Downloaded from YTS.MX
Geluid loopt.
Official YIFY movies site: YTS.MX
We interviewen Alex in het basiskamp.
Daar gaan we. Begin maar met praten. Zeg interessante dingen.
Geweldig.
Je hebt goede bergbeklimmers en dan heb je Alex Lowe.
Alex Lowe. Veel collega's vinden dat hij niet te evenaren is.
De beste bergbeklimmer die er is.
De beste die er ooit was, overal bekend als de ultieme Amerikaanse held.
Ik ben het niet echt eens met de uitspraak 's werelds beste bergbeklimmer.
Je hebt vooral volhardende klimmers. Die kunnen het niet laten.
Er zit absoluut iets in mijn bloed...
...dat van risico houdt.
Ik vind mezelf geen risiconemer, maar een risicobeheerder.
Tot slot iets waar we allemaal van onder de indruk zijn.
Je bent ook een gezinsman.
Hoe is dat, die twee belangrijke dingen combineren?
Het is het moeilijkste wat ik doe en het meest dankbare.
Een vrouw en drie kinderen. -Ja, Jennifer, en ik heb drie zonen.
Max is de oudste, die is tien.
Max, Sam en Isaac. Ik neem ze overal mee naartoe.
Dit is toch geweldig.
Heerlijk.
De meeste dia's zijn vast al 20 jaar niet bekeken.
Ik had nooit behoefte om in al die herinneringen te duiken.
Tot je zoon besluit een documentaire te maken...
...over je gezin.
Het voelt wel tegenstrijdig, alles weer naar boven halen bij jullie.
Wat is dat?
Alex' laatste notitie.
'6.00 uur vertrek naar Tibet.'
O, man.
Zit hij goed? Of niet helemaal?
Daar hebben we Max.
Dat ben ik. Tijdens een beklimming.
Ik heb deze nooit meer gezien. Ik was ze vergeten.
Je hebt je haar niet gekamd.
Dit is m'n kapsel. -Kam je je haar zo?
Schattig. Dat is Sammy. Ik kan me niet herinneren dat ik deze ooit gezien heb.
Oké. -Ben je er klaar voor?
Heb je er zin in?
Nee.
SAM, MIDDELSTE BROER
Waarom niet?
Omdat ik het spannend vind.
We trekken nog steeds hetzelfde gezicht als je een foto maakt.
Waarom vind je het spannend?
Omdat het dingen aan het licht zal brengen.
Daar moeten we maar zien of we daar overheen komen.
Goeie outfit.
Hij was nog maar klein.
Ik ben wel benieuwd waarom je deze film wil maken.
Omdat het iets is dat we niet echt onderzocht hebben...
ISAAC, JONGSTE BROER
...met z'n allen. Amper zelfs.
Daar heb je Alex. De eerste foto van Alex.
Kijk hem nou.
Ik was tien jaar oud...
...op 5 oktober 1999.
Ik weet nog dat mam instortte.
Ze kon zichzelf niet beheersen.
Ze zei gewoon dat pap dood was.
Ik vond hem een superheld, toen hij nog leefde.
Maar zijn lichaam is nooit gevonden.
Als een astronaut die nog in de ruimte zweeft.
Niemand heeft ooit getwijfeld aan zijn liefde voor ons gezin.
Maar...
...hij koos ervoor daar te zijn, dus...
Laten we bij het begin beginnen.
Waar heb je Alex ontmoet?
Ik werkte in een winkeltje.
Alex kwam binnen. Een jonge, enthousiaste vent.
Ik weet nog dat ik naar hem keek en dacht...
...wie is die jongen? Moet je kijken hoeveel energie hij heeft.
Met zijn wilde, lange haar, een beetje een schooier.
Ik dacht: deze jongen lijkt wel...
...uit een droom te komen.
Ik was echt smoorverliefd op hem.
Hij was een bergbeklimmer.
Dus ik dacht nog geen seconde dat het iets zou kunnen worden.
Ik dacht: dit wordt een leuke flirt.
Ik ga wat avonturen beleven met die gast.
En zo leefden we een aantal jaar.
Maar toen hij me ten huwelijk vroeg...
...werd ik helemaal week en zei ik meteen ja.
Omdat ik me een leven zonder hem niet voor me zag.
Kom maar op.
Wat dacht je toen je hem ontmoette?
Hij was echt uniek.
Ik herinner me vooral het ijsklimmen met Jenni...
...omdat het supereng was.
Bedankt. Kijk levendig.
Dat is leuk.
Hij leek echt onbeperkt energie te hebben. Ongelooflijk, zo veel energie.
Hij moest echt zijn energie kwijt.
Nu wil ik het nog meer.
We waren doodsbang voor de telefoontjes van Alex die vroeg wilde vertrekken.
Ik weet nog dat ik opnam en ik had net hallo gezegd en dan was het...
...'Hé Bill, met Alex. Kom om vier uur 's morgens naar mijn huis.'
'Vier uur?' 'Ja, tot dan.' Klik.
We werden goede vrienden.
Ik denk omdat ik heel vaak ja zei.
Ik was een gewone klimmer.
Wat denk je ervan? Gaan we ervoor?
Hij gaat niet kleiner worden.
Maar Alex zei altijd dat het wel goed zou komen.
Blij. -Ik weet het.
Ik kan de tas aan de kant hangen, maar voor de film is het beter van niet.
Vind je het leuk?
Leek zijn leven van toen misschien wat roekeloos?
Nou... -Zag je hem zo?
Een beetje wel. Dat vonden we wel, ja.
Maar als je bedenkt hoe hard Alex trainde...
...dan was het gevaar voor hem minder groot dan het leek.
En een gezin stichten?
Alex was bang om de vrijheid om veel te klimmen te verliezen.
