Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Noon pa man, si Vanessa na ang pinakamatapang.
Napakatapang niya.
Ang payong ibinigay niya sa akin, "Kung may gusto ka, gawin mo."
Ngayon, kahit sa nangyari kay Vanessa, hindi ako susuko.
Inulat na nawawala sa Fort Hood
si Private First Class Vanessa Guillen noong Abril 22.
Nakuha nito agad ang atensyon ko.
May kakaiba roon.
Gusto naming maiuwi agad si Vanessa hangga't maaari.
Sundalo siya sa isang federal base na dapat na
isang napakaligtas na lugar, pero di ligtas doon.
Lahat ng mga di mo maiisip na mangyayari sa Amerika,
nangyayari sa baseng ito.
Pupuwersahin nila kami.
Gusto kong mawala ang Fort Hood
at maimbestigahan silang lahat!
Balitang-balita ang kaso niya sa buong bansa.
Nais nilang malaman… "Nasaan si Vanessa Guillen?"
Sleeping giant ang Hispanic culture.
At parang ginising iyon ng pamilya Guillen.
-Anong gusto natin? -Hustisya!
-Kailan? -Ngayon na!
Milagro ang anak ko.
Ibinigay siya ng Diyos, at may misyon siya rito.
Sabi niya dati, "Ma, paglaki ko, magsusundalo ako."
Sabi ko, "Wag, anak, panlalaki lang iyon."
Sabi niya, "Ang drama mo, Ma! Aalis din ako balang-araw."
"Magtatagumpay ako roon."
Akala ko, pambatang pangarap lang iyon na lilipas din sa hinaharap.
Tapos nang magdidisiotso siya, sabi niya sa akin sa kuwarto,
"Ma, di ba sinabi ko dating magsusundalo ako
o mag-a-astronaut?"
Dalawa lang, maging astronaut at pumunta sa buwan, o magsundalo.
Sabi ko, "Doon ka na sa buwan."
"Pumunta ka sa buwan."
Nang magdisiotso siya, sabi niya, "Nag-enlist na ako."
Go!
Nag-boot camp si Vanessa sa Fort Jackson.
-Isa, dalawa, tatlo. -Isa!
Isa, dalawa, tatlo…
Mahigpit ang iskedyul nila.
Sabi niya, "Ang hirap."
At sabi ko, "Panigurado."
Pero proud na proud siya.
Magsusulat siya ng liham.
"Gusto ko rito, ang kapaligiran, lahat."
"Ako ang pinakamabilis na babae."
"31 ang asintado sa 40 na tira ko sa M4 ko."
Sabi ko, "'Ayun na."
Pumunta ako sa pagtatapos niya.
Literal siyang nagniningning.
At sinabi niyang madedestino siya sa Fort Hood.
Masaya akong malamang malapit lang siya sa amin,
at hindi siya maiistasyon sa malayong estado.
Anong meron dito?
Tigilan mo iyan.
Magkaibigan kami ni Vanessa.
Nagkatrabaho kami.
Kaya araw-araw kaming nagkikita sa trabaho.
Nag-aayos siya ng mga firearms, mekaniko siya ng mga armas.
Umuuwi siya tuwing weekend.
Pagkatapos,
nagbago ang lahat.
KAPATID NI VANESSA
Day off ni Vanessa noong Abril 22, 2020.
Di dapat magpapapasok ang hukbo noon
dahil kapuputok pa lang ng COVID.
Pero pinapasok si Vanessa noon.
Ayoko nang balikan ang araw na iyon.
Kauuwi lang ni Mayra galing trabaho,
at sabi niya,
"Parang may nangyayari kay Vanessa, di niya sinasagot ang tawag ko."
Ganoon din sa fiancé niyang si Juan.
Nasa trabaho ako,
tapos nag-text ako sa kanya noong tanghalian.
Akala ko, nagtatrabaho pa siya.
Pero parang ang tagal.
NASAAN KA
TANGHALIAN
PATAY PHONE MO?
I-TEXT MO AKO
NGAYON NA?
Di niya natanggap ang mensahe.
Tinanong ko si Mayra, "Nakausap mo ba si Vanessa?"
Nag-aalala si Juan.
Di ko alam paano sasabihin sa magulang ko.
Tinawag ako ni Mayra. Tanong niya,
"May napansin ka bang kakaiba?"
'Di sumasagot sa text si Vanessa.
Nag-text ako, walang sagot. Sabi ko, "Bakit?"
Sabi ko, "Tawagan mo ang base at ipakausap mo sa telepono."
"Ngayon din!"
Tinawag ko ang staff sergeant.
"Anong nangyayari? Tumatawag ako sa kapatid ko,
at di siya sumasagot." Tapos, sabi niya,
"Kanina pa walang nakakakita sa kanya. Wala kaming alam."
Magha-hike dapat kami noon. Pag-alis niya sa trabaho.
Nag-text siya nang umaga. Uulan daw, sabi sa ulat.
Sabi ko sa kanya, walang ulan.
Hindi na siya sumagot.
Ilang oras ang lumipas.
Sabi ko, "Di na normal ito."
Pumunta kami ni Landy sa Arms Room.
Iniwan niya ang susi niya sa kotse, lisensya, pati wallet.
Parang… Di aalis nang ganoon si Vanessa.
"Wala kayong mga kamera, kahit ano?" Sabi nila, "Wala."
Noon ko naisip,
"Wala akong makukuha sa phone?" Sabi ko, "Aalis na ako."
Tinawagan ko si Juan, sabi ko, "Hahanapin ko siya."
Sabi niya, "Sige, sunduin mo ako."
Noong gabing iyon lang ako natakot
nang ganoon katindi.
Parang may nangyari talagang masama.
ASAP
HELLO?
VANESSA. UY. HAHANAPIN KITA. PANGAKO.
Pagdating ko, alas-tres na ng umaga.
Tinawagan ko ang sergeant, walang sagot.
Kaya nagrenta ako sa hotel.
Magdamag akong di nakatulog.
Text ko kay Mayra, "Anong nangyayari?"
Wala akong magawa.
Nang sumunod na umaga, pumunta ako sa base, parang may mali.
Pagpasok ko sa barracks,
bumaba ang first sergeant sa isang trak.
Sabi niya, "Anong nangyayari?" Sabi ko, "Ano nga ba?"
"Halos 24 oras na."
Di nila sinasabi kung sino ang huling nakakita sa kanya,
at kahina-hinala talaga ang lahat.
Pinakalma ko si Mama.
Alam kong hindi siya mapalagay.
Sabi ko, "Utang na loob, tara na."
"Hindi nila hahanapin ang anak ko. Ako na ang maghahanap sa kanya."
Pagdating ko sa Killeen,
alam mo ang sabi ko?
"Amoy kamatayan dito."
"Amoy-patay. Patay ang bayang ito."
Sa huli, pumunta rin ang mga magulang ko sa Killeen,
at natakot sila dahil walang tanda ni Vanessa,
at hindi sila makapunta sa base dahil sa immigration status nila…
Ipinanganak ako sa maliit na rantso, sa Tierra Blanca,
Rio Grande, Zacatecas sa Mexico.
Magkakasama kami, at ibang panahon iyon, masaya,
naglalaro kami sa labas, tinutulungan ang tatay ko sa paghahalaman.
"Kambing ko" tawag niya sa akin.
Kasi napakapayat ko noon.
"Kambing ko, halika rito." Maliit pero malakas na kambing.
Ang asawa ko, mula pagkabata, pinagtrabaho na rito
upang kumita ng sariling pera.
Nang makasal ako, noon ako pumunta rito.
Dito na kami sa Houston nanirahan. Nanatili lang ako sa bahay.
Ang Vanessa ko,
palaban na siya noon pa man, lalo at para sa pangarap.
Espesyal siya.
Paborito niya ang soccer.
Hilig niya iyon.
Nakilala ko si Vanessa sa high school, sa soccer field.
ANG GANDANG SEASON
Pareho kami ng hilig, at kahit baguhan ako noon,
pareho naming hilig ang sports.
Lagi siyang determinado, lalo sa pagsubok ng sariling pangangatawan.
Kahit mahirap na praktis iyon,
makikita mo siya sa weightlifting area.
Dadaan ako, sasabihin ko, "Anong ginagawa mo rito?"
"Uwian na." Sasabihin niya, "Gusto mong matuto nito?"
Sagot ko, "Saka na lang."
Nakapokus din siya sa pag-aaral.
Di siya nakikipagdaldalan sa mga kaibigan niya.
Nag-aaral siya habang naka-earphones.
Pero 'pag kasama kami, tuwing lalabas kami pagkatapos n'on,
napakadaldal at napa-girly niya.
Madalas, isa ang makikita mo, girly o athletic. Siya, pareho.
Nakilala ko si Vanessa sa isang quinceañera party.
Noong 2014 yata.
Napakatapang ni Vanessa.
Wala siyang kinatatakutan.
Gusto kong pinatatawa siya. Lagi siyang tumatawa.
Napakabait niya. Nakatutuwa.
Kapag nag-uusap kami tungkol sa pagkokolehiyo,
siya naman, "Magsusundalo ako,
magiging iskolar, at 'ayun na."
