Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
NETFLIX ORİJİNAL BELGESELİ
Doğduğunuz anda, sürüklenen minik canlıların galaksisine
atıldığınızı hayal edin.
Okyanusta kaybolmuş bir zerreciksiniz.
Ne annenizi ne de babanızı tanıdınız.
Nereye gideceğinizi, ne yapacağınızı gösteren kimse yok.
Bu küçük sivri burunlu balon balığı için hayat böyle başlıyor.
Adı Baloncuk olsun.
Sadece birkaç aylıkken boyu bir tırnaktan küçük.
Belirsiz geleceğe doğru okyanusta sürüklenip gidiyor.
Burası Baloncuk'un dünyası.
Capcanlı mercan resifi, binlerce canlının evi.
Ama Baloncuk'un gördüğünü görmek için yakından bakmalısınız.
Daha da yakından.
Çünkü her mercan resifinin hikâyesi en küçük canlılarıyla başlar.
İnanılmaz mikro evrenlerine ilk kez bir kapı araladık.
Olayların, insan gözünün kavrayamayacağı kadar çok küçük,
çok hızlı
veya çok yavaş gerçekleştiği bir dünya.
Baloncuk'un minik bakış açısından
büyülü bir görünümü olmalı.
Hiç görmediğimiz hâliyle resif.
Çıplak gözle bakınca açık okyanus cansız görülebilir…
…ama yakından baktığınızda milyarlarca minik canlı ortaya çıkar.
Bazıları o kadar küçük ki
yüzlercesi bir damla suya sığabilir.
Baloncuk yaşam macerasına burada başlıyor.
Resifte yumurtadan çıktı ve minik planktonlarla beslenmek için
bir akıntıyla denize sürüklendi.
Çoğu resif balığı yaşamına böyle başlıyor.
Ama aylar içinde
bu mikroskobik zerrecikler artık ona yetmemeye başlar.
Yemek için daha büyük şeyler bulmalı.
Bu da okyanus kadar büyük bir sorun demek.
Baloncuk resife nasıl geri dönecek?
Bir sürü canlı aynı yerde toplanınca muhteşem bir şey olur.
Kalabalıklar gürültü çıkarır ve mercan resifi yoğun bir yerdir.
Ses su altında kilometrelerce öteye gidebilir.
Baloncuk'un tek yapması gereken dinlemek.
Burada gördüğünüz çoğu şeyi parmak ucunuzdan küçük hayvanlar yaptı.
Binlerce yaşam ve milyonlarca hikâye oluşuyor.
Bana inanmıyor musunuz? Baloncuk'un perspektifinden bakın.
Bu hayvanların en küçüğü bir tuz taneciği kadardır.
Baloncuk'un yeni dünyası bizim gibi devlerin fark etmediği
minik canlılardan oluşan bir mikro evrendir.
Baloncuk üç aylıkken yaklaşık bir jelibon boyutundadır.
Bu durum hem ürkütücü
hem de tehlikelidir.
Neyse ki Baloncuk'un dahiyane bir savunma yöntemi var.
Zehirli.
Ve üzerinde de uyarı etiketi var.
Vücudundaki işaretler şöyle diyor,
"Beni yersen pişman olursun."
Ama zehirli olmak onu dokunulmaz yapmıyor.
Yakınlarda bir yırtıcı geziniyor.
Aslan balığı.
Bu vahşi avcının göz kamaştırıcı yüzgeçleri
küçük avları dar alanlara toplamak için birebir.
Resif balıklarının çoğu ilk senesini canlı çıkaramıyor.
Baloncuk'un şansına
mercanlar yavru balıkların gece boyu saklanabileceği
minik geçitlerden oluşan bir labirent yaratır.
Gözden uzak
menüden de uzak.
Baloncuk uykudayken dünyasının temelleri sallanmaya başlar.
Her sene
Ay, gelgitler ve su sıcaklığı,
hepsi milyarlarca mercana şu sinyali gönderir,
bu gece yavruları denize salma vakti.
