Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
‎PHIM TÀI LIỆU CỦA NETFLIX
‎Khi các tàu ở giữa đại dương…
‎nơi xảy ra các vấn đề…
‎họ có thể sẽ ném anh ‎qua mạn tàu xuống biển.
‎Thật nguy hiểm cho anh ‎khi làm phim tài liệu này.
‎Có rất nhiều rủi ro đấy.
‎Nếu anh sợ chết, thì đi về nhà đi.
‎Tên tôi là Ali.
‎Đó là tôi đấy.
‎Và kể từ lúc tôi còn nhớ được,
‎tôi đã luôn bị mê hoặc ‎bởi cá heo và cá voi.
‎Mà nỗi ám ảnh về đại dương của tôi
‎thật ra là sinh ra ‎từ việc xem phim tài liệu
‎làm bởi những người như Jacques Cousteau, ‎David Attenborough, và Sylvia Earle.
‎Việc xem phim của họ ‎đã mở ra thế giới hoàn toàn mới với tôi,
‎ngập tràn với sự phong phú ‎của cái đẹp, màu sắc, và sự sống.
‎Tôi ước đến một ngày được khám phá ‎các vùng biển giàu có
‎như họ đã từng.
‎Được chụp hình ‎tất cả các loài động vật phi thường
‎sống bên dưới những con sóng.
‎Học xong đại học, ‎tôi làm các phim tài liệu khác,
‎nhưng khi 22 tuổi, ‎tôi sẵn sàng bắt tay tự làm phim
‎về việc đại dương tuyệt vời như thế nào.
‎Nó là nhà của tới 80% ‎tất cả sự sống trên Trái Đất.
‎Và với đại đa số các vùng biển đến nay ‎vẫn chưa được khám phá, với tôi,
‎đại dương là một nguồn cảm hứng bất diệt.
‎Nhưng không lâu sau khi bắt đầu dự án,
‎viễn cảnh lãng mạn mà tôi luôn nghĩ ‎về đại dương đã thay đổi hoàn toàn.
‎…thấy cá voi mắc cạn ‎trên bờ biển nước ta đầu tuần
‎có hơn 30 túi nhựa trong bụng của nó.
‎Đây là con cá voi thứ 29 của loài này ‎mắc cạn khắp châu Âu trong hai tuần qua.
‎Nó tượng trưng cho ‎giai đoạn mắc cạn lớn nhất trong…
‎…dạt vào bãi biển…
‎Ở Vương quốc Anh, bốn con khác đã chết ‎trong các lần mắc cạn gần bờ gần đây…
‎Khi tin tức bắt đầu truyền đến ‎về cá voi dạt vào bờ biển,
‎kể cả dọc bờ biển Đông Nam nước Anh ‎tôi sống,
‎buộc tôi đối mặt với phía câu chuyện ‎tôi chả hề biết.
‎Câu chuyện nói về tác động của ta ‎lên biển đã trở nên to lớn thế nào.
‎Việc những con vật này dạt bờ ‎với những cái dạ dày chứa đầy nhựa
‎là một việc tàn khốc, không chỉ vì ‎trí thông minh tuyệt vời của chúng,
‎mà vì chúng còn giúp ‎giữ cho cả đại dương sống sót.
‎Khi cá heo và cá voi lên mặt nước thở,
‎chúng bón phân cho thực vật biển tí hon ‎trong đại dương: Sinh vật phù du,
‎loài mỗi năm hấp thụ nhiều hơn gấp bốn lần ‎lượng khí các‎-‎bon đi-ô-xít
‎của rừng mưa Amazon,
‎và tạo ra tới 85 phần trăm ‎lượng khí ô-xy ta hít thở.
‎Trong thế giới quan ngại ‎về các-bon, biến đổi khí hậu
‎việc bảo vệ những con vật này ‎nghĩa là bảo vệ cả hành tinh.
‎Theo tôi nhìn nhận, nếu cá heo ‎và cá voi chết, thì đại dương chết.
‎Và nếu đại dương chết, ta cũng vậy.
‎Mà với nhiều cá voi chết dạt bờ thế, ‎tương lai có vẻ u ám.
‎Nhựa xâm chiếm ‎mọi ngóc ngách của biển trên thế giới
‎với các đảo rác trôi nổi khổng lồ ‎đang tích tụ giữa đại dương,
‎như đảo rác Thái Bình Dương.
‎Thực tế là, ngày nay, một lượng ‎tương đương với một xe tải rác nhựa
‎bị đổ xuống biển trong mỗi một phút,
‎hợp nhất với hơn 150 triệu tấn
‎đã đang trôi nổi ở đó.
‎Nhưng lượng nhựa này vỡ ra ‎thành các mảnh nhỏ hơn nữa gọi là vi nhựa,
‎thứ giờ đã nhiều hơn số ngôi sao ‎trên dải Ngân Hà
‎ít nhất là 500 lần,
‎và đang ngấm vào mọi sinh vật sống ‎trong đại dương.
‎Về cơ bản, đại dương của ta đã biến thành ‎một nồi súp nhựa độc hại.
‎Và tệ nhất là, ‎tôi đã là một phần lớn của vấn đề.
‎Dù tôi đã ký các đơn kiến nghị ‎và đăng ký các bản tin đại dương,
‎tôi chả thật sự làm gì ‎để bảo vệ thứ tôi yêu.
‎Nên từ đó trở đi,
‎tôi làm điều kẻ bắt chước ‎Jacques Cousteau có tự tôn làm.
‎Tôi trở thành cảnh sát nhựa. Tôi quyên góp ‎cho mọi tổ chức từ thiện đại dương có thể.
‎Đi dọn dẹp bãi biển,
‎mang dụng cụ ăn tái sử dụng được ‎và chai đựng nước theo mọi nơi.
‎Nhiệm vụ của tôi đơn giản là ngăn thế giới ‎dùng bàn chải đánh răng nhựa,
‎ống hút, dụng cụ ăn, chai lọ, túi ‎hay bất cứ thứ gì là nhựa dùng một lần.
‎Tôi sẽ làm tất cả ‎đến khi thông điệp được lắng nghe.
‎- Seaside Fish and Chip giúp gì được? ‎- Ừ, chào. Tôi là Ali.
‎Liệu quán có thay việc dùng ống hút nhựa ‎vì nó giết cá voi và rùa biển con không?
‎A lô?
‎Nhưng điều đó chả cản tôi ‎xử lý bệnh dịch nhựa.
‎Đây là bãi biển đầu tiên của tôi. ‎Chỉ trong một giờ,
‎tôi đã có thể thu thập ‎ba túi đầy rác nhựa.
‎Có bao bì đựng thức ăn mang đi,
‎có dụng cụ ăn, có ống hút, có mọi thứ.
‎Tôi còn tìm thấy cả Nemo nè. ‎Đến bãi biển kế tiếp nào.
‎Nhưng dù tôi đến bãi biển nào ‎hay thu thập bao nhiêu‎,
‎luôn có nhiều nhựa, ‎nhiều động vật dạt bờ hơn.
‎Sau nhiều tháng làm việc này,
‎khi bắt đầu tự hỏi đây có phải cách cứu ‎sinh vật biển tốt nhất, tôi thấy tin này.
‎Nhật Bản đã xác nhận ‎sẽ tiếp tục săn cá voi thương mại,
‎và sẽ rút khỏi Ủy ban Săn Cá voi Quốc tế.
‎Hạm đội săn cá voi nước này đã ‎đến Nam Cực thứ Ba tuần trước.
‎Tokyo nói có ý định giết cá ‎bất chấp lệnh cấm trên toàn thế giới.
‎Ừm, nay tôi thức dậy thấy tin tức này.
‎Chính phủ Nhật lại muốn tiếp tục ‎săn cá voi ở Nam Cực.
‎Tôi biết cá heo và cá voi ‎đang vô tình chết vì nhựa
‎mà chưa từng mơ ‎chúng sẽ bị nhắm đến có chủ đích
‎bởi một ngành công nghiệp ‎tôi nghĩ chỉ có trong sách lịch sử.
‎Tôi đã nghiên cứu và phát hiện có ‎lệnh cấm săn cá voi quốc tế từ năm 1986.
‎Tuy nhiên, nhiều quốc gia ‎đã hoạt động ngầm nhiều năm,
‎mà khét tiếng nhất lại là Nhật Bản.
‎Về mặt hậu cần, cực kỳ khó khăn ‎để quay phim hay làm gì
‎về việc săn cá voi ở Nam Cực.
‎Nhưng tôi tìm ra một nơi ‎ở phía Nam của Nhật Bản
‎nơi thấy được ngành công nghiệp này ‎hoạt động từ bờ.
‎Ở một nơi gọi là Taiji,
‎mỗi năm có hơn 700 con cá heo và cá voi ‎nhỏ bị dồn theo bầy vào một cái vịnh
‎để tàn sát.
‎Tôi muốn tìm hiểu tục săn cá voi của Nhật ‎là mối đe dọa lớn thế nào‎ ‎so với nhựa.
‎Và tôi hẹn gặp một trong số ít ‎nhà hoạt động
‎đã làm về vấn đề này trong nhiều năm, ‎một người tên Ric O'Barry.
‎Chính phủ Nhật trải qua rất nhiều rắc rối
‎để đảm bảo là người ta ‎không biết đến chuyện này.
‎Nếu bạn đến đó, ‎và bạn không biết mình đang làm gì,
‎bạn có thể bị bắt, ‎và bạn có thể sẽ ngồi tù rất lâu.
‎Vì họ đang cố loại bỏ ‎những người chống đối lại
‎cuộc chiến với cá heo của họ.
‎Khi bạn mới xuất hiện ở Taiji,
‎ngay lập tức, cảnh sát sẽ theo bạn.
‎Họ đến khách sạn bạn ở. ‎Theo dõi mọi nơi bạn đi.
‎Bạn bị Yakuza, bạn bị cánh hữu,
‎bạn bị chính phủ, ngư dân, ‎bạn bị tất cả chống lại.
‎Phòng, điện thoại bị nghe lén.
‎TV thật ra đang chụp ảnh bạn ‎khi bạn đang ở trong phòng mình.
‎Vậy bạn hỏi cái gì, làm sao… ‎Chuyện gì xảy ra khi đến Taiji?
‎Chỉ cần biết tất cả đám người đó ‎sẽ theo dõi bạn
‎và họ cố tìm ra cách: ‎''Làm sao để loại bỏ mấy người này?''
‎Nhưng nếu việc đến đó mạo hiểm thế,
‎và có vấn đề khác ‎ảnh hưởng toàn bộ đại dương,
‎như nhựa dạt bờ khắp nơi, ‎thì sao lại đến Taiji?
‎Có mặt ở Taiji với máy quay ‎siêu quan trọng.
‎Nếu chả thể giải quyết chỗ này, ‎cậu còn dám nói đến việc cứu đại dương?
‎Sao nổi? Còn chả xử lý được chỗ này. ‎Nó chỉ to cỡ sân bóng bầu dục.
‎Đầu tôi vẫn đầy câu hỏi ‎nhưng cuộc săn cá heo chỉ mới bắt đầu,
‎tôi biết tìm hiểu việc xảy ra ở Taiji
‎sẽ giúp tôi hiểu rõ hơn về tổng thể ‎của cách cứu đại dương.
‎Hoặc là tôi ở nhà ‎nhặt rác trên bãi biển cả ngày,
‎hoặc mạo hiểm và tìm hiểu ‎có mối đe dọa nào lớn hơn với biển.
‎Nên tôi bỏ dở các dự án khác,
‎đóng gói máy ảnh của tôi, thuyết phục ‎cộng sự Lucy tham gia,
‎với sứ mệnh vạch trần ‎điều thật sự xảy ra với đại dương,
‎lên chuyến bay sớm nhất đến Nhật.
‎PHÍA NAM NHẬT BẢN
‎XE CẢNH SÁT KHÔNG DÁN DẤU HIỆU NHẬN BIẾT ‎VÀ CẢNH SÁT TAIJI
‎- Hôm nay anh đi đâu? ‎- Bọn tôi vừa đến. Tham quan khu vực thôi.
‎Đi nghỉ mát à?
‎Đi nghỉ mát. Vâng.
‎- Lái xe an toàn nhé. ‎- Cảm ơn.
‎Quái gì thế?
‎Từ thời điểm đó, ‎bọn tôi bị một đoàn cảnh sát,
‎mật vụ, cảnh sát chìm,
‎và cảnh sát biển ‎theo dõi bọn tôi khắp nơi.
‎Là cảnh sát à?
‎Ừ, họ ở ngoài đó. Ra bằng cửa sau thôi.
‎Vậy là, tôi đã đến Taiji,
‎và quyết việc đầu tiên ‎trong buổi sáng là ra cảng.
‎Các tàu bắt đầu ra khơi khá nhanh.
‎Tổng cộng có khoảng 13 tàu. ‎Và họ đã đi trong vài giờ.
‎Khi về, họ đi theo đội hình, khói đen ‎bốc lên cuồn cuộn từ ống xả tàu của họ.
‎Và đập vào các cột nằm trong nước
‎để cố dọa một tốp cá heo lớn ‎vào gần bờ hơn,
‎rồi lèo lái chúng vào vịnh ‎nơi tôi hiện đang đứng ở trên.
‎Không thể biết chính xác ‎điều đang xảy ra. Nước bắn tứ tung.
‎Có người ở đó vật lộn với cá heo.
‎Dù là gì, họ chả muốn bọn tôi quay. ‎Cảnh sát đang cố tìm bọn tôi.
‎Tình trạng rất khó để cố quay phim vụ này.
‎Việc lùa bắt cá heo ở Taiji ‎tiếp tục được ủng hộ,
‎bảo lãnh, tài trợ bởi ngành công nghiệp ‎giải trí công viên hải dương.
‎Một con cá heo còn sống ‎thực sự rất đắt tiền.
‎Và thế nên,
‎việc hái ra tiền ‎là bắt cá heo và cá voi con,
‎rồi bán chúng cho các công viên hải dương.
