Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
FILM INSPIROWANY PRAWDZIWYMI WYDARZENIAMI
W grudniu 1983 roku do Argentyny wróciła demokracja
po siedmiu latach dyktatury wojskowej.
Alfonsín nakazał postawić byłych dowódców przed sądem
za zbrodnie na ludzkości.
Dowódcy czuli, że wygrali wojnę przeciwko wywrotowcom,
godząc się na proces przed sądem wojskowym.
Od przejęcia władzy przez nowy rząd minęło siedem miesięcy,
a sprawa stoi w miejscu.
Rozniosła się plotka, że sprawę może przejąć sąd cywilny.
W takiej sytuacji
proces musiałby przejąć federalny sąd apelacyjny,
a cała odpowiedzialność za oskarżenie spadłaby na prokuratora Julia Strasserę.
-I co? -Przyszła i zamknęła się w pokoju.
-Na klucz? -Tak.
Dopiero przyszła.
Chodź.
Mów dalej.
Odebrał ją u Bettiny.
Poszli do baru i siedzieli tam jakiś czas.
-Do jakiego baru? -Plus Ultra. Na rogu Libertad i Arenales.
A potem?
Potem poszedłem.
-Dlaczego? -Stałem tam godzinę.
-Nie podoba mi się ten gość. -Mnie też nie.
Co jest? O czym tak szepczecie?
-O niczym. -O niczym.
Martwimy się o Vero.
Dlaczego?
Jej nowy chłopak jest jakiś dziwny.
-Dziwny? Czemu tak uważacie? -Tak.
Skąd ten wniosek?
Podejrzewam, że może być kretem.
Mogą próbować dostać się do mnie.
Kret?
Czyli szpieg, mamo.
Wiem, kim jest kret, skarbie.
Javi, idź spać.
Już.
-Włóż piżamę. -Dobrze.
Żadnego spania w dresie!
Czekam na wyjaśnienia.
Spotkali się w Plus Ultra. Nic ci to nie mówi?
Nie.
Na rogu Siedziby Wywiadu.
To jakiś żart?
Śledzisz naszą córkę?
-Nie. -Julio.
-Śledzisz naszą córkę? -Javier zauważył ją na ulicy.
Julio! Każesz naszemu synowi ją śledzić?
Powiedziałem ci, że nie.
Jesteś chory.
Wiemy, że to kuzyn jej koleżanki.
-Wnuczki pilota. -Cywilnego.
-Pilota cywilnego! -W państwowych liniach.
Tam jest wielu wojskowych.
Poszli na wojnę na ochotnika. Dziadek i ojciec!
Zdajesz sobie sprawę, że wychowujesz szaleńca?
-Co jest? -Czemu się malujesz?
Bo chcę i mogę.
Mamy demokrację, tak?
Moja szkoła tego zabrania.
Skąd wiesz? Nigdy się nie malowałeś.
-Jeszcze. -O nie!
-Przestań! -Będziesz taki śliczny!
-Małpa! -Chodźmy.
Dość, przestań.
Pójdę schodami.
-Tato, dasz jednego? -Jasne.
-Zjemy razem lunch? -Dziś nie mogę.
Nie powiedziałem kiedy.
Myślałam, że chodzi o dziś.
-Kiedy zechcesz. -Chętnie.
Kiedy będziesz mogła.
-Do zobaczenia. -Pa.
Dzień dobry. Dzwonił Bruzzo.
Dzwonił pan Bruzzo. Mówił, że to pilne.
Słyszałem. A jeśli nie chcę z nim rozmawiać?
-Może pan w ogóle? -Oczywiście.
-Co zrobić, jeśli znów zadzwoni? -Odłóż słuchawkę.
-Nie mogę. -Ależ możesz.
Możesz a nawet musisz. To rozkaz.
Nie rozmawiasz z Bruzzem.
-Pamiętaj, że pracujesz dla mnie. -Nie, jestem tu stałą pracownicą.
Nie zwolni mnie pan.
Susana.
Proszę.
Nie rozmawiaj z Bruzzem.
Dziękuję.
-Proszę pana. -Błagam, nie psuj mi tej chwili.
-Bruzzo. -Co?
Jedzie tu.
-Nienawidzisz mnie, prawda? -I dlatego pana ostrzegam?
Racja.
Posłuchaj.
Nie ma mnie, wyszedłem. Jestem na lunchu z córką.
-Poradzę sobie. -Dzięki.
4 LIPCA 1984 „NIGDY WIĘCEJ”: SPECJALNA TRANSMISJA
Przed państwem raport
napisany przez Narodową Komisję ds. Zaginięć.
Zeznania oczywiście pełne są cierpienia...
Długo jeszcze? Pięć sekund i wyłączam.
Będą państwo świadkami
tylko jednej ze stron pełnego przemocy dramatu w Argentynie.
Wiedziałem.
Druga strona medalu objawiła się,
kiedy zagrożenie i działalność wywrotowa
pojawiły się u wybrzeży Argentyny,
ANTONIO TROCCOLI MINISTER SPRAW WEWNĘTRZNYCH
wspierane przez odległe kraje...
Może dadzą mówić Masserze?
-Koniec. Dość. -Nie!
Javi, włącz telewizor.
Wywrotowa strategia...
-O czym on mówi? -A jak myślisz?
To bardzo złożona sytuacja.
Otworzę.
Osłabione społeczeństwo, które nie miało...
O czym on mówi? To ogłoszenie dyktatury.
...ani dojrzałość polityczna...
Zaraz wracam!
Miałeś mówić o zaginionych!
Widzisz, o co mi chodzi.
...w diabelską spiralę śmierci i terroru.
Nasze społeczeństwo doznało wstrząsu
i zażądało, aby położyć kres atakom wywrotowców...
Nie, obwiniasz ofiary!
-Hej, jak się masz? -Co u ciebie?
-U mnie dobrze, a u ciebie? -Też.
Zaginieni.
Dotknęło to wielu Argentyńczyków,
to sytuacja tragiczna i bezprecedensowa,
skaza na naszej historii, która poruszyła cały świat.
Wielu widziało jak ich ukochani
zostali porwani z domów i do dziś nie zostali odnalezieni.
Moja córka, Laura Estela Carlotto,
została porwana wraz ze swoim partnerem.
Miała 21 lat.
Była w dziesiątym tygodniu ciąży.
Dostaliśmy anonimowy list dotyczący jej stanu,
że wciąż jest w ciąży,
że przesyła nam wiadomość,
byśmy byli czujni, kiedy będzie rodzić.
Ja w tym czasie, jak to matka,
szukałam jej, zbierałam informacje.
Codziennie mieliśmy nadzieję,
że któregoś dnia pojawi się w domu.
Składałam wnioski o jej uwolnienie. Składałam pozwy...
Bruzzo tam jest.
Kolego,
wejdziesz?
Oczywiście.
Proszę.
Dziękuję.
Usiądź, proszę.
Nie chcę się z tobą kłócić. Bardzo cię szanuję i cenię.
Jestem wdzięczny za tę posadę i za wszystko,
ale na jedną rzecz zgodzić się nie mogę.
Wiesz może, na jaką?
-Chyba tak. -Na bycie pożytecznym idiotą.
O tym myślałeś?
Nie będę durniem,
który ma bronić czegoś, w co nie wierzy sam rząd.
-Julio. -Co?
Nagle żyjemy w Krainie Czarów?
Nagle wszyscy dyktatorzy trafią za kratki.
Kto ich tam wsadzi? Martín Karadagian?
Myślisz, że sąd wojskowy zamknie generała Videlę?
Oni byli tego częścią.
A jeśli to sąd cywilny zajmie się procesem?
Tylko nazywają mnie szaleńcem.
To niemożliwe. Kto na to pozwoli? Tróccoli?
Słuchałeś go wczoraj? Daj spokój.
Skończyłeś?
Usiądź, proszę. Siadaj, Julio!
Wiesz, że jeśli sędziowie zgodzą się na proces, nie będziesz mógł odmówić?
Jestem świadomy charakteru swoich obowiązków.
Jestem prokuratorem.
Powiesz mi, jak było?
Wolałbym o tym nie mówić, Silvio.
-Zrobią to, prawda? -Nie chcę o tym rozmawiać.
Czyli zrobią.
Nie mogą.
A jednak.
Jeśli sędziowie będą chcieli procesu, to proces się odbędzie.
Nie pozwolą im.
Nie wiesz tego.
Możemy o tym nie rozmawiać?
-A o czym chciałbyś rozmawiać? -O niczym.
Czegoś tunie rozumiem.
Proszę, nie dobijaj mnie.
-Czy jesteś taki... -Silvia.
-...bo się boisz... -Proszę.
-...że tego nie zrobią? -Silvia.
Czy boisz się, że zrobią?
Czasem mam wrażenie, że jesteś przerażony.
Oczywiście, że jestem.
Oczywiście.
-Czego się boisz? -Wszystkiego, Silvia! Wszystkiego!
Tego, że to pułapka
lub tego, że ktoś chce wykorzystać mnie do negocjacji.
Albo tego, że coś się wam stanie.
I tego, że nie będziesz nic mógł? Znowu?
Poradzisz sobie, Julio.
Naprawdę.
25 WRZEŚNIA 1984
NAJWYŻSZA RADA WOJSKOWA
-Przesłać. -Tak jest.
Dziękuję, panowie.
Dzień dobry. Orzeczenie od Rady Sił Zbrojnych.
„Rada informuje, iż według dochodzenia
dekrety, dyrektywy, rozkazy i procedury wojskowe,
wydane w celu zwalczania bezpaństwowej działalności wywrotowej,
zarówno w treści, jak i formie, były bez zarzutu”.
-Bez zarzutu. -Sam słyszałeś.
Czytaj dalej.
„Nadużycia zostały popełnione przez podwładnych.
Sąd powinien zbadać przewinienia domniemanych ofiar”...
Przewinienia ofiar?
SĄD APELACYJNY
Idziemy w ten proces?
Przepraszam, ale powinniśmy pozostać obiektywni, pomyślcie o ryzyku,
o tym, czy proces będzie przebiegał zgodnie z procedurą.
Chcesz to tak zostawić? Oni zwalają winę na ofiary.
Nie działajmy na oślep.
Jeśli tego nie zrobimy, do procesu może nie dojść.
Dajmy im to, czego oni nie dali swoim ofiarom.
Sprawiedliwy proces.
-A dowody? -W kwestii prokuratury.
A jeśli ich nie zdobędą?
Jeśli nie,
odejdą wolni.
Powiadomić prokuraturę?
Poproszę.
Przepraszam.
-To do pana. -Tak.
Zobaczmy.
Dziękuję.
-Dzień dobry. -Cześć.
-Tato. -Co jest?
Coś się stało?
-Tak. -Co?
Pan Strassera jest zajęty.
Proces się odbędzie.
Wsadzisz Videlę za kratki.
Postaram się.
Masserę też.
Wszystkich odpowiedzialnych.
To chyba niebezpieczne?
Myślę, że trochę tak.
Mogą cię zabić.
