Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Na początku nie ma niczego.
Nie ma koncepcji robota eksplorującego,
który poruszałby się po powierzchni obcego świata.
A potem stopniowo zaczynasz o tym myśleć.
Zaczynasz działać. Zaczynasz budować.
I te maszyny powstają.
W 2003 roku wysłano na Marsa bliźniacze roboty nazwane Opportunity i Spirit.
Ich przewidywany czas pracy wynosił 90 dni.
Wielu ludzi powiedziałoby, że to tylko roboty.
Ale gdy już je uruchomimy,
stają się czymś dużo więcej niż tylko robotami na obcej planecie.
OPPORTUNITY - HAZCAM SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -40°C
WIADOMOŚĆ PRZYCHODZĄCA...
PIOSENKA NA POBUDKĘ. WŁĄCZONA...
NASA: DZIEŃ DOBRY, OPPORTUNITY. CZAS WSTAWAĆ!
Chłopak z Merkurego
Pędzi przez życie jak szalony
Dziewczyna tańczy z werwą
Po starych, zakurzonych szlakach
Odkrywaj każdy zakątek
Każdy zakątek świata
Odkrywaj każdy zakątek
Bez skrzydeł i bez kół
Odkrywaj każdy zakątek
Gdy łazik trafi na Marsa, żyje własnym życiem.
W jego żyłach pulsuje energia.
I potrzebuje miłości.
Dlatego staramy się, żeby była bezpieczna.
Ale czasem myśli po swojemu.
OPPY: NAPĘD ZATRZYMANY. WYKRYTO ZAGROŻENIE.
NASA: MOŻESZ BEZPIECZNIE JECHAĆ.
TO TYLKO TWÓJ CIEŃ.
Tak, to tylko robot.
Ale poprzez niego razem bierzemy udział w tej niesamowitej przygodzie.
Staje się członkiem rodziny.
DOBRANOC, OPPY
LABORATORIUM NAPĘDU ODRZUTOWEGO (JPL) PASADENA W STANIE KALIFORNIA
KONTROLA MISJI PROGRAM EKSPLORACJI MARSA NASA
JENNIFER TROSPER KIEROWNICZKA MISJI
Zapewne wszyscy o tym myśleliśmy,
patrząc w nocne niebo.
Czy naprawdę jesteśmy sami we wszechświecie?
Próba zrozumienia tego to jedna z naszych wielkich zagadek.
Od wieków
Mars był enigmatyczną czerwoną kropką na niebie.
ROB MANNING NACZELNY INŻYNIER SYSTEMÓW
Rozpalał wyobraźnię milionów ludzi.
Co się może dziać na tej odległej ziemi?
Ogólnym celem programu eksploracji Marsa
była odpowiedź na pytanie: „Czy na Marsie w ogóle istniało życie?”.
Zwłaszcza w przypadku wczesnych misji...
ASHLEY STROUPE KIERUJĄCA ŁAZIKIEM
...szukaliśmy wody.
Przynajmniej na Ziemi jest tak, że wszędzie, gdzie mamy wodę...
znajdziemy życie.
Zatem pytanie brzmi: „Czy na Marsie była woda?
„I jakiego rodzaju woda?
„Czy mogła pomóc w podtrzymaniu życia?”.
W połowie lat 70. dwie misje Viking
były niejako uosobieniem eksploracji w tamtym czasie.
NASA wysłała dwa orbitery i dwa lądowniki,
które miały pokazać nam nową perspektywę Marsa.
To jest dobre.
STEVE SQUYRES GŁÓWNY NAUKOWIEC
Zabawne mieć tak intensywne wspomnienia
związane z jakimiś 40-letnimi pikselami.
Ale takie mam.
Pamiętam, gdy pierwszy raz to zobaczyłem.
W trakcie misji Viking byłem tylko
geologiem dzierżącym młotek.
Podróżowałem i wykonywałem geologiczne prace w terenie.
To była fascynująca nauka,
ale rozczarowaniem dla mnie był fakt,
że nie było już nowych miejsc do odkrycia.
Wtedy zacząłem pracować ze zdjęciami z orbiterów Viking.
Patrzyłem na Marsa dzięki tym zdjęciom
i nie miałem pojęcia, na co patrzę.
To było piękne, bo nikt nie miał.
Oglądałem rzeczy, jakich nikt wcześniej nie widział.
Wiedziałem, że chcę się zająć eksploracją kosmosu.
Dzięki dwóm orbiterom Viking oglądaliśmy Marsa
i pomyśleliśmy: „To dziwne.
„To mogłyby być ślady przepływu wody w przeszłości.
„Czy Mars był kiedyś zielonym światem z żywymi istotami i błękitnymi oceanami?”.
ROB MANNING NACZELNY INŻYNIER SYSTEMÓW
Polecielibyśmy tam sami, gdybyśmy mogli. Ale nie mogliśmy.
I po prostu wiedziałem, dzięki wiedzy z geologii,
że gdybyśmy mogli wysłać na powierzchnię Marsa łazik,
który mógłby swobodnie się poruszać
i z bliska przyjrzeć się jego skałom,
moglibyśmy odkryć prawdę o historii Marsa.
I tak, zaczynając w połowie lat 80.,
przez dziesięć lat przedstawiałem NASA propozycje.
Ale wszystkie zostały odrzucone.
Musiałem zmierzyć się ze świadomością,
że być może zmarnowałem dekadę swojej kariery
i nic z tego nie wyniknie.
Ale wtedy stworzyliśmy zespół w JPL.
Czy udałoby nam się stworzyć łazik z wizji Steve'a Squyresa
i użyć w nim systemu lądowania, który już zaprojektowaliśmy?
MODEL LĄDOWNIKA
Więc stworzyliśmy propozycję i przedstawiliśmy ją NASA.
I w końcu otrzymaliśmy telefon,
który spełnił nasze marzenie.
Naprawdę się cieszę, że możemy ogłosić
nasz powrót na Marsa, tym razem z przytupem.
SCOTT HUBBARD DYREKTOR PROGRAMU MARS, SIEDZIBA NASA
Z bliźniętami. Dwoma marsjańskimi łazikami.
Nazwaliśmy je Spirit oraz Opportunity.
Dziesięć lat pisania propozycji
nareszcie przyniosło rezultat, o którym marzyłem.
Ale gdybym wtedy wiedział,
jaka żmudna droga nas czeka, zanim faktycznie
wylądujemy na powierzchni Marsa,
chyba nie byłbym równie podekscytowany.
Proszę usiąść, żebyśmy mogli zacząć.
ŁAZIK BADAWCZY NA MARSA PRZEGLĄD KLUCZOWYCH SYSTEMÓW MISJI
Jestem tutaj jako inżynier projektu,
żeby upewnić się, że wszystko do siebie pasuje,
systemy lotów i systemy misji.
Krótko omówię start, lot i EDL...
Naszym celem było zbudowanie
dwóch autonomicznych łazików zasilanych energią słoneczną,
które przetrwałyby 90 soli, trzy marsjańskie miesiące.
I mieliśmy nadzieję, że przynajmniej jeden z nich zadziała.
Ale wiedzieliśmy, że jeśli coś nam nie wyjdzie, nie zdążymy ze startem.
Harmonogram misji na Marsa
jest zależny od ustawienia planet.
Jeśli nie zdążymy wystartować w oknie,
na następne trzeba będzie czekać 26 miesięcy.
ZIEMIA - MARS
To za mało czasu, by zaprojektować, zbudować, przetestować dwa łaziki
i wystrzelić dwie rakiety.
Presja na zespole była gigantyczna.
Musieliśmy stworzyć niesamowity zespół.
2 LATA DO STARTU
Ludzie musieli pracować całą dobę.
Od maleńkości interesował mnie Star Trek.
Chciałem być Geordim La Forge.
Inżynierowie, mówi La Forge.
Odłączcie zasilanie wszystkich transporterów. Jestem w drodze.
Nie wiedziałem, co to za praca.
Nie wiedziałem, czym się zajmuje „inżynier”.
Wiedziałem tylko, że chcę być osobą, która wszystko naprawia.
Budowa Spirit oraz Opportunity zaczęła się na tablicy.
„Dobra, to ma być 90-dniowa misja.
„Chcemy znaleźć ślady wody w przeszłości.
„Dobra, czego nam do tego trzeba?”.
Wtedy zespół inżynierów z różnych dziedzin
powoła do życia odpowiedni łazik.
To była moja pierwsza misja.
To było bardzo ekscytujące.
Mieliśmy zrobić coś, czego nikt wcześniej nie zrobił.
Dorastałem w Ghanie.
Jako dziecko fascynowały mnie odbiorniki radiowy.
Byłem ciekawy, czy w środku radia są ludzie.