‎Việc bị giam cầm ‎ở các bể chứa bằng bê tông gây ra
‎là nó lấy đi mọi thứ ‎khiến cuộc sống của chúng đáng sống.
‎Những thứ chúng cần làm, ‎chúng không thể làm.
‎Và mọi thứ chúng không muốn làm, ‎chúng buộc phải làm.
‎Tôi đã thích ‎đi công viên hải dương cả đời,
‎nhưng từ đầu chưa từng đặt câu hỏi ‎các động vật đến đó thế nào.
‎Mà giờ, biết nó dính tới ‎ngành như săn cá voi
‎tôi đã thề chả đến các công viên này nữa.
‎Mỗi ngày ở Taiji như Ngày Chuột chũi
‎chứng kiến tàu đi ra, cá heo bị lùa vào,
‎và từng tốp không thể tránh khỏi việc bị ‎bắt giữ, tàn sát hàng loạt lặp đi lặp lại.
‎Chưa kịp nhận ra, ‎bọn tôi đã ở Taiji hơn một tuần
‎nhưng vẫn không hiểu ‎cớ sao họ lại giết chúng.
‎Vì cá heo chết đâu biết làm trò.
‎Lucy, cho tôi xem lại cái cô vừa thấy đi.
‎Tôi vừa tính toán từ dữ liệu trên mạng,
‎và từ năm 2000 đến năm 2015, ‎cứ mỗi một con cá heo bị bắt,
‎thì ít nhất 12 con bị giết. Vô lý. Chả ‎hiểu sao họ lại giết mấy con cá heo đó.
‎Ừm, nếu lùa bắt cá heo ở Taiji hàng năm ‎được thúc đẩy bởi ngành nuôi nhốt,
‎nó đặt ra câu hỏi: "Vì sao giết cá heo ‎không được chọn để nuôi nhốt?
‎Có rất ít lý do để tàn sát chúng.
‎Không có thị trường thịt cá heo.
‎Sao không thả lại chúng ra biển?"
‎Và câu trả lời cho câu hỏi đó ‎là kiểm soát loài gây hại.
‎Các ngư dân xem cá heo ‎là đối thủ cạnh tranh.
‎Họ cảm thấy chúng ăn quá nhiều cá, ‎và nếu loại bỏ được cá heo,
‎sẽ có nhiều cá có sẵn cho họ bắt hơn.
‎Về cơ bản, việc tàn sát ‎những con cá heo này là một phản ứng
‎của việc đánh bắt cá quá mức ‎đang xảy ra ở Taiji này.
‎Nếu đây là thật, rằng cá heo ‎bị đổ lỗi vì đánh bắt cá quá mức,
‎tẩy chay công viên hải dương ‎đâu thể ngăn vụ này.
‎Để tìm hiểu thêm, bọn tôi quyết định ghé ‎một cảng cá địa phương gần Taiji.
‎Tuy nhiên, khi đến nơi, bọn tôi mau chóng ‎nhận ra đây chả phải một cảng cá nào đó.
‎Ali.
‎Ali, nó là gì vậy?
‎Đây chỉ là cá ngừ. ‎Đây là ngành công nghiệp cá ngừ.
‎Bọn tôi vừa tình cờ gặp một trong ‎các cảng cá ngừ lớn nhất thế giới,
‎nơi tiếp nhận cá ngừ vây xanh,
‎loài cá đắt tiền nhất hành tinh.
‎Chỉ một con cá này được bán ở chợ cá Tokyo ‎đã có giá hơn ba triệu đô-la.
‎Tôi đã đọc về những con cá này. ‎Chúng như báo của đại dương, máu nóng
‎có thể tăng tốc nhanh hơn chiếc Ferrari.
‎Nhưng do giá cao, hướng đi duy nhất ‎chúng sẽ tăng tốc vào
‎là hướng tuyệt chủng.
‎Ngày nay, chỉ còn ít hơn ba phần trăm ‎cá thể loài còn lại.
‎Chúng từng phát triển mạnh ‎vài thập kỷ trước.
‎Không chỉ cá ngừ vây xanh, toàn cá ngừ.
‎Có tất cả ở đây. ‎Chúng được bán khắp thế giới.
‎Đây là ngành công nghiệp 42 tỷ đô một năm. ‎Nó đang bị đe dọa vì đánh bắt quá mức.
‎Dĩ nhiên họ sẽ đổ lỗi cho cá heo.
‎Cái cớ để giết cá heo
‎vì tội ăn quá nhiều cá là một lời nói dối.
‎Thực tế, họ giết cá heo là để ‎thí mạng cho việc đánh bắt cá quá mức.
‎Như thế, họ có thể tiếp tục tham gia ngành ‎công nghiệp cá ngừ trị giá hàng tỷ đô,
‎và rũ sạch mọi trách nhiệm sinh thái học.
‎Tôi được biết một công ty cá ngừ ‎lớn nhất thế giới là của Mitsubishi,
‎họ kiểm soát 40% số cá ngừ vây xanh ‎có nguy cơ tuyệt chủng.
‎Vì họ có trụ sở tại Nhật Bản, bọn tôi ‎làm họ bất ngờ khi đến trụ sở chính.
‎Liệu có thể phỏng vấn nhanh chứ.
‎Bọn tôi thắc mắc sao công ty ‎lại xóa bỏ một loài tuyệt chủng
‎và nó dính tới việc giết cá heo ra sao.
‎- Công ty chúng tôi từ chối, nên… ‎- Ừ.
‎- Công ty cô từ chối mọi cuộc phỏng vấn? ‎- Ừ, tất cả.
‎Bọn tôi được yêu cầu tắt máy quay ‎và rời đi ngay.
‎Quay lại cảng cá,
‎tôi nhận ra cá ngừ không phải là ‎loài giá cao duy nhất được đánh bắt.
‎Cá mập ở khắp mọi nơi
‎và tất cả đều đang bị cắt vây.
‎Tắt video đi!
‎Tắt đi!
‎- Tắt máy quay đi! ‎- Sao không muốn tôi quay?
‎Ngành công nghiệp vây cá mập ‎là ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô
‎và thường là
‎dính líu sâu với tội phạm
‎và điều hành theo kiểu xã hội đen.
‎Họ chả muốn ‎những người có máy quay rình mò
‎vì họ không muốn bị vạch trần
‎tất cả những điều mờ ám mà họ làm.
‎Cá mập khắp thế giới ‎bị giết để lấy vây của chúng.
‎Các vây này được gửi đến châu Á, ‎chủ yếu là Trung Quốc,
‎làm súp vi cá, ‎được xem là biểu tượng địa vị.
‎Nó chả có lợi ích dinh dưỡng gì, ‎không có vị gì mấy,
‎và có thể có giá ‎lên đến hàng trăm đô một tô.
‎Thấy nhiều cá mập bị cắt vây đến thế, ‎và bị đuổi khỏi cảng chỉ vì quay phim
‎làm tôi muốn biết nhiều hơn.
‎Vì đã khám phá mọi thứ có thể ‎về việc săn cá heo ở Taiji,
‎bọn tôi quyết định theo chuyện cá mập ‎để cố hiểu tác động của
‎ngành công nghiệp này lên đại dương.
‎Chỉ cách Nhật Bản bên kia đại dương là ‎Hồng Kông,‎ ‎còn gọi là Thành phố Vi Cá mập.
‎Bọn tôi đến và thấy ‎đường phố đầy vây cá mập,
‎và số lượng lớn được dỡ từ các xe tải ‎ở mọi góc đường.
‎Bọn tôi cố quay cận cảnh vây cá, ‎nhưng đều nhận được phản hồi như trước.
‎Đi đi! Không!
‎Không được quay?
‎Bác sẽ đánh tôi bằng ghế à?
‎Rồi, bọn tôi đi đây.
‎- Cấm chụp? ‎- Cấm.
‎Vì sao? Sao anh lại quay?
‎Sao anh lại chụp ảnh?
‎Anh đã không được phép.
‎Xóa ảnh đi.
‎Xóa trước đi.
‎Này!
‎Quay phim ở Thành phố Vi Cá mập ‎rõ là khó hơn bọn tôi nghĩ.
‎Để có thể nhìn rõ các vây này, ‎bọn tôi mua vài máy quay ngụy trang.
‎MÁY QUAY BÍ MẬT
‎Chà.
‎Tôi từng sợ cá mập khi còn bé.
‎Mọi người không nên sợ ‎việc có cá mập trong đại dương.
‎Họ nên sợ việc không có cá mập ở đó cơ.
‎Cá mập giữ cho đại dương khỏe mạnh.
‎Chúng giữ nguồn cá khỏe mạnh, ‎giữ hệ sinh thái, các rạn san hô tồn tại.
‎Nếu chả có những con cá mập này, ‎nếu chúng bị cắt vây đến tuyệt chủng,
‎đại dương sẽ biến thành đầm lầy. ‎Và đoán xem ai chết kế tiếp? Chúng ta.
‎Nhiều người nghĩ tôi là người cuối cùng ‎đấu tranh vì cá mập.
‎Tôi bị cá mập tấn công ‎sau khi phục vụ 12 năm trong quân đội.
‎Khi diễn tập chống khủng bố ở cảng ‎Sydney, một con cá mập bò tấn công tôi.
‎Nhưng kiến thức xua đi sợ hãi. Vì cần ‎nên tôi biết về cảnh ngộ của cá mập
‎bằng việc làm trong ngành công nghiệp ‎quay phim cá mập cả thập kỷ qua.
‎Hóa ra cá mập cũng quan trọng không kém
‎cá heo và cá voi ‎trong việc giữ đại dương tồn tại.
‎Nhưng lần đầu tiên trên đời,
‎cá mập có nguy cơ tuyệt chủng vì chúng ta.
‎Giống cá ngừ vây xanh, ‎số lượng cá mập đã giảm mạnh,
‎với các loài như cá nhám đuôi dài, ‎cá mập bò, cá mập đầu búa
‎mất đi từ 80 đến 99 phần trăm ‎số lượng của quần thể
‎chỉ trong vài thập kỷ qua.
‎Và nó khiến các loài không ngờ đến khác ‎cũng chết theo chúng.
‎Trong khoảng thời gian ‎bọn tôi theo dõi chim biển
‎khoảng từ năm 1950,
‎sự đông đúc của chim biển ‎đã giảm khoảng 70 phần trăm.
‎Nếu nhìn cách chúng ăn, ‎bạn có thể hiểu vì sao.
‎Và việc chúng làm ‎là nhẹ nhàng nhúng xuống biển
‎và bắt những con cá nhỏ trên bề mặt.
‎Nơi chim biển ăn được nhiều nhất ‎là nơi những con cá săn mồi lùa từng đàn
‎cá mồi nhỏ lên bề mặt, ‎nơi chim nhạn có thể bắt.
‎Khi đánh bắt quá mức cá săn mồi, ‎chúng không còn có thể lùa đàn cá
‎lên bề mặt ‎nên không đủ thức ăn cho chim.
‎Nên tổn thất cá khắp đại dương ‎trên thế giới đang đưa ta
‎vào cuộc cạnh tranh trực tiếp với cá voi, ‎cá heo, chim biển, vì miếng mồi,
‎và điều đó khiến quần thể của chúng ‎suy giảm hơn nữa.
‎Cá mập là loài săn mồi đỉnh cao. ‎Chúng đang đứng đầu chuỗi thức ăn.
‎Tôi gọi chúng là cấp độ một.
‎Chúng ăn cấp độ hai. Chúng ăn ‎những con cấp độ hai tồi, bệnh, yếu.
‎Nhưng khi lấy đi cấp độ một, ‎số lượng cấp độ hai trở thành quá đông.
‎Và cấp độ hai ăn cấp độ ba.
‎Số lượng chúng quá đông. ‎Chúng sẽ xóa sổ nguồn thức ăn của chúng
‎là cấp độ ba. ‎Và sau đó, cấp độ hai chả có gì để ăn.
‎Rồi cấp độ hai biến mất, bị tuyệt chủng.
‎Và nó kéo theo dọc xuống chuỗi thức ăn, ‎xuống những sinh vật nhỏ nhất.
‎Nên khi nói về cứu cá mập ‎và tầm quan trọng của chúng,
‎dù con người chả cần thích chúng, ta cần ‎chúng cho sự sống còn của đại dương.
‎Trên toàn thế giới, trung bình,
‎cá mập giết khoảng mười người mỗi năm.
‎Giờ, nói một cách tương đối,
‎ta giết 11.000 đến 30.000 ‎con cá mập mỗi giờ.
‎Điều điên rồ là
‎gần một nửa số cá mập bị giết đã bị giết ‎do vô tình lọt lưới các tàu cá thương mại.
‎Và chúng bị vứt đi như rác thải ‎trở lại đại dương.
‎Vô tình lọt lưới là các sinh vật biển ‎bị bắt khi ta cố bắt một loài ta nhắm đến.
‎Và tôi đã sốc khi biết
‎mỗi năm, ít nhất 50 triệu con cá mập ‎bị mắc vào lưới theo cách này,
‎cùng lúc ‎với loại hải sản yêu thích của ta.
‎Các nghiên cứu ước tính ‎có tới 40% sinh vật biển bị bắt
‎bị ném lại xuống biển vì vô tình lọt lưới,
‎và hầu hết đã chết ‎cả trước khi chúng chạm mặt nước.
‎Nên việc dừng ăn súp vi cá mập ‎chỉ là một nửa bức tranh.
‎Vấn đề là việc ăn cá cũng tệ như thế,
‎có khi còn tệ hơn ‎ngành công nghiệp vi cá mập,
‎vì ngành công nghiệp vi cá mập ‎được tiến hành hạn chế ở châu Á,
‎trong khi mọi người trên thế giới ‎đều ăn cá.
‎Tôi gọi vô tình lọt lưới ‎là các nạn nhân vô hình
‎của ngành đánh bắt cá.
‎Trong ngành gọi vô tình lọt lưới là ''tình ‎cờ bắt'', nhưng chúng chả phải là tình cờ.
‎Nó được tính là yếu tố kinh tế ‎của việc đánh bắt cá.
