozdymek śpi, jego świat zaczyna trząść się w posadach.
Każdego roku księżyc, pływy morskie i temperatura wody
dają sygnał miliardom korali,
że tej nocy nadszedł czas wyrzucić młode w ocean.
W otworach gębowych polipów korali
pojawiają się maleńkie komórki jajowe oraz sperma.
W niemal idealnej synchronii unoszą się…
i ruszają w podróż na powierzchnię.
Dryfują z prądem
i mieszają się z materiałem rozrodczym tysięcy innych kolonii korali.
Jeśli jedna spośród miliardów komórek jajowych napotka plemnik…
dzieje się coś niezwykłego.
Tworzy się mikroskopijna larwa;
ledwie widoczne stworzenie, które postara się założyć nową kolonię.
Dryfuje przez kilka dni,
aż usłyszy zew rafy.
Wtedy nurkuje…
poprzez pole minowe drapieżników i pułapek.
Dla istot wielkości pyłku
trzycentymetrowa krewetka wydaje się potworem.
Na rafie larwa szuka dla siebie idealnego miejsca.
Gdy je znajdzie,
przeobraża się
z wolno pływającej larwy w młody koral.
W miarę jej wzrostu jej szkielet stanie się częścią rafy.
Z pomocą innych małych budowniczych
korale budują żywe konstrukcje,
które dają dom niezliczonym stworzeniom.
Po setkach, czasem tysiącach lat
pokolenia maleńkich murarzy
stworzą koralową metropolię, jaką zna Rozdymek.
Na razie Rozdymek jest bezpieczny w swojej kryjówce.
Ale musi stawić czoło drapieżnikom i poszukać pożywienia.
Znowu pomogą mu korale.
Tworzą one energię, którą żywią się zwierzęta na rafie.
Wszystko zaczyna się od organizmów jednokomórkowych
żyjących w koralach: zooksantelli.
Może mają długą nazwę,
ale tu wszystko jest maleńkie.
Te maluchy są partnerami korali.
Wykorzystują energię słoneczną, by karmić gospodarzy.
A zdrowe, rosnące korale
dzielą się energią z resztą rafy.
Niektóre stworzenia pochłaniają energię bezpośrednio, zjadając korale.
Ta młoda rozgwiazda korona cierniowa
szuka kolonii korali, używając plamek ocznych na końcach ramion.
Czuły zmysł podwodnego węchu pozwala jej znaleźć właściwe gatunki.
Pożera polipy korali, pozostawiając na rafie bliznę.
Nie wszyscy żywią się koralami bezpośrednio.
Gdyby tak było, szybko zniszczyliby miasto.
Na szczęście korale dają pożywienie także w inny sposób.
Poprzez śluz.
Śluz korali jest zbyt drobny, by mógł go jeść Rozdymek.
Ale prastara grupa organizmów dba o to, by ta energia się nie zmarnowała.
To gąbki.
Na pierwszy rzut oka wydają się nieruchome,
ale gdy przyspieszymy czas, dostrzeżemy ich ważną rolę na rafie.
Gąbki przepompowują przez siebie olbrzymie ilości wody,
odfiltrowują śluz korali i wykorzystują tę energię do wzrostu.
Gdy już się najedzą,
gąbki odkładają wydaloną materię na powierzchni,
tworząc niewielki bufet
dla drobnych stworzeń.
One zaś są zjadane przez nieco większe stworzenia.
Nie, tylko trochę większe. To jest o wiele za duże.
Wielkie. Olbrzymie.
To… Tak.
Tak lepiej.
Część przetrawionego pokarmu gąbek unosi się w górę,
gdzie chwytają go i spożywają filtratory,
takie jak strojny wieloszczet osiadły Spirobranchus giganteus.
Ten krab porcelanowy wielkości migdała
łapie drobiny pożywienia przypominającymi pióra szczypcami.
Tutaj każda powierzchnia tętni życiem.
Nic się nie marnuje.
Na grzbiecie ślimaka morskiego wielkości oliwki
mieszkają jeszcze mniejsze stworzenia.
Gdyby nie te drobne stworzenia odzyskujące energię korali,
większe nie miałyby co jeść.
Życie na rafie wymaga współpracy tysięcy stworzeń.
Każde odgrywa arcyważną rolę.
Rozdymek jest świetnie przystosowany do polowania w tym mikroświecie.
Ale ponura prawda jest taka,
że większość jedzących też może zostać zjedzona.
Korale też bywają niebezpieczne.
Niektóre to drapieżniki…
o czułkach pokrytych zabójczymi komórkami,
które przebijają i paraliżują drobne ofiary.
Jeśli Rozdymek ma przetrwać na rafie,
musi poznać wszystkie sekrety jej mrocznych zakamarków.
Niektóre zaułki są bardziej zdradzieckie niż inne.
Ta ryba z rzędu żabnicokształtnych ma długość kciuka.
W tym mikroświecie to olbrzym.
Rozdymek odkrył swoją supermoc.