Noong una, para sa kahit anong Hispanic na pamilya,
para 'yong, "Magsusundalo ka. Babae ka… Di mangyayari iyon."
Pero para sa kanya, gusto niya talagang gawin iyon.
Proud ako sa kanya.
Malaking hakbang iyon, ang pagpasok sa militar,
pero ang nanay ko ang laging nag-aalala.
Lagi niyang sinasabing mahirap na lugar iyon.
At siya ang unang nakapansing may mali kay Vanessa
pagkatapos ng ilang buwan sa Fort Hood.
Di na siya nakatutulog.
Nangayayat siya.
Sasabihin niya sa aking walang kuwenta ang army,
KARARATING KO LANG AT GUSTO KO NANG UMALIS
WALA AKONG MARAMDAMAN
KUNG MANANATILI O AALIS AKO
MAGMUMULA IYON SA TAONG DI MO INAAKALA
Isang araw,
sabi niya, "Ma, nahihirapan ako sa base."
'Kako, "Bakit?"
"Ramdam kong may tinatago ka sa akin."
Kasi sabi niya, may sexual harassment daw na nangyari
sa mga batang babae, lalaki, kahit anong kasarian.
Sabi niya, "Totoo iyon, Ma. May mga nase-sexual assault."
"Sabi mo noong Disyembre, hina-harass ang mga babae, pero di ikaw."
Sabi niya, "Ma, nagsinungaling ako. Na-harass ako."
"Ng nakatataas,
ng sergeant."
May mafia roon sa Fort Hood.
Mafia iyon. Isang lugar ng korupsyon at kasamaan.
Minamatyagan ngayon ang military base sa Killeen, Texas.
Lumalakas ang mga panawagang imbestigahan iyon.
Napakalaking base ng Fort Hood.
Isa sa mga pinakamalalaking base sa Estados Unidos.
Tila ibang mundo iyon.
Iba-iba ang reputasyon ng bawat base.
Hindi maganda ang reputasyon ng Fort Hood.
Isa sa may pinakamaraming sexual assault ang Fort Hood
sa kahit anong base sa Amerikanong militar.
Dalawa na ang mass shootings.
Tatlo ang patay, 16 ang sugatan sa
pamamaril ng sundalong may sakit sa isip.
Ikalawang atake ng sundalo sa Fort Hood
sa loob ng 5 taon.
May sexual assault advocate
na nagbubugaw ng mga sundalo niya.
Inakusahan ng pambubugaw
ng mga hikahos na babaeng sundalo sa iba pang sundalo
si First-class Gregory McQueen.
Maraming masama roon.
Dalawang sundalo, akusado ng pagpapasok ng mga imigrante
sa border patrol checkpoint.
Maraming nawawalang sundalo, maraming patay na sundalo.
Sa taong ito, 28 sundalo sa isang U.S. army base ang namatay.
Parang nililinang ng Fort Hood ang mga pinakamasasahol
pagdating sa command culture,
sa ganoong tipo ng samahan ng lalaki.
"The great place" ang tawag nila roon, pero ang totoo,
black hole ang lugar na iyon.
Ilang linggo sa simula ng pandemic,
pinatingnan ng editor ko ang press release
na mula sa Fort Hood tungkol sa pagkawala ni Vanessa.
Tanda ko, nag-Facebook ako n'on,
at hinanap ko ang pamilya o mga kaibigan niya,
at nahanap ko agad si Mayra Guillen,
nag-usap kami sa telepono, at may inilarawan siyang matinding eksena.
Mag-isa siyang nakaupo sa kuwarto ng hotel sa Killeen
at dahil may narinig siyang mga helicopter,
umasa siyang hinahanap nito ang kapatid niya.
Nakiusap siyang kontakin ko ang Fort Hood
para malaman kung may mahahanap akong hindi pa niya alam.
Ang pakikipag-usap ko sa military police
ay literal na isang kalokohan.
Sabi ng first sergeant, "Pasok ka sa kuwarto niya
at tingnan kung may nawawala?"
At inisip ko,
"Kung magiging bahagi man iyon ng isang imbestigasyon,
di niya ako dapat papasukin," pero siguro nanaig ang kuryosidad ko,
at sabi ko, "Sige, papasukin mo ako."
Tanong ko, "Nasaan ang mga susi niya? Ang CAC card niya?
Tapos, nasa bulsa niya lang iyon, at nalito talaga ako.
Naisip ko, "Dapat isinuko ang mga iyon."
Kung sa pulis na 'to ako magtitiwala
sa paghahanap ng kapatid ko, wala na.
Ang US Army's Criminal Investigation, o CID,
ay isa sa mga pangunahing imbestigador
na humawak sa pagkawala ni Vanessa Guillen.
Noon, ang mga taong itinatalaga sa CID
ay may tatlong taon lang ng karanasan, kaya hindi sila eksperto.
Kulang din sila sa mga tao,
habang napakarami pang ibang kaso na inaasikaso.
Kaya nagsama-sama ang mga salik na iyon
at nakaabala talaga iyon sa imbestigasyon.
Noong araw ding iyon, naisip na nilang mag-ulat sa pulisya.
At pumunta kami sa istasyon.
Tinawagan ang mga maaaring huling nakakita sa kanya
o kahit sinong nakausap niya ng araw na iyon o ng nakalipas na araw.
Isa-isa nilang tinitigan ang mga iyon. Sinubukan kong kabisahin ang mga mukha.
'Yong isa,
literal na tumingin sa akin at tumawa,
tapos, umalis na.
Sabi ko kay Juan, "Nakita mo iyon?" Sagot niya, "Oo."
Tinanong ko ang sarili ko, "Sino siya?"
Nalaman kong si Robinson iyon.
Noong araw na mawala si Guillen, inaalam namin
kung sino'ng huling nakasama niya, at may nagsabing, "Robinson."
Armorer siya, at arms mechanic naman si Guillen.
May nagbigay ng numero niya, tinawagan namin siya.
Sabi niya, "Pinapunta ko siya sa motor pool."
Sabi ko, "May sinabi ba siya habang paalis?" Wala raw.
Tapos, binaba na niya.
Binigay ko sa CID ang numero ni Robinson,
at sabi lang nila, "Sige, titingnan namin."
Ginising ako ng kapatid ko, "Frida, nawawala raw si Vanessa?"
Sabi ko, "Ano? Ano'ng ibig mong sabihin?" Sabi niya, "Sa Twitter ni Mayra."
Nagulat ako. Nasa army siya. Dapat ligtas siya roon.
Hello sa inyo.
Ginawa ang bidyong ito upang ipaalam ang pagkawala ni Vanessa…
Nag-post kami sa social media.
Noong una, nag-post ako sa mga account ko.
Tapos, gumawa ako ng Facebook page.
"Hanapin si Vanessa Guillen."
ITO ANG NAWAWALANG SUNDALONG SI VANESSA GUILLEN…
Ang mga kababayan kong kilala si Vanessa,
nag-share din ng Facebook page.
Hanapin natin si Vanessa.
Vanessa Guillen, umuwi ka na sa atin.
Pakiusap, tulungan natin ang pamilya niyang mahanap siya.
Pitong araw nang nawawala si Vanessa
na huling nakita sa Fort Hood.
Parang napakatagal n'on.
Parang mas mahaba pa iyon sa isang linggo.
Lagi akong pupunta sa Fort Hood para sa updates,
at lagi nila akong pauuwiin ng mga press release.
Mahirap talagang kumuha ng impormasyon.
Hindi rin nila sinasabihan ang pamilya tungkol sa paghahanap nila.
Dahil sa walang makuhang sagot,
nagpasya kaming kung walang makikipag-usap sa samin, kami ang kakausap sa kanila.
Kailangan namin ng sagot!
Nagprotesta kami sa unang linggo ng Mayo sa harap ng Fort Hood.
Nasaan si Vanessa?
Nanawagan kami sa social media, "Punta kayo rito. Magdala kayo ng posters,
mga litrato, at hilinging mahanap siya."
Ilabas n'yo si Vanessa!
Tuwing Biyernes, dumarami ang tao.
Gagawa kami ng mga banner.
Tatayo ako habang nagrerekord,
"Nawawala ang kaibigan namin
nang isa, dalawang linggo na. Dapat narito siya."
-Ano'ng gusto natin? -Si Vanessa!
-Kailan? -Ngayon na!
Ang makita ang bansag doong
nagsasabing "The great place",
nakakainis talaga.
Gusto ko ng hustisya at kasagutan.
Nasa inyo ang teknolohiya. Nasa inyo ang mga materyales.
Pero 'di n'yo siya mahanap?
Masakit sa pusong makita si Lupe sa mga protestang iyon,
pero iniisip kong mahalaga rin iyon
para makita ng medya at tao kung ano talaga ang nangyayari,
may dalagitang dumadaing para sa kapatid niya,
at parang wala pang tumutulong.
'Asan ang kapatid ko?
Alam nila, at gusto kong magsalita sila.
Kailangan namin ng sagot!
MAG-IISANG BUWAN NA HANAPIN SI VANESSA GUILLEN
Apat na linggo na. Magpatuloy tayo hangga't wala siya.
May bagong pagdiin ng paghanap sa nawawalang sundalo…
Huling nakita si Vanessa Guillen sa Fort…
Limitado ang komunikasyon sa mga opisyal sa Fort Hood.