‎Ở các ngư trường ấy, nơi bọn tôi ‎hiểu rõ hơn về vô tình lọt lưới,
‎các con số có thể đáng báo động.
‎Và để cho bạn một ví dụ,
‎ở Iceland, trong một tháng đánh bắt cá,
‎ngư trường đó đã bắt được 269 cá heo cảng,
‎cỡ đâu 900 con hải cẩu ‎của bốn loài khác nhau,
‎và 5.000 con chim biển.
‎Và đó chỉ là một ngư trường nhỏ ‎ở một phần nhỏ của Iceland.
‎Tính trên khắp các đại dương trên thế ‎giới, lượng vô tình lọt lưới là khổng lồ.
‎Điều làm vấn đề tồi tệ hơn là ‎các ngư trường hủy diệt này
‎đã được trao thưởng ‎hoạt động nghề cá bền vững
‎nhiều năm qua bởi chính cái nhãn ‎tôi đã tin
‎mỗi khi mua hải sản, dấu tích xanh ‎Hội đồng Quản lý Hàng hải.
‎Tôi đã liên lạc tổ chức từ thiện ‎cấp nhãn để phỏng vấn,
‎nhưng không được hồi âm.
‎Trong khi đó, tôi phát hiện ra đã có hơn ‎cả trăm quy định đánh cá khác nhau
‎trên giấy tờ để giảm số vô tình lọt lưới.
‎Vấn đề là, với hơn bốn triệu rưỡi ‎tàu đánh cá thương mại ở ngoài biển,
‎Thực tế, nó là vấn đề ‎các chính phủ đã từ bỏ áp đặt.
‎Nhưng có vẻ như,
‎có một tổ chức giữ trật tự đang lấp ‎chỗ trống của cơ quan hành pháp.
‎Nhóm hoạt động tình nguyện ‎đi tàu quanh thế giới đến hiểm nguy
‎để bảo vệ sinh vật biển ‎và đưa tội phạm biển ra ánh sáng.
‎Nhóm bảo tồn biển, Sea Shepherd,
‎nhóm đã đánh chìm 13 tàu săn cá voi ‎và tàu đánh cá trái phép,
‎và đâm vào năm tàu khác, ‎đều không thiệt hại một mạng người nào.
‎Với việc tiếp cận trực tiếp ‎ngành công nghiệp phá hủy đại dương,
‎họ đã có những khám phá gây sốc.
‎Một trong các khám phá ‎gần đây Sea Shepherd có là
‎ngoài Bờ biển Pháp của Đại Tây Dương, ‎có tới 10.000 cá heo
‎bị giết mỗi năm do vô tình lọt lưới.
‎Đây là con số gấp mười lần ‎số cá heo bị giết ở Taiji,
‎và không ai biết về nó cả. ‎Việc này đã diễn ra trong ít nhất 30 năm
‎vì chính phủ Pháp ‎đã bưng bít vấn đề rất hiệu quả.
‎Mọi người yêu cá heo ‎và hầu hết họ đều chả biết
‎là khi họ ăn cá, ‎họ thật ra đang ban án tử hình
‎cho quần thể cá heo ở Pháp.
‎Thuộc số điều gây sốc nhất ‎đa số người chả nhận ra
‎là mối đe dọa lớn nhất đối với cá voi ‎và cá heo là đánh cá thương mại.
‎Hơn 300.000 con cá voi và cá heo ‎bị giết mỗi năm
‎vì vô tình lọt lưới đánh cá thương mại.
‎Ừm, vậy còn các nhãn bền vững, ‎thứ như cá ngừ An toàn với Cá heo?
‎Với những người ‎dành nhiều thời gian trên biển như tôi,
‎bọn tôi nhận ra các nhãn thường che đậy ‎cái thực sự xảy ra ở biển.
‎Bọn tôi bắt gặp các tàu đánh bắt cá ngừ ‎đã giết hại 45 con cá heo
‎để bắt tám con cá ngừ.
‎Và các tàu đánh cá đó làm việc cho ‎cá ngừ đóng hộp An toàn với Cá heo.
‎Đến giờ, tôi đã biết nhiều điều gây sốc, ‎nhưng điều này thật chả tin nổi.
‎Tôi chả thể xác minh số liệu này trên mạng
‎và đã nghi khẳng định của Sea Shepherd ‎với tổ chức đó.
‎Để tìm hiểu chắc chắn, tôi quyết định gặp ‎tổ chức đằng sau nhãn đó,
‎Tổ chức Earth Island.
‎Tối đa, được có mấy cá heo ‎bị giết trong lưới
‎trước khi cá ngừ ‎hết là An toàn với Cá heo?
‎Không con nào. Một con.
‎Vậy là, ‎cứ một con cá heo và biết đó, cậu bị loại.
‎Bác có thể cam đoan ‎mỗi hộp đều an toàn với cá heo chứ?
‎Không. Không ai có thể.
‎Một khi đã ra biển, ‎làm sao cậu biết họ đang làm gì?
‎Bọn tôi có người quan sát trên tàu. ‎Người quan sát có thể bị hối lộ.
‎Khoan… Người quan sát của bên bác ‎có thường ra biển không?
‎Thường xuyên thì không.
‎Chả ai ở đó chứng kiến họ có giết cá heo ‎không. Sao anh biết nó an toàn với cá heo
‎nhất là khi họ trả tiền anh để anh ‎cấp phép dán nhãn An toàn với Cá heo?
‎Việc họ làm là tin lời của thuyền trưởng.
‎Nhật ký hải trình thuyền trưởng nói: ‎"Chả giết cá heo nào".
‎"Ồ, được. Nhãn của anh đây. ‎Anh sẽ tốn hết vân vân''.
‎Vậy để tôi hiểu rõ việc này, bác có ‎người quan sát, nhưng họ hiếm khi ở đó,
‎họ có thể bị hối lộ. Nên chả thể cam đoan ‎Cá ngừ An toàn với Cá heo là thật sự?
‎Điều đó chắc chắn đúng ‎về cách thức hoạt động của hệ thống.
‎Vậy giờ người ta phải làm gì ‎nếu muốn bảo vệ cá heo?
‎Bọn tôi bảo họ mua ‎Cá ngừ An toàn với Cá heo,
‎cá ngừ có Tổ chức Earth Island xác nhận ‎là an toàn cho cá heo.
‎Nhưng nó đâu cam đoan cá heo an toàn.
‎Chả gì cam đoan được cá heo an toàn.
‎Nhưng nếu không thế ‎thì sao được gọi là An toàn với Cá heo?
‎Bọn tôi có thể khá cam đoan ‎cá heo an toàn, ừ.
‎Nhưng bác vừa bảo là không cam đoan.
‎Nó không được cam đoan theo cách mà…
‎Đôi khi thế giới là một nơi khó khăn.
‎Xung đột lợi ích.
‎Tôi nghĩ là xung đột lợi ích. ‎Tôi cũng nghĩ là lừa đảo.
‎Chuyện là, tôi đã làm việc cho họ, ‎và đã bỏ đi khỏi đó.
‎Tôi đã kiếm hơn 100.000 đô một năm.
‎Bảo hiểm nhân thọ miễn phí. ‎Thứ tôi chả mua được.
‎Tôi bỏ họ vì cái nhãn ‎Cá ngừ An toàn với Cá heo
‎giả mạo của họ. ‎Tôi chả muốn liên can đến nó.
‎Tôi chả thể tin vào tai mình.
‎Cái nhãn hải sản được quốc tế công nhận
‎hoàn toàn là bịa đặt ‎vì nó chả cam đoan gì cả.
‎Lúc này, tôi bắt đầu tự hỏi ‎còn gì nữa đang bị che đậy.
‎Ngay cả các nhóm ‎mà đang nói về nhựa trong biển
‎rất miễn cưỡng khi nói đến ‎đa phần lượng nhựa đó là gì,
‎chúng chính là lưới đánh cá và ngư cụ.
‎Ta nghe nhiều về Đảo Rác Thái Bình Dương,
‎và nói: "Tệ nhỉ? Tất cả ‎bông ráy tai và túi nhựa của ta
‎đang quanh quẩn ‎bên trong Đảo Rác Thái Bình Dương''.
‎Bốn mươi sáu phần trăm của nó là lưới đánh ‎cá, lưới đánh cá bỏ đi, thứ còn nguy hiểm
‎cho sinh vật biển hơn ống hút nhựa nhiều. ‎Vì, dĩ nhiên, chúng có thiết kế để giết.
‎Giờ nhé, điều này rõ ràng đến hiển nhiên, ‎sao ta không nói về nó?
‎Sao đến cả các cuộc vận động về nhựa ‎cũng chả nói về việc đánh bắt cá?
‎Sao tôi chưa từng nghe vụ này?
‎Tàu đánh cá vứt một lượng lớn ‎dây thừng và dây câu
‎và đây là vấn đề lớn.
‎Ngày nay, cả các nơi xa nhất trên Trái Đất ‎cũng ngập trong ngư cụ.
‎Như đảo Henderson ở Thái Bình Dương,
‎và Svalbard ở Vòng Bắc Cực.
‎Thật ra, khi nhìn gần hơn vài cá voi ‎dạt bờ ở Vương quốc Anh từ đầu hành trình,
‎tôi phát hiện ngư cụ ‎là rác chính trong bụng chúng.
‎Đây là vấn đề rõ ràng nhất ‎mà chẳng ai nói đến.
‎Tôi còn tìm ra việc đánh cá dây dài thả ‎dây câu đủ dài để quấn quanh cả hành tinh
‎năm trăm vòng mỗi ngày.
‎Dù chả một ngư trường nào trên thế giới ‎cố tình nhắm vào rùa biển,
‎sáu trong số bảy loài rùa biển ‎đều bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng.
‎Không vì biến đổi khí hậu, ‎không vì ô nhiễm đại dương,
‎không vì nhựa trong đại dương, ‎mà là vì đánh cá.
‎Nhưng đây là vấn đề chả ai muốn nói đến.
‎Lần nữa, nếu đây là thật, ‎sao tôi chưa hề nghe về nó?
‎Mọi tiêu đề tôi từng thấy ‎đều tập trung vào ống hút nhựa.
‎Nên tôi quyết định xem các nghiên cứu.
‎Một nghiên cứu toàn cầu ước tính ‎1000 rùa biển được bảo tồn chết
‎do nhựa mỗi năm.
‎Tuy nhiên, chỉ riêng ở Hoa Kỳ,
‎250.000 con rùa biển đã bị bắt, bị thương,
‎hoặc bị giết mỗi năm bởi các tàu đánh cá.
‎Nếu một con rùa biển có ống hút ở mũi ‎được lan truyền nhanh chóng
‎thì vì sao vụ này chưa lên trang nhất?
‎Khi tôi lên trang web ‎của các tổ chức biển hàng đầu
‎những người cố xử lý vấn đề nhựa, tôi ‎tìm ra nhiều trang khuyến cáo mọi người
‎ngừng sử dụng mọi thứ từ túi trà ‎đến kẹo cao su.
‎Nhưng không có một đề cập nào
‎về việc cần làm gì với ngư cụ,
‎đó là nếu họ có đề cập đến nó.
‎Thay vào đó, ‎ống hút nhựa có vẻ chiếm 99 phần trăm
‎những thứ các nhóm này nói đến. ‎Điều này còn gây sốc hơn
‎khi tôi phát hiện ra rằng ‎ống hút nhựa chỉ chiếm 0,03 phần trăm
‎lượng nhựa đã vào đại dương.
‎Việc này giống cố cứu rừng mưa Amazon ‎và ngừng khai thác gỗ
‎bằng cách tẩy chay tăm. ‎Chả bằng giọt nước trong đại dương.
‎Nếu ngư cụ là vấn đề lớn thế,
‎tôi muốn biết vì sao tổ chức nhựa ‎tôi yêu thích không nói gì về nó.
‎Vậy, theo tổ chức ‎Plastic Pollution Coalition,
‎nguồn nhựa chính ‎của Đảo Rác Thái Bình Dương là gì?
‎Vi nhựa.
‎Ở Đảo Rác Thái Bình Dương, ‎tôi tìm ra đa số là vi nhựa.
‎Nghiên cứu mới nhất thật ra cho thấy ‎là 46% của Đảo Rác Thái Bình Dương
‎chỉ là mỗi lưới đánh cá, và phần lớn ‎rác thải khác là các loại ngư cụ khác.
‎Vậy đó không phải là đa số sao?
‎Không, tôi sẽ không nói là đa số
‎lượng nhựa trong đó là lưới đánh cá. ‎Nhiều lắm. Nó là sự pha trộn nhiều thứ.
‎Nhưng đa số có nghĩa là hơn 50%
‎và rác liên quan đến việc đánh cá ‎trong đảo rác là hơn 50%.
‎Vậy không phải nó chiếm đa số sao?
‎Ừ. Vậy nếu nó…
‎Nếu nó gần 50 phần trăm, nó là…
‎Ừ, lưới đánh cá nhựa.
‎Nếu tính một loại ‎thì không gì so được tỷ lệ với nó,
‎anh biết đó.
‎Nhưng thứ lấn át nhất
‎là lưới đánh cá bằng nhựa.
‎Người ta có thể làm gì để ngăn chặn ‎rác lưới đánh cá này không?
‎Một điều mà bạn có thể làm là loại bỏ,
‎hoặc thật sự giảm lượng cá mình tiêu thụ,
‎và thật sự để các quần thể đó ‎được hồi phục.
‎Nhưng đồng thời nó sẽ loại bỏ ‎lượng vật liệu tương đương dùng để bắt cá.
‎Ừm, cô biết lý do thông điệp hệ trọng này ‎không có trên web chứ?
‎Tôi… Tôi đâu biết. ‎Tôi đâu làm trang web.
‎Tốt hơn là anh nói với Dianna về nó.
‎Cô ấy là người sáng lập, tham dự, ‎cô ấy có… Chắc sẽ trả lời anh tốt hơn.
‎Vậy, Jackie đã bảo một cách để xử lý ‎vấn đề to lớn của lưới đánh cá
‎trên đại dương là từ chối ăn cá.