Minik mercan poliplerinin ucunda
ufacık yumurta ve sperm yığınları belirir.
Neredeyse kusursuz bir ahenkle havalanırlar…
…ve yüzeye yolculuğa çıkarlar.
Yığınlar akıntıyla sürüklenir
ve binlerce diğer mercan kolonilerine karışır.
Bu gece salınan milyarlarca yumurta içinden
biri eşiyle buluşunca…
…sıra dışı bir şey olur.
Bir mikroskobik larva oluşur,
yeni mercan kolonisi kurma görevini benimsemiş, zar zor görülen bir canlı.
Günlerce sürüklenir.
Ta ki mercanın çağrısını duyana dek.
Ve batar.
Yırtıcı ve tuzaklardan oluşan mayın tarlasına göğüs gerer.
Bir zerrecik kadar olunca
üç santimetrelik karides canavar gibi gelebilir.
Larva, resifte evini kurmak için en uygun yeri arar.
Doğru yeri bulunca
dönüşür.
Serbest yüzen bir larvadan yavru mercana dönüşür.
Büyüdükçe iskeleti resifin bir parçasını oluşturur.
Diğer minik inşaatçıların yardımıyla
mercanlar sayısız canlı için
yaşam alanı oluşturur.
Minik resif inşaatçı nesillerinin Baloncuk'un mercan metropolünü
oluşturması yüz, bazen binlerce yıl sürer.
Baloncuk resif saklanma yerinde şimdilik güvende.
Ama yırtıcılara göğüs gerip yiyecek bulmaya çıkmalı.
Ve mercanlar bir daha yardım ediyor.
Çünkü mercanlar resif hayvanlarını besleyen bir enerji üretir.
Her şey mercanlarda yaşayan, tek hücreli, bitki benzeri canlılarla
yani zooksantelle başlar.
Bu uzun isim sizi yanıltmasın.
Buradaki her şey gerçekten çok küçük.
Bu ufaklıklar mercanın hayat arkadaşı.
güneş ışığından enerji toplayarak mercan ev sahiplerini besliyor.
Ve mercanlar büyüyüp geliştikçe
enerjilerini resifin kalanıyla paylaşıyor.
Bazı canlılar mercanları yiyerek enerjiyi doğrudan tüketir.
Bu yavru, dikenli deniz yıldızı
her kolunun ucundaki göz noktalarıyla mercan kolonilerini tespit eder.
Keskin bir su altı koku duyusu doğru türleri bulmasına yardım eder.
Ve mercan poliplerini yutarak resifte bir yara izi bırakır.
Resifin her sakini doğrudan mercanlarla beslenmez.
Beslenseydi resif şehirleri hemencecik yok olurdu.
Neyse ki mercanların besin sağlaması için başka bir yol daha var.
Salgıyla yapıyorlar.
Mercanlar Baloncuk gibi canlıların yemesi için çok küçük mukus döker.
Ama antik bir organizma grubu bu enerjinin kaybolmamasını görev bilir.
Süngerler.
Çıplak gözle bakılınca hareketsiz görülebilirler
ama zamanı hızlandırırsanız resifteki hayati rolleri ortaya çıkar.
Süngerler bedenlerinden büyük miktarda su pompalayarak
mercan mukusunu filtreler ve enerjiyi kullanarak büyür.
Doyduktan sonra
süngerler organik atığı yüzeylerinde toplayarak
minik canlıların besleneceği
tek lokmalık büfe açarlar.
Ve o hayvanları birazcık daha büyük canlılar yer.
Hayır, sadece birazcık büyük. Hayır, bu çok büyük kaçtı.
Bu dev, kocaman.
Bu, evet.
Böyle daha iyi.
Geri dönüştürülen sünger besininin bir kısmı su sütununa gider,
orada süzücüler yakalar ve yer.
Noel ağacı solucanı gibi.
Denizin açık ara en şen solucanı.
Bu badem boyutundaki porselen yengeç
tüylü kıskaçlarını kullanarak sudan minik besin parçacıkları
topluyor.
Burada her yüzey yaşamla kaplı.
