1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:09,134 --> 00:00:11,928
Noon pa man, si Vanessa na
ang pinakamatapang.

4
00:00:13,013 --> 00:00:14,556
Napakatapang niya.

5
00:00:16,141 --> 00:00:20,520
Ang payong ibinigay niya sa akin,
"Kung may gusto ka, gawin mo."

6
00:00:22,439 --> 00:00:27,193
Ngayon, kahit sa nangyari kay Vanessa,
hindi ako susuko.

7
00:00:28,403 --> 00:00:30,280
Inulat na nawawala sa Fort Hood

8
00:00:30,363 --> 00:00:33,533
si Private First Class Vanessa Guillen
noong Abril 22.

9
00:00:33,616 --> 00:00:36,494
Nakuha nito agad ang atensyon ko.

10
00:00:36,578 --> 00:00:38,329
May kakaiba roon.

11
00:00:38,413 --> 00:00:43,835
Gusto naming maiuwi agad
si Vanessa hangga't maaari.

12
00:00:44,711 --> 00:00:48,840
Sundalo siya sa
isang federal base na dapat na

13
00:00:48,923 --> 00:00:51,885
isang napakaligtas na lugar,
pero di ligtas doon.

14
00:00:51,968 --> 00:00:55,638
Lahat ng mga di mo maiisip
na mangyayari sa Amerika,

15
00:00:55,722 --> 00:00:57,390
nangyayari sa baseng ito.

16
00:00:58,266 --> 00:00:59,893
Pupuwersahin nila kami.

17
00:01:00,935 --> 00:01:03,480
Gusto kong mawala ang Fort Hood

18
00:01:03,563 --> 00:01:05,940
at maimbestigahan silang lahat!

19
00:01:06,024 --> 00:01:09,402
Balitang-balita ang kaso niya
sa buong bansa.

20
00:01:09,486 --> 00:01:12,781
Nais nilang malaman…
"Nasaan si Vanessa Guillen?"

21
00:01:12,864 --> 00:01:15,867
Sleeping giant ang Hispanic culture.

22
00:01:16,451 --> 00:01:19,454
At parang ginising iyon
ng pamilya Guillen.

23
00:01:23,166 --> 00:01:24,918
-Anong gusto natin?
-Hustisya!

24
00:01:25,001 --> 00:01:26,961
-Kailan?
-Ngayon na!

25
00:01:42,685 --> 00:01:44,229
Milagro ang anak ko.

26
00:01:46,606 --> 00:01:49,484
Ibinigay siya ng Diyos,
at may misyon siya rito.

27
00:01:52,695 --> 00:01:56,116
Sabi niya dati,
"Ma, paglaki ko, magsusundalo ako."

28
00:01:57,659 --> 00:02:00,161
Sabi ko, "Wag, anak, panlalaki lang iyon."

29
00:02:01,871 --> 00:02:05,250
Sabi niya, "Ang drama mo, Ma!
Aalis din ako balang-araw."

30
00:02:06,209 --> 00:02:08,044
"Magtatagumpay ako roon."

31
00:02:09,129 --> 00:02:14,634
Akala ko, pambatang pangarap lang iyon
na lilipas din sa hinaharap.

32
00:02:15,718 --> 00:02:19,764
Tapos nang magdidisiotso siya,
sabi niya sa akin sa kuwarto,

33
00:02:19,848 --> 00:02:22,517
"Ma, di ba sinabi ko dating
magsusundalo ako

34
00:02:22,600 --> 00:02:24,018
o mag-a-astronaut?"

35
00:02:24,102 --> 00:02:28,398
Dalawa lang, maging astronaut
at pumunta sa buwan, o magsundalo.

36
00:02:28,481 --> 00:02:30,567
Sabi ko, "Doon ka na sa buwan."

37
00:02:31,359 --> 00:02:32,861
"Pumunta ka sa buwan."

38
00:02:34,404 --> 00:02:37,574
Nang magdisiotso siya,
sabi niya, "Nag-enlist na ako."

39
00:02:38,950 --> 00:02:41,661
Go!

40
00:02:41,744 --> 00:02:44,372
Nag-boot camp si Vanessa sa Fort Jackson.

41
00:02:44,455 --> 00:02:47,542
-Isa, dalawa, tatlo.
-Isa!

42
00:02:47,625 --> 00:02:49,419
Isa, dalawa, tatlo…

43
00:02:49,502 --> 00:02:52,005
Mahigpit ang iskedyul nila.

44
00:02:53,631 --> 00:02:55,341
Sabi niya, "Ang hirap."

45
00:02:55,425 --> 00:02:56,926
At sabi ko, "Panigurado."

46
00:02:58,303 --> 00:02:59,804
Pero proud na proud siya.

47
00:03:02,432 --> 00:03:03,975
Magsusulat siya ng liham.

48
00:03:04,058 --> 00:03:07,228
"Gusto ko rito, ang kapaligiran, lahat."

49
00:03:08,021 --> 00:03:10,565
"Ako ang pinakamabilis na babae."

50
00:03:10,648 --> 00:03:13,735
"31 ang asintado
sa 40 na tira ko sa M4 ko."

51
00:03:15,320 --> 00:03:16,613
Sabi ko, "'Ayun na."

52
00:03:17,947 --> 00:03:20,450
Pumunta ako sa pagtatapos niya.

53
00:03:21,117 --> 00:03:22,869
Literal siyang nagniningning.

54
00:03:24,537 --> 00:03:27,248
At sinabi niyang madedestino siya
sa Fort Hood.

55
00:03:29,918 --> 00:03:33,004
Masaya akong malamang
malapit lang siya sa amin,

56
00:03:33,087 --> 00:03:37,383
at hindi siya maiistasyon
sa malayong estado.

57
00:03:37,967 --> 00:03:39,594
Anong meron dito?

58
00:03:44,182 --> 00:03:45,308
Tigilan mo iyan.

59
00:03:46,142 --> 00:03:48,102
Magkaibigan kami ni Vanessa.

60
00:03:48,937 --> 00:03:50,104
Nagkatrabaho kami.

61
00:03:50,188 --> 00:03:52,732
Kaya araw-araw kaming nagkikita
sa trabaho.

62
00:03:54,025 --> 00:03:57,487
Nag-aayos siya ng mga firearms,
mekaniko siya ng mga armas.

63
00:04:03,743 --> 00:04:05,995
Umuuwi siya tuwing weekend.

64
00:04:07,330 --> 00:04:08,164
Pagkatapos,

65
00:04:08,915 --> 00:04:10,166
nagbago ang lahat.

66
00:04:10,250 --> 00:04:12,961
KAPATID NI VANESSA

67
00:04:17,966 --> 00:04:21,552
Day off ni Vanessa noong Abril 22, 2020.

68
00:04:25,306 --> 00:04:28,268
Di dapat magpapapasok ang hukbo noon

69
00:04:28,351 --> 00:04:31,062
dahil kapuputok pa lang ng COVID.

70
00:04:32,188 --> 00:04:35,817
Pero pinapasok si Vanessa noon.

71
00:04:41,447 --> 00:04:43,616
Ayoko nang balikan ang araw na iyon.

72
00:04:46,619 --> 00:04:48,955
Kauuwi lang ni Mayra galing trabaho,

73
00:04:49,539 --> 00:04:50,665
at sabi niya,

74
00:04:50,748 --> 00:04:54,794
"Parang may nangyayari kay Vanessa,
di niya sinasagot ang tawag ko."

75
00:04:57,505 --> 00:04:59,841
Ganoon din sa fiancé niyang si Juan.

76
00:05:00,842 --> 00:05:02,010
Nasa trabaho ako,

77
00:05:03,344 --> 00:05:06,514
tapos nag-text ako sa kanya
noong tanghalian.

78
00:05:07,598 --> 00:05:09,976
Akala ko, nagtatrabaho pa siya.

79
00:05:12,103 --> 00:05:13,980
Pero parang ang tagal.

80
00:05:15,773 --> 00:05:16,733
NASAAN KA

81
00:05:16,816 --> 00:05:18,151
TANGHALIAN

82
00:05:18,234 --> 00:05:19,777
PATAY PHONE MO?

83
00:05:19,861 --> 00:05:21,112
I-TEXT MO AKO

84
00:05:21,195 --> 00:05:23,031
NGAYON NA?

85
00:05:24,365 --> 00:05:26,451
Di niya natanggap ang mensahe.

86
00:05:27,952 --> 00:05:30,955
Tinanong ko si Mayra,
"Nakausap mo ba si Vanessa?"

87
00:05:31,789 --> 00:05:33,207
Nag-aalala si Juan.

88
00:05:33,291 --> 00:05:35,918
Di ko alam paano sasabihin
sa magulang ko.

89
00:05:36,002 --> 00:05:38,046
Tinawag ako ni Mayra. Tanong niya,

90
00:05:38,921 --> 00:05:41,090
"May napansin ka bang kakaiba?"

91
00:05:41,174 --> 00:05:43,926
'Di sumasagot sa text si Vanessa.

92
00:05:44,802 --> 00:05:47,680
Nag-text ako, walang sagot.
Sabi ko, "Bakit?"

93
00:05:47,764 --> 00:05:52,226
Sabi ko, "Tawagan mo ang base
at ipakausap mo sa telepono."

94
00:05:52,810 --> 00:05:53,811
"Ngayon din!"

95
00:05:55,313 --> 00:05:57,106
Tinawag ko ang staff sergeant.

96
00:05:57,732 --> 00:06:00,777
"Anong nangyayari?
Tumatawag ako sa kapatid ko,

97
00:06:00,860 --> 00:06:03,738
at di siya sumasagot."
Tapos, sabi niya,

98
00:06:03,821 --> 00:06:07,575
"Kanina pa walang nakakakita sa kanya.
Wala kaming alam."

99
00:06:07,658 --> 00:06:11,329
Magha-hike dapat kami noon.
Pag-alis niya sa trabaho.

100
00:06:13,998 --> 00:06:17,543
Nag-text siya nang umaga.
Uulan daw, sabi sa ulat.

101
00:06:18,044 --> 00:06:19,921
Sabi ko sa kanya, walang ulan.

102
00:06:20,797 --> 00:06:22,298
Hindi na siya sumagot.

103
00:06:23,216 --> 00:06:24,592
Ilang oras ang lumipas.

104
00:06:25,134 --> 00:06:27,345
Sabi ko, "Di na normal ito."

105
00:06:27,845 --> 00:06:30,556
Pumunta kami ni Landy sa Arms Room.

106
00:06:30,640 --> 00:06:34,477
Iniwan niya ang susi niya sa kotse,
lisensya, pati wallet.

107
00:06:35,478 --> 00:06:39,190
Parang… Di aalis nang ganoon si Vanessa.

108
00:06:39,273 --> 00:06:42,610
"Wala kayong mga kamera, kahit ano?"
Sabi nila, "Wala."

109
00:06:43,361 --> 00:06:44,487
Noon ko naisip,

110
00:06:44,570 --> 00:06:48,950
"Wala akong makukuha sa phone?"
Sabi ko, "Aalis na ako."

111
00:06:50,451 --> 00:06:53,830
Tinawagan ko si Juan, sabi ko,
"Hahanapin ko siya."

112
00:06:53,913 --> 00:06:56,040
Sabi niya, "Sige, sunduin mo ako."

113
00:07:02,880 --> 00:07:06,217
Noong gabing iyon lang ako natakot

114
00:07:06,717 --> 00:07:08,428
nang ganoon katindi.

115
00:07:10,638 --> 00:07:13,433
Parang may nangyari talagang masama.

116
00:07:14,308 --> 00:07:15,226
ASAP

117
00:07:15,309 --> 00:07:16,352
HELLO?

118
00:07:16,436 --> 00:07:20,314
VANESSA. UY.
HAHANAPIN KITA. PANGAKO.

119
00:07:20,398 --> 00:07:22,775
Pagdating ko, alas-tres na ng umaga.

120
00:07:23,526 --> 00:07:26,028
Tinawagan ko ang sergeant,
walang sagot.

121
00:07:27,113 --> 00:07:29,323
Kaya nagrenta ako sa hotel.

122
00:07:31,117 --> 00:07:33,411
Magdamag akong di nakatulog.

123
00:07:35,329 --> 00:07:37,582
Text ko kay Mayra, "Anong nangyayari?"

124
00:07:39,417 --> 00:07:40,501
Wala akong magawa.

125
00:07:51,137 --> 00:07:55,391
Nang sumunod na umaga,
pumunta ako sa base, parang may mali.

126
00:07:56,309 --> 00:07:57,852
Pagpasok ko sa barracks,

127
00:07:57,935 --> 00:08:00,771
bumaba ang first sergeant sa isang trak.

128
00:08:00,855 --> 00:08:04,275
Sabi niya, "Anong nangyayari?"
Sabi ko, "Ano nga ba?"

129
00:08:04,358 --> 00:08:06,152
"Halos 24 oras na."

130
00:08:07,612 --> 00:08:11,782
Di nila sinasabi kung sino
ang huling nakakita sa kanya,

131
00:08:11,866 --> 00:08:14,035
at kahina-hinala talaga ang lahat.

132
00:08:14,535 --> 00:08:16,120
Pinakalma ko si Mama.

133
00:08:17,872 --> 00:08:19,916
Alam kong hindi siya mapalagay.

134
00:08:28,674 --> 00:08:30,885
Sabi ko, "Utang na loob, tara na."

135
00:08:32,512 --> 00:08:37,433
"Hindi nila hahanapin ang anak ko.
Ako na ang maghahanap sa kanya."

136
00:08:45,399 --> 00:08:47,360
Pagdating ko sa Killeen,

137
00:08:49,195 --> 00:08:50,655
alam mo ang sabi ko?

138
00:08:51,531 --> 00:08:53,032
"Amoy kamatayan dito."

139
00:08:54,575 --> 00:08:57,161
"Amoy-patay. Patay ang bayang ito."

140
00:09:00,373 --> 00:09:03,626
Sa huli, pumunta rin
ang mga magulang ko sa Killeen,

141
00:09:04,794 --> 00:09:09,048
at natakot sila
dahil walang tanda ni Vanessa,

142
00:09:09,549 --> 00:09:13,803
at hindi sila makapunta sa base
dahil sa immigration status nila…

143
00:09:16,931 --> 00:09:20,059
Ipinanganak ako sa maliit na rantso,
sa Tierra Blanca,

144
00:09:20,142 --> 00:09:22,812
Rio Grande, Zacatecas sa Mexico.

145
00:09:23,980 --> 00:09:27,900
Magkakasama kami,
at ibang panahon iyon, masaya,

146
00:09:29,068 --> 00:09:33,114
naglalaro kami sa labas,
tinutulungan ang tatay ko sa paghahalaman.

147
00:09:33,614 --> 00:09:35,616
"Kambing ko" tawag niya sa akin.

148
00:09:36,492 --> 00:09:38,869
Kasi napakapayat ko noon.

149
00:09:38,953 --> 00:09:42,665
"Kambing ko, halika rito."
Maliit pero malakas na kambing.

150
00:09:44,709 --> 00:09:48,546
Ang asawa ko, mula pagkabata,
pinagtrabaho na rito

151
00:09:49,171 --> 00:09:51,841
upang kumita ng sariling pera.

152
00:09:52,633 --> 00:09:55,553
Nang makasal ako, noon ako pumunta rito.

153
00:09:56,470 --> 00:10:01,058
Dito na kami sa Houston nanirahan.
Nanatili lang ako sa bahay.

154
00:10:03,394 --> 00:10:04,520
Ang Vanessa ko,

155
00:10:05,313 --> 00:10:09,150
palaban na siya noon pa man,
lalo at para sa pangarap.

156
00:10:11,027 --> 00:10:12,320
Espesyal siya.

157
00:10:14,113 --> 00:10:16,157
Paborito niya ang soccer.

158
00:10:17,283 --> 00:10:18,409
Hilig niya iyon.