Nie da się odmówić?
Nie.
Prokuratura niniejszym informuje,
że została powiadomiona...
DR ALBERTO MUCHNIK ADWOKAT
Pan prokurator.
Biedny Schubert.
-Jak się masz? -Dobrze, oszczędzę ci szczegółów.
Ale cię wrobili.
Myślałeś, że będziesz zamiatał parkiet,
a oni każą ci tańczyć.
Z czego się śmiejesz? To poważna sprawa. I to bardzo.
-Nie mogę tego zrobić. Tylko pomyśl. -W końcu będziesz musiał.
Ale teraz? W tej chwili?
Wszyscy wiedzą, że negocjują z wojskiem.
-Słuchałeś Tróccolego? -Tak, Tróccoli.
Masz rację.
Zgadzam się z tobą.
Mówiłem ci, że na 50 lat wszystko pójdzie w cholerę.
Nowy rząd deklaruje, że dokona zmian,
a potem obsadza tych samych idiotów.
No więc...
Muszę ci to powiedzieć. Słuchaj.
Coś może pójść nie tak.
Ktoś się pomyli.
I zrobi się niewielka wyrwa.
Pękniecie. Wystarczy.
Otworzy się i zaraz zamknie.
Kiedy się otworzy, musisz tam być i wtedy, tak...
Wtedy będziesz mógł coś zrobić.
Coś, czego nie mogliśmy dokonać za czasów dyktatury.
Tak dzieją się ważne rzeczy.
Dzięki inteligencji, odwadze i sprytowi.
Mówisz o historii?
Tak.
Historii...
-nie tworzą tacy jak ja. -Nie?
Co ty nie powiesz?
Jednak to ty będziesz prokuratorem
podczas najważniejszego procesu w historii Argentyny.
Musisz to zrobić.
Julio, Julio!
Lubię, gdy się śmiejesz.
No już.
Niech ktoś odbierze!
Zaraz dostanę szału! Javi, odbierzesz?
-Halo? -Julio Strassera? To ty?
Tak, kto mówi?
Ojciec Javiera i Veróniki?
-Kto mówi? -Ten, który cię zabije.
-Wiesz co? -Co?
Najpierw zabijemy twojego syna.
Twoją córkę sobie zatrzymamy, jest ładna.
-Pierdol się, sukinsynu. -Zabawimy się z nią.
-Powiedz mi to w twarz. -Uważaj sobie, fiucie.
Nie chcesz z nami zadzierać. Nie chcesz niczego żałować.
Zapamiętam. Dziękuję.
-Kto to był? -Kolega.
Tato?
-Silvia! -Kto to był?
Od teraz tylko ty i ja odbieramy telefon.
Znowu pogróżki?
Wydzwania od rana. Mam go dość.
Chyba mu się nudzi.
Zaczekaj.
Co jest?
Nie wiem.
-Pojedźmy metrem. -Dobrze.
Pa. Miłego dnia.
-Tato. -Tak?
Uważaj na siebie.
Panie Strassera, przepraszam, że przeszkadzam.
Zostałem mianowany pańskim szefem ochrony.
Nie potrzebuję ochrony.
Ponoć grozili panu i pańskiej rodzinie.
Nie chcę żadnej ochrony.
Rozumiem. Groźby nie są ważne.
Ci, którzy działają, nie grożą.
-Dlatego... -Posłuchaj.
Nie chcę w pobliżu mojej rodziny ani ochrony, ani policji.
Z całym szacunkiem, ale widziałem się z pańską żoną i córką.
Odpowiadam też za ich bezpieczeństwo.
-Jak masz na nazwisko? -Ormigga.
-Twoje nazwisko. -Ormigga.
Czyli „mrówka”?
Pisane przez „O” na początku.
-To Romero. -Miło mi.
Przepraszam.
Rozmawiałeś z moją córką.
Muszę cię ostrzec.
-Ona bardzo ceni sobie prywatność. -Jestem tego świadom.
-Czego? -Bezpieczeństwa pana rodziny.
Jak to ująć?
-Musieliśmy popytać. -I czego się dowiedzieliście?
Nie ma pan powodów do obaw.
-Żadnych? -Cóż.
-Żadnych zagrożeń bezpieczeństwa. -Mów, co wiesz, proszę.
Pan Padilla jest żonaty.
-Moja córka o tym wie? -Raczej nie.
Na pewno nie.
Pani Padilla też nie.
Muszę iść.
Bruzzo, co jest?
Miło cię widzieć,
ale czeka mnie najważniejszy proces od czasu Norymbergi,
więc nie traćmy czasu.
Chcę zaoferować pomoc.
No tak, Mrówka jest od ciebie. Dzięki.
Nie chodzi o ochronę.
Kiedy będę czegoś potrzebować, zadzwonię.
Nie bądź taki uparty.
-Sam tego nie zrobisz. -Nie. Mam swój zespół.
Mogę sam dobrać ludzi, prawda?
Tak, ale to nie będzie łatwe.
Nie każdy zgadza się z tym, co my...
Po pierwsze, nie ma żadnego „my”.
To moja sprawa. Po drugie, mam swoich ludzi.
-Więc... -Zostało niewiele czasu.
Nie poradzisz sobie sam. A mówiąc „sam”, mam na myśli i pana z teatru.
Mój przyjaciel z teatru ma więcej doświadczenia niż my razem wzięci.
Był adwokatem przez 30 lat.
Zrobię to, ale po swojemu.
Nie zdążysz.
Posłuchaj mnie.
-Prokurator generalny kogoś przyśle. -Nie!
Zrobię to ze swoimi ludźmi.
Zadzwonię do Telechei, Salvadora i Sturli.
Sturla odmówił?
Tak. Nie chce brać w tym udziału.
Jest na to za stary.
-Za stary? Ile ma lat? -Ma 78 lat.
-Już? -Jest stary.
-Telechea? -Odmówił?
Powiedział dlaczego?
Zaśmiał się.
„Strassera chce wsadzić wojskowych za kratki?
„Niech jeszcze pójdzie się bić z Duránem”.
Żartowniś z niego. Dupek.
-Telechea nigdy nie lubił kłopotów. -Nie.
-A Salvador? -Nawet do niego nie dzwoń.
Podpisał petycję przeciwko procesowi.
-Poważnie? Co za faszysta! -Stawał się nim stopniowo. Typowe.
-Carrizo? -Nie.
-Był kandydatem Manriquego. -Nie.
Pamiętasz?
-Girardi? -Nie.
To faszysta. Jego dzieci chodzą do szkoły wojskowej.
-Naprawdę? -Tak.
Nie wiedziałem.
Bruni?
Superfaszysta.
Héctor Alcides?
Co? Zmarł w zeszłym roku.
Nie wiedziałem. Wielka szkoda.
Rozległy zawał.
I tak by odmówił. Był superfaszystą.
-Chwila. -Co?
-Nie, faszysta. -Kto?
Nie, superfaszysta.
Cholera! Nie ma nikogo.
25 PAŹDZIERNIKA 1984 PRZESŁUCHANIA WSTĘPNE
Szalony Strassera we własnej osobie.
-Prokurator krajowy. -Co u ciebie, Basile?
Oto jestem, zarabiam na życie.
Podobnie jak ty.
Istnieją różne sposoby zarabiania na życie.
Chodzi o mojego klienta?
Zostałem wyznaczony przed sąd jako obrońca z urzędu.
Raczej ci to nie przeszkadza. Może nawet trafiłeś w dziesiątkę.
Czy to mi przeszkadza? Skąd.
Jestem raczej w szoku, że ty bronisz partyzantów.
Nikogo nie bronię.
-Jestem prokuratorem. Oskarżam. -Dzień dobry, Basile.
Oskarżasz tych, którzy bronili nas przed partyzantami.
-Do zobaczenia. -Usiądź.
To nie potrwa długo.
Punktualnie, o 17.
Dzień dobry.
Proszę wstać.
Otwieram wstępne przesłuchanie w sprawie 13/84,
na ławie oskarżonych są niniejsi funkcjonariusze Sił Zbrojnych.
Generał porucznik Jorge Rafael Videla...
Przepraszam, chłopcze.
-Coś ty za jeden? -Luis Moreno Ocampo.
-El Mono Campo? -Luis Moreno Ocampo.
-Do pańskiej dyspozycji. -Nikt mi nic nie mówił.
Jestem pańskim zastępcą.
-Co? -Zastępcą prokuratora.
Wprowadzić oskarżonych.
Dzień dobry.
Proszę się przedstawić.
Jorge Rafael Videla,
generał porucznik armii argentyńskiej.
Wysoki Sądzie,
z całym szacunkiem,
ale nie uznaję jurysdykcji tego trybunału.
Obrona potwierdza, że domniemane zbrodnie dotyczą wojskowych,
a oskarżeni powinni być osądzeni przez sąd wojskowy.
Sąd wojskowy miał już okazję się odnieść.
Dobrze panowie wiedzą, że mamy prawo badać i osądzać tego typu zbrodnie.
Proszę się przedstawić.
Orlando Ramón Agosti. Nie uznaję jurysdykcji tego trybunału.
-Proszę się przedstawić. -Roberto Eduardo Viola,
Nie uznaję jurysdykcji tego trybunału.
Omar Domingo Rubens Graffigna.
Nie uznaję...
-Jorge Isaac Anaya. -Basilio Arturo Lami Dozo.
-Admirał Armando Lambruschini. -Leopoldo Fortunato Galtieri.
Admirał Emilio Eduardo Massera.
Nie uznaję jurysdykcji tego trybunału.
I jak?
Videla jest dużo niższy niż myślałem. To karzełek.
W czapce i butach wojskowych wygląda na wyższego.
-Kto to? -Pomoc, na którą liczyliśmy.
Powiedz mi, Luisie María Campos.
Jak chcesz nam pomóc? W ilu procesach brałeś udział?
Moreno Ocampo.
W żadnym.
W ilu dochodzeniach?
-W żadnym. -Na Boga.
Czym się więc zajmujesz?
Pracuję dla prokuratora. Jestem profesorem.
-Utrzymujesz się z tego, Molina Campos? -Moreno. Jako tako.
Mama ci pomaga?
Mama jest zła, że biorę w tym udział.
-Więc czemu to robisz? -Może dlatego.
-Chce pan wiedzieć, czemu ja? -Oczywiście.
Moja rodzina to wojskowi. Wujek jest pułkownikiem.
To ci nie pomaga.
Moja mama chodzi do kościoła z Videlą.
Według niej postąpił słusznie.
-Nie chcę tego słuchać. -Chodźmy.
Proszę pana.
Proszę pana!
Proszę pozwolić mi skończyć.
Niech pan pomyśli. Ten rząd dopiero zaczął kadencję.
To słaby rząd, który czuje na karku oddech wojskowych.
-Tak. -Podjął niebezpieczną,
ale słuszną decyzję, by ich osądzić.
Dlatego przydadzą się panu młodzi prawnicy,
zamiast specjalistów z zakresu praw człowieka,
których możnaby uznać za komunistów.