Tiniyak naming kita ng Fort Hood ang ginagawa namin
at na hindi kami susuko.
Gusto namin si Vanessa!
Gusto namin ng sagot!
HUNYO 2020 6 NA LINGGO NG PAGHAHANAP
Di ko alam kung ano
ang maaari kong itanong sa usaping legal
at ang mga impormasyong puwede nilang ibigay.
Kailangan ko ng taong tapat at alam ang sistema.
Kaya naghanap ako ng mga abogadong militar.
Tapos, may nagmensahe sa akin, "May kilala ako."
Tinawagan ako ni Mayra, at ang sabi niya,
"Ikaw ang tamang tao para dito. Marami kang background dito."
Umoo ako.
"May mga kliyenteng militar ako sa ibang base,
di lang sa bansa, kundi sa mundo."
"May karanasan ako pagdating sa militar."
"Alam ko ang wikang gamit nila."
"Ikalulugod kong tulungan kayo."
Habang kausap ko siya, naramdaman ko na agad ang ugnayan.
Sabi niya, "Pro bono ito, at tingnan natin ang mangyayari."
Napaandar niya ang kaso.
Ang mahalaga, mahanap si Vanessa.
Nakita kong walang pakialam ang militar.
Sisirain nila ang pamilya.
Sabi ko, "Mag-imbestiga rin tayo."
Tinawagan ko ang mga alam kong makukunan niya ng inspirasyon
Magiging matinding pagkilos ito.
Dahil wala kaming natatanggap na sagot sa Fort Hood,
sumangguni kami sa Equusearch, organisasyong nakatuon
sa pagtulong sa paghahanap ng mga tao.
At natulungan nila kami.
Naglibot sa ilang bahagi ng Fort Hood ang Texas Equusearch,
naghahanap ng kahit anong makapagtuturo kay Vanessa.
Nag-aalangan ang army na pasamahin sila sa paghahanap,
pero dahil minamatyagan sila ng publiko,
wala silang nagawa.
Umaasa akong
makita ng tamang tao ang flyer at masabing, "Kailangan kong tumawag."
Sabi Tim sa akin, "Ayaw nila sa akin."
"Ayaw nilang magsalita." Sabi ko, "Ayaw nila sa
kahit sinong makakaalam nito."
Sabi ko, "Mahahanap natin siya anuman ang mangyari."
Kahit gaano katagal,
makabalik lang siya.
Hinanap ko ang anak ko kahit saan,
parang babaeng lumalangoy sa dagat ng luha.
Sa mga kanal,
mga riles.
Habang nagrorosaryo, "Mahahanap ko siya."
"Pangako. Mahahanap ko siya."
Di pa siya nilalamon ng lupa.
Mahahanap ko siya.
Walang nakatataas sa base ang kumausap sa amin hanggang kumalat na ang balita.
Sabi ko, "Wow, pagkatapos ng dalawang buwan, may sasabihin na kayo?"
Noong Abril 22, si Vanessa Guillen, PFC sa 3rd Cavalry Regiment,
ay nasa kanyang trabaho, at tanghali nang huli
siyang makita.
Taglay ng kung sino ang impormasyong kailangan namin
upang maibalik si Vanessa.
Kailangan namin siyang iuwi sa pamilya niya sa army.
Masinsing paghahanap na ang ginagawa ng mga sundalo,
pati ng military police.
Ang Criminal Investigation Command ng Army ang nangunguna sa imbestigasyon.
Binaliw ako ng mga detective ng Fort Hood.
Ubos na ang pasensya ko.
Gabi-gabi akong umiyak at di nakatulog.
Puyat, umiiyak. Mahahanap ko ang anak ko.
Naisip ng nanay kong napakahalagang tukuyin ang sexual harassment,
pero di nila pinansin iyon.
Tanong ko sa sarili, isang gabing di ako makatulog,
"I-post ko ba 'to o hindi?"
Militar iyon, at naisip ko,
"Paano kung mapahamak sila… ako?"
Nagpasya akong i-post iyon.
MAY NAWALA SA BASE HABANG MAY SERGEANT NA NANG-SEXUAL HARASS NG SUNDALO?
BAKIT HINDI SILA NAGSASALITA? BAKIT KAYO MANGHA-HARASS NG SUNDALO?
WALANG SUNDALO, BABAE MAN O LALAKI, ANG MAAARING BASTUSIN.
Binanggit ni Lupe sa akin minsan, "Nakita mo ang hashtag sa Twitter?"
Tapos, ipinakita niya ang mga kuwento sa akin.
Gamit nila ang kapatid ko bilang salamin ng sarili nila
sa Facebook at Instagram, kahit saan.
Dumating ang officer sa bahay, at marahas akong ginahasa.
Kinaibigan ako ng lider na ito.
Ginawa niya iyon para maabuso niya ako.
Higit pa iyon sa pisikal na pag-asunto.
Kung di ko iyon mapipigilan, paano ko pa mapoprotektahan ang sarili ko?
Tanda kong lumabas ang hashtag na iyon at nakita ko ang galit ng lahat.
Binago ko ang profile picture ko sa social media.
Ginawa kong litrato ni Vanessa, at nilagay ko ang #IAmVanessaGuillen.
Tanda kong sinabi ko, "Diyos ko, siya kami. Ito kami."
Inasunto ako noong 1992. Si Vanessa, noong 2020.
Habang nag-uusap tayo ngayon, may kasalukuyang inaasunto.
May hina-harass sa militar.
-Ano kailangan? -Hustisya!
-Kailan? -Ngayon na!
Kailangang sabihin sa pamilya Guillen na di sila nag-iisa!
Nang makita ko ang pagdagsa ng iba-ibang mga tao,
nagkaroon kami ng pag-asa. Palakas nang palakas iyon.
-Sa Houston. -Walang hustisya!
-Austin, San Antonio. -Walang hustisya!
California.
Napakaraming murals sa Mexico kung saan isinilang ang mga magulang ko.
Sa mga lugar gaya ng Egypt, may posters na, "I am Vanessa Guillen,"
at sa mga base militar sa mundo,
na nagra-rally sa likod ng pamilya.
Magkakaroon tayo ng press conference nang live ngayon sa Fort Hood
tungkol sa pagkawala ni Vanessa Guillen. Makinig tayo.
Dahil sa kaso, maraming tanong tungkol sa sexual assault
at sa paraan ng paghawak ng Fort Hood sa ganoong kaso.
Anong masasabi n'yo sa publiko roon?
Bawat alegasyon ng sexual assault
o sexual harassment ay iniimbestigahan,
anuman ang pinanggalingan o kinauugnayan,
kaugnay man ng pagkawala ni Specialist Guillen o hindi.
Sineseryoso namin ang lahat ng alegasyon.
Magsusuri kami sa abot ng aming makakaya.
Di puwede iyon.
Di lang isa ang nanggugulo kay Vanessa sa trabaho.
May mga kabastusan silang sinabi sa kanya,
at pareho silang in charge sa amin.
Di siya komportableng magsumbong.
Inisip niyang wala din namang gagawing aksyon.
Pagbati.
Wala pang impormasyon,
at daan-daan na ang nakapanayam namin
para maibilang ang mga kakilala at mga kasamahan ni Miss Guillen.
Walang alegasyon ng sexual assault
o harassment, at kahit anong impormasyon ng sexual harassment ay sinuri
at walang natagpuang kapani-paniwalang impormasyon.
Nanggalaiti ako sa press conference.
Sinasabi nilang nagsinungaling siya.
Paano mo nasabi sa national TV na di siya sexually harassed?
Ang kapal n'on.
Higit ang alam nila kaysa sa ipinapaalam nila sa atin.
Kanina, pumasok kaming may napakaraming tanong.
May mga sagot, pero marami pa ring tanong.
Ginamit na nila ang mga salitang, "foul play."
At sinusundan na nila ang lahat ng leads.
Di nila sinasabi kung sino ang iniimbestigahan nila o bakit.
Gusto naming malaman ang nangyari, at sino'ng kasabwat at pinagtatakpan,
bakit nila ginagawa iyon.
Napakatindi ng araw na iyon.
Alam kong ayaw sumama ng nanay ko noon.
Hindi maganda ang lagay ng emosyon niya.
Una sa lahat, salamat sa Diyos at nagawa ko pang pumunta rito.
Dahil natagalan sila sa paghahanap sa anak ko.
Mula umpisa, nakiusap na ako sa kanilang hanapin ang anak ko.
Hindi nila ginawa.
Bakit ngayon lang nila hinahanap ang anak ko? Bakit ngayon lang?
Hustisya at respeto ang gusto ko para sa sarili ko at sa anak ko,
isang sundalong pumasok sa militar para sa bansa at sa ating lahat.
Dahil kapag natagpuan siyang patay, pababagsakin ko ang baseng ito!
Magpapatuloy tayo.
Ilang araw ang nakalipas, kaarawan ko iyon.
Sabi ng tita ko, "Nakita mo ang phone mo?" Sabi ko, "Hindi."
May balita, sabi niya.
May mga piraso ng bangkay na natagpuan dito kaninang 11:30 a.m.
Inalerto ng Bell County Sheriff's Department ang FBI at Army CID na…
Nakatanggap ako ng tawag kay Tim Miller, ang founder ng Texas Equusearch.