159
00:10:22,288 --> 00:10:25,750
Nakilala ko si Vanessa sa high school,
sa soccer field.

160
00:10:25,833 --> 00:10:28,085
ANG GANDANG SEASON

161
00:10:28,169 --> 00:10:31,130
Pareho kami ng hilig,
at kahit baguhan ako noon,

162
00:10:31,213 --> 00:10:33,758
pareho naming hilig ang sports.

163
00:10:37,470 --> 00:10:41,766
Lagi siyang determinado, lalo sa pagsubok
ng sariling pangangatawan.

164
00:10:43,934 --> 00:10:45,895
Kahit mahirap na praktis iyon,

165
00:10:46,395 --> 00:10:49,023
makikita mo siya sa weightlifting area.

166
00:10:49,857 --> 00:10:52,902
Dadaan ako, sasabihin ko,
"Anong ginagawa mo rito?"

167
00:10:52,985 --> 00:10:56,238
"Uwian na." Sasabihin niya,
"Gusto mong matuto nito?"

168
00:10:56,322 --> 00:10:58,407
Sagot ko, "Saka na lang."

169
00:11:00,201 --> 00:11:02,286
Nakapokus din siya sa pag-aaral.

170
00:11:02,912 --> 00:11:06,207
Di siya nakikipagdaldalan
sa mga kaibigan niya.

171
00:11:06,290 --> 00:11:09,001
Nag-aaral siya habang naka-earphones.

172
00:11:10,211 --> 00:11:13,839
Pero 'pag kasama kami,
tuwing lalabas kami pagkatapos n'on,

173
00:11:13,923 --> 00:11:16,550
napakadaldal at napa-girly niya.

174
00:11:17,593 --> 00:11:21,305
Madalas, isa ang makikita mo,
girly o athletic. Siya, pareho.

175
00:11:23,057 --> 00:11:26,727
Nakilala ko si Vanessa
sa isang quinceañera party.

176
00:11:26,811 --> 00:11:28,562
Noong 2014 yata.

177
00:11:31,732 --> 00:11:33,192
Napakatapang ni Vanessa.

178
00:11:34,902 --> 00:11:36,570
Wala siyang kinatatakutan.

179
00:11:39,824 --> 00:11:42,743
Gusto kong pinatatawa siya.
Lagi siyang tumatawa.

180
00:11:44,286 --> 00:11:47,665
Napakabait niya. Nakatutuwa.

181
00:11:49,750 --> 00:11:53,629
Kapag nag-uusap kami
tungkol sa pagkokolehiyo,

182
00:11:54,130 --> 00:11:56,006
siya naman, "Magsusundalo ako,

183
00:11:56,090 --> 00:11:58,175
magiging iskolar, at 'ayun na."

184
00:12:01,470 --> 00:12:05,641
Noong una, para sa kahit anong
Hispanic na pamilya,

185
00:12:05,725 --> 00:12:10,271
para 'yong, "Magsusundalo ka.
Babae ka… Di mangyayari iyon."

186
00:12:10,354 --> 00:12:14,608
Pero para sa kanya,
gusto niya talagang gawin iyon.

187
00:12:19,697 --> 00:12:20,865
Proud ako sa kanya.

188
00:12:21,824 --> 00:12:25,411
Malaking hakbang iyon,
ang pagpasok sa militar,

189
00:12:26,412 --> 00:12:29,331
pero ang nanay ko ang laging nag-aalala.

190
00:12:29,999 --> 00:12:32,793
Lagi niyang sinasabing
mahirap na lugar iyon.

191
00:12:34,545 --> 00:12:38,549
At siya ang unang nakapansing
may mali kay Vanessa

192
00:12:39,049 --> 00:12:41,594
pagkatapos ng ilang buwan sa Fort Hood.

193
00:12:43,846 --> 00:12:45,973
Di na siya nakatutulog.

194
00:12:47,349 --> 00:12:48,893
Nangayayat siya.

195
00:12:50,311 --> 00:12:53,230
Sasabihin niya sa aking
walang kuwenta ang army,

196
00:12:53,898 --> 00:12:56,358
KARARATING KO LANG
AT GUSTO KO NANG UMALIS

197
00:12:57,067 --> 00:12:59,487
WALA AKONG MARAMDAMAN

198
00:12:59,570 --> 00:13:02,656
KUNG MANANATILI O AALIS AKO

199
00:13:02,740 --> 00:13:06,076
MAGMUMULA IYON SA TAONG
DI MO INAAKALA

200
00:13:10,581 --> 00:13:11,415
Isang araw,

201
00:13:12,166 --> 00:13:16,045
sabi niya, "Ma, nahihirapan ako sa base."

202
00:13:17,713 --> 00:13:18,631
'Kako, "Bakit?"

203
00:13:18,714 --> 00:13:21,634
"Ramdam kong may tinatago ka sa akin."

204
00:13:21,717 --> 00:13:24,929
Kasi sabi niya, may sexual harassment daw
na nangyari

205
00:13:25,012 --> 00:13:28,140
sa mga batang babae, lalaki,
kahit anong kasarian.

206
00:13:28,224 --> 00:13:31,685
Sabi niya, "Totoo iyon, Ma.
May mga nase-sexual assault."

207
00:13:32,311 --> 00:13:36,398
"Sabi mo noong Disyembre,
hina-harass ang mga babae, pero di ikaw."

208
00:13:37,399 --> 00:13:40,611
Sabi niya, "Ma, nagsinungaling ako.
Na-harass ako."

209
00:13:41,862 --> 00:13:43,322
"Ng nakatataas,

210
00:13:44,323 --> 00:13:45,241
ng sergeant."

211
00:13:45,908 --> 00:13:48,953
May mafia roon sa Fort Hood.

212
00:13:49,036 --> 00:13:52,873
Mafia iyon. Isang lugar
ng korupsyon at kasamaan.

213
00:13:54,959 --> 00:13:59,296
Minamatyagan ngayon ang military base
sa Killeen, Texas.

214
00:13:59,797 --> 00:14:03,884
Lumalakas ang mga panawagang
imbestigahan iyon.

215
00:14:05,636 --> 00:14:08,264
Napakalaking base ng Fort Hood.

216
00:14:09,306 --> 00:14:12,768
Isa sa mga pinakamalalaking base
sa Estados Unidos.

217
00:14:13,686 --> 00:14:15,104
Tila ibang mundo iyon.

218
00:14:15,938 --> 00:14:18,816
Iba-iba ang reputasyon ng bawat base.

219
00:14:19,525 --> 00:14:22,570
Hindi maganda ang reputasyon
ng Fort Hood.

220
00:14:24,280 --> 00:14:27,408
Isa sa may pinakamaraming
sexual assault ang Fort Hood

221
00:14:27,491 --> 00:14:30,035
sa kahit anong base
sa Amerikanong militar.

222
00:14:30,119 --> 00:14:32,079
Dalawa na ang mass shootings.

223
00:14:32,746 --> 00:14:34,790
Tatlo ang patay, 16 ang sugatan sa

224
00:14:34,874 --> 00:14:37,251
pamamaril ng sundalong
may sakit sa isip.

225
00:14:37,334 --> 00:14:40,045
Ikalawang atake ng sundalo sa Fort Hood

226
00:14:40,129 --> 00:14:41,297
sa loob ng 5 taon.

227
00:14:41,380 --> 00:14:43,841
May sexual assault advocate

228
00:14:43,924 --> 00:14:47,678
na nagbubugaw ng mga sundalo niya.

229
00:14:47,761 --> 00:14:49,388
Inakusahan ng pambubugaw

230
00:14:49,471 --> 00:14:52,808
ng mga hikahos na babaeng sundalo
sa iba pang sundalo

231
00:14:52,892 --> 00:14:55,853
si First-class Gregory McQueen.

232
00:14:57,146 --> 00:14:58,564
Maraming masama roon.

233
00:14:59,690 --> 00:15:02,943
Dalawang sundalo, akusado
ng pagpapasok ng mga imigrante

234
00:15:03,027 --> 00:15:04,862
sa border patrol checkpoint.

235
00:15:05,529 --> 00:15:10,200
Maraming nawawalang sundalo,
maraming patay na sundalo.

236
00:15:10,284 --> 00:15:14,705
Sa taong ito, 28 sundalo
sa isang U.S. army base ang namatay.

237
00:15:15,414 --> 00:15:20,210
Parang nililinang ng Fort Hood
ang mga pinakamasasahol

238
00:15:20,294 --> 00:15:22,838
pagdating sa command culture,

239
00:15:24,089 --> 00:15:26,383
sa ganoong tipo ng samahan ng lalaki.

240
00:15:27,760 --> 00:15:31,347
"The great place" ang tawag nila roon,
pero ang totoo,

241
00:15:31,430 --> 00:15:33,724
black hole ang lugar na iyon.

242
00:15:36,560 --> 00:15:38,896
Ilang linggo sa simula ng pandemic,

243
00:15:38,979 --> 00:15:41,732
pinatingnan ng editor ko ang press release

244
00:15:41,815 --> 00:15:45,486
na mula sa Fort Hood
tungkol sa pagkawala ni Vanessa.

245
00:15:46,278 --> 00:15:48,405
Tanda ko, nag-Facebook ako n'on,

246
00:15:48,489 --> 00:15:51,158
at hinanap ko ang pamilya
o mga kaibigan niya,

247
00:15:51,241 --> 00:15:53,494
at nahanap ko agad si Mayra Guillen,

248
00:15:53,577 --> 00:15:57,915
nag-usap kami sa telepono,
at may inilarawan siyang matinding eksena.

249
00:15:59,124 --> 00:16:02,336
Mag-isa siyang nakaupo
sa kuwarto ng hotel sa Killeen

250
00:16:02,419 --> 00:16:05,089
at dahil may narinig siyang
mga helicopter,

251
00:16:05,673 --> 00:16:08,425
umasa siyang hinahanap nito
ang kapatid niya.

252
00:16:09,718 --> 00:16:13,138
Nakiusap siyang
kontakin ko ang Fort Hood

253
00:16:13,222 --> 00:16:16,600
para malaman kung
may mahahanap akong hindi pa niya alam.

254
00:16:17,184 --> 00:16:20,437
Ang pakikipag-usap ko sa military police

255
00:16:22,147 --> 00:16:23,941
ay literal na isang kalokohan.

256
00:16:24,608 --> 00:16:27,444
Sabi ng first sergeant,
"Pasok ka sa kuwarto niya

257
00:16:27,528 --> 00:16:29,321
at tingnan kung may nawawala?"

258
00:16:30,155 --> 00:16:32,700
At inisip ko,

259
00:16:32,783 --> 00:16:35,995
"Kung magiging bahagi man iyon
ng isang imbestigasyon,

260
00:16:36,495 --> 00:16:42,084
di niya ako dapat papasukin,"
pero siguro nanaig ang kuryosidad ko,

261
00:16:42,167 --> 00:16:44,628
at sabi ko, "Sige, papasukin mo ako."

262
00:16:44,712 --> 00:16:48,298
Tanong ko, "Nasaan ang mga susi niya?
Ang CAC card niya?

263
00:16:48,382 --> 00:16:53,012
Tapos, nasa bulsa niya lang iyon,
at nalito talaga ako.

264
00:16:53,095 --> 00:16:56,473
Naisip ko, "Dapat isinuko ang mga iyon."

265
00:16:57,099 --> 00:16:59,351
Kung sa pulis na 'to ako magtitiwala

266
00:16:59,435 --> 00:17:02,521
sa paghahanap ng kapatid ko, wala na.

267
00:17:04,815 --> 00:17:08,402
Ang US Army's
Criminal Investigation, o CID,

268
00:17:08,485 --> 00:17:11,280
ay isa sa mga pangunahing imbestigador

269
00:17:11,363 --> 00:17:14,074
na humawak sa pagkawala
ni Vanessa Guillen.

270
00:17:14,575 --> 00:17:17,703
Noon, ang mga taong itinatalaga sa CID

271
00:17:17,786 --> 00:17:21,874
ay may tatlong taon lang ng karanasan,
kaya hindi sila eksperto.

272
00:17:23,250 --> 00:17:25,586
Kulang din sila sa mga tao,

273
00:17:26,211 --> 00:17:29,590
habang napakarami pang
ibang kaso na inaasikaso.

274
00:17:29,673 --> 00:17:33,927
Kaya nagsama-sama ang mga salik na iyon

275
00:17:34,011 --> 00:17:36,764
at nakaabala talaga iyon sa imbestigasyon.

276
00:17:38,474 --> 00:17:42,436
Noong araw ding iyon,
naisip na nilang mag-ulat sa pulisya.

277
00:17:42,519 --> 00:17:45,147
At pumunta kami sa istasyon.

278
00:17:45,230 --> 00:17:48,400
Tinawagan ang mga maaaring
huling nakakita sa kanya

279
00:17:48,484 --> 00:17:52,988
o kahit sinong nakausap niya
ng araw na iyon o ng nakalipas na araw.

280
00:17:53,864 --> 00:17:59,036
Isa-isa nilang tinitigan ang mga iyon.
Sinubukan kong kabisahin ang mga mukha.

281
00:17:59,119 --> 00:18:00,037
'Yong isa,

282
00:18:00,621 --> 00:18:03,040
literal na tumingin sa akin at tumawa,

283
00:18:03,624 --> 00:18:04,833
tapos, umalis na.

284
00:18:06,001 --> 00:18:09,630
Sabi ko kay Juan, "Nakita mo iyon?"
Sagot niya, "Oo."

285
00:18:11,006 --> 00:18:13,425
Tinanong ko ang sarili ko, "Sino siya?"

286
00:18:15,010 --> 00:18:16,970
Nalaman kong si Robinson iyon.

287
00:18:18,097 --> 00:18:21,100
Noong araw na mawala si Guillen,
inaalam namin

288
00:18:21,183 --> 00:18:24,895
kung sino'ng huling nakasama niya,
at may nagsabing, "Robinson."

289
00:18:24,978 --> 00:18:28,982
Armorer siya,
at arms mechanic naman si Guillen.

290
00:18:29,650 --> 00:18:32,694
May nagbigay ng numero niya,
tinawagan namin siya.

291
00:18:34,238 --> 00:18:36,865
Sabi niya,
"Pinapunta ko siya sa motor pool."

292
00:18:36,949 --> 00:18:40,244
Sabi ko, "May sinabi ba siya
habang paalis?" Wala raw.

293
00:18:40,327 --> 00:18:41,870
Tapos, binaba na niya.

294
00:18:42,996 --> 00:18:45,582
Binigay ko sa CID ang numero ni Robinson,

295
00:18:45,666 --> 00:18:49,545
at sabi lang nila,
"Sige, titingnan namin."

296
00:18:53,632 --> 00:18:57,678
Ginising ako ng kapatid ko,
"Frida, nawawala raw si Vanessa?"

297
00:18:57,761 --> 00:19:02,307
Sabi ko, "Ano? Ano'ng ibig mong sabihin?"
Sabi niya, "Sa Twitter ni Mayra."

298
00:19:03,350 --> 00:19:08,313
Nagulat ako. Nasa army siya.
Dapat ligtas siya roon.

299
00:19:08,981 --> 00:19:09,857
Hello sa inyo.

300
00:19:09,940 --> 00:19:13,569
Ginawa ang bidyong ito upang ipaalam
ang pagkawala ni Vanessa…

301
00:19:14,319 --> 00:19:16,405
Nag-post kami sa social media.

302
00:19:17,114 --> 00:19:19,992
Noong una, nag-post ako sa mga account ko.

303
00:19:21,243 --> 00:19:23,787
Tapos, gumawa ako ng Facebook page.

304
00:19:24,830 --> 00:19:26,832
"Hanapin si Vanessa Guillen."

305
00:19:27,499 --> 00:19:30,669
ITO ANG NAWAWALANG SUNDALONG
SI VANESSA GUILLEN…

306
00:19:30,752 --> 00:19:33,172
Ang mga kababayan kong kilala si Vanessa,

307
00:19:33,255 --> 00:19:35,716
nag-share din ng Facebook page.