‎Tôi tự hỏi sao cô không đưa ‎thông điệp hệ trọng đó lên web của cô.
‎Thông điệp ‎để người tiêu dùng ăn ít cá hơn?
‎Chả phải lĩnh vực tôi.
‎- Tôi chả chú trọng nó. Tôi hiểu ý. ‎- Ừ.
‎Tôi chả dư giờ. Bọn tôi có sự kiện. ‎Cậu tắt máy quay nhé? Cảm ơn.
‎Tôi chả hứng thú chú trọng vào việc đó. ‎Tôi không có ý kiến về điều đó.
‎Tôi đang nói người ta có thể làm gì ‎để tạo ra khác biệt
‎về rác lưới đánh cá trên biển, ‎Jackie bảo loại bỏ hoặc giảm tiêu thụ cá.
‎Tôi hỏi đó có là…
‎- Cô ấy đâu nói là bỏ cá. Hẳn là thế. ‎- Có mà.
‎…là loại bỏ hoặc thật sự giảm ‎lượng cá mình tiêu thụ.
‎- Có mà. Cô ấy… ‎- Cô ấy đâu nói loại bỏ cá.
‎Tôi chả biết cái gì đang xảy ra.
‎Sao câu hỏi đơn giản thế ‎lại nhận được phản ứng dữ dội như vậy?
‎Lựa chọn duy nhất của tôi là đi theo tiền. ‎Nên tôi đã làm.
‎Và chả nghi ngờ gì nữa, nó đây rồi.
‎Họ hẳn sẽ chả nói về lưới đánh cá.
‎Tổ chức Plastic Pollution Coalition thuộc ‎cùng tổ chức với Tổ chức Earth Island.
‎Đây là những người đứng sau ‎nhãn Cá ngừ An toàn với Cá heo,
‎làm việc với ngành đánh cá ‎để bán thêm hải sản.
‎Thảo nào họ chả muốn nói về ‎nguyên nhân gây ô nhiễm nhựa hàng đầu
‎ở nhiều nơi trên thế giới.
‎Giờ, ta hoàn toàn đúng khi nói ‎rằng ta phải dùng ít nhựa hơn nhiều.
‎Nhưng dù cho không có một gam nhựa nào ‎đi vào đại dương
‎từ hôm nay trở đi,
‎ta vẫn đang phá nát các hệ sinh thái ấy ‎ra từng mảnh
‎vì vấn đề lớn nhất đến hiện tại ‎là đánh cá thương mại.
‎Nó không những gây hại hơn nhiều
‎so với ô nhiễm nhựa, mà còn gây hại ‎hơn nhiều so với ô nhiễm dầu do tràn dầu.
‎Vụ tràn dầu Deepwater Horizon ‎ở Vịnh Mexico là lớn nhất trong lịch sử.
‎Nó phun ra một lượng dầu khổng lồ ‎xuống đáy biển sâu trong hàng tháng trời.
‎Ai cũng sợ hãi trước cái chết ‎của động vật hoang dã trên bãi biển
‎khi lượng dầu tràn vào bờ.
‎Mà thực tế, ngành công nghiệp đánh cá ‎ở Vịnh Mexico
‎đã tiêu diệt nhiều động vật trong một ngày
‎hơn vụ tràn dầu đó đã làm ‎trong hàng tháng.
‎Vì một khu vực rộng lớn ‎bị đóng cửa không được đánh cá
‎do nó có khả năng bị vấy bẩn bởi dầu,
‎sinh vật biển thật ra lại hưởng lợi ‎từ vụ tràn dầu Deepwater Horizon
‎vì nó được hoãn việc đánh bắt cá.
‎Tôi khó chấp nhận nổi việc ngư dân trên ‎thuyền đánh cá nhỏ gây ra mọi tổn hại này.
‎- Ừ. ‎- Vậy chuyện là sao?
‎Ngành công nghiệp đánh cá có hình tượng
‎được khắc sâu trong tâm trí ta ‎từ thời thơ ấu.
‎Một chiếc thuyền nhỏ màu đỏ ‎xình xịch băng qua biển lấp lánh
‎do Thuyền trưởng Birdseye cầm lái ‎với bộ râu trắng, đôi mắt xanh long lanh,
‎và chiếc mũ ngư dân.
‎Và tất nhiên, sự thật thì nó là ‎một cỗ máy tử thần.
‎Đây là một cỗ máy công nghệ cao, ‎đạt hiệu quả tối ưu.
‎Bạn có những chiếc thuyền ‎công suất cực cao,
‎những tàu đánh cá khổng lồ
‎với mục đích là càn quét ‎những loài động vật
‎vốn là nền tảng ‎của toàn bộ chuỗi thức ăn dưới nước,
‎loài cá.
‎Dù cuối cùng tôi đã cảm thấy ‎mình đang đúng hướng,
‎tôi chả thể không thất vọng ‎là truyền thông và sự chú ý toàn cầu
‎về nhựa, nhiên liệu hóa thạch đã đánh lạc ‎hướng ta khỏi ngành công nghiệp ta mù tịt,
‎nhưng tác động lớn hơn nhiều đến biển.
‎Đào sâu hơn, tôi phát hiện điều này ‎cũng đúng khi nói về rạn san hô.
‎Các nhà khoa học dự đoán tới năm 2050, ‎ta sẽ mất 90% các rạn san hô,
‎lý do chính duy nhất được kể ‎về các rạn đang chết là biến đổi khí hậu.
‎Mà hầu như chả ai nói về sự thật ‎cá là rất quan trọng
‎để giữ san hô sống.
‎Hệ sinh thái trên các rạn san hô ‎chủ yếu dựa vào việc tái chế.
‎Khi động vật bài tiết, ‎đó là thức ăn cho san hô.
‎Khi ngư dân đến và bắt cá, ‎không chỉ có cá là chịu thiệt hại,
‎mà các sản phẩm cá thải vào trong nước ‎làm thức ăn cho san hô,
‎và các chất dinh dưỡng để thay thế, ‎nuôi chúng lớn lại sẽ mất.
‎Đánh cá đã thành mối đe dọa lớn ‎cho nhiều rạn san hô trên thế giới.
‎Từ Trung Đông đến vùng Ca-ri-bê,
‎nơi 90 phần trăm các con cá lớn
‎đã phát triển mạnh nhiều thiên niên kỷ ‎giờ đã biến mất.
‎Đại dương của ta rõ là ‎đang ở một bước ngoặt
‎và tôi cần câu trả lời dứt khoát.
‎Tôi muốn nói chuyện với ‎các nhà bảo tồn dành cả đời bảo vệ biển,
‎bắt đầu bằng gặp huyền thoại sống,
‎thuộc số anh hùng tôi thích nhất mọi thời, ‎để biết thêm.
‎Tôi là Sylvia Earle, nhà hải dương học, ‎nhà thám hiểm của National Geographic,
‎người sáng lập liên minh Mission Blue, ‎hãng Deep Ocean Exploration and Research.
‎Nhiều năm qua, tôi đã thấy các thay đổi. ‎Tôi là nhân chứng
‎cho kỷ nguyên khám phá ‎có lẽ là vĩ đại nhất về đại dương.
‎Nhưng đồng thời, ‎là kỷ nguyên mất mát lớn nhất.
‎Từ giữa thế kỷ 20,
‎con người đã thành công ‎trong việc khai thác từ đại dương,
‎lượng rất lớn các động vật hoang dã. ‎Ước tính là vào giữa thế kỷ 21,
‎nếu ta tiếp tục bắt cá hoang dã ‎ở mức độ hiện tại,
‎sẽ không còn đánh cá thương mại nữa, ‎vì sẽ không có đủ cá để mà bắt.
‎Ở giữa Biển Bắc vào những năm 1830,
‎một thuyền đánh cá thông thường có thể ‎bắt được một hoặc hai tấn cá bơn mỗi ngày.
‎Nhưng ngày nay, ‎toàn bộ đội tàu đánh cá ở đó
‎bắt được khoảng hai tấn cá bơn
‎trong suốt cả năm,
‎nghĩa là cá bơn ngày nay còn ít hơn ‎cả ngàn lần so với lượng của ngày xưa.
‎Ta đang có chiến tranh với đại dương.
‎Và nếu ta thắng cuộc chiến này, ‎ta sẽ mất tất cả,
‎vì nhân loại chả thể sống ‎trên hành tinh này với biển chết.
‎Công nghiệp hóa toàn phần nghề đánh bắt cá ‎là vấn đề ở đây.
‎Ta đang phá hủy tất cả ‎với tốc độ chóng mặt.
‎Đánh bắt cá thương mại về cơ bản là
‎săn trộm động vật hoang dã trên quy mô ‎lớn,‎ ‎bắt đến 2,8 nghìn tỷ con cá
‎mỗi năm,
‎hoặc lên đến năm triệu con ‎bị giết trong từng phút.
‎Chả ngành nào trên Trái Đất giết ‎nhiều động vật như ngành buôn bán này,
‎chưa kể những loài động vật ‎ta chưa biết gì đến.
‎Điều này khiến quần thể cá toàn cầu,
‎trong vài trường hợp ‎giảm đến gần tuyệt chủng.
‎Mà có lẽ thuộc số sự thật gây sốc nhất
‎đến từ việc một chuyên gia nghề cá ‎hàng đầu thế giới dự tính
‎là nếu xu hướng đánh cá hiện tại tiếp tục ‎ta sẽ thấy đại dương gần như trống rỗng
‎vào năm 2048.
‎Tôi càng biết nhiều, ‎sự thật càng trở nên thảm khốc
‎khi tôi bắt đầu hiểu cách các loài ‎gắn liền với nhau đến thế nào,
‎và vai trò chúng có trong việc ‎duy trì sự liên kết của đại dương
‎và bầu khí quyển của hành tinh chúng ta.
‎Nghe có vẻ gây sững sờ,
‎nhưng năng lượng từ việc các loài động vật ‎di chuyển lên xuống
‎qua cột nước,
‎về mặt kết hợp,
‎cũng lớn như mọi cơn gió, ngọn sóng,
‎thủy triều và các dòng hải lưu ‎kết hợp lại.
‎Và điều này có một tác động khổng lồ
‎đến vật lý, hóa học, và sinh học của biển.
‎Việc khuấy động biển này có thể là cách ‎đại dương giúp hấp thụ nhiệt từ khí quyển.
‎Khi các động vật bơi qua cột nước,
‎nó tạo ra một dòng đối lưu mạnh ‎từ vùng nước ấm hơn
‎hòa với vùng nước lạnh hơn ở dưới. ‎Và mặc dù cần nghiên cứu thêm,
‎việc tàn phá sinh vật biển ‎có thể gây cản trở quá trình này,
‎và góp phần gia tăng nhiệt độ nước biển.
‎Kết luận lại, ‎đại dương và sự sống trong nó
‎đóng vai trò to lớn ‎trong khí hậu nhiều hơn ta nghĩ.
‎Và hóa ra
‎là sự sống ở đại dương vô cùng thiết yếu
‎trong việc giữ lại các-bon ‎và ngăn nó thải ra bầu khí quyển.
‎Chúng tôi hiểu rằng ‎bảo tồn cây hoặc trồng cây xanh
‎thực sự giúp cân bằng lượng các-bon,
‎nhưng không gì quan trọng hơn ‎là bảo tồn sự toàn vẹn
‎của hệ thống đại dương.
‎Ý tôi là, các con vật to lớn đó, ‎kể cả mấy con nhỏ, chúng hấp thụ các-bon.
‎Chúng cô lập các-bon ‎khi lặn xuống đáy đại dương.
‎Đại dương là bể các-bon ‎lớn nhất hành tinh.
‎Muốn giải quyết biến đổi khí hậu, ‎điều đầu tiên cần làm
‎là bảo vệ đại dương.
‎Và giải pháp cho việc đó rất đơn giản: ‎Để nó yên.
‎Tôi luôn coi nó như đây là tàu vũ trụ.
‎Trái Đất là tàu vũ trụ. ‎Nó đi quanh thiên hà.
‎Mất 250 triệu năm để tạo một quỹ đạo.
‎Và mỗi tàu vũ trụ ‎đều có hệ thống hỗ trợ sự sống,
‎cung cấp đồ để ăn, không khí để thở, ‎và điều chỉnh khí hậu, nhiệt độ.
‎Hệ thống hỗ trợ sự sống đó ‎điều hành bởi một nhóm con người.
‎Thành viên phi hành đoàn giết được ‎thì có ít
‎trước khi máy móc bắt đầu hỏng ‎và bạn hết kỹ sư.
‎Và điều xảy ra đó, ‎ta đang giết cả phi hành đoàn.
‎Tôi phát hiện thành viên phi hành đoàn ‎quan trọng nhất ở tàu vũ trụ Trái Đất
‎thực ra là thực vật biển. Mỗi 0,4 héc-ta, ‎các thực vật duyên hải tích trữ
‎lượng các-bon nhiều tới gấp 20‎ ‎lần ‎so với rừng trên đất liền.
‎Thực tế, 93% lượng khí thải CO2 ‎khắp thế giới được tích trữ ở đại dương
‎với trợ giúp của thảm thực vật biển, ‎tảo và san hô.
‎Và mất đi chỉ một phần trăm ‎hệ sinh thái đó
‎tương đương với thải ra ‎lượng khí thải của 97 triệu xe ô tô.
‎Bằng việc tiếp tục khai thác cá ‎khỏi đại dương,
‎về cơ bản ta phá hoại đại dương
‎qua việc không chỉ giết hại cá, ‎mà cả hành động giết hại,
‎cách giết hại đang hủy hoại ‎môi trường sống và các hệ sinh thái.
‎Và nó còn hơn thế ‎vì không thấy là không nghĩ đến.
‎Lưới rà, cho đến giờ là loại hình ‎đánh bắt cá gây tàn phá nhất.
‎Các lưới rà lớn nhất to đến nỗi ‎có thể nuốt chửng cả nhà thờ
‎hoặc tới 13 máy bay phản lực khổng lồ. ‎Lưới kéo theo các vật nặng ở đáy,
‎gây tổn thương đáy biển, ‎nơi sự sống từng trù phú,
‎chả để lại gì, ‎trừ một vùng cằn cỗi phía sau.