Sobrang…
sobrang direkta niya,
at naglarawan siya ng mga bagay na di ko masabi.
Hindi ko masabi. Hindi lumalabas sa bibig ko at…
narinig ng tita ko ang iyak ko, dinaluhan niya ako, at sabi niya,
"Di puwedeng makita ka ng mama mo."
Huminga muna ako nang dalawang minuto.
Kinailangan kong itago ang lahat.
Bago dumating ang officer, sinabi ko na sa nanay ko.
Sabi niya, "Ma, mag-usap tayo."
At sabi ko, "May nahanap sila, ano?" Sabi niya, "Opo, meron."
Sabi ko, "Ano'ng nahanap nila?" Sagot niya, "Ma, tatagan mo, pakiusap."
"Oo, tatatagan ko." "Ma, di ko alam paano sasabihin."
"Sabihin mo na, anak. Matatag ako." Sabi niya, "Siya iyon."
"Anong siya? Nahanap na nila siya?"
"Opo, Ma."
"Pero di sa paraang gusto mo."
"Sige lang."
Sabi niya, "Pinatay siya."
"Hindi, 'wag na."
Nabaliw ako noong sandaling iyon.
Nabaliw ako dahil sa hapdi.
Sabi ko, "Hindi, di siya iyon." Sabi niya, "Ma, siya nga."
"Makikita ko ba siya, mayayakap, mahahaplos ang maganda niyang mukha?"
"Opo, Ma, pero maghihintay ka."
"Magpampakalma ka. Matulog ka."
"Kailangang maayos ka para sa anak mo, sa libing niya."
"Pero bakit nila ginawa iyon sa anak ko? Bakit?"
"Di natin alam, Ma."
"Bangungot lang 'to, anak."
"Hindi, Ma."
"Si Vanessa natin 'to."
-Mabuhay si Vanessa Guillen! -Mabuhay!
Sa lugar kung saan siya natagpuan,
may nasusunog.
May mga nakita silang piraso ng plastik.
Noong araw na iyon, may kinausap kaming kinatawan ng army.
Tinanong nila ang lahat sa amin,
ang buong imbestigasyon
nang walang simpatya o kahit ano.
Tapos, lumabas sa balita.
Nang mawala si Specialist Vanessa Guillen, may mga ahensya, kasama ang FBI,
na nag-imbestiga sa Fort Hood.
May bagong reklamong diumano'y pinatay siya.
Ilang beses na minartilyo sa ulo ni Specialist Aaron Robinson si Guillen,
pinatay siya sa base bago siya ikinahon.
Una niyang sinabi na pumunta siya sa unit para sa training niya,
tapos, umuwi na siya.
Pero dahil nagawa naming i-ping ang cell phone niya,
nagsimulang masira ang alibi niya.
Dinala tayo ng sumunod na ping sa cell phone niya sa Ilog Leon.
Isa pang suspek, 22-anyos na si Cecily Aguilar,
ang kinasuhan kaugnay sa pagkawala ni Guillen.
Sa affidavit, umamin si Aguilar na kasabwat siya sa pagtapon
sa bangkay ni Guillen.
Dinala ito sa tulay malapit sa Ilog Leon,
kung saan siya hinati-hati, sinilaban,
at inilibing sa tatlong magkakaibang lugar.
Noong araw na madiskubre ang mga labi ni Vanessa,
nakakulong si Robinson dahil sa pagbali ng COVID protocols,
at hindi nasabihan ng mga lider ng CID ang sundalong
nagbabantay kay Robinson
na suspek din ito sa pagpatay kay Guillen.
Pinayagan itong itago ang cell phone niya
kaya nabasa nito ang pagkakita sa bangkay, at tinawagan ang nobyang si Aguilar,
ang sabi, "Baby, nahanap na nila."
Pinabayaan ng sundalong iyon na tumakas si Robinson sa kanya.
Nakita ng mga opisyal ang suspek anim na milya sa Fort Hood.
Nang komprontahin ng pulisya ang suspek, nagbaril siya ng sarili.
Alam na nilang si Robinson ang pumatay,
at di nila siya inaresto?
Matinding pagkakamali iyon.
Dapat natanggapl ang CID agent.
Pati ang komandante. Dapat naparusahan ang mga tao.
Walang ganoon.
Paano nangyari ito sa isang base militar?
Paano nangyari ito habang naka-duty siya?
Walang ginawa ang "the great place" na Fort Hood!
Pruweba itong nagsinungaling sila!
Kung umasa ang army na makaayos ang pamilya Guillen sa miting na ito,
parang di nangyari iyon. Ang totoo, sinabi ng pamilya
na lalo pa silang nagalit sa paghawak ng army sa pagpatay kay Guillen
at sa kaakibat na pag-iimbestiga hinggil dito.
Sinabi sa akin ng kapatid ni Vanessa na si Lupe
na wala pa ring sagot para sa pamilya. Kung paano pinatay si Vanessa,
at bakit natagalan ang army na parusahan ang kapwa sundalo.
Gamit ng army at ng iba pang serbisyo ang Privacy Act
para itago ang impormasyon sa mga biktima at pamilya nila.
Magsasabi ang army ng,
"Inaksiyunan na namin ito." At iyon lang ang malalaman mo.
Ang criminal justice system ng militar ay iba sa sistemang sibilyan,
dahil kontrolado ng mga piskal at hukom ang sistemang sibilyan.
Sa militar, kontrolado ito ng komandante,
at di abogado ang komandante.
Umaasa silang tatahimik ang mga nakaligtas at ang mga pamilya nila
o walang interes ang medya,
at di nila natantiya ang kasong ito
dahil hindi tatahimik ang pamilya Guillen.
Tinuruan ako ni Natalie tungkol sa sariling hurisdiksiyon ng militar,
at walang magagawa roon ang mga sibilyan,
maliban ang mas makapangyarihan dito, na sa kasong ito, ang Kongreso.
Kung gayon, ang pagsumite ng isang bill ang daan tungo sa katarungan.
Dahil walang parusa ang sexual harassment sa militar,
malaya sila roon.
Pagbabatas ang makakaayos doon.
Malalagay ang mga polisiya roon.
Meron silang polisiya! Sinusunod ba? Hindi.
Walang ginawa ang militar sa pagharap ng problemang ito.
Di lang mga kasagutan sa pagpatay sa kapatid ko ang katarungan.
Pagtulong din iyon sa mga biktima.
Tungkulin namin iyong gampanan,
lalo na para kay Vanessa, bilang biktima ng sexual harassment.
Pinag-usapan naming pamilya iyon, "Tingin n'yo, magandang ideya ito?"
"Magpapabalik-balik tayo sa D.C., makikipagkita sa mga pulitiko."
"Gusto n'yo talagang tawirin ang bansa?"
Ipinanganak ako rito sa Houston. Narito na ako buong buhay ko.
Sa buong buhay na magkakasama kami, wala pang nahihiwalay sa amin.
Bilang panganay, malaking tungkulin iyon.
Kailangan ng tulong ni Mama
dahil hindi na maganda ang kalusugan niya.
Para sa mga kapatid ko,
ako na ang ate at nanay na rin nila.
Si Mama ang unang ina. Si Mayra ang ikalawang ina.
Si Vanessa,
siya ang ikatlong ina.
'Pag nagpasaway ako sa school o pangit ang grado ko,
pagagalitan niya ako,
pagagawin niya ako ng assignment, sasabihing, "Tapos ka na?"
Normal na bata ako bago ang kamatayan ni Vanessa.
Araw-araw na pumapasok sa paaralan,
naglalaro ng isports, nakikipag-usap sa mga kaibigan.
Nasa Grade 10 ako.
'Pag iniisip kong babalik sa normal ang buhay ko,
di na mangyayari iyon.
Tuwing sinusubukan kong bumalik sa normal o sa trabaho,
at ulitin ang ginagawa ko dati,
naiisip ko si Vanessa.
Parang naging responsibilidad na iyon
para sa sarili ko, sa pamilya ko, na itaguyod ito.
Wala kaming nagawa kundi lumaban para sa pagsasabatas ng
bill sa pangalan ng kapatid ko para makatulong sa iba.
Upang maging batas iyon,
kailangang pagbotohan ng Kongreso, at pipirmahan ng pangulo.
Maraming trabaho.
Nakipagpulong ang mga kamag-anak ni Guillen kay Pangulong Trump,
at sinabi nitong iniimbestigahan ng Department of Justice ang pagpatay.
Naghanda ng miting si Natalie kay Donald Trump.
Kailangan ko ng tulong mo sa katarungan para sa anak ko.
Kailangan niya ng tulong sa pagkakaroo ng hustisya para sa anak niya.
Paano nangyari ito sa inaakala mong ligtas na base militar
pero di ligtas ang mga sundalo?
Dapat mag-imbestiga ang Kongreso at imposibleng
walang may alam dito.
Gaya ng alam n'yo na, naroon na ang DOJ at FBI,
at matindi ang imbestigasyon nila,
pati na ang army, nag-iimbestiga na sila.
Makasaysayan itong kaso ni Vanessa.
