Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ban đầu chưa có gì cả.
Chưa hề có khái niệm về robot thám hiểm
chạy ngang dọc bề mặt một hành tinh khác.
Rồi dần dần, ta bắt đầu động não.
Ta bắt tay vào làm. Ta xây dựng, phát triển.
Và những cỗ máy đó ra đời.
Năm 2003, chị em robot sinh đôi Opportunity - Spirit được đưa đến sao Hỏa.
Người ta dự kiến chúng tồn tại được 90 ngày.
Người ngoài sẽ bảo rằng, "Chúng chỉ là robot".
Nhưng với bọn tôi, khi lần đầu khởi động chúng,
chúng không chỉ là những robot trên hành tinh khác.
OPPORTUNITY - CAMERA TRÁNH NGUY HIỂM HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -40°C
ĐANG XỬ LÝ…
NHẠC BÁO THỨC. ĐANG PHÁT…
NASA: CHÀO BUỔI SÁNG, OPPORTUNITY. ĐẾN GIỜ DẬY RỒI ĐẤY!
Chàng sao Thủy
Bắn theo mọi hướng
Nàng nhảy nhót
Trên con đường bụi bặm
Thích thì cứ lang thang
Lang thang khắp thế giới
Thích thì cứ lang thang
Không có cánh, không có bánh
Thích thì cứ lang thang
Khi xe tự hành tới được sao Hỏa, nó như một cá thể sống.
Mạch của nó tràn đầy năng lượng.
Và nó có nhu cầu được yêu thương.
Bọn tôi cố gắng để nó an toàn nhất có thể.
Nhưng nhiều lúc, nó có chính kiến lắm.
OPPY: DỪNG HÀNH TRÌNH. PHÁT HIỆN NGUY HIỂM.
NASA: ĐI ĐI KHÔNG SAO ĐÂU.
ĐẤY CHỈ LÀ BÓNG CỦA EM THÔI.
Đúng là nó chỉ là một con robot.
Nhưng qua robot này, bọn tôi có chuyến thám hiểm tuyệt vời cùng nhau.
Và nó trở thành thành viên của gia đình.
NGỦ NGON OPPY
PHÒNG THÍ NGHIỆM SỨC ĐẨY PHẢN LỰC (JPL) PASADENA, CALIFORNIA
PHÒNG ĐIỀU HÀNH SỨ MỆNH SAO HỎA CỦA NASA
QUẢN LÝ DỰ ÁN
Có một điều tôi nghĩ ai cũng thắc mắc,
khi ngước nhìn lên bầu trời đêm…
rằng liệu chúng ta có thực sự đơn độc trong vũ trụ này.
Khám phá tìm hiểu điều đó là một trong những bí ẩn lớn nhất của loài người.
Bao thế kỷ qua,
sao Hỏa vẫn luôn là dấu chấm đỏ bí hiểm trên bầu trời.
KỸ SƯ TRƯỞNG HỆ THỐNG
Nó kích thích trí tưởng tượng hàng triệu người.
Liệu đang có gì trên miền đất xa xôi ấy?
Mục tiêu chung của chương trình sao Hỏa
là câu hỏi, "Liệu sao Hỏa đã từng có sự sống?"
Nên từ đầu trong các sứ mệnh sao Hỏa…
NGƯỜI ĐIỀU KHIỂN XE TỰ HÀNH
…chúng tôi tìm nguồn nước.
Vì, ít nhất tại Trái Đất, nơi nào ta thấy có nước…
nơi đó có sự sống.
Do vậy, câu hỏi đặt ra là, "Sao Hỏa từng có nước hay không?"
Và loại nước nào?
Nó có giúp duy trì sự sống hay không?
Vào giữa thập niên 1970, hai sứ mệnh tàu Viking
là chuẩn mực cho hành trình thám hiểm vào thời đó.
NASA đưa hai tàu quỹ đạo và hai tàu đổ bộ,
và mở ra cái nhìn hoàn toàn mới về sao Hỏa.
Cái này được này.
TRƯỞNG NGHIÊN CỨU
Thật buồn cười khi có kỷ niệm nồng nàn
với đống hình pixel 40 năm tuổi.
Nhưng tôi thế đấy.
Tôi nhớ rõ lần đầu nhìn thấy chúng.
Thời điểm diễn ra sứ mệnh tàu Viking,
tôi là nhà địa chất cầm búa gõ khắp nơi.
Tôi xông tới hiện trường, nghiên cứu địa chất tại thực địa.
Một môn khoa học thú vị,
nhưng điều làm tôi thấy thất vọng
là chẳng có chỗ nào mới để khám phá.
Nhưng rồi, tôi bắt đầu nghiên cứu hình ảnh tàu quỹ đạo Viking gửi về.
Tôi nhìn xuống sao Hỏa, bằng các tấm hình đó,
và chẳng hiểu mình đang nhìn cái gì.
Hay cái là, cũng chẳng ai biết hết.
Ngắm nhìn những thứ chưa ai nhìn thấy bao giờ.
Tôi biết mình sẽ thám hiểm vũ trụ.
Hai tàu quỹ đạo Viking, khi nhìn xuống sao Hỏa,
chắc phải thốt lên, "Lạ thế.
Kia có thể là dấu hiệu từng có dòng nước chảy.
Liệu Sao Hỏa đã từng là hành tinh xanh có sự sống và biển xanh?"
KỸ SƯ TRƯỞNG HỆ THỐNG
Nếu có thể, bọn tôi đã tự đến đó. Nhưng không được.
Nhưng tôi biết, từ kiến thức khi làm địa chất,
nếu ta có thể đưa xe tự hành lên bề mặt sao Hỏa,
để xe chạy qua lại các nơi,
nhìn cận cảnh các hòn đá,
ta có thể tìm ra sự thật lịch sử sao Hỏa.
Thế là, bắt đầu từ giữa thập niên 1980,
tôi dành mười năm viết các đề xuất gửi cho NASA.
Tất cả đều không bị từ chối.
Tôi phải đối mặt khả năng hơi khó chịu
rằng mình phí cả một thập kỷ trong sự nghiệp
mà chẳng có thành quả gì.
Nhưng rồi bọn tôi cũng tìm được đủ người ở JPL.
Liệu bọn tôi có thể lấy xe tự hành mà Steve Squyres đã hình dung
và sử dụng hệ thống tiếp đất mà bọn tôi đã thiết kế?
MẪU TÀU ĐỔ BỘ
Vậy là bọn tôi làm một đề xuất nữa và trình bày với NASA.
Cuối cùng cũng có người gọi điện,
hiện thực hóa ước mơ của bọn tôi.
Tôi thực sự rất, rất vui khi được thông báo
ta sẽ trở lại sao Hỏa, lần này sẽ đi theo nhóm.
ÔNG SCOTT HUBBARD GIÁM ĐỐC DỰ ÁN SAO HỎA, TRỤ SỞ NASA
Với cặp sinh đôi. Xe tự hành trên sao Hỏa.
Bọn tôi đặt tên là Spirit và Opportunity.
Mười năm gửi kiến nghị
cuối cùng cũng có kết quả mà tôi hằng mơ.
Thời đó mà tôi biết,
sau đó chặng đường gian nan đến thế nào
để thực sự đến được bề mặt sao Hỏa,
thì tôi đã chẳng phấn khởi đến thế.
Mọi người vào chỗ đi, ta bắt đầu nhé?
XE TỰ HÀNH THÁM HIỂM SAO HỎA TỔNG QUAN THIẾT KẾ CHÍNH CHO HỆ THỐNG
Tôi phát biểu với vai trò Kỹ sư Dự án.
Để đảm bảo các kế hoạch khớp với nhau
giữa chuyến bay và hệ thống khí xả.
Tôi nói nhanh về nhóm phóng, cất hạ cánh…
Mục đích chính của chúng tôi là xây dựng
hai xe tự hành chạy bằng năng lượng mặt trời,
có thể tồn tại 90 ngày, ba tháng trên sao Hỏa.
Lúc đó chúng tôi chỉ mong ít nhất một cái sẽ hoạt động.
Bọn tôi biết, nếu không làm thật chuẩn, bọn tôi sẽ không kịp ngày phóng tàu.
Lịch trình cho Sứ mệnh tới sao Hỏa
hoàn toàn phụ thuộc vào vị trí giữa các hành tinh.
Nếu không kịp phóng vào thời điểm đó
thì chuyến tiếp theo phải đợi 28 tháng nữa.
TRÁI ĐẤT - SAO HỎA
Không có đủ thời gian để thiết kế, xây dựng, thử nghiệm hai xe tự hành
và đưa chúng lên hai tên lửa.
Áp lực lên cả nhóm là vô cùng khủng khiếp.
Chúng tôi phải có một đội thật tuyệt vời…
2 NĂM TRƯỚC NGÀY PHÓNG
…làm việc suốt ngày đêm để hoàn thành.
Từ hồi bé, tôi đã mê Star Trek.
Tôi muốn như Geordi La Forge.
Kỹ sư, La Forge đây.
Đóng nguồn tất cả các tàu vận tải. Tôi đến ngay đây.
Tôi không rõ công việc là gì.
Tôi biết họ là "kỹ sư", nhưng không rõ đó là gì.
Tôi chỉ biết tôi muốn làm người đi sửa chữa các thứ.
Xây dựng Spirit và Opportunity đúng là bắt đầu từ tờ giấy trắng.
"Rồi, bọn tôi muốn làm sứ mệnh 90 ngày.
Bọn tôi muốn tìm chứng cứ đã từng có nước.
Thế, mình phải làm gì?"
Thế là, một nhóm các kỹ sư đủ ngành nghề
phải cho ra đời xe tự hành đó.
Đó là sứ mệnh đầu tiên của tôi.
Thật là hào hứng
khi được làm điều chưa ai làm bao giờ.
Tôi lớn lên tại Ghana.
Hồi còn bé, tôi rất mê đài radio.
Tôi cứ tò mò. "Trong cái đài này có người à?"
Một hôm tôi tháo đài ra và thất vọng vì chẳng thấy ai.
KỸ SƯ ROBOT
Vậy nên tôi mới mê làm kỹ sư.
Về thiết kế xe tự hành,
chúng tôi cố tình đưa vào các đặc điểm giống người.