‎Việc này chả khác gì san phẳng ‎rừng mưa nguyên sinh Amazon,
‎trừ việc nó tệ hơn rất nhiều.
‎Hơn 10,1 triệu héc-ta rừng mất đi mỗi năm,
‎tương đương với mất đi ‎khoảng 27 sân bóng đá mỗi phút.
‎Tuy nhiên, lưới rà đã quét sạch ‎khoảng 1,6 tỉ héc-ta
‎mỗi năm.
‎Việc này cũng như mất đi ‎4.316 sân bóng đá mỗi phút.
‎Liệt kê theo năm,
‎nó tương đương với ‎quét sạch các vùng đất
‎của Greenland, Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan,
‎Đan Mạch, Vương quốc Anh, ‎Đức, Pháp, Tây Ban Nha,
‎Bồ Đào Nha, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Thái Lan,
‎và Úc cộng lại.
‎Các nhóm bảo vệ môi trường lớn ở đâu? ‎Sao họ không xoáy sâu vào nó?
‎Nó quá rõ ràng. Nó như hét vào mặt ta vậy. ‎Chính ngành công nghiệp đánh bắt cá
‎đang tiêu diệt loài cá ‎và phần còn lại của sự sống biển.
‎Còn cần phải rõ ràng thế nào nữa?
‎Thế nhưng phần lớn, họ im lặng.
‎Họ không lên tiếng chống lại điều đó.
‎Họ cố tình không tham gia ‎vào vấn đề quan trọng nhất trong tất cả.
‎Nhiều nhà nghiên cứu cảm thấy
‎rằng mức độ đại dương được bảo vệ ‎nên ở khoảng 30%.
‎Song thực tế, ‎các khu bảo tồn biển của ta đang ở mức 5%.
‎Mà điều đó gây hiểu lầm vì hơn 90% các ‎khu bảo tồn biển vẫn cho phép đánh bắt cá.
‎Nên trên thực tế, chưa đến 1% ‎tổng số đại dương được kiểm soát.
‎Chính phủ đã nói rất nhiều ‎về các khu bảo tồn biển này.
‎Và có bộ trưởng chính phủ ‎khi được phỏng vấn và hỏi:
‎"Ở khu bảo tồn cụ thể này, bà thực sự ‎đưa ra thêm biện pháp bảo vệ gì?
‎Bảo vệ nó khỏi đánh bắt cá công nghiệp?" ‎"Không".
‎"Bà sẽ bảo vệ nó khỏi việc khoan dầu?" ‎"Không".
‎"Vậy bà thực sự bảo vệ nó khỏi gì?"
‎"Chà, chúng tôi sẽ hạn chế thêm ‎chèo thuyền kayak trên biển".
‎Thật luôn? Chèo thuyền kayak?
‎Đó là thứ duy nhất ‎bà ấy có thể nghĩ ra sao?
‎Đó là một sự sỉ nhục vô cùng.
‎Với việc hầu như các khu bảo tồn biển ‎cho phép đánh bắt cá,
‎và quần thể cá toàn cầu ‎đang trên bờ vực sụp đổ,
‎tôi bắt đầu thắc mắc
‎liệu hải sản bền vững còn có thể tồn tại.
‎Tôi đã rất cố gắng tìm hiểu, ‎thực sự đấy, để cố tìm một ví dụ
‎của việc liệu khai thác động vật hoang dã ‎trên diện rộng có bền vững không.
‎Chỉ là nó không tồn tại.
‎Thật khó để nói:
‎"Được phép đánh cá ở vài nơi, ‎và những nơi khác thì không".
‎Vì ai sẽ vạch ra ranh giới?
‎Làm sao anh biết nếu một con cá bị, ‎kiểu, đánh bắt trái phép,
‎hay là được bắt dựa trên ‎một phương pháp đánh bắt bền vững?
‎Đầu tiên, chả có thứ đó. Nó là không thể.
‎Chả có cái gọi là nghề cá bền vững. ‎Chả đủ cá để minh chứng cho nó.
‎Giờ cái gì chả bền vững. Không hề nhé. ‎Chỉ là một cụm từ tiếp thị.
‎Vậy bác không đồng ý với các tổ chức
‎khuyến nghị mọi người ăn nhiều hơn ‎hải sản bền vững để bảo vệ đại dương ư?
‎Không, tôi hoàn toàn phản đối.
‎Biết đó, về cơ bản, điều họ đang cố làm
‎là kêu gọi ý kiến số đông.
‎Họ muốn người ăn cá ủng hộ họ.
‎Đó là vấn đề khi tôi là Giám đốc ‎Hội Sierra, đó là vấn đề của họ.
‎Họ không muốn ra ngoài chống lại ‎việc săn bắn, đánh bắt cá hay ăn thịt.
‎Vì họ nghĩ họ sẽ mất ‎sự hỗ trợ từ thành viên nếu họ làm vậy.
‎Nhiều nhóm không quan tâm đến việc ‎giải quyết vấn đề, mà lợi dụng vấn đề.
‎Ngoài kia có vô số nhóm, biến đổi khí hậu,
‎bảo tồn gì đó. Đó là ngành kinh doanh. ‎Ngành kinh doanh đạo đức giả.
‎Tôi đã xem trang web của Oceana. ‎Họ là nhóm bảo tồn biển lớn nhất thế giới,
‎nhưng không hề đề cập đến việc giảm thiểu ‎hay loại bỏ tiêu thụ hải sản.
‎Thay vào đó, tổ chức này khuyến nghị
‎một trong những cách tốt nhất ‎để bảo vệ cá là ăn cá.
‎Oceana ủng hộ nghề cá bền vững, nên tôi đã ‎gặp nhóm để họ giải thích nó nghĩa là gì.
‎Nghề cá bền vững thực chất là gì? ‎Ai định nghĩa nó?
‎Đó là một câu hỏi rất sâu sắc.
‎Bền vững… Sự bền vững ‎không được định nghĩa chính xác.
‎Không có định nghĩa tổng quát ‎về sự bền vững trong nghề cá.
‎Không phải thật khó hiểu khi nói:
‎"Hãy ăn cá bền vững", ‎nếu không có định nghĩa chung cho nó ư?
‎Tất nhiên rồi.
‎Không, người tiêu dùng chả thể đánh giá ‎đúng về loại cá nào bền vững hay không.
‎Có nhiều lời khuyên, mà thật sự giờ người ‎tiêu dùng chả thể quyết mà có thông tin.
‎Vậy nếu chả ai thực sự hiểu nó là gì, ‎thì chiến lược hiệu quả hơn
‎là giảm thiểu ‎hoặc xóa sổ việc tiêu thụ hải sản nhỉ?
‎Đó chả phải tốt nhất cho biển ư?
‎Đó là…
‎Ý tôi là, thật khó để trả lời một câu hỏi ‎với sự suy ngẫm sâu sắc đến vậy
‎khi có rất ít thời gian suy nghĩ, nhỉ?
‎Vì bọn tôi chưa có quan điểm ở vấn đề đó. ‎Chưa ai đặt câu hỏi ấy.
‎Ồ, chỉ cần đăng lên web thôi.
‎Biết đó: "Điều số một bạn có thể làm cho ‎đại dương là giảm tiêu thụ cá". Kiểu thế.
‎Tôi rời văn phòng Oceana, ‎lòng tin vào nhóm ít đi so với lúc vào.
‎Tôi thất vọng vì họ chả thể trả lời ‎một câu hỏi đơn giản về‎ ‎nghề cá bền vững.
‎Có lẽ liên hệ với cơ quan chính phủ ‎sẽ giúp trả lời nó.
‎Dù sao, đó là điều tốt nhất thứ hai ‎để làm ở trang web của Oceana.
‎Nên tôi đi thẳng lên trên ‎và cố có được cuộc họp hiếm hoi
‎với Ủy viên ‎Thủy sản và Môi trường Châu Âu,
‎người gần đây thông qua ‎luật cấm nhựa dùng một lần.
‎Định nghĩa về nghề cá bền vững là gì?
‎Hãy tưởng tượng ‎anh có tiền trong ngân hàng,
‎anh có vốn, anh để, chả biết nữa, ‎100 euro trong ngân hàng.
‎Một trăm euro đó, là số vốn,
‎sẽ sinh lãi cho anh.
‎Miễn là anh lấy số lãi đó
‎và tiêu số lãi đó
‎mà không động đến tiền vốn,
‎thì đó là sự bền vững.
‎Ngay khi anh bắt đầu ‎lấy đi cả số vốn của mình,
‎thì anh đã bước vào ‎vòng xoáy không bền vững.
‎Chà, theo phép so sánh kinh tế của ông,
‎đại dương giờ không chỉ nợ nần, ‎mà còn suy thoái nặng.
‎Ta nên dừng tiêu ‎cho thứ không trả nổi chứ?
‎Rõ ràng, ta không thể ‎đi đến thái cực khác và nói:
‎"Giải pháp duy nhất là không đánh bắt cá". ‎Ta chả thể… Tôi nghĩ ta không thể làm thế.
‎Nhưng chính phủ đang thực hiện biện pháp ‎nghiêm khắc để cấm nhựa dùng một lần,
‎trong khi đánh cá ‎gây ra sự tàn phá hơn nhiều.
‎Vậy sao ngành công nghiệp đánh cá ‎lại bị đối xử khác?
‎Vâng. Với tôi, ‎ý tưởng không phải là ngừng đánh cá.
‎Với tôi, ‎ý tưởng là đánh bắt cá bền vững hơn.
‎Đánh bắt cá bền vững hơn nghĩa là ‎làm nhiều hơn việc chả hiệu quả
‎và còn chả định nghĩa được. ‎Tôi tự hỏi, dù chả có định nghĩa rõ ràng,
‎nó ảnh hưởng ra sao tới các nhóm ‎chứng nhận bền vững, như MSC,
‎nhóm vẫn chưa hồi âm tôi.
‎Ồ, ý là Hội đồng Quản lý Hàng hải?
‎- Vâng. ‎- Ôi, Chúa ơi.
‎Lại làm tôi phải nói đến ‎Hội đồng Quản lý Hàng hải à.
‎Nói gì nữa? Chà, họ đã chứng nhận ‎cho những bên đánh bắt cá,
‎những bên ‎có mức độ vô tình lọt lưới cao bất ngờ.
‎Và những mức độ đó bị phớt lờ vì chính ‎mức tàn sát ấy được coi là ''bền vững''.
‎Mà người tiêu dùng đâu có tìm cái đó.
‎Họ muốn biết không có động vật có vú biển ‎hay chim biển nào bị giết,
‎để họ có cá để ăn trên đĩa.
‎Cái nhãn dán trên hộp ấy
‎trong vài trường hợp là vô giá trị.
‎Họ hợp thức hóa nó như thể việc ăn,
‎cá hồi được sản xuất bền vững, ‎về mặt nào đó,
‎tốt hơn việc giết cá ngừ vây xanh vậy.
‎Và tạo ra sự biện hộ ‎trong mắt người tiêu dùng.
‎Nhưng về cơ bản, nó cũng như nói săn bắn ‎gấu Bắc Cực bền vững hơn săn gấu trúc vậy.
‎Trong khi thực tế, chả có gì bền vững ‎và chả hành động nào đúng.
‎Thế cô nghĩ tôi sẽ có thể phỏng vấn ‎với MSC bất kỳ lúc nào chứ?
‎Tôi không nghĩ là khả thi đâu. ‎Hiện tại không có ai ở văn phòng.
‎Đang có vô số hội nghị.
‎Sau vô số lần bị từ chối ‎yêu cầu phỏng vấn qua điện thoại,
‎chúng tôi quyết định tới trụ sở chính.
‎Chào, tên tôi là Ali.
‎Tôi đã cố phỏng vấn một ai đó ở MSC ‎suốt nhiều tháng,
‎và tôi có vài câu hỏi về nghề cá bền vững.
‎Có ai ở đó để tôi trò chuyện nhanh không?
‎Chúng tôi được bảo đợi ở phòng chờ ‎trong khi họ tìm ai đó để nói chuyện.
‎Mà sau nửa giờ các nhân viên ‎nhìn nhau sợ hãi, họ mời chúng tôi ra về.
‎Tôi lại vừa bị MSC đuổi khéo.
‎Tổ chức hải sản bền vững lớn nhất thế giới
‎không muốn nói với tôi ‎về hải sản bền vững.
‎Điều duy nhất còn lại có thể làm ‎là truy theo nguồn tiền.
‎Và rất nhanh chóng ‎để tìm ra xung đột lợi ích lớn.
‎Một trong những người sáng lập MSC ‎là tập đoàn Unilever,
‎đồng thời là nhà bán lẻ hải sản lớn.
‎Và mặc dù vô số ngư trường ‎rõ ràng đang bị cạn kiệt và hủy hoại,
‎tôi chỉ có thể tìm thấy vài nơi ‎đã bị từ chối chứng nhận trong hơn 20 năm.
‎Nhưng điều gây sốc nhất
‎là biết được hơn 80% tổng số thu nhập ‎của gần 30 triệu bảng một năm
‎đến từ việc cấp phép in logo của họ ‎lên hải sản.
‎Cơ bản, càng in ra nhiều dấu tích xanh, ‎họ càng kiếm bẫm.
‎Nên theo những gì tôi đã biết, ‎tôi sẽ không bao giờ tin mấy nhãn đó nữa.
‎Thật ra,‎ ‎các nỗ lực khác trong việc ‎chỉnh đốn ngành này cũng đang thất bại,
‎vì các quan sát viên chính phủ ‎được giao giám sát việc đánh bắt trên tàu
‎đã bị giết trên biển, ‎ném khỏi mạn tàu như Keith Davis.
‎MẤT TÍCH TRÊN BIỂN
‎và bặt vô âm tín.
‎Ở Papua New Guinea, 18 giám sát viên ‎đã mất tích giữa hư vô chỉ trong năm năm.