Nie tylko przez wojsko, ale i przez klasę średnią,
którą musimy przekonać, że ten proces jest prawomocny,
biorąc pod uwagę to, że klasa średnia
usprawiedliwi każdy wojskowy przewrót.
Koń trojański.
Rozumie pan?
Mamy pięć miesięcy na przedstawienie niezbitych dowodów
przeciwko dziewięciu dowódcom.
Zabójstwa, bezprawne pozbawienie wolności,
tortury i przywłaszczenia.
-Potrzebny nam zespół. -Właśnie, Molina Campos.
Moreno Ocampo.
Nie możemy ufać policji.
Jakieś 90% wymiaru sprawiedliwości nie chce się w to mieszać.
Raczej 99%.
-Musimy poszukać gdzie indziej? -Gdzie? Na uniwersytecie?
Nie do końca, ale blisko.
W prokuraturze generalnej są dzieciaki skore do współpracy.
-Dzieciaki? -Tak. W każdym sądzie.
Potrzebujemy młodych ludzi z niewielkim doświadczeniem.
Mniejszym niż twoje?
-Jeśli doświadczeni nie chcą... -Weźmy niedoświadczonych.
W porządku.
Zaczynam cię lubić, Moreno Ocampo.
-Powiedziałem prawidłowo? -Tak.
Proszę się przedstawić.
-Lucas Palacios. -Judith König.
Federico Corrales.
Zawód wykonywany?
Prace administracyjne w biurze prokuratora generalnego.
-Wykształcenie? -Prawnik.
Obecnie bezrobotny.
-Co robiłeś wcześniej? -Byłem w wojsku.
-A konkretnie? -W marynarce.
W ESMA, wyższej szkole mechanicznej.
Daj spokój, Fede.
-Żartowałeś. -Tak. Pracuję w prokuraturze.
Na kogo głosowałeś w ostatnich wyborach?
Powiedzieć, że na Alfonsína? Czy prawdę?
Nie głosowałam.
-Nie? Dlaczego? -Miałam 17 lat.
Co sądzisz o Balbínie?
Nic. Był ważnym politykiem.
Preferencje polityczne, Eduardo?
Teraz? Żadnych.
-Co sądzisz o Perónie? -Był ważnym politykiem.
A o Winstonie Churchillu?
-Co? -Napoleonie Bonapartem?
Jezusie Chrystusie?
Muszę odpowiadać?
Czy możesz wymienić pięciu członków obecnego gabinetu?
Tak. To będzie... Grispun.
-Grinspun. -Właśnie.
-Na kogo głosowałeś? -Na peronizm.
-Dlaczego? -Jestem peronistą.
No coś ty. Dlaczego?
To jedyny ruch, który przeciwstawił się wszystkim dyktaturom po 1955
i walczy o sprawiedliwość społeczną.
Dobrze. Dziękuję.
-Dziękuję. -Pytałeś.
Ale nie po to, żebyś powtarzał te same pierdoły, co w domu.
Bez nerwów, tato.
To przez ciebie, Maco.
Dlaczego chcesz z nami współpracować?
Przetrzymywali mojego wujka sześć miesięcy, ledwo to przeżył.
Pracuję w biurze podawczym w czternastce.
Tam nikogo nie obchodzi, co robicie.
Mnie tak.
Mam dwójkę dzieci, kredyt hipoteczny i słyszałem, że płacicie za nadgodziny.
Przejmiemy ten kraj i więcej się to nie powtórzy.
Płacicie za nadgodziny?
Chcesz mnie czy nie? Dobrze mi tam, gdzie jestem.
-Nie lubię antyperonistów. -Witaj, Maco.
Twój tata bardzo cię ceni.
Jestem Luis Moreno Ocampo, zastępca prokuratora.
Zastępca? Jest coś takiego?
Wymienisz czterech gości Badíi z zeszłego tygodnia?
-Tak, grali Los Abuelos. -Los Abuelos?
Los Abuelos de la Nada. Czad.
-Nie zna ich pan? -Nie.
Zaśpiewaj coś.
-Teraz? -Tak.
LUTY
Pierwszy problem. Czas.
Na najważniejszy proces w naszej historii
mamy mniej czasu niż na osądzenie złodzieja kur.
Dzisiejsza data.
Wszystko musi być gotowe do tego dnia.
LUTY 1985
Tyle czasu mamy.
Co zrobimy?
To, co więźniowie.
W porządku. Drugi problem.
Trzeba udowodnić, że wszystko było planowane.
Że wiedzieli, co i jak się dzieje.
Że działo się to w całym kraju
w czasie administracji wszystkich dowódców.
Oni są odpowiedzialni.
Nie możemy współpracować z policją, oni też byli w to zamieszani.
Kolejny problem.
Sądy niczym się nie podzielą. A nawet jeśli, będzie za późno.
-Nie zapominajcie... -Złodziej kur.
-Tak, żartownisiu. -Zorganizujmy to.
Najpierw zaznaczmy na mapie tajne centra zatrzymań.
-La Perla w Córdobie. -Co jeszcze?
-ESMA. -Tak, ESMA.
-ESMA, Marynarka. -Co jeszcze?
-El Vesubio. -Więcej.
-Campo de Mayo. -Co o tym myślisz?
-Ile czasu zostało? -Cztery miesiące i dwa tygodnie.
Żartujesz?
To niemożliwe. Wycofaj się.
Nie ma takiej opcji.
Masz jeszcze jakiś pomysł?
Porozmawiajcie z Maríą Eugenią.
Prowadzi archiwum Komisji. Zna się na rzeczy.
Ona wam pomoże.
Prokuratura chce przejrzeć wszystkie sprawy.
-Wszystkie? Wiecie, ile ich jest? -Nie.
-Musicie się ograniczyć. -Będziemy sprawdzać po kolei.
Dokonaliście wstępnej selekcji?
Watts, Meijide, Dalego, Avellaneda, Valenzi...
Przeczytamy wszystkie.
Wszystkie?
-Asystenci prokuratora Strassery? -Tak.
Podzielimy się niezbędnymi informacjami.
MATKI Z PLAZA DE MAYO
Mam nadzieję, że tym razem prokurator zachowa się inaczej.
Ale on w czasach dyktatury nic nie...
Nic nie zrobił. Właśnie.
Powiedział: „Mamo, powiedz im, że tato uciekł.
„Ostatni raz słyszałem jego głos.
Potem go zabrali”.
GRUDZIEŃ
Odpowiedzialność leżała po stronie junt.
To oni rządzili, wszyscy to wiemy.
-Ale właśnie to najtrudniej udowodnić. -Jak to?
Udowodniono już porwania, tortury i zabójstwa.
Ale jak udowodnimy, że wiedzieli?
-Nie mogli nie wiedzieć. -Ale i tak to powiedzą.
„Niektórzy podwładni przesadzili.
Nie będę pilnował ich wszystkich, kiedy trwa wojna”.
-Tak, ale 30 000 przypadków? -On ma rację.
Powiedzą: „Ja nikogo nie zabiłem. Nikogo nie torturowałem".
-„Nie zlecałem porwań”. -„Nie mam nawet paralizatora”.
Potrzebujemy świadków, którzy ich widzieli.
A jeśli nikt ich nie widział? O to przecież chodziło.
By nikt nie powiązał ich z zabójstwami i zaginięciami.
-Ktoś musiał ich widzieć. -Nie.
Skupmy się na planie.
Musimy udowodnić, że robili to samo w całym raju.
Uprowadzali ludzi zewsząd.
Przetrzymywali ich w tajnych więzieniach.
Torturowali podczas przesłuchań.
Ludzie znikali w całym kraju.
Jeśli to udowodnimy, pokażemy, że to była skoordynowana akcja.
-O to nam chodzi. -W takim razie
posortujmy nasze sprawy
według gałęzi, roku, centrum...
-Według regionu. -Według regionu?
-Będziemy podróżować? -Tak.
Dokąd chciałbyś pojechać?
Dziękuję.
-Czekają na nas. -Widziałeś tę górę?
Wiedziałem. Pełno tu faszystów.
Znasz go?
-Jeszcze dwie przecznice. -Tam. Chodź.
Na pewno?
Pójdę tamtędy. Widzimy się potem.
Dzień dobry.
Przepraszam. Dzień dobry.
Szukam Juana Pabla Noriegi.
Nic tu nie ma.
Dziękuję.
Zapytaj tego faceta.
Przepraszam.
Nie możemy tu pracować.
-Faszyści, mówiłem. -Co teraz?
Zbierzmy wszystkich, pójdziemy gdzie indziej.
Co teraz?
Potrzymaj.
PROKURATURA ODWIEDZA PROWINCJE
To może być istotne, możemy zyskać...
narzędzia, dzięki którym zdobędziemy więcej spraw.
Są z nami goście z prokuratury.
Szukamy ludzi, którzy mają informacje
na temat zbrodni popełnianych w czasie dyktatury
do procesu prowadzonego przez pana Strasserę w Buenos Aires.
Wszelkie informacje, nazwiska, daty...
Otwierać, policja...
...wysyłajcie do Ministerstwa Sprawiedliwości lub dzwońcie...
Wywlekli mnie z celi. Miałam zawiązane oczy.
Rozebrali mnie do naga. Zrobili to, co nazywają „łodzią podwodną”.
Trzymają wam głowę w wiadrze pełnym wody.
Pytali o idiotyczne rzeczy.
„Co to jest komunizm?” Nie miałem pojęcia.
Potem pytali, gdzie mieszka Firmenich
albo jacyś inni ludzie, których nie znałem. Byli wściekli.
...zakuwali nas w łańcuchy i nadawali numery.
X-96.
Od tamtego momentu nie byłem już Mariem Vallem.
-Nic nie widziałem. Uderzyli mnie. -Otworzyli bagażnik...
-...paralizatorem. -Zaczęłam wymiotować.
Nie mogłem pić wody. Razili mnie prądem.
Czy sąsiedzi widzieli, kto cię zabrał?
Skąd wiesz, że to wojskowi?
Cześć, skarbie. Co u ciebie?
-Czekałam na ciebie. -Rozumiem.
Coś się stało?
Usiądź, proszę.
Oczywiście.
-Rozstałam się z Abelem. -Z kim?
Tato.
Przepraszam, nie lubiłem go. Nie wiem, czy wiesz, ale...
-Ma żonę. -Tak.
Nie jestem głupia.
Cały czas wiedziałam.
A on nigdy o ciebie nie pytał.
Pewnie nawet nie wie o twojej pracy.
Nie szpieguj mnie.
I zostaw Javiera.
-Boi się. -Dobrze.
Masz ważniejsze sprawy na głowie.
Przepraszam.
GRUDZIEŃ - STYCZEŃ
15 LUTEGO PRZEDSTAWIENIE DOWODÓW
Quilmes, Avellaneda.
LUTY
Gdzie?
Na trzeciej półce.
Raz, dwa...
-Może być? -ESMA jest na tej półce.
Czy ktoś widział...
ESMA, trzy pliki.