Aż otworzyłem odbiornik i zawiodłem się, że ich nie ma.
ASHITEY TREBI-OLLENNU INŻYNIER ROBOTYKI
Stąd wzięła się moja fascynacja inżynierią.
Przy projektowaniu łazików
świadomie zdecydowaliśmy nadać im ludzkie cechy.
Geolog, pracując w terenie,
zwykle bierze kamień i go rozbija, żeby zobaczyć, co jest w środku.
Więc robot potrzebuje ramienia
wyposażonego w różne instrumenty do pomiarów
i wykonywania mikroskopijnych zdjęć... Trochę takiego scyzoryka.
Rozdzielczość kamer łazików
odpowiadała wzrokowi przeciętnego człowieka.
Nagle zaczęły bardzo przypominać gałki oczne.
A do tego wzrost łazika wynosił 157 cm,
a to wzrost przeciętnego człowieka.
Poruszając się i robiąc zdjęcia,
łazik byłby jak człowiek chodzący po powierzchni.
Niby to tylko pudło z przewodami.
Ale ostatecznie wychodzi z tego taki nawet uroczy robot...
DOUG ELLISON INŻYNIER OPERACJI KAMERY
...który ma twarz.
Mieliśmy niesamowite instrumenty badawcze.
Ale gdy wszystko zainstalowaliśmy na łaziku,
wzrosła masa.
18 MIESIĘCY DO STARTU
To z kolei oznacza duży problem przy lądowaniu na Marsie.
Pomyślałem o tym, że moglibyśmy wykorzystać
sześć elastycznych lin połączonych z poduszkami powietrznymi.
Sęk w tym, że nie ma jednego sposobu, jak to wszystko połączyć.
Nie wiemy, który jest najlepszy, a mamy tylko jedną szansę.
Nasz system lądowania miał nadmuchujące się poduszki powietrzne,
które miały odbijać się od powierzchni.
Naszym największym wyzwaniem od początku
było dokonanie obliczeń, ile Spirit oraz Opportunity będą ważyć.
I czy te poduszki powietrzne wystarczą?
Więc zaczęliśmy robić testy.
-Co do... -Po prostu wspaniale.
-To nie problem. -Dobry kamień.
-Tak. -Podoba mi się.
Tak.
Zaczęliśmy testować poduszki
na rodzajach skał, które możemy spotkać na Marsie.
Po pierwszym zrzucie...
Zobaczyliśmy wielkie dziury w poduszkach powietrznych.
Porwały się na skałach i pomyśleliśmy: „To niedobrze.
„Naprawdę niedobrze”.
Spadochrony to był kolejny problem.
JEDEN ROK DO STARTU
Trzy, dwa, jeden.
Gdy przeprowadzaliśmy testy z ładunkami w kształcie rakiet
i zrzuciliśmy je z helikoptera,
przy pierwszym spadochron rozerwał się na strzępy.
Drugi...
Też się porwał.
Zdaliśmy sobie sprawę, że nie mamy dobrego spadochronu.
Niestety spadochron, który właśnie eksplodował,
był modelem, który planowaliśmy zabrać na Marsa.
Powiem wprost.
Macie naprawdę poważne kłopoty.
Co was motywuje?
Jakie macie wątpliwości?
Przynieśli mi listę zagrożeń, które przewidują,
a ja je zsumowałem.
To wszystko, co przewidujemy, że może pójść nie tak.
Rozumiem wasze zaniepokojenie.
Nie opuszcza cię myśl: „To dobro narodowe o wartości miliarda dolarów.
„To może być totalna katastrofa”.
10 MIESIĘCY DO STARTU
TEST WIBRACJI
Zaczynajmy.
TESTY ŁAZIKA SPIRIT
Zbudowaliśmy Spirit oraz Opportunity
z założeniem, że będą identycznymi bliźniaczkami.
Taki był nasz punkt wyjściowy, ale to się szybko zmieniło.
Dobrze, czysto.
Przez cały proces montażu i testowania
to zawsze Spirit pierwsza była poddawana próbie. I zawodziła.
-Zatrzymać. -Zgubiliśmy tulejkę.
Zgubiliśmy tulejkę?
Poszukajcie na blacie.
A wtedy przychodziła kolej Opportunity.
TESTY OPPORTUNITY - TESTY SPIRIT
Dobrze się bawimy?
TESTOWANIE OPPORTUNITY
Trzy, dwa, jeden.
Stać.
Dziękuję.
A Opportunity zdawała każdy test śpiewająco.
Więc jeszcze zanim opuściły tę planetę, ze Spirit były kłopoty,
a Opportunity była prymuską.
SIEDEM MIESIĘCY DO STARTU
Poświęciliśmy dużo czasu na budowę i testowanie łazików,
więc przyszedł czas, by posadzić Oppy na ziemi.
Po raz pierwszy
tchnęliśmy życie w łazik.
Rusz się.
Jej pierwsze kroki.
Mam ciarki!
Myślałem wtedy: „To żyje!”.
Stała się dla nas niemal jak żywa istota.
Prawdziwy, żywy robot, którego widzisz na Marsie,
wykonujący takie rzeczy, o których tylko śniłeś.
Nie chcę trywializować rodzicielstwa, ale to naprawdę przypominało
narodziny dziecka.
Ale myślisz sobie, że to nie jest pewne,
czy twoje dziecko jest gotowe na ten wspaniały i groźny świat.
Czy przeprowadziliśmy wszystkie testy?
Zdecydowanie nie.
Ale nie mieliśmy już czasu.
Nadszedł czas lotu.
PORANEK W DNIU STARTU CENTRUM KOSMICZNE IM. JFK
Jesteśmy tu o 5.30 rano.
Ale dla nas to efekt wielu godzin pracy
i nieprzespanych nocy.
Czuję się jak we śnie. Nie wiem, czy to prawda.
Czuję motyle w brzuchu.
Na szczęście.
Spirit pierwsza wystartowała.
START SPIRIT 10 CZERWCA 2003 ROKU
Opportunity trzy tygodnie później.
START OPPORTUNITY 7 LIPCA 2003 ROKU
Mówi kontrola startu Delta, zostało osiem minut i 40 sekund...
Byłam w centrum kontroli lotu w JPL dla Spirit.
Lubię, gdy mam jakąś pracę do wykonania.
Wtedy jestem skupiona.
Trochę łatwiej mi kontrolować emocje,
ponieważ jest coś, na czym muszę się skupić.
To ostatnia kontrola statku Spirit MER-A.
Jestem dziewczyną z farmy w Ohio.
Dorastałam, hodując owce, świnie, krowy.
A mój tata pracował w Korpusie Inżynierów Armii
nad pierwszymi rakietami
i opowiadał mi niesamowite historie.
Ale inżynieria lotnicza nie była czymś, co robiły dziewczyny z mojego otoczenia.
Więc nie potrafiłam sobie wyobrazić,
że będę miała kiedyś możliwość wysłać łazik na Marsa.
-MER-2 gotowa do startu. -Przyjąłem.
Dziesięć sekund. Zaczynasz wariować.
Dziewięć, osiem, siedem, sześć, pięć, cztery,
trzy, dwa, jeden.
Start silnika.
Słyszysz tę rakietę...
„Żeby wypaliło”.
Zintegrowano odciążenie. Pojazd odpowiada.
Pojazd ładnie koryguje lot po fazie startu.
Nie wiem, czy uroniłem łzę, ale myślałem...
Myślałem, że ta rakieta niesie moje nadzieje i marzenia.
To bardzo trudne do opisania uczucie.
Ale czujesz, że praca twojego życia jest w rakiecie.
To ja wychowałem to dziecko.
Tak!
To było podobne uczucie.
A teraz to dziecko miało zabłysnąć.
Ale trudno było się pożegnać.
Poświęciłem 16 lat życia tym łazikom.
I wsadziłem je na czubek rakiety, żeby wysłać je w kosmos
i już nigdy ich nie zobaczyć.
Przy Opportunity byłam z rodziną
i oglądaliśmy start z tego samego miejsca,
z którego startowały misje mojego taty.
Już nie było go z nami.
Był najbardziej dumnym tatą w historii.
To było bardzo poruszające dla mnie, dla mamy i całej rodziny,
zobaczyć, jak zachęcił mnie i zainspirował do eksploracji kosmosu.
Czas podróży na Marsa dla obu łazików wynosił sześć i pół miesiąca.
Opportunity wyleciała zaledwie trzy tygodnie po Spirit.
W kosmicznych kategoriach były blisko.
Mieliśmy trajektorię na Marsa i musieliśmy się upewnić,
że ściśle trzymamy się tej trasy.
ZIEMIA MARS
To jakby próbować w Los Angeles uderzyć piłeczkę do golfa,
żeby trafiła klamkę w Pałacu Buckingham. Tego próbowaliśmy dokonać.