‎Và ở Philippines, vào năm 2015,
‎một giám sát viên ‎tên là cô Gerlie Alpajora
‎bị dọa giết bởi gia đình một ngư dân ‎bị bắt vì tội đánh bắt trái phép.
‎Ngay sau đó, những kẻ có vũ trang đã ‎vào nhà cô ấy và cô ấy bị ám sát tàn ác
‎với một phát súng vào đầu ‎trước mặt hai đứa con trai nhỏ dại.
‎Khi xem xét tội phạm nghề cá,
‎ta phải xem xét nó trong bối cảnh ‎của tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.
‎Và các tổ chức tương tự ‎đứng sau đánh bắt cá trái phép
‎cũng giống như các nhóm tội phạm ‎đứng sau buôn lậu ma túy,
‎buôn người và các tội phạm khác.
‎Nếu cản trở việc làm ăn của họ, ‎thì bạn đang tự mạo hiểm tính mạng.
‎Nhưng cũng đừng ngạc nhiên ‎về mức độ chính phủ sẽ làm
‎để ngăn bạn làm bại lộ các hoạt động ‎kinh tế mà họ trợ cấp trên biển.
‎Tiền trợ cấp là tiền đóng thuế
‎đưa cho một ngành công nghiệp để ‎giữ giá sản phẩm hay dịch vụ thấp giả tạo.
‎Và ở ngày càng nhiều nước,
‎số tiền chi ra ‎nhiều hơn giá trị của số cá trở vào.
‎Nên dù bạn không ăn cá, ‎bạn vẫn duy trì cho nghề cá
‎vì bạn trả cho nó trong tiền thuế.
‎Nếu bạn nghĩ về nó, nó thực sự gây sốc
‎rằng ta đang trợ cấp cho ngành đánh cá
‎đâu đó trong khoảng 35 tỷ đô la,
‎ngang với số tiền mà, theo Liên Hiệp Quốc, ‎ta cần để chống nạn đói trên thế giới.
‎Ban đầu, trợ cấp được bắt đầu ‎như một cách đảm bảo an ninh lương thực.
‎Mà trớ trêu thay,
‎giờ nó là lý do gây mất an ninh lương thực ‎ở nhiều nơi đang phát triển.
‎Việc đánh cá của Liên minh Châu Âu ‎ở các nơi như Tây Phi là nhờ
‎trợ cấp của Liên minh Châu Âu.
‎Và nó nghĩa là doanh nghiệp địa phương ‎không thể cạnh tranh với sức mạnh kinh tế
‎của Liên minh Châu Âu.
‎Đó thực sự chỉ là sự tiếp nối
‎một lịch sử của cướp bóc lục địa châu Phi.
‎Các hoạt động đánh bắt cá quá đà này ‎không chỉ xóa sổ cá,
‎mà nó còn hủy hoại các nền kinh tế.
‎Ở Hoa Kỳ,
‎cứ ba con cá nhập khẩu đánh bắt tự nhiên ‎thì có một con đánh bắt trái phép,
‎và do đó bị bán trái phép.
‎Bị ăn cắp, thường là từ các nước cần nó ‎nhất, nơi hiện đang có chiến tranh về cá.
‎Một nguyên nhân ‎gây ra hải tặc khét tiếng Somalia,
‎giờ là nỗi sợ khắp thế giới, ‎thực ra là đánh bắt cá trái phép.
‎Họ từng là ngư dân khiêm nhường ‎làm việc nuôi gia đình.
‎Mà khi Somalia rơi vào nội chiến,
‎các tàu đánh cá trái phép ngoại quốc, ‎hải tặc thực sự của biển ngày nay,
‎đã chiếm vùng biển của họ, ‎bắt đầu đánh cá.
‎Giằng thức ăn khỏi miệng họ ‎một cách hiệu quả,
‎khiến ngư dân Somalia chả có cách nào ‎ngoài đổi sang làm việc khác.
‎Nhưng việc cướp bóc Bờ biển châu Phi này ‎đã xảy ra trên khắp lục địa.
‎Và Sea Shepherd đã làm nhiệm vụ táo bạo ‎để chấm dứt nó,‎ ‎cùng chính phủ
‎truy tìm và bắt giữ các tàu cá ‎bất hợp pháp ở những nơi như Liberia.
‎Mặc cảnh báo ‎về việc đi đến nơi này của thế giới,
‎bọn tôi quyết đi cùng Sea Shepherd ‎để đến gần tiền tuyến của vấn đề này.
‎Chúng tôi có hầu hết các đội tàu quốc tế
‎đến từ các quốc gia, ‎nơi đã cạn kiệt nguồn cá địa phương,
‎họ đang cố gắng đẩy thêm ra xa ‎để tìm cách bù đắp cho điều đó.
‎Và sử dụng công nghệ ngày càng tinh vi ‎để tăng số lượng đánh bắt.
‎Khi nhìn các đội tàu quốc tế đó, ‎họ đến đây và đánh cá trái phép…
‎Và thứ họ bắt được rất đáng giá, ‎nên nó như một cơn sốt vàng vậy.
‎Vùng ven biển của chúng tôi giờ trở thành ‎miễn phí cho tất cả, cho đến gần đây,
‎khi chúng tôi quyết định ‎chú ý và cố kiểm soát nó.
‎Với quân đội chúng tôi, khi tiến hành ‎các hoạt động này, sẽ cảnh giác cao nhất.
‎Chúng tôi biết đó là cướp biển.
‎Nên đó thực sự là hoạt động nguy hiểm.
‎VÙNG BIỂN LIBERIA - NGOÀI KHƠI 93,8 HẢI LÝ ‎TÀU TUẦN TRA ĐÁNH BẮT CÁ TRÁI PHÉP
‎Khi đến nơi,
‎tôi mới rõ tại sao vùng biển quanh Tây Phi ‎lại đáng được bảo vệ đến vậy.
‎Đó là nhà của thuộc số các thành trì ‎cuối cùng của sự sống trên đại dương.
‎Tràn ngập đủ loài động vật hoang dã ‎quý hiếm và tuyệt vời.
‎Vô số loài đã băng qua Đại Tây Dương ‎để tìm thấy chúng ở vùng biển này.
‎Nơi trú ẩn để kết đôi và kiếm ăn.
‎Sống gần với sự hài hòa và cân bằng nhất ‎mà tôi từng thấy.
‎Nhưng có một loài khác,
‎đi đến những vùng biển này ‎với một mục đích rất khác.
‎Rất nhanh để thấy cách Sea Shepherd
‎và Đội Bảo vệ Bờ biển Liberia ‎theo dõi và khám tàu đánh cá.
‎Những loài tôi chưa từng thấy cả đời chết ‎trong lưới trước khi tôi kịp nhìn ngắm.
‎Cảnh đó tiếp diễn dưới boong tàu, nơi rõ ‎là các tàu này chả khác gì các lò mổ nổi.
‎Đây chỉ là một khoang của một tàu đánh cá.
‎Và đây chỉ là phần nổi của tảng băng, ‎tính cả kích cỡ của tàu.
‎Chắc là cả trăm ngàn con cá.
‎Tôi đã thấy lên tàu này khó ra sao, ‎bạn cần một chiến dịch quân sự.
‎Và họ có thể đánh cá không bền vững, ‎ai biết. Bán nó với chứng nhận bền vững.
‎Nên tôi không hiểu làm thế nào ‎bạn có thể thực thi luật đánh cá bền vững
‎với tất cả số thuyền xa bờ như vậy.
‎Tôi chỉ chả hiểu sao nó có thể.
‎VÙNG BIỂN LIBERIA ‎BA RƯỠI SÁNG
‎Ban đêm là lúc đánh cá trái phép ‎điên cuồng dưới lớp áo của bóng tối.
‎Tàu thuyền vào vùng biển của các nước khác ‎mà không‎ ‎bị phát hiện và trộm cá.
‎Nhưng đó cũng là thời điểm vàng ‎để Sea Shepherd làm việc của họ.
‎Ừ, ta sẽ lên tàu đó, ‎phải làm nó càng sớm càng tốt.
‎Đã rõ.
‎Sea Shepherd vừa phát hiện ‎một thuyền ở đường chân trời.
‎Nó ở trên ra-đa. ‎Có thể là tàu đánh cá trái phép.
‎Chúng tôi sắp đi tìm hiểu.
‎Đó là tàu đánh cá lưới rà Trung Quốc.
‎Trong khoang chứa số lượng vô cùng lớn ‎cá đánh bắt trái phép.
‎Con tàu đã bị bắt và bị phạt.
‎Chỉ là một chiến tích, nhưng đã gửi ‎thông điệp rõ đến các tàu khác ở khu vực,
‎rằng có hậu quả thực sự ‎cho những hành động phi pháp của họ.
‎Sau bình minh, ‎vẫn ở trên tàu đánh cá trái phép,
‎khi con tàu chuẩn bị được cập cảng, ‎tôi thấy vài người chèo thuyền đến đó.
‎Tôi nhớ tới cảnh báo hải tặc từ Bộ trưởng ‎Bộ Quốc phòng,‎ ‎nhưng họ chả giống thế.
‎Sao họ lại liều mạng ‎ở vùng biển xa bờ trên ca-nô nhỏ?
‎Đột nhiên, tôi thấy cảnh này.
‎Họ thấy đói.
‎Nếu nhìn dọc bờ biển, đó là những người ‎đã sống ở đây từ thời xưa.
‎Đó là kế sinh nhai, nguồn sống của họ.
‎Nhưng khi chúng tôi cho phép ‎đánh bắt công nghiệp gần khu vực của họ,
‎nó không cho họ cơ hội ‎để bắt nhiều cá ngoài đó.
‎Vì nếu anh ta không thể bắt ‎thứ nên bắt được
‎vì một tàu thương mại đã đến ‎và vét sạch mọi thứ ở đây,
‎hẳn anh ấy phải đi xa hơn.
‎Họ ra đây, chả có áo phao. ‎Nguy hiểm lắm. Mọi thứ có thể xảy ra.
‎Bạn sẽ bị rơi khỏi thuyền, ‎hoặc ca-nô, vậy đó.
‎Các công nhân nghề cá phải làm ‎công việc nguy hiểm nhất Trái Đất.
‎Bối cảnh để giúp bạn hiểu rõ, ‎hơn 4.500 lính Mỹ đã thiệt mạng
‎trong Chiến tranh Iraq trong suốt 15 năm.
‎Nhưng cùng thời gian đó, 360.000 công nhân ‎nghề cá đã thiệt mạng trong khi làm việc,
‎ước tính khoảng 24.000 công nhân ‎thiệt mạng mỗi năm.
‎Và ngư dân dùng ca-nô ở Tây Phi
‎tình cờ có tỷ lệ tử vong cao nhất ‎so với mọi nghề về cá trên hành tinh.
‎Một số lượng lớn người phụ thuộc vào cá, ‎thứ giờ gần như đã cạn kiệt.
‎Nó gây ra nạn đói trầm trọng, ‎không chỉ trên bờ biển,
‎mà lên đến cả ngàn cây số trên đất liền.
‎Vậy họ làm gì thay vì đánh cá? ‎Họ sẽ săn động vật hoang dã trên đất liền.
‎Và nó không chỉ gây tác động tàn phá ‎đến đời sống động vật trên đất liền,
‎mà có vẻ còn có tác động rất lớn ‎đến đời sống con người,
‎vì việc buôn bán thịt thú rừng
‎chịu trách nhiệm cho dịch bệnh Ebola.
‎Bạn thực sự có thể kiểm chứng, ‎nó ở tài liệu khoa học.
‎Việc trộm cắp nguồn cá làm gia tăng
‎hoặc gây bùng phát ‎dịch bệnh Ebola ở Tây Phi.
‎Khi chuyến đi tới Liberia sắp hết, tôi ‎tự hỏi liệu có cách đánh cá thay thế nào
‎có thể cung cấp giải pháp nào đó ‎cho cả môi trường
‎và hệ quả nhân đạo ‎của ngành công nghiệp này.
‎Và một tia hy vọng ‎đã tự xuất hiện dưới hình thức nuôi cá.
‎Ngành có tiếng thân thiện với môi trường ‎trong việc nuôi sống thế giới
‎mà chả có vấn đề ‎của cá đánh bắt tự nhiên.
‎Không vô tình lọt lưới hay bắt cá ‎trái phép hay tổn hại đáy biển,
‎không giết các loài bị đe dọa,
‎và điều kiện làm việc an toàn, ‎đó đúng là thứ tôi đang tìm.
‎Phải, nhiều người nhảy vào kết luận
‎rằng hải sản bền vững đến từ nuôi cá ‎chứ chả phải đánh cá biển.
‎nhưng thực sự không phải vậy.
‎Có rất nhiều vấn đề liên quan đến nuôi cá.
‎Ô nhiễm, bệnh tật, và ta phải đặt câu hỏi: ‎"Lũ cá này được cho ăn gì?"
‎Chúng được cho ăn gì?
‎Ngành công nghiệp tuyên bố ‎để sản xuất một cân cá hồi nuôi,
‎chỉ cần đến 1,2 cân thức ăn.
‎Nhưng khi tìm hiểu kỹ hơn, ‎tôi thấy thức ăn được xử lý rất nhiều,
‎và được làm từ bột cá khô
‎và chiết xuất dầu cá,
‎thứ đòi hỏi một lượng lớn cá để sản xuất.
‎Vì vậy, thực tế, số cá bạn cần để ngư dân ‎làm thức ăn gấp nhiều lần
‎số cá sẽ nuôi được.
‎Nên nuôi cá ‎chỉ là đánh bắt cá tự nhiên đội lốt.
‎Và điều làm nó còn gây sốc hơn nữa
‎là quy mô trại nuôi cá đã hoạt động.
‎Ngày nay, khoảng 50% hải sản của thế giới
‎đến từ các trại cá như thế này.
‎Những cái lồng khổng lồ ‎trong đại dương chứa hàng vạn con cá.
‎Nên chúng tôi quyết định rời Liberia ‎và về Vương quốc Anh, tới Scotland‎,
‎một trong các vựa nuôi cá hồi ‎số một thế giới.