308
00:19:35,799 --> 00:19:37,759
Hanapin natin si Vanessa.

309
00:19:37,843 --> 00:19:40,179
Vanessa Guillen, umuwi ka na sa atin.

310
00:19:40,262 --> 00:19:43,932
Pakiusap, tulungan natin
ang pamilya niyang mahanap siya.

311
00:19:45,475 --> 00:19:47,644
Pitong araw nang nawawala si Vanessa

312
00:19:47,728 --> 00:19:49,855
na huling nakita sa Fort Hood.

313
00:19:50,439 --> 00:19:52,399
Parang napakatagal n'on.

314
00:19:53,817 --> 00:19:57,154
Parang mas mahaba pa iyon
sa isang linggo.

315
00:19:59,489 --> 00:20:03,869
Lagi akong pupunta sa Fort Hood
para sa updates,

316
00:20:03,952 --> 00:20:07,122
at lagi nila akong pauuwiin
ng mga press release.

317
00:20:07,206 --> 00:20:09,958
Mahirap talagang kumuha ng impormasyon.

318
00:20:11,293 --> 00:20:15,839
Hindi rin nila sinasabihan ang pamilya
tungkol sa paghahanap nila.

319
00:20:16,632 --> 00:20:19,885
Dahil sa walang makuhang sagot,

320
00:20:19,968 --> 00:20:25,390
nagpasya kaming kung walang makikipag-usap
sa samin, kami ang kakausap sa kanila.

321
00:20:25,474 --> 00:20:27,267
Kailangan namin ng sagot!

322
00:20:27,351 --> 00:20:32,022
Nagprotesta kami sa unang linggo ng Mayo
sa harap ng Fort Hood.

323
00:20:32,105 --> 00:20:33,941
Nasaan si Vanessa?

324
00:20:34,024 --> 00:20:38,695
Nanawagan kami sa social media,
"Punta kayo rito. Magdala kayo ng posters,

325
00:20:38,779 --> 00:20:41,573
mga litrato, at hilinging mahanap siya."

326
00:20:41,657 --> 00:20:44,576
Ilabas n'yo si Vanessa!

327
00:20:44,660 --> 00:20:46,745
Tuwing Biyernes, dumarami ang tao.

328
00:20:46,828 --> 00:20:48,538
Gagawa kami ng mga banner.

329
00:20:48,622 --> 00:20:50,749
Tatayo ako habang nagrerekord,

330
00:20:50,832 --> 00:20:52,918
"Nawawala ang kaibigan namin

331
00:20:53,001 --> 00:20:55,879
nang isa, dalawang linggo na.
Dapat narito siya."

332
00:20:55,963 --> 00:20:58,090
-Ano'ng gusto natin?
-Si Vanessa!

333
00:20:58,173 --> 00:21:00,884
-Kailan?
-Ngayon na!

334
00:21:00,968 --> 00:21:02,636
Ang makita ang bansag doong

335
00:21:02,719 --> 00:21:04,554
nagsasabing "The great place",

336
00:21:04,638 --> 00:21:06,473
nakakainis talaga.

337
00:21:06,556 --> 00:21:09,101
Gusto ko ng hustisya at kasagutan.

338
00:21:09,184 --> 00:21:12,521
Nasa inyo ang teknolohiya.
Nasa inyo ang mga materyales.

339
00:21:12,604 --> 00:21:14,439
Pero 'di n'yo siya mahanap?

340
00:21:15,482 --> 00:21:19,278
Masakit sa pusong makita si Lupe
sa mga protestang iyon,

341
00:21:19,361 --> 00:21:23,198
pero iniisip kong mahalaga rin iyon

342
00:21:23,282 --> 00:21:26,827
para makita ng medya at tao
kung ano talaga ang nangyayari,

343
00:21:26,910 --> 00:21:29,621
may dalagitang dumadaing
para sa kapatid niya,

344
00:21:29,705 --> 00:21:32,124
at parang wala pang tumutulong.

345
00:21:32,624 --> 00:21:33,875
'Asan ang kapatid ko?

346
00:21:33,959 --> 00:21:36,336
Alam nila, at gusto kong magsalita sila.

347
00:21:36,420 --> 00:21:38,338
Kailangan namin ng sagot!

348
00:21:38,422 --> 00:21:41,675
MAG-IISANG BUWAN NA
HANAPIN SI VANESSA GUILLEN

349
00:21:42,175 --> 00:21:45,429
Apat na linggo na.
Magpatuloy tayo hangga't wala siya.

350
00:21:46,221 --> 00:21:49,308
May bagong pagdiin ng paghanap
sa nawawalang sundalo…

351
00:21:49,391 --> 00:21:52,311
Huling nakita si Vanessa Guillen sa Fort…

352
00:21:52,394 --> 00:21:55,897
Limitado ang komunikasyon
sa mga opisyal sa Fort Hood.

353
00:21:56,648 --> 00:21:59,901
Tiniyak naming kita ng Fort Hood
ang ginagawa namin

354
00:21:59,985 --> 00:22:02,446
at na hindi kami susuko.

355
00:22:02,529 --> 00:22:04,823
Gusto namin si Vanessa!

356
00:22:04,906 --> 00:22:06,366
Gusto namin ng sagot!

357
00:22:06,950 --> 00:22:11,288
HUNYO 2020
6 NA LINGGO NG PAGHAHANAP

358
00:22:15,667 --> 00:22:17,294
Di ko alam kung ano

359
00:22:17,836 --> 00:22:21,048
ang maaari kong itanong sa usaping legal

360
00:22:21,131 --> 00:22:23,925
at ang mga impormasyong
puwede nilang ibigay.

361
00:22:24,009 --> 00:22:27,763
Kailangan ko ng taong tapat
at alam ang sistema.

362
00:22:29,514 --> 00:22:32,976
Kaya naghanap ako
ng mga abogadong militar.

363
00:22:34,936 --> 00:22:37,898
Tapos, may nagmensahe sa akin,
"May kilala ako."

364
00:22:39,274 --> 00:22:41,860
Tinawagan ako ni Mayra, at ang sabi niya,

365
00:22:41,943 --> 00:22:45,697
"Ikaw ang tamang tao para dito.
Marami kang background dito."

366
00:22:45,781 --> 00:22:46,615
Umoo ako.

367
00:22:47,866 --> 00:22:50,619
"May mga kliyenteng militar ako
sa ibang base,

368
00:22:50,702 --> 00:22:52,788
di lang sa bansa, kundi sa mundo."

369
00:22:52,871 --> 00:22:55,624
"May karanasan ako pagdating sa militar."

370
00:22:55,707 --> 00:22:59,211
"Alam ko ang wikang gamit nila."

371
00:22:59,294 --> 00:23:01,421
"Ikalulugod kong tulungan kayo."

372
00:23:04,132 --> 00:23:07,677
Habang kausap ko siya,
naramdaman ko na agad ang ugnayan.

373
00:23:09,638 --> 00:23:15,811
Sabi niya, "Pro bono ito,
at tingnan natin ang mangyayari."

374
00:23:17,521 --> 00:23:19,523
Napaandar niya ang kaso.

375
00:23:20,399 --> 00:23:22,692
Ang mahalaga, mahanap si Vanessa.

376
00:23:23,568 --> 00:23:26,363
Nakita kong walang pakialam
ang militar.

377
00:23:26,446 --> 00:23:28,198
Sisirain nila ang pamilya.

378
00:23:28,281 --> 00:23:30,784
Sabi ko, "Mag-imbestiga rin tayo."

379
00:23:32,327 --> 00:23:36,123
Tinawagan ko ang mga alam kong
makukunan niya ng inspirasyon

380
00:23:36,206 --> 00:23:38,458
Magiging matinding pagkilos ito.

381
00:23:39,543 --> 00:23:42,587
Dahil wala kaming natatanggap
na sagot sa Fort Hood,

382
00:23:42,671 --> 00:23:48,969
sumangguni kami sa Equusearch,
organisasyong nakatuon

383
00:23:49,052 --> 00:23:52,722
sa pagtulong sa paghahanap ng mga tao.

384
00:23:53,765 --> 00:23:55,600
At natulungan nila kami.

385
00:23:56,393 --> 00:24:00,564
Naglibot sa ilang bahagi
ng Fort Hood ang Texas Equusearch,

386
00:24:00,647 --> 00:24:03,733
naghahanap ng kahit anong
makapagtuturo kay Vanessa.

387
00:24:04,776 --> 00:24:08,405
Nag-aalangan ang army
na pasamahin sila sa paghahanap,

388
00:24:08,488 --> 00:24:11,491
pero dahil minamatyagan sila ng publiko,

389
00:24:11,575 --> 00:24:13,076
wala silang nagawa.

390
00:24:13,994 --> 00:24:15,412
Umaasa akong

391
00:24:16,288 --> 00:24:20,834
makita ng tamang tao ang flyer
at masabing, "Kailangan kong tumawag."

392
00:24:22,878 --> 00:24:25,338
Sabi Tim sa akin, "Ayaw nila sa akin."

393
00:24:25,422 --> 00:24:28,341
"Ayaw nilang magsalita."
Sabi ko, "Ayaw nila sa

394
00:24:28,425 --> 00:24:30,218
kahit sinong makakaalam nito."

395
00:24:35,056 --> 00:24:38,143
Sabi ko, "Mahahanap natin siya
anuman ang mangyari."

396
00:24:40,395 --> 00:24:42,063
Kahit gaano katagal,

397
00:24:42,772 --> 00:24:44,107
makabalik lang siya.

398
00:24:46,526 --> 00:24:48,653
Hinanap ko ang anak ko kahit saan,

399
00:24:50,822 --> 00:24:53,325
parang babaeng lumalangoy
sa dagat ng luha.

400
00:24:54,659 --> 00:24:56,077
Sa mga kanal,

401
00:24:58,288 --> 00:24:59,873
mga riles.

402
00:25:00,916 --> 00:25:03,293
Habang nagrorosaryo,
"Mahahanap ko siya."

403
00:25:03,376 --> 00:25:05,170
"Pangako. Mahahanap ko siya."

404
00:25:06,755 --> 00:25:09,049
Di pa siya nilalamon ng lupa.

405
00:25:09,591 --> 00:25:10,926
Mahahanap ko siya.

406
00:25:16,473 --> 00:25:22,187
Walang nakatataas sa base ang kumausap
sa amin hanggang kumalat na ang balita.

407
00:25:22,270 --> 00:25:26,358
Sabi ko, "Wow, pagkatapos
ng dalawang buwan, may sasabihin na kayo?"

408
00:25:26,441 --> 00:25:31,530
Noong Abril 22, si Vanessa Guillen,
PFC sa 3rd Cavalry Regiment,

409
00:25:31,613 --> 00:25:34,574
ay nasa kanyang trabaho,
at tanghali nang huli

410
00:25:34,658 --> 00:25:35,867
siyang makita.

411
00:25:35,951 --> 00:25:41,373
Taglay ng kung sino
ang impormasyong kailangan namin

412
00:25:41,456 --> 00:25:44,084
upang maibalik si Vanessa.

413
00:25:44,167 --> 00:25:47,546
Kailangan namin siyang iuwi
sa pamilya niya sa army.

414
00:25:50,840 --> 00:25:54,344
Masinsing paghahanap na
ang ginagawa ng mga sundalo,

415
00:25:54,427 --> 00:25:56,346
pati ng military police.

416
00:25:58,515 --> 00:26:03,061
Ang Criminal Investigation Command ng Army
ang nangunguna sa imbestigasyon.

417
00:26:03,895 --> 00:26:06,648
Binaliw ako ng mga detective ng Fort Hood.

418
00:26:06,731 --> 00:26:08,191
Ubos na ang pasensya ko.

419
00:26:08,275 --> 00:26:11,361
Gabi-gabi akong umiyak at di nakatulog.

420
00:26:11,444 --> 00:26:14,531
Puyat, umiiyak.
Mahahanap ko ang anak ko.

421
00:26:15,574 --> 00:26:19,494
Naisip ng nanay kong napakahalagang
tukuyin ang sexual harassment,

422
00:26:20,453 --> 00:26:22,664
pero di nila pinansin iyon.

423
00:26:24,541 --> 00:26:27,627
Tanong ko sa sarili,
isang gabing di ako makatulog,

424
00:26:27,711 --> 00:26:29,379
"I-post ko ba 'to o hindi?"

425
00:26:29,462 --> 00:26:32,799
Militar iyon, at naisip ko,

426
00:26:32,882 --> 00:26:35,427
"Paano kung mapahamak sila… ako?"

427
00:26:37,971 --> 00:26:40,307
Nagpasya akong i-post iyon.

428
00:26:40,849 --> 00:26:45,061
MAY NAWALA SA BASE HABANG MAY SERGEANT
NA NANG-SEXUAL HARASS NG SUNDALO?

429
00:26:45,145 --> 00:26:49,357
BAKIT HINDI SILA NAGSASALITA?
BAKIT KAYO MANGHA-HARASS NG SUNDALO?

430
00:26:49,441 --> 00:26:53,153
WALANG SUNDALO, BABAE MAN O LALAKI,
ANG MAAARING BASTUSIN.

431
00:26:53,236 --> 00:26:57,616
Binanggit ni Lupe sa akin minsan,
"Nakita mo ang hashtag sa Twitter?"

432
00:26:58,366 --> 00:27:01,119
Tapos, ipinakita niya
ang mga kuwento sa akin.

433
00:27:01,703 --> 00:27:05,081
Gamit nila ang kapatid ko
bilang salamin ng sarili nila

434
00:27:05,165 --> 00:27:07,459
sa Facebook at Instagram, kahit saan.

435
00:27:09,461 --> 00:27:12,881
Dumating ang officer sa bahay,
at marahas akong ginahasa.

436
00:27:14,007 --> 00:27:16,593
Kinaibigan ako ng lider na ito.

437
00:27:16,676 --> 00:27:19,095
Ginawa niya iyon para maabuso niya ako.

438
00:27:19,929 --> 00:27:23,183
Higit pa iyon sa pisikal na pag-asunto.

439
00:27:24,059 --> 00:27:29,731
Kung di ko iyon mapipigilan, paano ko pa
mapoprotektahan ang sarili ko?

440
00:27:31,107 --> 00:27:35,528
Tanda kong lumabas ang hashtag na iyon
at nakita ko ang galit ng lahat.

441
00:27:36,529 --> 00:27:40,033
Binago ko ang profile picture ko
sa social media.

442
00:27:41,242 --> 00:27:46,915
Ginawa kong litrato ni Vanessa,
at nilagay ko ang #IAmVanessaGuillen.

443
00:27:49,834 --> 00:27:55,340
Tanda kong sinabi ko,
"Diyos ko, siya kami. Ito kami."

444
00:27:58,134 --> 00:28:02,639
Inasunto ako noong 1992.
Si Vanessa, noong 2020.

445
00:28:02,722 --> 00:28:06,017
Habang nag-uusap tayo ngayon,
may kasalukuyang inaasunto.

446
00:28:06,101 --> 00:28:08,144
May hina-harass sa militar.

447
00:28:08,228 --> 00:28:09,729
-Ano kailangan?
-Hustisya!

448
00:28:09,813 --> 00:28:11,731
-Kailan?
-Ngayon na!

449
00:28:11,815 --> 00:28:16,027
Kailangang sabihin
sa pamilya Guillen na di sila nag-iisa!

450
00:28:16,736 --> 00:28:19,739
Nang makita ko
ang pagdagsa ng iba-ibang mga tao,

451
00:28:20,615 --> 00:28:24,703
nagkaroon kami ng pag-asa.
Palakas nang palakas iyon.

452
00:28:25,912 --> 00:28:28,206
-Sa Houston.
-Walang hustisya!

453
00:28:28,289 --> 00:28:31,209
-Austin, San Antonio.
-Walang hustisya!

454
00:28:32,419 --> 00:28:33,336
California.