-Panie prokuratorze. -Tak?
Pańskie dowody.
Mamy 16 tomów, 4000 stron, 709 spraw i ponad 800 świadków.
Cudowna robota. Gratulacje.
-Przekażcie je. -Co?
Idzie pan z nami!
-Koniecznie. -Dokąd?
-Złożyć dowody! -Idziemy!
Zrobimy to razem.
Idzie pan z nami.
Co się dzieje?
Prokurator Strassera, prowadzący sprawę.
-Miło mi. -Mnie również
Gratulacje, kolego.
Co to za jedni? Harcerze?
Proponuję, żebyś skoncentrował się na materiale dowodowym,
a nie na wieku mojego zespołu.
Zapamiętaj to.
Wiem, co mówię.
Powodzenia.
Idziemy?
Wszystko.
Proszę pana!
Jest tam.
Proszę pana.
Jedno pytanie!
Czy pojawi się dość dowodów?
Zarówno ilość, jak i jakość dowodów mówi sama za siebie.
Udało się je skompletować w rekordowym czasie.
Wszystko dzięki tym młodym ludziom i panu Moreno Ocampo, mojemu partnerowi.
-Dostawał pan pogróżki? -Nie przejmuję się tym.
A teraz przepraszam.
Proszę pana.
Czy to prawda, że panu grożono?
GŁOSNY PROCES
KIM JEST STRASSERA?
DZIECI PROKURATORA
STRASSERA ZNALAZŁ ZASTĘPCĘ
-Co słychać? -Dobry wieczór.
Przepraszam.
-Ciekawy artykuł. -Dziękuję.
To była ironia.
-Nie podobał ci się? -Nie.
Wszyscy go czytali.
-To źle? -Bardzo.
-Mam sobie pójść? -Nawet o tym nie myśl.
To twoi stryjeczni dziadkowie.
Nie wychowaliśmy cię na pierdołę.
Napijmy się.
-Szampana? -Tak.
Ten facet cię rozpoznał.
I kolejna osoba.
Dzięki Bogu stryj jeszcze cię nie widział.
-Gdzie on jest? -Nie powiem ci.
To prawda? Aż tyle?
Nie patrz.
-Nie patrz! -Powiedziałaś mu, że nie chodzi o niego?
-Nie. -Dlaczego?
Nie uważa, że to sprawa przeciwko niemu.
A przeciwko niemu, rodzinie i ojczyźnie.
Perla?
-Pułkowniku! -To ty.
Co słychać? Kopę lat!
-Co u pana żony? -Podróżuje.
-Znowu? -Tak.
-Gdzie jest? -Mediolan.
Dziękuję.
Wujku.
Przepraszam. Możemy chwilę porozmawiać?
Dla ciebie generał major Ocampo.
Przepraszam, generale.
-Możemy porozmawiać? -Mam pytanie.
Czy myślisz, że wygrasz ten proces?
Nie wiem.
Uważasz, że wojsko postąpiło słusznie?
-To była wojna, mecenasie. -Wojna przeciwko społeczeństwu?
Przeciwko zbrojnym ugrupowaniom, które groziły...
Ci ludzie powinni byli zostać postawieni przed sądem.
Nie porywani, torturowali, zabijani.
Co tu się dzieje?
Jaka była umowa? W rodzinie nie rozmawiamy o polityce.
-Luis, chodź ze mną. -Przepraszam.
Wszyscy muszą wiedzieć...
Wszystko gra?
Tak.
Podwieźć pana?
Nie.
Nie, dziękuję.
22 KWIETNIA 1985 ROKU PIERWSZA ROZPRAWA
Jutro ma przylecieć Clyde Snow.
Będzie chroniony. Ambasada z nami współpracuje.
Tak.
-Będzie dobrze. -Tak.
-W porządku. -Tak.
Posłuchaj. Nie spieszmy się.
-To dopiero pierwszy tydzień. -Tak.
-Umiesz tylko przytakiwać? -Nie.
-Loza, porozmawiamy? -Strassera.
Proszę pana.
-Przepraszam. -Tak, mów.
On jest z wami?
Nie.
Nie może tu być. Proszę sprawdzić, kto to.
Dobrze.
-Proszę pana. -Przepraszam, właśnie wychodziłem.
Puścił go pan?
Spokojnie, chłopcze. Wszystko jest pod kontrolą.
-Nie... -Nie mówiłem, że godzina...
-Nie chcę nic zmieniać. -Julio.
-Chwileczkę. Co jest?
Był tam jakiś facet.
-Może być kretem. -Skąd wiesz?
Widziałem go drugi raz.
Czy ktoś może w końcu odebrać? Dzwoni od pięciu minut.
-Proszę! -Odbierz, proszę.
Halo?
Z całym szacunkiem zapewniam, że nie ma tu żadnej bomby.
Jak może pan to zagwarantować?
To oczywiste. Chodzi o zastraszenie społeczeństwa.
To zniewaga, Wysoki Sądzie.
Obowiązkiem sądu jest zapewnienie bezpieczeństwa
oskarżonym i świadkom.
Bezpieczeństwa? To jakiś żart?
Świadkowie i my przez pół roku znosiliśmy groźby!
Obrona twierdzi, że bezpieczeństwo oskarżonych nie może być zagwarantowane.
Wysoki Sądzie, to taktyka oskarżonych.
To oczywiste.
Prosimy tylko o odroczenie procesu.
Bezterminowo.
-Dopóki warunki nie będą odpowiednie. -Właśnie.
To pierwszy dzień!
Odroczyć proces w pierwszy dzień?
Wtedy proces już nigdy się nie odbędzie!
Wystarczy, że codziennie będą wspominać o bombie.
Strassera, zamknij się, dobrze?
Będziemy kontynuować.
-Co? -Tak.
Mamy zamiar kontynuować rozprawę.
Sąd gwarantuje bezpieczeństwo procesu.
Proces się odbędzie i zacznie się dziś.
-A co z bombą? -Niech wybuchnie.
-Zdajecie sobie sprawę... -W rzeczy samej.
Słyszałeś. Zdaje sobie sprawę.
Jeszcze jedno.
Kobiety nie mogą być w chustach.
To Matki z Plaza de Mayo.
Symbole polityczne są niedozwolone. Niezależnie od barw, rodzaju, ideologii.
-Sąd zdaje sobie sprawę... -Coś jeszcze?
Nie, Wysoki Sądzie.
-Zaczynajmy, panie sekretarzu. -Tak jest.
Przepraszam.
Przepraszam, że przeszkadzam.
Nie muszę tłumaczyć wagi tego procesu, zwłaszcza wam.
Pewien wariat chce wstrzymać proces...
o ile nie zdejmiecie chust.
To trudna decyzja, wiem.
I nie nasza,
ale wasza.
Przykro mi.
-Przepraszam. -Tak, tak.
-Co robimy? -Zdejmijmy chusty.
Spokojnie.
Niniejszym rozpoczynam proces
w sprawie 13/1984
odnoszącej się do niżej wymienionych funkcjonariuszy Sił Zbrojnych.
Generał porucznik Jorge Rafael Videla, admirał Emilio Eduardo Massera,
generał brygady Orlando Ramón Agosti, generał porucznik Roberto...
-Wszystko gra? -Tak.
Nie bój się. Nie ma żadnej bomby.
-Wiem. -W porządku.
Generał porucznik Leopoldo Fortunato Galtieri,
admirał Jorge Isaac Anaya,
generał brygady Arturo Basilio Ignacio Lami Dozo.
Wzywamy na świadka pana Ítala Argentina Lúdera.
Panie Lúder, złoży pan zeznanie pod przysięgą.
Czy przysięga pan mówić prawdę, całą prawdę i tylko prawdę?
Przysięgam.
Proszę usiąść.
Panie Lúder, w czasie, gdy był pan przedstawicielem
władzy wykonawczej,
zostały wydane następujące dekrety. 2770, 2771...
-Facet, o którym mówiłem, tu jest. -I 2772.
Pytanie brzmi następująco.
Jakie argumenty stały za tymi dekretami?
W lutym 1975 roku...
...interwencji wojska argentyńskiego
w walce z działalnością wywrotową.
Rozszerzyłem interwencję Sił Zbrojnych na cały kraj.
Należy podkreślić, że dekrety anihilacyjne
wydano w czasie demokratycznych rządów Maríi Esteli Martínez de Perón,
która zwróciła się o pomoc do Sił Zbrojnych,
jako że znajdowaliśmy się na skraju wojny domowej.
-Prawda? -Nie powiedziałem „wojna domowa”.
Jak więc pan to zdefiniuje?
Nigdy nie mówiłem o wojnie.
Ale to jasne, że wróg zagrażał bezpieczeństwu narodowemu.
-Zgadza się? Sam pan to powiedział. -Tak, to prawda.
Niech świadek wyjaśni, jak rozumie
tak ważne dla obrony słowo „anihilacja”.
Czy oznacza ono zdobycie informacji za wszelką cenę?
Przy pomocy tortur, porwań,
fizycznej eliminacji bezbronnych osób?
Proszę odpowiedzieć.
W żadnym wypadku nie oznacza fizycznego unicestwienia.
Dekrety w żaden sposób nie implikują bezprawnych działań.
Świadek przyznaje, że wróg istniał i musiał zostać unicestwiony.
W przedniej części czaszki widzimy otwór.
Kształt otworu odpowiada
kształtowi pocisku, który go zrobił.
W przedniej części czaszki widzimy otwór.
Kształt otworu odpowiada kształtowi pocisku, który go zrobił.
Mimo że kości były w ziemi, rozmiar i kształt mówią nam,
że ta osoba została stracona z odległości kilku metrów.
PROCES JUNT ŚWIADKOWIE ZAGRANICZNI
Antoine Sanguinett, jeden z wysłanników z zagranicy,
stwierdził, że podczas swojej wizyty w roku 1978
25 KWIETNIA
usłyszał liczne skargi rodzin...
...organizacje międzynarodowe w sprawie rzekomych zaginięć?
Luis.
26 KWIETNIA
Zażalenia przedstawione przez ONZ i Amnesty International.
...ani organizacje praw człowieka, ani OAS, ani ONZ
nie miały zastrzeżeń...
Wysoki Sądzie,
oskarżenie posiada licznych raportów i zażaleń,
które dowodzą, że świadek składa fałszywe zeznania.
Panie Strassera, proszę poczekać na swoją kolej.
Proszę kontynuować, panie wiceadmirale.
Nie wiem, co ma pan na myśli.
Jak mówiłem,
pytania odnosiły się ogólnie do sytuacji politycznej w Argentynie.
I jak?
Co?
-Jak nam idzie? -Myślę, że dobrze.
Co cię gnębi?
Nic nie mówiłem. Idzie nam dobrze.
O czym myślisz?
-O niczym. -Chyba o niczym dobrym.
Co mam ci powiedzieć, Julio?
-Dlaczego idzie nam źle? -Nie powiedziałem tego.
Ale tak myślisz.
-Dobrze idzie. -Ale?
Rozmawiałem z mamą.