Hiçbir şey boşa gitmiyor.
Zeytin boyutundaki deniz salyangozunun arkasını
daha da küçük bir canlı yuvası yapar.
Mercanların topladığı enerjiyi geri dönüştüren bu küçük canlılar olmasa
büyük canlıların yiyeceği bir şey kalmazdı.
Resifteki yaşam binlerce canlının birlikte çalışmasına bağlı,
her biri hayati bir rol üstleniyor.
Baloncuk bu minik dünyada ava çıkmaya son derece adapte oldu.
Ama şöyle bir acı gerçek var,
bir şey yiyebilen her canlı aynı zamanda yem olabilir.
Her mercan zararsız değildir.
Bazıları avcıdır.
Dokunaçları zerrecik boyunda avlara zıpkın gibi saplanıp
onları felç bırakan ölümcül hücrelerle kaplıdır.
Baloncuk, resifin derinliklerinden sağ çıkacaksa
karanlık oyukların tüm sırlarını öğrenmek zorunda.
Bazı girintiler diğerlerine göre daha tehlikelidir.
Bu fener balığının boyu baş parmağınız kadardır.
Bu mikro dünya için bir dev demek.
Baloncuk balon balığı süper gücünü keşfetti.
Bir anda balon gibi şişebilir.
Bu numara az önce hayatını kurtardı.
Resifin en küçük balıklarından olmak
Baloncuk'un hep tehlikede olduğu anlamına gelir.
Süper gücü avcıları bir süreliğine durdurabilir
ama diğer kuvvetler onun kontrolü dışında.
Dalgaların üstünde, Baloncuk'un asla bilemeyeceği bir dünyada
fırtına kopuyor.
Ölümcül kuvveti okyanusun derinliklerine iniyor.
Besin bolluğu olmasına rağmen
resif, yavru bir balık için hâlâ tehlikeli bir yerdir.
İçgüdüleri ona mercan metropolü ötesinde daha güvenli sular olabileceğini söylüyor.
Ama bu güvenli bölgeyi bulmak için garip, yeni dünyayı aşmalı.
Kum düzlüklerini.
Kum taneleri arasında her yengeç kendi başının çaresine bakar.
Ovalar çöpçü türleri, eşeleyen ve oyuk açan canlılara ev sahipliği yapar.
Burada balıklar yılanyıldızlarının gözünün yaşına bakmaz.
Baloncuk
kum tepelerinde kabuğunu
yürüyen dendro bahçesinde taşıyan bir yumuşakça bulur.
Bu ceviz büyüklüğündeki mercanlar kumda yaşar,
güneş ışığını emer ve minik canlılarla beslenir.
Ama hayatları güneşlenip atıştırarak geçmez.
Daima devrilme veya diri diri gömülme tehlikeleri vardır.
Güneş ışığına ihtiyaç duyan bir mercan için bu, idam demek.
Ama yardım bazen beklenmedik yerlerden gelir.
Hem de hiç beklenmedik yerlerden.
Bu durumda da bir solucan deliğinden.
Fıstık solucanı dendronun tabanında yaşar.
Solucan, mercan ev sahibini dik tutar.
Karşılığında kaygan kiracı
mercan karavanını yol boyu taşıyarak
kumlarda yiyecek ararken dendro ona koruma sağlar.
Burada hiçbir rol küçük değildir, sadece küçük organizmalar vardır.
Kum düzlükleri çok uzak bir mesafe olmayabilir
ama yavru balık için bu, uzun bir yolculuk.
Burada saklanacak hiçbir yer ve yiyecek fazla bir şey yok.
Kumlar sonsuzluğa uzanıyormuş gibi göründüğü an
ufukta bir vaha belirir.
Mangrov köklerinden oluşan bir labirent,
bolca besin bulunan cepler ve geçitler ve daha az yenilme riski.
Baş parmak tırnağı kadar bir balığın beslenmesi, büyümesi
ve hayatta kalmasını sağlayacak
yetenekleri kusursuzlaştırması için ideal bir yer.