Nazywamy to okresem ciszy. Sześć i pół miesiąca bez kontaktu.
Nic się nie dzieje.
No, niezupełnie.
Uderzyła seria rozbłysków słonecznych, jakiej jeszcze nie widzieliśmy.
Patrzyliśmy, jak strumień cząstek i energii Słońca
leci w kierunku naszych statków.
Poprzez rozbłyski słoneczne
Słońce uwalnia plazmę gorącą.
Plazma to wysoce naładowana chmura elektronów.
Te wysokoenergetyczne cząstki, które zabiłby człowieka,
uderzyły prosto w nasze łaziki.
Przeszyły je aż do komputerów.
To naprawdę źle dla statku.
Nasze oprogramowanie zostało uszkodzone.
Musieliśmy zresetować oba łaziki.
Kazaliśmy naszym Johnnym 5 zasnąć.
To naprawdę straszne.
Zaczęliśmy ładować nową wersję oprogramowania
i aplikować je, wiecie: „control, alt, delete”.
W nadziei, że zadziała.
Zadziałało.
Uruchomiły się.
Uporządkowanie komputerów zajęło nam kilka tygodni.
Słońce się już uspokoiło, a oprogramowanie
zostało załadowane i byliśmy gotowi lądować na Marsie.
Do tamtej pory dwie trzecie misji na Marsa zakończyło się niepowodzeniem.
Mars był cmentarzyskiem statków,
gdy my polecieliśmy.
CZTERY LATA WCZEŚNIEJ
Kilka lat wcześniej NASA wysłała dwie misje na Marsa.
Mars Polar Lander oraz Mars Climate Orbiter.
Obie zawiodły.
Jedna spaliła się w atmosferze,
a druga rozbiła się na powierzchni.
Mars Climate Orbiter miał problem z komunikacją.
Przetwarzaliśmy dane w systemie imperialnym,
ale sonda używała metrycznego.
A to naprawdę wielki wstyd.
Wielkie wieści z przestrzeni kosmicznej, panie i panowie.
Naukowcy twierdzą, że w NASA nie ma inteligentnego życia.
Tak.
Wszystkie oczy były zwrócone na nas.
Nasz zespół czuł, że Spirit i Opportunity
muszą zrehabilitować program.
Cały zespół czuł,
że jeśli to lądowanie się nie powiedzie,
to może być koniec NASA.
NASA - LABORATORIUM NAPĘDU ODRZUTOWEGO KALIFORNIJSKI INSTYTUT TECHNICZNY
Dobry wieczór. Witamy w JPL,
gdzie nie zabraknie dziś ekscytacji i wrażeń.
To relacja na żywo z lądowania misji Spirit na Marsie.
Relacja na żywo z lądowania misji Opportunity na Marsie.
Dziś wieczorem zespół nawigacyjny mówi: „Wszystkie systemy w gotowości”.
Łaziki miały wylądować na przeciwnych stronach Marsa, w odstępie
trzech tygodni.
Byliśmy nerwowi.
Nie wiem kiedy, ale zaczęłam brać leki na ciśnienie.
Witamy się z centrum kontroli lotu.
Nasza obecna prędkość wynosi 18 200 km na godzinę, a to dość szybko,
by pokonać dystans równy długości Stanów Zjednoczonych w 12 minut.
Proszę usiąść wygodnie i cieszyć się relacją z lądowania.
DYREKTOR JPL - ADMINISTRATOR NASA
Mamy wejście, zejście, lądowanie.
To w przybliżeniu 86 zdarzeń i jeśli choć jedno się nie uda...
Stracimy łaziki.
To najstraszniejsza myśl.
Ponieważ nim jakikolwiek komunikat łazika
dotrze na Ziemię, mija dziesięć minut.
Nie można nic zrobić,
tylko wierzyć, że przetrwają.
To sześć minut horroru.
Czas od chwili, gdy statek wejdzie w atmosferę Marsa,
aż wykona wszystkie swoje autonomiczne zadania,
aby bezpiecznie wylądować na powierzchni.
Wejście w atmosferę za trzy, dwa, jeden.
Wszystko jest na szali w trakcie sześciu minut horroru.
Pojazd jest w górnej części marsjańskiej atmosfery.
W tej chwili bardzo się nagrzewa.
Osłony termiczne rozgrzeją się nawet do temperatury 1600°C.
Spadochron.
Spowolnienie.
Obecna prędkość wynosi 718 km na godzinę.
W tym czasie pojazd powinien zejść do prędkości poddźwiękowej.
Mamy zainstalowane osłony termiczne,
których trzeba się pozbyć.
Ale zaczyna się ta trudna część.
Lądownik musi się wysunąć na 20-metrowej linie.
Teraz mamy spadochron, kapsułę i lądownik.
Wypełnienie poduszek.
Na wysokości 12 metrów w kapsule aktywują się rakiety.
Spowalniają opadanie łazika do 0 km na godzinę
i odcinają ostatni sznur.
W tej chwili nie widzimy sygnału.
Widzieliśmy przerywany sygnał, który wskazywał, że się odbijamy.
Ale w tej chwili nie mamy sygnału ze statku.
Proszę czekać.
Spirit zniknęła.
Nie było sygnału.
Zupełnie zniknął.
I myślimy: „Może się rozbiła”.
Cisza.
Wszyscy czekają na sygnał.
Wszyscy czekają na cokolwiek.
Pomyślałem, że cała nasza praca była na marne.
Że to koniec tej misji.
-Widzą go! -Co widzimy?
Widzą go!
Jest!
Mamy bardzo silny sygnał...
Wskazujący na to, że...
Jesteśmy na Marsie.
Widać, jak skaczemy. Ale nie z radości.
Skaczemy z ulgi.
Oba łaziki bezpiecznie wylądowały na powierzchni Marsa.
1. SOL 4 STYCZNIA 2004 ROKU
Dziennik łazika Spirit. 4 stycznia 2004 roku.
Pierwszy sol.
Spirit lubi dramaturgię.
Ale po nerwowych dziesięciu minutach ciszy
mamy łazik na powierzchni Marsa.
Panie i panowie, macie zaszczyt
być w jednym z najbardziej ekscytujących w tej chwili pomieszczeń na Ziemi.
Byłam uczennicą liceum, gdy Opportunity wylądowała.
ABIGAIL FRAEMAN ZASTĘPCZYNI GŁÓWNEGO NAUKOWCA PROJEKTU
Zostałam wybrana spośród 16 uczniów z całego świata,
żeby być w pomieszczeniu kontroli lotu z zespołem naukowym,
gdy Oppy przesłała pierwsze zdjęcia.
Uruchamiają się wszystkie kamery nawigacyjne.
Jesteśmy na Marsie.
Gdy pojawiły się pierwsze zdjęcia...
To była wielka ulga.
Poziom mojego ciśnienia wrócił do normy.
Wszyscy byliśmy przeszczęśliwi.
Moje dziecko dotarło do celu.
To...
Witamy na Marsie.
Dziennik łazika Opportunity. Pierwszy sol.
Sygnał pojazdu jest stabilny i silny.
Opportunity jest na Marsie.
Opportunity wylądowała w małym kraterze
na Meridiani Planum.
To było jak trafienie do dołka oddalonego o 500 000 000 km.
Wszystkie kamery przekazują niesamowite obrazy.
Na co, na Boga, patrzymy?
Daruję sobie analizę naukową,
bo nigdy w życiu nie widziałem niczego podobnego.
Tak, jak się spodziewaliśmy.
Na miłość! Przepraszam, po prostu...
Brak mi słów.
Wszędzie był taki ciemny piach.
A w oddali widać było skały w jasnym kolorze.
Ludzie podskakiwali i mówili:
„O raju. Widzę podłoże skalne”.
Oczywiście nie wiedziałam, co to znaczyło. Dlaczego to było ważne.
Chyba nie zmrużyłam oka tamtej nocy. Taka byłam podniecona.
DZIENNIK ŁAZIKA OPPORTUNITY
Skalne podłoże to geologiczna prawda.
Może powiedzieć, co się tam stało,
dokładnie w tym miejscu, bardzo dawno temu.
Setki ludzi na całym świecie
pracowały nad tym projektem.
Wszystko musiało pójść idealnie, żeby nadeszła ta chwila.
Spirit żyje,
Opportunity wylądowała bezpiecznie
i mamy przed sobą prawdziwe podłoże skalne na Meridiani Planum.
A teraz czas na sen.
NASA: DOBRANOC, OPPORTUNITY NASA: DOBRANOC, SPIRIT
LABORATORIUM NAPĘDU ODRZUTOWEGO NASA KALIFORNIJSKI INSTYTUT TECHNICZNY
Witajcie. To wielki dzień dla łazika na Marsie.