We waren zeven jaar bij elkaar...
...voor we besloten jou op de wereld te zetten.
Maar zoals elke jonge vader, die bij de geboorte is...
Het is verbijsterend.
Hij nam je in zijn enorme, lange armen.
Zijn handen waren zo groot. Als hij zijn hand op de mijne legde...
...krulden zijn vingers zo om de mijne.
Je was een vlasblonde bengel. We noemden je Mad Max.
Meneer Lastpak.
Je was behoorlijk vroeg wijs. Je kon bijna praten voor je liep.
GEFELICITEERD MAX!
We namen allerlei volwassen beslissingen.
Hij ging bij een oliebedrijf werken.
We hadden net dit huis gekocht en dachten ons hier te settelen.
Maar toen...
...kreeg hij een baan op Everest.
Ik werd er nerveus van, want hij wilde ontslag nemen.
Maar hij zou een hoop geld gaan verdienen. Dus ik zei: 'Ga ervoor.'
Je moedigde hem aan?
Hij was een beetje een wilde.
Hij was ontembaar.
Dat vond ik ook leuk aan hem.
Ik weet nog dat ik gebeld werd door NBC News...
...'uw man is de 40e Amerikaan...
...die de Mount Everest beklom. Wat vindt u daarvan?'
Jij werd die week twee.
Ik had geluk dat ik alleen op Everest was. Het was schitterend.
Het was echt een vredig, geweldig gevoel.
Stond klimmen voor hem op één?
Goh, dat weet ik niet.
Ik zou zeggen dat hij een onstuitbare drang had...
...naar die fysieke activiteit.
Hij kon niet anders. Stonden jullie dan op twee?
Hij was wel gek op jullie, maar hij kon dat niet laten.
Wat mij echt ver heeft gebracht...
...is lef en door genoeg ervaring weten waar...
...mijn grens ligt.
Ja, kom maar op.
Weet je nog wanneer je Alex ontmoette?
We kenden elkaar door onze reputatie.
Alex werd beter gewaardeerd. Dus toen hij kwam...
...was ik geen koning meer.
Maar dat was prima.
We werden allebei wakker met de gedachte om te gaan klimmen.
Net als een hond die wakker wordt en denkt: we gaan nu die stok halen.
Niet over een kwartier. Nu.
Als je met Alex gaat klimmen, moet je er klaar voor zijn.
Conrad was een van de weinigen die dat was.
Wat voor snelle en moeilijke routes kunnen we doen?
Hoe stoer ben je eigenlijk?
Conrad en Alex...
...werden partners.
Nou, Conrad. Knallen.
Conrad werd de sterke achtergrondzanger, of tweede man.
Onze onverschrokken leider, Alex Lowe.
Daar gaan we.
Schuiven maar.
Als je van klimmen hield, kende je Conrad en Alex.
Zij waren het dynamische duo. Iconische figuren die op veel punten...
...hoe je superhelden bekijkt.
Hoe komen ze daar? Hoe hebben ze dat gedaan?
Ze deden zulke buitengewone dingen dat ook mensen buiten het klimmen...
...wisten wie ze waren.
Ineens was klimmen hip.
Bedrijven gingen bedenken hoe ze die sporters in reclames konden krijgen.
The North Face deed aan contracten. Ineens was het van...
Echt?
Echt? Een contract?
Ineens ben je een prof.
En als prof wil je...
...tot het uiterste gaan.
We waren biologisch gezien geen broers...
...maar we hadden dezelfde passie in ons bloed.
We wilden allebei meer.
Je blijft dit doen. Je bent vader. Vind je het soms wat egoïstisch...
...om die avonturen aan te gaan? -Daar worstel ik soms mee.
Veel mensen denken dan aan het risico.
Ik denk dat alles in het leven een bepaald risico in zich heeft.
Je kiest je eigen risico.
Was hij toentertijd een van de weinigen die een gezin had?
Absoluut. Binnen de klimgemeenschap was dat heel ongebruikelijk.
'Heb jij kinderen? Hoe kan dat nou?
Je moet verantwoordelijk zijn voor kinderen.'
19:26 UUR
lang zal hij leven
lang zal hij leven in de gloria
Het was uitdagend om kinderen op te voeden...
...vaak in mijn eentje.
Ik werd kwaad op hem. 'Je bent te veel weg.
We hebben kinderen. Zij hebben een vader nodig.
Ze houden van je. Ze willen dat je er vaker bent.'
Toen Isaac kwam, werd het nog zwaarder.
Hoeveel ben je weg op jaarbasis?
Dat moet je Jennifer vragen.
Wat doet zij? -Ze is kunstenaar. Verkoopt schilderijen.
Is het belastend? Of is het vanzelf zo gelopen en gaat het heel aardig?
Het is zeker belastend. We sluiten veel compromissen.
Het was soms lastig, m'n carrière combineren met het moederschap.
Alex noemde je moeder Sint Jennifer.
Ze kende het buitenleven, maar ze moest vooral...
...het reizen van Alex pikken.
Alex was een beetje jaloers op Conrad.
Conrad was zo vrij als een vogel. Hij had geen vrouw...
...dus hij kon op expeditie wanneer hij wilde.
Als hij zijn shot niet kreeg...
...kon hij onmogelijk zijn.
Zeker als hij zich dat gekooide dier voelde.
Hij raakte gefrustreerd. Hij was ongeduldig. En ontplofte soms.
Dan schreeuwde hij tegen je en werd je bang.
Alex was niet perfect.
Hij was niet perfect.
Spraken jullie ooit over twijfels of hij een gezin wel kon combineren...
...met bergbeklimmer zijn?
Daar worstelde hij mee.
Hij schreef me hele brieven.
Keek altijd naar zichzelf.
Hij dacht dat we beter af waren als hij wegging...