Ve bu yolculuğu yapan başkaları da var.
Sığlıklar her türden yavru resif balıkları için
güvenli bölgedir.
Baloncuk balık kreşini buldu.
İşler iyi gidiyor.
Düzgün bir yemek yemeyeli birkaç gün oldu.
Kurt gibi aç, bir at bile yiyebilir.
Ya da yiyemez.
Ama yiyecek bulmalı, hem de hemen.
Bölge sakinlerini izlemek yardımcı olabilir.
Serçe parmağı boyutundaki deniz atları bu minik dünyada uzman avcılar.
Pirinç tanesinden küçük kabukluları hedef alırlar.
Bu minik otlayıcı canlılar vakitlerini deniz yosunlarındaki alg
ve mikroskobik hayvanları yiyerek geçirir.
Buradaki besin ağında hayati rolleri vardır.
Bitki ve Baloncuk gibi daha büyük canlılar arasında bir halkadır.
Lagünün çayırlıklarında
alg ve deniz yosunları güneşten enerji toplar.
Camia için besin sağlarken
tüm gezegen için oksijen üretir.
Bu minik bitkiler için büyük bir iş.
Deniz otu çiçekleri karahindibalardan küçüktür.
Ve minik kabuklu sürülerini çeker,
Baloncuk ve denizatları bunları yemeye bayılır.
Bunun gibi kabuklular çiçekten çiçeğe polen taşıyabilir.
Lagün iç içe geçmiş dünyalar kozmosudur.
Ne kadar yakından bakarsanız o kadar çok şey bulursunuz.
Deniz otu sapında
mikroskobik bir entoprakt minik midesindekileri yuvarlar.
Bu dünya hakkında çok az şey bilinir.
Çok küçüktür.
Sığlıklarda altı ay geçirdikten sonra Baloncuk artık ergenliğe ulaşmıştır.
Ve yaşına yaraşır biçimde yer.
Boyutu dört katına çıktı.
Ve öz güveni artıyor.
Ama gardını indiremez.
Bu cennetvari kreşte bile pusuda bekleyen yırtıcılar var.
İskorpit balığı kusursuzca kamufle olmuştur.
Beklemeyen kurbanların geçmesini bekler.
Ama bazen kamuflaj ters tepebilir.
Lagün ilişki ağıdır.
Baktığınız her yerde minik hikâyeler oluşuyor.
Bu mercan yengeci yavru balıkların, evinden lokma almasına gıcık oldu.
Üzüm boyundaki kelebek balığına boyun eğmeyecektir.
Tam işinin bittiğini sanırken
bir pavurya yengecin poliplerini yemeye karar verir.
Ve belli ki bunu kabul edemez.
Yengeç dış tehlikeleri savuştururken sert görünebilir
ama mercan sığınağı olmadan o da başkasının midesini boylayabilir.
Yengeç, mercana ihtiyaç duyduğu kadar mercan da yengece ihtiyaç duyar.
Her canlı hayatta kalmak için başka bir canlıya bağlıdır.
Küçük Baloncuk bir baş parmak kadar büyüdü.
Beş santimetreden biraz fazla ve nihayet bu kreşe büyük gelmeye başladı.
Artık daha büyüdüğüne göre resifteki bol besin daha çekici geliyor.
Tekrar kum düzlüklerini geçmesi gerek.
Ama bu sefer Baloncuk ebedi evini arayan
bir genç yetişkin olarak yola çıkar.
Baloncuk yolculuğun başlarında
koklayarak sonraki yemeğini arayan kör bir zombi salyangozla karşılaşır.
Onun gibi minik çöpçüler okyanusun temizlik ekibidir.
Pis bir iş olsa da birinin yapması gerek.
Yırtıcı bir koni kabuklu salyangoz yakınlarda ava çıkmıştır.
Ve akıntıda zombi salyangozun kokusunu alır.
Düşük hızlı kovalamaca başlar.
Afrika ovalarında ceylan avında olan bir aslan gibi nefes kesen heyecan vardır.