Makasaysayan ang kaso ni Vanessa,
dahil kailangan na ng pagbabago,
at kailangan natin ng positibo, para ligtas ang mga sundalong papasok,
maramdaman nilang ligtas sila sa pagsilbi sa bayan,
ikarangal ang pagsilbi sa bayan, nang ligtas at ginagalang.
Ganoon sila matutulungan nito.
Aalamin natin ang puno't dulo nito. Okey?
-Maraming salamat. -Sige, tara na. Salamat.
-Walang hustisya! -Walang kapayapaan!
-Anong gusto natin? -Hustisya!
-Kailan? -Ngayon na!
Gustong makipagkita ng pamilya Guillen sa pangulo
para pag-usapan ang Vanessa Guillen bill.
Mataas ang takong ni Lupe. Napansin n'yo siguro iyon.
Ang ganda.
Bili iyon ni Vanessa para sa kanya. Sinuot niya iyon para sa kanya.
Unang beses kong nakita si Lupe na umakyat sa entablado at nagsalita.
Hindi siya nagtimpi.
Napakaemosyunal maparito dahil nakapaa akong pumunta
at binigay sa akin ni Vanessa iyon at sinuot ko iyon
dahil para ito sa kanya, hindi para sa iba.
Para ito kay Vanessa.
Dahil ngayon, kasama na niya ang Diyos. Maganda na ang kinaroroonan niya.
Pero ang iba, kasama pa rito ang pamilya nila,
pero ang kapatid ko, hindi na.
Tara, Lupe!
HUSTISYA PARA KAY VANESSA
Pangulong Trump.
Sabi niya, susuportahan niya ang #IAmVanessaGuillen bill.
At para sa mga nagsabing,
"Di kayo sisiputin ng pangulo," o "Di kayo aabot sa White House,"
kakatagpo lang namin. Suportado niya kami.
At ito ang masasabi ko. Nilapitan niya ako
at tinanong ako, "Ilang taon ka na?" Sagot ko, "16 po."
Sabi niya, "Kailangan namin ang gaya mo. Natutuwa akong napaka-mature mo,
at di ka takot makipag-usap sa kahit sino."
Di rin kayo dapat matakot!
Dahil kung suportado tayo ng pangulo,
dapat pati ng buong bayan,
dahil di ito isyung Republican o Democratic.
Di ito isyu ng lahi.
Isyung pantao ito, kaya isyu ito ng lahat.
Mahalagang batas ito.
Madalas, ang gumagawa ng sexual harassment ay ang nasa katungkulan,
ang nasa itaas ng kapangyarihan.
Pero ang mga komandante ring iyon ang humahawak ng imbestigasyon
sa sarili nila.
Ganoon ang batas na iyon, aalisin ang kapangyarihan,
kukuha ng mga propesyunal na abogado para sa mga biktima.
Isinusulong ang bill nina Oklahoma Congressman Markwayne Mullin
at Congresswoman Jackie Speier.
Ikinagagalak naming ipaalam sa mundong ito mismo ang bill
na sinuportahan ng pamilya ni Vanessa Guillen.
Nalaman kong maiging pakiusapan si Jackie Speier
maging sponsor o cosponsor ng bill
dahil alam niya kung paano ito.
Nasangkot ako rito noong 2010.
Pinag-uusapan ang isyu,
dahil parang nangyari na ito noong 1950s at 1960s.
Usap-usapan ito sapagkat
nangyayari umano ito dahil ang mga babae sa militar
ay nagsusuot ng malalaswa o masyadong nag-iinom.
Noong 2011, isinulong ko ang unang bill
laban sa sexual assault sa militar.
Normal na ngayon ang mga eskandalo ng sexual assault sa militar.
Resulta ito ng sistemang legal na hawak ng nasa kapangyarihan
na labis na pinoprotektahan ng ilan.
Buong command ang inaakusahan mo.
Kaya ako emosyunal dito.
Kung tatanggalin mo ang responsibilidad sa commanding officer,
sinisira mo ang abilidad niyang mamuno.
Sa umpisa, ang pagtutol ay mula sa militar.
Laging tama ang sinasabi nila,
pero malinaw na epidemya iyon.
Dapat katuwang ang mga komandante sa paglutas ng problema, di kabaligtaran.
Dapat parte ang mga komandante sa mabuting disiplina
sa mga yunit nila.
Para sa kanila, dapat may eksklusibong awtoridad ang mga komandante sa lahat.
Noon, in charge ang mga komandante kung puwede kang makipag-divorce.
In charge ang mga komandante kung puwedeng mamutol ng binti ang doktor.
Itong mga batas mula sa nakaraan,
ay dinisenyo para sa pagpapasya sa aktuwal na labanan.
Di na ganito ang kaso.
Binago na ang mga paraan natin, at dapat ipagpatuloy natin
ang pagbabagong iyon sa pagpasok ng sistemang legal.
Kung isa sa limang babae ang nagsabing nagmilitar siya,
at nakatanggap siya ng pambabastos,
problema iyon.
Ganito rin sa sektor ng sibilyan.
Iba iyon sa militar. Lahat, nakaasa sa chain of command.
Kinokontrol ng chain of command ang military justice system.
May kumpleto silang awtoridad doon.
Ang masasabi kong kagaya nito ay,
halimbawa, kung may empleyado sa Walmart,
at inasunto siya nang seksuwal ng isa pa,
at sinabi ng floor manager, "Okey. Di ako naniniwala sa 'yo. Tapos."
O sinabi niyang "Seryoso ito. Sasabihin ko sa office manager."
At sinabi ng office manager,
"Parang wala namang nangyari. Layas,"
o sinabi ng office manager, "Dadalhin natin ito sa regional."
At sinabi ng regional, "Itataas natin ito sa corporate,"
Tapos, may CEO sa Walmart na nagpasya kung
paparushan ang salarin. Kabaliwan.
Walang gustong magtrabaho sa ganoong sistema,
pero ganoon ang sa militar.
Dahil sa pagpatay kay Vanessa Guillen, napuwersa ang militar na kilalaning
hindi ito magiging isa sa mga kasong
maitatago na lang basta.
Pinangako sa aming pagbobotohan ang bill noong Setyembre 30,
na kaarawan ni Vanessa, kaya inaabangan namin iyon.
at dumating na iyon, nakatanggap kami ng tawag
na hindi iyon nakalusot.
Nakakapanlumo.
Mapapatupad na ang bill, at hindi iyon nangyari.
Hindi umabot sa botohan.
Bawat bill, namamatay kapag 'di naipasa sa pagtatapos ng taon,
dahil sa susunod na taon, bago na ang Kongreso,
at bagong simula rin sila.
Binalik ito ng Kongreso noong Setyembre,
pero di iyon naisulong.
Di naipasa ang Vanessa Guillen Act at nakakapanlumo iyon.
NAKALULUNGKOT ITO! PURONG POLITIKA ITO, WALA NANG IBA!
SAMPAL ITO SA MUKHA NI VANESSA, SA PAMILYA NIYA, AT LAHAT NG MGA BIKTIMA!
PAANONG MAY NANIWALANG
Nakalulungkot makita ang mga biktima,
at di ko alam kung paano tutulong, at wala akong magawa.
Mula noong nangyari sa bill…
nahirapan ang mga magulang ko,
at may sakit ang nanay ko.
Kanan pa.
Hindi ko mahanap.
-'Ayan. -'Ayan na.
Kailan nila aalisin ang mga gamit sa kuwarto?
'Pag may katulong na.
-Kailan? -Sa Enero, kung papalarin.
Basta okey tayong lahat.
Naku, hindi.
Puro sakit.
Pagkatapos ng trahedya, nagkasakit kami.
Sabi nila, "May kapayapaan pagkatapos ng bagyo." Diyos ko.
Ewan ko.
Para sa amin, sakit ang dumating.
Alam kong mahirap, pero naisip ko,
"Kakayanin ko ba ang stress?"
May mga araw na wala akong gustong kausapin.
Tapos iisipin ko,
"Di ito makatutulong sa kahit sino," kaya kailangan kong magpatuloy.
Sige.
Gusto ng defense team ni Cecily Aguilar na di gamitin ang pag-amin niya.
Ani abogado ni Aguilar, di siya binasahan ng Miranda Rights.
Nalaman naming si Cecily Aguilar,
ang nobya ni Robinson, ay sinubukang ibasura ang pag-amin niya,
ibig sabihin, lahat ng sinabi niya sa CID,
hindi mangyayari iyon.
Nawa'y tulungan at gabayan ka,
kayong dalawa, sa paglalakbay n'yo.
Anak ko, pagpalain ka nawa ng Panginoon at gawin kang malusog.
Subukan mong 'wag umiyak.
Tatagan mo.
Ang pag-amin ay malaking bagay sa prosekusyon.
Kung wala iyon, di ko alam kung may ebidensya pang guilty siya.
Pupunta tayo sa Waco.
Pupunta tayo sa korte
at pakikinggan ang sasabihin niya.
Proud ako sa kanila dahil ginagawa nila ito para sa kapatid nila.
At gaya ng ipinangako nila sa kanya,
gagawin nila ang lahat para malaman ang katotohanan.
Ang dating n'on, "Ano'ng karapatan mo?"
Karapatan ng pamilya na magkaroon ng closure
sa pagkawala ng anak nila.