Khi ta là nhà địa chất tại thực địa,
thường thì ta sẽ nhặt đá rồi đập vỡ nó để xem bên trong.
Nên robot này cần có cánh tay robot,
trang bị nhiều dụng cụ đo lường
và kính hiển vi… như dao mở hộp đa năng vậy.
Độ phân giải camera của xe tự hành
đúng bằng mắt người 20/20.
Thế là tự dưng trông chúng y hệt như nhãn cầu.
Rồi thì chiều cao của xe tự hành là 1,57 mét.
Là độ cao trung bình của con người.
Nên khi xe tự hành chạy, chụp ảnh, nó tạo cảm giác như
một con người đang rảo bước trên bề mặt sao Hỏa.
Nó chỉ là cái hộp đầy dây rợ, nhỉ?
Nhưng cuối cùng lại thành ra con robot dễ thương…
KỸ SƯ ĐIỀU KHIỂN CAMERA
…có đầy đủ mặt mũi.
Bọn tôi có hết các thiết bị khoa học hay ho.
Nhưng khi lắp hết lên xe tự hành,
khối lượng tăng lên.
18 THÁNG TRƯỚC NGÀY PHÓNG
Đó sẽ là một vấn đề lớn để tiếp đất trên sao Hỏa.
Tôi tính tới việc sử dụng
sáu dây chằng vào chỗ này của túi khí.
Vấn đề là có rất nhiều cách để làm.
Ta không biết cách nào là tốt nhất. Mà chỉ được làm một lần thôi.
Hệ thống tiếp đất có nhiều túi khí bơm hơi,
hai xe sẽ nảy liên tục trên bề mặt.
Vấn đề thấy ngay đầu tiên,
chúng tôi tính toán Spirit và Opportunity sẽ nặng bao nhiêu.
Và liệu các túi khí đó có kham nổi trọng lượng ấy?
Bọn tôi tiến hành thử nghiệm.
- Gì thế này… - Tuyệt.
- Không thành vấn đề. - Hòn đá được đấy.
- Ừ. - Tôi thích hòn đá.
Ừ.
Bọn tôi thử nghiệm các túi khí
với các loại đá có thể tìm thấy trên sao Hỏa.
Thử lần thả đầu tiên.
Túi khí thủng mấy lỗ to đùng.
Bị đá xé nát luôn, bọn tôi kiểu, "Không ổn rồi.
Không ổn chút nào".
Thả dù lại là một câu chuyện khác.
1 NĂM TRƯỚC NGÀY PHÓNG
Ba, hai, một.
Lúc đó bọn tôi thử nghiệm với đầu đạn lớn hình tên lửa,
cho lên trực thăng rồi thả từ trên trời xuống.
Cái đầu tiên… dù bị xé thành từng mảnh.
Cái thứ hai…
bị xé thành từng mảnh.
Bọn tôi nhận ra mình không có dù nào để dùng nữa.
Chết cái là, cái dù vừa nổ tung kia kìa
chính là cái ta tính mang lên sao Hỏa.
Nói cho vuông.
Các anh đang gặp rắc rối rất, rất lớn.
Công đoạn nào anh thấy hào hứng?
Các anh lăn tăn chỗ nào?
Các anh này tới gặp tôi bảo lập danh sách các nguy cơ,
và tôi ghi hết các nguy cơ vào.
Chúng để vào mục mọi thứ ta nghĩ có thể xảy ra chuyện.
Tôi hiểu lo lắng của các anh.
Trong thâm tâm, ta sẽ nghĩ, "Đây là tài sản quốc gia trị giá cả tỷ đô.
Khéo nó sẽ là một thảm họa".
10 THÁNG TRƯỚC NGÀY PHÓNG
Sẵn sàng rồi đó.
KIỂM TRA ĐỘ RUNG
Bắt đầu.
KIỂM TRA SPIRIT
Chúng tôi xây dựng Spirit và Opportunity
trên quan điểm đây là cặp sinh đôi giống hệt nhau.
Ban đầu thì đúng là như vậy, nhưng rồi mọi thứ khác đi nhiều.
MỨC TỐI ĐA
Xong, đạt cả rồi.
Suốt quá trình lắp ráp và kiểm tra,
Spirit luôn tiến hành kiểm tra trước. Và nó toàn không đạt.
- Lùi lại. Một nhịp. - Mất đâu lót trục rồi.
Rơi lót trục à?
Tìm trên sàn xem.
Và rồi đến Opportunity.
KIỂM TRA OPPORTUNITY - KIỂM TRA SPIRIT
Vui chưa? Rồi.
KIỂM TRA OPPORTUNITY
Ba, hai, một.
Dừng.
Cảm ơn.
Dù ở bài kiểm tra nào, Opportunity cũng thành công rực rỡ.
Chưa rời hành tinh này mà Spirit đã trúc trắc rồi,
còn Opportunity là Hoa hậu Hoàn hảo.
7 THÁNG TRƯỚC NGÀY PHÓNG
Sau bao thời gian thử nghiệm và xây dựng các xe tự hành,
giờ đã tới lúc hạ thổ Oppy.
Đây là lần đầu tiên
bọn tôi thổi hồn vào chiếc xe.
Di chuyển.
Những bước đầu tiên.
Tôi thấy rất rạo rực!
Kiểu như, "Nó sống rồi kìa!"
Ta sẽ thấy nó như thể là sinh vật sống vậy.
Một robot sống mà ta tưởng tượng sẽ tới sao Hỏa
làm công việc mà ta hằng mơ ước được tới đó làm.
Nói nó giống sinh em bé thì hơi hạ thấp vai trò làm cha mẹ,
song cảm giác cũng gần như vậy.
Ta sẽ cảm thấy, liệu rằng
con mình đã sẵn sàng cho thế giới thú vị mà nguy hiểm kia.
Bọn tôi đã kiểm tra hết các bài mình muốn chưa?
Chắc chắn là chưa.
Nhưng cuối cùng thì ta đâu còn thời gian.
Giờ đã tới lúc cất cánh.
SÁNG NGÀY PHÓNG TRUNG TÂM VŨ TRỤ KENNEDY
Bọn tôi ở đây từ 5:30 sáng.
Với chúng tôi, đã mất bao thời gian,
bao giờ làm việc, bao đêm không ngủ dồn vào.
Nó thật mơ hồ. Tôi không rõ nó có thật không.
Lòng dạ cứ thấy bồn chồn.
Ăn đậu phộng cho hên.
Spirit sẽ phóng trước.
PHÓNG SPIRIT NGÀY 10 THÁNG 6 NĂM 2003
Và Opportunity vào ba tuần sau đó.
PHÓNG OPPORTUNITY NGÀY 7 THÁNG 7 NĂM 2003
Đây là Phòng Điều hành Phóng Delta, còn tám phút, 40 giây…
Tôi ở Phòng Điều hành phóng Spirit ở JPL.
Có việc để làm cũng tốt.
Khi đó tôi sẽ phải tập trung.
Có muốn mít ướt cũng khó hơn
vì còn phải tập trung vào việc khác.
Đây là lần kiểm tra cuối cho tàu chở robot tự hành thám hiểm sao Hỏa Spirit.
Tôi là nông dân ở Ohio.
Tôi lớn lên với công việc nuôi cừu, lợn, bò.
Trước đó bố tôi làm việc ở Quân chủng Công binh,
lần phóng tên lửa đầu tiên,
bố từng kể rất nhiều chuyện thú vị.
Nhưng kỹ thuật hàng không vũ trụ không phải điều các cô quanh tôi hay làm.
Nên tôi không thể tưởng tượng
ngày nào đó tôi lại có cơ hội đưa tàu tự hành lên sao Hỏa.
- Chuẩn bị phóng MER-2. - Rõ.
Còn mười giây. Cả hội bắt đầu hoảng.
Chín, tám, bảy, sáu, năm, bốn,
- ba, hai, một. - Ba, hai, một.
Khởi động động cơ. Phóng.
Ta nghe thấy tiếng tên lửa…
Đừng nổ nhé,
đừng nổ nhé.
Kích hoạt giảm tải. Phương tiện đang phản hồi.
Phương tiện hồi phục đà rất tốt sau quá trình chuyển đổi cất cánh
Chẳng rõ tôi có rơi lệ không, tôi nghĩ…
Tên lửa này mang theo ước mơ và hy vọng của tôi.
Cảm xúc thật… Thực sự rất khó tả.
Cảm giác toàn bộ đời mình ở trong quả tên lửa.
Mình đã nuôi dạy cỗ máy này.
Tuyệt!
Đại khái tôi đã cảm thấy như vậy.
Giờ là lúc để nó tỏa sáng.
Nhưng nói lời từ biệt cũng thật khó.
Tôi đã dâng hiến 15 năm cuộc đời cho hai xe tự hành này.
Rồi sau đó cho chúng vào tên lửa, phóng vào không gian
và không bao giờ gặp lại chúng nữa.
Khi phóng Opportunity, lúc đó tôi ở cùng gia đình,
nhà tôi đứng xem đúng tại điểm phóng
mà bố tôi từng phóng tên lửa.
Bố cũng qua đời rồi.
Ông là người cha đáng tự hào nhất trên thế giới này.
Lúc đó thật xúc động, với tôi, mẹ tôi, gia đình tôi,
thấy được tác động của bố khi khuyến khích và động viên tôi thám hiểm vũ trụ.
Thời gian để cả hai xe tự hành tới được sao Hỏa là sáu tháng rưỡi.
Spirit và Opportunity chỉ cách nhau ba tuần.
Trong vũ trụ thì như vậy không quá xa.
Bọn tôi đã có quỹ đạo để tới sao Hỏa. Và bọn tôi muốn đảm bảo
luôn đúng tuyến đường tới sao Hỏa khi dịch chuyển.
TRÁI ĐẤT - SAO HỎA
Nó giống như ta ở Los Angeles và muốn đánh golf
trúng vào tay nắm cửa ở Cung điện Buckingham, và bọn tôi sẽ cố làm vậy.
Đây được gọi là khoảng lặng. Sáu tháng rưỡi im lìm.
Không có gì cả.
Cũng không hẳn là vậy.
Chúng tôi bị ảnh hưởng bởi hàng loạt cơn bão mặt trời chưa từng thấy bao giờ.