‎Vì chả có công ty lớn nào ‎muốn tiếp chuyện,
‎chúng tôi quyết định ‎gặp vài người tố giác của ngành.
‎Ngành nuôi cá hồi ở Scotland ‎rất hùng mạnh.
‎Và ta đang nói về ‎các công ty đa quốc gia tỷ đô,
‎có nguồn lực và kỹ năng ‎để chi phối câu chuyện,
‎và đảm bảo rằng ‎thông tin duy nhất được đưa ra
‎là thông tin mà họ hài lòng.
‎Nên khi thu thập các vấn đề, rốt cuộc ‎tôi đã đến được một trong các trại cá.
‎Và ở đó, tôi đã quay được vài vụ nhiễm rận ‎biển nghiêm trọng nhất từng được ghi lại.
‎Corin đã có thể ghi lại cảnh cá hồi bị ăn ‎sống‎ ‎bởi ký sinh trùng rận biển xâm nhập.
‎Một thực tế phổ biến ‎của chăn nuôi cá khắp thế giới.
‎Thật buồn khi nghĩ con vật tuyệt vời này,
‎đã tiến hóa hàng triệu năm ‎để di cư khắp các đại dương,
‎và vượt các con sông ‎để đến đúng những bãi đẻ trứng
‎mà chúng sinh ra, giờ chỉ có thể bơi ‎vòng tròn trong chất thải của chính mình.
‎Ước tính, mỗi trang trại cá hồi ở Scotland ‎thải ra lượng chất thải hữu cơ
‎bằng với một thị trấn ‎từ 10.000 đến 20.000 người.
‎Và tổng cộng,
‎ước tính ngành nuôi cá hồi ở Scotland
‎thải ra chất thải hữu cơ
‎tương đương với ‎toàn bộ dân số Scotland mỗi năm.
‎Nhà hoạt động tiếp theo ‎tôi muốn gặp là Don Staniford,
‎người đã hoạt động ngầm để vạch trần ‎thực tế của các trại cá nhiều năm.
‎Và chúng tôi đồng ý cùng hoạt động ngầm.
‎Bọn tôi đang ở Trại Cá hồi Marine Harvest ‎và nó rất tởm.
‎Đây là mùi hôi thối của cá hồi Scotland.
‎Đây là nơi chứa cá hồi chết ‎từ các trại cá.
‎Từ khi nở đến khi thành cá để thu hoạch, ‎có khoảng 50% số cá hồi bị chết.
‎Và đây là Núi Tử thần.
‎Đây là biểu hiện ‎của một nhà máy nuôi cá hồi độc ác.
‎Những con cá này đang chết ‎vì mất máu, nhiễm rận biển,
‎các bệnh truyền nhiễm, bệnh chlamydia, ‎bệnh tim. Đây là lạm dụng phúc lợi.
‎Nên đây còn lâu mới là thuốc bách bệnh ‎cho lương thực thế giới,
‎nuôi cá hồi là lãng phí tài nguyên.
‎Nó nhảm nhí về mặt sinh học.
‎Mùi hôi thối cực kinh khủng.
‎Đây không phải mấy miếng cá hồi ‎hồng cam tươi rói trong quảng cáo.
‎Ừm, cá hồi nuôi, nếu không thêm chất tạo ‎màu vào thức ăn, nó sẽ hoàn toàn xám xịt,
‎đến mức người nuôi cá hồi có thể chọn từ ‎bảng màu, như bạn có thể làm khi sơn nhà.
‎Bạn có thể chọn độ hồng ‎của cá hồi mà bạn sẽ sản xuất.
‎Nên tôi chả muốn nói, mà có vẻ mọi người ‎đang ăn cá màu xám được sơn hồng.
‎Đây là quái vật hồ thực sự ở Scotland.
‎Nhưng tác động môi trường ‎của nuôi sinh vật biển‎ ‎không chỉ có cá.
‎Một môi trường sống quan trọng nhất ‎của thế giới là rừng ngập mặn.
‎Rừng ngập mặn ‎là rào cản bão cực kỳ quan trọng.
‎Chúng bảo vệ người dân khỏi bão dâng, ‎thậm chí là sóng thần.
‎Vậy mà, 38% rừng ngập mặn ‎trên thế giới đã bị tàn phá
‎bởi chăn nuôi tôm và tôm thương phẩm.
‎Tuy nhiên, thức ăn cho tôm ‎mới có ảnh hưởng về mặt nhân đạo lớn nhất,
‎vì nó phụ thuộc vào việc nô lệ.
‎Ta đã nghe rất nhiều về kim cương máu.
‎Đây là tôm máu.
‎Đoạn phim quay từ trên cao gần đây ‎quay một ngư dân ở Đông Nam Á
‎trốn thuyền trưởng để viết tin bí mật ‎cho máy bay không người lái.
‎Nô lệ trên biển là một vấn nạn lớn.
‎Tôi nghĩ rất khó ‎để đưa ra các con số đúng
‎một cách chính xác ‎bởi vì nó hoạt động ngầm.
‎Những người đang thực hiện ‎các hành động ngược đãi này,
‎rõ ràng là không muốn bị phát hiện. ‎Về vấn đề này, tôi sẽ nhắc đến Thái Lan.
‎Hiện có một nơi nào đó trong khu vực ‎có khoảng 51.000 tàu đánh cá
‎ở vùng biển Thái Lan dưới cờ Thái Lan. ‎Họ phải tìm một cách đánh cá
‎ít tốn kém hơn bao giờ hết ‎để bắt ít cá hơn.
‎Và đó là nơi lỗ hổng vốn có bắt đầu.
‎Hầu hết các thuyền đó sẽ không có lãi ‎nếu không có nguồn nhân công rẻ mạt này.
‎Lúc bắt đầu hành trình, ‎tôi đâu biết nó sẽ dẫn tôi đến đây
‎nhưng khó tin là ngành đánh cá ‎mục nát đến vậy.
‎Thông tin tôi tìm được trên mạng ‎rất mâu thuẫn,
‎nên tôi muốn tự hỏi ngành này,
‎ở một hội chợ hải sản quốc tế ‎chỉ mở cho người trong ngành.
‎Chúng tôi làm danh thiếp giả ‎của công ty hải sản giả để lẻn vào,
‎một việc thực sự hiệu quả,
‎và bí mật quay lại tương tác của tôi ‎với một đại diện của hải sản Thái Lan.
‎- Tôi đã nghiên cứu… ‎- Nghiên cứu à?
‎Nghiên cứu. Và tôi phát hiện ra ‎vô số tôm và tôm thương phẩm Thái Lan
‎đến từ lao động nô lệ. Họ bị bắt cóc…
‎- Ôi, không! ‎- Không đúng à?
‎Không, sai rồi!
‎- Ôi! Vậy là họ nói dối à? ‎- Nói dối.
‎- Vậy là không có nô lệ sao? ‎- Không.
‎- Vậy sao họ lại nói thế? ‎- Tôi chịu thôi…
‎- Ừ. Vậy là nó… ‎- Làm ăn mà? Làm ăn thôi.
‎Ừ, hẳn rồi. Ừ, đó là làm ăn.
‎Tôi đã quá chán ‎mọi công ty và tổ chức phi chính phủ
‎bôi nhọ sự thật, nhưng thật ra, ‎tôi chả biết phải nghĩ gì nữa.
‎Cách duy nhất để tôi biết chắc rằng ‎liệu ngày nay vẫn còn nô lệ đánh cá
‎là tự trò chuyện ‎với chính các nô lệ đánh cá này.
‎Anh cho rằng tôi nên lo ngại về an toàn ‎khi làm phim này chứ?
‎Những lo ngại về an toàn rất quan trọng. ‎Và tôi nghĩ là,
‎lờ chúng đi là liều lĩnh.
‎Cậu có thể thấy họ đang bị giết.
‎Nên một số kẻ có liên quan là kẻ sát nhân.
‎Ai đó có thể xử cậu và điều đó là có thể,
‎nếu cậu ngu ngốc, ‎và ở sai nơi hay sai thời điểm.
‎Cậu có thể là nạn nhân của những hành động ‎bất công hoặc vô lý của luật pháp,
‎những kẻ ăn hối lộ, hay nạn nhân của ‎tham nhũng. Nên cậu phải cực kỳ cẩn thận,
‎và các quy trình an toàn mà cậu áp dụng
‎có thể có nghĩa là ‎sự khác biệt giữa sống và chết.
‎THÁI LAN
‎Chúng tôi đến Bangkok‎ ‎với thông tin ‎về trại giáo dưỡng cho các nô lệ bỏ trốn.
‎Chúng tôi biết khi quay‎ ‎các cuộc phỏng vấn ‎và hé lộ hoạt động tội phạm của đất nước,
‎chúng tôi đang làm mình ‎và người xung quanh nguy hiểm.
‎PHIÊN DỊCH THÁI LAN
‎Đừng quay mặt tôi,
‎tôi có thể bị săn lùng vì giúp cậu đó!
‎Chúng tôi chỉ biết cầu nguyện, ‎và hy vọng có câu trả lời chúng tôi muốn.
‎ĐỊA ĐIỂM BÍ MẬT ‎MIỀN NAM THÁI LAN
‎Anh có thể bắt đầu bằng cách cho biết ‎anh đã ở trên tàu bao lâu chứ?
‎Tôi đã trên biển mười năm, ‎hai tháng, hai ngày.
‎Tôi đã rất sợ hãi, ‎phải nói thật với anh là thế.
‎Không ai có thể rời tàu, ‎có các lính gác canh chừng chúng tôi.
‎Tôi đã ở trên biển sáu năm.
‎Tôi đã rất tuyệt vọng ‎đến mức cố gắng tự tử ba lần.
‎Lần đầu gặp truyền trưởng ở đất liền, ‎bọn tôi đã nhậu vui vẻ.
‎Nhưng khi tôi đã lên tàu ‎và tàu rời khỏi bờ,
‎tay thuyền trưởng lập tức lật mặt. Hắn ‎quay ngoắt như thể bọn tôi chả quen biết,
‎hắn bắt nạt và ngược đãi tôi ‎như thể bọn tôi xa lạ.
‎Hắn dội nước sôi lên người bọn tôi ‎khi bọn tôi ốm và mệt,
‎dùng một cây sắt đánh đập bọn tôi ‎bất cứ khi nào hắn không vui,
‎và còn dí súng đe dọa bọn tôi nữa.
‎Trên con tàu tôi đã đi,
‎đôi khi chúng giữ xác người chết ‎trong tủ đông sau khi giết họ.
‎Ở tàu của tôi, có mấy cậu rơi xuống biển ‎và chết đuối.
‎Tôi thấy xác chết nổi trên mặt nước ‎vài ngày sau đó.
‎Tôi thấy thương bố mẹ họ, họ sẽ chả ‎bao giờ biết về cái chết của con trai.
‎Khi các tàu ở giữa đại dương,
‎nơi xảy ra các vấn đề,
‎chúng có thể ném anh ‎qua mạn tàu xuống biển.
‎Chúng có thể chỉ cần nói với chính quyền
‎rằng anh bị ốm và rơi xuống biển.
‎Mọi người không thấy ‎cách chúng tôi bắt hải sản,
‎họ chỉ quan tâm đến việc tiêu thụ thôi.
‎Rất nhiều hải sản ta tiêu thụ hiện nay ‎đến từ việc nô lệ,
‎từ lao động cưỡng bức.
‎Tôi muốn thấy mọi người ngừng ủng hộ chúng
‎nếu điều đó có thể.
‎Anh có thể đưa chúng tôi ‎đến các tàu nô lệ không,
‎hay nó quá nguy hiểm để quay phim?
‎Rất nguy hiểm cho anh khi làm bộ phim ‎tài liệu này, và quay những con tàu đó.
‎Nếu anh sợ chết thì về nhà đi.
‎Lúc này, bên ngoài máy quay,
‎chúng tôi được thông báo phải chấm dứt ‎phỏng vấn ngay vì cảnh sát đang tới.
‎Ai đó đã báo cáo ‎chúng tôi quay phim trái phép,
‎và phải rời khỏi đó ngay lập tức.
‎Tôi buồn khi rời Thái Lan đột ngột,
‎biết rằng có các gã trai trẻ như tôi ‎bị kẹt ở tàu đánh cá‎ ‎và chả thể về nhà.
‎Nhưng sau khi mạo hiểm sự an toàn, ‎tôi thấy bất lực, chả thể giúp gì.
‎Nhất là khi biết chính quyền ‎liên quan tới việc che đậy nó.
‎ANH ‎VƯƠNG QUỐC ANH
‎Về nhà, ‎tôi không sờ đến máy quay vài tuần.
‎Sự nghiêm trọng của mọi thứ bám lấy tôi, ‎và thực sự, tôi thấy ngợp.
‎Nhưng vài tháng trước, chúng tôi đã ‎đặt chuyến đi đến Quần đảo Faroe.
‎một quần đảo nhỏ ở Bắc Đại Tây Dương, ‎nơi săn cá voi theo kiểu cũ.
‎Chúng tôi đặt nó hồi tôi nghĩ săn cá voi ‎là mối đe dọa lớn nhất với biển.
‎Nhưng sau khi thấy những tác động lớn hơn ‎và vi phạm nhân quyền sau đó,
‎nó dường như là bước thụt lùi.
‎Song cách săn cá voi đặc biệt này, ‎gọi là "Đồ sát",
‎gần đây được truyền thông chú ý ‎như một cách săn cá voi bền vững,
‎khẳng định loài cá voi không bị đe dọa và ‎việc săn chúng‎ ‎không gây hại môi trường.
‎Cá voi là lý do khiến tôi bắt đầu ‎hành trình này từ đầu,
‎và tôi đã hoài nghi ‎việc nó có thể bền vững ra sao.
‎Nên chúng tôi quyết đi một chuyến cuối ‎đến Quần đảo Faroe
‎với hy vọng được thấy một cuộc săn bắt ‎và trò chuyện với thợ săn cá voi.