Jest gotowy wykonać swoje zadanie i zostać robotycznym geologiem.
Zgodnie ze zwyczajem włączymy piosenkę na pobudkę.
Odpalaj silnik
OPPY: DZIEŃ DOBRY.
ROZPOCZYNAM PRACĘ.
Wskakuj na autostradę
Załogowe loty kosmiczne mają tradycję
budzenia załogi
za pomocą piosenki. Coś energicznego.
„Wstawajcie, ludziska, czas do pracy”.
Urodzony, by szaleć
Marsjańską dobę nazywamy „solem”
i jest ona o 40 minut dłuższa od ziemskiej dobry.
Przez to nasz harmonogram przesuwa się o około godzinę każdego dnia.
Żyliśmy w czasie marsjańskim.
A to było trudne życie,
ponieważ najpierw codzienne spotkanie odbywało się w południe.
A dwa i pół tygodnia później zaczynaliśmy dzień o północy.
Wszyscy byliśmy zmęczeni różnicą czasu.
Też potrzebowaliśmy pobudki.
Trwał wyścig na 90 soli,
żeby odkryć, ile zdołamy, na temat Marsa.
Na miejsce lądowania Spirit wybraliśmy krater Gusiew,
który wyglądał, jakby wpływała do niego wielka wyschnięta rzeka.
Wybraliśmy to miejsce w nadziei,
że znajdziemy dowody na istnienie w przeszłości wody i warunków do życia.
KRATER GUSIEW
W kraterze Gusiew musiało kiedyś być jezioro.
SPIRIT: SKAŁA WULKANICZNA.
SPIRIT: WIĘCEJ SKAŁY WULKANICZNEJ.
Ale Spirit utknęła w więzieniu skał wulkanicznych.
SPIRIT: JESZCZE WIĘCEJ SKAŁY WULKANICZNEJ.
Żadnych dowodów na to, że te skały miały styczność z wodą.
Zaś po drugiej stronie Marsa
miejsce lądowania Opportunity było dla nas czymś zupełnie nowym.
Opportunity, ósmy sol.
Otrzymaliśmy pierwsze zdjęcia ziemi znajdującej się tuż przed łazikiem.
To najdziwniejsza rzecz, jaką widzieliśmy na Marsie.
Okazuje się, że w tym miejscu powierzchnia Marsa
jest pokryta niezliczonymi małymi, okrągłymi obiektami.
A gdy przebić się głębiej,
MIKROSKOPIJNY OBRAZ SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -15°C
widać, że te małe, okrągłe obiekty są osadzone w skale,
jak jagody w babeczce.
URUCHOMIONO MINI-TES...
Okazało się, że te małe jagody składały się
z minerału zwanego hematytem.
ZIDENTYFIKOWANO HEMATYT
To minerał, który często tworzy się w obecności wody.
Od mineralogii, poprzez geochemię, wszystko,
czego potrzebowaliśmy do wysunięcia rozsądnego wniosku, że kiedyś
na Marsie znajdowała się woda,
mieliśmy tam, w ścianach krateru Eagle.
Ale to bardzo kwaśne środowisko.
Życie nie mogło się tam rozwinąć.
Więc tak, była tam woda w stanie ciekłym.
Ale to nie była woda, jaką chcielibyśmy pić.
Była raczej jak kwas akumulatorowy.
Niezbyt dobra do moczenia stóp,
bo nie miałoby się już stóp.
Życie potrzebuje raczej miłej, płynącej wody gruntowej o neutralnym pH.
By znaleźć historię dobrych warunków do życia...
trzeba wybrać się w podróż.
Sęk w tym, że te łaziki miały żyć przez 90 dni.
VANDI VERMA KIERUJĄCA ŁAZIKIEM
Kierujący łazikiem sterują ruchem łazików na Marsie.
To naprawdę fajna praca.
Ale nie można nimi kierować zwykłą kierownicą.
PLANISTA ŁAZIKA
Zanim sygnał dotrze na Marsa,
mija od czterech do 20 minut.
Więc przesyłamy komendy,
wyłączamy się i idziemy spać.
Potem łazik wykona swoją zaplanowaną trasę dnia
i gdy skończy,
wrócimy i odbierzemy wyniki, by znowu zacząć planowanie.
Dorastałam w Indiach
i gdy miałam jakieś siedem lat,
ktoś dał mi książkę o eksploracji kosmosu,
która zwaliła mnie z nóg.
Widziałeś, jak blisko byliśmy tej skały?
W trakcie misji byłam w ciąży z bliźniętami,
przez co miałam inne podejście do bliźniaczych łazików.
Myślałam o tym, że te dwa byty są tak połączone i tak podobne,
ale będą prowadzić zupełnie niezależne życia.
Łaziki mają własną osobowość
i trudno jest mi wybrać, który jest moją ulubienicą.
Nie potrafię wybrać.
To jak z moimi bliźniętami.
W kraterze Gusiew Spirit była po dużo chłodniejszej stronie.
Opportunity była na równiku, jak w marsjańskim kurorcie.
Dlatego Spirit miała przed sobą trudniejszą misję.
W końcu Spirit znalazła skałę, którą ochrzciliśmy „Adirondack”.
SPIRIT - KAMERA NAWIGACYJNA SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -60°C
Dotknęła tej skały.
I przestała się odzywać.
Połączono ze stacją 43 MER-2A.
Tak, proszę pana. Niczego nie widzę na naszych wyświetlaczach.
Nie mamy żadnego sygnału?
Nie udało się.
Przyjąłem.
Byłam jednym z kierowników misji Spirit.
Przez kilka dni nie wracałam do domu.
Siedzieliśmy ponurzy w pokoju wsparcia misji,
skąd kierowaliśmy Spirit i próbowaliśmy uzyskać od niej informacje.
Oczywiście próbujemy zrekonfigurować...
Tego dnia Mark Adler wybrał piosenkę na pobudkę.
MARD ADLER KIEROWNIK MISJI
Myślałam: „Musimy puszczać tę piosenkę?”.
Po prostu martwiłam się o Spirit.
Przestałam widzieć fajne strony tego rytuału z piosenką.
Do wszystkich stanowisk, mówi kontrola misji.
Myślę, że nie powinniśmy rezygnować dziś z tradycji.
Więc puścimy piosenkę.
Gdzie te szczęśliwe dni
Tak ciężko znaleźć je
Wyciągam do ciebie dłoń Ale wokół ciebie jest mur
Co stało się z naszą miłością?
Chciałbym to rozumieć
Było nam tak dobrze Było nam tak wspaniale
Kiedy jesteś blisko mnie Nie słyszysz, że wołam SOS?
Miłość, którą mi dałeś
Nic mnie nie uratuje, SOS
Jeśli odejdziesz
Jak ja mam dalej żyć?
Pomyślałam: „Idealna piosenka”.
ABBA, SOS.
Otrzymaliśmy sygnał zwrotny. Ale Spirit jest mocno schorowana.
Jej pamięć flash z jakiegoś powodu uległa uszkodzeniu.
Więc przez ostatnie dwa miesiące była włączona,
wciąż przechodząc awarie i restarty.
Całą noc nie śpi, jest jak nastolatek,
który nie chce przestać grać w grę wideo.
Po prostu wciąż działała, aż jej baterie
były prawie zupełnie wyczerpane.
Więc stwierdziliśmy: „Spróbujmy ją wyłączyć”.
Daliśmy jej delikatne polecenie wyłączenia się,
ale nie posłuchała.
Zaczęliśmy trochę panikować, bo teraz musieliśmy
wysłać Spirit polecenie: „Cholera, wyłącz się”.
To komenda, która niezależnie od wszystkiego
wymusza wyłączenie się łazika.
„Cholera, wyłączy się” na 24 godziny.
Już byliśmy gotowi powiedzieć światu, że straciliśmy Spirit.
Ale nagle...
Potwierdzamy przepływ danych.
Po kilku nieprzespanych nocach
łazik nareszcie spokojnie zasnął.
Spirit wróciła do gry.
Jak dobrze naoliwiona maszyna.
To tylko szacunki.
Czynnik, który ograniczy długość życia tych pojazdów,
to gromadzenie się pyłu na panelach słonecznych.
Te 90 soli to czas, po którym wygaśnie gwarancja.
Tak długo w zamierzeniu ma trwać misja.
Oczekiwaliśmy przynajmniej 90 soli,
a przekroczenie czasu zależy od tego, co da nam Mars.
Martwiliśmy się, że po 90 solach na Marsie
Spirit i Opportunity nie będą miały dość mocy
i przez to w końcu umrą.
Potem zobaczyliśmy wiry pyłowe i zaczęliśmy się niepokoić,
czy nie uszkodzą Spirit i Opportunity.
Od kilku tygodni robiło się naprawdę czerwono i pyliście.