Chúng tôi nhận thấy Mặt Trời phóng cực nhiều năng lượng và hạt
hướng thẳng vào tàu vũ trụ.
Khi có bão mặt trời,
Mặt Trời sẽ giải phóng từng chùm plasma.
Plasma là một đám mây electron tích điện thế cao.
Các hạt mang năng lượng đó, thực tế có thể gây chết người,
đâm sầm vào hai xe tự hành.
Xộc thẳng vào tận máy tính.
Rất tệ cho tàu vũ trụ.
Giờ, phần mềm bọn tôi cài trên tàu đã bị hỏng.
Nên phải khởi động lại hai xe tự hành.
Thế là bọn tôi phải bảo hai bé Johnny Five đi ngủ.
Thật đáng sợ.
Ta sẽ tải phiên bản phần mềm mới lên tàu
và chuyển sang đó, kiểu bấm Control, Alt, Delete ấy.
Hy vọng là sẽ được.
Được thật.
Chúng đã khởi động lại.
Bọn tôi mất mấy tuần để dọn dẹp máy tính.
Lúc đó Mặt Trời cũng dịu đi rồi,
phần mềm tải xong và bọn tôi sẵn sàng hạ cánh xuống sao Hỏa.
Tính tới thời điểm đó, hai phần ba số lần tới sao Hỏa đã thất bại.
Sao Hỏa là nghĩa địa tàu vũ trụ.
Vào thời bọn tôi bay.
4 NĂM TRƯỚC
Vài năm trước, NASA phóng hai tàu lên sao Hỏa.
Tàu Đổ bộ Địa cực và tàu Quỹ đạo Khí hậu.
Cả hai đều thất bại.
Một cái cháy rụi ở khí quyển,
cái kia bị rơi xuống đất.
Với Quỹ đạo Khí hậu sao Hỏa, đó là lỗi truyền đạt.
Bọn tôi chuyển đổi thông tin nhận được bằng tiếng Anh,
và cứ tưởng đó là hệ đo lường mét.
Xấu hổ không thể tả.
Thưa quý vị, tin sốt dẻo ngoài không gian đây.
Các nhà khoa học khẳng định không hề có sự sống thông minh tại NASA.
Đúng thế đó.
Mọi ánh mắt đổ dồn về bọn tôi.
Đội chúng tôi cảm thấy Spirit và Opportunity
cần phải là sứ mệnh để chuộc lỗi.
Là thành viên của nhóm, chúng tôi cảm thấy
nếu lần tiếp đất này mà không thành công
thì NASA cũng đi đến hồi kết.
NASA - PHÒNG THÍ NGHIỆM SỨC ĐẨY PHẢN LỰC VIỆN CÔNG NGHỆ CALIFORNIA
Xin chào quý vị. Chào mừng đến với JPL,
tối nay hứa hẹn sẽ là một tối sôi động và trọng đại.
Đây là truyền hình trực tiếp Spirit hạ cánh xuống sao Hỏa.
Truyền hình trực tiếp Opportunity hạ cánh xuống sao Hỏa.
OPPORTUNITY HẠ CÁNH - 24/1/2004 SPIRIT HẠ CÁNH - 3/1/2004
Đội ngũ lái tàu tối nay cho biết, "Tất cả các hệ thống đều đã sẵn sàng".
Spirit và Opportunity hạ cánh ở hai mặt đối diện trên sao Hỏa,
cách nhau ba tuần.
Ai cũng rất lo lắng.
Tôi không nhớ mình phải uống thuốc huyết áp từ bao giờ nữa.
Buồng lái xin chúc một buổi tối tốt lành.
Vận tốc hiện tại là 18.218 km/h, đủ nhanh
để đi hết nước Mỹ trong 12 phút.
Mời quý vị ổn định chỗ ngồi và tận hưởng lần hạ cánh này.
GIÁM ĐỐC JPL - QUẢN LÝ NASA
Vào khí quyển, giảm độ cao, hạ cánh.
Nó có khoảng 86 đầu việc, chỉ cần làm hỏng một việc…
coi như mất xe tự hành.
Mới nghĩ đến thôi đã thấy sợ lắm rồi.
Vì thời gian liên lạc từ xe tự hành cho biết,
"Tôi đang làm cái này", về Trái Đất là mười phút.
Ta chẳng thể làm gì
ngoài hy vọng chúng sống sót.
Bọn tôi gọi đó là sáu phút kinh hoàng.
Đó là khoảng thời gian khi tàu vũ trụ thâm nhập vào tầng ngoài khí quyển sao Hỏa
hoàn toàn tự động làm hết các công việc cần làm
để tiếp đất một cách an toàn.
Thâm nhập khí quyển trong ba, hai, một.
Mọi thứ đều nguy kịch trong sáu phút kinh hoàng đó.
Phương tiện đang ở tầng ngoài khí quyển sao Hỏa.
Đang ở nhiệt độ đỉnh điểm.
Các tấm chắn nhiệt sẽ bị nóng tới 1.600°C.
Mở dù.
Giảm tốc nữa đi.
Vận tốc hiện tại là 718 km/h.
Ta kỳ vọng phương tiện giảm dưới vận tốc âm thanh.
Có một cái gọi là tấm chắn nhiệt, nó siêu nóng
và phải tháo bỏ nó.
Nhưng giờ mới bắt đầu phần khó.
Tàu đổ bộ phải neo ở vách bằng sợi dây dài 20 mét.
Vậy là giờ ta có dù, khoang sau, và tàu đổ bộ.
Túi khí phồng lên.
Tới 12,1 mét, khoang sau bắn tên lửa hãm.
Hãm tốc độ xe tự hành còn 0 km/h
và cắt hết dây.
Hiện vẫn chưa thấy có tín hiệu.
Có tín hiệu ngắt quãng cho thấy ta bị nảy lên.
Tuy nhiên, hiện chưa thấy tín hiệu của tàu vũ trụ.
Xin chờ.
Spirit biến mất.
Tín hiệu mất rồi.
Mất hoàn toàn.
Sau đó là, "Có thể nó đã vỡ vụn".
Yên lặng.
Tất cả đều chờ tín hiệu.
Tất cả đều chờ có gì đó xảy ra.
Tôi đã nghĩ bọn tôi làm công cốc hết rồi.
Có lẽ sứ mệnh này đã thất bại.
- Anh thấy không? - Có gì vậy?
Thấy không?
Nó đây này!
Ta nhận được tín hiệu rất mạnh ở kênh phân cực bên tay trái
cho thấy…
Ta lên sao Hỏa rồi, các bạn.
Các bạn thấy bọn tôi nhảy cẫng lên. Không phải vì vui đâu.
Mà vì nhẹ cả người.
Hai xe tự hành tiếp đất an toàn lên bề mặt sao Hỏa.
SOL 1: NGÀY 4 THÁNG 1 NĂM 2004
Nhật ký Xe tự hành Spirit. Ngày 4 tháng 1 năm 2004.
Sol 1.
Spirit đúng là nữ hoàng thị phi.
Nhưng sau mười phút căng thẳng trong yên lặng,
xe tự hành đã an toàn trên bề mặt sao Hỏa.
Thưa quý vị, quý vị thật vinh dự khi được
ở trong một trong những căn phòng thú vị nhất Trái Đất vào lúc này.
Khi Opportunity hạ cánh, tôi còn là học sinh trung học.
PHÓ NGHIÊN CỨU DỰ ÁN
Tôi được chọn là một trong 16 học sinh khắp thế giới
được vào Phòng Điều hành với đội ngũ các nhà khoa học
khi Oppy gửi về những tấm ảnh đầu tiên.
Camera hoa tiêu đã hoạt động. Tất cả camera hoa tiêu.
Ta lên sao Hỏa rồi.
Khi các tấm ảnh đầu tiên gửi về…
nhẹ hết cả người,
huyết áp của tôi hạ xuống hẳn.
Bọn tôi đều thấy ngất ngây.
Con của tôi đến được đó rồi.
Thật là…
Chào mừng tới sao Hỏa.
Nhật ký Xe tự hành Opportunity. Sol 1.
Tín hiệu từ xe rất khỏe và ổn định.
Opportunity đã lên sao Hỏa.
Opportunity đáp xuống miệng núi lửa nhỏ,
ở đồng bằng Meridiani Planes.
Đánh một gậy 480 triệu km trúng ngay lỗ.
Các camera ở tay, hoa tiêu và tránh nguy hiểm đều có hình ảnh đẹp.
Mình đang nhìn cái gì thế này?
Tôi sẽ không làm phân tích khoa học
vì nó chẳng giống bất cứ cái gì tôi từng thấy trong đời.
Đúng như dự đoán.
Ôi trời ạ! Xin lỗi, tôi…
Tôi cạn lời luôn rồi.
Khắp nơi chỉ toàn cát đen.
Phía xa xa là những phiến đá sáng màu.
Họ nhảy cẫng lên và bảo,
"Trời ơi, đá nền này, mọi người, tôi thấy đá nền".
Tất nhiên, tôi không hiểu nó nghĩa là gì, hay tại sao nó lại quan trọng.
Nhưng hình như cả đêm đó tôi không ngủ. Nó quá hồi hộp.
NHẬT KÝ XE TỰ HÀNH OPPORTUNITY
Đá nền là sự thật địa chất.
Nó là thứ sẽ nói cho bạn điều gì đã xảy ra ngay tại đây,
tại đúng chỗ này, từ lâu lắm rồi.
Hàng trăm, hàng trăm người trên toàn thế giới
đã tham gia vào dự án này.
Tất cả phải thật hoàn hảo để có được thời khắc này.
Spirit vẫn trụ được.
Opportunity hạ cánh an toàn
và bọn tôi có đá nền ngay trước mặt tại Meridiani.
Giờ là lúc đi ngủ thôi.
NASA: NGỦ NGON, OPPORTUNITY. NASA: NGỦ NGON, SPIRIT.
NASA - PHÒNG THÍ NGHIỆM SỨC ĐẨY PHẢN LỰC VIỆN CÔNG NGHỆ CALIFORNIA
Xin chào quý vị. Hôm nay là một ngày trọng đại cho xe tự hành trên sao Hỏa.
Nó đã sẵn sàng làm đúng công việc mà nó được thiết kế để làm, nhà địa chất robot.