455
00:28:34,379 --> 00:28:38,800
Napakaraming murals sa Mexico
kung saan isinilang ang mga magulang ko.

456
00:28:40,218 --> 00:28:44,723
Sa mga lugar gaya ng Egypt,
may posters na, "I am Vanessa Guillen,"

457
00:28:44,806 --> 00:28:47,642
at sa mga base militar sa mundo,

458
00:28:47,726 --> 00:28:50,061
na nagra-rally sa likod ng pamilya.

459
00:28:54,482 --> 00:28:58,445
Magkakaroon tayo ng press conference
nang live ngayon sa Fort Hood

460
00:28:58,528 --> 00:29:02,365
tungkol sa pagkawala
ni Vanessa Guillen. Makinig tayo.

461
00:29:04,743 --> 00:29:08,121
Dahil sa kaso,
maraming tanong tungkol sa sexual assault

462
00:29:08,204 --> 00:29:11,541
at sa paraan ng paghawak
ng Fort Hood sa ganoong kaso.

463
00:29:11,624 --> 00:29:13,877
Anong masasabi n'yo sa publiko roon?

464
00:29:13,960 --> 00:29:16,004
Bawat alegasyon ng sexual assault

465
00:29:16,087 --> 00:29:18,965
o sexual harassment ay iniimbestigahan,

466
00:29:19,048 --> 00:29:21,468
anuman ang pinanggalingan o kinauugnayan,

467
00:29:21,551 --> 00:29:25,430
kaugnay man ng pagkawala ni
Specialist Guillen o hindi.

468
00:29:25,513 --> 00:29:28,850
Sineseryoso namin ang lahat ng alegasyon.

469
00:29:28,933 --> 00:29:31,352
Magsusuri kami
sa abot ng aming makakaya.

470
00:29:31,436 --> 00:29:32,687
Di puwede iyon.

471
00:29:34,439 --> 00:29:37,901
Di lang isa ang nanggugulo
kay Vanessa sa trabaho.

472
00:29:39,068 --> 00:29:41,571
May mga kabastusan silang sinabi sa kanya,

473
00:29:41,654 --> 00:29:46,075
at pareho silang in charge sa amin.

474
00:29:48,119 --> 00:29:50,747
Di siya komportableng magsumbong.

475
00:29:50,830 --> 00:29:56,336
Inisip niyang wala din namang
gagawing aksyon.

476
00:29:57,879 --> 00:29:58,755
Pagbati.

477
00:29:59,631 --> 00:30:01,674
Wala pang impormasyon,

478
00:30:01,758 --> 00:30:04,135
at daan-daan na ang nakapanayam namin

479
00:30:04,219 --> 00:30:08,348
para maibilang ang mga kakilala
at mga kasamahan ni Miss Guillen.

480
00:30:08,431 --> 00:30:12,644
Walang alegasyon ng sexual assault

481
00:30:12,727 --> 00:30:17,941
o harassment, at kahit anong impormasyon
ng sexual harassment ay sinuri

482
00:30:18,024 --> 00:30:21,277
at walang natagpuang
kapani-paniwalang impormasyon.

483
00:30:23,196 --> 00:30:25,448
Nanggalaiti ako sa press conference.

484
00:30:25,990 --> 00:30:28,117
Sinasabi nilang nagsinungaling siya.

485
00:30:30,328 --> 00:30:33,915
Paano mo nasabi sa national TV
na di siya sexually harassed?

486
00:30:33,998 --> 00:30:35,166
Ang kapal n'on.

487
00:30:38,545 --> 00:30:42,090
Higit ang alam nila
kaysa sa ipinapaalam nila sa atin.

488
00:30:43,258 --> 00:30:46,135
Kanina, pumasok kaming
may napakaraming tanong.

489
00:30:46,219 --> 00:30:50,139
May mga sagot, pero marami pa ring tanong.

490
00:30:50,223 --> 00:30:56,354
Ginamit na nila
ang mga salitang, "foul play."

491
00:30:57,730 --> 00:31:00,483
At sinusundan na nila ang lahat ng leads.

492
00:31:01,276 --> 00:31:05,697
Di nila sinasabi kung sino
ang iniimbestigahan nila o bakit.

493
00:31:05,780 --> 00:31:10,326
Gusto naming malaman ang nangyari,
at sino'ng kasabwat at pinagtatakpan,

494
00:31:10,410 --> 00:31:12,036
bakit nila ginagawa iyon.

495
00:31:14,330 --> 00:31:16,833
Napakatindi ng araw na iyon.

496
00:31:18,626 --> 00:31:21,421
Alam kong ayaw sumama ng nanay ko noon.

497
00:31:22,755 --> 00:31:25,842
Hindi maganda ang lagay ng emosyon niya.

498
00:31:32,223 --> 00:31:37,145
Una sa lahat, salamat sa Diyos
at nagawa ko pang pumunta rito.

499
00:31:37,645 --> 00:31:40,773
Dahil natagalan sila
sa paghahanap sa anak ko.

500
00:31:40,857 --> 00:31:44,611
Mula umpisa, nakiusap na ako
sa kanilang hanapin ang anak ko.

501
00:31:44,694 --> 00:31:46,154
Hindi nila ginawa.

502
00:31:46,237 --> 00:31:50,491
Bakit ngayon lang nila hinahanap
ang anak ko? Bakit ngayon lang?

503
00:31:50,575 --> 00:31:54,370
Hustisya at respeto ang gusto ko
para sa sarili ko at sa anak ko,

504
00:31:54,454 --> 00:32:00,543
isang sundalong pumasok sa militar
para sa bansa at sa ating lahat.

505
00:32:00,627 --> 00:32:06,841
Dahil kapag natagpuan siyang patay,
pababagsakin ko ang baseng ito!

506
00:32:08,760 --> 00:32:10,762
Magpapatuloy tayo.

507
00:32:16,684 --> 00:32:19,479
Ilang araw ang nakalipas,
kaarawan ko iyon.

508
00:32:22,357 --> 00:32:26,069
Sabi ng tita ko, "Nakita mo ang phone mo?"
Sabi ko, "Hindi."

509
00:32:27,695 --> 00:32:30,198
May balita, sabi niya.

510
00:32:31,866 --> 00:32:35,662
May mga piraso ng bangkay
na natagpuan dito kaninang 11:30 a.m.

511
00:32:35,745 --> 00:32:40,541
Inalerto ng Bell County Sheriff's
Department ang FBI at Army CID na…

512
00:32:40,625 --> 00:32:46,297
Nakatanggap ako ng tawag kay Tim Miller,
ang founder ng Texas Equusearch.

513
00:32:48,091 --> 00:32:49,133
Sobrang…

514
00:32:51,010 --> 00:32:52,595
sobrang direkta niya,

515
00:32:53,179 --> 00:32:58,101
at naglarawan siya
ng mga bagay na di ko masabi.

516
00:32:58,184 --> 00:33:01,104
Hindi ko masabi.
Hindi lumalabas sa bibig ko at…

517
00:33:03,314 --> 00:33:07,443
narinig ng tita ko ang iyak ko,
dinaluhan niya ako, at sabi niya,

518
00:33:07,527 --> 00:33:09,612
"Di puwedeng makita ka ng mama mo."

519
00:33:10,655 --> 00:33:12,991
Huminga muna ako nang dalawang minuto.

520
00:33:14,158 --> 00:33:17,328
Kinailangan kong itago ang lahat.

521
00:33:29,674 --> 00:33:33,928
Bago dumating ang officer,
sinabi ko na sa nanay ko.

522
00:33:35,763 --> 00:33:38,141
Sabi niya, "Ma, mag-usap tayo."

523
00:33:40,476 --> 00:33:44,313
At sabi ko, "May nahanap sila, ano?"
Sabi niya, "Opo, meron."

524
00:33:44,814 --> 00:33:48,943
Sabi ko, "Ano'ng nahanap nila?"
Sagot niya, "Ma, tatagan mo, pakiusap."

525
00:33:49,027 --> 00:33:52,113
"Oo, tatatagan ko."
"Ma, di ko alam paano sasabihin."

526
00:33:52,196 --> 00:33:57,076
"Sabihin mo na, anak. Matatag ako."
Sabi niya, "Siya iyon."

527
00:33:57,618 --> 00:34:00,872
"Anong siya? Nahanap na nila siya?"

528
00:34:02,290 --> 00:34:03,124
"Opo, Ma."

529
00:34:04,542 --> 00:34:06,627
"Pero di sa paraang gusto mo."

530
00:34:07,253 --> 00:34:08,087
"Sige lang."

531
00:34:08,171 --> 00:34:10,381
Sabi niya, "Pinatay siya."

532
00:34:12,717 --> 00:34:13,843
"Hindi, 'wag na."

533
00:34:16,137 --> 00:34:19,640
Nabaliw ako noong sandaling iyon.

534
00:34:20,433 --> 00:34:23,478
Nabaliw ako dahil sa hapdi.

535
00:34:24,187 --> 00:34:29,650
Sabi ko, "Hindi, di siya iyon."
Sabi niya, "Ma, siya nga."

536
00:34:40,912 --> 00:34:46,626
"Makikita ko ba siya, mayayakap,
mahahaplos ang maganda niyang mukha?"

537
00:34:48,711 --> 00:34:51,005
"Opo, Ma, pero maghihintay ka."

538
00:34:53,758 --> 00:34:55,885
"Magpampakalma ka. Matulog ka."

539
00:34:56,677 --> 00:35:00,098
"Kailangang maayos ka
para sa anak mo, sa libing niya."

540
00:35:04,310 --> 00:35:07,105
"Pero bakit nila ginawa iyon
sa anak ko? Bakit?"

541
00:35:08,439 --> 00:35:09,690
"Di natin alam, Ma."

542
00:35:13,486 --> 00:35:15,279
"Bangungot lang 'to, anak."

543
00:35:17,949 --> 00:35:18,783
"Hindi, Ma."

544
00:35:20,701 --> 00:35:22,161
"Si Vanessa natin 'to."

545
00:35:48,479 --> 00:35:52,275
-Mabuhay si Vanessa Guillen!
-Mabuhay!

546
00:36:38,154 --> 00:36:40,156
Sa lugar kung saan siya natagpuan,

547
00:36:40,698 --> 00:36:41,908
may nasusunog.

548
00:36:43,242 --> 00:36:45,745
May mga nakita silang piraso ng plastik.

549
00:36:48,706 --> 00:36:52,251
Noong araw na iyon, may kinausap kaming
kinatawan ng army.

550
00:36:54,962 --> 00:36:57,340
Tinanong nila ang lahat sa amin,

551
00:36:58,341 --> 00:37:00,051
ang buong imbestigasyon

552
00:37:01,010 --> 00:37:03,095
nang walang simpatya o kahit ano.

553
00:37:06,599 --> 00:37:08,226
Tapos, lumabas sa balita.

554
00:37:08,309 --> 00:37:12,730
Nang mawala si Specialist Vanessa Guillen,
may mga ahensya, kasama ang FBI,

555
00:37:12,813 --> 00:37:15,066
na nag-imbestiga sa Fort Hood.

556
00:37:15,149 --> 00:37:18,361
May bagong reklamong
diumano'y pinatay siya.

557
00:37:18,444 --> 00:37:23,407
Ilang beses na minartilyo sa ulo
ni Specialist Aaron Robinson si Guillen,

558
00:37:23,491 --> 00:37:26,160
pinatay siya sa base bago siya ikinahon.

559
00:37:26,911 --> 00:37:30,957
Una niyang sinabi na pumunta siya
sa unit para sa training niya,

560
00:37:31,040 --> 00:37:32,667
tapos, umuwi na siya.

561
00:37:33,376 --> 00:37:36,379
Pero dahil nagawa naming i-ping
ang cell phone niya,

562
00:37:36,462 --> 00:37:38,547
nagsimulang masira ang alibi niya.

563
00:37:41,425 --> 00:37:46,681
Dinala tayo ng sumunod na ping
sa cell phone niya sa Ilog Leon.

564
00:37:48,474 --> 00:37:51,978
Isa pang suspek,
22-anyos na si Cecily Aguilar,

565
00:37:52,061 --> 00:37:55,147
ang kinasuhan kaugnay
sa pagkawala ni Guillen.

566
00:37:56,357 --> 00:37:59,860
Sa affidavit, umamin si Aguilar
na kasabwat siya sa pagtapon

567
00:37:59,944 --> 00:38:01,487
sa bangkay ni Guillen.

568
00:38:01,988 --> 00:38:04,573
Dinala ito sa tulay malapit sa Ilog Leon,

569
00:38:04,657 --> 00:38:07,410
kung saan siya hinati-hati, sinilaban,

570
00:38:07,493 --> 00:38:10,246
at inilibing sa
tatlong magkakaibang lugar.

571
00:38:12,665 --> 00:38:15,543
Noong araw na madiskubre
ang mga labi ni Vanessa,

572
00:38:15,626 --> 00:38:20,798
nakakulong si Robinson
dahil sa pagbali ng COVID protocols,

573
00:38:21,465 --> 00:38:25,261
at hindi nasabihan
ng mga lider ng CID ang sundalong

574
00:38:25,344 --> 00:38:27,972
nagbabantay kay Robinson

575
00:38:28,055 --> 00:38:31,100
na suspek din ito sa pagpatay kay Guillen.

576
00:38:33,060 --> 00:38:35,563
Pinayagan itong itago ang cell phone niya

577
00:38:35,646 --> 00:38:40,276
kaya nabasa nito ang pagkakita sa bangkay,
at tinawagan ang nobyang si Aguilar,

578
00:38:40,359 --> 00:38:42,695
ang sabi, "Baby, nahanap na nila."

579
00:38:44,613 --> 00:38:48,492
Pinabayaan ng sundalong iyon
na tumakas si Robinson sa kanya.

580
00:38:50,536 --> 00:38:54,707
Nakita ng mga opisyal ang suspek
anim na milya sa Fort Hood.

581
00:38:54,790 --> 00:38:58,794
Nang komprontahin ng pulisya ang suspek,
nagbaril siya ng sarili.

582
00:39:01,047 --> 00:39:03,966
Alam na nilang si Robinson ang pumatay,

583
00:39:04,884 --> 00:39:07,053
at di nila siya inaresto?

584
00:39:07,678 --> 00:39:10,306
Matinding pagkakamali iyon.

585
00:39:11,599 --> 00:39:14,185
Dapat natanggapl ang CID agent.

586
00:39:14,268 --> 00:39:19,023
Pati ang komandante.
Dapat naparusahan ang mga tao.

587
00:39:19,106 --> 00:39:20,441
Walang ganoon.

588
00:39:21,484 --> 00:39:23,986
Paano nangyari ito sa isang base militar?

589
00:39:24,070 --> 00:39:26,614
Paano nangyari ito habang naka-duty siya?

590
00:39:26,697 --> 00:39:29,992
Walang ginawa
ang "the great place" na Fort Hood!

591
00:39:30,576 --> 00:39:32,620
Pruweba itong nagsinungaling sila!

592
00:39:39,668 --> 00:39:43,798
Kung umasa ang army na makaayos
ang pamilya Guillen sa miting na ito,

593
00:39:43,881 --> 00:39:47,051
parang di nangyari iyon.
Ang totoo, sinabi ng pamilya

594
00:39:47,134 --> 00:39:51,639
na lalo pa silang nagalit sa paghawak
ng army sa pagpatay kay Guillen

595
00:39:51,722 --> 00:39:54,392
at sa kaakibat
na pag-iimbestiga hinggil dito.

596
00:39:54,475 --> 00:39:57,269
Sinabi sa akin ng kapatid
ni Vanessa na si Lupe

597
00:39:57,353 --> 00:40:01,899
na wala pa ring sagot para sa pamilya.
Kung paano pinatay si Vanessa,

598
00:40:01,982 --> 00:40:05,694
at bakit natagalan ang army
na parusahan ang kapwa sundalo.