-Co powiedziała? -Nic.
-To, co zwykle. -Czyli?
To, co zwykle, Julio.
Uważa, że zagraniczni eksperci są tacy sami jak wywrotowcy.
-Że to kampania przeciwko Argentynie. -Luis.
Twoja mama to żaden punkt odniesienia.
Chodziła do kościoła z Videlą.
-Nigdy jej nie przekonamy. -Wiem.
Gdybyśmy to ją mieli przekonać, nigdy by nam się nie udało.
-Nigdy. -Myślisz, że możemy?
Nie.
Nigdy nie przekonamy ludzi takich jak twoja mama.
-Nigdy. -Masz rację, Julio.
Jakiś ty uparty. Nie da się z tobą kłócić.
-Julio. -Co?
-Jesteś potrzebny. -Do czego?
Do jutrzejszego zeznania.
-Teraz? -Tak.
Dobrze.
Pójdziemy do poczekalni.
29 KWIECIEŃ
-Może zostać ze mną? -Nie. Tylko świadkowie.
-Będzie pani tam do czasu złożenia zeznań. -Sama?
Nie może pani z nikim rozmawiać.
Czyli sama?
Sąd ustalił, że nie może się pani z nikim widzieć.
-To tu. -Nie pokażecie mojej twarzy?
To dla pani bezpieczeństwa.
Dziękuję. Od miesiąca mi grożą.
-A co z ochroną? -Pojawił się jeden facet, a potem zniknął.
Najlepiej trzymać się z dala od policji.
-Co z nią? -Zostanie ze mną.
Cały dzień. Proszę się nie martwić.
Sąd wzywa panią Adrianę Calvo de Laborde.
Sąd wysłucha pani zeznań w procesie
przeciwko dowódcom wojskowych junt
i ich tak zwanemu „Procesowi Reorganizacji Państwa”.
Pani zeznanie...
Czwartego lutego 1977 roku zostałam uprowadzona z domu.
Umieścili mnie w aucie.
Kiedy skręcili,
narzucili mi na głowę sweter, rzucili na podłogę
i przygnietli stopami.
Zaczęli grozić, że mnie zabiją.
Wysadzili mnie, zabrali sweter,
mocno zawiązali mi oczy szmatą i skuli ręce na plecach.
Byłam wtedy w szóstym miesiącu ciąży,
czyli w dość zaawansowanym stadium.
Mimo tego torturowali mnie.
Uwięziono mnie na kilka miesięcy.
Torturowano mnie regularnie, na różne sposoby...
Sąd wzywa panią Maríę Kubik.
Juan Carlos, dobry wieczór.
Siódmy dzień procesu byłych dowódców
rozpoczął się od łamiącego serce zeznania Kubik,
matki zaginionej Maríi Cristiny Lefteroff.
Przysięga pani mówić prawdę, całą prawdę i tylko prawdę?
Przysięgam.
María Cristina Lefteroff została porwana i zabrana do brygady w Quilmes.
Kilka godzin później matka, która próbowała szukać córki,
również została porwana i zabrana do tajnego centrum zatrzymań.
Moi bracia mieli 13, 11, 10 i 8 lat.
Kazali nam opuścić samolot, zabrali nas przez lotnisko
do pojazdu, gdzie zakryli nam twarze.
9 MAJA
Powiedzieli, że wyślą naszą matkę do Tucumán.
Dotąd jej nie znaleziono.
Dowiedziała się pani, co się stało z pani synem?
Byłam zdeterminowana, miałam nawet jechać do Campo de Mayo.
Przyjaciółka powiedziała mi: „Iris, nie szukaj go, oni go zabili”.
Byłem wraz z innymi w korytarzu,
na moich oczach torturowali moją żonę,
musiałem słuchać, jak wrzeszczy z bólu.
Nikt nic nie wiedział. „Dokąd ją zabierają?”
To przypadek osoby, której nie znałam. Kogoś torturowanego miesiącami.
Bandyci torturowali go dzień i noc, bez litości,
metody już opisałam, choć to i tak nie wszystko.
Kiedy poszli, strażnicy rozpalili grill.
Zaczęli pić wino i się upili.
Jeden wpadł na pomysł, by go torturować, więc znów to robili.
Tym razem nie po to, by wyciągnąć jakiekolwiek informacje.
Jedyny cel, jaki miała ta kilkugodzinna tortura...
był taki, żeby więzień powiedział:
„Lubię ssać fiuty, a moja matka to kurwa”.
Torturowali go godzinami, by to powiedział.
Ale on tego nie zrobił, Wysoki Sądzie.
Nie powiedział tego.
Przepraszam, że o tym wspomniałam, ale myślę, że to ważne,
oskarżeni wspominali o nadużyciach,
jak widać dla oskarżonych to właśnie są te nadużycia.
Reszta jest w porządku. Zwykłe, okrutne tortury z zimną krwią.
Proszę mówić wyłącznie o faktach.
To fakty, Wysoki Sądzie.
Raz poprosiłem milszego strażnika, by pozwolił mi z nią porozmawiać.
Umieścił mnie w celi Claudii,
zdjąłem z oczu opaskę, a...
Claudia powiedziała: „Pablo, dziękuję, że dałeś mi siłę”.
20 MAJA
Powiedziałem jej, że kiedy wyjdziemy, będziemy razem.
Zostaniemy parą.
Pewnego razu powiedziała mi:
„Nie dotykaj mnie. Zostałam zgwałcona.
Podczas tortur przewrócili mnie
i zgwałcili od przodu i od tyłu”.
Sąd wzywa Alejandrę Naftal.
Zostałam zabrana w inne miejsce, dziewczęta wiedziały, że mnie zgwałcono.
Mówiły mi, że je też wielokrotnie gwałcono.
Dla niektórych nie było niczym trudnym,
by nas, kobiety, wykorzystać w brutalny sposób.
Chcieli złamać naszą psychikę.
Pierwszego dnia tortur, w dniu porwania,
to sprawiło, że poczułem się strasznie.
Była tam kobieta nalewająca im herbatę, jak gdyby to była normalna sytuacja.
21 CZERWCA
Zgłosimy to i przeniesiemy cię do innego hotelu.
Wracam.
Śledzą nas od miesięcy.
-Twoje zeznanie jest bardzo ważne. -Nic nie powiem.
Zelaya, usiądźmy.
Spokojnie.
Musisz zeznawać.
Ludzie muszą wiedzieć.
Inaczej zaprzepaścisz szansę,
by kraj usłyszał, co ci bandyci zrobili.
Bandyci?
Jeden z moich oprawców pracuje dla burmistrza.
Lekarz, który sprawdzał, ile wstrząsów jeszcze zniosę,
jest ordynatorem w szpitalu.
Muszę żyć wśród nich.
Co ja tu w ogóle robię?
Możemy zapewnić ci ochronę.
Nie, nie możemy.
Taka jest prawda.
Póki tamci są na wolności, nikogo nie ochronimy.
Smutne, ale taka prawda.
Od dzisiaj, na prośbę świadków,
prokuratura przestała udostępniać codzienną listę świadków.
To w obliczu powtarzających się gróźb,
które otrzymują zeznający świadkowie.
17 LIPCA
Halo?
Członek Comando Tricolor powiedział komuś,
że w ciągu 48 godzin...
-Kto? -...prokurator zginie.
PROKURATOR ZASTRASZONY
Nam też grożono.
Prokuratura powinna złożyć oficjalny raport
-lub podać więcej szczegółów. -Szczegółów?
Judith, podejdź.
Możesz udzielić jakichkolwiek informacji w sprawie tego telefonu?
Zadzwonił przed południem, mówił, że należy do Comando Tricolor.
Nie ma takiej organizacji. Możesz podać więcej szczegółów?
Nazwisko? Coś więcej?
Oczywiście, jako że był to anonimowy telefon,
nie znam ani nazwiska, ani wyglądu tej osoby.
Jaki miał głos?
Dziwny i szorstki. Dość śmieszny.
-Jak głos faszysty. -Faszysty? Co masz na myśli?
Podobny do pańskiego, panie mecenasie.
-To rażący brak szacunku. -Dość.
Kończmy przerwę i kontynuujmy.
Albo wojsko...
...oskarżony w kółko broni się w ten sam, agresywny sposób.
...świadek twierdzi, że...
20 LIPCA
SKOŃCZCIE PIERDOLIĆ!
Bomba zmusiła ich do podwojenia ochrony procesu,
zarówno prezydent Alfonsín, jak i prokurator Strassera dostają groźby.
Kiedy wypuścili mnie i moich braci, zabronili nam ściągać opaski,
mówili, że będą pilnować.
Spędziliśmy tak 15 minut na ulicy.
Bracia płakali, wołali mamę.
Po drugiej stronie ulicy była restauracja.
Pełna.
Ludzie patrzyli.
Nikt nam nie pomógł.
Jak ktoś mógł uznać, że kilkoro dzieci
stanowi zagrożenie?
Zaczęłam rodzić 15 kwietnia.
To moje trzecie dziecko, wiedziałam, że pójdzie szybko.
Patrol mnie zabrał.
Miałam zawiązane oczy i leżałam w aucie.
Ręce miałam związane za plecami.
Obrażali mnie.
Mówiłam im, że rodzę,
kazałam się zatrzymać, mówiłam, że wiem, że to już.
Nie zrobili nic.
Kierowca i pasażer śmiali się.
Powiedzieli, że to bez różnicy, bo...
i tak zabiją mnie i dziecko.
Bez różnicy.
Jakimś cudem zdjęłam bieliznę,
by urodzić. Nie pamiętam tego.
Krzyczałam:
„Rodzę, nie dam rady. Zatrzymajcie się!”.
Tak urodziła się moja córeczka.
Zatrzymali się na poboczu.
Urodziła się zdrowa. Była bardzo mała.
Spadła z siedzenia z pępowiną zawiniętą wokół.
Błagałam, by mi ją dali, ale nie chcieli tego zrobić.
Związali pępowinę i ruszyli dalej.
Trzy minuty później zaczęła płakać.
Ja wciąż byłam związana i miałam zawiązane oczy. Nie dali mi jej.
Dotarliśmy do jakiegoś budynku z marmurowymi blatami.
Położyli moje dziecko na blacie. Była zmarznięta, brudna, płakała.
Kazali mi wejść, przynieśli wiadro
i kazali myć podłogę i blaty.
Musiałam robić to nago przed funkcjonariuszem.
Przy śmiejących się strażnikach.
Dopiero wtedy dali mi dziecko.
W noc przed moim uwolnieniem
Claudia powiedziała mi coś, czego nigdy nie zapomnę.
Każdego 31 grudnia,
w sylwestra,
mam wypić za nią i pozostałych.
Ponieważ była już martwa.
Chce pani dodać coś jeszcze?
Wysoki Sądzie, chcę wiedzieć tylko,
czy moja córka żyje.
Niestety sąd nie może odpowiedzieć na to pytanie.
Miesiąc później mnie wypuścili.