Alô. Ngay sau đây sẽ là nhạc báo thức.
Khởi động động cơ nào
OPPY: CHÀO BUỔI SÁNG
BẮT ĐẦU CÔNG VIỆC.
Hướng lên cao tốc
Truyền thống khi con người bay trong vũ trụ
là phải đánh thức phi hành đoàn.
Bản nhạc báo thức. Mọi người sẽ bật nhạc.
Kiểu, "Dậy đi nào, đến giờ làm việc rồi".
Sinh ra để hoang dại
Ngày trên sao Hỏa, bọn tôi gọi là sol,
dài hơn ngày Trái Đất khoảng 40 phút.
Do vậy, lịch trình sau mỗi ngày sẽ bị dịch đi cỡ một tiếng.
Ai cũng sống theo giờ sao Hỏa.
Sinh hoạt như thế khá khó khăn
vì họp giao ban ngày hôm nay bắt đầu vào giữa trưa.
Còn hai tuần rưỡi nữa, ngày mới bắt đầu vào nửa đêm.
Bọn tôi đều mệt mỏi. Đều bị lệch múi giờ.
Bọn tôi cũng cần nhạc báo thức.
Bọn tôi đang tham gia cuộc đua 90 sol
để khám phá sao Hỏa càng nhiều càng tốt.
Bọn tôi chọn bãi đáp của Spirit, miệng núi lửa Gusev,
trông có vẻ giống có một lòng sông khô hạn rất lớn chảy vào trong đó.
Bọn tôi tới đó và hy vọng sẽ tìm thấy
bằng chứng cho thấy từng có nước và từng có sự sống.
MIỆNG NÚI LỬA GUSEV
Hẳn trước đây từng có một cái hồ ở miệng núi lửa Gusev.
SPIRIT: ĐÁ NÚI LỬA.
SPIRIT: ĐÁ NÚI LỬA NỮA.
Nhưng Spirit chỉ thấy một khu toàn đá nham thạch.
SPIRIT: LẠI ĐÁ NÚI LỬA NỮA.
Không hề có bằng chứng cho thấy chỗ đá đó từng tiếp xúc với nước.
Ở mặt bên kia của sao Hỏa,
bãi đáp của Opportunity không giống bất cứ thứ gì bọn tôi từng thấy.
Opportunity, Sol 8.
Bọn tôi xem những tấm hình đầu tiên về vùng đất ngay trước mặt xe tự hành.
Nó là thứ kỳ lạ nhất mà bọn tôi từng thấy trên sao Hỏa.
Hóa ra bề mặt sao Hỏa ở khu vực này
được bao phủ bởi vô số các vật tròn nho nhỏ.
Và khi đào qua lớp đá trồi lên…
OPPORTUNITY - HÌNH ẢNH HIỂN VI HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -15°C
…những vật tròn nhỏ này được ấn vào đá,
như việt quất trong bánh muffin.
TIẾN HÀNH ĐO PHỔ PHÁT XẠ NHIỆT…
Hóa ra thành phần của mấy quả việt quất này
là khoáng chất có tên hematite.
NHẬN DIỆN ĐƯỢC HEMATITE
Đây là khoáng chất thường hình thành khi có nước.
Theo khoáng vật học, theo địa hóa học,
tất cả những gì bọn tôi cần để có thể kết luận hợp lý
rằng đã từng có nước trên sao Hỏa
đang ở ngay đây, tại vách miệng núi lửa Eagle.
Nhưng đây lại là môi trường rất giàu axit.
Không phải nơi để sự sống có thể phát triển.
Đúng là đã có nước ở dạng lỏng.
Nhưng đây không phải loại nước bạn và tôi muốn uống.
Về cơ bản nó giống axit trong ắc quy.
Không được nhúng ngón chân vào đó.
Không thì chẳng còn ngón chân nào đâu.
Cái ta muốn thấy là nước ngầm chảy có độ pH trung tính.
Cho nên để tìm được lịch sử về sự sống…
ta phải đi dã ngoại một chút.
Vấn đề là, các xe tự hành chỉ sống được 90 ngày.
NGƯỜI ĐIỀU KHIỂN XE TỰ HÀNH
Lái xe tự hành là những người vận hành xe tự hành trên sao Hỏa.
Công việc này rất vui.
Nhưng không phải cứ cầm vô lăng lên mà lái…
NHÀ HOẠCH ĐỊNH XE TỰ HÀNH
…vì phải mất từ bốn đến 20 phút
để tín hiệu đến được sao Hỏa.
Bởi thế, bọn tôi gửi câu lệnh
rồi đi ngủ thôi.
Xe tự hành sẽ thực thi chuyến đi hôm đó,
và khi chuyến đi thực hiện xong,
bọn tôi quay lại xem kết quả và lên kế hoạch cho lần tới.
Tôi lớn lên ở Ấn Độ,
và khi tôi khoảng bảy tuổi,
có người tặng tôi cuốn sách về thám hiểm vũ trụ,
tôi thấy thật choáng ngợp.
Anh thấy ban đầu mình gần chỗ đá đó thế nào chứ?
Lúc làm sứ mệnh này, tôi đang mang song thai,
nên tôi còn gần gũi với hai xe tự hành song sinh theo cách khác.
Ý nghĩ hai cá thể giống nhau và thân nhau đến thế
nhưng lại có cuộc sống hoàn toàn độc lập với nhau.
Hai xe tự hành đều có cá tính riêng,
thật khó để chọn xem tôi thích cái nào hơn.
Không thể chọn nổi.
Cũng như sinh đôi vậy mà.
Tại miệng núi lửa Gusev, Spirit ở chỗ lạnh hơn nhiều.
Opportunity thì ở Xích đạo, như khu nghỉ dưỡng trên sao Hỏa.
Cho nên, Spirit có nhiệm vụ khó nhằn hơn nhiều.
Spirit tìm được hòn đá mà bọn tôi gọi là "Adirondack".
SPIRIT - CAMERA HOA TIÊU HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -60°C
Nó chạm vào hòn đá.
Nhưng nó không gọi về nhà.
SPIRIT (MER-A) MÀN HÌNH DOPPLER THỜI GIAN NHẬN TẠI TRÁI ĐẤT (UTC)
Trạm 43 MER-2A. Đã lên.
Rõ. Tôi không thấy gì trên màn hình cả.
Giờ anh không thấy tín hiệu nào hết à?
Không thấy.
Rõ.
Tôi là quản lý của dự án Spirit.
Tôi đã không về nhà mấy ngày liền.
Tất cả đều ủ rũ trong khu vực Giám sát
nơi bọn tôi điều khiển Spirit và cố thu nhận mọi thông tin từ nó.
Rõ ràng ta phải định dạng lại…
Mark Adler là người chọn nhạc báo thức trong ngày.
QUẢN LÝ DỰ ÁN
Tôi thì thấy, "Trời ạ, lại phải bật nhạc báo thức hả?"
Tôi lo cho Spirit quá.
"Thú vui" bật nhạc báo thức tới lúc đó đã mất hết cả rồi.
Các trạm, đây là phòng điều hành.
Hôm nay chưa phải là ngày ta phá bỏ truyền thống.
Nên là bật nhạc nhé.
Những ngày hạnh phúc đó đâu rồi
Sao có vẻ khó tìm quá
Em cố tìm gặp anh Nhưng anh khép lòng lại mất rồi
Mối tình của bọn mình làm sao thế này?
Giá mà em hiểu được
Nó đã từng rất tuyệt Nó đã từng rất vui
Nếu anh nghe thấy em Cưng à, anh nghe thấy không, SOS
Tình yêu anh dành cho em
Không thứ gì khác cứu em được, SOS
Khi anh đi rồi
Dù có cố mấy, làm sao em tiếp tục nổi?
Tôi đã nghĩ, "Một bài hoàn hảo".
ABBA, SOS.
Bọn tôi nhận được tiếng bíp. Nhưng Spirit đã rất yếu.
Bộ nhớ flash trên xe tự hành không hiểu sao bị lỗi.
Nó vẫn tỉnh táo suốt hai tháng qua,
cứ bị lỗi và khởi động lại suốt bao lần.
Nó thức cả đêm, như trẻ vị thành niên
chơi điện tử không biết nghỉ ấy.
Cứ thế cứ thế cứ thế suốt,
cho đến khi pin gần cạn.
Nên bọn tôi bảo, "Thử tắt nó đi vậy".
Nhưng bọn tôi nhẹ nhàng ra câu lệnh tắt máy
thì nó không tắt.
Nên bọn tôi bắt đầu hoảng, vì tới lúc này,
bọn tôi phải bảo Spirit "tắt ngay đi chứ".
Đó là câu lệnh dù có chuyện gì xảy ra,
nó sẽ tắt xe tự hành.
Một bốn hai phẩy A.
Sẽ tắt ngay trong 24 giờ nữa.
Bọn tôi đã tính công bố với thế giới là đã mất Spirit.
DC-0-5. DC.
Thì tự dưng…
Bộ phận thông tin đây. Xin xác nhận tín hiệu lại về rồi.
OPPORTUNITY (MER-B) MÀN HÌNH DOPPLER
Sau vài đêm mất ngủ trầm trọng,
xe tự hành đã ngủ ngon lành.
Spirit đã trở lại.
Như một cỗ may tra đủ dầu mỡ.
Đây là ước lượng thôi.
Cái giới hạn tuổi thọ của các xe
là bụi phủ trên các tấm pin mặt trời.
Ta cứ coi 90 sol là lúc hết hạn bảo hành.
Đó là khoảng thời gian dự tính cho sứ mệnh này.
Ta dự tính sẽ có 90 sol,
còn được thêm bao lâu thì phụ thuộc vào sao Hỏa thôi.
Bọn tôi lo là sau 90 sol trên sao Hỏa,
Spirit và Opportunity sẽ không có đủ năng lượng
và hai xe tự hành sẽ chết theo cách đó.
Khi nhìn thấy những cơn lốc cát đó, bọn tôi đã rất lo
về tác động của chúng tới Spirit và Opportunity.
Bọn tôi chụp tấm ảnh này mấy tuần trước đó và thấy nó đầy bụi đỏ.
Chẳng nhìn ra tấm pin mặt trời đâu nữa.