...en we iemand anders zouden vinden die zijn plaats kan innemen.
stille nacht
Jij was de oudste. Jij kende hem beter dan je broers.
Als Alex vertrok, was jij je daar het meest bewust van.
Jij wist het beste wat de dood inhield.
...daarvoor
leer mij U danken daarvoor
het begint al aardig op kerst te lijken
overal waar ik kom
Meer tekst ken ik niet.
'Vrolijk kerstfeest, papa. We denken aan je op deze dag.
We missen je. Liefs van ons.'
'We hebben allemaal een brief voor je geschreven.'
Eens kijken.
Max schrijft...
'Vrolijk kerstfeest, papa. Ik mis je. Kom stel naar huis.
Hij bedoelt snel. Laten we dan op de viool spelen...
...samen. En gaan poolen. Liefs, Max. Voor papa.'
Nou, bedankt Max.
Gekke plek om kerst te vieren.
Ver weg van hen.
We interviewen Alex.
De eerste vraag is...
...waarom het bijzonder is om op Antarctica te klimmen.
Antarctica is de laatste echte wildernis op de planeet. Je weet dat je alleen bent.
Dichter bij een andere planeet zal ik niet meer komen.
Maar gedurende de jaren wordt het steeds zwaarder.
Ik denk vooral door mijn gezin. De grootste worsteling...
Ik heb jaren in tenten vastgezeten voor ik een gezin kreeg.
Dat was geen probleem. We hadden oneindig veel boeken om te lezen.
De tijd was zo gedood. Dat is nu minder makkelijk.
Als ik niet gestaag richting het doel beweeg...
...van de trip afmaken en terug naar mijn kinderen...
...begint het zwaar te worden, omdat ik bij ze wil zijn.
Vertel eens wat, Max.
Waar denk je aan?
Niets.
Oké. Wat gaan we vandaag doen?
Skiën. -Wat ben je aan het eten, Isaac?
Eten skiërs dat als ontbijt? En Sam.
Hou jij van skiën?
Hoeveel hou je van skiën?
Een miljoen dagen.
Dat is een beetje te lang.
Blij dat je in de film zit?
Jazeker.
Kun je snel skiën?
Kun je heel snel skiën?
Ga je over grote bulten?
Nee.
Cool.
Als je hem aan iemand moest omschrijven, hoe zou je dat dan doen?
Eerlijk gezegd...
...kan ik hem alleen omschrijven aan de hand van wat hij deed. Ik heb...
...geen echte herinneringen aan hem.
Kom op, vriend. Goed zo.
Het gaat heel goed.
Is dat een zoontje van je?
Ik neem wat op, daar kunnen ze zich later dan voor schamen.
Hoe noem je dit, Max?
Billenglijden.
Dat is behoorlijk leuk.
Heb je herinneringen aan Alex?
Niet echt.
Het voelt nu meer...
...als een soort...
...droom of zo.
Ben je blij om papa te zien?
Krijg ik een knuffel?
Denk je dat onze levens anders zouden zijn?
Als Alex niet dood zou zijn?
Daar denk ik veel over na.
We hebben allemaal een verheerlijkt beeld van Alex.
Dat hij een soort Superman was.
Het is soms makkelijk voor te stellen dat...
...ik een beter iemand zou kunnen zijn in een ander leven, of...
Ik weet niet.
De rit naar huis. Wat zeg je daarvan?
Een stel vermoeide skiërs.
Ben je moe, Max?
Heb je flink geskied?
Tof. En deze jongen hier?
Zou hij kapot zijn?
Ben je kapot, Sam?
Goed gewerkt, jongens.
Ik heb behoorlijk leuke skivrienden.
Herinner je je nog de laatste keer dat hij thuis was?
Vaag.
Blazen. Kom op, maatje.
North Face plande de trip...
...naar Shishapangma in Tibet.
Maar hij had wel twijfels en zei...
...'Voor mijn gevoel ben ik net thuis.
Misschien moet ik deze trip afzeggen.'
EXUM BERGGIDSEN EN KLIMSCHOOL
Toen gingen jullie samen bergbeklimmen.
'We gaan de Grand beklimmen.' Je had er zo'n zin in.
Op die trip...
...werden jullie echt goede vrienden.
Weet je dat nog? -Een beetje.
Je moet je er iets van herinneren, want je krijgt tranen in je ogen.
Ja. Toen vroeg hij me of hij naar Shishapangma moest gaan of niet.
Ik weet het.
Wat zei je?
Ik heb hem gezegd...
...dat ik het begreep. Dat ik begreep dat hij wel moest.
Dat hij dat nou eenmaal deed. -Het was zijn werk.
Het is een verhaal dat ik mezelf al die jaren zo vaak verteld heb.
Ik weet het. Dat zijn...
Dat zijn moeilijke herinneringen om te hebben, hè?
Nou...
...ik heb ze ook.
Je weet wat je zoekt, toch, Max?
Dingen waar Shishapangma op staat. Of soms ook Shish.
Dat komt me bekend voor.
Dit is het, hier. Dit is het allemaal.
ABC OCHTEND NA ONGELUK
Dit is meedogenloos, maar dit is...
...Conrads interview. Dat is intens.
Ik ben benieuwd of er nog materiaal is naast wat...
Naast wat we al kennen.
Dit gaat niet leuk worden.
Klaar?
Geluid draait. En daar gaan we.
TIBETAANSE HIMALAYA, SEPTEMBER 1999
Wat is daar gebeurd?
Geen idee. Het leken vogels.
Aan de zuidzijde van Shishapangma skiën, dat was het doel.
Een behoorlijk gewaagd en...
...dwaas, ambitieus doel.
Er zijn veel onbekende risico's.
Je hebt altijd het weer. Het weer heerst in de bergen.