Straciliśmy prace, straciliśmy domy,
straciliśmy przyjaciół,
wszystko. Musieliśmy uciekać z kraju.
Zastraszyli mnie, Wysoki Sądzie.
Na szczęście nie zastraszyli wszystkich.
Wciąż istnieli krewni,
matki i babcie, które stawiły im czoła.
Jestem tu dzięki nim i domagam się sprawiedliwości.
Nie mam nic więcej do dodania.
Pytania od prokuratury?
Żadnych pytań, Wysoki Sądzie.
Obrona ma jakieś pytania?
Żadnych pytań.
To wszystko. Dziękujemy pani.
Już mnie nie ma.
Halo?
Oczywiście.
Muszą tam być.
-Luis. -Spójrz.
-Twoja mama. -Dzięki.
Zobaczmy.
Halo?
Wszystko gra. Dzięki. Dobrze nam dziś poszło.
Słuchałaś w radiu?
Wiedziałem, ale nie wiedziałem, że słuchałaś.
Naprawdę?
I co myślisz?
Adriana Calvo de Laborde.
Mówiła prawdę?
Oczywiście, że tak.
Jak ktoś może być tak okrutny?
Tak okrutny dla kobiety w ciąży?
Nie przejąć się nawet noworodkiem.
To naprawdę straszne.
Nie sądziłam, że kiedykolwiek usłyszę coś tak... strasznego.
Ja też nie.
Wiem, że mówiłam okropne rzeczy i że ciągle się kłócimy.
To dla mnie trudne,
kiedy mój syn robi coś, z czym tak bardzo się nie zgadzam.
-Cóż. -Zawsze tak myślałam.
Z powodu mojej edukacji, religii, towarzystwa...
Zawsze szanowałam wojsko, ale teraz...
Teraz myślę, że masz rację.
-Myślisz, że mam rację? -Tak, Luis.
Videla powinien iść za kratki.
-Luis. -Tak, mamo.
Powinien iść za kratki.
Nie wiem, ile osób słucha procesu.
Tak, każdy powinien go posłuchać.
Tak, pracujemy nad tym.
Przygotowujemy się na jutro.
To oczywiste, że siły są ze sobą powiązane.
Sprawa Bettiniego. Wszystkie zbrodnie w jednej rodzinie.
Zabili syna, porwali ojca, zadzierali z babcią.
Spokojnie, dobrze nam idzie.
-Co jest? -Nie podoba mi się, co mówisz.
-Że idzie nam dobrze? -Tak.
Dlaczego?
Dobrze ci idzie,
ale jeśli sam uważasz, że idzie ci dobrze,
wszystko może się spieprzyć.
-Chcę być optymistą. -Musisz być pilniejszy niż kiedykolwiek.
Tak, do tej pory udało ci się...
zwrócić uwagę ludzi.
Wywołać emocje. Jasne.
Wszystko w porządku?
Tak czy nie?
-Odpowiedz. -Nie!
-Wszystko gra? -Nie, ale u ciebie też nie!
Teraz ESMA. Będzie trudno.
Wiem.
Wiesz.
Bądź ostrożny, Julio.
Bądź ostrożny.
-Mamo? -Tak.
Tu leży list. Od argentyńskiej Marynarki.
Z pociskiem.
Daj mi to.
Ktoś go tu zostawił.
PANIE PROKURATORZE ZA 48 GODZIN ZOSTANIE PAN STRACONY
Dwa tygodnie, nie więcej.
-Miał być jeden. -Vero, to nieistotne.
Nie boję się.
Ci, którzy zabijają, nie grożą. Każdy to wie.
Włamali się do naszego domu, a rozprawa jest za godzinę.
Błagam.
-To najważniejszy dzień. -Dobrze.
Nie chcę, by wam się coś stało.
Dwa tygodnie, teraz martwi nas ESMA.
-Póki z nimi nie skończymy. -W porządku.
-Chodźcie. Szybko. -Dobrze.
Póki z nimi nie skończycie.
Proszę pana. Media mówią o kolejnej groźbie.
Ponoć znalazł pan list w mieszkaniu.
To nic istotnego.
Bardziej zależy im na zastraszeniu świadków.
A idzie im to kiepsko.
Jeśli coś by mi się stało, zastąpi mnie kto inny.
Czyli wierzy pan groźbom. Zgłosił je pan?
Odpowiednie osoby je badają.
Źródła podają, że nadawcą była Marynarka. Czy to prawda?
Spieszę się na rozprawę. Dziękuję za troskę.
To był prokurator Julio Strassera.
Przed nim najtrudniejszy moment procesu.
To wszystko jest bardzo ważne. Nie ma co do tego wątpliwości.
Podjąłeś ryzyko, dałeś nam dowody.
Jesteś bohaterem.
Ale twoja sytuacja jest inna.
-Obrona zechce... -Dlaczego jest inna?
Naprawdę staramy ci się pomóc.
-Próbuję... -Nie rozumiem, czemu jestem inny.
To wygląda tak.
Będą próbowali udowodnić, że nie byłeś ofiarą, a pracownikiem ESMA.
Ale to prawda. Pracowałem tam, bo mi kazali.
-My to wiemy. -Liczy się nie tylko prawda.
-Chodzi o ryzyko. -Już podjąłem ryzyko.
Zaryzykowałem i zdobyłem to wszystko.
Torturowali mnie, porwali...
Zmusili mnie, bym wydał kolegów.
Niektórzy pewnie przeze mnie zaginęli.
Nie.
Jestem ofiarą i muszę zostać wysłuchany.
Niech świadek odpowie, czy to odszkodowanie
to nagroda za jego pracę w ESMA.
Byłem zmuszony do pracy tam.
Musiałem wykorzystywać swoją wiedzę do nielegalnych działań.
-Podrabiałem dokumenty. -Rozumiem.
Mówiłem, że go zniszczy.
...byli zmuszani do wykonywania zadań.
Wysoki Sądzie.
Dowody, które przedstawił świadek, wystarczą, by zakończyć
tę haniebną próbę nękania, którą prezentuje obrona,
by pokazać, że nie był niewolnikiem.
Obrona ma prawo zadawać pytania, które uzna za konieczne.
Sąd zdecyduje, czy są one konieczne.
-O to mi chodzi. -Panie prokuratorze, proszę.
Dziękuję, Wysoki Sądzie.
Proszę odpowiedzieć.
Czy wchodził pan i wychodził podobnie jak reszta personelu?
Podoficerowie i żołnierze?
Kiedy dostałem przepustkę, wyglądało to podobnie.
Czyli pańskie godziny pracy
wyglądały podobnie jak u reszty personelu.
Sprawili, że wyglądał na podejrzanego.
Mógłbyś odnieść wrażenie,
że ESMA to jakiś klub, a osadzeni mieli tam luz.
Posłuchaj, Luis.
Gdybym miał płakać nad każdym pełnym komplikacji zeznaniem,
nad każdym pytaniem od sędziów...
Albo pod presją oskarżonych, musiałbym zmienić zawód.
-To właśnie ich praca. -A naszą jest wygrać proces, Julio!
Zdobyć akt oskarżenia, wyrok, wygrać na ulicach.
Na której ulicy? Lavalle czy Paraná?
-Po co ten ton? -Co się stało?
-Słuchaj. -Zrozum granice naszej pracy.
Świadkowie są bohaterami. Musimy się nimi zająć.
Jesteśmy urzędnikami sądowymi. Urzędnikami.
Nie zadajemy się ze świadkami ani z sędziami.
Nie dajemy się naciskom.
Jasne? Urzędnicy.
Dobrze wiesz, że niektórzy urzędnicy umywali ręce
i udawali głupich podczas dyktatury!
Kto udawał głupiego?
Wiesz, co mam na myśli.
Nie. Wyjaśnisz mi?
-Bycie urzędnikiem nic nie znaczy, gdy... -Nie owijaj w bawełnę.
O czym mówisz?
O podejmowaniu ryzyka i unikaniu protekcjonalnego podejścia.
Nie podejmuję ryzyka? Jestem protekcjonalny?
-Nie mówię o tobie. -Powiedziałeś, że jestem.
Że jestem użyteczny dla panującej władzy i udawałem głupiego za czasów dyktatury.
Nie! Chodzi mi o co innego.
Chcesz rzucić mi w twarz zaginięcia, których nie mogłem zbadać.
Chodzi o co innego, Strassera.
Wcale nie. Wiem, o czym mówisz.
Jak myślisz, co robiliśmy w czasach dyktatury?
Zarabialiśmy kupę pieniędzy?
Balowaliśmy w Punta del Este?
Korzystaliśmy z przywilejów bycia częścią elity?
Mając wujka pułkownika?
I matkę, która chodziła do kościoła z Videlą?
Nie odpowiadam za moją rodzinę.
Ale odpowiadam za siebie.
Pierdol się, Moreno Ocampo.
-Pierdol się, Strassera! -W porządku.
Też odpowiadam za siebie.
Halo?
Strassera, tak.
Dobrze.
Jasne.
Jutro.
W porządku.
Bruzzo.
-Co jest? -Nie wiem.
Nie wiem.
Julio. Przepraszam.
-Najpierw gratulacje. -Dzięki.
Przywróciłeś nadzieję wielu. Usiądź.
Nie tylko ja,
wszyscy są z ciebie dumni.
Dziękuję.
Sam prezydent powiedział, że to historyczne wydarzenie.
Bardzo mi miło.
Czemu zadzwoniłeś?
Kawy?
Co powiesz na ciepłą kawę?
O co prosi sekretarz Tróccoli?
Cóż.
Pewna rzecz mnie dręczy, a ty musisz mi pomóc.
Pomóc tobie?
Tak, to delikatna sprawa.
W armii zapanował niepokój.
Myślą, że ten proces to dopiero początek.
Musimy być odpowiedzialni.
-Sprawiedliwość musi być odpowiedzialna. -Odpowiedzialna?
W czyim imieniu mi to mówisz?
W imieniu kraju, Julio. Kraju.
Jeśli wybuchnie powstanie wojskowe, a dobrze wiesz, że to niewykluczone,
kto policzy ofiary?
Ty, ja? Sędziowie?
Julio.
Nie do wiary. Co ty tu robisz, Luis?
-Co dokładnie powiedział Bruzzo? -Jestem w toalecie.
Może zakładasz, że coś powiedział, ale tak nie było.
Proszę cię.
Proszę, powiedz mi, co powiedział Bruzzo!
Mówiłem trzy razy.
On...
Poprosił, żebym był ostrożny...
jeśli chodzi o nasze wyroki. Ostrożny.
Co to znaczy?
Na przykład właśnie ostrożnie podtarłem sobie tyłek.
Nie do wiary.
Źle z tobą.
A ty co mu powiedziałeś?
Powiedziałem mu, że...
o wyrokach skazujących dowie się
gdy przedstawimy akt oskarżenia.
-Ponieważ sądownictwo jest niezawisłe. -A co on na to?
Powiedział...
że złe sądownictwo może być zagrożeniem dla demokracji.
Siły Powietrzne mają być czyste.