Nhưng vào sáng hôm sau lốc cát,
cứ như đã có ai dùng nước tẩy vậy.
Các tấm pin mặt trời lại sạch bong như ngày mới hạ cánh.
Hóa ra lốc cát lại là người bạn tốt nhất của các xe tự hành.
Đó đích thực là máy hỗ trợ cuộc sống của bọn tôi.
Chúng đến rất đúng lúc
để hà hơi thổi oxy vào bọn tôi và thế là bọn tôi lại tràn đầy năng lượng.
Uống mừng nào.
Bọn tôi đã đạt tiêu chí thành công của sứ mệnh chính. 90 sol.
ĐỘI SPIRIT MỪNG 91 SOL
Bọn tôi bắt đầu nghĩ biết đâu mình lại có vô hạn thời gian với các xe tự hành
vì có lốc cát giúp cả rồi.
Đi cứ đi thôi, lên đường nào, phóng bạt mạng trên sao Hỏa nào.
Cả hai xe tự hành đều đạt 90 sol và bọn tôi rất vui.
Bọn tôi chơi đua xe tự hành.
Hai xe đấu với nhau
xem xe nào đi được nhiều mét nhất trong một sol.
Sol 99 của Spirit. Đi lên đồi.
NHẬT KÝ XE TỰ HÀNH SPIRIT
Với Spirit, bọn tôi hơi thất vọng,
vì bãi đáp không phải chỗ như bọn tôi tưởng.
Nhưng Spirit nhìn quanh và thấy những ngọn đồi mọc ở đằng xa,
chúng được gọi là đồi Columbia,
nếu có bằng chứng nào về nước uống được,
có thể ta sẽ tìm thấy ở đồi đó.
Còn ở phía bên kia hành tinh,
xe tự hành may mắn, Opportunity, lại có một chuyến phiêu lưu khác.
Nhật ký Xe tự hành Opportunity.
Mình cần thêm nhiều đá nền nữa, sâu xuống dưới lòng đất.
Vật gần nhất là miệng núi lửa lớn ở phía Đông, có tên là Endurance.
Miệng núi lửa có cái hay là
nó là chuỗi sự kiện xếp theo thời gian,
lớp đá cũ nằm dưới đáy
đá mới hơn rồi mới hơn nữa xếp chồng dần lên trên.
Dưới đó là một mỏ vàng cho khoa học.
Nhưng bọn tôi chưa từng tính đến chuyện lái xe tự hành đi xuống đường dốc đến thế.
Rất dễ để một robot tiêu đời trên hành tinh khác
khi ở một nơi như Endurance.
Tôi muốn lái xuống sâu nhất theo yêu cầu của sứ mệnh.
Căng thẳng giữa nhà khoa học và kỹ sư
là nhà khoa học thì muốn làm những chuyện điên rồ.
"Tôi muốn leo cái dốc 35 độ này vì chỗ đá đó thú vị quá".
Còn kỹ sư sẽ bảo, "Không, thế đâu có an toàn, sao làm thế được.
Việc anh muốn làm thật đúng là điên".
Nói thẳng, nếu không thể yên tâm leo lên chỗ đá đó,
thì ta sẽ không xuống miệng núi lửa đó.
Vậy là bọn tôi làm thử nghiệm với mô hình xe tự hành theo kích thước thật.
Hơi trơn đấy nhỉ.
Bọn tôi cố mô phỏng thật giống địa hình và đất đai…
Lần đầu làm thử nghiệm
và thử lao thẳng lên…
nó tụt thẳng xuống luôn.
Bọn tôi cố nhích từng inch, tôi nghĩ,
mình nên dùng hệ mét, cố nhích từng phân một…
lên kế hoạch cho chuyến đi cẩn thận
để Opportunity không gặp quá nhiều rắc rối.
Sáng hôm sau, bọn tôi quay lại và nhìn hình ảnh…
bạn có thể nghe thấy khắp phòng có tiếng thở hắt ra.
Bề mặt quanh cạnh miệng núi lửa
không bám như bọn tôi hy vọng
thành ra nó trượt xuống dốc…
hướng tới tảng đá khổng lồ này.
OPPORTUNITY - CAMERA TRÁNH NGUY HIỂM HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -30°C
Nhưng bọn tôi có cái gọi là "tự chủ" cài vào các xe tự hành.
Bọn tôi cho phép xe tự hành tự suy nghĩ.
Vì xe tự hành biết rõ
về tình hình trên sao Hỏa hơn bọn tôi.
Vậy nên khi Opportunity đi xuống miệng núi lửa…
nó nhận thấy mình bị trượt xuống nhiều quá
và dừng lại, chỉ cách đầu tấm pin mặt trời vài phân.
Nếu va vào hòn đá khổng lồ đó…
thì coi như Opportunity đã kết thúc sứ mệnh.
Bọn tôi đều lên cơn đau tim, quyền tự chủ của nó đã cứu bọn tôi.
Bọn tôi tự hào về xe tự hành may mắn này.
Với Opportunity,
bọn tôi có tấm ảnh in ra rất rất lớn.
Ảnh từ Bắc xuống Nam chụp từ quỹ đạo.
Ảnh có miệng núi lửa Eagle, là chỗ đáp xuống…
MIỆNG NÚI LỬA ENDURANCE MIỆNG NÚI LỬA EAGLE
…và Endurance, chỗ Opportunity đã tới,
và bọn tôi trải ảnh ra bàn.
Xuống tít, tít phía dưới,
có miệng núi lửa lớn nhiều cây số dưới phía Nam
bọn tôi đặt tên là Victoria.
MIỆNG NÚI LỬA VICTORIA
Tôi biết thật điên khùng,
họ bảo, "Sứ mệnh đúng ra chỉ ba tháng thôi".
Rồi thì, "Có miệng núi lửa,
tới được đó chắc phải mất hai năm…"
Song bọn tôi vẫn làm.
Trước tiên đã nhé…
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 1,5 NĂM
Miệng núi lửa Victoria cách đó nhiều cây số.
Nhưng đường đi khá thoáng. Trên đường không gặp núi đồi gì cả.
OPPORTUNITY - CAMERA HOA TIÊU HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -15°C
Chỉ có những gợn sóng bụi.
Bọn tôi sử dụng cái gọi là "Lái bừa".
Bọn tôi gọi cho Opportunity,
"Bịt mắt lại nhé, hãy tin bọn anh, cứ đi thôi".
Và cứ thế lái bừa đi,
tiến trình đi sẽ được tính bằng số vòng quay bánh xe.
Trong chuyến đi, bánh xe thì vẫn quay.
Nhưng bọn tôi đã bị sốc…
Oppy không hề di chuyển.
VẤN ĐỀ: LỐP BỊ LÚN
Chạy tới đúng chỗ nó bị mắc kẹt.
Tới điểm này thì không hề nhích thêm được chút nào nữa.
Nhưng robot tưởng mình vẫn theo đúng kế hoạch
như thể nó đang tới tận chỗ này rồi.
Vậy là suốt cả ngày, Opportunity chỉ đứng yên một chỗ quay bánh xe
và càng đào lún sâu thêm, sâu thêm.
NASA: ĐỪNG ĐI NỮA.
OPPY: ĐƯỢC RỒI. KHÔNG ĐI NỮA.
Không có sách nào dạy,
"Chương Bốn: Kéo Xe tự hành trên sao Hỏa khỏi cồn cát".
Nên bọn tôi tạo bản sao của cồn cát đó tại JPL,
cho một xe tự hành vào đó.
Từ góc nhìn của kỹ sư,
nó rất thú vị, vì bọn tôi ưa thử thách.
Nó gần giống cát lún.
Bọn tôi mất sáu tuần để tìm cách giải thoát cho Opportunity.
Nhưng dải cát không hề có ma sát.
Giống như cố lái xe qua bột làm bánh vậy.
Các kỹ sư thống nhất chỉ còn cách cài số lùi và phóng thật nhanh.
NASA: ĐI SỐ LÙI. TỐC ĐỘ TỐI ĐA.
OPPY: ĐƯỢC RỒI. ĐANG LĂN BÁNH.
Nhưng trên sao Hỏa, nó lại càng tệ đi.
Có vẻ bọn tôi càng làm lún sâu thêm.
Có thể rất tai hại.
Sol 483.
Điện năng đã giảm đáng kể.
Vào lúc này, cố không chết chìm là may rồi.
OPPY: ĐI ĐƯỢC 2 MÉT.
EM RA ĐƯỢC RỒI!
Sol 484.
Lựa chọn chuyến đi dài hạn đã trở lại.
Bọn tôi bảo, "Được rồi.
Từ giờ trở đi mình sẽ lái cẩn thận hơn nhé".
Bọn tôi thận trọng đi xuống phía Nam
và cuối cùng cũng tới được miệng núi lửa Victoria.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 2,5 NĂM
Nhóm bọn tôi đang ngồi quanh bàn
uống margarita ở một buổi tiệc.
Rồi có người nảy ra ý tưởng, "Này, mình cá cược đi".
Hãy lấy một tờ khăn giấy rồi viết tên mình vào đó.
Mỗi người đặt cược 20 đô.
CỘNG ĐỒNG XÂY DỰNG LIÊN HÀNH TINH MER 2003
Bọn tôi bảo, "Được".
"Ai tin sẽ có không, một, hay hai xe tự hành trụ được tới năm sau?"
KHỞI ĐẦU TỐT ĐẸP SPIRIT - OPPORTUNITY
Bọn tôi giữ tờ khăn giấy này.
Và lại cá cược tiếp hết năm này qua năm khác.
Năm nào cũng vậy, Steve Squyres, Trưởng Nghiên cứu của dự án
đều cá rằng năm tới cả hai xe tự hành đều sẽ chết.
Logic của tôi là rồi ngày nào đó tôi cũng phải thắng
và niềm vui chiến thắng sẽ át bớt nỗi buồn của tôi khi đó.
Tôi thì làm ngược lại.
Cả hai xe tự hành sẽ vẫn sống tốt.
Thực tế, tôi đã làm khá tốt, suốt ngần ấy năm, trong vụ cá cược.
Lúc này, Spirit, xe tự hành cổ cồn xanh chăm chỉ của bọn tôi,
đang thám hiểm khu đồi Columbia.
Nhưng nó đang có vấn đề về máy móc.