Potrafi w ułamku sekundy napęcznieć niczym balon.
Właśnie uratowało mu to życie.
Jako jedna z najmniejszych ryb na rafie Rozdymek jest w ciągłym zagrożeniu.
Jego supermoc na jakiś czas odstraszy drapieżców,
ale na inne siły Rozdymek nie ma wpływu.
W obcym świecie ponad falami rozpętał się sztorm.
Jego brutalna siła sięga głęboko w ocean.
Pomimo obfitości pożywienia
rafa jest dla młodych ryb zdradliwym miejscem.
Instynkt podpowiada Rozdymkowi, że poza metropolią może być bezpieczniej.
Ale by znaleźć schronienie, musi pokonać dziwny, nowy świat.
Piaskowe równiny.
Pośród ziaren piasku każdy krab troszczy się o siebie.
Mieszkają tu stworzenia, które grzebią, przesiewają i zakopują się.
To bezwzględny świat, w którym ryby pożerają wężowidła.
Pośród wydm
mięczak ciągnie swą muszlę przez ogród Heteropsammia cochlea.
Te korale rozmiaru orzecha włoskiego żyją na piasku,
pochłaniając światło słoneczne i żywiąc się drobnymi stworzeniami.
Ale ich życie to nie tylko słońce i przekąski.
Wisi nad nimi ciągła groźba przewrócenia lub pogrzebania.
Dla korala potrzebującego światła to wyrok śmierci.
Ale czasem pomoc nadchodzi z nieoczekiwanej strony.
Bardzo nieoczekiwanej.
W tym przypadku z otworu wydrążonego przez robaka.
Sikwiak mieszka w otworze u podstawy korala.
Utrzymuje on gospodarza w pionie.
Ten oferuje w zamian ochronę,
gdy śliski mieszkaniec szuka w piasku pożywienia,
ciągnąc za sobą koralową przyczepę.
Tutaj nie ma małych ról. Są tylko małe organizmy.
Droga przez piaskowe równiny nie jest długa,
ale dla młodej ryby to prawdziwa odyseja.
Tutaj nie ma gdzie się schować ani znaleźć pożywienia.
Kiedy zaczyna się zdawać, że piaskowi nie będzie końca,
na horyzoncie pojawia się oaza.
Labirynt korzeni namorzynów pełen zaułków i korytarzy,
w którym łatwo o jedzenie i schronienie.
Idealne miejsce dla ryby wielkości paznokcia,
aby rosnąć i doskonalić umiejętności konieczne do przetrwania.
Nie tylko on odbył tę pielgrzymkę.
Płycizny to bezpieczna przystań dla wielu młodych ryb rafowych.
Rozdymek znalazł sobie rybie przedszkole.
Los wreszcie się uśmiechnął.
Rozdymek nie jadł od kilku dni.
Zjadłby konia z kopytami.
A może nie.
Ale musi szybko znaleźć coś do jedzenia.
Najlepiej popatrzeć, jak to robią miejscowi.
Koniki morskie wielkości małego palca są wybitnymi łowcami.
Polują na skorupiaki mniejsze niż ziarnko ryżu.
Te drobne stworzenia żerują na algach
i mikroskopijnych zwierzętach w trawie morskiej.
Stanowią nieodzowny element łańcucha pokarmowego.
Ogniwo między roślinami a większymi stworzeniami,
takimi jak Rozdymek.
Na łąkach laguny
algi i trawy morskie pozyskują energię ze słońca.
Zapewniają pożywienie sąsiadom
i produkują tlen dla reszty planety.
To wielkie zadanie dla tych maleńkich roślin.
Kwiaty trawy morskiej są mniejsze niż mlecze.
Przyciągają roje maleńkich skorupiaków
ze smakiem zjadanych przez Rozdymka i koniki morskie.
Niczym pszczoły, skorupiaki przenoszą pyłek z kwiatu na kwiat.
Laguna to kosmos pełen światów w światach.
Im bardziej się zbliżysz, tym więcej ich widzisz.
Na źdźble trawy morskiej
mikroskopijny kielichowaty obraca zawartość maleńkiego żołądka.
O tym świecie wiemy bardzo mało.
Jest zbyt mały.
Po pół roku na płyciźnie Rozdymek stał się młodzieńcem.
Widać to po jego apetycie.
Jest teraz cztery razy większy
i coraz pewniejszy siebie.
Ale musi mieć się na baczności.
Nawet w tym idyllicznym przedszkolu czyhają drapieżniki.
Ta skorpena doskonale się zakamuflowała
i czeka na niczego niepodejrzewające ofiary.
Ale kamuflaż to czasem kłopot.
Laguna to sieć współzależności.
Na każdym kroku dzieją się maleńkie historie.
Temu krabowi nie podoba się, że młoda ryba zjada jego dom.
Nie da sobie w kaszę dmuchać ustnikowi wielkości winogrona.
Kiedy myśli, że może się odprężyć, pustelnik zaczyna deptać jego polipy.