-Tak ci powiedział? -Mniej więcej.
-Jak to? Powiedział „Siły Powietrzne”? -Nie, ale zasugerował.
„Ostrożny” i „Siły Powietrzne” nie padły w jednym zdaniu?
Uwierz mi, Luis. Jesteśmy zdani na siebie.
Nie rozumiesz?
Próbowaliśmy. Chodź.
-Dzięki. -Powodzenia.
Spójrz na te gnidy z Sił Powietrznych.
Śmieją się nam w twarz. Fiuty!
W porządku.
Julio!
Julio, przestań.
Panie sekretarzu.
-Przestań! -Czy może pan poprosić prokuratora,
by powstrzymał się od obraźliwych gestów w stronę obrony?
-Proszę. -Julio!
Panie Strassera, proszę przestrzegać regulaminu.
Uspokój się.
Jestem spokojny.
-Nie wyglądasz. -Już dobrze.
Proszę wstać.
Tiempo Nuevo.
Pan Gonzaga,
adwokat admirała Massery.
Co powiedziałby pan ludziom, którzy śledzą proces
i codziennie słyszą o tym, że admirał Massera jest mordercą?
Powiedziałbym im, by przypomnieli sobie Argentynę sprzed dziesięciu lat.
Argentynę Isabel i partyzantów.
Zapytałbym ich,
co by było, gdyby admirał przegrał wojnę?
Gdzie byłby prezydent Alfonsín?
A sędziowie?
W więzieniu lub straceni.
Nie.
-Dlaczego? -Bo nie.
-To za mało? -Jak to? Powiedziałem nie.
Przynajmniej podaj mi powód.
Był ministrem propagandy dyktatury.
Wystarczy?
-W porządku. -To ważne.
Jesteś dorosły, zrobisz, co chcesz.
-Musimy wyjaśnić... -Żegnam.
Musimy...
Co jest?
Moreno Ocampo chce, żebym wystąpił u Neustadta.
Co mu powiedziałeś?
Że nie ma mowy. Że może robić, co chce.
-Halo? -Zniszczyliby cię.
Tak.
Mam mu się tłumaczyć? Po raz 20?
Tak.
-To jego wybór. -Tato.
-Telefon. -Nie.
-To nie Moreno Ocampo. -A kto?
Wiesz, dokąd idziemy?
Nie muszę.
Ale wiesz i tak.
W porządku.
-Dziękuję. -Panie mecenasie.
Dobry wieczór.
Przepraszam za niedogodności,
ale nie mogliśmy zrobić tego w gabinecie prezydenta.
Rozumiem.
-Powiadomię prezydenta. -Oczywiście.
-Przyjechał prokurator. -Niech wejdzie.
Proszę.
Oto i gwiazda.
Wyglądasz na wyczerpanego.
-Julio. -Dobry wieczór, panie prezydencie.
Wiesz, że to, co ma teraz miejsce,
jest istotne dla naszego wymiaru sprawiedliwości.
Tak, dziękuję.
Jesteśmy bardzo dumni.
Byłem tam może 15 minut.
-I był tam Bruzzo. -Tak, ale nic nie mówił.
Więc po co tam był?
Nie wiem.
By pokazać jedność z prezydentem? Może Tróccoli mu kazał.
-Co mówił prezydent? -Powiedział mi...
że jest na bieżąco z zeznaniami.
Że jest poruszony.
No i...
że spotkał się z kilkoma świadkami. Głównie on mówił.
Ty nic nie powiedziałeś?
Coś powiedziałem. Spytałem...
-czego oczekuje od procesu. -To dobrze.
Co powiedział?
Powiedział: „Nie mam dla ciebie wskazówek”.
Tyle.
Dziwne, co? Nic więcej?
Musiał powiedzieć coś jeszcze.
Tak.
Powiedział coś, kiedy wyszedłem.
A jednak. Co powiedział?
Powiedział:
„Nie mogę się doczekać twojego aktu oskarżenia”.
-Naprawdę? -Tak.
Czyli wszystko jasne.
Co?
Podział władzy. Idealnie.
Będziesz musiał napisać wyjątkowy akt oskarżenia.
Aż się zagotują.
Musi być mocny, wiele od niego zależy.
Może nawet wszystko.
Rozumiem. Nie stresuj mnie jeszcze bardziej.
Julio.
Powiem ci coś, czego nigdy ci nie mówiłam.
Samo to, że nigdy tego nie mówiłam, mówi wiele.
-Chcę powiedzieć ci teraz. -Proszę, Silvia.
Jestem z ciebie dumna.
Wiesz, o co chodzi? Zawsze myślałam, że jesteś...
zrzędliwym konformistą, a teraz jesteś bohaterem narodowym.
-Kto tak mówi? -To nieistotne.
Jesteś bohaterem narodowym.
Nie mieszaj w to narodu.
Jak sobie życzysz.
Bohaterowie nie istnieją.
A może jednak.
Może...
-W porządku. -Żebyś się nie świecił.
Idę, idę.
Zaczynajmy.
Zaczynamy za trzy, dwie, jedną.
Luisie Moreno Ocampo, powiedz mi coś.
Nienawidzisz wojska?
Skądże. Szanuję instytucję.
-Wygląda to inaczej. -Szkoda.
Czuję się częścią rodziny wojskowej.
No coś ty?
Wiesz, że większość wojska cię nienawidzi?
Nie wiem, czy większość.
Niektórym nie podoba się to, co robimy, ale sądzę, że innym tak.
Myślisz, że są tacy?
Pozwól, że cię o coś zapytam, Bernardo.
Wiesz, kim był Francisco Ortiz de Ocampo?
-Twoim krewnym? -To mój prapradziadek.
Pierwszy dowódca generalny w historii Argentyny.
Pierwszy.
Jak mógłbym być przeciwko wojsku?
Ale jestem prawnikiem.
Prawo jest moją obsesją.
Nie pozwolę, by tym, którzy je łamią, uszło to na sucho.
Poza sprawiedliwością dla ofiar chcemy,
by śmierć przestała być narzędziem politycznym.
Czy nie wszyscy tego chcą?
-Oczywiście. -Chodzi o to, czego potrzebuje kraj.
Szacunku i sprawiedliwości.
„Społeczeństwo i prawo powierzyły nam misję,
by domagać się sprawiedliwości.
W tym samym czasie
nie możemy przemilczeć tysięcy przypadków,
z których ta wybrana część nie odda skali..."
-Ludobójstwa. -Tak, ludobójstwa.
Co myślisz? Powiedz.
Uważnie wsłuchuję się w niewinną prozę urzędnika.
Wyobrażam sobie tysiące ziewających ludzi w Argentynie i na świecie,
słuchających cię na żywo.
To nie teatr, Somigliana.
Ani akta sprawy, Strassera!
Uspokójcie się.
-Właśnie, uspokójmy się. -Dobrze.
Julio zaczął dobrze.
Formalnie, ale mocno.
Tak?
-Zacznij od powiedzenia o przemocy. -Tak, przemoc. Nie.
O historii przemocy w Argentynie.
A potem
jak reagował wojskowy rząd.
-Brutalnie. -Tak.
Potajemnie.
-I tchórzliwie. -W rzeczy samej.
-Podoba mi się. -Mnie też.
-Do dzieła. -Brutalna reakcja...
Powiedz, co myślisz.
Daj okulary.
Tylko nieliczni mogli wydawać zgodę na zatrzymywanie kogoś przez wojsko,
umieszczanie w tajnych centrach Marynarki
i transport wojskowymi samolotami, a były to wojskowe junty.
„Oficjalne raporty zastąpiono oskarżeniami.
„Przesłuchania torturami, a wyroki wydawano przez...
„Gest Nerona"?
Tak, a co?
-Gest Nerona? -Cesarz Neron.
Kciuk w dół.
-To nieczytelne. -Nie?
A może...
„Gestem Nerona, przez kciuk skierowany w dół”? Może być?
-Tak. -Proszę.
Zobaczmy.
„Teraz gdy naród argentyński odzyskał rząd
i kontrolę nad jego instytucjami,
biorę odpowiedzialność, by w jego imieniu zadeklarować,
iż sadyzm nie jest ideologią polityczną
ani strategią wojenną, a moralnym wypaczeniem”.
-„Moralne wypaczenie”? -„Wypaczenie”.
Źle?
-Nie przesadziliśmy? -Jest doskonale.
-Tak? -Tak.
Dobry wieczór.
-Nasz celebryta! -Daj spokój.
-Mogę? -Oczywiście, gwiazdo.
I co myślisz?
Przepraszam.
Co to?
Żebym się nie świecił.
Nie udało im się.
Zabłysnąłeś.
Prawda?
Dziś proces wkracza w decydujący etap.
Prokurator Julio Cesar Strassera
w obecności dziewięciu byłych dowódców
wyda akt oskarżenia, w którym uzasadni zarzuty
o zabójstwa i inne poważne przestępstwa, o które oskarża byłe junty.
Media specjalistyczne...
18 WRZEŚNIA 1985 MOWA KOŃCOWA
Wprowadzić oskarżonych.
Proszę wstać.
Proszę usiąść.
Rozprawa zostaje wznowiona,
aby prokurator mógł wnieść akt oskarżenia.
Informujemy strony, że w trakcie oświadczenia
sąd zabrania przerywania oraz innego rodzaju interwencji,
głos ma tylko osoba mówiąca.
Ponadto zaleca się wszystkim uczestnikom,
by przestrzegali zasad
ustalonych przez sąd i o których zostali poinformowani.
Panie Strassera, oskarżenie ma głos.
Proszę.
Wysoki Sądzie,
mieszkańcy Argentyny,
ale i prawo cywilizowanego świata,
zobowiązali mnie,
bym stanął przed sądem, domagając się sprawiedliwości.
Względy techniczne i merytoryczne,
takie jak brak konkretnej definicji
w prawie krajowym, która mogłyby dokładnie opisać
rodzaj zbrodni, o której mówimy,
jak również niemożność rozpatrzenia tysięcy przypadków jeden po drugim,
doprowadziły do tego, że będę mógł przedstawić
w ciągu tych 17 dramatycznych tygodni zaledwie 709 przypadków,
które, nawiasem mówiąc, są ułamkiem...
mrożącej w krew w żyłach liczby ofiar
największego ludobójstwa
w krótkiej historii naszego państwa.
Kiedy w kraju panowała przemoc,
trzech z oskarżonych, po raz kolejny,
w imieniu Sił Zbrojnych,
przejęło władzę siłą, nie bacząc na wolę ludzi.
Kiedy doszło do przewrotu, jaka była reakcja państwa
przeciwko wywrotowcom?
Wysoki Sądzie, wystarczą mi trzy słowa.
Brutalna, skryta i tchórzliwa.
Partyzanci porywali i zabijali.
A co robił rząd, by z nimi walczyć?
Porywał, torturował i zabijał na nieskończenie większą skalę.
Co gorsza, poza jakimkolwiek prawem.
Od tamtego czasu, Wysoki Sądzie,
konsekwencje stały się jeszcze poważniejsze.