Rồi bánh xe bên phải phía trước không quay nữa.
Có người bảo, "Giống xe đẩy ở siêu thị thôi,
kẹt một bánh thì kéo sẽ dễ hơn là đẩy".
Bọn tôi kiểu, "Kéo, đúng! Ta đi lùi đi".
Vậy là Spirit chậm chạp đi lùi qua khu đồi Columbia,
kéo lê theo cái bánh xe bị hỏng.
Nó thật kinh khủng, vì mùa đông đang tới.
Mùa đông sao Hỏa dài gấp đôi của Trái Đất.
Nên nó cực kỳ lạnh.
Trời lạnh tới mức cần rất nhiều năng lượng
để giữ nhiệt cho các phần cứng trên một mức nhất định,
nếu không sẽ rất dễ hỏng máy.
Tại vị trí của Spirit, bọn tôi rất cần có cách nào đó
để nghiêng các tấm pin về phía mặt trời.
Nhưng để làm được vậy chỉ có mỗi cách là nghiêng cả xe tự hành.
Spirit sẽ phải đi lùi
leo lên địa hình gồ ghề, lởm chởm đá
để sống sót được qua mùa đông này.
Không chỉ có các mùa, ta còn phải lo mấy thứ như bão bụi.
SOL 1.220
Có những lúc bão bụi phát triển thành bão toàn cầu.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 3,5 NĂM
Cái này tác động mạnh nhất tới Opportunity.
Sol 1.226.
Opportunity phải chiến đấu giành giật sự sống.
Sao Hỏa hùng hổ xông tới chỗ của Opportunity và tung cú đấm
với lượng bụi trên bầu trời đạt mức kỷ lục.
Bọn tôi phải chỉnh lại tiến trình ra quyết định tích hợp trên xe tự hành,
để khi nào nguồn điện xuống thấp quá…
Opportunity sẽ tự tắt máy để giữ pin.
OPPY: TẮT MỌI HỆ THỐNG.
Không ai muốn nói ra
là mình nghĩ sứ mệnh có thể kết thúc bất cứ lúc nào.
Bọn tôi có thể nhìn rõ bão bụi, theo dõi nó từ quỹ đạo.
Phải nhiều tuần nữa thì bão mới tan.
Thời gian dự kiến ban đầu để dữ liệu truyền về,
là 20:40 UTC, nhưng lần này thì hơi khó.
Hôm nay có khá nhiều đề xuất cho nhạc báo thức,
nên tôi sẽ bật hết cho đến khi nào nhận được dữ liệu.
Đành ngồi chờ xem mình có sống sót được không vậy.
Mặt trời lên rồi
Anh nói thế là ổn rồi
Người yêu bé nhỏ ơi Mùa đông thật lạnh và cô đơn
Người yêu bé nhỏ ơi Mùa đông này cảm giác như lâu lắm rồi vậy
Mặt trời lên rồi
Anh nói thế là ổn rồi
Người yêu bé nhỏ ơi Nụ cười đã trở lại trên khuôn mặt
Người yêu bé nhỏ ơi, có vẻ như…
Tôi nghĩ chẳng ai dám hy vọng các xe tự hành trụ được hết các thiên tai.
Mặt trời lên rồi
Ta có cảm giác, "Tới mức này thì sao Hỏa chẳng làm gì nổi ta nữa".
Ta trụ được hết. Ta đúng là bất khả chiến bại.
Nhưng sứ mệnh chưa kết thúc.
Bọn tôi vẫn mong sẽ tìm được chỗ nào
mà sự sống có thể đã nảy nở.
Với nước có độ pH trung tính, với nước mà ta có thể uống được.
- Squyres. - Rất vui được tới đây.
- Cảm ơn anh đã tham gia. - Vâng.
Đây là mẫu xe tự hành đang ở trên sao Hỏa.
- Đúng. - Là cái nào, Spirit hay Opportunity?
Chúng là song sinh giống hệt nhau. Nhìn như nhau cả.
Vậy là anh không phân biệt được các con mình à?
Anh đang nhận mình là một ông bố tệ hại đấy.
Sứ mệnh của Spirit và Opportunity
cũng được công chúng rất quan tâm.
SỨ MỆNH SAO HỎA
Giao thông trên sao Hỏa hôm nay lại nhộn nhịp rồi.
Xe tự hành Spirit và Opportunity vẫn hoạt động.
Tới nay hai xe đã đi được 15 km…
Hạ cánh thành công lên sao Hỏa
…và chụp hơn 156.000 tấm ảnh.
Xe tự hành giương cờ, mở ra giai đoạn mới trong khám phá sao Hỏa
NASA thật tuyệt vời trong ngành khoa học vũ trụ.
Nghiên cứu ảnh sao Hỏa Tìm kiếm sự sống
Nhưng muốn giải thích quang phổ tia gamma cho trẻ tám tuổi cũng thật khó.
Nhưng, nhà địa chất robot,
ai cũng hình dung được nó là gì.
Giờ thì, thám hiểm và khám phá
có thể trở thành trải nghiệm được chia sẻ cùng rất nhiều người.
Nó làm gì vậy?
Hai xe tự hành đã trở thành một hiện tượng.
Chúng đại diện cho sự tò mò và niềm yêu thích được khám phá.
Chúc các xe tự hành may mắn, dù bọn mày đang ở đâu đêm nay.
Các xe tồn tại được càng lâu, càng nhiều triển vọng khám phá sau này…
Khuỷu tay. Có cổ tay.
…thì mọi người trên thế giới càng thêm gắn bó với các xe tự hành.
Nhưng có lẽ không ai trong bọn tôi thực sự nhận thấy
tác động của bọn tôi tới công chúng cho tới khi Spirit bị mắc kẹt.
QUẢN LÝ DỰ ÁN
Bản ngã khác của tôi, Spirit, gặp rắc rối.
SOL 1.900
Bánh xe của nó vốn đã bị hỏng.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 5 NĂM
Và nó bị lún
rồi lại một bánh nữa bị hỏng,
và gần sang đông rồi.
Nhưng tôi biết, vì tôi hiểu Spirit, nó sẽ tìm ra cách.
Đống đá này…
có thể đây là vấn đề ta đang gặp phải.
Cả ở sao Hỏa và thử nghiệm, khi lăn bánh, nó đều bị lún.
Trang đầu tiên là tổng quan về nhu cầu năng lượng cho Spirit.
Các con số màu đỏ là những chỗ
ta sẽ không có đủ năng lượng để trụ được trong thời gian dài.
Giờ sẽ là cuộc chạy đua với thời gian.
Dù tiến triển rất chậm, bọn tôi vẫn phải cố thắng được mùa đông.
Bọn tôi bắt đầu nhận được thư và điện thoại của người dân.
Cảm giác như là,
ta phải làm mọi thứ để cứu bằng được Spirit.
GIẢI CỨU SPIRIT
Dân chúng gọi phong trào này là "Giải cứu Spirit".
Nó cho ta thấy
con người hoàn toàn có thể hình thành gắn kết và tình cảm với một con robot.
Sol 2.196.
Spirit đã chuẩn bị để ngủ đông.
Nó được vỗ về để ngủ.
Tất cả chúng tôi chăm chú chờ xem có tín hiệu…
hoặc là không có.
Thân nhiệt của xe tự hành bắt đầu giảm, nó không thể liên lạc được nữa.
Đến sáng ngày mai, nó sẽ thức dậy
hoặc sẽ không bao giờ dậy nữa.
Khi mặt trời lên…
bọn tôi lắng nghe, cố gắng nghe
một lời thì thầm, một giọng nói… gì cũng được.
Nhưng chả có gì.
Cảm giác như thể chúng tôi
phải nhìn một người bạn ra đi, xét trên nhiều phương diện.
Tôi biết mọi người sẽ thấy lạ vì tôi như đang nói về một con người,
nhưng dù không phải con người,
nó vẫn là phần quan trọng trong đời chúng tôi.
Spirit là xe tự hành mạnh mẽ và ưa mạo hiểm,
môi trường hoạt động lại đòi hỏi cao.
Có thể do tôi là giám đốc dự án của Spirit
và tôi muốn nó giống như tôi, nhưng…
Có cảm giác… Tôi gắn kết với Spirit theo cách đó.
Có thể nó cũng thấy mệt mỏi rồi,
sau bao ngày vất vả.
SPIRIT: KẾT THÚC SỨ MỆNH 3/1/2004 - 25/5/2011
Hạ thấp tốt hơn là…
Dù thế nào, nếu hôm nay đi được tầm 100 mét…
Chiếu cái dòng mà anh thấy…
Tới lúc này, chỉ còn vài người từng làm ở nhóm thiết kế ban đầu
vẫn còn làm cùng nhóm.
Bọn tôi là thế hệ kỹ sư tiếp theo sẽ vận hành Opportunity.
Tôi chưa từng dám mơ mình được làm việc với Opportunity.
Hồi học lớp tám,
tôi đọc tin Spirit và Opportunity hạ cánh.
Tôi là cô bé tỉnh lẻ tại Texas xa xôi.
ĐIỀU HÀNH BAY
Nhưng tôi biết đó là điều mình muốn làm.
Tôi muốn giúp tìm sự sống trên hành tinh khác.
HÃY LÀ MỘT PHẦN CỦA LỊCH SỬ!
Khi tôi sắp 17 tuổi,
có cuộc thi đặt tên cho Spirit và Opportunity.
KỸ SƯ BẢO VỆ HÀNH TINH
Tôi gửi hai tên là Romulus và Remus.
Bố của họ là Mars, vị thần chiến tranh.
Chẳng hiểu tôi đã nghĩ gì nữa.
Nhưng đó cũng là lúc tâm trí tôi hoàn toàn hướng về sao Hỏa
và thám hiểm vũ trụ.
Và cuối cùng dẫn tôi đến với Chương trình sao Hỏa của NASA.
Ngày đầu vào làm tại JPL,
Opportunity đã là xe tự hành đời cũ
đang thực hiện sứ mệnh đã được gia hạn và gia hạn cả nghìn lần.
Nhưng nó là lý do khiến tôi học Kỹ thuật Hàng không vũ trụ.
Tôi biết Opportunity chính là nơi tôi muốn bắt đầu sự nghiệp.