Pek sayılmaz ama hızlandırınca epey heyecanlı.
Burada kaçabilirsin...
...ama saklanamazsın.
Koni kabuklu salyangozun gelişmiş koku duyusundan kaçamazsın.
Koni kabuklu salyangoz, zombiyi zehirli okla öldürdü.
Çok zalimce.
Burada salyangozlar birbirinin gözünün yaşına bakmaz
ama Baloncuk bunca cinayet ve kargaşayı sakin karşılamayı öğreniyor.
Ve şu an uzun resif yolculuğunda
ayaküstü bir şeyler yemeye bakıyor.
Baloncuk resife ulaşınca karşısında farklı bir dünya bulur.
Tuhaf renkler mercanların acı çektiğini gösteriyor.
Su sıcaklığı rahat ettikleri miktarın çok üstündedir.
Mercanlarla birlikte zooksanteller de streslidir
ve mercanları onları atmaya başlar.
Besin sağlayan küçük hayat arkadaşları olmadan
ağarıp açlıktan ölmeye başlarlar.
Mercanlar ölüyor.
Baloncuk'un binlerce yılı aşkın sürede oluşan su altı metropolü
okyanusun ısınmasıyla harabeye döner.
Gezegenimizin çoğu mercan resifi bu felaket durumda.
Çöküntü her sene devam ediyor.
Biz kendi dünyamızda bazı değişiklikler yapmadıkça
Baloncuk'un dünyası son bulacak.
Burası Baloncuk için yolculuğun sonu olacaktı
ama burada kalamaz.
Yuva diyeceği sağlıklı bir resif aramak için yola devam etmeli.
Yaklaşık iki yaşında
Baloncuk resife ilk geldiğine kıyasla on kat daha uzun.
Yaklaşık avucunuz kadar.
Yine senenin o dönemi.
Ay'ın evreleri ve su sıcaklığı
Avustralya'nın Büyük Bariyer Resifi'ndeki milyarlarca mercanın
üreme sistemini tetikliyor.
Bir damlacık olarak başlayan şey çok geçmeden denizi umutla doldurur.
Yeni bir nesil; onarmak, yenilemek ve yeni mercan resifleri yaratmak için
yola koyulur.
O aynı gece binlerce farklı resif canlısı toplu yumurta dökümüne katılır.
Dünyadaki en büyük üreme etkinliğidir.
Biraz şansla bu mikroskobik kahramanlardan bazıları
balıkların sağlıklı, suyun temiz
ve sıcaklığın tam uygun olduğu bir yere sürüklenecek.
Bunu başarırlarsa çok düşük olasılığa rağmen
hayati görevlerini tamamlayabilirler.
Dünyadaki en büyük canlı yapısını inşa edip idame ettirmek.
Baloncuk nihayet mutlu olabileceği bir yer buldu,
sağlıklı bir mercan resifi.
Artık daha büyük olduğu ve öz güveni arttığı için
onu itip kakan eski düşmanları ona bulaşamıyor.
Evet, uza bakalım aslan balığı.
Uza bakalım.
Tam yetişkinliğe ulaşan Baloncuk çok geçmeden
yüzgecinin içi gibi bileceği bir bölge bulacak.
Ve orayı diğer erkek balon balıklarından savunacak.
Bir gün bir eş bulma umuduyla.
Baloncuk ve eşi neredeyse 10 yıl boyunca yaşayabilir.
Bir gün yavruları bu muhteşem ekosistemde
hayati bir görev üstlenmek için okyanusa salınacak.
Önemli rolleri olacak.
Bu mikro dünyaya araladığımız kapı daha yeni açıldı.
Kendini gösteren minik canlılar
hayal edemeyeceğimiz kadar zeki ve karmaşık görünüyor.
Sivri burunlu balon balıkları, kamufle olan canavarlar
ve renkli mercanlarla yüzecek daha çok yer var.
Bu aşırı küçük canlılar kırılgan dünyalarını devam ettirmek için
ellerinden geleni yapıyorlar.
Gerisi bize kalmış.
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer