Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
GEBASEERD OP WAARGEBEURDE FEITEN
Op 10 december 1983 is het land weer een democratie
na zeven jaar militaire dictatuur.
Alfonsín laat de voormalige commandanten berechten voor
misdaden tegen de mensheid.
De commandanten wanen zich winnaars in een oorlog tegen subversie
en erkennen alleen een militaire rechtbank.
De regering is nu zeven maanden geïnstalleerd
en het proces komt niet verder.
Het gerucht dat een civiele rechtbank het proces oppakt, verspreidt zich snel.
Als dat gebeurt,
neemt het federale hof van appèl de zaak op.
De vervolging moet gedaan worden door de de enige aanklager: Julio Strassera.
-En? -Ze heeft zich in haar kamer opgesloten.
-Is de deur op slot? -Ja.
Ze is net thuis.
Kom.
Zeg het maar.
Hij haalde haar op bij Bettina.
Ze gingen naar een bar en bleven daar een tijd.
-Welke bar? -Plus Ultra. Libertad en Arenales.
En toen?
Toen ben ik gegaan.
-Waarom? -Ik ben daar een uur gebleven.
-Ik mag die vent niet. -Ik ook niet.
Wat doen jullie? Waar fluister je over?
-Niets. -Niets.
We maken ons zorgen om Vero.
Waarom?
Haar nieuwe vriendje is heel vreemd.
-Vreemd? Hoe weet je dat hij vreemd is? -Ja.
Hoe ben je tot die conclusie gekomen?
Ik heb het vermoeden dat hij een mol is.
Misschien proberen ze via haar bij mij te komen.
Een mol?
Een spion, mam.
Ik weet wat een mol is, schat.
Javi, ga naar bed.
Vooruit.
-Doe je pyjama aan. -Oké.
Slaap niet in je joggingbroek.
Ik wacht op uitleg.
Ze ontmoetten elkaar bij Plus Ultra. Zegt dat je niets?
Nee.
Op de hoek van het Secretariaat van Inlichtingen.
Meen je dat?
Volg je onze dochter?
-Nee. -Julio.
-Laat je je dochter volgen? -Javier kwam haar op straat tegen.
Laat je je zoon je dochter volgen?
Ik zei net dat ik dat niet doe.
Je bent ziek.
We weten dat hij de neef is van dat meisje van school.
-Kleindochter van een piloot. -Een burger.
-Burgerpiloot. -Bij de staatsluchtvaart.
Ze zijn allemaal militair.
Ze gingen vrijwillig in dienst. Haar grootvader en haar vader.
Besef je dat je een gek opvoedt?
-Wat? -Waarom doe je make-up op?
Omdat ik het wil en kan.
We leven in een democratie.
Mijn school verbiedt het.
Hoe weet je dat? Je hebt nooit make-up op naar school.
-Nog niet. -Nee.
-Hou op. -Kom, Javier, je zult er zo mooi uitzien.
-Idioot. -We gaan.
Genoeg, ophouden.
Ik ga deze kant op.
-Mag ik er een, pap? -Ja.
-Wil je lunchen? -Ik kan vandaag niet.
Ik zei niet wanneer.
Ik dacht dat je vandaag bedoelde.
-Wanneer je kunt. -Graag.
Wanneer je kunt.
-Dag, tot vanavond. -Oké. Doei.
Goedemorgen. Bruzzo heeft gebeld.
Mr Bruzzo heeft gebeld. Hij zei dat het dringend was.
Ik heb je gehoord. En als ik niet met hem wil praten?
-Mag u dat? -Natuurlijk mag ik dat.
-Wat moet ik doen als hij weer belt? -Ophangen.
-Dat kan ik niet. -Jawel.
Dat kan en dat moet. Het is een bevel.
Je hangt op als het Bruzzo is.
-Je werkt voor mij. -Nee, ik ben vast personeel.
U moet me houden.
Susana.
Alsjeblieft.
Hang op als het Bruzzo is.
Bedankt.
-Meneer. -Ik smeek je dit moment niet te verpesten.
-Bruzzo. -Wat?
Hij is onderweg.
-Je veracht me, hè? -Als dat zo was, zou ik niet waarschuwen.
Je hebt gelijk.
Luister.
Ik ben weggegaan. Zeg hem dat ik lunch met mijn dochter.
-Ik regel het wel. -Bedankt.
4 JULI 1984, 'NOOIT MEER': SPECIALE UITZENDING CONADEP
U zult een rapport zien
van de Nationale Commissie voor Verdwenen Mensen.
Wonden die natuurlijk tot uiting zullen komen in de getuigenissen...
Hoelang nog? Niet meer dan vijf seconden. Luister.
Wat u zult zien,
is slechts één kant van het drama en het geweld in Argentinië.
Daar gaat hij.
De andere kant, het andere aspect ervan,
begon toen subversie en terreur
in Argentinië arriveerden
MINISTER VAN BINNENLANDSE VEILIGHEID
en gesteund werden door verre landen...
Waarom hebben ze Massera niet laten praten?
-Het is voorbij. -Nee.
Javi, kun je hem aanzetten?
Deze subversieve strategie...
-Wat zegt hij? -Wat had je dan verwacht?
...complexe situatie voor ons land.
Ik ga wel.
Een verzwakte samenleving die geen...
Wat zegt hij? Dit is een mededeling van een dictatuur.
...noch de politieke volwassenheid...
Ik ben zo terug.
Je zou het over de verdwenen mensen moeten hebben.
Zie je nu wat ik bedoel?
...in de duivelse spiraal van dood en terreur.
Onze samenleving was ontroerd en geschokt
en eiste een einde te maken aan deze aanval...
Nee, je geeft de slachtoffers de schuld.
-Hoe is het? -Hoe gaat het met je?
-Prima, met jou? -Ook goed.
De verdwenen mensen.
Een toestand die verschillende Argentijnen trof,
een tragische en ongekende situatie
die onze geschiedenis in de rug stak en de wereld heeft bewogen.
Velen zagen hoe hun geliefden
uit hun huizen werden gehaald en sindsdien verdwenen zijn.
Mijn dochter, Laura Estela Carlotto,
werd samen met haar partner ontvoerd.
Ze was 21 jaar oud.
Ze was 10 weken zwanger.
We hoorden van haar tijdens haar ontvoering via een anonieme brief,
waarin stond dat ze nog zwanger was,
dat ze ons een bericht zou sturen,
zodat we op de hoogte waren van wanneer ze zou bevallen.
Gedurende die tijd, zoals elke moeder zou doen,
zocht ik haar, verzamelde informatie.
Onze dagelijkse hoop was
dat ze op een dag zou thuiskomen.
Ik heb petities ingediend en rechtszaken aangespannen...
Bruzzo is daarbinnen.
Gek,
kun je binnenkomen?
Natuurlijk.
Hier.
Dank u.
Ga zitten, alsjeblieft.
Luister, ik ga niet met je in discussie. Ik respecteer en waardeer je.
Ik ben dankbaar voor mijn aanstelling,
maar er is iets wat ik niet wil zijn.
Weet je wat ik niet wil zijn?
-Ik kan het me voorstellen. -Een idioot.
Is dat wat je dacht?
Ik zal niet de idioot zijn
die iets moet verdedigen waar de regering niet in gelooft.
-Julio. -Wat is dit?
Leven we ineens in sprookjesland?
Plots gaan alle dictators de gevangenis in.
Wie zet ze in de gevangenis? Martín Karadagian?
Denk je dat de militaire rechtbank generaal Videla gevangen zal nemen?
Ze maakten er deel van uit.
Wat als de civiele rechtbank procedeert?
Ik ben niet gek, zo noemen ze me.
Dat zal niet gebeuren. Wie laat dat toe? Tróccoli?
Heb je naar hem geluisterd? Alsjeblieft.
Ben je klaar?
Ga zitten, alsjeblieft.
Als de rechters akkoord gaan met het proces, kun je niet weigeren.
Ik weet heel goed wat mijn functie is.
Ik ben aanklager.
Kun je vertellen hoe het was?
Ik praat er liever niet over, Silvia.
-Ze doen het, hè? -Ik wil er niet over praten.
Ja, dus.
Dat kunnen ze niet doen.
Ja, dat kunnen ze wel.
Je weet dat als de rechters een proces willen, het zal gebeuren.
Ze laten het niet toe.
Dat weet je niet.
Kunnen we daar niet over praten?
-Waar wil je over praten? -Nergens over.
Er is iets wat ik niet snap.
Breng me niet in een slecht humeur.
-Ik snap niet of je zo bent... -Silvia.
-...uit angst... -Alsjeblieft.
-...dat dit niet zal gebeuren. -Silvia.
Of je bent bang dat het wel zal gebeuren.
Soms heb ik het gevoel dat je doodsbang bent.
Natuurlijk ben ik doodsbang.
Natuurlijk.
-Waar ben je bang voor? -Alles, Silvia.
Dat dit een val is,
dat ik word gebruikt voor een soort onderhandeling.
Dat er iets met jullie gebeurt.
En er weer niks aan kunnen doen?
Je kunt dit, Julio.
Echt.
25 SEPTEMBER 1984
RAAD DER STRIJDKRACHTEN
-Dien het in. -Ja, meneer.
Bedankt, heren.
RAAD DER STRIJDKRACHTEN
Goedemorgen. Deze uitspraak is van de Raad der Strijdkrachten.
'De Raad deelt mee dat volgens zijn onderzoek
'de decreten, richtlijnen, bevelen en militaire procedures
'die zijn uitgegeven om de staatloze subversie te bestrijden,
'qua inhoud en vorm onbetwistbaar waren.'
-Onbetwistbaar. -Zoals u hebt gehoord.
Lees verder.
'De excessen zijn gepleegd door de ondergeschikten.
'De misdaden van de vermeende slachtoffers moeten onderzocht...'
Misdaden?
HOF VAN BEROEP
Nemen we deze rechtszaak?
Pardon, maar we moeten objectief blijven, nadenken over de risico's
en of we kunnen garanderen dat het proces goed verloopt.
Kunnen we het zo laten dan? Ze geven de slachtoffers de schuld.
Niet zomaar handelen.
Als we dat nu niet doen, zal het proces misschien niet plaatsvinden.
Laten we ze geven wat zij hun slachtoffers niet gaven.
Een eerlijk proces.
-En het bewijs? -Dat is aan het OM.
En als ze het niet krijgen?
Dan
moeten we ze vrijspreken.
Zullen we de aanklager inlichten?
Laat het hem weten.
-Pardon, meneer. -Ja.
-Dit is net aangekomen. -Ja.
Geef maar.
Dank je.
-Hoi. -Hallo.
-Pap. -Wat is er?
Is er iets gebeurd?
-Ja. -Wat?
Meneer Strassera is bezet.
Er komt een proces.
Je zet Videla in de gevangenis.
Dat probeer ik.
En Massera.
Alle verantwoordelijken.
Is dat niet gevaarlijk?
Een beetje, denk ik.
Ze kunnen je vermoorden.
Kun je nee zeggen?
Nee.
HIERBIJ WORDT GEÏNFORMEERD
DAT DE AANKLAGER OP DE HOOGTE IS...
MR ALBERTO MUCHNIK ADVOCAAT
Meneer de aanklager.
Arme Schubert.
Hoi.
-Hoe gaat het met je? -Ik zal je de details besparen.
Ze hebben je flink genaaid, man.
Je dacht dat ze je hadden aangesteld om de dansvloer te vegen
en nu moet je dansen.
Waar lach je om? Dit is serieus. Erg serieus.
-Ik kan dit niet. Denk er eens over na. -Je moest ooit beginnen.
Maar nu? Net nu?
Iedereen weet dat ze onderhandelen met het leger.
-Heb je naar Tróccoli geluisterd? -Ja, Tróccoli.
Je hebt gelijk.
Ik ben het met je eens.
Ik zeg al 50 jaar dat het hier naar de kloten gaat.
De regering zegt dat ze dingen veranderen
en benoemt dan dezelfde klootzakken als altijd.
Nou...
Ik zal je iets vertellen. Luister.
Er kan iets misgaan.
Iemand raakt afgeleid.
En er is een kloof, een dunne.
Een barst. Meer niet.
Hij opent en sluit heel snel.
Als hij opengaat, moet je erin gaan en dan...
Dan kun je iets doen.
De dingen die we niet konden doen tijdens de dictatuur, Julio.
Zo werden belangrijke dingen gedaan.
Ze werden gedaan met intelligentie, met lef, met humor, om daar binnen te komen.
Heb je het over geschiedenis?
Ja.
De geschiedenis
-is niet geschreven door mannen als ik. -Nee?
Goh.
Je bent wel de aanklager
in het belangrijkste proces van onze geschiedenis.
Laat dat zien.
Julio, Julio, Julio.
Ik zie je graag lachen.
Kom op.
Neem op, alsjeblieft.
Ik word er gek van. Javi, kun je opnemen?
-Hallo? -Julio Strassera? Ben jij dat?
Ja, wie is dit?
Ben jij de vader van Javier en Verónica?
-Wie is dit? -De man die je zal vermoorden.
-Weet je wat? -Wat?
Eerst gaan we achter je zoon aan.
Maar we houden je dochter, die heel knap is.
-Rot op, klootzak. -Dan vermaken we onszelf.
-Waarom zeg je het niet in mijn gezicht? -Voorzichtig, klootzak.
Je moet hier niet mee rotzooien. Je wilt geen spijt krijgen.
Oké, ik zal het onthouden. Bedankt.
-Wie was dat? -Een vriend.
Papa?
-Silvia. -Wie was dat?
Vanaf nu nemen alleen jij of ik op.
Weer dreigementen?
Hij belt al de hele dag. Ik ben hem zat.
Hij heeft vast niks te doen.
Wacht.
Wat?
Ik weet het niet.
-Laten we de metro nemen. -Oké.
Doei. Fijne dag.
-Pap. -Ja?
Pas op jezelf.
Mr Strassera, sorry dat ik stoor.
Ik ben aangesteld als uw veiligheidschef.
Ik hoef geen beveiliging.
Ik hoor dat u en uw gezin werden bedreigd.
Ik accepteer geen enkele beveiliging.
Ik begrijp het. Bedreigingen zijn niet belangrijk.
De echte daders geven geen waarschuwing.
-Daarom... -Luister,
ik wil geen geheime dienst of politie in de buurt van mij of mijn gezin.
Ik ben naar uw huis geweest om uw vrouw en dochter te zien.
Ik ga ook over hun veiligheid.
-Uw naam? -Ormigga.
-Uw naam, agent. -Ormigga.
Is uw achternaam Hormiga?
Mijn familienaam, ja. Zonder H.
-Dit is Romero. -Aangenaam.
Vergeef me.
U hebt mijn dochter ontmoet.
Ik moet u waarschuwen.
-Mijn dochter is erg gesloten. -Ik ben me ervan bewust.
-Van wat? -De veiligheid van uw gezin.
Hoe kan ik dit zeggen?
-We moesten wat navragen. -Wat hebt u ontdekt?
Niets om u druk over te maken.
-Niets? -Nou...
-Geen bedreigingen voor uw veiligheid. -Vertel me wat u weet. Vooruit.
Meneer Padilla is getrouwd.
-Weet mijn dochter het? -We denken van niet.
Zeker niet.
Mevrouw Padilla ook niet.
Ik ga.
Wat is er, Bruzzo?
Fijn dat je er bent,
maar ik heb de belangrijkste rechtszaak sinds Nürnberg,
dus laten we geen tijd verspillen.
Ik kom hulp aanbieden.
Ja, meneer Mier. Bedankt.
Niet de beveiliging.
Als ik andere hulp nodig heb, bel ik je.
Niet zo koppig zijn.
-Je kunt dit niet alleen. -Nee. Ik heb mijn team.
Ik kan toch een team samenstellen?
Dat zal niet makkelijk zijn.
Er zijn er weinig eens met wat we zullen...
Ten eerste is er geen 'we'.
Ik doe het. Ten tweede, ik heb mensen die met me werken.
-Dus... -Er is niet veel tijd.
Je kunt het niet alleen. Met alleen bedoel ik ook je theatervriend.
Mijn theatervriend heeft meer proceservaring dan jij en ik samen.
Hij is 30 jaar advocaat geweest.
Bruzzo, ik doe het op mijn manier.
Je redt het niet op tijd.
Luister naar me.
-De procureur-generaal zal iemand sturen. -Nee.
Ik doe het met mijn mensen.
Ik bel Telechea, Salvador en Sturla.
Zei Sturla nee?
Ja, hij zei nee. Hij wil hier geen deel van uitmaken.
Hij is te oud voor deze dingen.
-Oud? Waarom? Hoe oud is hij? -Hij is 78.
-O, ja? -Hij is oud.
-Telechea? -Hij zei nee.
Zei hij waarom?
Hij lachte.
'Wil Strassera het leger in de gevangenis stoppen?
'Waarom bokst hij ook niet tegen Durán?'
Grappige kerel, die Telechea. Klootzak.
-Telechea hield nooit van problemen. -Nee.
-En Salvador? -Die heb ik niet eens gebeld.
Hij heeft tegen het proces getekend.
-Echt? Wat een fascist. -Hij werd er langzaam een. Typisch.
-Carrizo? -Nee.
-Hij was Manriques kandidaat. -Nee.
Weet je nog?
-Girardi? -Nee.
Een fascist. Zijn kinderen gaan naar de militaire academie.
-Echt? -Ja.
Dat wist ik niet.
Bruni?
Superfascistisch.
Hector Alcides?
Die is vorig jaar overleden.
Dat wist ik niet. Wat erg.
Hartaanval.
Hij zou nee hebben gezegd. Heel fascistisch.
-Wacht. -Wat?
-Een fascist. -Wie?
Nee, een superfascist.
Verdomme. Er is niemand.
25 OKTOBER 1984 VOORLOPIG GETUIGENVERHOOR
De gek Strassera in levenden lijve.
-Openbaar aanklager. -Hoe gaat het, Basile?
Ik verdien mijn brood.
Net als jij.
Er zijn meer manieren om de kost te verdienen.
Wat mijn cliënt betreft,
ik ben door de rechtbank aangesteld als advocaat.
Het lijkt je niet te storen. Je ziet er dolblij uit.
Of het me stoort? Nee, helemaal niet.
Wat me echt verbaast, is dat jij guerrilla's verdedigt.
Ik verdedig niemand.
-Ik ben aanklager. Ik beschuldig. -Goedemorgen.
Je bedoelt degenen die ons land verdedigden tegen guerrillastrijders.
-Tot ziens. -Ga zitten.
Dit duurt niet lang.
Om vijf uur, stipt.
Goedemorgen.
Allemaal staan.
Hierbij verklaar ik de preliminaire hoorzittingen van zaak 13/84 voor geopend,
aanklacht tegen de volgende officieren van de Strijdkrachten.
Luitenant-generaal Jorge Rafael Videla...
Pardon, jongeman.
-Wie ben jij? -Luis Moreno Ocampo.
-De Aap Campo? -Luis Moreno Ocampo.
-Ik sta tot uw dienst. -Niemand heeft me geïnformeerd.
Ik ben adjunct-officier.
-Wat? -Ik ben uw adjunct-officier.
Breng de gedaagden binnen.
Goedemorgen.
Uw naam, alstublieft.
Jorge Rafael Videla en ik voeg daaraan toe
luitenant-generaal van het leger.
Edelachtbaren,
met alle respect,
ik erken de legitimiteit van deze rechtbank niet.
De verdediging herhaalt dat de aanklachten onder militaire jurisdictie vallen
en moeten worden beoordeeld door de militaire rechtbank.
Die heeft zijn kans gehad.
U weet dat deze rechtbank deze misdaden mag onderzoeken en beoordelen.
Uw volledige naam.
Orlando Ramón Agosti. Ik erken de legitimiteit van deze rechtbank niet.
-Volledige naam. -Roberto Eduardo Viola
en ik erken de legitimiteit van deze rechtbank niet.
Omar Domingo Rubens Graffigna.
Ik erken...
-Jorge Isaac Anaya. -Basilio Arturo Lami Dozo.
-Admiraal Armando Lambruschini. -Leopoldo Fortunato Galtieri.
Admiraal Emilio Eduardo Massera.
Ik erken de legitimiteit van deze rechtbank niet.
Zeg eens.
Videla is veel kleiner dan ik dacht. Een dwerg.
Met de hoed en de laarzen lijkt hij groter.
-Wie is hij? -De hulp waar we op hebben gewacht.
Zeg eens, Luis María Campos.
Hoe kun je helpen? Hoeveel processen heb je meegemaakt?
Moreno Ocampo.
Geen een.
Hoeveel vervolgingen?
-Geen. -In godsnaam.
Wat ben je dan?
Professor. Ik werk voor de procureur-generaal.
-Verdien je de kost, Molina Campos? -Moreno. Ongeveer.
Helpt je moeder je?
Mam haat het dat ik aan dit proces ga meewerken.
-Waarom doe je het dan? -Misschien daarom.
-Wil je echt weten waarom ik? -Natuurlijk.
Mijn familie zit in het leger. Mijn oom is kolonel.
Dat helpt je niet.
Mijn moeder gaat elke zondag met Videla naar de kerk.
Voor haar deed hij het juiste.
-Ik wil geen woord meer horen. -Kom.
Meneer.
Laat me uitpraten, alstublieft.
Denk er eens over na. Deze regering is net aangetreden.
Een zwakke regering, met het leger in haar nek hijgend.
-Ja. -Ze nemen een gevaarlijke,
maar juiste beslissing om ze te berechten.
Daarom denk ik dat het een goed idee is om jonge advocaten te hebben,
in plaats van mensenrechtenadvocaten
die als communisten kunnen worden bestempeld.
Niet alleen door het leger, maar ook door de middenklasse,
die we moeten overtuigen om legitimiteit te krijgen,
hoewel we weten dat de middenklasse
militaire staatsgrepen rechtvaardigt.
Het Trojaanse paard.
Snapt u?
We hebben vijf maanden om onweerlegbaar bewijs in te dienen
tegen negen commandanten.
Over moorden, onwettige vrijheidsberoving,
marteling en gekwalificeerde diefstal.
-We hebben nu een team nodig. -Precies, Molina Campos.
Moreno Ocampo.
We kunnen de politie niet vertrouwen.
Negentig procent van het rechterlijk personeel wil niet betrokken worden.
Eerder 99%.
-We moeten ergens anders zoeken. -Waar? De rechtenfaculteit?
Dat komt in de buurt.
Bij de procureur-generaal zijn jongeren die willen helpen.
-Jongeren? -Ja. In elke rechtbank.
We hebben jongere mensen nodig met minder ervaring.
Minder dan jij?
-Als de ervarenen het niet willen doen... -Dan nemen we de onervarenen.
Oké.
Ik begin je aardig te vinden, Moreno Ocampo.
-Heb ik dat goed gezegd? -Ja.
Voor- en achternaam?
-Lucas Palacios. -Judith König.
Federico Corrales.
Beroep?
Administratieve taken bij de procureur-generaal.
-Beroep? -Ik ben een advocaat.
Ik ben momenteel werkloos.
-Wat deed je eerder? -Ik zat in het leger.
-Welke tak? -De marine.
Bij de ESMA, school voor mechanica.
Kom op, Fede.
-Je maakt een grapje. -Ja. Ik werk bij de procureur-generaal.
Op wie heb je gestemd de vorige keer?
Moet ik Alfonsín zeggen? Of de waarheid?
Ik heb niet gestemd.
-Waarom niet? -Ik was 17.
Wat vind je van Balbín?
Niks. Hij was een belangrijk politicus.
Politieke voorkeuren, Eduardo?
Momenteel? Geen een.
-Wat vind je van Perón? -Hij was een belangrijke politicus.
En Winston Churchill?
-Wat? -Napoleon Bonaparte?
Jezus Christus?
Moet ik antwoorden?
Kun je vijf leden van het huidige kabinet noemen?
Ja. Je hebt... Grispun.
-Grinspun. -Ja.
-Op wie heb je gestemd? -Peronisme.
-Waarom? -Ik ben een peronist.
Dat meen je niet. Waarom?
De enige beweging die zich verzette tegen alle dictaturen sinds 1955
en vecht voor sociale rechtvaardigheid.
Oké. Dank je.
-Dank je. -Je vroeg het.
Maar niet om dezelfde onzin te herhalen die ik je thuis hoor zeggen.
Niet zo agressief, pap.
Zo word ik door jou, Maco.
Waarom wil je bij ons werken?
Ik heb een oom die zes maanden is ontvoerd en het amper heeft gered.
Ik werk bij de receptie bij rechtbank 14.
Niemand geeft er wat om wat je gaat doen.
Ik wel.
Ik heb twee kinderen, een hypotheek en ik hoorde dat je overuren betaalt.
Dit land is straks van ons en dit mag niet meer gebeuren.
Betaal je overuren?
Wil je me of niet? Ik zit goed waar ik nu zit.
-Ik ben niet graag bij anti-peronisten. -Welkom, Maco.
Je vader sprak lovend over je.
Ik ben Luis Moreno Ocampo, adjunct-officier.
Bestaat dat?
Kun je vier gasten noemen bij de Badía-show vorige week?
-Ja, Los Abuelos speelde. -Los Abuelos?
Los Abuelos de la Nada. Geweldig.
-Ken je die niet? -Nee.
Zing een liedje.
-Nu? -Ja.
FEBRUARI
Oké, eerste probleem. Tijd.
Dit is het belangrijkste proces in onze geschiedenis
in minder tijd dan nodig is om een kippendief te berechten.
We zijn nu hier.
Op deze dag moet alles klaar zijn.
FEBRUARI 1985
We hebben alleen die dagen.
Wat moeten we doen?
Wat gevangenen doen.
Oké. Tweede probleem.
Bewijzen dat het een systematisch plan was.
Dat wil zeggen, ze wisten allemaal wat er gebeurde en hoe.
En het was in het hele land,
bij de overheden van alle commandanten.
Zij zijn verantwoordelijk.
We kunnen de politie er niet bij halen, omdat zij meewerkten.
Nog een probleem.
Rechtbanken delen geen informatie. Als ze dat doen, is het laat.
-Vergeet niet... -Minder dan de dief.
-Ja, grappig. -Laten we ons organiseren.
Laten we eerst de geheime detentiecentra op de kaart zetten.
-La Perla was in Córdoba. -Wat nog meer?
-De ESMA. -Ja, de ESMA.
-De ESMA, de marine. -En verder?
-El Vesubio. -En verder?
-Campo de Mayo. -Wat denk je?
-Hoeveel tijd nog? -Vier maanden en twee weken.
Is dat een grap?
Dat is onmogelijk. Trek je terug.
Dat is geen optie.
Wat kun je nog meer bedenken?
Praat met María Eugenia.
Ze beheert de archieven van de Commissie.
Ze zal je helpen.
Van het OM moeten we alle zaken inzien.
-Allemaal? Weet je hoeveel het er zijn? -Nee.
-Je zult moeten kiezen. -Laat ze maar komen.
Heb je een voorselectie gemaakt?
Watts, Meijide, Dalego, Avellaneda, Valenzi...
We zullen ze allemaal lezen.
Allemaal?
-Aanklager Strassera's assistenten? -Ja.
We geven alle informatie die je nodig hebt.
MOEDERS VAN PLAZA DE MAYO
Hopelijk gedraagt hij zich beter dan tijdens de dictatuur.
Maar tijdens de dictatuur deed hij...
Niks.
'Mam, zeg hem dat pa is gevlucht', zei hij.
'Het was de laatste keer dat ik hem hoorde.
'Toen namen ze hem mee.'
DECEMBER
De verantwoordelijkheid lag bij de junta.
Die had de leiding, dat is duidelijk.
-Maar het is het moeilijkst te bewijzen. -Waarom?
De ontvoeringen, martelingen en moorden zijn of kunnen worden bewezen.
Maar niet dat ze het wisten.
-Ze konden het niet niet weten. -Ze zullen het ontkennen.
'Het waren buitensporige acties van onderdanen.
'Ik kan niet over elk van hen waken in een oorlog.'
-30.000 buitensporige acties? -Ja, hij heeft gelijk.
Ze kunnen zeggen: 'Ik heb niemand vermoord. Niemand gemarteld
-'of laten verdwijnen.' -'Ik kan geen stungun gebruiken.'
We hebben ooggetuigen nodig.
Wat als niemand ze zag? Dat hoorde toch bij het plan?
Niet te linken aan de moorden en verdwijningen.
-Iemand moet ze gezien hebben. -Nee.
Laten we focussen op het plan.
Bewijzen dat ze in het hele land hetzelfde deden.
Ze hebben overal mensen ontvoerd.
In geheime detentiecentra vastgehouden.
Ze gemarteld tijdens verhoren.
Overal in het land verdwenen mensen.
Als we dat kunnen bewijzen, kunnen we bewijzen dat dit gecoördineerd was.
-Dat hebben we nodig. -Dus,
we nemen de zaken en delen ze in
per vestiging, jaar, detentiecentrum...
-Per regio. -Per regio?
-Gaan we reizen? -Ja.
Waar zou je heen willen?
Dank je.
-Ze wachten op ons. -Heb je die berg gezien?
Ik wist het. Deze stad zit vol fascisten.
Ken je deze man?
-Twee straten verderop. -Die kant. Kom.
Weet je het zeker?
Ik ga die kant op. Zie je later.
Hoi.
Hallo, excuses. Goedemorgen.
Ik ben op zoek naar Juan Pablo Noriega...
Hier is niemand.
Oké, bedankt.
Vraag het aan die man.
Excuses, meneer?
We kunnen hier niet werken.
-Fascisten, ik zei het. -Wat doen we?
Verzamel iedereen, we gaan ergens anders heen.
Wat doen we?
Hou vast.
DE AANKLAGERS BEZOEKEN DE PROVINCIE
Dit kan erg belangrijk zijn, omdat ze
voor meer rechtszaken kunnen zorgen.
Deze mensen komen van het OM.
We zoeken mensen die informatie hebben
over misdaden gepleegd tijdens de dictatuur
voor het proces onder leiding van aanklager Strassera in Buenos Aires.
Alle informatie, namen of gegevens...
Politie, doe open.
...ga naar het ministerie van Justitie op 2800 Mitre of bel 524096...
Drie mensen haalden me uit mijn cel. Ik was geblinddoekt.
Ze hebben me uitgekleed. Ze deden wat ze 'de onderzeeër' noemen.
Je hoofd in een emmer water stoppen totdat je er niet meer tegen kunt.
Ze vroegen absurde dingen.
'Wat is communisme?' Ik had geen idee.
Toen vroegen ze of ik wist waar Firmenich woonde
of andere onbekende namen. Daar werden ze woedend van.
...kettingen aan je enkels en gaven je een nummer.
X-96.
Vanaf dat moment was ik Mario Valle niet meer.
-Ik ben geblinddoekt. Ze slaan me. -Ze openen de kofferbak...
-...met een stungun. -Ik begon te braken.
Ik kon geen water drinken. Ik kreeg stroomstoten.
Hebben uw buren de mensen gezien die u hebben meegenomen?
Hoe wist u dat ze van het leger waren?
Hallo, schat. Hoe gaat het?
-Ik heb op je gewacht. -Aha.
Is er iets gebeurd?
Ga zitten, alsjeblieft.
Goed.
-Het is uit met Abel. -Wie?
Papa.
Het spijt me, ik mag hem niet. Ik weet niet of je weet...
-Hij is getrouwd. -Ja.
Ik ben niet dom, pap.
Ik wist dat best.
En hij heeft nooit naar jou gevraagd.
Ik denk niet dat hij weet van je werk.
Bespioneer me niet, oké?
En stuur Javier niet.
-Je maakt hem bang. -Oké.
Je hebt belangrijkere dingen aan je hoofd.
Mijn excuses.
DECEMBER - JANUARI
15 FEBRUARI INDIENEN VAN BEWIJS
Quilmes, Avellaneda.
FEBRUARI
Waar?
Op de derde plank.
Eén, twee...
-Is dit oké? -De ESMA staat op die plank.
Heeft iemand gezien...
Hier zijn er drie van de ESMA.
-Meneer de aanklager. -Ja?
Hier is uw bewijs.
Zestien delen, 4000 pagina's, 709 zaken en meer dan 800 getuigen.
Goed gedaan. Gefeliciteerd.
-Dien het in. -Wat?
U gaat met ons mee.
-Kom op. -Waar?
-Om het in te dienen. -Kom op.
Alleen indienen? Nee. Samen.
Ja, ga met ons mee.
Wat gebeurt er?
Aanklager Strassera, die de rechtszaak voert.
-Aangenaam. -Aangenaam.
Gefeliciteerd, kerel.
Waar heb je hen gevonden? Bij de padvinders?
Besteed maar meer aandacht aan het overtuigende bewijs,
dan aan de leeftijd van mijn team.
Let op mijn woorden.
Ik weet wat ik zeg.
Veel geluk.
Zullen we?
Alles.
Meneer.
Daar is hij.
Alstublieft.
Eén vraag.
Denkt u dat de hoeveelheid bewijs voldoende is?
De kwantiteit en kwaliteit van het bewijs is overweldigend.
We hebben dit in recordtijd bereikt.
Dankzij al deze jonge mensen en Moreno Ocampo, mijn partner.
-Bent u bedreigd? -Dat negeer ik liever.
Excuses.
Is het waar dat u bent bedreigd?
HET GROTE PROCES
WIE IS STRASSERA
STRASSERA'S JONGEREN
STRASSERA'S RECHTERHAND
-Hoi, hoe gaat het? -Goedenavond.
Sorry.
-Leuk artikel in dat blad. -Bedankt.
Dat was ironisch bedoeld.
-Vond je het niet leuk? -Nee.
Iedereen daar heeft het gelezen.
-Is dat erg? -Verschrikkelijk.
-Zal ik weggaan? -Waag het niet.
Dit zijn je oudooms.
We kunnen geen schijterd gebruiken.
Laten we wat drinken.
-Champagne? -Ja.
Die man herkende je.
Nog een.
Godzijdank heeft je oom je nog niet gezien.
-Waar is hij? -Dat zeg ik niet.
Is dat zo? Veel?
Niet kijken.
-Niet kijken. -Je zei dat het niet tegen hem is, toch?
-Nee. -Waarom?
Hij denkt niet dat het tegen hem is.
Hij denkt dat het tegen hem, de familie en het land is.
Perla?
-Kolonel. -Jij bent het.
Hoe gaat het? Wat is het lang geleden.
-En je vrouw? -Op reis.
-Alweer? -Ja.
-Waar? -Milaan.
Dank je.
Oom.
Sorry dat ik stoor. Kan ik u even spreken?
Ik ben generaal-majoor Ocampo voor jou.
Het spijt me, generaal.
-Kunnen we praten? -Een vraag, raadsman.
Denk je dat je dat proces gaat winnen?
Weet ik niet.
Denk je dat het leger het juiste heeft gedaan?
-Het was oorlog. -Van de staat tegen de samenleving?
Tegen gewapende groepen die dreigden...
Die hadden moeten worden berecht voor hun hypothetische misdaden.
Niet ontvoerd, gemarteld, vermoord en verdwenen.
Wat is hier aan de hand?
Wat hebben we gezegd? We praten niet over politiek in deze familie.
-Luis, kom met me mee. -Excuses.
Iedereen hier moet weten...
Alles goed, meneer?
Ja. Het gaat goed met me.
Hebt u een lift nodig?
Nee.
Nee, dank u.
22 APRIL 1985 BEGIN VAN DE OPENBARE VERHOREN
Buitenlandse Zaken zegt dat Clyde Snow morgen aankomt.
Hij wordt beschermd. De ambassade werkt mee.
Ja.
-Het komt wel goed. -Ja.
-Oké. -Ja.
Luister. Laten we niet te ver gaan.
-Het is de eerste week, oké? -Ja.
-Ga je alleen ja zeggen? -Nee.
-Loza, momentje. -Strassera.
Secretaris.
-Pardon. -Ja, zeg het maar.
Hoort die man bij jou?
Nee.
Hij mag hier niet zijn. Ga kijken wie hij is.
Oké.
-Alstublieft. -Sorry, ik ging net weg.
Laat je hem gewoon gaan?
Rustig, jongeman. Alles is onder controle.
-Nee. -Ik zei niet dat een uur...
-Nee, ik wil niets veranderen. -Julio.
-Een moment. Wat?
Er was daar een man.
-Misschien een mol. -Hoe weet je dat?
Ik heb hem eerder gezien.
Kan iemand die telefoon opnemen? Hij gaat al vijf minuten over.
-Alsjeblieft. -Neem op.
Hallo?
Met alle respect, ik kan u verzekeren dat er geen bom is.
Hoe kunt u dat garanderen?
Het is een operatie om de samenleving te terroriseren.
Dit is een belediging, edelachtbare.
Het is de plicht van deze kamer om een veilige proces te voeren,
voor gedaagden en getuigen.
Een veilig proces? Is dat een grap?
De getuigen en wij worden al zes maanden bedreigd.
De verdediging stelt dat de veiligheid van de gedaagden niet kan worden gegarandeerd.
Edelachtbare, dit is een truc van de gedaagden.
Het is duidelijk.
We vragen alleen om het proces uit te stellen.
Voor altijd.
-Tot de omstandigheden goed zijn. -Voor onbepaalde tijd.
Het is de eerste dag.
Je kunt niet op de eerste dag verdagen.
Als u dat doet, komt er nooit een proces.
Ze hebben maar één bommelding per dag nodig.
Strassera, kun je je mond houden?
We gaan door.
-Wat? -Ja.
We gaan gewoon door.
De rechtbank garandeert de veiligheid van het proces.
Het proces vindt plaats en begint vandaag.
-En de bom? -Laat hem ontploffen.
-U beseft dat deze beslissing... -Zeker.
Je hebt hem gehoord.
Nog één ding.
De vrouwen mogen geen hoofddoek op.
Ze zijn de moeders van Plaza de Mayo.
Politieke emblemen zijn niet toegestaan. Geen enkele.
-De rechtbank weet heel goed... -Nog iets?
Nee, edelachtbare.
-Secretaris, bereid de hoorzitting voor. -Ja.
Graag.
Sorry dat ik je lastigval.
Ik hoef het belang van het proces niet uit te leggen, zeker niet aan u.
Er is een gek die het probeert te stoppen...
tenzij jullie je sjaals afdoen.
Het is een moeilijke beslissing.
Het is niet aan ons,
maar aan jullie.
Het spijt me.
-Neem me niet kwalijk. -Ja.
-Wat moeten we doen? -We doen het.
Maak je geen zorgen.
Hierbij verklaar ik het proces voor geopend
voor de behandeling van zaak 13/1984,
met betrekking tot de volgende officieren van de Strijdkrachten.
Luitenant-generaal Jorge Rafael Videla, admiraal Emilio Eduardo Massera,
brigadegeneraal Orlando Ramón Agosti, luitenant-generaal Roberto...
-Gaat het? -Ja.
Wees niet bang. Er is echt geen bom.
-Ik weet. -Oké.
Luitenant-generaal Leopoldo Fortunato Galtieri,
admiraal Jorge Isaac Anaya,
brigadegeneraal Arturo Basilio Ignacio Lami Dozo.
We roepen nu als getuige op Mr Ítalo Argentino Lúder.
Mr Lúder, uw getuigenis zal onder ede worden afgelegd.
Zweert u de waarheid te vertellen, de hele waarheid en niets dan de waarheid?
Dat zweer ik.
U mag gaan zitten.
In de tijd dat u president was
van de uitvoerende macht,
werden deze decreten uitgevaardigd: 2770, 2771...
-De man over wie ik het had, is daar. -En 2772.
De vraag is de volgende.
Wat waren de argumenten die tot die decreten hebben geleid?
In februari 1975...
...voor de interventie van het Argentijnse leger
in de strijd tegen subversie.
Ik breidde de interventie van de Strijdkrachten uit tot het hele land.
We moeten benadrukken dat het bevel tot vernietiging is uitgevaardigd
tijdens de democratische regering van María Estela Martínez de Perón
en de hulp werd ingeroepen van de Strijdkrachten,
omdat we op de rand van een burgeroorlog stonden.
-Toch, meneer? -Ik heb nooit 'burgeroorlog' gezegd.
Hoe zou u het dan definiëren?
Ik heb nooit oorlog gezegd.
Maar er was een vijand die de nationale veiligheid in gevaar bracht.
-Dat zei u net, Mr Lúder. -Ja, dat is waar.
Laat de getuige zijn begrip uitleggen
van dit belangrijke woord voor de verdediging, 'vernietigen'.
Betekent het om koste wat kost informatie te verkrijgen?
Martelen, ontvoeren
en fysiek elimineren van een hulpeloos individu?
U moet antwoorden.
Op geen enkele manier betekent het een fysieke vernietiging.
De decreten impliceren geenszins repressie buiten de wet om.
De getuige erkent dat de vijand bestond en moest worden vernietigd.
Dit is een dia van een schedel met een gat in het frontale gebied,
een rond gat dat overeenkomt met het gat
gemaakt door een kogel die door de voorkant drong.
Deze dia toont een schedel met een gat in het frontale gebied.
Een rond gat dat overeenkomt met de kogel die het hoofd binnendrong.
En door de omvang en vorm, ook al lagen de botten in de grond,
weten we dat deze persoon op een paar meter afstand is geëxecuteerd.
BUITENLANDSE GETUIGEN
Van de buitenlandse gezanten zei Antoine Sanguinetti
dat hij tijdens zijn bezoek aan ons land in 1978
25 APRIL
talloze klachten van de families verzamelde...
...en internationale organisaties over de vermeende verdwijningen?
Luis.
26 APRIL
Klachten gepresenteerd door de VN en Amnesty International.
...noch door mensenrechtenorganisaties, de OAS of de Verenigde Naties,
tegen de regering...
Edelachtbare, de aanklager
heeft de talrijke aangiften en klachten in zijn bezit,
wat een duidelijk bewijs is dat de getuige meineed pleegt.
Mr Strassera, wacht op uw beurt.
Ga verder, vice-admiraal.
Ik heb geen kennis van wat u noemde.
Zoals ik zei,
dit waren algemene vragen over de politieke situatie van Argentinië.
En?
Wat?
-Hoe gaat het? -Goed, zou ik zeggen.
Waarom twijfel je?
Ik zei niets. Ik zei dat het goed gaat.
Wat denk je?
-Niets. -Niets goeds, bedoel je.
Wat wil je dat ik zeg, Julio?
-Waarom gaat het niet goed? -Dat zei ik niet.
Maar je denkt het.
-Het gaat goed. -Maar?
Ik sprak mijn moeder.
-Wat zei ze? -Niets.
-Het gebruikelijke. -Wat is dat?
Het gebruikelijke.
Ze denkt dat buitenlandse experts als de subversievelingen zijn.
-De anti-Argentinië-campagne. -Luis.
We kunnen je moeder niet als maatstaf nemen.
Ze ging met Videla naar de kerk.
-We zullen haar nooit overtuigen. -Nee.
Als haar overtuigen onze missie is, zijn we genaaid.
-Gaat niet. -Zou het kunnen?
Nee.
We zullen mensen zoals je moeder nooit overtuigen.
-Nooit. -Oké, Julio. Je hebt gelijk.
Je bent zo koppig. Ik kan niet met je discussiëren.
-Julio. -Wat?
-Ik heb je nodig. -Waarvoor?
De getuigenis van morgen.
-Nu? -Ja.
Oké.
Er is een wachtkamer.
29 APRIL
-Kan ze bij me blijven? -Alleen getuigen.
-U moet blijven tot de getuigenverklaring. -Afgezonderd?
U mag met niemand praten.
Dus alleen?
De rechtbank heeft bepaald dat u niemand mag zien.
-Hier. -Bedek je ook mijn gezicht?
Het is voor uw veiligheid.
Natuurlijk, bedankt. Ik krijg al een maand bedreigingen.
-En uw beveiligers? -Er kwam eens een man en die verdween.
Je moet uit de buurt van de politie blijven.
-En zij? -Ze blijft bij mij.
De hele dag. Geen zorgen.
De rechtbank roept mevrouw Adriana Calvo de Laborde op.
De rechtbank zal uw getuigenis afnemen in het proces
tegen de commandanten van de militaire junta
tijdens het 'Proces van Nationale Reorganisatie'.
Uw getuigenis...
Op 4 februari 1977 werd ik uit mijn huis ontvoerd.
Ze zetten me in een auto.
Toen de auto de hoek omsloeg,
deden ze een trui over mijn hoofd, gooiden me op de vloer van de auto
en gingen op me staan.
Toen dreigden ze me te vermoorden.
Ze haalden me uit de auto, pakten de trui,
blinddoekten me en bonden mijn handen op mijn rug.
Ik was toen zesenhalve maand zwanger,
dus behoorlijk ver in mijn zwangerschap.
Ze martelden me, ondanks mijn toestand.
Ze hebben me maandenlang opgesloten.
De martelingen waren systematisch, constant, van alle soorten...
De rechtbank roept María Kubik op.
Goedenavond, Juan Carlos.
Op de zevende dag van het proces tegen de voormalige commandanten
opende de rechtbank met Kubiks hartverscheurende getuigenis,
moeder van de verdwenen María Cristina Lefteroff.
Zweert u de waarheid te vertellen, de hele waarheid en niets dan de waarheid?
Ja.
María Cristina Lefteroff werd ontvoerd en naar de Quilmes-brigade gebracht.
Uren later wilde de moeder haar dochter vinden,
werd ook ontvoerd en naar een geheim detentiecentrum gebracht.
En mijn broers waren 13, 11, 10 en de jongste 8.
We moesten uit het vliegtuig en door de luchthaven lopen,
naar een voertuig.
9 MEI
Ze zeiden dat onze moeder naar Tucumán werd gestuurd.
Ze wordt nog steeds vermist.
Hebt u gehoord wat er met uw zoon is gebeurd?
Ik wilde naar Campo de Mayo gaan, waar dan ook.
En een vriendin zei: 'Iris, zoek hem niet, ze hebben hem vermoord.'
In een gang, samen met andere mensen,
inclusief mijn vrouw, die in mijn bijzijn werd gemarteld,
en ik kon al haar pijnlijke geschreeuw horen.
Niemand wist iets. 'Waarom nemen ze haar mee? Waarheen?'
Dit is iemand die ik niet kende. Iemand die dagenlang werd gemarteld.
De bende martelde hem dag en nacht, genadeloos,
met alle methoden die ik heb uitgelegd en nog veel meer.
Toen de bende wegging, edelachtbare, begonnen de bewakers een barbecue.
Ze gingen wijn drinken en werden dronken.
Eentje kreeg het idee om hem te martelen en ze begonnen opnieuw.
Deze keer waren ze niet op zoek naar informatie.
Het enige doel van deze marteling, die uren duurde,
was dat deze gevangene zou zeggen:
'Ik ben een nicht en mijn moeder is een hoer.'
Ze martelden hem urenlang om hem het te laten zeggen.
En hij zei het niet.
Hij zei het niet.
Het spijt me dat ik het zeg, maar het is belangrijk,
omdat ze buitensporige acties noemden
en voor de gedaagden zijn dit zogenaamd de buitensporige acties.
De rest is prima. Gewoon keiharde, wrede martelingen.
Beschrijf alstublieft feiten zonder te oordelen.
Dit is een feit.
Ik vroeg een bewaker die wat menselijker was, me met haar te laten praten.
Hij neemt me mee, stopt me in Claudia's cel,
ik doe mijn blinddoek af
en Claudia zegt: 'Pablo, bedankt voor de kracht die je me geeft.'
20 MEI
Ik zei dat als we vrijkwamen, we een relatie zouden beginnen.
Als een stel, zou je kunnen zeggen.
Op een bepaald moment zei ze:
'Raak me niet aan, want ik ben verkracht.
'Toen ze me martelden, keerden ze me om
'en verkrachtten me van voor en van achter.'
De rechtbank roept Alejandra Naftal op.
Ik werd verplaatst en de meisjes wisten dat ik verkracht was.
Ze vertelden dat zij ook herhaaldelijk waren verkracht.
Het was niet moeilijk voor sommige mensen daar
om misbruik te maken van ons, vrouwen, op die brute manier.
Met de intentie om de persoon psychologisch te slopen.
De eerste dag dat ze me martelden, de dag dat ik werd ontvoerd,
kreeg ik een vreselijk gevoel.
Er was een vrouw die mate inschonk, alsof het iets alledaags was.
21 JUNI
We melden dit en brengen u naar een ander hotel.
Ik ga terug.
We worden al maanden gevolgd.
-Uw verklaring is erg belangrijk. -Ik ga niet getuigen.
Zelaya, ga zitten.
Bedaar wat.
U moet getuigen.
Mensen moeten het weten.
Of u mist de kans
om het land te laten horen wat die criminelen deden...
Die criminelen?
Een van de folteraars werkt voor de burgemeester.
De dokter die controleerde of ik meer schokken aankon,
is arts in een ziekenhuis.
Ik moet met hen leven.
Wat doe ik hier?
We kunnen om beveiliging vragen en u beschermen.
Dat kunnen we niet.
Dat is de waarheid.
Zolang zij vrij zijn, kunnen we niemand beschermen.
Triest, maar waar.
Vandaag werd bekend dat, op verzoek van de getuigen,
het OM stopt met het vrijgeven van de dagelijkse lijst van getuigen.
Dit gezien de herhaalde bedreigingen
aan het adres van degenen die elke dag getuigen.
17 JULI
Hallo?
Een lid van het Tricolor-commando heeft het OM verteld
dat in minder dan 48 uur...
-Wie? -...de aanklager zou sterven.
AANKLAGER BEDREIGD
Wij zijn ook bedreigd.
Het OM moet een formeel rapport indienen,
-of meer details geven... -Details?
Judith, kom alsjeblieft.
Kunt u informatie geven over het ontvangen telefoontje?
Hij belde vanochtend en zei dat hij bij het Tricolor-commando zat.
Zo'n commando bestaat niet. Kunt u specifieker zijn?
Een naam? Kenmerken?
Aangezien het een anonieme beller was,
kan ik geen namen of fysieke kenmerken geven.
Hoe was zijn stem?
Het was een vreemde en ruwe stem. Een beetje belachelijk.
-Als de stem van een fascist. -Wat bedoelt u?
Zoals de uwe, raadsman.
-Dit is echt gebrek aan respect. -Genoeg.
Laten we dit reces beëindigen en doorgaan met de verhoren.
Ofwel het leger...
...de agressieve strategie van de gedaagde wordt keer op keer herhaald.
...dat de getuige zegt dat hij...
20 JULI
STOP MET DEZE ROTZOOI!
De bom dwong hen de beveiliging tijdens het proces te verdubbelen,
wegens bedreigingen tegen president Alfonsín en aanklager Strassera.
Toen ze mijn broers en mij vrijlieten, mochten we de blinddoeken niet meenemen.
Ze zouden op ons letten.
We brachten zo 15 minuten op straat door.
Mijn broers huilden, wilden mijn moeder.
Ik zag een restaurant aan de overkant.
Het was vol.
Mensen zaten te kijken.
Niemand hielp ons.
Hoe kan iemand denken dat een groep kinderen
gevaarlijk kan zijn?
Op 15 april begon mijn bevalling.
Het was mijn derde kind, ik wist dat het snel zou gaan.
Een patrouille haalde me op en we verlieten het bureau.
Ik was geblinddoekt en lag in de auto.
Mijn handen op mijn rug gebonden.
Ze beledigden me.
Ik zei dat mijn baby eraan kwam,
dat ze moesten stoppen, ik wist het omdat het mijn derde was.
Ze deden niets.
De chauffeur en de andere man bleven lachen.
Ze zeiden dat het niks uitmaakte, omdat
ze mij en de baby zouden vermoorden.
Het gaf niks.
Ik weet niet hoe ik erin geslaagd ben om mijn ondergoed uit te doen
om de baby eruit te duwen.
Ik schreeuwde:
'Het komt, ik kan het niet inhouden. Stoppen.'
En zo is mijn dochtertje geboren.
Ze stopten langs de kant van de weg.
Mijn baby was gezond. Ze was erg klein.
Ze viel van de zitting en hing aan de navelstreng op de grond.
Ik smeekte hen om haar aan mij te geven, maar dat deden ze niet.
Ze legden er een knoop in en reden verder.
Drie minuten later huilde mijn baby.
Ik was nog vastgebonden en geblinddoekt. Ze wilden haar niet geven.
We kwamen bij een groot gebouw met marmeren aanrechten.
Ze legden mijn baby op een aanrecht. Ze was koud en vies. Ze huilde.
Ik moest naar binnen. Ze brachten een emmer
en lieten me de vloer dweilen en alle aanrechten schoonmaken.
Ik moest dat naakt doen, in het bijzijn van de officier.
In het bijzijn van de bewakers, die lachten.
Pas daarna kon ik mijn baby vasthouden.
De avond voor mijn vrijlating
zei Claudia iets dat ik nooit zal vergeten.
Elke 31e december,
op oudejaarsavond,
moest ik het glas heffen voor haar en alle anderen.
Omdat ze al dood was.
Wilt u nog iets toevoegen?
Edelachtbare, alles wat ik wil weten,
is of mijn dochter dood of levend is.
Helaas kan deze rechtbank daar geen antwoord op geven.
Een maand later werd ik vrijgelaten.
We verloren onze banen, ons huis,
onze vrienden,
we waren alles kwijt. We moesten het land uit.
Ze zijn erin geslaagd me te terroriseren.
Gelukkig terroriseerden ze niet iedereen.
Er waren familieleden,
moeders en grootmoeders die hen confronteerden.
En ik ben hier vandaag om gerechtigheid te eisen, dankzij hen.
Ik heb niets toe te voegen.
Hebt u vragen, aanklager?
Geen vragen.
Wil de verdediging vragen stellen?
Geen vragen.
Uw verklaring is voorbij. Dank u wel.
Ik ben al weg.
Hallo?
Ja, ik verbind u door.
Ze moeten er zijn.
-Luis. -Luister.
-Het is je moeder. -Bedankt.
Even kijken.
Hallo?
Ik ben in orde, mam. Bedankt. Het was een goede hoorzitting.
Heb je het op de radio gehoord?
Natuurlijk wist ik het, ik wist niet dat je luisterde.
Werkelijk?
Wat denk je?
Adriana Calvo de Laborde.
Heeft ze de waarheid verteld?
Natuurlijk.
Hoe kan iemand zo wreed zijn?
Zo wreed zijn tegen een zwangere vrouw?
Zelfs niets om een baby geven.
Vreselijk, eerlijk gezegd. Vreselijk.
Ik had nooit gedacht dat ik zoiets vreselijks zou horen.
Ik ook niet.
Ik weet dat ik lelijke dingen heb gezegd en dat we veel ruzie hebben.
Het is niet gemakkelijk
om mijn zoon iets te zien doen waar ik het absoluut niet mee eens ben.
-Nou... -Dat dacht ik altijd.
Vanwege mijn opleiding, religie, de mensen die ik ken...
Ik heb het leger altijd gerespecteerd, maar nu...
Nu denk ik dat je gelijk hebt.
-Denk je dat ik gelijk heb? -Ja, Luis, je hebt gelijk.
Videla moet naar de gevangenis.
-Luis. -Ja, mam.
Hij moet naar de gevangenis.
Ik weet niet hoeveel mensen het proces horen.
Ja, iedereen zou moeten luisteren.
Ja, we werken eraan.
We bereiden het verhoor van morgen voor.
Het is duidelijk dat de krachten met elkaar verbonden zijn.
De zaak-Bettini. Alle misdaden in één gezin.
Ze vermoorden de zoon, ontvoeren de vader en rotzooien met de grootmoeder.
Rustig, het gaat goed met ons.
-Wat is er aan de hand? -Dat moet je niet zeggen.
-Dat het goed met ons gaat? -Nee.
Waarom?
Het gaat goed,
maar als je denkt dat het goed gaat,
kan het allemaal naar de kloten gaan.
-Ik probeer gewoon positief te blijven. -Je moet scherper zijn dan ooit.
Het is waar, tot nu toe ben je erin geslaagd...
aandacht te krijgen.
Je hebt emotie. Zeker.
Is alles goed met je?
Gaat het wel of niet?
-Geef antwoord. -Nee.
-Gaat het? -Nee, maar ook niet met jou.
Het is de beurt aan de ESMA. Die zijn hard.
Ik weet het.
Je weet het.
Doe voorzichtig.
-Mam? -Ja.
Er is een brief van de Argentijnse marine.
Met een kogel.
Geef maar aan mij.
Iemand bracht hem hier.
DHR STRASSERA WE DODEN U BINNEN 48 UUR
Twee weken, dat is alles.
-Je zei één. -Vero, het maakt niet uit.
Ik ben niet bang.
Degenen die doden, dreigen niet. Dat is bekend.
Er is ingebroken. De hoorzitting is over een uur.
Ik smeek het je.
-Het is de belangrijkste dag. -Oké.
Ik wil gewoon niet dat jullie iets overkomt.
Twee weken, tot we klaar zijn met de ESMA. Dat is alles.
-Tot we klaar zijn met de ESMA. -Oké.
-Kom, kinderen. Snel. -Goed.
Tot je klaar bent met de ESMA.
De media hebben het over een nieuwe dreiging.
Dat u een brief bij u thuis hebt gekregen.
Het betekent niets.
Ik denk dat ze de getuigen meer proberen te intimideren dan mij.
En het is erg onhandig.
Als ze me iets aandoen, heb ik altijd een vervanger.
Dus u gelooft de bedreigingen. Hebt u aangifte gedaan?
Het wordt onderzocht.
Volgens onze bronnen was het een brief van de Argentijnse marine. Is dat waar?
Het is tijd voor de hoorzitting. Bedankt voor uw bezorgdheid.
Dat was aanklager Julio Strassera.
Vandaag is het moeilijkste moment van het proces tegen de ex-commandanten.
Alles wat u hebt bijgedragen, is erg belangrijk.
De risico's die u nam, het bewijs dat u aanvoerde.
U bent een held.
Maar uw situatie is anders.
-De verdediging zal... -Waarom is het anders?
We proberen u te helpen.
-Ik probeer... -Ik begrijp niet waarom ik anders ben.
Weet u?
Ze willen aantonen dat u geen slachtoffer, maar een medewerker van de ESMA was.
Dat is zo. Ik werkte voor hen omdat ze me dwongen.
-Ja. -Het gaat niet alleen om waarheid.
-Het gaat om risico's. -Die heb ik genomen.
Ik riskeerde mijn leven om dit voor het proces te verzamelen.
Ik ben gemarteld, ontvoerd...
Ze dwongen me mijn kameraden te verraden.
Sommigen zijn misschien door mij verdwenen.
Nee.
Ik ben een slachtoffer en moet gehoord worden.
Laat de getuige zeggen of de compensatie die hij zojuist heeft beschreven,
kan worden beschouwd als beloning voor zijn werk bij de ESMA.
Ik moest daar werken.
Ik werd gedwongen mijn kennis te gebruiken voor een illegale taak:
-vervalsing van identiteitsbewijzen. -Ik begrijp het.
Ik zei dat hij hem zou breken.
...ze werden gedwongen om taken uit te voeren.
Edelachtbare.
Het bewijs van de getuige is overtuigend genoeg om een eind te maken
aan de ongelooflijke intimidatie door de verdediging
om te bewijzen dat hij een slaaf was.
De verdediging mag de vragen stellen die zij nodig acht.
De rechtbank zal beslissen of ze geschikt zijn.
-Dat bedoel ik. -Alstublieft.
Dank u.
Geef dan antwoord.
Ging u net zo naar buiten en naar binnen als de rest van het personeel?
Zoals onderofficieren of troepen?
Toen ik de pas kreeg wel.
Daarom is het bewezen dat de manier van naar binnen en buiten gaan
dezelfde was als voor de rest van het personeel.
Ze lieten hem eruitzien als een verdachte.
In het proces vandaag
was het alsof de ESMA een club was waar gevangenen rustig rondliepen.
Luister, Luis.
Als ik moet jammeren om elke getuigenis die ingewikkeld wordt,
voor elke vraag van de rechters
of de druk van de gedaagden, zou ik wat anders moeten gaan doen.
-Dat is hun taak. -Die van ons is om de zaak te winnen.
Bij de tenlastelegging, bij het vonnis, op straat.
Welke straat? Lavalle of Paraná?
-Betuttel me niet. -Wat is er?
-Luister. -Ken de grenzen van ons werk.
De getuigen zijn helden. We moeten voor ze zorgen.
Wij zijn ambtenaren van de rechterlijke macht. Ambtenaren.
Wij bemoeien ons niet met getuigen of rechters en laten
ons niet onder druk zetten.
Is dat duidelijk? Ambtenaren.
Je weet dat sommigen de andere kant op keken
en deden of ze van niks wisten.
Wie deed dat bijvoorbeeld?
Je weet wat ik bedoel.
Nee. Kun je het uitleggen?
-Ambtenaar zijn betekent niets als... -Draai er niet omheen.
Waar heb je het over?
Over risico's nemen als ambtenaar en niet laatdunkend doen.
Neem ik geen risico's? Doe ik laatdunkend?
-Ik heb het niet over jou. -Je zei net van wel.
Dat ik nuttig ben voor de regerende macht en deed of ik van niks wist.
Nee. Dit is iets anders.
Je wilt me de verdwijningen inwrijven die ik niet kon onderzoeken.
Ik bedoel iets anders, Strassera.
Nee. Ik weet waar je het over hebt.
Wat denk je dat we deden tijdens de dictatuur?
Bergen geld verdienen?
Feesten in Punta del Este?
Genieten van de privileges van een adellijke familie?
Met een kolonel als oom?
En een moeder die met Videla naar de kerk ging?
Dat kan ik niet verantwoorden.
Maar mezelf wel.
Krijg de tering, Moreno Ocampo.
-Krijg zelf de tering. -Prima.
Ik kan mezelf ook verantwoorden.
Hallo?
Strassera, ja.
Oké.
Morgen.
Afgesproken.
Bruzzo.
-Wat? -Weet ik niet.
Weet ik niet.
Julio. Sorry.
-Ten eerste gefeliciteerd. -Bedankt.
Wat je deed, heeft velen hoop gegeven. Ga zitten.
Niet alleen ik,
iedereen is trots op het werk dat je doet.
Dank je.
De president zei dat het voorbeeldig was, iets historisch.
Dat stel ik op prijs.
Waarom heb je me gebeld?
Koffie?
Een lekkere, warme kop koffie?
Waar vraagt secretaris Tróccoli om?
Nou...
Ik maak me ergens zorgen over en je moet me helpen.
Je helpen?
Ja, het ligt gevoelig.
Er is grote onrust bij de troepen.
Ze denken dat dit het begin is en dat er meer processen komen.
Laten we verantwoordelijk zijn.
-Justitie moet verantwoordelijk zijn. -Verantwoordelijk?
Namens wie vertel je me dit?
Namens het land, Julio. Het land.
Als er een militaire opstand komt, en je weet heel goed dat dat kan,
wie telt dan de doden?
Jij, ik? De rechters?
Julio.
Ik kan dit niet geloven. Wat doe jij hier, Luis?
-Kun je me vertellen wat Bruzzo zei? -Ik zit op het toilet.
Misschien neem je aan dat hij iets zei, maar is dat niet zo.
Alsjeblieft.
Vertel me alsjeblieft wat Bruzzo zei.
Ik heb het al drie keer gezegd.
Hij...
Hij vroeg me voorzichtig te zijn
met onze veroordelingsverzoeken. Voorzichtig.
Wat betekent het?
Ik heb net bijvoorbeeld voorzichtig mijn kont afgeveegd.
Ongelooflijk.
Je bent niet in orde.
En wat heb je hem gezegd?
Ik zei dat
hij de veroordelingsverzoeken zou horen
bij het slotpleidooi.
-De rechterlijke macht is onafhankelijk. -Wat zei hij?
Hij zei dat
als de rechterlijke macht fout handelt, dat slecht is voor de democratie.
De luchtmacht moet onschuldig zijn.
-Heeft hij je dat gezegd? -Ongeveer.
-Hoe dan? Zei hij 'luchtmacht'? -Nee, hij suggereerde het.
Dus 'voorzichtig' en 'luchtmacht' zaten niet in één zin?
Geloof me. We staan er alleen voor.
Snap je 't niet?
We hebben het geprobeerd. Kom.
-Bedankt. -Zet hem op.
Kijk die luchtmachtklootzakken.
Ze lachen ons uit. Klootzakken.
Oké.
Julio.
Hou op.
Meneer de secretaris.
-Hou op. -Kunt u de aanklager vragen
zich te onthouden van het maken van beledigende gebaren naar de verdediging?
-Alsjeblieft. -Julio.
Mr Strassera, houdt u zich strikt aan de procedureregels.
Kun je rustig doen?
Ik ben rustig.
-Dat lijkt me niet. -Ik word wel rustig.
Allemaal opstaan.
Tiempo Nuevo.
Mr Gonzaga,
advocaat van admiraal Massera.
Wat zou u tegen iemand zeggen die het proces volgt
en dagelijks hoort dat admiraal Massera een moordenaar is?
Ik zou ze zeggen na te denken over hoe Argentinië 10 jaar geleden was.
Het Argentinië van guerrilla's en Isabel.
Ik zou die persoon vragen:
wat als de admiraal de oorlog had verloren?
Waar zou president Alfonsín zijn?
En de rechters?
In de gevangenis, of geëxecuteerd.
Nee.
-Waarom? -Daarom.
-Dat is niet genoeg. -Hoezo niet? Ik zeg nee.
Geef me tenminste een reden.
Hij was de propagandaminister van de dictatuur.
Is dat genoeg?
-Oké. -Het is belangrijk...
Je bent een grote jongen.
-We moeten uitleggen... -Oké. Dag.
We moeten...
Wat?
Moreno Ocampo wil me op tv. In de show van Neustadt.
Wat zei je?
Nee. Dat zou ik nooit doen. Hij kan doen wat hij wil.
-Hallo? -Ze zouden je kapotmaken.
Ja.
Moet ik het hem nog een keer uitleggen? Twintig keer?
Ja.
-Het is zijn keuze. -Pap.
-De telefoon. -Nee.
-Het is niet Moreno Ocampo. -Wie is het?
Weet je waar we heen gaan?
Dat hoor ik niet te weten.
Maar je weet het wel.
Prima.
-Dank u. -Raadsman.
Hoe gaat het?
Excuses voor het ongemak,
maar dit kon niet in het kantoor van de president.
Dat begrijp ik.
-Ik zal het de president laten weten. -Ja.
-De aanklager is hier. -Laat hem binnenkomen.
Alstublieft.
De man van het moment.
Je ziet er uitgeput uit.
-Julio. -Goedenavond, meneer de president.
U weet dat wat er wordt gedaan
erg belangrijk is voor de Argentijnse justitie.
Ja, dank u wel.
We zijn erg trots.
Het duurde 15 minuten of minder.
-En Bruzzo was daar. -Ja, maar hij sprak niet.
Waarom was hij daar dan?
Ik weet het echt niet.
Om eenheid met de president te tonen? Misschien vroeg Tróccoli hem.
-En wat zei de president? -Hij vertelde me dat
hij op de hoogte was van de getuigenissen.
Dat hij ontroerd was.
En dat
hij getuigen had ontmoet. Hij voerde het woord.
Heb je niets gezegd?
Ja. Ik vroeg...
-wat hij van het proces verwachtte. -Goed. Dat is goed.
Wat zei hij?
Toen zei hij: 'Ik heb geen aanwijzingen voor u.'
Meer niet.
Dat is vreemd, toch? Niks anders?
Hij moet iets anders hebben gezegd.
Ja.
Hij zei iets toen ik wegging.
Dat is het. Wat zei hij?
Hij zei:
'Ik kijk uit naar uw tenlastelegging.'
-Zei hij dat? -Ja.
Het is glashelder.
Wat?
Scheiding der machten. Het is perfect.
Je moet een goede tenlastelegging schrijven.
Een verdomd goede.
En hij moet opvallend zijn, want er hangt blijkbaar veel van af.
Misschien wel alles.
Ik snap het. Maak me niet nog zenuwachtiger.
Julio.
Ik zal je iets zeggen wat ik nog nooit heb gezegd.
En het feit dat ik je dit nooit heb gezegd, zegt veel.
-En ik wil het je nu zeggen. -Kom op, Silvia.
Ik ben trots op je.
Weet je wat het is? Ik dacht altijd dat ik getrouwd was
met een knorrige ongelovige en nu ben je een nationale held.
-Wie zegt dat? -Het maakt niet uit.
Je bent een nationale held.
Laat de natie erbuiten.
Zoals je wilt.
En helden bestaan niet, Silvia.
Misschien wel, Julio.
Misschien...
-Oké. -Dit is tegen het glanzen.
Ik kom eraan.
Vooruit.
In de lucht over drie, twee, één.
Luis Moreno Ocampo, zeg eens.
Haat u het leger?
Nee, helemaal niet. Ik respecteer het instituut.
-Dat lijkt er niet op. -Dat is jammer.
Ik hoor bij de militaire familie.
Dat meent u niet.
Weet u dat u gehaat wordt door de meeste militairen?
Ik weet niet of dat zo is.
Sommigen vinden het niet leuk wat we doen, maar anderen wel.
Denkt u dat?
Laat me je iets vragen, Bernardo.
Weet jij wie Francisco Ortiz de Ocampo was?
-Een familielid van u? -Mijn betovergrootvader.
De eerste bevelhebber in de Argentijnse geschiedenis.
De allereerste.
Denk je dat ik tegen het militaire instituut ben?
Ik ben een advocaat.
Ik ben geobsedeerd door de wet.
Ik sta niet toe dat mensen die hem breken ermee wegkomen.
Wat Mr Strassera en ik willen, behalve gerechtigheid voor de slachtoffers,
is een eind aan de dood als politiek instrument.
Is dat niet wat iedereen wil?
-Ja. Natuurlijk. -Dit gaat over wat het land nodig heeft.
Respect en gerechtigheid.
'Deze samenleving en de wet hebben ons de missie toevertrouwd
'om gerechtigheid te eisen.
'Tegelijkertijd
'is het onmogelijk om over de duizenden gevallen te praten
'en de gekozen gevallen zijn niet representatief voor de omvang van...'
-De genocide. -Genocide, ja.
Wat denk je? Zeg het.
Ik luister aandachtig naar het onschuldige proza van een griffier.
Ik zie duizenden mensen gapen in Argentinië en de wereld,
terwijl ze live naar je luisteren.
Dit is geen toneelstuk, Somigliana.
Ook geen dossier, Strassera.
Blijf eens kalm, jullie.
-Ja, laten we kalm blijven. -Oké.
Wat Julio begon te zeggen is goed.
Natuurlijk, het is formeel, maar solide.
Toch?
-Begin met praten over het geweld. -Ja, het geweld. Nee.
Over de geschiedenis van geweld in Argentinië.
En daarna
de reactie van de militaire regering.
-Een wrede reactie. -Ja.
Illegaal.
-En laf. -Ja, laf.
-Dat vind ik goed. -Ik ook.
-Vooruit. -Een wrede reactie...
Kijk. Zeg eens.
Geef hier.
De enige die toestemming mocht geven voor de detentie van een persoon,
eerst door het leger en daarna naar een geheim centrum gebracht
en op een luchtmachtvliegtuig gezet, was de militaire junta.
'Verbalen werden vervangen door beschuldigingen.
'Verhoren door marteling en veroordeling met
'Neroniaans gebaar?'
Ja, wat?
-Neroniaans gebaar? -Keizer Nero.
De duim omlaag.
Oké.
-Maar het is onduidelijk. -Ja?
Wat denk je van:
'De Neroniaanse duim omlaag?' Nee?
-Ja. -Alsjeblieft. Ga verder.
Even kijken.
'Nu het Argentijnse volk zijn regering terug heeft,
'alsmede de controle over zijn instituten,
'neem ik de verantwoordelijkheid om in zijn naam te verklaren
'dat sadisme geen politieke ideologie is,
'noch een oorlogsstrategie, maar een morele perversie.'
-'Morele perversie'? -'Morele perversie.'
Nee?
-Zijn we ontspoord? -Onberispelijk.
-Ja? -Ja.
Goedenavond.
-De beroemdheid is hier. -Dat ben je...
-Mag ik? -Natuurlijk, meneer de tv-ster.
Wat denk je?
Sorry.
Wat is dit?
Tegen het glanzen, zeiden ze.
Het is niet gelukt.
Je glansde.
Ja, hè?
Vandaag gaat het proces een cruciale fase in.
Aanklager Julio Cesar Strassera zal
in aanwezigheid van de negen ex-commandanten
de tenlastelegging indienen en de aanklachten onderbouwen
van moord en andere misdrijven waarvan de voormalige junta wordt beschuldigd.
Gespecialiseerde media...
18 SEPTEMBER 1985 HET SLOTPLEIDOOI
Breng de gedaagden binnen.
Allemaal opstaan.
U mag gaan zitten.
De hoorzitting wordt heropend verklaard,
zodat de aanklager zijn taken in deze tenlastelegging kan vervullen.
Wij informeren de partijen dat tijdens het pleidooi
deze rechtbank geen onderbrekingen of interventies toestaat,
behalve door de persoon die spreekt.
Verder wordt het aanbevolen aan alle aanwezigen
zich strikt aan de gedragsregels te houden
die door deze rechtbank zijn vastgesteld en naar behoren bekendgemaakt.
Mr Strassera, het openbaar ministerie heeft het woord.
Alstublieft.
Edelachtbaren,
de Argentijnse gemeenschap,
maar ook het universele juridische geweten
hebben mij toevertrouwd
met de waardige missie om in deze rechtbank gerechtigheid te eisen.
Technische en feitelijke redenen,
zoals het ontbreken van een specifieke definitie
in de nationale wetgeving die nauwkeurig de misdaad
omschrijft die vandaag wordt berecht
en de onmogelijkheid om de duizenden gevallen één voor één te bekijken,
hebben me ertoe gebracht bewijs aan te voeren
middels 17 dramatische weken van hoorzittingen, van slechts 709 gevallen
die overigens niet
het huiveringwekkende aantal slachtoffers omvatten
van wat we kunnen omschrijven als de grootste genocide
in de jonge geschiedenis van ons land.
Geweld heerste in het hele land
toen drie van de gedaagden opnieuw overgingen,
namens de Strijdkrachten,
tot gewelddadige machtsovername, zonder aan het volk te denken.
En wat was de reactie van de staat na deze coup
op de subversieve guerrilla?
Om het te beschrijven, heb ik maar drie woorden nodig.
Wreed, illegaal en laf.
De guerrilla's ontvoerden en moordden.
En wat deed de staat om ze te bestrijden?
Ontvoeren, martelen en doden op oneindig veel grotere schaal.
En, wat nog erger is, buiten elk rechtssysteem om.
En vanaf dat moment
waren de gevolgen veel ernstiger.
Hoeveel slachtoffers van de repressie waren schuldig aan illegale activiteiten?
Hoeveel waren er onschuldig?
We zullen het nooit weten, en niet door de slachtoffers.
Een eerlijk proces werd geëlimineerd. Er ontstond juridische subversie.
Processen-verbaal werden vervangen door beschuldigingen.
Ondervraging door marteling.
En een beredeneerd vonnis door het Neroniaanse gebaar van de duim omlaag.
Onder de vele schulden die dit laffe systeem
heeft uitstaan bij de Argentijnse samenleving is er één
die niet kan worden ingelost.
Ik wil dat herhalen.
Het ontbreken van een vonnis is niet het weglaten van een formaliteit.
Het vonnis is essentieel om iemands waardigheid te waarborgen.
Het opgeven ervan leidde bijvoorbeeld tot het volgende.
Er is een persoon ontvoerd omdat hij deel uitmaakte van de FAP.
Peronistische strijdkrachten.
Maar hij behoorde tot de AFP,
Argentijnse Federatie van Psychiaters.
Heeft iemand het recht om Adriana Calvo de Laborde
geboeid en geblinddoekt te laten bevallen achterin een patrouillewagen,
op de grond liggend en niet in staat
haar baby te dragen?
'We tolereren niet dat de dood in Argentinië vrij rondwaart.
Langzaam, zodat we het niet merken,
'liet een horrormachine zijn wetteloosheid los op de onwetende
'en onschuldige mensen.'
Dit was de verklaring van admiraal Emilio Eduardo Massera
op 2 november 1976 aan de Marineschool voor mechanica.
Op dat moment, op het hoofdkwartier van de ESMA-officier,
lag Cecilia Inés Cacabelos op een mat.
Ze was 16 jaar oud.
Ze was geblinddoekt, vastgebonden en geboeid.
Ze was gevangengenomen dankzij de informatie van haar zus,
die ervan verzekerd was dat ze haar gewoon zouden ondervragen.
Ze dacht dat ze haar leven zou redden.
Cecilia Inés Cacabelos is tot op de dag van vandaag vermist.
Maar laten we nu de theorie van oorlog aannemen waar de gedaagden zo van houden.
Kunnen we de ontvoering van weerlozen,
's ochtends vroeg door anonieme bendes, beschouwen
als een oorlogsdaad?
Is het een oorlogsdaad om ze te martelen en te doden
toen ze geen weerstand konden bieden?
Is het een oorlogsdaad huizen te bezetten en familieleden te gijzelen?
Zijn pasgeboren baby's
militaire doelen?
Dit proces betekende
voor hen die het pijnlijke voorrecht hadden om het van dichtbij mee te maken
een soort afdaling naar donkere gebieden van de menselijke ziel,
waar ellende, vernedering en afschuw
diepten bereiken die van tevoren moeilijk voor te stellen zijn
en achteraf moeilijk te begrijpen.
Dante Alighieri heeft in De goddelijke komedie
de zevende cirkel van de hel voor de gewelddadigen bestemd.
Voor allen die anderen kwetsen door het gebruik van geweld.
En in diezelfde cirkel
dompelde hij in een rivier van kokend en misselijkmakend bloed
een specifiek soort gedoemden, die de dichter als volgt beschreef:
'Tirannen zijn zij die bloedvergieten en plunderen.
'Hier betreuren ze hun meedogenloze gruwelen.'
Voor dit alles zijn dit proces en deze veroordeling belangrijk
en noodzakelijk voor deze natie,
die door gruwelijke misdaden is gekwetst.
Hun wreedheid verandert de hypothese van straffeloosheid in een monsterlijke.
Tenzij het morele besef van de Argentijnen tot primitieve waarden is gedaald,
kan niemand toestaan dat ontvoering, marteling en moord
politieke incidenten worden.
Of 'nevenschade in de strijd'.
Nu het Argentijnse volk zijn regering en het beheer
over zijn instituten terug heeft,
neem ik de verantwoordelijkheid om namens dit volk te vermelden
dat sadisme geen politieke ideologie is,
noch een oorlogsstrategie, maar een morele perversie.
Dit proces en de straf waar ik voor pleit,
moeten zorgen voor een vrede die niet is gevestigd in vergetelheid,
maar in herinnering.
Niet in geweld, maar in gerechtigheid.
Dit is onze kans.
Het is misschien de laatste.
Edelachtbaren,
ik wil bewust afstand doen
van de pretentie van originaliteit om af te ronden. Ik wil
een citaat gebruiken dat niet van mij is,
omdat het al van het hele Argentijnse volk is.
Edelachtbaren:
'Nooit meer.'
Uitstekend. Goed gedaan.
Stilte in de rechtszaal.
Klootzakken.
Stelletje klootzakken.
8 DECEMBER 1985 HET VONNIS
(EEN DAG VOOR) HET VONNIS
Goedemiddag.
Nee, meneer, nog geen nieuws.
Zodra het er is, laten we het weten.
Al nieuws?
Niks.
Ik heb nieuws.
-Ik kwam ze tegen. -De rechters?
Ja.
Ze zitten in een pizzeria.
-Wat? Ben je ze gevolgd? -Ja.
-En? -En wat?
-Wat is het? -Ik was buiten, ik kon het niet horen.
Maar je zag iets. Waren ze blij, bezorgd?
-Kun je specifieker zijn? -Oké.
Ze kwamen aan om 14.00 uur.
Snor en Donker Haar zaten aan de uiteinden.
Jong en Bril aan de ene kant, tegenover Kort en Mager.
Ze bestelden bier, elk een pint.
Behalve Snor, die wijn bestelde.
Misschien was het frisdrank.
Ze namen twee pizza's. Ui en chorizo.
Niet zo specifiek.
-Dat vroeg je toch? -Kom ter zake.
Prima.
Opeens kreeg Jong een idee.
Iedereen luisterde.
In het begin bleef Snor zijn hoofd schudden.
Toen hij stopte, stak hij een sigaret op
en luisterde met een zeer ernstige blik.
Bril keek hem aan.
Op een gegeven moment knipoogde hij naar hem.
Toen schreef Donker Haar
iets op een servet.
Ondertekende en gaf het door.
Iedereen ondertekende.
De vonnissen staan op een servet.
Dat is alles.
Bril zei iets dat ze belangrijk vonden,
legde het servet weg en ik ging weg.
-Ben je weggegaan? -Ja.
-Om te beoordelen wat nodig is. -Oké.
Processen moeten doorgaan...
-Ik ben zo terug. -Vertel me hoe.
Strassera Jr., waarom ben je hier?
-Ik wil iets kopen. -Wil je een lolly?
Oké.
Twee van deze en een lolly voor het kind.
Spionnen eten geen lolly's.
Luister.
Ik heb relevante last-minute informatie.
-Ze hebben een akkoord. -Op een servet.
-Ze hebben getekend. -Hij zei het.
Jullie wisten het.
-Kortom, we weten niets. -Jawel.
-Ze hebben besloten. -En de vonnissen?
Weet ik niet.
Hallo?
Ja, ik ben het.
De natie wil dit weten.
Wat denk je dat de straf zal zijn?
Dit proces mag geen toneelstuk worden.
De getuigen mogen niet bang worden om te getuigen.
Hoesten alsjeblieft.
Goed. Je zult hier de nacht moeten doorbrengen.
Kijk eens wie er op bezoek is.
De nationale held.
-Sorry dat ik niet kan opstaan. -Je ziet er goed uit. Zo goed als nieuw.
Het is de morfine.
Je hebt geen idee
wat we al die jaren hebben gemist.
-Wat? -Vertel.
-Kom je condoleren? -Ik weet niet wat je bedoelt.
Kom op.
De vonnissen.
Kom op, vrolijk me een beetje op.
Ik kom daar net vandaan. Ik weet het nog niet.
Luister, misschien sterf ik vanavond.
Ik kan het aan niemand vertellen.
Kom op.
Oké, wat wil je weten?
Alles. Hebben we gewonnen of niet?
Ja.
Iedereen gepakt?
Levenslange gevangenisstraffen?
Ja, voor allemaal.
-Luchtmacht ook? -Luchtmacht ook.
Natuurlijk.
Wie gelooft dat ze het halve land aan het vermoorden waren
en ze van niks wisten?
-Toch? -Ja, belachelijk.
Hou mijn hand vast.
Bedankt, man.
PROCES VAN DE JUNTA - WE WETEN DE VONNISSEN OVER EEN PAAR UUR
-Hoe gaat het? -Prima.
Hier.
Neem jij maar op.
Hallo?
Ja.
-Nee, hij is wakker. -Wie is het?
Werkelijk?
Ik geef hem. De vonnissen zijn bekend.
Hallo.
Ik heb informatie over de vonnissen.
Vertel.
Onderbreek me niet tot ik klaar ben. Ik zal ze oplezen.
-Er valt niets anders te zeggen. -We wachten op de argumentatie.
Waarom? Ik weet wat ze zullen zeggen.
-Je weet het niet. -Jawel.
-Er moet een reden zijn. -Er is geen reden.
Ik zweer het. Het bewijs is er. Alles.
Ze hebben het gezien en gelezen.
Het is onmogelijk dat ze het anders hebben opgevat.
We wachten af.
-Hé, pap. -Hallo, zoon.
Hoe is het gegaan?
Slecht, zoon.
-Hoezo slecht? -Slecht is slecht.
-Meen je dat? -Ja.
Wat er is gebeurd?
Graffigna, Anaya, Lami Dozo en Galtieri vrijgesproken.
-Vrijgesproken? -Dat zei ik.
En de rest?
Agosti, vier jaar en zes maanden. Hetzelfde.
Lambruschini, acht jaar.
En Viola?
-Viola 17 jaar. -17?
Die oude man houdt het geen 17 jaar uit.
Massera?
-Levenslang. -Levenslang?
Perfect, pap.
-En Videla? -Levenslang.
-Heb je hem naar de gevangenis gestuurd? -Ja.
-Voorgoed? -Dat betekent levenslang.
-En Massera ook? -Ja.
Dat is geweldig, papa.
Ja.
Kun je niets doen met de anderen?
Ja.
-We kunnen in beroep gaan. -Iedereen moet vastzitten.
Mama. Vero. Hij heeft Videla in de gevangenis gezet.
-Julio? -Wat?
Wat doe je? Ga slapen.
Nee, ik heb veel werk te doen.
DE WETTELIJKE PLICHT NALEVEND...
IN BEROEP TEGEN DE UITSPRAAK...
Het proces tegen de junta was de eerste keer in de geschiedenis
dat de civiele rechtspraak een militaire dictatuur veroordeelde.
Ondanks de amnestiewetten die volgden op het proces van 1985,
is het beroep op herinnering, waarheid en gerechtigheid nooit gestopt.
Sinds de heropening van de processen zijn meer dan 1000 mensen veroordeeld
voor misdaden tegen de mensheid en duizenden zaken worden nog berecht.
Sinds 1985 leeft Argentinië ononderbroken
in een democratie.
Ondertiteld door: Esther van Opstal
Creatief Supervisor Sofie Janssen