Các trạm, đây là Phòng Phát triển Thông tin.
Năm phút nữa sẽ có cuộc họp dài lê thê đấy nhé.
Giờ không còn Spirit nữa…
ta sẽ tự hỏi "Làm gì tiếp đây?" với Opportunity.
Cứ chơi loanh quanh cho tới khi rụng hết bánh?
Hay đạp ga phóng hết tốc lực
cố đến miệng núi lửa lớn tiếp theo?
MIỆNG NÚI LỬA VICTORIA
Cách đó nhiều dặm có miệng núi lửa khổng lồ mang tên Endeavour.
Ở đó sẽ có những loại đá xưa nhất
mà Opportunity có thể xem xét.
MIỆNG NÚI LỬA ENDEAVOUR
Nhưng phải mất nhiều năm mới tới được,
có thể ta sẽ không làm nổi,
nhưng mấy cái hay ho đều ở đó, nên cũng đáng để thử lắm.
Sol 1.784. Thực hiện sứ mệnh được năm năm.
Opportunity đang đi tới miệng núi lửa Endeavour,
cố đi thường xuyên và xa nhất có thể.
Tuần này, nó trúng sổ xố thiên hà đảo ngược
và đã bị sét đánh trúng, gần như thế.
Nó bị tia vũ trụ đánh trúng và phải nằm im mất mấy ngày.
Nhưng giờ thì ổn rồi, nó lại lên đường.
Sol 2.042. Thực hiện sứ mệnh được sáu năm.
Có vẻ Opportunity đã trở thành thợ săn thiên thạch.
Đến nay nó đã tìm thấy ba thiên thạch trên đường tới Endeavour.
OPPORTUNITY - CAMERA TRÁNH NGUY HIỂM HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -20°C
Sol 2.213.
Đây là mùa đông thứ tư của Oppy trên sao Hỏa, và là lần lạnh nhất.
Nên để tiết kiệm năng lượng, xe tự hành ngủ nhiều hơn
để giữ ấm thiết bị điện tử của nó.
MIỆNG NÚI LỬA ENDEAVOUR
Bọn tôi cứ chạy và chạy.
Có hôm chạy được rất xa, có hôm không xa lắm.
Nhưng vẫn tiến bước.
Thực hiện sứ mệnh được bảy năm.
Chỉ còn hai cây số nữa là Opportunity sẽ
tới miệng núi lửa Endeavour.
Nó sẽ đặt chân tới điểm Spirit,
đặt tên để tưởng nhớ cô chị ít nói của Oppy.
ĐÍCH
Đây là giải chạy Marathon Sao Hỏa đầu tiên tại Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực.
Xe tự hành Opportunity đã chạy được cự ly marathon trên sao Hỏa
cách đây một tuần rưỡi.
Xin chúc mừng mọi người!
Tới lúc này, bọn tôi đã hết bảo hành lâu rồi
và cả gia hạn bảo hành nữa, rồi cả lần gọi điện bảo,
"Này, tặng anh thêm hạn bảo hành". Cũng hết luôn rồi.
Oppy bắt đầu cho thấy dấu hiệu của tuổi tác.
Mái tóc hoa râm chính là lớp bụi tích tụ
tại kẽ hở giữa các dây cáp.
Rồi thì một khớp vai
ở tay của Opportunity bắt đầu hỏng.
Cuối cùng bọn tôi thấy nếu cứ tiếp tục cử động tay,
nó sẽ bỏ cuộc tại vị trí nào đó mà bọn tôi chẳng muốn.
Cho nên bọn tôi sẽ cứ để tay ngay trước xe tự hành
từ giờ cho tới hết sứ mệnh.
Ngoài bệnh hỏng khớp,
Opportunity còn bắt đầu gặp rắc rối với bánh xe trước bên phải.
Những lúc lái xe, ta phải tính tới chuyện nó sẽ luôn chệch hướng
và làm sao để chỉnh cho đúng.
Khi nó ngày càng già đi,
Oppy bắt đầu bị mất trí nhớ.
Nó đi ngủ…
và sẽ gần như quên sạch mọi thông tin khoa học
và mọi việc nó đã làm trước khi tỉnh dậy.
Và cùng thời điểm Opportunity bắt đầu bị mất trí nhớ…
bà tôi cũng bị chẩn đoán bị Alzheimer.
Phải chứng kiến bà tôi không còn là chính mình nữa…
Một cái…
Xe đạp.
Đó là một trong những điều khó khăn nhất phải vượt qua.
Vậy nên khi tôi để ý thấy Opportunity cũng bắt đầu mất chức năng,
bọn tôi phải tìm ra cách nào đó để hoạt động trong tình hình mới
khi nó bị mất trí nhớ.
Bọn tôi đã làm được như vậy, chỉ bằng cách bắt nó phải thức.
NASA: HÔM NAY KHÔNG NGỦ NGÀY NHÉ.
PHẢI THỨC ĐỂ GỬI DỮ LIỆU.
Nó sẽ gửi dữ liệu cho người Trái Đất trước khi đi ngủ
và quên hết mọi thứ đã làm.
OPPY: ĐANG GỬI DỮ LIỆU.
Nhưng tôi nghĩ Opportunity đã giúp tôi đối mặt tốt hơn
với tình trạng của bà tôi.
Và hiểu rằng đó là một phần của cuộc sống.
Nhưng nó vẫn là một đứa trẻ hoàn hảo,
nó vẫn cố hết sức mình để hoàn thành sứ mệnh,
để tìm nước trung tính có thể hỗ trợ sự sống trên sao Hỏa.
Sau vài năm di chuyển,
cuối cùng bọn tôi đã thấy vành miệng núi lửa Endeavour nhô lên ở đằng xa.
Vẫn biết nó rộng tới gần hai chục cây số.
Nhưng phải tới khi bọn tôi lần được lên tới rìa thì mới…
Lúc Oppy lên được rìa Endeavour, tất cả đã thay đổi.
Cảm giác như sắp bắt đầu một sứ mệnh hoàn toàn mới.
Đó là môi trường hoàn toàn mới để khám phá,
lùi về quá khứ hàng chục hoặc hàng trăm triệu năm trước.
Tôi thích giai đoạn này của sứ mệnh.
Sol 3.300. Thực hiện sứ mệnh được chín năm.
Opportunity đang hối hả làm việc để hoàn tất
phân tích hòn đá "Esperance"
có thể nắm giữ manh mối về môi trường sinh sống được từ xa xưa.
TIẾN HÀNH APXS…
Đây là đất sét đã bị biến đổi dữ dội do nước có độ pH khá trung tính…
NHẬN DIỆN ĐƯỢC KHOÁNG VẬT SÉT
…cho thấy điều kiện thuận lợi nhất cho sinh học
mà Opportunity từng gặp.
Đây là một phát hiện to lớn.
OPPORTUNITY - CAMERA TOÀN CẢNH HỆ THỐNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -27°C
Nước.
Nước trung tính có thể uống được đã từng tồn tại trên bề mặt sao Hỏa.
Mà không chỉ có nước
nó còn có thể duy trì sự sống vi sinh từ xa xưa.
Thật là một cuộc cách mạng.
Nó cho ta thấy sao Hỏa từ rất xa xưa
từng phù hợp hơn nhiều cho nguồn gốc sự sống.
Đây là Chén Thánh mà ai cũng tìm.
Đây là lý do ta lên sao Hỏa.
Oppy phát hiện rằng sao Hỏa từng là hành tinh có nước
rất giống với Trái Đất.
Từng có đại dương.
Nước có vai trò to lớn trong lịch sử sơ khai.
Nó thay đổi hoàn toàn cả hành tinh.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 10 NĂM
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 11 NĂM
Opportunity dành nhiều năm thám hiểm miệng núi lửa Endeavour.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 12 NĂM
Có những khám phá đáng kinh ngạc kể về câu chuyện của nước.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 13 NĂM
Ta có thể trở về quá khứ của hành tinh nhiều khả năng từng có sự sống.
Nhiều người hỏi tại sao tôi nghĩ thám hiểm sao Hỏa là cần thiết.
Tôi cho rằng điều gặt hái được từ
di sản của Opportunity và Spirit
phần nào trả lời cho câu hỏi tại sao đó.
Sao Hỏa có nước.
Nước đó đã gặp chuyện gì?
Liệu ta có thể lấy thông tin đó
để biết được điều gì có thể xảy đến với Trái Đất?
Và vai trò của chúng ta trong đó?
Liệu ta có đang làm gì khiến đẩy nhanh
quá trình thay đổi đó trên Trái Đất?
Vì đó không phải thứ có thể phục hồi lại được.
THỰC HIỆN SỨ MỆNH ĐƯỢC 14 NĂM
Vậy là đã thực hiện sứ mệnh 14 năm
và sol 5.000 chỉ đến một lần.
Một dấu mốc quan trọng.
Ta có một xe tự hành luống tuổi. Nó hay quên và bị hỏng khớp.
Camera vẫn hoạt động. Ta làm được gì đây?
Tôi đã đùa vài ngày trước mốc sol 5.000 là,
"Ta phải chụp tự sướng".
Bọn tôi vẫn thấy sao Hỏa qua đôi mắt của Oppy,
nhưng lâu rồi không nhìn thấy Oppy.
Không thấy từ hồi nó rời hành tinh năm 2003.
Sắp tới ta sẽ phải khai phá dữ liệu…
Tới hôm lên kế hoạch cho sol 5.000,
trưởng nhóm nghiên cứu buông một câu,
"Nhóm kỹ sư có yêu cầu này.
Họ muốn chụp ảnh tự sướng".
Cả phòng yên lặng như tờ.
Vì cả nhóm nghiên cứu kiểu,
"Gì, nói lại coi?"
Bọn tôi có thể tận dụng chút sức lực cuối cùng trên tay robot
để cho robot được sống ảo.
Bọn tôi cố thuyết phục nhóm nghiên cứu.
Nhưng sẽ rất khó vì vai của nó hỏng mất rồi.
Bọn tôi phải nghĩ ra cách chụp được xe tự hành từ nhiều góc
mà không vận động vai.
Chưa phải nhất, nhưng bọn tôi chỉ làm được đến thế.
Có lẽ đây phong cách của nhóm nghiên cứu để nói
"cảm ơn" với nhóm kỹ sư. "Cái này để bọn tôi.