‎Trên quần đảo, một cuộc săn cá voi ‎chỉ có thể xảy ra vài lần trong vài năm.
‎Những năm khác, không có gì cả.
‎Chúng tôi kiên trì chờ tin cuộc săn suốt ‎mười ngày,‎ ‎rồi rốt cuộc cũng có cuộc gọi.
‎Có săn Đồ sát à? Bao xa?
‎Được rồi.
‎Hvannasund?
‎Đánh vần thế nào?
‎H-V… Được rồi.
‎S-U-N-D.
‎Ừ, tôi biết nó ở đâu rồi. Ừ. Gặp sau nhé.
‎QUẦN ĐẢO FAROE
‎CÁ VOI MANG THAI
‎Giữa sự hỗn loạn của mọi thứ xảy ra,
‎cuối cùng tôi đã hiểu về sự bền vững.
‎Nó chỉ có nghĩa là ‎thứ gì đó có thể tiếp diễn mãi mãi
‎bất kể nó gây ra nhiều nỗi đau thế nào.
‎Trong thực tế, kiểu săn Đồ sát ‎đã gần với bền vững nhất có thể.
‎Nhưng tôi bắt đầu tự hỏi liệu sự bền vững
‎có phải là mục tiêu đúng ‎cho cách bảo vệ đại dương.
‎Kiểu, tôi chả cảm thấy ‎mình là người xấu ấy.
‎Nếu ai đó muốn nói: "Ừ, anh là người xấu ‎vì giết một con cá voi".
‎Tôi thà giết một con cá voi còn hơn 2.000 ‎con gà. Đó đều cùng một lượng thịt cả.
‎Nên nếu thế giới muốn lấy 2.000 mạng, ‎và bọn tôi lấy một mạng, cứ tùy ý.
‎Và tại thời điểm đó,
‎tôi cảm thấy mình là người tốt ‎hơn nhiều người khác,
‎những người đang nghĩ về:
‎"Ừ, bữa tối qua chúng ta ăn cá hồi".
‎Nhỉ?
‎Bốn người ăn cá hồi,
‎nghĩa là có hai đến ba con cá hồi bị giết.
‎Anh có thật sự thấy mình tử tế ‎khi giết hai con cá hồi
‎để ăn tối không?
‎Tôi có thể chấp nhận suy nghĩ của những ‎người nói: "Nếu muốn ăn, đừng giết gì cả".
‎Kiểu, chỉ ăn rau, ‎hoa quả và mấy thứ kiểu vậy.
‎Tôi có thể chấp nhận nó, nhưng tôi ‎không thể đồng ý với những người nói:
‎"Anh không được giết kiểu Đồ sát". ‎Và rồi họ giết hoặc ăn thịt động vật khác.
‎Với tôi, một con cá, một con gà, ‎một con cá voi,
‎đều có giá trị tương đương.
‎Nó có một mạng sống.
‎Và…
‎Vài người nói không cần giết chúng ‎để lấy thức ăn, nhưng ta đang làm thế.
‎Dù tôi chả nhất trí mọi thứ ‎thợ săn cá voi nói, mà anh ta có ý đúng.
‎Bấy lâu nay, tôi chỉ nhìn cá
‎và các sinh vật biển khác dựa trên ‎sự bền vững và tác động sinh thái,
‎mà chưa hề nghĩ đến quyền được sống ‎hay cảm nhận có thể có của động vật.
‎Với tôi, điều đáng chú ý là thậm chí ‎còn có câu hỏi rằng: "Cá có đau không?"
‎Là một nhà khoa học, ‎đó là kiến thức căn bản.
‎Chúng có hệ thần kinh, cá có nó.
‎Chúng có các bộ phận cơ bản ‎mà mọi loài có xương sống đều có.
‎Chúng có khả năng cảm nhận ở mức độ ‎mà tôi gần như chả nghĩ rằng ta có thể.
‎Ta cảm thấy đau đớn hay động chạm.
‎Nhưng cá có một cơ quan đường bên ‎nằm dọc hai bên
‎cảm nhận được những chuyển động nhỏ ‎tinh tế nhất trong nước.
‎Nên bạn thấy ngàn con cá bơi như một con.
‎Ai mà nói: "Làm gì cá chả được, ‎chúng có cảm thấy gì đâu".
‎Hoặc là chúng… Ý thức của chúng, ‎chúng không hiểu được nỗi đau,
‎hay cảm nhận được nguy hiểm sắp tới.
‎Chà, họ vẫn chưa thực sự quan sát loài cá.
‎Tôi nghĩ đó chỉ là sự biện hộ
‎cho những việc làm hèn hạ ‎đối với những sinh vật vô tội đó.
‎Đó là cách lý giải duy nhất ‎tôi có thể nghĩ tới về việc đối xử với cá
‎với một thái độ mạn rợ như vậy.
‎Vậy cô không ăn cá?
‎Ồ, giờ tôi không ăn cá, ‎hay bất kỳ con nào.
‎Một hội đồng khoa học của Liên minh ‎Châu Âu đã kết luận cá thực sự biết đau
‎hay cảm thấy sợ hãi.
‎Cũng như cá heo và cá voi, cá cũng có thể ‎có cuộc sống xã hội phức tạp,
‎thậm chí hợp tác ‎với các loài khác để tìm thức ăn.
‎Với nghiên cứu chứng minh, ‎rõ là trí tuệ, khả năng ghi nhớ,
‎và tri giác của những con vật này, cá ‎và cả động vật giáp xác đều giống ta
‎hơn những gì ta tưởng.
‎Có lẽ cá đã tạo ra mọi giác quan quen ‎thuộc với ta. Chúng đã tồn tại từ rất lâu.
‎Chúng có thị giác, thính giác, ‎xúc giác, khứu giác và vị giác tuyệt vời.
‎Chúng có đúng loại thụ thể đau
‎với các loại đau vật lý, hóa học ‎và nhiệt độ, giống như ba loại ta có.
‎Và còn có bằng chứng ‎rằng cá cho thấy sự tò mò,
‎có thể là lo lắng hay sợ hãi,
‎khi thấy mấy con cá khác ‎bị đưa ra khỏi bể,
‎và bị chặt trên một cái thớt ‎ngay ngoài bể.
‎Đó có thể là thành viên gia đình, họ hàng ‎hay cá thể mà chúng quý theo thời gian.
‎Có khoa học mới nổi về cách động vật ‎thực sự đưa ra quyết định dân chủ.
‎Một ví dụ là cá trích, ‎chúng có cách giao tiếp rất kỳ lạ.
‎Thực ra, chúng xì hơi để giao tiếp. ‎Nên nếu 60% số cá trích trong đàn xì hơi,
‎nghĩa là đã đến lúc rời đi, ‎chắc chả bất ngờ lắm.
‎Nhưng chúng thực sự dùng nó ‎làm công cụ giao tiếp.
‎Tôi chả giữ mặt nghiêm nghị nổi.
‎Hài chả kém, tôi luôn được dạy hải sản ‎rất quan trọng trong chế độ ăn lành mạnh.
‎Và tôi vẫn thắc mắc.
‎Tôi sẽ thiếu chất gì nếu bỏ ăn hải sản?
‎Chà, cái mà anh sẽ thiếu, ‎nếu anh ngừng ăn hải sản,
‎là thiếu mọi chất ‎kim loại nặng độc hại đó. Thủy ngân, nhỉ?
‎Anh sẽ giảm lượng nạp vào ‎đi-ô-xin và các nhóm chất PCB,
‎chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy khác.
‎Chuỗi thức ăn thủy sản
‎là nguồn tập trung nhiều nhất ‎các chất ô nhiễm công nghiệp.
‎Ý nghĩ về cá sạch ư?
‎Chỉ có cá bẩn và cá bẩn hơn mà thôi.
‎Và nếu nhìn vào nguồn tiếp xúc ‎đi-ô-xin số một,
‎hay nguồn tiếp xúc kim loại nặng độc hại ‎và PCB, hexachlorobenzene,
‎các hợp chất nhựa, hóa chất chống cháy.
‎Cứ kể tên các chất ô nhiễm công nghiệp đi, ‎cá có nhiều nhất.
‎Một lần nữa, vì đó là nơi ‎các chất ô nhiễm cuối cùng tích tụ lại.
‎Thủy ngân hoàn toàn là chất độc ‎cho cơ thể.
‎Giả sử thủy ngân từ vài ngành công nghiệp ‎làm ô nhiễm không khí hay nước.
‎Các vi khuẩn nhỏ, sinh vật phù du ‎bắt đầu bám vào thủy ngân.
‎Và rồi, những sinh vật nhỏ bé ăn chúng.
‎Rồi những con cá nhỏ hơn ‎bị cá lớn hơn ăn, và cứ thế.
‎Thực chất, đây gọi là tích lũy sinh học.
‎Nên cá chứa những thứ khác, ‎không chỉ là a-xít béo omega-3.
‎Các chất gây ô nhiễm đó thường nhiều hơn ‎lợi ích của chất dinh dưỡng.
‎Niềm tin phổ biến là cá là nguồn tốt nhất ‎cung cấp a-xít béo omega-3 cần thiết này,
‎nhưng người ta không nhận ra ‎cá không tạo ra a-xít béo omega-3.
‎Mà là các tế bào tảo ‎tạo ra các chất béo omega-3,
‎và cá nuốt các tế bào tảo đó.
‎Và a-xít DHA của tảo ‎là thứ rốt cuộc nằm trong thịt cá,
‎thứ mà khi ta giết cá, ép nát thịt nó,
‎và vắt kiệt "dầu cá" để lấy omega-3.
‎Thực sự trong đó luôn là dầu tảo.
‎Vậy sao ta không ăn loại tảo ‎có lợi ích tuyệt vời ta đang tìm kiếm?
‎Sao phải động đến vật trung gian, ‎mà không ăn nguồn trực tiếp.
‎Bọn tôi lập Thực phẩm New Wave ‎nhằm phá bỏ hải sản,
‎không phải biển, ‎nhờ tạo ra hải sản từ thực vật biển.
‎Nên bạn sẽ không bị mất mùi vị, ‎nó vẫn sẽ có.
‎Rất ngon. Nhưng sẽ chả có cholesterol,
‎nó không chứa PCB,
‎không chứa thủy ngân ‎hay các kháng sinh nặng.
‎Bạn có mọi thứ bạn muốn từ hải sản, ‎trừ những gì gây hại.
‎Giải pháp từ thực vật, rõ là một trong các ‎lựa chọn tốt nhất ta phải tiếp tục.
‎Nông nghiệp chăn nuôi truyền thống, nuôi ‎bò và gà trên cạn, tác động lớn đến biển.
‎Nước thải từ các quy trình đó ‎gây các vùng chết ở môi trường.
‎Đánh cá, nuôi cá nữa. Nếu có thể tìm cách ‎thay thế ngon, tốt cho sức khỏe tương tự,
‎lại tốt hơn cho môi trường, ‎thì sao ta không làm?
‎Hành trình của tôi đã đưa tôi đi rất xa. ‎Và dù chứng kiến sự hủy diệt thảm khốc,
‎tôi lại thêm ngưỡng mộ đại dương ‎hơn bao giờ hết.
‎Tôi thấy có sức mạnh bởi thứ đã học được, ‎và háo hức để đưa nó vào thực tế.
‎Mặc dù tôi vẫn nhặt rác trên bãi biển,
‎và bắt tay vào một dự án ‎để tiếp tục điều tra
‎và báo cáo về các vấn đề môi trường. ‎Với vô số lựa chọn thay thế từ thực vật
‎tạo ra cho gần như mọi sản phẩm hải sản ‎tôi nghĩ được‎,
‎"CÁ" & KHOAI TÂY TỪ THỰC VẬT
‎tôi nhận ra điều tốt nhất ‎tôi có thể làm mỗi ngày
‎để bảo vệ đại dương ‎và sinh vật biển mà tôi yêu,
‎chỉ đơn giản là
‎không ăn chúng.
‎Nếu ta bảo vệ nhiều hơn và ăn ít cá hơn,
‎và khôi phục lại ‎một hệ sinh thái cân bằng và lành mạnh,
‎nó sẽ có cơ hội vượt qua ‎giai đoạn khó khăn trước mắt.
‎Thực sự là có hy vọng ở đây ‎vì hệ sinh thái biển
‎phục hồi rất nhanh nếu chúng được phép.
‎Bạn sẽ thấy rạn san hô quay trở lại,
‎bạn sẽ thấy ‎những đàn cá tuyệt vời trở lại,
‎sẽ thấy những con cá voi ‎quay lại bờ biển của ta.
‎Việc này nằm trong tầm tay chúng ta. ‎Ta có thể làm nó.
‎Triển vọng của việc phục hồi biển, việc ‎khôi phục sự hoang dã là cực kỳ thú vị,
‎nhưng nó chỉ có thể xảy ra ‎nếu các vùng biển rộng lớn
‎cấm cửa việc đánh cá thương mại.
‎Và trong khi chính phủ ‎chưa sẵn sàng hành động,
‎và khi ngành công nghiệp ‎cơ bản chưa được kiểm soát,
‎điều đúng đắn duy nhất cần làm
‎là ngừng ăn cá.
‎Vẫn chưa quá muộn ‎để ta hy vọng điều tuyệt vời nhất từng có
‎là có một ngôi nhà ở vũ trụ này.
‎Để tôn trọng những gì ta có, ‎để bảo vệ những gì còn lại,
‎không để bất cứ thứ gì biến mất.
‎Hầu hết những điều tích cực và tiêu cực
‎đem đến thay đổi trong nền văn minh ‎của con người bắt đầu từ một ai đó.
‎"Một" ai đó.
‎Và không ai có thể làm mọi thứ,
‎nhưng ai cũng có thể làm một thứ gì đó.
‎Và đôi khi, những ý tưởng lớn ‎tạo nên sự khác biệt lớn.
‎Đó là điều ta có thể làm.
‎Đó là điều bạn có thể làm ngay bây giờ.
‎Nhìn vào gương, tìm xem nó là gì.
‎Và làm nó.
‎Biên dịch: Frank G