Ang pinakamalaking tanong,
"Bakit?"
"Bakit siya pinatay? At bakit siya itinapon para mawala?"
Di ko maunawaan kung paano siya tinulungan ni Aguilar na gawin iyon.
Umaasa akong tinatanong na nila sa Aguilar para malaman kung anong alam niya.
Hustisya!
Hustisya para kay Vanessa!
-Ano'ng gusto natin? -Hustisya!
-Kailan? -Ngayon na!
Di payag ang pamilya kong pumunta ako sa korte
dahil sa edad ko, at magiging traumatic para sa akin ang pagdaanan iyon.
-Ano'ng pangalan niya? -Vanessa!
-Malakas! Ano'ng gusto natin? -Hustisya!
Hustisya! Hustisya! Hustisya para kay Vanessa!
Ang naisip ko, "Kung wala akong magagawa sa loob,
may magagawa naman ako sa labas."
Parang 'yon-- 'yon ang magandang ideya na gawin ngayon,
ang pakikipag-ugnay sa komunidad. Kung mayroon mang handang
magsalita at sabihin ang pangalan nila, magtaas ng kamay, ewan ko.
Ipapasa natin ito. Okey?
Magandang hapon.
Galing ako sa Austin.
Kung magsasama tayo para sa hustisya para kay Vanessa, makakamit natin iyon.
Mahalaga ito sa akin dahil survivor din ako ng sexual assault.
Dinig ko ang sabi ng marami, "Wala akong magagawang pagbabago."
Isang tao akong narito, at malakas ang boses ko.
Lahat tayo, may boses. Kaya gamitin mo ang boses mo para sa pagbabago.
Kasama mo kami. Ang laban mo ay laban namin.
Anuman ang edad, kasarian, o lahi,
para magkaroon ng pagbabago, kailangang magsalita.
Ako si Lupe Guillen.
Disisyete anyos. Nasa high school pa ako.
Ako ang bunsong kapatid ni Vanessa.
Noong apat o limang taon ako,
may problema ako sa pananalita. Di ako nagsasalita.
Pitong taon na ako nang makapagsalita.
Ikinahihiya ko iyon. Kaya lagi akong tahimik noon.
Ni di ako sumubok, dahil pag sinusubukan ko,di ko rin mailabas,
at kinukutya ako dahil doon.
Siguro ngayon,
naging outspoken akong tao dahil dito.
Sinasabi ko ang opinyon ko.
At nagsasabi ako para sa ikabubuti ng iba.
Si Cecily Ann Aguilar ay nasa loob, kaharap ang pamilya ko.
At malakas pa ang loob niyang magpakita pagkatapos ng ginawa niya sa kapatid ko.
Nakakita ka ng bangkay na tinatapyas, sinusunog.
Tapos, may lakas ka pang maghukay, magmaneho patungo sa ilog,
manahimik nang dalawang buwan kahit nakita mo kami sa balita
araw-araw.
Ninakaw niya ang tsansa kong makita siya ulit.
Pero laging sinasabi ng nanay ko, "Kailangan mo lang lumaban,"
at araw-araw, pinapaalala ko sa sarili ko, "Di lang ito tungkol kay Vanessa."
Tungkol ito sa atin.
Sana lahat ng nangyayari sa loob, panig sa nais natin.
Salamat.
Kalalabas lang namin sa hearing.
Tumanggi ang judge na alisin ang statement ni Cecily Aguilar,
ang pangungumpisal niya sa nangyari.
Isa sa mga nalaman namin, sinabi ni Cecily na
tinutukan siya ng baril ni Aaron Robinson sa ulo
noong gabing tumulong siya sa pagtapon sa bangkay ni Vanessa.
Hirap kaming paniwalaan iyon.
Siguradong taktika niya lang ito.
Sa pagsubok baliin ang totoo,
at di pumanig sa kanya ngayon ang batas,
at sana, manaig ang hustisya sa kasong ito.
Hakbang ito tungo sa tamang direksyon. Tungo sa hustisya para sa kapatid ko,
para kay Vanessa Guillen.
At di kami titigil sa paglaban. Magpapatuloy kami.
Hustisya para kay Vanessa!
MAYO 2021
Naglabas ang U.S. Army ng mainit na ulat ngayong gabi,
"Inignora ng mga lider
sa Fort Hood, Texas ang reklamo ng sexual harassment ni Guillen.
Kinumpirma ng mga opisyal
ang matagal nang sinasabi ng pamilya ni Guillen,
na siya ay sexually harassed sa Fort Hood.
Patunay ito na may sexual harassment.
Kaya kayo nag-imbestiga nang limang buwan?
Kaya ako pinahirapan sa paghihintay?
Iyon ang ginawa ng imbestigasyong kriminal ng army,
ang sabihin kung ano ang sinabi ko na sa kanila.
Iyon lang?
Diyos ko, alam na iyon ng lahat.
Alam ko bilang ina. Di kayo patatawarin ng Diyos.
Natutuwa akong kinumpirma nila ang noon pa namin sinasabi.
Na hindi lang kami gumawa ng kuwento. Dahil may puntong tila sinasabi nila,
"Di totoo ang sexual harassment. Walang pruweba."
Isa itong halimbawa kung bakit nasira ang tiwala namin sa army.
Natagpuan ng ulat na noong summer ng 2019,
isa sa mga nakatataas kay Vanessa ang nag-aya sa kanya ng threesome.
Tapos, sa field training exercise, nilapitan siya ng opisyal na iyon
habang naglilinis ng sarili sa kakahuyan.
Sinabi niya sa mga kaibigan, pati sa isang nakatataas
na natakot siyang
maaaring balikan siya nito.
Gaano katagal nang alam iyon ng mga lider ng Fort Hood?
Alam na ba nila ito nang sabihin nila
nang paulit-ulit na walang ebidensya?
Tinanong ang mga lider ng army kung papangalanan nila
ang nang-harass kay Guillen, at tumanggi ang mga ito.
Di rin nila masabi kung nahaharap ito sa mga kasong kriminal
sa hinaharap.
Ayon sa iba't ibang mga sundalo sa base,
hindi lang isang nakatataas ang nambiktima sa kanya, dalawa.
May isa pang nagsisilbi pa rin sa Fort Hood.
Sumasahod pa rin siya. Parang walang nangyari.
Makakapanakit pa siya ng iba.
Ayon sa mga imbestigador, walang kinalaman ang insidente sa suspek na si
specialist Aaron Robinson,
at walang ebidensyang h-in-arass siya nito,
pero iba ang h-in-arass nito.
Akala nila, 'pag inulit nilang
di h-in-arass ni Robinson si Vanessa, maniniwala na kami.
Sa reputasyon niya,
Malaki ang tsansang higit pa ang nangyari.
Wala silang ideya
dahil sa mahina nilang imbestigasyon
sa ginawa niya kay Vanessa bago niya ito patayin.
Puwedeng pinatay niya ito habang nasa proseso ng
sexual assault.
Wala akong duda na ang pangunahing iniisip ng army
ay ihiwalay ang pagpatay sa alegasyon ng sexual harassment o sexual assault.
Nasa gitna sila ng labanan,
at di puwedeng maging armas ang pamilyang ito o ang pagkawala
ni Vanessa laban sa kanila.
Di kusang magbabago ang army.
Ang iniisip lang ng army ay protektahan ang army,
kaya't pagbabatas lang ang tanging kasagutan dito.
Kapag isinangkot ang pagbabatas,
makakamit ng mga biktima ang katarungang di nakuha ng kapatid ko.
Kaya kailangan naming magpatuloy, kahit gaano pa katagal.
Ngayong lumipas na nga ang panahon,
lalo lang humirap ang mga bagay.
Pero dapat makahanap kami ng paraan para magawa ito.
Kung makikinig ang Kongreso, puwede nilang ipasa ang bill.
Ang gagawin namin, magpapakita ng bagong bill
at umasang maipapasa iyon, dahil huling pagkakataon na ito.
Di na ulit kami magkakaroon ng momentum sa kampanya gaya nitong taon.
Pagkatapos ng halalan sa ilalim ng Administrasyon ni Biden,
ipinakilala namin ang I Am Vanessa Guillen bill sa
ikalawang pagkakataon.
Umaasa kaming makuha ang suporta para maipasa ito ng Senado
nang mapirmahan ito ng pangulo.
Kumusta ka?
Mas maayos na.
Sige.
Pakainin mo si Lupe.
Oo, tingnan mo 'to.
Kainin mo 'yang prutas.
Healthy iyan.
-Mamaya na tayo mag-usap. -Salamat 'ka mo kay Natalie.
Sige.
-Okey, anak, paalam. -Ipagdadasal kita.
-Paalam. -Paalam.
"Ano ang hustisya?"
Ang hustisya ay di lang pagpapakulong
o pagpaparusa sa taong bahagi ng pagpatay.
Katarungan din ito.
Hello. H, Speaker. Mayra Guillen. Masaya akong makita ka ulit. Kumusta?
-Nangako kami. -Salamat.
-Masayang makita ka, Speaker. -Kumusta, Lupe?
Masayang makita ka.
Di na maibabalik sa amin si Vanessa, pero alam kong kung siya ang narito,
ang pinakamagandang magagawa namin,
ay mag-alay ng batas sa iyo
at baguhin ang kasaysayan gamit iyon, at katarungan na rin iyon.