Cứ chụp tự sướng thoải mái. Các anh xứng đáng.
Hãy ngắm nhìn con robot các anh chế tạo phục vụ chúng ta".
Các kỹ sư chụp ảnh từ 17 góc khác nhau.
Dựa trên hình ảnh xem trước
mà họ nghĩ kính hiển vi sẽ nhìn thấy.
Với máy tính đời cũ tốc độ chậm của Opportunity…
phải mất cả phút để chụp một tấm ảnh.
Bọn tôi kiểu, "Tải lại. Chưa thấy gì.
Bấm đi. Chưa thấy gì cả. Tải lại đi".
Bùm! Toàn bộ hình thu nhỏ hiện ra.
Các hình thu nhỏ 64 pixel bé tí tẹo.
Các hình bị mờ và lộn ngược.
Nhưng bọn tôi vẫn xem hết.
Và có một tấm chụp được Opportunity.
Ừ thì hình rất nhỏ, và đen trắng, và không đúng tiêu cự,
nhưng tính tới lúc đó, lần đầu tiên sau 14 năm,
bọn tôi mới thấy xe của mình.
SOL 5.000
PHÒNG ĐIỀU HÀNH CHARLES ELACHI
Tất cả những ai làm với Opportunity
đều sẽ nhận được email thông tin về thời tiết trong ngày trên sao Hỏa.
Có một hôm trời rất bụi và nhiều mây
tại khu vực của Opportunity.
Tấm hình này chụp vào sol 5.106
và ta có thể thấy mặt trời là chấm to và sáng.
Nhưng chỉ ba sol sau đó, mặt trời hoàn toàn biến mất.
Đó.
Thật đáng sợ.
Cơn bão bụi này đang hướng tới chỗ Oppy.
Bọn tôi đã trụ được bao lần bão bụi khác trên sao Hỏa.
Opportunity vẫn trụ được.
Nhưng sau vài ngày, tôi nghĩ nhiều người bắt đầu nhận thấy
nó khác hẳn những gì bọn tôi trải qua trước đây.
Sol 5.111.
Bão bụi ảnh hưởng tới Opportunity đã mạnh lên rất nhiều.
Đã có thông báo khẩn của tàu vũ trụ dự báo lỗi do điện yếu.
PIN EM SẮP HẾT
VÀ TRỜI ĐANG TỐI DẦN.
OPPORTUNITY - CAMERA TOÀN CẢNH HỆ THỐNG KHÔNG ỔN ĐỊNH - NHIỆT ĐỘ -28°C
Và rồi tất cả vụt tắt.
Bọn tôi đều bảo, "Ta biết phải làm gì. Ta có sách hướng dẫn bão bụi.
Và ta sẽ làm mọi thứ có thể
để tái lập thông tin liên lạc với Opportunity".
Tới thời điểm này, nhạc báo thức bị bỏ bê rồi.
Nhưng rồi bọn tôi khôi phục truyền thống, biết đâu hát hò lại có tác dụng.
Bọn tôi sẽ bật nhạc bất cứ lúc nào muốn đánh thức xe tự hành.
Sol 5.176.
Đã hơn 60 sol kể từ ngày mất liên lạc với Opportunity.
Có thể phải nhiều tuần nữa trời mới quang.
ĐIỂU KHIỂN DỮ LIỆU
GOLDSTONE 14 TỐC ĐỘ GIÓ 2,47 KM/H
Sol 5.210.
Sau gần 100 sol không có liên lạc gì,
cả nhóm đang chờ đợi trong lo lắng để được nghe thấy Opportunity.
Sol 5.292.
Giờ đã hơn sáu tháng kể từ ngày mất liên lạc với Opportunity.
Cuối cùng bão bụi cũng tan.
Tôi đã hy vọng nó tự dưng tỉnh lại.
Và nói, "Ta vẫn sống".
Chuyện đó đã không xảy ra.
Nó được tích hợp quyền tự chủ để thức dậy vào giờ nhất định,
và bọn tôi biết khi nào báo thức sẽ kêu
nên người Trái Đất sẽ cố liên lạc với nó.
Thế là, mỗi ngày vào thời điểm đó, bọn tôi thử đi thử lại.
NHẬT KÝ XE TỰ HÀNH OPPORTUNITY
Thời gian không còn nhiều, và sắp sang thu,
bọn tôi bắt đầu ra lệnh thô bạo hơn.
Bọn tôi lắng nghe hàng ngày, mong Opportunity sẽ nói với mình.
Vậy là NASA tuyên bố sẽ thử nốt một lần nữa…
CƠ SỞ HOẠT ĐỘNG BAY VŨ TRỤ 230
…để liên lạc với Opportunity và đánh thức nó.
SOL 5.352 NGÀY 12 THÁNG 2 NĂM 2019
Bọn tôi cứ nhìn trân trân xuống sàn trong căn phòng gọi là Phòng Tối.
Đó là nơi bọn tôi, trong một thập kỷ rưỡi,
mọi câu lệnh được gửi tới cả hai xe tự hành.
Kiểu như, "Dậy đi nào. Ta sẽ làm mọi thứ tốt hơn.
Và ta sẽ lại đi thám hiểm".
Nhiều giây trôi qua, một phút trôi qua và tới lúc đó, bọn tôi biết…
Lúc đó ký ức xưa tự dưng tràn về
cái hôm hạ cánh,
tôi là cô bé 16 tuổi cũng đứng trong căn phòng này
và chợt nhận ra mình muốn cuộc đời mình sẽ thế nào.
Nhưng hành trình này kết thúc mất rồi…
Tất cả trào dâng lên trong tôi.
Nhóm vận hành bảo,
"Này, xin nhường cho anh
lựa chọn bài hát báo thức cuối cùng".
Tôi chưa từng chọn bài hát báo thức.
Lần này tôi rất muốn chọn bài nào thật phù hợp.
Cuối cùng thì bài tôi chọn
nói về kết thúc một mối tình.
Nó…
Nó là tình cảm trân trọng cho mối tình mà mình từng có.
Dự án MER chính thức kết thúc.
Em sẽ nhìn thấy anh
Ở những chốn xưa thân thuộc
Chắc không cần phải nói
là chúng ta gắn bó tình cảm với các xe đó đâu nhỉ?
Ta đều biết phải dùng từ "yêu" một cách thận trọng,
nhưng chúng ta yêu các xe tự hành đó.
Là cha mẹ, tôi rất tự hào.
Bọn tôi đã viết lại sử sách.
Nhưng là một con người, tôi rất buồn.
Vì nó là một người bạn.
Toàn bộ dự án được liên kết nhờ cảm xúc yêu thương.
Ta yêu các xe tự hành
và ta yêu những người cùng ta xây dựng nó.
Ta yêu những người cùng ta vận hành nó
và cùng ta chăm sóc nó một cách đầy yêu thương trong bao năm.
Đối với từng người bọn tôi,
đây là vinh dự cả đời.
Không thể có cuộc phiêu lưu như thế lần hai đâu.
Em sẽ nhìn thấy anh
Sol 5.352. Thực hiện sứ mệnh được 15 năm.
Ngay từ ngày đầu tiên
khi nó lăn mình vào miệng núi lửa Eagle,
Opportunity đã được trìu mến gọi là "Xe tự hành may mắn".
Giờ, sau khi nhận được 13.744 tệp tin lệnh,
kéo dài suốt 5.262 sol
vượt quá độ tuổi nghỉ hưu kỳ vọng ban đầu là 90 sol,
hành trình đáng kinh ngạc của Opportunity đã kết thúc.
Ngủ ngon, Opportunity. Làm tốt lắm.
Em sẽ ngước nhìn lên mặt trăng
Nhưng em sẽ
Nhìn thấy anh
ĐẾM NGƯỢC LÊN SAO HỎA
Con tàu Noah thám hiểm
được Spirit và Opportunity đặt nền móng
giờ mở đường cho thế hệ xe tự hành kế tiếp.
Perseverance sẽ là cháu gái của Spirit và Opportunity.
Cốt lõi của nó được xây dựng dựa trên tinh hoa của các xe đi trước.
- Milo, sẵn sàng phóng tên lửa chưa con? - Rồi ạ.
Tôi mang bầu đứa thứ hai khi Perseverance đang được chế tạo.
Cứ như xe tự hành này đang ở Khoa Chăm sóc Tích cực Sơ sinh
và tất cả bọn tôi đều chăm nom cho nó, đứa con tiếp theo của cả nhóm.
Sáng nay thời tiết tại Space Coast thật đẹp.
- Tôi là Daryl Neal. - Moogega Cooper!
THÁNG 7 NĂM 2020 PHÓNG PERSEVERANCE
Tên lửa sẽ phóng trong 50 phút nữa, để tôi chỉ các bạn
làm sao để tới và tìm sự sống vi mô xa xưa trên sao Hỏa
và thử nghiệm công nghệ mới cho các sứ mệnh người lên sao Hỏa sau này.
Giờ đã thành thông lệ rồi, mở bao đậu phộng ra.
Ăn không?
Một số người nghĩ thám hiểm hành tinh là cái gì đó xa lạ.
Nhưng tôi luôn nhắc cho họ, khi ông cha ta bước đi trên hành tinh này,
điều đầu tiên họ làm là nhìn lên bầu trời.
Và họ đã thấy gì?
Các chòm sao và vì sao, những thứ tuyệt đẹp.
Và họ làm gì với chúng?
Họ sử dụng bầu trời để làm ra lịch
để biết khi nào trồng trọt, khi nào thì thu hoạch.
Tổ bay, đã rõ sứ mệnh. Tới giờ rồi.
Họ làm được vậy trong giới hạn Trái Đất.
Bởi thế thám hiểm hành tinh đã có cùng chúng ta ngay thuở ban đầu.
Và chúng ta cũng sử dụng cách mà tổ tiên ta đã dùng qua bao thế hệ.
Để có cuộc sống Trái Đất tốt hơn.
Hai, một, không.
Phóng.
Milo, nhìn này! Gì vậy?
- Tên lửa. - Phải rồi!
Và xe tự hành!
Xe tự hành. Đúng. Xe tự hành ở bên trong!
Biên dịch: Nguyễn Phương Bảo
Giám sát sáng tạo Annie Kim