Na zdjęciu ledwo było widać panele.
Ale dzień po przejściu wiru wyglądały,
jakby ktoś je porządnie wyczyścił.
Panele słoneczne były tak czyste, jak w dniu lądowania.
Okazało się, że te wiry pyłowe były najlepszymi przyjaciółmi łazików.
Były dla nich maszynami podtrzymującymi życie.
Zjawiły się w samą porę,
by dać nam trochę tlenu, dzięki czemu wracała nam energia.
Nasze zdrowie.
Osiągnęliśmy wymagania dotyczące sukcesu misji, 90 soli.
Zaczęliśmy myśleć, że łaziki mogą mieć nieograniczone życie,
ponieważ wiry pyłowe naprawdę nam pomogły.
No to ruszajmy w drogę, gaz do dechy i obejrzyjmy Marsa.
Oba łaziki dożyły 90 soli, a my dobrze się bawiliśmy.
Więc zaczęliśmy się ścigać.
Łaziki konkurowały ze sobą,
który więcej przejedzie w ciągu sola.
Sol 99. dla Spirit. Jedź na wzgórze.
DZIENNIK ŁAZIKA SPIRIT
Spirit była pewnym zawodem,
ponieważ miejsce lądowania nie było takie, jak myśleliśmy.
Ale Spirit dostrzegła w oddali wzgórza,
które nazwano Wzgórzami Columbia.
Więc jeśli istnieje jakiś dowód na wodę pitną,
może znajdziemy go na tych wzgórzach.
Zaś po drugiej stronie planety
nasz szczęśliwy łazik, Opportunity, miała swoją własną przygodę.
Dziennik łazika Opportunity.
Potrzebujemy więcej skalnego podłoża, głębiej w ziemi.
Najbliżej znajduje się wielki krater na wschodzie, Endurance.
Piękne w tym kraterze jest to,
że to uporządkowana chronologicznie
sekwencja ze starymi skałami na dnie,
z coraz młodszymi, im bliżej góry.
To jak naukowa żyła złota.
Ale nie planowaliśmy zjeżdżać łazikiem po tak stromych zboczach.
Bardzo łatwo zabić robota na obcej planecie,
gdy jest się w miejscu jak Endurance.
Zaplanowałbym zjazd w dół, jak głęboko potrzebujemy.
Napięcie między naukowcami i inżynierami
wynika z tego, że naukowcy są szaleni.
„Chcę zjechać po tym 35-stopniowym zboczu, bo ta skała jest taka ciekawa”.
A inżynierowie odpowiadają: „To niebezpiecznie, nie róbcie tego.
„To kompletnie szalony pomysł”.
Jeśli nie jesteśmy pewni, że wrócimy na górę,
nie zjedziemy do krateru.
Dlatego zbudowaliśmy wielkie miejsce do testów z modelem łazika w skali 1:1.
Trochę ślisko.
Próbowaliśmy odwzorować geometrię i glebę...
Przy pierwszej próbie
pojechaliśmy prosto w górę...
a on zjechał prosto w dół.
Spróbowaliśmy poruszać się ślimaczym,
a raczej łazikowym tempem, powoli w dół.
Bardzo ostrożnie planując trasę,
żeby trzymać Opportunity z dala od kłopotów.
Wróciliśmy następnego dnia i obejrzeliśmy zdjęcia.
W całym pomieszczeniu słychać było odgłosy szoku.
Powierzchnia na brzegu krateru
nie była tak przyczepna, jak myśleliśmy,
i najwyraźniej zaczęła zjeżdżać w dół...
W stronę wielkiego głazu.
Ale nasze łaziki mają wbudowaną autonomię.
Pozwalamy im, żeby samodzielnie myślały.
Ponieważ łazik wie więcej od nas
o sytuacji na Marsie.
Więc gdy Opportunity zsunęła się w dół krateru...
Zauważyła, że za bardzo się osuwa,
i zatrzymała się, zaledwie centymetry od brzegu jej panelu słonecznego.
Tylko tyle dzieliło ją od uderzenia w wielki głaz...
Co oznaczałoby koniec misji dla Opportunity.
Wszyscy dostaliśmy zawałów serca, ale autonomia nas uratowała.
Byliśmy tacy dumni z naszego szczęśliwego łazika.
Przy misji Opportunity
mieliśmy wydrukowane wielkie zdjęcie, zrobione z orbity,
przedstawiające pas z północy na południe.
A na nim krater Eagle, gdzie wylądowaliśmy,
i krater Endurance, gdzie była Opportunity.
Rozłożyliśmy je na stole.
Na samym końcu
znajdował się wielki krater, kilometry na południe,
który nazwaliśmy Victoria.
KRATER VICTORIA
Wiem, że to niedorzeczne.
Najpierw mówimy, że misja potrwa trzy miesiące.
A potem, że jest taki krater,
do którego łazik dotrze w dwa lata.
Ale i tak to zrobiliśmy.
Najpierw najważniejsze.
PÓŁTORA ROKU OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Krater Victoria był daleko.
Ale to była prosta droga. Żadnych wzgórz ani gór po drodze.
Tylko morze pyłu.
Włączyliśmy coś, co nazywamy „jazdą po omacku”.
Daliśmy sygnał Opportunity:
„Nic nie widzimy. Zaufaj nam, jedź prosto”.
I pojechaliśmy po omacku,
postęp odmierzaliśmy obrotem kół.
Koła obracały się w trakcie jazdy,
ale ku naszemu zdziwieniu,
Oppy w ogóle się nie poruszyła.
PROBLEM: ZAKOPANE KOŁA
Przejdź do miejsca, w którym utknęła.
Nie zrobiła praktycznie żadnego postępu od tego miejsca.
Ale łazik myślał, że wykonuje swój plan,
jakby był już tutaj.
Przez cały dzień Opportunity tylko kręciła kołami w miejscu,
zakopując się coraz głębiej i głębiej.
NASA: ZATRZYMAJ SIĘ.
OPPY: DOBRZE. ZATRZYMAŁAM SIĘ.
Nie ma takiego podręcznika.
„Rozdział IV: Wyciąganie marsjańskiego łazika z piachu”.
Więc zbudowaliśmy kopię wydm w JPL
i zakopaliśmy łazik.
Z inżynierskiego punktu widzenia
było to ekscytujące, bo lubimy wyzwania.
Prawie jak ruchome piaski.
Przez sześć tygodni myśleliśmy, jak wyciągnąć Opportunity.
Ale na zboczu nie było żadnego tarcia.
Jakbyśmy próbowali przejechać przez mąkę.
Inżynierowie zdecydowali, że jedyną szansą jest wrzucenie wstecznego na maksa.
NASA: WŁĄCZ WSTECZNY. MAKSYMALNA PRĘDKOŚĆ.
OPPY: DOBRZE. KOŁA SIĘ OBRACAJĄ.
Ale na Marsie robiło się coraz gorzej.
Wyglądało na to, że bardziej się zakopujemy.
To mógł być koniec.
Sol 483.
Znacznie spadła moc.
W tej chwili ledwie trzymamy się przy życiu.
OPPY: POSTĘP O DWA METRY.
WYDOSTAŁAM SIĘ!
Sol 484.
Wróciła możliwość dłuższej jazdy.
Powiedzieliśmy: „Dobra.
„Od teraz postarajmy się być ostrożniejsi w trakcie jazdy”.
Więc ostrożnie pojechaliśmy na południe
i w końcu dotarliśmy do krateru Victoria.
DWA I PÓŁ ROKU OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Cześć z nas była na imprezie
i popijała Margarity przy stole.
I ktoś wpadł na pomysł. „Hej, zróbmy zakłady”.
Zapisał nasze imiona na serwetce do koktajli.
Każde z nas miało wyłożyć 20 dolców.
BUDOWA MIĘDZYPLANETARNEJ SPOŁECZNOŚCI MER 2003
A my na to: „Dobra”.
„Ile łazików będzie żywych za rok? Oba, jeden czy żaden?”.
SZCZĘŚLIWE POCZĄTKI SPIRIT - OPPORTUNITY
Zatrzymaliśmy tę serwetkę.
I powtórzyliśmy to następnego roku i następnego.
Każdego roku Steve Squyres, główny naukowiec projektu,
głosował za tym, że oba łaziki będą za rok martwe.
Moje rozumowanie opierało się na tym, że pewnego dnia wygram
i kiedy już mi się uda, to poprawi mi humor i nie będę smutny.
Ja głosowałem przeciwnie.
Że oba łaziki wciąż będą żyły.
Więc całkiem nieźle mi szły te zakłady na przestrzeni lat.
W tym czasie Spirit, nasza ciężko pracująca robotnica,
badała Wzgórza Columbia.
Ale miała problemy techniczne.