Magandang hapon sa inyo.
Bilang Speaker, proud akong suportahan ang I Am Vanessa Guillen Act ni Jackie Speier.
Salamat sa pagtulong sa aming tuparin ang pangako namin noong isang taon
sa pamilya na magbabatas tayo, at gagawa iyon ng pagbabago.
Kailangan nating magsalita, magbago at igalang ang kapatid ko.
Titiyakin naming di malilimot ang pangalan niya.
Kailangan na ng pagbabagong ito, ngayon mismo.
-Hi raw, sabi ni Mama. -Ah, salamat.
-Salamat daw sa pagsama sa amin. -Salamat po.
Tingnan mo paa ko.
Bakit iyan ang sinuot mo?
Ewan ko.
-Puwede tayong mag-picture doon? -Sige. Iyon nga ang gusto ko.
-Magpi-picture kami saglit. -Oo.
Sige, isa.
May mga senador at kongresistang dekada nang
lumalaban para dito.
At taon-taon iyong namamatay.
Naging isyu na iyong ayaw pag-usapan.
Napagtanto kong may megaphone ako, at dapat tiyakin kong
maririnig iyon at malalaman ng lahat.
Di ito mamamatay sa pagbabantay ko. Dapat magbago ito.
Umaandar na ito, kailangan na lang maipasa bilang batas.
Makapangyarihan ka sa pagkumbinsi sa mga kongresista na ilang miyembrong
sumuporta rito noong nakaraan ay di na sumuporta na ngayon,
kausapin mo sila.
Nakipagpulong kami sa mga kongresista para kumbinsihin silang
umoo sa bill.
Ngayon, umaasa kaming makakuha ng boto bago matapos ang taon dahil 'pag hindi,
uulit na naman kami sa umpisa sa susunod na taon.
-Hi. -Hi, Senator.
Kumusta? Natalie Khawam. Masayang makita ka.
-At ito si Mayra Guillen. -Mayra.
Mahalagang panatilihin ang pressure
at siguruhing pag-uusapan ito ng lahat.
Umaasa kami at naniniwalang maipapasa ang batas ngayong taon.
Napag-uusapan na tayo.
At para sa akin, nagbago ang lahat sa kapatid mo.
Sa madalas na pagkukuwento sa pagpatay kay Vanessa,
maraming nagbabalik na alaala.
Kaya 'yong magpapaulit-ulit ka,
mahirap.
Kapag dumanas ka ng ganoon kapait na kawalan,
ang instinct ng tao ay, gaya ng sinasabi sa Bibliya,
"sumpain ang kadiliman." Ang mabuting instinct ay magsindi ng kandila.
Iyon ang ginagawa mo, para di na mangyari iyon sa iba.
-Tama. -Nakakaantig.
Marami kang mararamdaman sa
mga taong pakiramdam ko ay tamang kasama at ipaglalaban kami.
Ang basic ethic ng militar
ay protektahan ang mga kasama mo, hindi pagsamantalahan sila.
Tama.
Sa kabila ng momentum, malakas ang pagtuligsa
ng mga senior na senador
at kongresista sa Senate Armed Services Committee
at sa House Armed Services Committee para makagawa ng malaking pagbabago.
Naiisip ko ang determinasyon ni Vanessa noon.
Gagawin ko 'to sa ngalan niya.
Pero ayoko nang ilang araw na malayo sa pamilya ko,
lalo na sa nanay ko.
Kumusta ka?
-Ayos lang. Nakakapanlumo lang. -Sobrang nakakapanlumo.
Kasi nagpapabalik-balik ako sa D.C. nang walang napapala…
Hinihintay lang mapasa ang batas.
-Kaya… -Ganoon.
Di mabilis magtrabaho ang gobyerno.
Sa kasamaang palad, mabagal talaga sila.
Madalas, isa lang ang pagkakataon mo sa batas
dahil 'pag umabot iyon sa floor, at di nakalusot,
malabo ang tsansang makabalik ka pa.
Ngayon, may bagong kumakalaban doon.
Napakahalaga ng timing,
at ewan ko kung kailan darating iyon.
Sinabi ni Lupe na labis siyang naapektuhan nito.
Kaya sinasabi ko sa kanyang proud ako sa kanya.
Ngayon lang ako nakapagluksa.
Kaya mahirap.
Sinubukan kong gawin ito nang tama.
Pero walang tamang pagluluksa,
at ang nabubuong pagkabagabag mo,
ngayon, kahit isa o dalawang tao lang…
Isang bagay iyon na araw-araw nang nakakaapekto sa buhay ko.
Nakaka-overwhelm iyon.
Medyo lumayo na ako sa maraming bagay,
gaya ng mga kaibigan ko,
at paglalaro ng soccer.
Naaalala ko kasi ang paglalaro namin ng soccer ng kapatid ko
at naiiisip kong di ko na magagawa ulit iyon.
Ngayon, sinusubukan kong bumalik sa dati,
pero pagkatapos dumanas ng kung ano-ano,
mag-iiba ang pagtingin mo sa mundo.
Kailangan natin lagi ng pahinga.
Lalo na ang mental health natin.
Di ako susuko sa kapatid ko.
Ipaglalaban ko siya, kahit na sa background lang.
Napilitang lumaki si Lupe.
Ngayon, babalik na siya sa paaralan
at susubukang bumalik sa normal.
Dapat malasap niya ang buhay niya.
Kailangan ko ng 300 pang salita sa sanaysay. Tingin ko, maganda ang gawa ko.
Oo, puwede kong tingnan. Ipadala mo 'pag tapos ka na para makita ko.
Hi, Lupe. Gusto ko bangs mo.
Masipag si Natalie, pero nakakatuwa rin siyang kasama.
Lagi kong sinasabi, "Di ka gaya ng mga karaniwang abogado
na pagsapit ng alas-singko, di na matawagan."
-Hello? -Sina Mayra at Natalie ito.
Kinuha niya ang phone ko, Landy.
Sinamahan niya ako,
di lang bilang abogado, kundi bilang kaibigan,
at itinuring niya akong parang anak,
kaya nagpapasalamat ako sa kanya.
Salamat, Landy. Usap tayo mamaya.
-Sige. -Paalam.
Di lang ito trabaho sa akin.
Commitment ito,
at malakas din ang commitment ko sa pamilya ko.
Galing Lebanon ang mga magulang ko, at umalis kami dahil sa civil war.
Nais ni Papa na tumulong ako, aniya,
"Pagtulong mo ito sa bansang tumulong sa 'yo."
Proud akong maging Lebanese, pero Amerikanong-Amerikano ako.
Pa, gusto mo bang patay ang ilaw?
Inaalam ko ang beat.
Gusto kong tulungan ang mga imigranteng gaya ko.
Calling na ito.
Tungkol sa pagiging extended family na may misyon.
Ang laban ni New York Senator Kirsten Gillibrand sa Pentagon
para mabago ang trato sa mga biktima ng sexual assault
ay nagbunga na.
Para lang alam n'yo,
malawak ang Gillibrand bill. Mas malawak iyon.
Ang pokus ng bill na ginagawa namin ay sexual assault
sa militar. Ang ginagawa niya, lahat ng pananamantalang
ginagawa ng nakatataas laban sa atin. Pokus lang kami
sa sexual assault.
Nang sumalang kami at naroon si Jackie Speier para
isulong ang I am Vanessa Guillen bill, nalaman naming may bill si Gillibrand
at parang naging halos magkalabang bills ang mga iyon.
Nasa Senado ang isa, sa House ang isa,
mapapaisip ang lahat, "Anong gusto natin?"
Kaya nagbago na ang lahat.
Makikipagkita kami kay Senator Gillibrand,
pero layon naming makipagtulungan.
Para magkasamang makapagpasa ng batas.
May bill si Senator Kirsten Gillibrand
na pinaghirapan niyang gawin. May bill ako sa House.
Parehong bills, tumatalakay sa
sexual assault sa chain of command.
Nahahawig sila, pero di parehong-pareho.
Ang kailangang mangyari sa proseso,
makagawa kami ng iisang bersyon.
-Masayang makita ka. -Salamat sa pagpunta.
Pagod na siguro kayong magpabalik-balik sa Washington…
-Mahirap nga. -Para makatamo ng hustisya.
Calling iyon. Buo ang effort mo,
pero tingin ko, mahalaga talaga ang ginawa mong
pagsasama-sama ng mga tao.
Ang pagsasalita mo sa Washington,
pagkatok at pakikipagpulong sa mga senador ay mahalaga at gumagana,
pero di ko ipagdidiwang ang mga tao sa bersyon ng House.
Ayos na unang hakbang.
Proud kaming malayo ang narating n'on,
pero di sapat iyon.
Sexual assault at harassment ang paksa, pero di masasama ang kaso ni Vanessa
dahil di kabilang ang kaso sa pagpatay.
Kailangang malinaw tayo roon dahil, sa kasamaang palad,
sa likod ng lahat ng ito, tinatanggal nila ang mga repormang
di ikatutuwa ng DOD,
at apat ang lalaki sa conference room na iyon,
at di nila suportado ang buong Vanessa Guillen Act.