599
00:40:06,529 --> 00:40:09,990
Gamit ng army at
ng iba pang serbisyo ang Privacy Act

600
00:40:10,074 --> 00:40:13,577
para itago ang impormasyon
sa mga biktima at pamilya nila.

601
00:40:13,661 --> 00:40:15,704
Magsasabi ang army ng,

602
00:40:15,788 --> 00:40:19,333
"Inaksiyunan na namin ito."
At iyon lang ang malalaman mo.

603
00:40:22,002 --> 00:40:26,424
Ang criminal justice system ng militar
ay iba sa sistemang sibilyan,

604
00:40:26,507 --> 00:40:32,263
dahil kontrolado ng mga piskal at hukom
ang sistemang sibilyan.

605
00:40:33,013 --> 00:40:36,392
Sa militar, kontrolado ito ng komandante,

606
00:40:36,475 --> 00:40:38,269
at di abogado ang komandante.

607
00:40:39,437 --> 00:40:43,566
Umaasa silang tatahimik
ang mga nakaligtas at ang mga pamilya nila

608
00:40:44,191 --> 00:40:45,901
o walang interes ang medya,

609
00:40:45,985 --> 00:40:49,697
at di nila natantiya ang kasong ito

610
00:40:49,780 --> 00:40:52,575
dahil hindi tatahimik ang pamilya Guillen.

611
00:40:53,868 --> 00:40:59,123
Tinuruan ako ni Natalie tungkol
sa sariling hurisdiksiyon ng militar,

612
00:40:59,206 --> 00:41:03,294
at walang magagawa roon ang mga sibilyan,

613
00:41:03,377 --> 00:41:07,423
maliban ang mas makapangyarihan dito,
na sa kasong ito, ang Kongreso.

614
00:41:08,090 --> 00:41:12,720
Kung gayon, ang pagsumite ng isang bill
ang daan tungo sa katarungan.

615
00:41:12,803 --> 00:41:16,474
Dahil walang parusa
ang sexual harassment sa militar,

616
00:41:16,557 --> 00:41:17,600
malaya sila roon.

617
00:41:17,683 --> 00:41:19,768
Pagbabatas ang makakaayos doon.

618
00:41:19,852 --> 00:41:21,770
Malalagay ang mga polisiya roon.

619
00:41:21,854 --> 00:41:24,356
Meron silang polisiya!
Sinusunod ba? Hindi.

620
00:41:26,442 --> 00:41:29,695
Walang ginawa ang militar
sa pagharap ng problemang ito.

621
00:41:31,822 --> 00:41:35,701
Di lang mga kasagutan sa pagpatay
sa kapatid ko ang katarungan.

622
00:41:37,286 --> 00:41:39,830
Pagtulong din iyon sa mga biktima.

623
00:41:42,708 --> 00:41:44,793
Tungkulin namin iyong gampanan,

624
00:41:45,294 --> 00:41:49,048
lalo na para kay Vanessa,
bilang biktima ng sexual harassment.

625
00:41:54,512 --> 00:41:58,557
Pinag-usapan naming pamilya iyon,
"Tingin n'yo, magandang ideya ito?"

626
00:41:59,934 --> 00:42:04,688
"Magpapabalik-balik tayo sa D.C.,
makikipagkita sa mga pulitiko."

627
00:42:06,232 --> 00:42:09,235
"Gusto n'yo talagang tawirin ang bansa?"

628
00:42:11,278 --> 00:42:16,116
Ipinanganak ako rito sa Houston.
Narito na ako buong buhay ko.

629
00:42:18,410 --> 00:42:22,623
Sa buong buhay na magkakasama kami,
wala pang nahihiwalay sa amin.

630
00:42:25,334 --> 00:42:28,963
Bilang panganay, malaking tungkulin iyon.

631
00:42:31,048 --> 00:42:32,675
Kailangan ng tulong ni Mama

632
00:42:33,259 --> 00:42:36,387
dahil hindi na maganda ang kalusugan niya.

633
00:42:38,347 --> 00:42:41,016
Para sa mga kapatid ko,

634
00:42:41,100 --> 00:42:46,146
ako na ang ate at nanay na rin nila.

635
00:42:47,606 --> 00:42:51,068
Si Mama ang unang ina.
Si Mayra ang ikalawang ina.

636
00:42:52,027 --> 00:42:52,861
Si Vanessa,

637
00:42:53,362 --> 00:42:55,239
siya ang ikatlong ina.

638
00:42:56,991 --> 00:43:02,288
'Pag nagpasaway ako sa school
o pangit ang grado ko,

639
00:43:03,372 --> 00:43:05,207
pagagalitan niya ako,

640
00:43:05,291 --> 00:43:08,836
pagagawin niya ako ng assignment,
sasabihing, "Tapos ka na?"

641
00:43:11,630 --> 00:43:16,635
Normal na bata ako
bago ang kamatayan ni Vanessa.

642
00:43:17,428 --> 00:43:20,264
Araw-araw na pumapasok sa paaralan,

643
00:43:20,347 --> 00:43:24,268
naglalaro ng isports,
nakikipag-usap sa mga kaibigan.

644
00:43:25,519 --> 00:43:26,812
Nasa Grade 10 ako.

645
00:43:28,397 --> 00:43:32,276
'Pag iniisip kong babalik
sa normal ang buhay ko,

646
00:43:33,152 --> 00:43:34,570
di na mangyayari iyon.

647
00:43:38,699 --> 00:43:43,329
Tuwing sinusubukan kong bumalik
sa normal o sa trabaho,

648
00:43:43,412 --> 00:43:45,956
at ulitin ang ginagawa ko dati,

649
00:43:46,915 --> 00:43:48,250
naiisip ko si Vanessa.

650
00:43:50,461 --> 00:43:52,880
Parang naging responsibilidad na iyon

651
00:43:52,963 --> 00:43:56,133
para sa sarili ko, sa pamilya ko,
na itaguyod ito.

652
00:43:57,593 --> 00:44:01,930
Wala kaming nagawa
kundi lumaban para sa pagsasabatas ng

653
00:44:02,014 --> 00:44:05,225
bill sa pangalan ng kapatid ko
para makatulong sa iba.

654
00:44:22,493 --> 00:44:25,454
Upang maging batas iyon,

655
00:44:25,537 --> 00:44:29,291
kailangang pagbotohan ng Kongreso,
at pipirmahan ng pangulo.

656
00:44:29,958 --> 00:44:31,460
Maraming trabaho.

657
00:44:32,294 --> 00:44:36,006
Nakipagpulong ang mga kamag-anak
ni Guillen kay Pangulong Trump,

658
00:44:36,090 --> 00:44:40,219
at sinabi nitong iniimbestigahan
ng Department of Justice ang pagpatay.

659
00:44:41,387 --> 00:44:44,306
Naghanda ng miting si Natalie
kay Donald Trump.

660
00:44:47,393 --> 00:44:50,646
Kailangan ko ng tulong mo
sa katarungan para sa anak ko.

661
00:44:51,188 --> 00:44:55,234
Kailangan niya ng tulong sa
pagkakaroo ng hustisya para sa anak niya.

662
00:44:56,276 --> 00:44:59,655
Paano nangyari ito sa inaakala mong
ligtas na base militar

663
00:44:59,738 --> 00:45:01,699
pero di ligtas ang mga sundalo?

664
00:45:01,782 --> 00:45:04,618
Dapat mag-imbestiga
ang Kongreso at imposibleng

665
00:45:04,702 --> 00:45:06,370
walang may alam dito.

666
00:45:06,453 --> 00:45:09,498
Gaya ng alam n'yo na,
naroon na ang DOJ at FBI,

667
00:45:09,581 --> 00:45:12,292
at matindi ang imbestigasyon nila,

668
00:45:12,376 --> 00:45:16,547
pati na ang army, nag-iimbestiga na sila.

669
00:45:16,630 --> 00:45:18,924
Makasaysayan itong kaso ni Vanessa.

670
00:45:19,508 --> 00:45:21,760
Makasaysayan ang kaso ni Vanessa,

671
00:45:22,428 --> 00:45:24,680
dahil kailangan na ng pagbabago,

672
00:45:24,763 --> 00:45:30,477
at kailangan natin ng positibo,
para ligtas ang mga sundalong papasok,

673
00:45:30,561 --> 00:45:33,772
maramdaman nilang ligtas sila
sa pagsilbi sa bayan,

674
00:45:33,856 --> 00:45:37,609
ikarangal ang pagsilbi sa bayan,
nang ligtas at ginagalang.

675
00:45:37,693 --> 00:45:39,486
Ganoon sila matutulungan nito.

676
00:45:40,237 --> 00:45:44,825
Aalamin natin ang puno't dulo nito. Okey?

677
00:45:44,908 --> 00:45:47,870
-Maraming salamat.
-Sige, tara na. Salamat.

678
00:45:47,953 --> 00:45:51,957
-Walang hustisya!
-Walang kapayapaan!

679
00:45:52,040 --> 00:45:53,792
-Anong gusto natin?
-Hustisya!

680
00:45:53,876 --> 00:45:56,128
-Kailan?
-Ngayon na!

681
00:45:56,211 --> 00:45:59,840
Gustong makipagkita
ng pamilya Guillen sa pangulo

682
00:45:59,923 --> 00:46:02,676
para pag-usapan ang Vanessa Guillen bill.

683
00:46:04,303 --> 00:46:07,848
Mataas ang takong ni Lupe.
Napansin n'yo siguro iyon.

684
00:46:07,931 --> 00:46:08,974
Ang ganda.

685
00:46:09,057 --> 00:46:13,228
Bili iyon ni Vanessa para sa kanya.
Sinuot niya iyon para sa kanya.

686
00:46:15,272 --> 00:46:21,820
Unang beses kong nakita si Lupe
na umakyat sa entablado at nagsalita.

687
00:46:21,904 --> 00:46:23,781
Hindi siya nagtimpi.

688
00:46:29,286 --> 00:46:33,999
Napakaemosyunal maparito
dahil nakapaa akong pumunta

689
00:46:34,082 --> 00:46:39,213
at binigay sa akin ni Vanessa iyon
at sinuot ko iyon

690
00:46:39,296 --> 00:46:42,090
dahil para ito sa kanya,
hindi para sa iba.

691
00:46:42,174 --> 00:46:43,425
Para ito kay Vanessa.

692
00:46:44,635 --> 00:46:49,097
Dahil ngayon, kasama na niya ang Diyos.
Maganda na ang kinaroroonan niya.

693
00:46:49,181 --> 00:46:51,934
Pero ang iba,
kasama pa rito ang pamilya nila,

694
00:46:52,017 --> 00:46:53,811
pero ang kapatid ko, hindi na.

695
00:46:53,894 --> 00:46:55,187
Tara, Lupe!

696
00:46:55,270 --> 00:46:58,065
HUSTISYA PARA KAY VANESSA

697
00:47:00,818 --> 00:47:01,819
Pangulong Trump.

698
00:47:02,653 --> 00:47:06,156
Sabi niya, susuportahan niya
ang #IAmVanessaGuillen bill.

699
00:47:08,325 --> 00:47:09,952
At para sa mga nagsabing,

700
00:47:10,661 --> 00:47:14,832
"Di kayo sisiputin ng pangulo,"
o "Di kayo aabot sa White House,"

701
00:47:14,915 --> 00:47:17,584
kakatagpo lang namin. Suportado niya kami.

702
00:47:18,669 --> 00:47:21,880
At ito ang masasabi ko. Nilapitan niya ako

703
00:47:21,964 --> 00:47:26,134
at tinanong ako,
"Ilang taon ka na?" Sagot ko, "16 po."

704
00:47:29,179 --> 00:47:33,725
Sabi niya, "Kailangan namin ang gaya mo.
Natutuwa akong napaka-mature mo,

705
00:47:33,809 --> 00:47:37,020
at di ka takot makipag-usap
sa kahit sino."

706
00:47:37,104 --> 00:47:39,690
Di rin kayo dapat matakot!

707
00:47:43,652 --> 00:47:45,904
Dahil kung suportado tayo ng pangulo,

708
00:47:45,988 --> 00:47:47,781
dapat pati ng buong bayan,

709
00:47:47,865 --> 00:47:50,701
dahil di ito isyung
Republican o Democratic.

710
00:47:50,784 --> 00:47:52,286
Di ito isyu ng lahi.

711
00:47:52,786 --> 00:47:55,455
Isyung pantao ito, kaya isyu ito ng lahat.

712
00:47:57,833 --> 00:47:59,501
Mahalagang batas ito.

713
00:47:59,585 --> 00:48:03,755
Madalas, ang gumagawa ng sexual harassment
ay ang nasa katungkulan,

714
00:48:03,839 --> 00:48:05,841
ang nasa itaas ng kapangyarihan.

715
00:48:05,924 --> 00:48:09,887
Pero ang mga komandante ring iyon
ang humahawak ng imbestigasyon

716
00:48:09,970 --> 00:48:11,221
sa sarili nila.

717
00:48:13,724 --> 00:48:16,810
Ganoon ang batas na iyon,
aalisin ang kapangyarihan,

718
00:48:16,894 --> 00:48:21,815
kukuha ng mga propesyunal na abogado
para sa mga biktima.

719
00:48:23,317 --> 00:48:27,112
Isinusulong ang bill nina
Oklahoma Congressman Markwayne Mullin

720
00:48:27,195 --> 00:48:29,031
at Congresswoman Jackie Speier.

721
00:48:29,114 --> 00:48:32,451
Ikinagagalak naming ipaalam
sa mundong ito mismo ang bill

722
00:48:32,534 --> 00:48:36,663
na sinuportahan ng pamilya
ni Vanessa Guillen.

723
00:48:36,747 --> 00:48:39,958
Nalaman kong maiging
pakiusapan si Jackie Speier

724
00:48:40,042 --> 00:48:43,211
maging sponsor o cosponsor ng bill

725
00:48:43,295 --> 00:48:45,297
dahil alam niya kung paano ito.

726
00:48:46,298 --> 00:48:50,302
Nasangkot ako rito noong 2010.

727
00:48:50,886 --> 00:48:52,846
Pinag-uusapan ang isyu,

728
00:48:52,930 --> 00:48:56,850
dahil parang nangyari na ito
noong 1950s at 1960s.

729
00:48:59,561 --> 00:49:01,688
Usap-usapan ito sapagkat

730
00:49:01,772 --> 00:49:05,400
nangyayari umano ito
dahil ang mga babae sa militar

731
00:49:05,484 --> 00:49:09,613
ay nagsusuot ng malalaswa
o masyadong nag-iinom.

732
00:49:11,073 --> 00:49:15,911
Noong 2011, isinulong ko ang unang bill

733
00:49:15,994 --> 00:49:18,205
laban sa sexual assault sa militar.

734
00:49:18,288 --> 00:49:22,125
Normal na ngayon ang mga eskandalo
ng sexual assault sa militar.

735
00:49:22,209 --> 00:49:26,213
Resulta ito ng sistemang legal
na hawak ng nasa kapangyarihan

736
00:49:26,296 --> 00:49:29,132
na labis na pinoprotektahan ng ilan.

737
00:49:29,216 --> 00:49:31,176
Buong command ang inaakusahan mo.

738
00:49:31,259 --> 00:49:32,928
Kaya ako emosyunal dito.

739
00:49:33,011 --> 00:49:36,640
Kung tatanggalin mo ang responsibilidad
sa commanding officer,

740
00:49:37,224 --> 00:49:40,727
sinisira mo ang abilidad niyang mamuno.

741
00:49:40,811 --> 00:49:45,482
Sa umpisa, ang pagtutol
ay mula sa militar.

742
00:49:45,565 --> 00:49:48,735
Laging tama ang sinasabi nila,

743
00:49:48,819 --> 00:49:52,322
pero malinaw na epidemya iyon.

744
00:49:52,406 --> 00:49:57,119
Dapat katuwang ang mga komandante
sa paglutas ng problema, di kabaligtaran.

745
00:49:57,202 --> 00:50:01,331
Dapat parte ang mga komandante
sa mabuting disiplina

746
00:50:01,415 --> 00:50:02,541
sa mga yunit nila.