Jak widać, to niedopuszczalne.
Krab wydaje się twardy, kiedy wygania intruzów,
ale bez koralowego schronienia też mógłby skończyć jako obiad.
Krab potrzebuje korala równie mocno, jak koral kraba.
Każde stworzenie potrzebuje innych, aby przetrwać.
Mały Rozdymek urósł do rozmiarów ludzkiego kciuka.
Ma pięć centymetrów długości i wreszcie wyrósł z przedszkola.
Kiedy jest już większy,
obfitość pożywienia na rafie stała się bardziej kusząca.
Znowu będzie musiał pokonać równinę.
Ale tym razem Rozdymek wyrusza jako dorosły
na poszukiwanie domu na stałe.
Na początku drogi
Rozdymek napotyka ślepego ślimaka Nassarius
węszącego za kolejnym posiłkiem.
Mali padlinożercy tacy jak on to oceaniczni sprzątacze.
Parszywa robota, ale ktoś musi się tym zająć.
W pobliżu poluje drapieżny ślimak z rodziny stożków.
Wyczuwa zapach ślimaka Nassarius niesiony z prądem.
Rozpoczyna się powolny pościg.
Jest niczym lew ścigający gazelę na równinach Afryki.
Pościg jest porywający.
Tak naprawdę to nie. Chyba że przyspieszymy nagranie.
Tutaj można uciekać,
ale nie można się ukryć.
Nie przed doskonałym węchem stożka.
Stożek przeszywa ofiarę zatrutym harpunem.
Bez litości.
To bezduszny świat,
ale Rozdymek uczy się obojętności na okrucieństwa.
Bardziej zaprząta go poszukiwanie przekąski
na długą drogę z powrotem na rafę.
Gdy Rozdymek dociera na rafę, zastaje odmieniony świat.
Dziwne kolory wskazują, że korale cierpią.
Temperatura wody znacznie przewyższa ich strefę komfortu.
Zooksantelle w koralach się męczą,
a korale zaczynają je wyrzucać.
Bez pożywienia zapewnianego przez małych partnerów
zaczynają blaknąć i głodować.
Korale umierają.
Podwodna metropolia Rozdymka budowana tysiącami lat
obróciła się w gruzy przez ocieplenie oceanu.
Wiele raf koralowych na naszej planecie już jest w tym katastrofalnym stanie.
Każdego roku tragedia postępuje.
Jeśli nie zmienimy tego, co robimy w naszym świecie,
świat Rozdymka przestanie istnieć.
To miał być koniec podróży Rozdymka,
ale tutaj nie może zostać.
Musi dalej szukać zdrowej rafy, która stanie się jego domem.
W wieku dwóch lat
Rozdymek jest dziesięć razy dłuższy, niż kiedy pierwszy raz ujrzał rafę.
Mniej więcej wielkości dłoni.
Znów nadszedł ten czas,
kiedy cykl księżyca i temperatura wody
uruchamiają układy rozrodcze miliardów korali
na Wielkiej Rafie Koralowej w Australii.
Zaczyna się od małej strużki,
ale wkrótce całe morze wypełnia się nadzieją.
Nowe pokolenie rusza w podróż, by naprawić rafy koralowe i zbudować nowe.
Tej samej nocy tysiące innych mieszkańców rafy
dołączają do masowej reprodukcji.
To największe zjawisko rozrodcze na Ziemi.
Przy odrobinie szczęścia prądy poniosą niektórych małych bohaterów w miejsca,
gdzie ryby są zdrowe,
woda jest czysta,
a temperatura odpowiednia.
Jeśli tak się stanie,
być może uda im się dokonać niemożliwego
i wypełnić swą arcyważną misję:
budować i pielęgnować największą żywą strukturę na Ziemi.
Rozdymek w końcu znalazł sobie miejsce: zdrową rafę koralową.
Jest teraz większy i pewniejszy siebie.
Wrogowie, którzy kiedyś go dręczyli, omijają go z daleka.
Nie zbliżaj się, skrzydlico.
Lepiej się nie zbliżaj.
Dorosły Rozdymek wkrótce znajdzie sobie terytorium;
obszar, który pozna jak własną kieszeń.
Będzie go bronił przed innymi samcami rozdymek,
licząc, że kiedyś znajdzie partnerkę.
Rozdymek i jego partnerka mogą żyć prawie dziesięć lat.
Pewnego dnia ich młode zostaną rzucone w ocean,
aby odegrać kluczową rolę w tym cudownym ekosystemie.
A poprzeczkę zawieszono wysoko.
Nasze okno do tego mikroświata dopiero się otworzyło.
Jego maleńcy mieszkańcy zaskakują nas niezwykłą inteligencją i złożonością.
Wciąż mamy gdzie pływać z rozdymkami walentynkami,
zakamuflowanymi potworami i kolorowymi koralami.
Te niesamowite istotki robią wszystko,
by ochronić swój delikatny świat.
Reszta zależy od nas.
Napisy: Juliusz P. Braun