Ile ofiar represji było winnych nielegalnych działań?
Ilu było niewinnych?
Nigdy się nie dowiemy, ale to nie wina ofiar.
Kiedy wyeliminowano sprawiedliwe sądy, pojawił się prawdziwy przewrót w prawie.
Oficjalne raporty zastąpiono oskarżeniami.
Przesłuchania torturami.
A wyroki wydawano gestem Nerona, przez kciuk skierowany w dół.
Wśród licznych długów, które ci tchórze
mają u mieszkańców Argentyny, jest jeden...
którego nie można spłacić.
Chciałbym to powtórzyć.
Brak wyroków sądowych to nie żadne pominięcie formalności.
To istotna kwestia, od której zależy ludzka godność.
Porzucenie ich doprowadziło do następujących działań.
Pewną osobę uprowadzono za bycie członkiem PAF.
Peronistycznych Sił Zbrojnych.
Ale należała ona do AFP,
Argentyńskiej Federacji Psychiatrów.
Czy ktokolwiek miał prawo pozwolić, by Adriana Calvo de Laborde
rodziła w kajdankach, z zawiązanymi oczami, w radiowozie,
by leżała na podłodze, nie mogąc...
nawet wziąć dziecka?
„Nie pozwolimy skazywać niewinych na śmierć w Argentynie.
Powoli, tak, byśmy nie zauważyli,
machina terroru wciąga w swoje potworne tryby nieświadomych jej działania
oraz niewinnych.”
Było to oświadczenie admirała Emilia Eduarda Massery
z 2. listopada 1976 roku na Wydziale Mechaniki Szkoły Marynarki Wojennej.
Tymczasem w kwaterze oficerów
Cecilia Inés Cacabelos leżała na macie.
W wieku 16 lat.
Miała zawiązane oczy i skute ręce.
Została schwytana dzięki informacjom przekazanym przez jej siostrę,
którą zapewnili, że chodzi tylko o przesłuchanie.
Siostra myślała, że ratuje jej życie.
Cecilii Inés Cacabelos do dziś nie znaleziono.
Przyjmijmy chwilowo teorię o wojnie, którą oskarżeni tak bardzo lubią.
Czy możemy uznać porywanie bezbronnych
o świcie przez anonimowe bandy
za działania wojenne?
Czy takimi działaniami są tortury i zabójstwa tych,
którzy nie mogą stawić oporu?
Albo zajęcie domów i przetrzymywanie krewnych jako zakładników?
Czy noworodki...
to cele wojskowe?
Proces ten,
dla tych, którzy wszystko boleśnie i dogłębnie poznali,
oznaczał zejście do ciemnych zakamarków ludzkiej duszy,
gdzie nędza, pogarda i strach
sięgają niewyobrażalnych głębokości.
Jak to zrozumieć?
Dante Alighieri w Boskiej komedii
opisał siódmy krąg piekła jako miejsce dla gwałtowników.
Dla tych, którzy krzywdzą innych przy użyciu siły.
W tym właśnie piekle
znajduje się rzeka wrzącej krwi,
a ten konkretny rodzaj skazańców poeta opisuje następująco:
„Tyrani to, co krwią i łupami żyli
za zbrodnie pokutują gorącymi łzami”.
Proces ten i wyrok są bardzo ważne
i niezbędne dla narodu argentyńskiego,
który spotkały okrutne zbrodnie.
To okrucieństwo sprawia, że choćby myśl o uniewinnieniu wydaje się potworna.
Chyba że moralność Argentyńczyków wróciła do poziomu moralności plemiennej,
nikt nie może pozwolić, by porwania, tortury i zabójstwa
stały się incydentami politycznymi.
Albo „przypadkowymi ofiarami wojny”.
Teraz, gdy naród argentyński odzyskał rząd
i kontrolę nad jego instytucjami,
biorę odpowiedzialność, by w jego imieniu zadeklarować,
iż sadyzm nie jest ideologią polityczną
ani strategią wojenną, a moralnym wypaczeniem.
Ten proces i wyrok, o który wniosę, mówi nam,
że to od nas zależy, by pokój nie był oparty na zapomnieniu,
ale na pamięci.
Nie na przemocy, ale na sprawiedliwości.
To nasza szansa.
Być może ostatnia.
Wysoki Sądzie,
celowo pragnę zakończyć swoją mowę
słowami, których autorstwa w żadnym razie nie śmiem sobie przypisywać.
wykorzystam do tego cytat,
ponieważ należy on już do całego narodu argentyńskiego.
Wysoki Sądzie,
„Nigdy więcej”.
Cudownie. Dobra robota, Julio.
Cisza na sali.
Sukinsyny!
Jesteście zwykłymi gnidami!
8 GRUDNIA 1985
DZIEŃ PRZED OGŁOSZENIEM WYROKU
Dobry wieczór.
Nie, nic nowego.
Jeśli czegoś się dowiemy, damy znać.
Jakieś wieści?
Nic.
Ja mam wieści.
-Trafiłem na nich. -Na sędziów?
Tak.
Są w pizzerii.
-Co? Śledziłeś ich? -Tak.
-I co? -Co?
-Co wiesz? -Byłem na zewnątrz, nic nie słyszałem.
Ale coś widziałeś. Byli zadowoleni, zmartwieni?
-Podasz nam więcej szczegółów? -Tak.
Weszli tam o 14.
Usiedli. Wąsacz i Brunet po obu stronach.
Młody i Okularnik po jednej stronie, Kurdupel i Chudzielec po drugiej.
Zamówili po piwie.
Tylko Wąsacz zamówił wino.
Albo jakiś sok.
Zamówili dwie pizze. Z cebulą i z chorizo.
Aż tak szczegółowo nie musisz.
-Sam chciałeś. -Do sedna.
Dobra.
Nagle Młody wpadł na pomysł.
Zamienili się w słuch.
Na początku Wąsacz kręcił głową.
Kiedy przestał, zapalił papierosa
i słuchał z poważną miną.
Okularnik popatrzył.
Wąsacz w pewnym momencie do niego mrugnął.
Wtedy Brunet
napisał coś na serwetce.
Złożył podpis, podał ją pozostałym,
a ci też się podpisali.
Wyroki. Na serwetce.
To wszystko.
Okularnik powiedział coś, co ich zdaniem było ważne,
odłożył serwetkę, a ja poszedłem.
-Poszedłeś? -Tak.
-Wyrok ma być sprawiedliwy. -Dobrze.
Procesy powinny być...
-Zaraz wracam. -Ale jak?
Młody Strassera, co tu robisz?
-Zakupy. -Chcesz lizaka?
Pewnie.
Dwie paczki i lizaka dla młodego.
Szpiedzy nie liżą lizaków.
Posłuchajcie.
Mam ważne informacje z ostatniej chwili.
-Doszli do porozumienia. -Na serwetce.
-Złożyli podpisy. -On nam powiedział.
Wiedzieliście.
-W sumie nie wiemy nic. -Wiemy.
-Podjęli decyzję. -A wyroki?
Nie wiem.
Halo?
Tak, to ja.
Naród chce to wiedzieć.
Jak myślisz, jakie będą wyroki?
Ten proces nie może stać się sztuką teatralną.
Świadkowie nie mogą bać się zeznawać.
Kaszlnij, proszę.
W porządku. Musisz zostać na noc.
A kto to przyszedł w odwiedziny?
Bohater narodowy.
-Wybacz, że nie wstanę. -Wyglądasz jak młody bóg.
To morfina.
Nie masz pojęcia...
co traciłeś przez te wszystkie lata.
-Co? -Mów.
-Przyszedłeś złożyć kondolencje? -Nie rozumiem.
Daj spokój.
Wyroki.
Pociesz mnie trochę.
Dopiero stamtąd wyszedłem. Nie znam wyroków.
Mogę dziś umrzeć.
Nikomu nie powiem.
Proszę.
Co chcesz wiedzieć?
Wszystko. Wygraliśmy czy nie?
Tak, wygraliśmy.
Zamkniesz ich?
Tak? Dożywocie dla wszystkich?
Dożywocie dla wszystkich.
-Tych z lotnictwa też? -Tak.
Oczywiście!
Kto mógłby pomyśleć, że kiedy ci mordowali połowę kraju,
tamci nie mieli pojęcia?
-Prawda? -Tak, to niedorzeczne.
Weź mnie za rękę.
Dziękuję ci.
PROCES DOWÓDCÓW JUNTY: GODZINY DZIELĄ NAS OD OGŁOSZENIA WYROKU
-Jak się czujesz? -Dobrze.
Proszę.
Ty odbierz.
Halo?
Tak.
-Nie, nie śpi. -Kto to?
Naprawdę?
Tak?
Już go daję. Są wyroki.
Halo.
Mam informacje o wyrokach.
Mów.
Nie przerywaj. Przeczytam ci je.
-Nie mam nic więcej do powiedzenia! -Julio, zaczekaj na argumenty.
Po co? Wiem, co powiedzą.
-Nie wiesz. -Wiem.
-Musi być jakiś powód. -Nie ma!
Przysięgam. Są dowody. Wszystko.
Widzieli je i przeczytali.
Nie mogli zinterpretować czegoś inaczej.
Nie wiem. Poczekajmy.
-Hej, tato. -Cześć, synku.
Jak poszło?
Źle, synu. Źle.
-Jak to możliwe? -Po prostu.
-Mówisz poważnie? -Tak.
Co się stało?
Graffigna, Anaya, Lami Dozo i Galtieri uniewinnieni.
-Uniewinnieni? -Słyszałeś.
A reszta?
Agosti, cztery i pół roku. Na jedno wychodzi.
Lambruschini, osiem lat.
A Viola?
-Viola, 17 lat. -Siedemnaście?
Ten dziad tyle nie pożyje.
Massera?
-Dożywocie. -Dożywocie?
To cudownie, tato!
-A Videla? -Dożywocie.
-Wysłałeś Videlę za kratki? -Tak.
-Na dożywocie? -Tak, na dożywocie.
-Masserę też? -Tak.
Tato, to super!
Tak.
Nie możesz zrobić nic z innymi?
Nie.
-Możemy złożyć apelację. -Musisz wsadzić wszystkich!
Mamo! Vero! Tato wsadził Videlę za kratki!
-Julio? -Co?
Co robisz? Idź spać.
Nie mogę, mam pracę.
W ZGODZIE Z PRAWNYM OBOWIĄZKIEM...
ODWOŁANIE...
Proces junt był pierwszym procesem w historii,
kiedy sąd cywilny skazał dyktaturę wojskową.
Mimo bezkarności, jaką zapewniono przedstawicielom reżimu po procesie,
ludzie wciąż żądają pamięci, prawdy i sprawiedliwości.
Od wznowienia procesów ponad tysiąc osób skazano
za zbrodnie przeciwko ludzkości, a tysiące spraw wciąż trwa.
Od roku 1985, nieprzerwanie, Argentyna cieszy się
demokracją.
ARGENTYNA 1985
Napisy: Jakub Jadowski
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem Maciej Kowalski