747
00:50:02,624 --> 00:50:07,462
Para sa kanila, dapat may eksklusibong
awtoridad ang mga komandante sa lahat.

748
00:50:07,546 --> 00:50:12,384
Noon, in charge ang mga komandante
kung puwede kang makipag-divorce.

749
00:50:12,467 --> 00:50:16,972
In charge ang mga komandante
kung puwedeng mamutol ng binti ang doktor.

750
00:50:17,848 --> 00:50:19,933
Itong mga batas mula sa nakaraan,

751
00:50:20,017 --> 00:50:24,312
ay dinisenyo para sa pagpapasya
sa aktuwal na labanan.

752
00:50:25,230 --> 00:50:26,940
Di na ganito ang kaso.

753
00:50:27,441 --> 00:50:30,902
Binago na ang mga paraan natin,
at dapat ipagpatuloy natin

754
00:50:30,986 --> 00:50:34,614
ang pagbabagong iyon
sa pagpasok ng sistemang legal.

755
00:50:34,698 --> 00:50:38,285
Kung isa sa limang babae
ang nagsabing nagmilitar siya,

756
00:50:38,368 --> 00:50:40,746
at nakatanggap siya ng pambabastos,

757
00:50:40,829 --> 00:50:41,913
problema iyon.

758
00:50:41,997 --> 00:50:44,708
Ganito rin sa sektor ng sibilyan.

759
00:50:44,791 --> 00:50:48,086
Iba iyon sa militar.
Lahat, nakaasa sa chain of command.

760
00:50:48,170 --> 00:50:52,340
Kinokontrol ng chain of command
ang military justice system.

761
00:50:52,424 --> 00:50:54,885
May kumpleto silang awtoridad doon.

762
00:50:54,968 --> 00:50:57,012
Ang masasabi kong kagaya nito ay,

763
00:50:57,095 --> 00:50:59,765
halimbawa, kung may empleyado
sa Walmart,

764
00:50:59,848 --> 00:51:02,267
at inasunto siya
nang seksuwal ng isa pa,

765
00:51:02,350 --> 00:51:06,813
at sinabi ng floor manager, "Okey.
Di ako naniniwala sa 'yo. Tapos."

766
00:51:06,897 --> 00:51:11,818
O sinabi niyang "Seryoso ito.
Sasabihin ko sa office manager."

767
00:51:11,902 --> 00:51:13,653
At sinabi ng office manager,

768
00:51:13,737 --> 00:51:16,073
"Parang wala namang nangyari. Layas,"

769
00:51:16,156 --> 00:51:19,868
o sinabi ng office manager,
"Dadalhin natin ito sa regional."

770
00:51:19,951 --> 00:51:23,830
At sinabi ng regional,
"Itataas natin ito sa corporate,"

771
00:51:23,914 --> 00:51:27,084
Tapos, may CEO sa Walmart na nagpasya kung

772
00:51:27,167 --> 00:51:29,419
paparushan ang salarin. Kabaliwan.

773
00:51:29,503 --> 00:51:32,172
Walang gustong magtrabaho
sa ganoong sistema,

774
00:51:32,255 --> 00:51:34,216
pero ganoon ang  sa militar.

775
00:51:34,716 --> 00:51:40,680
Dahil sa pagpatay kay Vanessa Guillen,
napuwersa ang militar na kilalaning

776
00:51:41,473 --> 00:51:47,479
hindi ito magiging isa sa mga kasong

777
00:51:47,562 --> 00:51:49,397
maitatago na lang basta.

778
00:51:56,905 --> 00:52:02,911
Pinangako sa aming pagbobotohan
ang bill noong Setyembre 30,

779
00:52:02,994 --> 00:52:06,540
na kaarawan ni Vanessa,
kaya inaabangan namin iyon.

780
00:52:06,623 --> 00:52:09,417
at dumating na iyon,
nakatanggap kami ng tawag

781
00:52:09,501 --> 00:52:11,294
na hindi iyon nakalusot.

782
00:52:11,920 --> 00:52:13,839
Nakakapanlumo.

783
00:52:14,881 --> 00:52:18,343
Mapapatupad na ang bill,
at hindi iyon nangyari.

784
00:52:20,011 --> 00:52:22,055
Hindi umabot sa botohan.

785
00:52:22,806 --> 00:52:26,977
Bawat bill, namamatay
kapag 'di naipasa sa pagtatapos ng taon,

786
00:52:27,060 --> 00:52:29,855
dahil sa susunod na taon,
bago na ang Kongreso,

787
00:52:29,938 --> 00:52:31,857
at bagong simula rin sila.

788
00:52:32,816 --> 00:52:35,235
Binalik ito ng Kongreso
noong Setyembre,

789
00:52:35,318 --> 00:52:36,820
pero di iyon naisulong.

790
00:52:39,197 --> 00:52:44,828
Di naipasa ang Vanessa Guillen Act
at nakakapanlumo iyon.

791
00:52:44,911 --> 00:52:48,874
NAKALULUNGKOT ITO!
PURONG POLITIKA ITO, WALA NANG IBA!

792
00:52:50,458 --> 00:52:55,172
SAMPAL ITO SA MUKHA NI VANESSA,
SA PAMILYA NIYA, AT LAHAT NG MGA BIKTIMA!

793
00:52:55,255 --> 00:52:57,424
PAANONG MAY NANIWALANG

794
00:52:58,341 --> 00:53:00,969
Nakalulungkot makita ang mga biktima,

795
00:53:01,928 --> 00:53:07,142
at di ko alam kung paano tutulong,
at wala akong magawa.

796
00:53:26,745 --> 00:53:29,080
Mula noong nangyari sa bill…

797
00:53:30,999 --> 00:53:33,210
nahirapan ang mga magulang ko,

798
00:53:34,711 --> 00:53:36,838
at may sakit ang nanay ko.

799
00:53:38,465 --> 00:53:39,716
Kanan pa.

800
00:53:41,468 --> 00:53:43,261
Hindi ko mahanap.

801
00:53:44,638 --> 00:53:46,014
-'Ayan.
-'Ayan na.

802
00:53:50,977 --> 00:53:53,730
Kailan nila aalisin
ang mga gamit sa kuwarto?

803
00:53:54,231 --> 00:53:55,523
'Pag may katulong na.

804
00:53:56,608 --> 00:53:59,653
-Kailan?
-Sa Enero, kung papalarin.

805
00:54:00,570 --> 00:54:02,113
Basta okey tayong lahat.

806
00:54:04,658 --> 00:54:05,492
Naku, hindi.

807
00:54:06,785 --> 00:54:07,994
Puro sakit.

808
00:54:09,913 --> 00:54:12,249
Pagkatapos ng trahedya,
nagkasakit kami.

809
00:54:14,209 --> 00:54:18,964
Sabi nila, "May kapayapaan pagkatapos
ng bagyo." Diyos ko.

810
00:54:20,799 --> 00:54:21,758
Ewan ko.

811
00:54:24,970 --> 00:54:27,222
Para sa amin, sakit ang dumating.

812
00:54:33,061 --> 00:54:36,439
Alam kong mahirap, pero naisip ko,

813
00:54:36,523 --> 00:54:38,316
"Kakayanin ko ba ang stress?"

814
00:54:40,193 --> 00:54:43,029
May mga araw
na wala akong gustong kausapin.

815
00:54:43,530 --> 00:54:45,323
Tapos iisipin ko,

816
00:54:45,407 --> 00:54:50,578
"Di ito makatutulong sa kahit sino,"
kaya kailangan kong magpatuloy.

817
00:54:56,668 --> 00:54:57,502
Sige.

818
00:55:05,677 --> 00:55:10,056
Gusto ng defense team ni Cecily Aguilar
na di gamitin ang pag-amin niya.

819
00:55:10,890 --> 00:55:15,103
Ani abogado ni Aguilar,
di siya binasahan ng Miranda Rights.

820
00:55:18,189 --> 00:55:21,860
Nalaman naming si Cecily Aguilar,

821
00:55:22,569 --> 00:55:26,239
ang nobya ni Robinson,
ay sinubukang ibasura ang pag-amin niya,

822
00:55:26,323 --> 00:55:30,076
ibig sabihin, lahat ng sinabi niya sa CID,

823
00:55:30,160 --> 00:55:33,079
hindi mangyayari iyon.

824
00:55:34,164 --> 00:55:36,041
Nawa'y tulungan at gabayan ka,

825
00:55:37,334 --> 00:55:39,711
kayong dalawa, sa paglalakbay n'yo.

826
00:55:48,261 --> 00:55:52,390
Anak ko, pagpalain ka nawa ng Panginoon
at gawin kang malusog.

827
00:55:53,767 --> 00:55:55,352
Subukan mong 'wag umiyak.

828
00:55:57,187 --> 00:55:58,021
Tatagan mo.

829
00:56:01,691 --> 00:56:04,986
Ang pag-amin ay malaking bagay
sa prosekusyon.

830
00:56:06,946 --> 00:56:11,493
Kung wala iyon, di ko alam
kung may ebidensya pang guilty siya.

831
00:56:13,995 --> 00:56:15,288
Pupunta tayo sa Waco.

832
00:56:16,623 --> 00:56:18,291
Pupunta tayo sa korte

833
00:56:19,292 --> 00:56:21,294
at pakikinggan ang sasabihin niya.

834
00:56:24,047 --> 00:56:28,009
Proud ako sa kanila dahil
ginagawa nila ito para sa kapatid nila.

835
00:56:29,427 --> 00:56:33,223
At gaya ng ipinangako nila sa kanya,

836
00:56:33,890 --> 00:56:37,352
gagawin nila ang lahat
para malaman ang katotohanan.

837
00:56:39,854 --> 00:56:42,524
Ang dating n'on, "Ano'ng karapatan mo?"

838
00:56:42,607 --> 00:56:45,568
Karapatan ng pamilya
na magkaroon ng closure

839
00:56:45,652 --> 00:56:47,445
sa pagkawala ng anak nila.

840
00:56:49,114 --> 00:56:51,282
Ang pinakamalaking tanong,

841
00:56:51,366 --> 00:56:52,200
"Bakit?"

842
00:56:52,951 --> 00:56:58,164
"Bakit siya pinatay?
At bakit siya itinapon para mawala?"

843
00:56:59,332 --> 00:57:04,462
Di ko maunawaan kung paano siya
tinulungan ni Aguilar na gawin iyon.

844
00:57:05,422 --> 00:57:10,009
Umaasa akong tinatanong na nila sa Aguilar
para malaman kung anong alam niya.

845
00:57:13,346 --> 00:57:15,265
Hustisya!

846
00:57:15,348 --> 00:57:17,100
Hustisya para kay Vanessa!

847
00:57:17,183 --> 00:57:19,394
-Ano'ng gusto natin?
-Hustisya!

848
00:57:19,477 --> 00:57:21,855
-Kailan?
-Ngayon na!

849
00:57:21,938 --> 00:57:26,526
Di payag ang pamilya kong
pumunta ako sa korte

850
00:57:26,609 --> 00:57:32,782
dahil sa edad ko, at magiging traumatic
para sa akin ang pagdaanan iyon.

851
00:57:32,866 --> 00:57:35,702
-Ano'ng pangalan niya?
-Vanessa!

852
00:57:35,785 --> 00:57:39,372
-Malakas! Ano'ng gusto natin?
-Hustisya!

853
00:57:39,456 --> 00:57:43,209
Hustisya! Hustisya!
Hustisya para kay Vanessa!

854
00:57:43,293 --> 00:57:47,630
Ang naisip ko,
"Kung wala akong magagawa sa loob,

855
00:57:47,714 --> 00:57:50,091
may magagawa naman ako sa labas."

856
00:57:50,842 --> 00:57:54,512
Parang 'yon-- 'yon ang magandang ideya
na gawin ngayon,

857
00:57:54,596 --> 00:57:58,391
ang pakikipag-ugnay sa komunidad.
Kung mayroon mang handang

858
00:57:58,475 --> 00:58:02,770
magsalita at sabihin ang pangalan nila,
magtaas ng kamay, ewan ko.

859
00:58:04,689 --> 00:58:07,567
Ipapasa natin ito. Okey?

860
00:58:11,404 --> 00:58:12,864
Magandang hapon.

861
00:58:12,947 --> 00:58:14,782
Galing ako sa Austin.

862
00:58:14,866 --> 00:58:19,287
Kung magsasama tayo para sa hustisya
para kay Vanessa, makakamit natin iyon.

863
00:58:22,916 --> 00:58:27,045
Mahalaga ito sa akin
dahil survivor din ako ng sexual assault.

864
00:58:27,128 --> 00:58:31,466
Dinig ko ang sabi ng marami,
"Wala akong magagawang pagbabago."

865
00:58:31,549 --> 00:58:34,511
Isang tao akong narito,
at malakas ang boses ko.

866
00:58:38,431 --> 00:58:42,769
Lahat tayo, may boses. Kaya gamitin mo
ang boses mo para sa pagbabago.

867
00:58:42,852 --> 00:58:45,480
Kasama mo kami.
Ang laban mo ay laban namin.

868
00:58:47,315 --> 00:58:50,944
Anuman ang edad, kasarian, o lahi,

869
00:58:51,027 --> 00:58:54,072
para magkaroon ng pagbabago,
kailangang magsalita.

870
00:58:54,948 --> 00:58:57,033
Ako si Lupe Guillen.

871
00:58:57,116 --> 00:59:01,120
Disisyete anyos. Nasa high school pa ako.

872
00:59:01,204 --> 00:59:03,289
Ako ang bunsong kapatid ni Vanessa.

873
00:59:05,875 --> 00:59:07,877
Noong apat o limang taon ako,

874
00:59:08,461 --> 00:59:11,464
may problema ako sa pananalita.
Di ako nagsasalita.

875
00:59:12,173 --> 00:59:14,551
Pitong taon na ako nang makapagsalita.

876
00:59:15,552 --> 00:59:18,888
Ikinahihiya ko iyon.
Kaya lagi akong tahimik noon.

877
00:59:18,972 --> 00:59:23,434
Ni di ako sumubok, dahil
pag sinusubukan ko,di ko rin mailabas,

878
00:59:24,769 --> 00:59:26,980
at kinukutya ako dahil doon.

879
00:59:29,274 --> 00:59:32,026
Siguro ngayon,

880
00:59:32,110 --> 00:59:36,322
naging outspoken akong tao dahil dito.

881
00:59:36,406 --> 00:59:38,533
Sinasabi ko ang opinyon ko.

882
00:59:38,616 --> 00:59:41,828
At nagsasabi ako para sa ikabubuti ng iba.

883
00:59:43,538 --> 00:59:49,002
Si Cecily Ann Aguilar ay nasa loob,
kaharap ang pamilya ko.

884
00:59:49,627 --> 00:59:54,591
At malakas pa ang loob niyang magpakita
pagkatapos ng ginawa niya sa kapatid ko.

885
00:59:57,552 --> 01:00:01,097
Nakakita ka ng bangkay
na tinatapyas, sinusunog.

886
01:00:03,308 --> 01:00:08,521
Tapos, may lakas ka pang maghukay,
magmaneho patungo sa ilog,

887
01:00:09,689 --> 01:00:13,234
manahimik nang dalawang buwan
kahit nakita mo kami sa balita

888
01:00:13,318 --> 01:00:14,777
araw-araw.

889
01:00:17,322 --> 01:00:20,450
Ninakaw niya ang tsansa kong
makita siya ulit.

890
01:00:23,036 --> 01:00:27,081
Pero laging sinasabi ng nanay ko,
"Kailangan mo lang lumaban,"

891
01:00:28,124 --> 01:00:33,004
at araw-araw, pinapaalala ko sa sarili ko,
"Di lang ito tungkol kay Vanessa."

892
01:00:36,507 --> 01:00:37,759
Tungkol ito sa atin.