Kailangan talaga natin silang pilitin.
Sang-ayon ako.
Marami nang pinagdaanan ang pamilyang ito,
sinusubukang bigyan ng boses ang pinatay nilang kapatid at anak.
Mahalagang ang kaso niya ay magkaroon
ng malayang justice system.
Ang makuha ang adbokasiya, suporta at koalisyon nila
ng mga leads sa House at naming lahat sa Senado
ay mahalagang aspekto sa pag-usad ng pagbabatas na ito.
Ang pasya, pag-isahin ang dalawang bills, magtulungan,
at tandaang may suporta rito ang House at Senado,
na magandang estratehiya.
Lagi kong sinasabi, "Puwede kang magplano hanggang gusto mo,
"tapos matatanto mong bawat araw ay nagbabago."
-Magpakatatag ka. -Opo.
Ituloy natin 'to. Salamat sa pangunguna.
-Salamat. -Salamat sa suporta.
Inaanunsyo natin ngayon
ang Vanessa Guillen Military Justice Improvement
Increasing Prevention Act.
Halos sampung taon ang iginugol namin ni Senator Gillibrand
para itama ang maling ito.
Ipapasa namin ito ngayong taon.
Malapit na tayo sa katapusan.
Huling tira na ito. Kapag di natin nakuha ito, wala na.
Huling pagkakataon na.
DISYEMBRE 15, 2021
Ang pagsusulong na baguhin ang paghawak ng militar sa kasong seksuwal
ay malapit nang maging batas.
Bumoto ang U.S. House na ipasa ang National Defense Authorization Act,
na naglalaman ng I Am Vanessa Guillen Act.
Nasa Senado na ngayon ang bill bago pumunta
sa White House.
'Ayun na.
Naipasa ang bill sa House.
Hinihintay na lang namin ang boto ng Senado.
Grabe.
Kapag nangyayari ang ganito,
di ako makatulog kahit gusto ko. Kinakabahan ako,
gusto kong matapos na iyon,
ayokong gawin iyon, pero di ko rin mapigilan.
Okey.
Buweno…
pati ang mga pisngi.
Gawin mo ang gusto mo.
Gusto ko 'yong puti sa ilalim ng mata at talukap mo.
-Kita ko na. -Kung hindi, nakapikit ako.
Mukha akong nakapikit sa mga litrato.
Gusto kong maging positibo, pero kailangang protektahan ang kliyente
at ang inaasahan nila.
Ayokong isiping aasa sila nang sobra
para lang ibagsak sila, pero di mo alam.
Napapaloob sa bill ang mga makasaysayang reporma
sa pag-imbestiga at pagparusa ng militar sa sexual assault.
Clerk, roll call.
Mr. Wyden, hindi.
Mr. Hoeven, oo.
Mrs. Hyde-Smith, oo.
Mr. Durbin, oo.
Mr. Warner, oo.
Miss Ernst, oo.
Mr. Whitehouse, oo.
Sa botong ito, 89 ang oo. Sampu ang hindi.
Sinasang-ayunan ang mosyon.
OO 89 HINDI 10
Sa unang pagkakataon, sang-ayon sila sa batas
na maglilipat ng mga kasong sexual assault
sa malayang prosecutor sa labas ng militar.
"Makasaysayang reporma" ito sa paraan ng pag-imbestiga
at pagsakdal ng militar.
Maraming pumupuri sa bagong batas, sa kasunduan
bilang malaking hakbang ng pagsulong.
NAIPASA NA ANG BILL #IAMVANESSAGUILLEN
PAGBATI. MAGIGING PROUD SI VANESSA SA IYO!
REST IN POWER. NGAYON, BUKAS, MAGPAKAILANMAN
LUBOS NA PAGGALANG MAYRA NAGBUNGA ANG PAGSISIKAP MO!
-Binabati kita. Nagawa mo. -Salamat, Nana.
"Natin." Wala akong magagawa kung wala ka.
Ako rin.
-Salamat. -Proud ako sa 'yo.
Higit 10 taon na itong tinatrabaho.
Ang makita itong matupad ngayon, napapatanong ako sa sarili ko,
"Paano namin nagawa ito?"
Ipinakikita nito ang lakas ng pagmamahal ng pamilya,
at patunay na kung gusto mo ng pagbabago, posible iyon.
Nilagdaan ni Pang. Biden ang EO na ginagawang krimen ang sexual harassment
sa military law.
Makasaysayang pagbabago ito at hakbang pasulong
sa deka-dekada nang laban para sa reporma.
Gumawa tayo ng reporma sa hustisyang militar at tumulong sa
pagpuksa sa karahasang sekswal sa armed forces.
Proud lang ako kay Mayra dahil sa tapang niya,
kahit na ayaw niyang makita ng publiko.
Sa pagpasa ng batas na ito, pakiramdam ko,
di namatay para sa wala si Vanessa.
Ang maganda rito, nakita natin ang isang pamilyang
nagpakatatag at gumawa ng pagbabago.
Senator Gillibrand, sabi mo, "May malalaking reporma,
pero di pa rin sapat," at bumoto ka laban doon. Bakit?
Napakarami ng sumuporta sa amin,
at pinili ng conference committee
na panatilihin ang malaking awtoridad sa chain of command.
Puwede silang mag-alok ng discharge, pumili ng ilalabas na ebidensya,
pumili ng ekspertong saksi, kahit ng magpapasyang hukom, hurado,
prosecutor, defense counsel,
nasa kamay pa rin ng Komandante
ang pasya ng prosekusyon.
Iyon lang lang ang pasya
na magagawa ng malayang prosecutor
pero positibong hakbang ito dahil nakapag-umpisa ka na
sa sistemang maaaring maging malaya sa hinaharap.
Kailangang magpatuloy sa paglaban.
Kailangang ipaliwanag na di sapat ang isang hakbang,
na dapat ayusin ang buong sistema.
MAYO 2022
Sino siya?
Vanessa Guillen!
Sino siya?
Vanessa Guillen!
Vanessa!
Present!
-Vanessa! -Present!
Vanessa!
Present!
-Hello, kumusta ka? -Mabuti naman.
Marami akong masasabi. Ikalawang anibersaryo ngayon,
at parang kahapon lang iyon. Sa huli, naipasa ang bill.
Napakatrabaho n'on, at marami pang dapat gawin
sa ngalan ni Vanessa at maraming kasundaluhang
tahimik pa ring nagdurusa,
kaya babalik ako sa D.C. ngayong taon. Susubukan naming magpasa ng isa pang batas
na naglalaman ng mga probisyong isinulong namin noon,
at salamat sa inyo sa pagpunta ngayon, napakahalaga nito.
Ang legacy ni Vanessa Guillen sa kasaysayan ay mailalarawan bilang
ang taong bumago sa proseso.
Sabi ko dati, isang eskandalo na lang, magkakaroon na ng totoong reporma
sa militar, at sa kasamaang palad, si Vanessa iyon.
Kung nanahimik ang pamilya niya,
ewan ko kung nasaan na tayo ngayon.
Ang hirap na pinagbayaran nila
ay di matatawaran, pero gayundin ang epektong dinala nila.
Guadalupe Guillen.
Nitong mga huling buwan, nagtapos na ako sa high school.
At naglalaro na uli ako ng soccer.
Gusto kong mag-journalism at magkolehiyo, makuha ang diploma ko,
at maipagmalaki ng magulang ko, ng kapatid ko.
Masasabi kong malaki ang ipinagbago ko. Lalo na sa pulitika.
Nakikita ko ang sarili kong tatakbo, balang-araw,
at magpapatuloy sa paggamit ng boses ko upang makagawa ng positibo.
Milagrong nagawa namin ito pagkatapos ng maraming dekada ng
pagsubok ng mga tagapagbatas.
Nang ilagay namin siya rito, bakante iyan.
Ngayon, puno.
Lahat tayo, mamamatay. Pero di dapat tayo patayin.
Ngayon, tatanggapin ko na lang
na baka di ko malaman ang nangyari sa kapatid ko.
Marami akong natutunan sa mahirap na karanasang ito.
Mabilis lang ang oras. Maikli ang buhay,
at habang nabubuhay ka, namnamin mo ang bawat sandali.
HUSTISYA PARA KAY VANESSA
Ang munting langit ko, ang Vanessa ko,
sa puso ko at sa puso ng mga tao sa buong mundo…
dahil nakilala na siya ng lahat.
Alam ko na kung bakit espesyal ang anak ko.
Dahil saglit siyang ipinahiram sa akin ng Panginoon.
Planado na ang tadhana niya,
may purpose siya.
MAS MALAKAS NANG MAGKASAMA
IPAGBUNYI ANG LAYUNIN, LAHI AT PAGKAKAISA!
MAGSALITA
Nagdemanda ang pamilya Guillen na humihingi ng $35 milyong kabayaran
mula sa DOD para sa kasong personal injury at wrongful death.
Ilang beses na d-in-elay ang paglilitis kay Cecily Aguilar.
Not guilty ang kanyang depensa.
Patuloy ang pahayag ng Army na sa kanilang inisyal na imbestigasyon,
walang ebidensyang sexually harassed si Vanessa Guillen
at inasunto siya nang seksuwal ni Aaron Robinson.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Jessica Ignacio