Zorgt het voor meer sneeuw in dat ravijn? Is de sneeuw daar onstabiel?
Is er een zwakke laag?
Stellen we onszelf bloot aan onnodig risico?
Wat is dit voor plek? -Dit is Anno Domini. Dit is de hemel.
Waar we zullen zijn en van de bergen gaan genieten.
Klootzak. Zo tof om hier te zijn met jou.
Hier gedij ik. Het voelt altijd goed om op deze hoogte te zijn.
Ja, ik heb gezichtsbeharing. Niet veel, een beetje.
Nam hij je vaak in vertrouwen?
We waren tentmaatjes op die trip.
Hij besefte dat hij te vaak weg was.
Dat de constante expedities hun tol eisten bij zijn gezin.
Hij wilde er voor jullie zijn.
Hij zei dat jij naar Disneyland wilde.
In plaats van dat het klimmen of zo was...
...was het van: 'De kinderen willen dit. Ik moet naar hen luisteren.'
Dat wilde hij gaan doen.
Was er veel sneeuw? -Ja, er ligt veel sneeuw.
Er komen veel lawines omlaag.
Poeder of plat... -Wat poeder van vannacht.
Gisteravond waren er wat lawines.
Eind van de dag dus.
Informatie verzameld. Het kan slecht zijn in de namiddag.
Vroeg vertrekken.
Vroeg is beter.
Dat is meestal zo.
Het lijkt een poederdag te worden.
Op deze ochtend vol sneeuw gaf God ons latte.
Kun je die dag in zoveel mogelijk detail beschrijven?
We hadden het over een rustdag gehad.
Lattes. Andrew.
Maar er hing een energie om iets te gaan doen.
Heerlijk op een ochtend vol sneeuw. Ook heerlijk op een mooie ochtend.
We keken omhoog en zagen dat er...
...een lawine op gang gebracht was.
Op dat moment gingen we naar het oudste deel van je hersenen...
...dat je vertelt hoe je moet overleven.
David en Alex gingen één kant op, ik de andere.
De sneeuw nam me mee.
Ik dacht: ik ga dood vandaag.
Ik ga nu dood.
Conrad, kun je ons vertellen hoe je aan de verwondingen op je hoofd komt?
Zo, klaar.
Ik ontsnapte aan een lawine.
Maar twee anderen niet.
David Bridges en Alex Lowe.
De kans is één op een biljoen dat ze...
...uit een gletsjerspleet zijn gekropen. Maar je weet het niet.
Zonder waarschuwingssignalen...
...kun je slechts hopen op een handschoen of een voet die eruit steekt.
Ik weet het niet.
Daar waar die stukken liggen, hebben ze daar gerend?
Ja, waar je die stukken ziet.
Hoor je dat?
Zie je het omlaag komen?
Nog meer fluctuatie.
Wat doen we hier? Dit is dom.
Alles glijdt alle kanten op.
Ik hoop dat het snel voorbij was voor die jongens.
Alex kennende verwacht je altijd dat hij...
...een hand omhoogsteekt of zo.
Het is zo griezelig...
...dat daar ergens twee vrienden begraven liggen.
Een gevoel van machteloosheid, toen het gebeurd was.
Ik stond daar maar: 'Alex.'
En dan die compleet angstaanjagende stilte, duidelijk.
Nou, dat is...
Wat staat er nog meer op? -Meer van hetzelfde.
Bedankt dat je dat gemaakt hebt.
Ik vind het zo erg.
Het was ochtend.
Ik had jou en Sam net naar school gebracht.
Ik kwam thuis met Isaac. Misschien zat hij in de wandelwagen.
De telefoon ging.
En in het begin was de verbinding niet goed.
Ik dacht dat het Alex was. Dus ik zei: 'Alex?'
Uiteindelijk werd het beter en hoorde ik...
...Andrew, met bevende stem.
Hij zei: 'Er is een lawine geweest.
Ik vind het zo erg. Alex ligt eronder.'
Ik belde Jennifer. En het was...
'Ze zijn dood.'
Ik weet nog dat Conrad bleef zeggen: 'Jennifer.' Want ze zei...
...'Ga hem zoeken. Zorg dat je hem vindt.'
KTVM, de nieuwsleider. Dit is het nieuws.
De zoektocht naar bergbeklimmer Alex Lowe is gestaakt.
Het lichaam van de legende blijft begraven...
...onder een lawine. Men gaat ervan uit dat de 40-jarige Lowe...
...en cameraman David Bridges omgekomen zijn.
Iedereen hier op de expeditie is compleet verslagen.
Twee geweldige mensen zijn dood.
Voor mezelf verlies ik in Alex een van mijn beste vrienden.
Onze gedachten gaan uit naar Jennifer, zijn vrouw...
...en hun drie zonen...
...Max, Sam en Isaac.
Tot zover Conrad. Bedankt.
Wist je dat ze dood waren?
Het had iets definitiefs.
De eerste paar dagen bleef ik vasthouden aan de hoop...
...dat hij in een gletsjerspleet zat en zich wel zou uitgraven.
Want hij was Superman.
Ik weet nog hoe vreselijk het was om naar de brievenbus te lopen...
...en de krantenkoppen te zien.
'Alex Lowe dood.'
Want dat maakt het echter.
Isaac was nog maar drie.
Ik huilde meer bij hem, omdat ik dacht dat hij er zich minder bewust van was.
Dus toen hij naar me toe kwam: 'Je hoeft niet meer te huilen, mama.
Stop maar met huilen. Het is al goed.' En hij was drie.
Dat was waarschijnlijk het moeilijkst.
Ik probeerde niet te huilen waar jullie bij waren. Ik ging...
...huilen onder de douche.
Ik was in zijn kantoor...
...nog voor we het opgeruimd hadden, en ik keek rond...
...en ik dacht: ik ga nooit meer...
...mijn vader zien.
Ik denk dat ik er toen pas om ben gaan huilen.
Hoe voelde je je?
Ja. Bang.
Verdrietig. In de war.
Ik weet nog dat Sammy zei...
...'Misschien kunnen we zijn lichaam vinden en hem klonen...
...en zo terughalen.'
De dienst was vrij snel na het ongeluk.
Een jakbel van onze recente expeditie.
Ongeveer een week later.
Ergens wilde ik niet wachten.
Hij was zo trots op zijn zonen.
Hij was dol op ze.
Ook al vond hij het lastig het vaderschap en het klimmen te combineren...
...hij zei altijd dat de liefde voor zijn gezin...
...het grootste goed in zijn leven was. Dat geloof ik.
Ik weet het niet eens meer. Misschien heb ik het verdrongen.
Leek het of ik veranderd was?
Je ging vaak op het dak zitten.
Je ging daar zitten, huilen en nadenken over dingen.
Maar je vond dat je misschien de kleine man des huizes moest zijn.
Beet. -In het midden?
Je werd een beetje beschermend naar mij...
...en naar je broers.
Ik denk dat je dacht dat hij nog altijd kon terugkomen.
Daar hield je je aan vast.
Dit is...
...een schilderij dat Alex gemaakt had...
...op Shishapangma, voor mijn verjaardag.
Hij had het verstuurd vanuit het basiskamp.
Ik kreeg het per post, na de lawine.
GEFELICITEERD MAX
Ik denk dat toen ik...
...die brief van hem kreeg, dacht ik dat hij die gestuurd had nadat...
...hij gestorven zou zijn.
Dus dat moest betekenen dat hij nog leefde.
Het was alsof ik bevroren was...
...samen met Alex.
Een lawine begroef en doodde een van 's werelds beste...
...de 40-jarige Alex Lowe.
Een beroemdheid onder de klimmers, het grootste talent.
Een foto toont hoe Alex de berg beklimt...
...met een ijskoude, gewonde klimmer op zijn rug.
In een ander tijdperk had hij Marco Polo kunnen zijn.
Zo iemand die eens in de 100 jaar voorbijkomt.
Lowe was getrouwd en vader van drie zonen.
VRIENDEN WEG, ZIJN LEVEN EEN SOAP. ZIJN CARRIÈRE FLOREERT
DE PRIJS VAN CONRAD ANKER
Ik had het moeten zijn.
Overlevingsschuld is lelijk.
Het ergste is dat je veel...
...heel erg...
...ongezonde gedachten hebt, die...
Noem eens wat?
Je wilt je van het leven beroven. En dat is...
Je beschouwt jezelf als niet...
...als minder waard dan wat de ander...
...de ander...
...degene die overleden is.
Ik voelde me zo triest. Wat hij voor jullie zou doen...
...als vader, zou nooit gaan gebeuren.
Wat kon ik voor Alex doen?
Hoe kon ik voor hem zorgen, wat zou dat zijn?
Ik pakte de...
...Toyota Tercel...
...en reed naar Montana voor de kerst.
Ik was bij jullie voor de kerst.
Ik weet nog dat Conrad voor de deur stond.
Ik keek hem aan. Hij kon zich amper groothouden.
Zodra ik hem zag en hem een knuffel gaf, zei hij: 'We gaan naar Disneyland.
Dat wilde Alex doen en ik wil erbij zijn.'
Dat was super.
Die draaide flink rond.
Bij hem zijn voelde als dicht bij Alex zijn.
Het voelde als een comfortabele oude schoen.
Wat weet jij daar nog van?
Ik herinner me dat het...
...prettig was dat hij er was, het gevoel dat je weer twee ouders hebt.
Sam kwam eraan en vroeg: 'Wil je onze vader zijn?
Dat zou geweldig zijn.' En Jenni was helemaal...
Maar ja, dat was...
Jenni en ik hadden er vast...
...wel over nagedacht, maar niet... niemand had het nog uitgesproken...
...tot dat moment.
Je weet nooit wat er komt.
Wanneer zag je mam voor het eerst als meer dan een vriendin?
Herinner je je de eerste keer nog dat je op liefdesgebied aan hem dacht?
Als hij op bezoek kwam...
...wist ik dat er gevoelens ontstonden aan beide kanten.
Maar we bespraken het niet.
Was je verrast?
Niet...
We wisten allebei wel dat het gebeurde. We gingen er gewoon in mee.
De spanning bouwde op en we...
...lieten de spanning ons meevoeren.
Drie maanden na de lawine...
...bloeide onze liefde op.
Er was vast ongeloof. Boosheid, verdriet, alles.
Ik denk alles wat anderen ook altijd voelen.
Als je een dierbare verliest.
Schok, afgrijzen.
Het niet willen geloven.
Er is een ongeschreven regel dat...
...als iemand het moeilijk heeft, dat je dan gaat helpen.
Jij aarzelt niet om de telefoon te pakken en te zeggen: 'Conrad, ik heb hulp nodig'?
Dat heb ik al heel vaak gedaan.
Hij was er.
Dit is een brief van Alex tijdens het klimmen: 'Liefste Jenni...
...de alpen-vergeet-mij-nietjes bloeien dagelijks.
Zou je een idee voor een schilderij kunnen verzinnen...
...dat het idee van deze bloemen verbindt met onze liefde voor elkaar?'
Met eronder: 'Oneindige liefde, Alex.' -Ik weet het.
Ik voel die liefde nog steeds.
Dacht je na over...
...de zwaarte van de situatie? -Het was liefde. We waren verliefd.
Je gaat niet...
...de grafieken en tabellen erbij pakken, met de voors en tegens. We waren verliefd.
Ik weet nog dat ik jullie zag kussen.
Dat weet ik ook nog.
Je was eerst boos op mij. 'Hoe kan je van iemand anders houden?'
Je mocht Conrad niet, zoals je broers hem mochten.
Je zei: 'Wat betekent dit? Straks komt pap terug.'
Je wist zeker dat hij nog niet dood was.
Maar ergens, Max, was het een bevestiging van mijn liefde voor Alex.
Ik laat het pijnlijke einde van die jaren met hem...
...niet het einde zijn van dat ik m'n hart openstel voor de liefde.
Het is het waard.
Waarom?
Waarom? Waarom is het waard om van iemand te houden?
Ik kan niet begrijpen...
...dat je in de nasleep van zoiets verschrikkelijks...
...er zo snel bovenop bent zoals jij was.
Ik had drie kinderen.
Het leven leek voorbij te vliegen.
Het voelde alsof een beslissing, gewoon iets doen, nodig was.
Het voelde alsof er geen tijd was om te wachten.
Er was geen tijd om er veel over na te denken.
Ik handelde gewoon.
Ik zei dat het niet alleen om mij ging...
...dat die drie jongetjes ook verliefd op hem zouden worden.
Hij zei: 'Ik ga ervoor.'
Hij verhuisde een jaar na Alex' dood hierheen, naar Bozeman.
Hoe was het om de fysieke ruimte te vullen...
...die eerst van Alex was?
Nou...
Dat voelde wel prima. Het was niet geforceerd, het was...
...een...
...natuurlijke...
...ontwikkeling.
Ik heb het ervaren als een bijna naadloze overgang.
Er was wel een korte periode...
...waarin we Conrad moesten accepteren als vaderfiguur.
Maar...
...voor m'n gevoel ging dat vrij snel.
Waarom denk je dat we hem zo snel opnamen?
Voor m'n gevoel was het...
...de ene lamp ging uit en de andere ging aan.
Snap je?
Ik weet het niet. Dat is raar om over na te denken.
Heb je ooit nagedacht over wat Alex ervan zou vinden?
Zo vaak. Ik droomde vaak dat Alex...
...terugkwam.
Dat Alex binnenkwam, en dat ik dan dacht...
...wat is dit? Conrad is er net. -Conrad had ook zulke dromen.
Ik wil filmen. -O ja? Waar zijn we?
In Italië. -Waarom zijn we daar?
Voor een bruiloft. -Wiens bruiloft?
Van jou en mama.
Ik zie het niet als de bruiloft van Conrad en mij.
Ik zie het als onze bruiloft...
...met jullie erbij.
We zijn hier bijeen voor de feestelijke gelegenheid...
...van het huwelijk van Jennifer Lowe en Conrad Anker.
Wat zeiden de lasteraars?
Er waren mensen die naar waren en gemene dingen zeiden.
Op deze plek, die Jenni en Conrad uitkozen als de plaats om te trouwen...
Het was te snel, te plotseling, het was...
Het zou niet blijvend zijn.
Je kwam in mijn leven op een moment waarop ik wanhopig de behoefte had...
...te weten dat ik weer kon liefhebben.
Het is een flirt. Waarom legt hij die pijn op...
...aan hen, de kinderen. Hij gaat ze toch weer verlaten.
Vandaag verbind ik me aan jou...
...als je echtgenoot...
...als vader voor je zonen, vader voor Alex' geweldige zonen...
...en jouw vriendschap en eeuwigdurende liefde.
Hadden ze al een verhouding voor Alex overleed?
Dat soort gemene dingen, maar...
...je zegt het.
Door de kracht van jullie liefde verklaar ik jullie gehuwd.
Het voelde goed.
Beter dan goed, het voelde als een wonder.
Lachen.
Kijk die gezichtsuitdrukkingen.
We keken uit op de oceaan...
...en begonnen het leven opnieuw.
Goed zo, Sam.
Alex heeft de fundering geplaatst en wij gaan hem verder opbouwen.
Voorzichtig, jongens.
Hoe is het met de dam, Max?
Is dit de beste modder ooit?
Hebben jullie lekker geslapen?
In sommige opzichten is het een sprookjesachtig einde.
Zo'n einde dat mensen mooi vinden.
Zo'n einde vind ik mooi.
Hoewel het me ook mooi lijkt om op een draak te klimmen en weg te vliegen.
Ik ga eerst een appeltaart en twee pompoenen maken.
We kunnen een kookprogramma maken van het extra materiaal, mam.
Je mag m'n haar naar achter houden, schat.
Dat ben ik vergeten.
Doe je hoofd eens naar achter.
Zo, ja. Zo zit het goed.
In eerste instantie zei hij...
...'Ik heb het gehad met de grote bergen. Ik ga niet terug. Het is het niet waard.
De pijn die het veroorzaakt heeft in jouw leven en dat van je gezin.'
Dat moment heeft hij wel gehad.
Maar natuurlijk, na...
...niet al te lange tijd, riepen de bergen toch weer zijn naam.
Dat voedt zijn ziel.
Ik snap dat wel.
Dat is cool.
Wat vond je ervan dat Conrad bleef klimmen?
Ik vond het op veel gebieden vergelijkbaar met Alex.
Hij kon zijn passie voor wat hij zo graag deed niet opgeven.
Was je bang dat hij ook zou sterven?
Ja, absoluut.
Ik bedacht wel eens hoe het zou zijn...
...als hij ook zou overlijden op een expeditie, en...
Dat is niet leuk om over na te denken.
Kun je je nog herinneren dat hij ons adopteerde?
Isaac en ik veranderden onze naam, en mam.
Maar jij hield de achternaam Lowe.
Ik weet niet waarom. Zo ging het gewoon.
Ik snap ook niet echt waarom ik dat deed.
VADERDAG, 18 JUNI 2017
Moeten we er een paar omdraaien?
Ja. -Zijn die het sappigst?
Noem je Alex of Conrad 'pap'?
Ik noem Conrad 'pap'.
Als ik het over Alex heb, noem ik hem gewoon Alex.
Conrad is de enige vader die ik gekend heb.
Moet je Sammy zien.
Sammy woonde zo ongeveer in een hoedje, vier jaar lang.
Hij deed zijn hoed nooit af. Kijk dat briefje.
'Ik hou van je. Ik vind je bijzonder omdat je van ons allemaal houdt.'
'Liefs, Sam.'
In praktisch alle opzichten is Conrad onze vader.
Dit is geweldig.
Misschien minder voor jou, omdat jij Alex vier jaar langer hebt gekend.
Daar heb je Max.
Denk je dat Conrad zich bewust was van die vergelijking?
Ik weet dat dat zo is. We hebben er veel over gepraat.
'Liefste Conrad, ik ben je eeuwig dankbaar dat je ervoor koos...
...een vader voor onze jongens te zijn. Al onze mooie herinneringen samen...
...creëren het weefsel van ons gezin en de liefde die we delen.
Bedankt en fijne vaderdag. Hartje, Jenni.'
Je bent de beste.
Je leeft in zijn huis, trouwt met zijn weduwe, brengt zijn zonen groot.
Mensen komen naar me toe en noemen me Alex.
Ik leef in die schaduw en...
...gewoon...
...in zijn schaduw leven en mijn uiterste best doen.
Jij bent mijn zoon.
Ik heb geen ander gezin. Dit is mijn gezin.
En Alex overleed.
Hij is er niet meer. Dat weet ik, want ik heb het meegemaakt.
We werden één gezin...
...door die finaliteit.
En Alex zou niet meer terugkomen.
TIBETAANSE HIMALAYA, APRIL 2016
In 2016 was ik aan de zuidkant van Shishapangma.
Het was een prachtige dag. Blauwe lucht.
In de verte zie je de volgende zeven pieken van 6.000 meter.
Verder zijn alle kleuren die je ziet...
...zijn natuurlijke kleuren. Alles is wit...
...zwart, bruin, rotskleuren.
En er zijn een soort gekleurde stippen...
...die uit de sneeuw komen.
Dingen die je, als je veel in deze omgeving bent...
...meteen opvallen, omdat ze daar niet horen.
Conrad en ik hadden net onze trouwdag gevierd.
Toen werd Conrad gebeld door David Goettler.
Ik zag aan zijn gezicht dat het iets heftigs was.
Hij hing op en zei...
...'David Goettler heeft hun lichamen gevonden. Ze moeten het zijn.'
Na 16 jaar onder een lawine begraven te zijn geweest...
...zijn de lichamen van bergbeklimmer Alex Lowe en cameraman David Bridges...
...op een berg in Tibet gevonden.
Wat ging er toen door je heen?
Het was alsof hij weer tot leven kwam. Hij dook op.
Onrustige gevoelens.
Hoe zal het zijn om hem te zien, na 17 jaar?
Omringd door de meest adembenemende uitzichten.
Maar dat wordt ook aangetast...
...door de reden dat je daar bent.
Ik heb Tibet wel gehaat.
Maar om het van dichtbij te zien...
Ik snapte wel waarom Alex het daar zo mooi vond.
Ik was niet meer...
...boos op de berg.
BASISKAMP SHISHAPANGMA, TIBET
Ik denk die kant op.
Weet je nog of je aan één kant ging?
Of bleef je op het hoge stuk?
Als we erin gaan...
Ik was er gespannen door.
ALEX LOWE, 12-24-58 10-5-99, VADER BROER
Het gewicht van overlevingsschuld...
...de twijfel aan jezelf.
Waarom iemand anders en niet jij?
Al die vragen kwamen terug.
Hoe ver nog?
5,22 k.
Iets is er niet...
Dat is aan de andere kant van die berg. -Ja.
We moeten door.
Ik liep achter omdat ik...
Ik wist gewoon niet of ik er naartoe kon gaan...
...om hem te zien.
Ze kwamen omlaag met de brancards.
Jij zag ze aankomen.
Weten dat hij in die zak zat, na al die jaren.
Zelfs na 17 jaar waren hun lichamen niet ontbonden.
Zijn vest is gescheurd.
Kijk de littekens.
Zijn hoofd zat zo, omlaag.
Ik wist van de lawinecursussen...
...dat dat de lawinepositie was. Dus toen besefte ik...
...dat hij waarschijnlijk nog leefde en onder die lawine begraven werd...
...en gestikt is.
Hij was waarschijnlijk niet op slag dood. Het duurde eerder een paar minuten.
Zijn trouwring zat tegen zijn hart gedrukt.
Ik trok deze arm los.
En ik trok zijn trouwring van zijn vinger.
Dezelfde ring die ik jaren eerder erom geschoven had.
Dat was zo moeilijk.
Maar ik wilde die ring houden.
Ik deed hem bij mezelf om en legde toen mijn hand tegen de zijne.
Zijn vingers kromden altijd zo om die van mij.
Maar in die 17 jaar was zijn hand gekrompen...
...tot de grootte van mijn hand.
Maar het was...
...nog steeds zijn hand, en ik kon...
...mijn hand tegen de zijne houden, zoals we altijd deden en gedag zeggen.
Je bedenkt niet dat je geconfronteerd gaat worden...
...met het lichaam van je held...
...in die staat.
Het idee van die verheerlijkte Superman-figuur brokkelt wat af.
Het is gewoon een man.
Ik denk niet dat er iets op staat. -Er zit wel een geheugenkaartje in.
Zullen we proberen het een beetje schoon te maken?
Hij zette overal zijn naam en adres op.
Conrad doet dat ook.
Als je reist, moet je zorgen dat het bij je terugkomt.
Het moment van de waarheid.
Kijk aan.
Hij laadt wel.
De verjaardagskaart. Dat herinner ik me nog.
Dat was het laatste.
Is het hier niet mooi?
'Goedemorgen Max.
Ik zit te ontbijten in een sherpa-theehuis...
...maar ik denk eraan hoe jij thuis wakker wordt.
Misschien eet je wel pannenkoeken of wafels met mama.
Er zijn veel jongens van jouw leeftijd in dit dorpje, Namche Bazaar.
Ze sleeën op plastic boxen.
Ik ga na het ontbijt richting Everest klimmen.
Wat zal jij doen?
Ik mis je.
Ik hou veel van je. Ik zal blij zijn om je thuis...
...weer te zien. Veel plezier vandaag.
Liefs, papa.' -Dit is een brief uit 1993.
'Gisteren was de maan zo vol en helder...
...en ik dacht hoeveel ik van je hou toen ik naar de maan keek.
Ik hoop dat jij hem kunt zien, zodat je weet dat ik van je hou.
Hij zong altijd zo'n liedje, weet je dat nog?
Kun jij dat zingen?
Ik zie de maan en de maan ziet mij, de maan ziet iemand, die ik graag zie.
Een van de gekste dingen van dit alles is al deze spullen hebben.
Conrad was degene die alle spullen van Alex wilde bewaren.
Conrad hield zich echt aan hem vast.
Veel meer dan ik al die jaren.
Deze is van Conrad.
Laat eens zien.
'Lieve Jenni, ik hoop dat je dit in goeden doen ontvangt.
Er gaat amper een moment voorbij dat ik niet aan jullie vieren denk.
Het is soms zwaar voor me.
Ik huil mezelf in slaap en word dan knarsetandend wakker...
...met zeer duistere gedachten.
Ik haal kracht uit de gedachte dat jij er bent.
Jij en de jongens zijn degenen die ik wil helpen en verzorgen.
Er zijn voor de jongens als ze jongemannen worden...
...en volwassen mannen, is iets wat ik hoop te doen.'
Dit was...
Dit was iets van een maand na Alex' dood.
Dat heeft hij gedaan.
Ik begrijp het zo beter.
Ik wil dat hij weet hoeveel...
...we van hem houden.
En van jou, mam.
Wacht, het is deze hand.
Jouw handen zijn net zoals de zijne. Lang.
Ik hoop dat het jou helpt te accepteren...
...dat je iemand kunt verliezen...
...en tegelijkertijd van iemand anders kunt houden.
Alex heeft geluk...
...omdat zijn beste vriend...
...die van hem hield...
...verliefd op me werd…
...en op jullie.
Hij heeft echt geluk gehad.
We hebben met Conrad een heel avontuurlijk leven gehad.
Dat is best bijzonder.
Ik heb het gevoel...
...dat er altijd een soort...
...muur tussen ons ingestaan heeft.
Sommige dingen kon ik niet met je bespreken...
...omdat het te eng was om erover te beginnen.
Dingen over ons gezin, over Alex.
Er gaat geen dag voorbij dat we niet aan Alex denken...
...en denken aan wie hij is, hoe het gaat, en...
Is dat soms lastig?
Soms is het...
is het...
Vergeleken worden met hem, in zijn schaduw leven...
...dat kan zwaar drukken. Hij was geweldig, maar niet perfect.
Vaak spreekt men over de doden niets dan goeds.
Er worden helden van gemaakt, ze worden op een voetstuk geplaatst.
En ze... Maar ja, elke keer...
Zou je daardoor soms willen dat je zelf zo gestorven was?
Ja, en daarom... dat is de...
...de beer die ik het hol hou, met de wolf bij de deur.
Maar...
Mensen beschouwen jou als een held voor wat je voor ons gezin deed.
Hoe heb je het gedaan?
Dat moet je mij niet vragen. Ik ben hard voor mezelf.
Ik had dingen beter kunnen doen.
De schaduw van Alex hangt over ons allemaal heen.
Voor ons allemaal ben je...
Je bent onze vader.
Ik had het me niet beter kunnen wensen.
Daarom houden we zo van je.
Ik hou van je, pap. -Ik van jou, Max.
ALEX LOWE PIEK, BOZEMAN, MONTANA
Nou, jongens...
...het is niet echt as, maar het zijn stukjes van zijn botten. Dus...
...als iedereen een handvol wil pakken...
Hé maatje, was het leuk vandaag?
Helemaal uit Tibet...
...naar huis gebracht, maatje.
Wat is het leukste van skiën? -Omlaag gaan.
We nemen hem mee...
...ons eigen graf in.
Hij is onderdeel van ons allemaal.
Conrad. Goed je te zien.
Ik hou van je, Alex Lowe.
TER NAGEDACHTENIS AAN ALEX LOWE, DAVID BRIDGES EN WIE IN DE BERGEN BLEVEN
IN 2019 IS ER IN NEPAL EEN PERMANENTE STRUCTUUR...
...VOOR KLIMSCHOOL KHUMBU GEBOUWD...
...DOOR JENNIFER, CONRAD EN DE ALEX LOWE STICHTING.
Wat geweldig.
DE AFGELOPEN 17 JAAR WERD ER VEILIG KLIMMEN ONDERWEZEN...
...AAN DE SHERPA IN NEPAL, WAAR ALEX ZO DOL OP WAS.
Bedankt, iedereen die hier vandaag is...
...die meehielp aan de bouw van deze buitengewone instelling...
...om de mensen die deze bergen beklimmen te beschermen.
We hebben onze droom gebouwd.
Ondertiteld door: Femke van den Tillaer