893
01:00:38,635 --> 01:00:43,181
Sana lahat ng nangyayari sa loob,
panig sa nais natin.

894
01:00:43,681 --> 01:00:44,641
Salamat.

895
01:00:54,150 --> 01:00:56,069
Kalalabas lang namin sa hearing.

896
01:00:56,944 --> 01:01:01,115
Tumanggi ang judge na
alisin ang statement ni Cecily Aguilar,

897
01:01:01,199 --> 01:01:04,243
ang pangungumpisal niya sa nangyari.

898
01:01:04,994 --> 01:01:07,789
Isa sa mga nalaman namin,
sinabi ni Cecily na

899
01:01:07,872 --> 01:01:10,667
tinutukan siya ng baril
ni Aaron Robinson sa ulo

900
01:01:10,750 --> 01:01:14,545
noong gabing tumulong siya
sa pagtapon sa bangkay ni Vanessa.

901
01:01:14,629 --> 01:01:17,715
Hirap kaming paniwalaan iyon.

902
01:01:17,799 --> 01:01:20,259
Siguradong taktika niya lang ito.

903
01:01:20,885 --> 01:01:22,595
Sa pagsubok baliin ang totoo,

904
01:01:22,679 --> 01:01:25,473
at di pumanig sa kanya ngayon ang batas,

905
01:01:25,556 --> 01:01:28,601
at sana, manaig ang hustisya
sa kasong ito.

906
01:01:30,353 --> 01:01:34,816
Hakbang ito tungo sa tamang direksyon.
Tungo sa hustisya para sa kapatid ko,

907
01:01:34,899 --> 01:01:36,693
para kay Vanessa Guillen.

908
01:01:37,485 --> 01:01:40,530
At di kami titigil sa paglaban.
Magpapatuloy kami.

909
01:01:40,613 --> 01:01:46,577
Hustisya para kay Vanessa!

910
01:01:46,661 --> 01:01:50,832
Hustisya para kay Vanessa!

911
01:01:55,670 --> 01:01:58,548
MAYO 2021

912
01:01:58,631 --> 01:02:02,009
Naglabas ang U.S. Army
ng mainit na ulat ngayong gabi,

913
01:02:02,093 --> 01:02:03,469
"Inignora ng mga lider

914
01:02:03,553 --> 01:02:07,348
sa Fort Hood, Texas ang reklamo
ng sexual harassment ni Guillen.

915
01:02:07,432 --> 01:02:08,933
Kinumpirma ng mga opisyal

916
01:02:09,016 --> 01:02:12,186
ang matagal nang sinasabi
ng pamilya ni Guillen,

917
01:02:12,270 --> 01:02:15,231
na siya ay sexually harassed sa Fort Hood.

918
01:02:15,815 --> 01:02:18,109
Patunay ito na may sexual harassment.

919
01:02:20,027 --> 01:02:22,530
Kaya kayo nag-imbestiga nang limang buwan?

920
01:02:23,114 --> 01:02:25,450
Kaya ako pinahirapan sa paghihintay?

921
01:02:25,533 --> 01:02:28,703
Iyon ang ginawa
ng imbestigasyong kriminal ng army,

922
01:02:28,786 --> 01:02:32,248
ang sabihin kung ano
ang sinabi ko na sa kanila.

923
01:02:32,331 --> 01:02:33,332
Iyon lang?

924
01:02:33,833 --> 01:02:35,960
Diyos ko, alam na iyon ng lahat.

925
01:02:36,043 --> 01:02:40,214
Alam ko bilang ina.
Di kayo patatawarin ng Diyos.

926
01:02:41,007 --> 01:02:46,179
Natutuwa akong kinumpirma nila
ang noon pa namin sinasabi.

927
01:02:46,262 --> 01:02:50,850
Na hindi lang kami gumawa ng kuwento.
Dahil may puntong tila sinasabi nila,

928
01:02:50,933 --> 01:02:54,103
"Di totoo ang sexual harassment.
Walang pruweba."

929
01:02:55,354 --> 01:02:59,609
Isa itong halimbawa kung bakit
nasira ang tiwala namin sa army.

930
01:03:01,986 --> 01:03:04,906
Natagpuan ng ulat na noong summer ng 2019,

931
01:03:04,989 --> 01:03:08,951
isa sa mga nakatataas kay Vanessa
ang nag-aya sa kanya ng threesome.

932
01:03:11,204 --> 01:03:16,417
Tapos, sa field training exercise,
nilapitan siya ng opisyal na iyon

933
01:03:16,501 --> 01:03:20,087
habang naglilinis ng sarili sa kakahuyan.

934
01:03:21,506 --> 01:03:24,759
Sinabi niya sa mga kaibigan,
pati sa isang nakatataas

935
01:03:24,842 --> 01:03:26,010
na natakot siyang

936
01:03:26,093 --> 01:03:28,679
maaaring balikan siya nito.

937
01:03:29,263 --> 01:03:33,226
Gaano katagal nang alam iyon
ng mga lider ng Fort Hood?

938
01:03:33,309 --> 01:03:35,812
Alam na ba nila ito nang sabihin nila

939
01:03:35,895 --> 01:03:38,523
nang paulit-ulit na walang ebidensya?

940
01:03:38,606 --> 01:03:41,692
Tinanong ang mga lider ng army
kung papangalanan nila

941
01:03:41,776 --> 01:03:44,946
ang nang-harass kay Guillen,
at tumanggi ang mga ito.

942
01:03:45,029 --> 01:03:48,574
Di rin nila masabi kung nahaharap ito
sa mga kasong kriminal

943
01:03:48,658 --> 01:03:49,700
sa hinaharap.

944
01:03:49,784 --> 01:03:52,537
Ayon sa iba't ibang mga sundalo sa base,

945
01:03:53,412 --> 01:03:56,916
hindi lang isang nakatataas
ang nambiktima sa kanya, dalawa.

946
01:03:58,042 --> 01:04:02,088
May isa pang
nagsisilbi pa rin sa Fort Hood.

947
01:04:03,214 --> 01:04:06,717
Sumasahod pa rin siya.
Parang walang nangyari.

948
01:04:08,261 --> 01:04:10,221
Makakapanakit pa siya ng iba.

949
01:04:11,681 --> 01:04:16,018
Ayon sa mga imbestigador, walang kinalaman
ang insidente sa suspek na si

950
01:04:16,102 --> 01:04:17,645
specialist Aaron Robinson,

951
01:04:17,728 --> 01:04:20,606
at walang ebidensyang
h-in-arass siya nito,

952
01:04:20,690 --> 01:04:23,109
pero iba ang h-in-arass nito.

953
01:04:24,944 --> 01:04:26,737
Akala nila, 'pag inulit nilang

954
01:04:26,821 --> 01:04:30,825
di h-in-arass ni Robinson si Vanessa,
maniniwala na kami.

955
01:04:31,325 --> 01:04:32,827
Sa reputasyon niya,

956
01:04:33,536 --> 01:04:37,290
Malaki ang tsansang higit pa ang nangyari.

957
01:04:37,790 --> 01:04:39,250
Wala silang ideya

958
01:04:39,333 --> 01:04:41,460
dahil sa mahina nilang imbestigasyon

959
01:04:41,544 --> 01:04:44,380
sa ginawa niya kay Vanessa
bago niya ito patayin.

960
01:04:44,463 --> 01:04:48,259
Puwedeng pinatay niya
ito habang nasa proseso ng

961
01:04:48,342 --> 01:04:49,385
sexual assault.

962
01:04:50,636 --> 01:04:54,640
Wala akong duda na
ang pangunahing iniisip ng army

963
01:04:54,724 --> 01:04:59,478
ay ihiwalay ang pagpatay sa alegasyon
ng sexual harassment o sexual assault.

964
01:05:00,521 --> 01:05:03,107
Nasa gitna sila ng labanan,

965
01:05:03,190 --> 01:05:07,945
at di puwedeng maging armas
ang pamilyang ito o ang pagkawala

966
01:05:08,029 --> 01:05:10,323
ni Vanessa laban sa kanila.

967
01:05:11,657 --> 01:05:14,285
Di kusang magbabago ang army.

968
01:05:14,785 --> 01:05:17,914
Ang iniisip lang ng army
ay protektahan ang army,

969
01:05:18,414 --> 01:05:23,794
kaya't pagbabatas lang
ang tanging kasagutan dito.

970
01:05:26,088 --> 01:05:28,299
Kapag isinangkot ang pagbabatas,

971
01:05:28,799 --> 01:05:32,887
makakamit ng mga biktima
ang katarungang di nakuha ng kapatid ko.

972
01:05:32,970 --> 01:05:37,475
Kaya kailangan naming magpatuloy,
kahit gaano pa katagal.

973
01:05:39,018 --> 01:05:41,103
Ngayong lumipas na nga ang panahon,

974
01:05:41,896 --> 01:05:43,940
lalo lang humirap ang mga bagay.

975
01:05:45,274 --> 01:05:48,611
Pero dapat makahanap kami
ng paraan para magawa ito.

976
01:05:50,112 --> 01:05:53,574
Kung makikinig ang Kongreso,
puwede nilang ipasa ang bill.

977
01:05:58,037 --> 01:06:00,665
Ang gagawin namin,
magpapakita ng bagong bill

978
01:06:00,748 --> 01:06:04,919
at umasang maipapasa iyon,
dahil huling pagkakataon na ito.

979
01:06:05,002 --> 01:06:09,590
Di na ulit kami magkakaroon
ng momentum sa kampanya gaya nitong taon.

980
01:06:14,720 --> 01:06:18,307
Pagkatapos ng halalan
sa ilalim ng Administrasyon ni Biden,

981
01:06:19,016 --> 01:06:22,061
ipinakilala namin ang
I Am Vanessa Guillen bill sa

982
01:06:22,144 --> 01:06:23,479
ikalawang pagkakataon.

983
01:06:24,939 --> 01:06:29,193
Umaasa kaming makuha
ang suporta para maipasa ito ng Senado

984
01:06:29,276 --> 01:06:31,862
nang mapirmahan ito ng pangulo.

985
01:06:31,946 --> 01:06:33,155
Kumusta ka?

986
01:06:33,739 --> 01:06:34,573
Mas maayos na.

987
01:06:35,116 --> 01:06:36,033
Sige.

988
01:06:36,117 --> 01:06:37,493
Pakainin mo si Lupe.

989
01:06:37,576 --> 01:06:38,744
Oo, tingnan mo 'to.

990
01:06:39,662 --> 01:06:41,038
Kainin mo 'yang prutas.

991
01:06:42,039 --> 01:06:43,332
Healthy iyan.

992
01:06:44,667 --> 01:06:48,754
-Mamaya na tayo mag-usap.
-Salamat 'ka mo kay Natalie.

993
01:06:48,838 --> 01:06:49,672
Sige.

994
01:06:50,214 --> 01:06:52,633
-Okey, anak, paalam.
-Ipagdadasal kita.

995
01:06:53,801 --> 01:06:55,720
-Paalam.
-Paalam.

996
01:07:04,145 --> 01:07:05,688
"Ano ang hustisya?"

997
01:07:06,939 --> 01:07:09,650
Ang hustisya ay di lang pagpapakulong

998
01:07:09,734 --> 01:07:13,279
o pagpaparusa sa taong bahagi ng pagpatay.

999
01:07:13,863 --> 01:07:16,907
Katarungan din ito.

1000
01:07:16,991 --> 01:07:22,913
Hello. H, Speaker. Mayra Guillen.
Masaya akong makita ka ulit. Kumusta?

1001
01:07:22,997 --> 01:07:24,749
-Nangako kami.
-Salamat.

1002
01:07:25,541 --> 01:07:28,169
-Masayang makita ka, Speaker.
-Kumusta, Lupe?

1003
01:07:28,252 --> 01:07:29,503
Masayang makita ka.

1004
01:07:29,587 --> 01:07:34,300
Di na maibabalik sa amin si Vanessa,
pero alam kong kung siya ang narito,

1005
01:07:35,009 --> 01:07:37,511
ang pinakamagandang magagawa namin,

1006
01:07:37,595 --> 01:07:39,430
ay mag-alay ng batas sa iyo

1007
01:07:39,513 --> 01:07:43,976
at baguhin ang kasaysayan gamit iyon,
at katarungan na rin iyon.

1008
01:07:45,686 --> 01:07:47,271
Magandang hapon sa inyo.

1009
01:07:47,354 --> 01:07:54,028
Bilang Speaker, proud akong suportahan ang
I Am Vanessa Guillen Act ni Jackie Speier.

1010
01:07:54,111 --> 01:07:58,407
Salamat sa pagtulong sa aming
tuparin ang pangako namin noong isang taon

1011
01:07:58,908 --> 01:08:03,871
sa pamilya na magbabatas tayo,
at gagawa iyon ng pagbabago.

1012
01:08:05,414 --> 01:08:09,043
Kailangan nating magsalita,
magbago at igalang ang kapatid ko.

1013
01:08:10,377 --> 01:08:13,464
Titiyakin naming
di malilimot ang pangalan niya.

1014
01:08:13,547 --> 01:08:16,383
Kailangan na ng pagbabagong ito,
ngayon mismo.

1015
01:08:19,970 --> 01:08:22,056
-Hi raw, sabi ni Mama.
-Ah, salamat.

1016
01:08:22,139 --> 01:08:25,017
-Salamat daw sa pagsama sa amin.
-Salamat po.

1017
01:08:26,977 --> 01:08:28,270
Tingnan mo paa ko.

1018
01:08:28,771 --> 01:08:30,564
Bakit iyan ang sinuot mo?

1019
01:08:30,648 --> 01:08:31,732
Ewan ko.

1020
01:08:33,109 --> 01:08:36,779
-Puwede tayong mag-picture doon?
-Sige. Iyon nga ang gusto ko.

1021
01:08:36,862 --> 01:08:39,323
-Magpi-picture kami saglit.
-Oo.

1022
01:08:43,327 --> 01:08:44,161
Sige, isa.

1023
01:08:46,831 --> 01:08:49,542
May mga senador
at kongresistang dekada nang

1024
01:08:49,625 --> 01:08:51,460
lumalaban para dito.

1025
01:08:51,544 --> 01:08:53,420
At taon-taon iyong namamatay.

1026
01:08:53,504 --> 01:08:56,549
Naging isyu na iyong ayaw pag-usapan.

1027
01:08:58,175 --> 01:09:01,470
Napagtanto kong may megaphone ako,
at dapat tiyakin kong

1028
01:09:01,554 --> 01:09:04,140
maririnig iyon at malalaman ng lahat.

1029
01:09:04,223 --> 01:09:07,685
Di ito mamamatay sa pagbabantay ko.
Dapat magbago ito.

1030
01:09:09,562 --> 01:09:14,567
Umaandar na ito,
kailangan na lang maipasa bilang batas.

1031
01:09:15,568 --> 01:09:22,116
Makapangyarihan ka sa pagkumbinsi
sa mga kongresista na ilang miyembrong

1032
01:09:22,199 --> 01:09:25,661
sumuporta rito noong nakaraan
ay di na sumuporta na ngayon,

1033
01:09:25,744 --> 01:09:27,037
kausapin mo sila.

1034
01:09:28,622 --> 01:09:34,545
Nakipagpulong kami sa mga kongresista
para kumbinsihin silang

1035
01:09:34,628 --> 01:09:36,797
umoo sa bill.

1036
01:09:38,007 --> 01:09:43,012
Ngayon, umaasa kaming makakuha ng boto
bago matapos ang taon dahil 'pag hindi,

1037
01:09:43,095 --> 01:09:46,098
uulit na naman kami sa umpisa
sa susunod na taon.

1038
01:09:47,141 --> 01:09:48,142
-Hi.
-Hi, Senator.

1039
01:09:48,225 --> 01:09:50,978
Kumusta? Natalie Khawam.
Masayang makita ka.

1040
01:09:51,061 --> 01:09:53,314
-At ito si Mayra Guillen.
-Mayra.