Aż w końcu nawaliło prawe przednie koło.
Ktoś powiedział: „To jak te wózki sklepowe,
którym nie obraca się koło, więc łatwiej je ciągnąć niż pchać”.
„Pchać, no właśnie! Jedźmy tyłem”.
Tak więc Spirit powoli przejechała tyłem przez Wzgórza Columbia,
ciągnąc za sobą zepsute koło.
To było okropne, bo nadchodziła zima.
Marsjańska zima jest dwa razy dłuższa od ziemskiej.
Robi się naprawdę zimno.
Tak zimno, że większość energii pochłania
utrzymanie podzespołów powyżej pewnej temperatury,
żeby się nie zepsuły.
W przypadku Spirit potrzebowaliśmy sposobu,
żeby zwrócić panele w stronę słońca.
Ale mogliśmy to zrobić, tylko przechylając cały pojazd.
Spirit musiała wspinać się na wstecznym
po skalistym i nierównym terenie,
żeby przetrwać całą zimę.
Poza porami roku mieliśmy jeszcze burze piaskowe.
Czasem burze piaskowe przeradzały się w globalną burzę.
TRZY I PÓŁ ROKU OD ROZPOCZĘCIA MISJI
A tamta najmocniej uderzyła w Opportunity.
Sol 1226.
Opportunity walczy o życie.
Mars przestał się patyczkować i uderzył w lokalizację Opportunity
rekordową ilością pyłu w powietrzu.
Dlatego musieliśmy zmienić proces podejmowania decyzji przez łazik,
żeby w przypadku spadku mocy...
Opportunity mogła się wyłączyć w celu oszczędzania energii.
OPPY: WYŁĄCZANIE WSZYSTKICH SYSTEMÓW.
Nikt nie chciał przyznać,
że przeczuwaliśmy koniec misji.
Widzieliśmy burzę piaskową, mogliśmy śledzić ją z orbity.
Minęły tygodnie, zanim pogoda się uspokoiła.
Pierwotnie spodziewaliśmy się danych
o 20.40 UTC, ale mamy mało czasu.
Mieliśmy dziś wiele sugestii piosenek na pobudkę,
więc uznałam, że będą leciały w czasie, gdy będziemy odbierać dane.
Musieliśmy czekać, żeby przekonać się, czy przetrwamy.
Wychodzi słońce
I wiem, że będzie dobrze
Kochanie, co to była za długa zima
Jakby trwała całe wieki
Wychodzi słońce
I wiem, że będzie dobrze
Uśmiechy wracają na ludzkie twarze
Wydaje się...
Chyba nikt nie spodziewał się, że łaziki przetrwają wszystkie te katastrofy.
Wychodzi słońce
Zaczęliśmy myśleć: „Mars już nic nam nie może zrobić”.
Udało nam się wszystko przetrwać. Jesteśmy niezwyciężeni.
Ale misja nie dobiegła końca.
Wciąż mieliśmy nadzieję znaleźć miejsce,
w którym mogło powstać życie.
Z wodą o neutralnym pH, która może nawet byłaby pitna.
-Squyres. -Miło tutaj być.
-Dziękuję, że przyszedłeś. -Pewnie.
Oto model jednego z łazików, które są teraz na Marsie.
-Zgadza się. -Który to, Spirit czy Opportunity?
Są właściwie identycznymi bliźniaczkami. Wyglądają tak samo.
Nie potrafisz rozróżnić swoich dzieci?
Czyli mówisz, że jesteś okropnym ojcem.
Misja Spirit oraz Opportunity
zwróciła uwagę opinii publicznej.
MISJA NA MARSA CNN TODAY - MILES O'BRIEN
Na Marsie znów mamy duży ruch.
Łaziki Spirit i Opportunity wciąż nie dają za wygraną.
Udało im się przebyć 16 kilometrów.
TRIUMFALNE LĄDOWANIE NA MARSIE
Wykonały ponad 156 000 zdjęć.
ROZWÓJ ŁAZIKÓW NOWY ETAP EKSPLORACJI MARSA
NASA robi kawał świetnej roboty w poznawaniu kosmosu.
Ale jak wytłumaczyć ośmiolatkowi spektroskopię promieni gamma?
Robotyczny geolog to coś,
co każdy mniej więcej mógł zrozumieć.
A teraz eksploracja i przygoda
mogą stać się doświadczeniem dzielonym przez wielu ludzi.
Co on robi?
Łaziki stały się fenomenem.
Uosabiały eksplorację i ciekawość, zainteresowanie światem.
Powodzenia, łaziki na Marsie, gdziekolwiek dziś jesteście.
A im dłużej pozostawały na chodzie i im więcej mogły odkryć w przyszłości...
Ma nadgarstek.
Tym bardziej ludzie na całym świecie się do nich przywiązywali.
Ale chyba żadne z nas nie zdawało sobie w pełni sprawy
z wpływu, jaki mieliśmy na ludzi, dopóki Spirit nie utknęła.
KIEROWNIK MISJI
Moje alter ego, Spirit, miała problem.
Już miała zepsute koło.
PIĘĆ LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Trochę się zakopała
i wtedy zepsuło się kolejne koło,
a do tego zbliżała się zima.
Ale uznałam, znając Spirit, że jakoś sobie poradzi.
Ta kupa kamieni...
Być może na tym zawisnęliśmy.
Zapadamy się głębiej, zarówno na Marsie, jak i podczas testów.
Pierwszy slajd pokazuje, ile energii potrzeba Spirit.
Liczby na czerwono wskazują,
że nie wystarczy nam energii, żeby przetrwać dłuższy czas.
Teraz to był wyścig z czasem.
Robiliśmy bardzo powolne postępy, ale musieliśmy spróbować pokonać zimę.
Zaczęliśmy otrzymywać listy i telefony od ludzi.
Naprawdę mieliśmy poczucie,
że musimy zrobić wszystko, co się da, żeby ocalić Spirit.
UWOLNIĆ SPIRIT
Nazwali tę kampanię „Uwolnić Spirit”.
To nam pokazało,
że ludzie mogą nawiązać więź z robotem.
Sol 2196.
Spirit została przygotowana do snu zimowego.
Położono ją do łóżka.
Teraz wszyscy czekamy na sygnał...
albo jego brak.
Przez hipotermię łazik nie mógł już się komunikować.
Albo obudzi się następnego ranka,
albo nie przebudzi się już nigdy.
Gdy słońce wzeszło...
nasłuchiwaliśmy w oczekiwaniu
na szept, sygnał... Cokolwiek.
I nic.
Czuliśmy się, pod wieloma względami,
jakbyśmy oglądali odejście przyjaciela.
Wiem, że ludzie uznają to za dziwne, bo brzmię, jakbym mówiła o osobie,
ale nawet jeśli nie była osobą,
wciąż była ważną częścią naszego życia.
Spirit była wytrzymałym i odważnym łazikiem.
Środowisko było dla niej bardziej wymagające.
Może to dlatego, że byłam kierowniczką misji Spirit
i chciałam, żeby była jak ja, ale...
Czuję się... Jakby w pewien sposób łączyła mnie więź ze Spirit.
Może też była trochę zmęczona
po tej całej ciężkiej pracy.
SPIRIT: ZAKOŃCZENIE MISJI 3 STYCZNIA 2004 R. - 25 MAJA 2011 R.
W każdym razie, jeśli uda nam się wycisnąć dzisiaj jakieś 100 metrów...
Przedstaw linię, jaką widzisz...
Do tego czasu tylko garstka ludzi z pierwotnego zespołu projektowego
pozostała w zespole.
Jesteśmy w kolejnym pokoleniu inżynierów, którzy kierują Opportunity.
Nigdy bym nie przypuszczała, że będę mogła pracować przy Opportunity.
Gdy byłam w ósmej klasie,
zobaczyłam materiał w telewizji o lądowaniu Spirit i Opportunity.
Mieszkałam w miasteczku pośrodku niczego w Teksasie.
BEKAH SOSLAND-SIEGFRIEDT DYREKTOR LOTU
Ale wiedziałam, że to jest coś, co chcę robić.
Chciałam pomóc znaleźć życie na innych planetach.
ZOSTAŃ CZĘŚCIĄ HISTORII!
Gdy miałam jakieś 17 lat,
ogłoszono konkurs na imiona dla Spirit i Opportunity.
MOOGEGA COOPER INŻYNIER OCHRONY PLANETY
Zgłosiłam imiona Romulus i Remus.
Ich ojcem był Mars, bóg wojny.
Nie wiem, co sobie myślałam.
Ale to wtedy mój mózg kompletnie zwrócił się na Marsa
i eksplorację kosmosu.
W końcu trafiłam do programu marsjańskiego NASA.
Kiedy zaczęłam pracę w JPL,
Opportunity była tym starym łazikiem
na wielokrotnie przedłużonej misji.
Ale to z jej powodu zajęłam się inżynierią lotniczą.
Wiedziałam, że chcę zacząć swoją karierę od Opportunity.
Wszystkie stanowiska, mówi wasze TDL.
Zaczniemy odprawę za jakieś pięć minut.
Gdy odeszła Spirit...
Zastanawialiśmy się, co dalej z Opportunity.
Czy będziemy sobie nią jeździć, aż odpadną koła?
Czy damy gaz do dechy i pojedziemy jak najszybciej,
by spróbować dotrzeć do kolejnego dużego krateru?
Wiele kilometrów dalej znajdował się krater Endeavour.
Znajdowały się tam najstarsze skały,
jakie do tej pory widziała Opportunity.
KRATER ENDEAVOUR
Ale podróż zajęłaby lata.
Mogło nam się nie udać,
ale było tam tyle do zbadania, że warto spróbować.
Sol 1785. Piąty rok misji.
PIĘĆ LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Opportunity posuwa się w stronę krateru Endeavour,
jadąc tak często i długo, jak to możliwe.
W tym tygodniu wygrała na galaktycznej loterii
i trafił ją piorun. Tak jakby.
Uderzyło w nią promieniowanie kosmiczne, które zatrzymało ją na kilka dni.
Ale ma się dobrze i wróciła w trasę.
Sol 2042. Szósty rok misji.
SZEŚĆ LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Opportunity najwyraźniej została łowczynią meteorytów.
W trakcie podróży do Endeavour odkryła już trzy meteoryty.
OPPORTUNITY - HAZCAM SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -20°C
Sol 2213.
Oppy doświadcza swojej czwartej zimy na Marsie, najzimniejszej ze wszystkich.
Aby oszczędzić energię, łazik więcej śpi,
by nie wyziębić elektroniki.
Więc tak gnamy i gnamy.
W niektóre dni pokonujemy duży dystans, w inne niewielki.
Ale jedziemy naprzód.
Siódmy rok misji.
SIEDEM LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Opportunity dzielą już tylko dwa kilometry
od krateru Endeavour.
Dotrze do krateru w Punkcie Spirit,
nazwanym na cześć poległej siostry Oppy.
META
Witajcie na pierwszy marsjańskim maratonie w Laboratorium Napędu Odrzutowego.
Łazik Opportunity przebyła dystans maratonu na Marsie
zaledwie półtora tygodnia temu.
Gratulacje!
Udało nam się znacznie wyjść poza nasz okres gwarancji,
przedłużonej gwarancji i telefonu z wieścią:
„Hej, dajemy wam dłuższą gwarancję”. Jesteśmy jeszcze dalej.
Oppy zaczęła przejawiać oznaki starości.
Jej siwymi włosami był pył nagromadzony
w szczelinach pomiędzy kablami.
Jeden ze stawów w ramieniu Opportunity
zaczął cierpieć na artretyzm.
Zdaliśmy sobie sprawę, że jeśli będziemy nim dalej ruszać,
zatrzyma się w miejscu, w którym nie chcielibyśmy.
Więc zostawiliśmy ramię wysunięte przed łazikiem
już do końca misji.
Poza artretyzmem
Opportunity zaczęła mieć problemy z prawym przednim kołem.
Podczas prowadzenia trzeba było pamiętać, że skręca się w bok,
i brać na to poprawkę.
Z wiekiem Oppy zaczęła też
tracić pamięć.
Gdy zasypiała...
zapominała o wszystkich zebranych danych
i o tym, co zrobiła, zanim się obudziła.
W tym samym czasie, gdy Opportunity zaczęła tracić pamięć...
zdiagnozowano Alzheimera u mojej babci.
Patrzyłam, jak moja babcia przestaje być sobą.
Rower.
To było dla mnie jedno z trudniejszych doświadczeń.
Gdy zobaczyłam, jak gaśnie Opportunity,
uznałam, że trzeba znaleźć sposób na pracę w tych nowych warunkach,
pomimo jej amnezji.
Udało nam się to przez wymuszenie, by nie zasypiała.
NASA: DZISIAJ NIE ŚPIJ.
PRZEŚLIJ DANE, ZANIM PÓJDZIESZ SPAĆ.
Żeby mogła wysłać na Ziemię dane, zanim znowu zaśnie
i zapomni o wszystkim, co zrobiła.
OPPY: PRZESYŁAM DANE.
Myślę, że Opportunity pomogła mi lepiej poradzić sobie
z sytuacją mojej babci.
Lepiej zrozumieć tę część życia.
Mimo to była idealnym dzieckiem
i wciąż dawała z siebie wszystko, by wykonać swoją misję,
by znaleźć neutralną wodę, która pozwoliłaby na życie na Marsie.
Po wielu latach podróży
nareszcie zobaczyliśmy w oddali krawędź krateru Endeavour.
Chociaż jest szeroki na ponad 16 km,
to dopiero gdy dojechaliśmy na samą krawędź...
Wszystko się zmieniło, gdy Oppy dotarła do krawędzi Endeavour.
Czuliśmy się, jakby to był początek nowej misji.
To było zupełnie nowe środowisko do zbadania,
które przenosiło nas setki milionów lat w przeszłość.
Byłam zachwycona tą częścią misji.
DZIEWIĘĆ LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Sol 3300. Dziewiąty rok misji.
Opportunity gorączkowo pracuje nad ukończeniem
analizy skały „Esperance”,
która może nam powiedzieć, czy mogło tu kiedyś istnieć życie.
URUCHOMIONO APXS...
Glina, na którą oddziaływała wodę o stosunkowo neutralnym pH.
ZIDENTYFIKOWANO MINERAŁY GLINY
To najbardziej sprzyjające warunki do istnienia życia,
z jakimi spotkała się Opportunity.
To było wielkie odkrycie.
OPPORTUNITY - PANCAM SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -27°C
Woda.
Kiedyś na powierzchni Marsa istniała pitna, neutralna woda.
Do tego była to woda,
która mogła podtrzymywać pradawne życie drobnoustrojowe.
To wręcz rewolucyjne odkrycie.
To nam pokazało, że Mars sprzed wieków
był dużo przychylniejszy powstaniu życia.
To był Święty Graal.
To był powód, dla którego polecieliśmy na Marsa.
Oppy odkryła, że Mars był mokrym światem,
bardzo podobnym do Ziemi.
Były tam oceany.
Woda odegrała dużą rolę w jego wczesnej historii.
Zupełnie odmieniła planetę.
DZIESIĘĆ LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
JEDENAŚCIE LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Opportunity spędziła lata na badaniu krateru Endeavour.
DWANAŚCIE LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Dokonując niesamowitych odkryć, które opowiedziały historię wody.
TRZYNAŚCIE LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
Żebyśmy mogli cofnąć się w czasie na planetę, na której mogło być życie.
Wielu ludzi pyta, dlaczego uważam, że eksploracja Marsa jest ważna.
Myślę, że jedną z rzeczy, które przyniesie
spuścizna Spirit i Opportunity,
to właśnie odpowiedź na to pytanie.
Na Marsie była woda.
Co się stało z tą wodą?
I czy możemy wykorzystać tę informację
i zrozumieć, jak to się może stać tutaj, na Ziemi?
Czy możemy zrozumieć nasz wkład?
Czy robimy coś, co może przyspieszyć
tę zmianę tu, na Ziemi?
Ponieważ to nie jest coś, co można cofnąć.
CZTERNAŚCIE LAT OD ROZPOCZĘCIA MISJI
To już czternasty rok misji,
a 5000. sol zdarza się tylko raz.
To był duży kamień milowy.
Mamy starzejący się łazik. Ma problemy z pamięcią i artretyzm.
Kamery wciąż działają. Co możemy zrobić?
Kilka dni przed 5000. solem zażartowałem:
„Musimy zrobić sobie selfie”.
Widzieliśmy Marsa oczami Oppy,
ale nie widzieliśmy samej Oppy.
Nie odkąd opuściła planetę w 2003 roku.
Mamy przed sobą trochę zbierania danych...
Podczas planowania 5000. sola
naczelny naukowiec zaczyna mówić:
„Zespół inżynierów ma pewną prośbę.
„Chcieliby zrobić selfie”.
Zapadła cisza.
Bo cały zespół naukowy myśli:
„Słucham?”.
Mamy wykorzystać resztki życia robotycznego ramienia
w celu czystej, łazikowej próżności?
Próbowaliśmy przekonać ich do tego pomysłu.
Ale nie było łatwo, bo ramię było zepsute.
Musieliśmy znaleźć sposób, żeby zrobić zdjęcia łazika ze wszystkich stron
bez poruszania ramieniem.
Nie było idealnie, ale tylko tyle mogliśmy zrobić.
Myślę, że w ten sposób zespół naukowców
dziękował zespołowi inżynierów. Zgodzili się dla nas.
„Zróbcie selfie. Zasłużyliście na to.
„Obejrzymy robota, który dzięki wam tańczył dla nas”.
I tak inżynierowie zrobili zdjęcia z 17 różnych ujęć.
Używali małego obrazu poglądowego,
pokazującego to, co powinien widzieć mikroskop.
Komputer Opportunity był stary i powolny.
Zrobienie każdego zdjęcia zajmowało jakąś minutę.
Odświeżamy, ale nic nie widzimy.
Odświeżamy, znowu nic.
I bum! Są wszystkie miniaturki.
Malutkie miniaturki po 64 pikseli.
Zdjęcia były trochę niewyraźne i odwrócone.
Ale potem je połączyliśmy.
I wreszcie mieliśmy zdjęcie Opportunity.
Tak, było małe, czarno-białe i nieostre,
ale po raz pierwszy od 14 lat
zobaczyliśmy nasz łazik.
CENTRUM KONTROLI MISJI IM. CHARLESA ELACHI
Wszyscy, którzy pracowali przy Opportunity,
otrzymywali e-maile z informacją o prognozie pogody na Marsie.
I zauważyłam, że robi się naprawdę pyliście i pochmurnie
w okolicy Opportunity.
To zdjęcie zostało zrobione w sol 5106.
Widać, że Słońce jest dużym, jasnym punktem.
Ale zaledwie trzy sole później Słońce zupełnie zniknęło.
Tak.
To naprawdę straszne.
W kierunku Oppy nadciągała burza piaskowa.
Udało nam się przetrwać poprzednie burze piaskowe.
Opportunity przetrwała.
Ale po kilku dniach do ludzi chyba dotarło,
że ta była inna od tych, przez które przeszliśmy.
Sol 5111.
Burza piaskowa w okolicy Opportunity mocno się nasiliła.
Ogłoszono alarm. Przewidywany jest niedobór mocy.
MOJA BATERIA SIĘ WYCZERPUJE
I ROBI SIĘ CIEMNO.
OPPORTUNITY - PANCAM SYSTEMY W NORMIE - TEMPERATURA -28°C
I wtedy zgasła.
A my na to: „Wiemy, co robić. Mamy procedury na burze piaskowe.
„Spróbujemy wszystkiego, co się da,
„żeby wznowić komunikację z Opportunity”.
Na tym etapie zrezygnowano z piosenek na pobudkę.
Ale w końcu przywróciliśmy tradycję w nadziei, że piosenki pomogą.
I puszczaliśmy je za każdym razem, gdy próbowaliśmy obudzić łazik.
Sol 5176.
Minęło ponad 60 soli od ostatniego kontaktu z Opportunity.
Mogą minąć tygodnie, zanim się przejaśni.
ADMINISTRATOR DANYCH
GOLDSTONE 14 PRĘDKOŚĆ WIATRU 2,47 KM/H
Sol 5210.
Po prawie 100 solach bez kontaktu,
zespół czeka z niecierpliwością na sygnał od Opportunity.
Sol 5292.
Od ostatniego kontaktu z Opportunity minęło ponad pół roku.
Burza piaskowa nareszcie minęła.
Miałem nadzieję, że po prostu się obudzi.
Że da znak życia.
Ale tak się nie stało.
Dzięki autonomii powinna obudzić się po pewnym czasie
i uruchomiłby się alarm,
żeby Ziemia mogła spróbować nawiązać komunikację.
Więc każdego dnia o tej porze podejmowaliśmy próby.
DZIENNIK ŁAZIKA OPPORTUNITY
Czas ucieka i nadchodzi jesień.
Zaczęliśmy wydawać komendy bardziej agresywnie.
Każdego dnia nasłuchujemy, czy Opportunity do nas przemówi.
NASA ogłosiła, że spróbujemy ostatni raz.
PLANOWANIE LOTÓW KOSMICZNYCH
Spróbujemy nawiązać komunikację z Opportunity i ją obudzić.
SOL 5352 12 LUTEGO 2019 ROKU
Wpatrywaliśmy się w podłogę tak zwanego Ciemnego Pokoju.
To miejsce, z którego przez 15 lat
przesyłaliśmy wszystkie komendy dla obu łazików.
Jeśli tylko by się obudziła, wszystko byśmy naprawili.
Wrócilibyśmy do eksploracji.
Mijały sekundy i minuty. Wszyscy już wiedzieliśmy.
Wyraźnie sobie przypomniałam
wieczór lądowania,
jak stałam w tym samym pokoju jako 16-latka
i właśnie zdawałam sobie sprawę, co chcę robić w życiu.
Ale ta podróż dobiegła końca.
Wszystko we mnie wezbrało.
Zespół planowania powiedział:
„Chcemy dać wam możliwość wyboru
„ostatniej piosenki na pobudkę łazika”.
Nigdy nie wybierałem piosenki.
Naprawdę chciałem puścić coś, co byłoby właściwe.
Ostatecznie wybrałem piosenkę
o zakończeniu związku.
To było...
Wyraża wdzięczność za nasz wiązek.
Projekt MER wyłączony z sieci.
Będę cię widzieć
We wszystkich naszych miejscach
Nie muszę wam mówić,
że emocjonalnie przywiązaliśmy się do tych pojazdów, prawda?
Wiecie, nadużywa się słowa „kocham”,
ale my kochamy te łaziki.
Jako rodzic byłem dumny.
Zmieniliśmy podręczniki do historii.
Ale jako człowiek byłem naprawdę smutny.
Bo to była nasza przyjaciółka.
Cały projekt był zbudowany na miłości.
Pokochaliśmy łazik
i pokochaliśmy ludzi, z którymi go zbudowaliśmy.
Ludzi, z którymi nim kierowaliśmy
i troskliwie opiekowaliśmy się nim przez tak wiele lat.
Dla każdego z nas
to był niepowtarzalny przywilej.
Taka przygoda nie zdarza się dwa razy.
Będę cię widzieć
Sol 5352. Piętnasty rok misji.
Od pierwszego dnia,
gdy trafiła do dołka w kraterze Eagle,
Opportunity pieszczotliwie nazywano „szczęśliwym łazikiem”.
A teraz, po otrzymaniu 13 744 plików z poleceniami,
po przetrwaniu 5262 soli,
daleko przekraczając pierwotny wiek emerytalny 90 soli,
niesamowita podróż Opportunity dobiegła końca.
Dobranoc, Opportunity. Dobrze się spisałaś.
Będę patrzeć w księżyc
I nawet w nim
Będę widzieć ciebie
ODLICZANIE DO MARSA
Ten wątek eksploracji,
zakotwiczony w Spirit oraz Opportunity,
teraz prowadzi do następnego łazika.
Perseverance będzie wnuczką Spirit i Opportunity.
Esencja jej konstrukcji opiera się na jej poprzedniczkach.
-Milo, jesteś gotowy wystrzelić rakietę? -Tak.
Zaszłam w ciążę z drugim dzieckiem, gdy budowano Perseverance.
To było prawie tak, jakby łazik był na neonatologii,
a my wszyscy o nią dbaliśmy, o nasze następne dziecko.
Jaki mamy piękny poranek na Kosmicznym Wybrzeżu.
-Jestem Daryl Neal. -A ja Moogega Cooper!
LIPIEC 2020 START PERSEVERANCE
Mamy 50 minut do startu. Opowiemy wam, jak ta misja
będzie szukać na Marsie śladów mikroskopijnego życia
i przetestuje nowe technologie dla przyszłych załogowych misji.
Jedną z naszych tradycji jest otworzenie orzeszków.
Chcecie trochę?
Niektórzy myślą, że eksploracja planet to egzotyka.
Ale zawsze przypominam im, że gdy nasi przodkowie chodzili po Ziemi,
pierwsze, czym się zajmowali, to patrzenie w niebo.
I co na nim widzieli?
Konstelacje i gwiazdy, cudowne rzeczy.
Co z tym zrobili?
Użyli nieba, żeby wymyślić kalendarz,
żeby wiedzieć, kiedy sadzić i zbierać.
Kontrola misji, odbiór. Zaczynajmy.
Robili to w granicach Ziemi.
Więc eksploracja planet jest z nami od początku.
I używamy jej w ten sam sposób, jak nasi przodkowie od pokoleń.
By czynić życie na Ziemi lepszym.
Dwa. Jeden. Zero.
I start.
Milo, spójrz! Co to?
-Rakieta! -Zgadza się!
I łazik!
Łazik. Zgadza się. W środku jest łazik!
Przetłumaczone przez: Adam Solecki
Nadzór kreatywny nad tłumaczeniem Natalia Kłopotek