1041
01:09:53,397 --> 01:09:56,066
Mahalagang panatilihin ang pressure

1042
01:09:56,150 --> 01:09:59,987
at siguruhing pag-uusapan ito ng lahat.

1043
01:10:01,488 --> 01:10:05,034
Umaasa kami at naniniwalang
maipapasa ang batas ngayong taon.

1044
01:10:05,117 --> 01:10:08,162
Napag-uusapan na tayo.

1045
01:10:08,662 --> 01:10:12,541
At para sa akin,
nagbago ang lahat sa kapatid mo.

1046
01:10:13,375 --> 01:10:16,837
Sa madalas na pagkukuwento
sa pagpatay kay Vanessa,

1047
01:10:17,546 --> 01:10:19,798
maraming nagbabalik na alaala.

1048
01:10:20,758 --> 01:10:25,095
Kaya 'yong magpapaulit-ulit ka,

1049
01:10:25,804 --> 01:10:26,639
mahirap.

1050
01:10:26,722 --> 01:10:30,434
Kapag dumanas ka
ng ganoon kapait na kawalan,

1051
01:10:30,935 --> 01:10:34,396
ang instinct ng tao ay,
gaya ng sinasabi sa Bibliya,

1052
01:10:34,480 --> 01:10:38,943
"sumpain ang kadiliman." Ang mabuting
instinct ay magsindi ng kandila.

1053
01:10:39,443 --> 01:10:42,571
Iyon ang ginagawa mo,
para di na mangyari iyon sa iba.

1054
01:10:42,655 --> 01:10:44,156
-Tama.
-Nakakaantig.

1055
01:10:45,282 --> 01:10:47,534
Marami kang mararamdaman sa

1056
01:10:47,618 --> 01:10:51,914
mga taong pakiramdam ko ay
tamang kasama at ipaglalaban kami.

1057
01:10:52,498 --> 01:10:54,750
Ang basic ethic ng militar

1058
01:10:54,833 --> 01:10:59,755
ay protektahan ang mga kasama mo,
hindi pagsamantalahan sila.

1059
01:10:59,838 --> 01:11:00,839
Tama.

1060
01:11:01,507 --> 01:11:05,219
Sa kabila ng momentum,
malakas ang pagtuligsa

1061
01:11:05,302 --> 01:11:07,513
ng mga senior na senador

1062
01:11:07,596 --> 01:11:10,933
at kongresista
sa Senate Armed Services Committee

1063
01:11:11,016 --> 01:11:15,562
at sa House Armed Services Committee
para makagawa ng malaking pagbabago.

1064
01:11:17,523 --> 01:11:21,777
Naiisip ko ang determinasyon
ni Vanessa noon.

1065
01:11:22,444 --> 01:11:24,613
Gagawin ko 'to sa ngalan niya.

1066
01:11:27,241 --> 01:11:32,121
Pero ayoko nang ilang araw
na malayo sa pamilya ko,

1067
01:11:32,955 --> 01:11:34,581
lalo na sa nanay ko.

1068
01:11:37,293 --> 01:11:38,752
Kumusta ka?

1069
01:11:39,461 --> 01:11:42,673
-Ayos lang. Nakakapanlumo lang.
-Sobrang nakakapanlumo.

1070
01:11:42,756 --> 01:11:47,803
Kasi nagpapabalik-balik ako sa D.C.
nang walang napapala…

1071
01:11:49,054 --> 01:11:51,265
Hinihintay lang mapasa ang batas.

1072
01:11:51,348 --> 01:11:52,224
-Kaya…
-Ganoon.

1073
01:11:52,891 --> 01:11:55,019
Di mabilis magtrabaho ang gobyerno.

1074
01:11:55,102 --> 01:11:58,022
Sa kasamaang palad, mabagal talaga sila.

1075
01:11:58,939 --> 01:12:01,775
Madalas, isa lang
ang pagkakataon mo sa batas

1076
01:12:01,859 --> 01:12:04,695
dahil 'pag umabot iyon sa floor,
at di nakalusot,

1077
01:12:04,778 --> 01:12:08,574
malabo ang tsansang makabalik ka pa.

1078
01:12:08,657 --> 01:12:11,410
Ngayon, may bagong kumakalaban doon.

1079
01:12:12,369 --> 01:12:13,996
Napakahalaga ng timing,

1080
01:12:14,079 --> 01:12:16,332
at ewan ko kung kailan darating iyon.

1081
01:12:18,625 --> 01:12:24,131
Sinabi ni Lupe
na labis siyang naapektuhan nito.

1082
01:12:27,217 --> 01:12:32,222
Kaya sinasabi ko sa kanyang
proud ako sa kanya.

1083
01:12:35,809 --> 01:12:38,312
Ngayon lang ako nakapagluksa.

1084
01:12:39,813 --> 01:12:42,316
Kaya mahirap.

1085
01:12:43,942 --> 01:12:46,779
Sinubukan kong gawin ito nang tama.

1086
01:12:46,862 --> 01:12:48,989
Pero walang tamang pagluluksa,

1087
01:12:49,490 --> 01:12:52,326
at ang nabubuong pagkabagabag mo,

1088
01:12:52,409 --> 01:12:55,954
ngayon, kahit isa o dalawang tao lang…

1089
01:12:56,038 --> 01:13:00,751
Isang bagay iyon na araw-araw nang
nakakaapekto sa buhay ko.

1090
01:13:06,298 --> 01:13:07,674
Nakaka-overwhelm iyon.

1091
01:13:09,259 --> 01:13:12,012
Medyo lumayo na ako sa maraming bagay,

1092
01:13:12,513 --> 01:13:14,431
gaya ng mga kaibigan ko,

1093
01:13:16,141 --> 01:13:17,684
at paglalaro ng soccer.

1094
01:13:19,812 --> 01:13:23,524
Naaalala ko kasi ang paglalaro namin
ng soccer ng kapatid ko

1095
01:13:23,607 --> 01:13:26,402
at naiiisip kong di ko na
magagawa ulit iyon.

1096
01:13:29,113 --> 01:13:31,740
Ngayon, sinusubukan kong bumalik sa dati,

1097
01:13:32,658 --> 01:13:35,577
pero pagkatapos dumanas ng kung ano-ano,

1098
01:13:36,995 --> 01:13:39,581
mag-iiba ang pagtingin mo sa mundo.

1099
01:13:42,543 --> 01:13:44,461
Kailangan natin lagi ng pahinga.

1100
01:13:47,172 --> 01:13:49,216
Lalo na ang mental health natin.

1101
01:13:54,179 --> 01:13:56,098
Di ako susuko sa kapatid ko.

1102
01:13:57,182 --> 01:14:00,269
Ipaglalaban ko siya,
kahit na sa background lang.

1103
01:14:06,400 --> 01:14:08,902
Napilitang lumaki si Lupe.

1104
01:14:11,572 --> 01:14:13,907
Ngayon, babalik na siya sa paaralan

1105
01:14:13,991 --> 01:14:16,493
at susubukang bumalik sa normal.

1106
01:14:17,911 --> 01:14:20,289
Dapat malasap niya ang buhay niya.

1107
01:14:42,644 --> 01:14:47,107
Kailangan ko ng 300 pang salita sa
sanaysay. Tingin ko, maganda ang gawa ko.

1108
01:14:47,691 --> 01:14:52,112
Oo, puwede kong tingnan. Ipadala mo
'pag tapos ka na para makita ko.

1109
01:14:53,197 --> 01:14:54,865
Hi, Lupe. Gusto ko bangs mo.

1110
01:14:56,909 --> 01:15:00,954
Masipag si Natalie,
pero nakakatuwa rin siyang kasama.

1111
01:15:01,872 --> 01:15:05,250
Lagi kong sinasabi, "Di ka gaya
ng mga karaniwang abogado

1112
01:15:05,334 --> 01:15:09,087
na pagsapit ng alas-singko,
di na matawagan."

1113
01:15:09,171 --> 01:15:12,758
-Hello?
-Sina Mayra at Natalie ito.

1114
01:15:13,258 --> 01:15:15,177
Kinuha niya ang phone ko, Landy.

1115
01:15:16,803 --> 01:15:18,514
Sinamahan niya ako,

1116
01:15:18,597 --> 01:15:21,391
di lang bilang abogado,
kundi bilang kaibigan,

1117
01:15:21,475 --> 01:15:25,395
at itinuring niya akong parang anak,

1118
01:15:25,479 --> 01:15:29,358
kaya nagpapasalamat ako sa kanya.

1119
01:15:31,068 --> 01:15:33,070
Salamat, Landy. Usap tayo mamaya.

1120
01:15:33,153 --> 01:15:34,112
-Sige.
-Paalam.

1121
01:15:36,323 --> 01:15:38,242
Di lang ito trabaho sa akin.

1122
01:15:39,576 --> 01:15:41,662
Commitment ito,

1123
01:15:42,871 --> 01:15:45,958
at malakas din ang commitment ko
sa pamilya ko.

1124
01:15:48,085 --> 01:15:52,756
Galing Lebanon ang mga magulang ko,
at umalis kami dahil sa civil war.

1125
01:15:53,924 --> 01:15:56,176
Nais ni Papa na tumulong ako, aniya,

1126
01:15:56,260 --> 01:15:59,596
"Pagtulong mo ito
sa bansang tumulong sa 'yo."

1127
01:15:59,680 --> 01:16:04,518
Proud akong maging Lebanese,
pero Amerikanong-Amerikano ako.

1128
01:16:08,480 --> 01:16:10,482
Pa, gusto mo bang patay ang ilaw?

1129
01:16:13,026 --> 01:16:14,736
Inaalam ko ang beat.

1130
01:16:27,791 --> 01:16:30,836
Gusto kong tulungan
ang mga imigranteng gaya ko.

1131
01:16:30,919 --> 01:16:32,212
Calling na ito.

1132
01:16:32,963 --> 01:16:35,966
Tungkol sa pagiging
extended family na may misyon.

1133
01:16:58,655 --> 01:17:02,284
Ang laban ni New York Senator
Kirsten Gillibrand sa Pentagon

1134
01:17:02,367 --> 01:17:05,495
para mabago ang trato sa
mga biktima ng sexual assault

1135
01:17:05,579 --> 01:17:06,955
ay nagbunga na.

1136
01:17:08,290 --> 01:17:11,460
Para lang alam n'yo,

1137
01:17:11,543 --> 01:17:14,296
malawak ang Gillibrand bill.
Mas malawak iyon.

1138
01:17:14,379 --> 01:17:17,841
Ang pokus ng bill
na ginagawa namin ay sexual assault

1139
01:17:17,924 --> 01:17:21,803
sa militar. Ang ginagawa niya,
lahat ng pananamantalang

1140
01:17:21,887 --> 01:17:25,098
ginagawa ng nakatataas
laban sa atin. Pokus lang kami

1141
01:17:25,182 --> 01:17:26,350
sa sexual assault.

1142
01:17:26,892 --> 01:17:29,853
Nang sumalang kami
at naroon si Jackie Speier para

1143
01:17:29,936 --> 01:17:34,816
isulong ang I am Vanessa Guillen bill,
nalaman naming may bill si Gillibrand

1144
01:17:34,900 --> 01:17:38,987
at parang naging
halos magkalabang bills ang mga iyon.

1145
01:17:39,071 --> 01:17:41,281
Nasa Senado ang isa,
sa House ang isa,

1146
01:17:41,365 --> 01:17:44,451
mapapaisip ang lahat, "Anong gusto natin?"

1147
01:17:46,995 --> 01:17:48,580
Kaya nagbago na ang lahat.

1148
01:17:49,331 --> 01:17:53,126
Makikipagkita kami kay Senator Gillibrand,

1149
01:17:53,210 --> 01:17:55,420
pero layon naming makipagtulungan.

1150
01:17:55,962 --> 01:17:59,049
Para magkasamang makapagpasa ng batas.

1151
01:18:06,682 --> 01:18:10,143
May bill si Senator Kirsten Gillibrand

1152
01:18:10,227 --> 01:18:14,147
na pinaghirapan niyang gawin.
May bill ako sa House.

1153
01:18:14,856 --> 01:18:16,650
Parehong bills, tumatalakay sa

1154
01:18:16,733 --> 01:18:19,194
sexual assault sa chain of command.

1155
01:18:20,654 --> 01:18:23,281
Nahahawig sila, pero di parehong-pareho.

1156
01:18:23,865 --> 01:18:26,451
Ang kailangang mangyari sa proseso,

1157
01:18:26,535 --> 01:18:29,621
makagawa kami ng iisang bersyon.

1158
01:18:30,122 --> 01:18:32,749
-Masayang makita ka.
-Salamat sa pagpunta.

1159
01:18:32,833 --> 01:18:36,002
Pagod na siguro kayong
magpabalik-balik sa Washington…

1160
01:18:36,086 --> 01:18:39,297
-Mahirap nga.
-Para makatamo ng hustisya.

1161
01:18:39,381 --> 01:18:44,302
Calling iyon. Buo ang effort mo,

1162
01:18:44,386 --> 01:18:48,390
pero tingin ko, mahalaga talaga
ang ginawa mong

1163
01:18:48,473 --> 01:18:50,726
pagsasama-sama ng mga tao.

1164
01:18:50,809 --> 01:18:53,061
Ang pagsasalita mo sa Washington,

1165
01:18:53,145 --> 01:18:57,482
pagkatok at pakikipagpulong sa mga senador
ay mahalaga at gumagana,

1166
01:18:58,316 --> 01:19:02,112
pero di ko ipagdidiwang ang mga tao
sa bersyon ng House.

1167
01:19:03,488 --> 01:19:04,823
Ayos na unang hakbang.

1168
01:19:04,906 --> 01:19:08,034
Proud kaming malayo ang narating n'on,

1169
01:19:08,118 --> 01:19:09,327
pero di sapat iyon.

1170
01:19:10,704 --> 01:19:15,751
Sexual assault at harassment ang paksa,
pero di masasama ang kaso ni Vanessa

1171
01:19:15,834 --> 01:19:18,253
dahil di kabilang ang kaso sa pagpatay.

1172
01:19:18,336 --> 01:19:22,257
Kailangang malinaw tayo roon dahil,
sa kasamaang palad,

1173
01:19:22,340 --> 01:19:25,927
sa likod ng lahat ng ito,
tinatanggal nila ang mga repormang

1174
01:19:26,011 --> 01:19:28,805
di ikatutuwa ng DOD,

1175
01:19:28,889 --> 01:19:32,017
at apat ang lalaki
sa conference room na iyon,

1176
01:19:32,100 --> 01:19:35,145
at di nila suportado
ang buong Vanessa Guillen Act.

1177
01:19:36,855 --> 01:19:40,317
Kailangan talaga natin silang pilitin.

1178
01:19:41,193 --> 01:19:42,360
Sang-ayon ako.

1179
01:19:44,112 --> 01:19:47,073
Marami nang pinagdaanan ang pamilyang ito,

1180
01:19:47,157 --> 01:19:51,077
sinusubukang bigyan ng boses
ang pinatay nilang kapatid at anak.

1181
01:19:51,161 --> 01:19:54,164
Mahalagang ang kaso niya ay magkaroon

1182
01:19:54,247 --> 01:19:56,166
ng malayang justice system.

1183
01:19:57,292 --> 01:20:01,087
Ang makuha ang adbokasiya,
suporta at koalisyon nila

1184
01:20:01,171 --> 01:20:05,300
ng mga leads sa House
at naming lahat sa Senado

1185
01:20:05,383 --> 01:20:10,138
ay mahalagang aspekto
sa pag-usad ng pagbabatas na ito.

1186
01:20:11,306 --> 01:20:14,684
Ang pasya, pag-isahin
ang dalawang bills, magtulungan,

1187
01:20:14,768 --> 01:20:17,729
at tandaang may suporta rito
ang House at Senado,

1188
01:20:17,813 --> 01:20:20,106
na magandang estratehiya.

1189
01:20:20,190 --> 01:20:24,361
Lagi kong sinasabi,
"Puwede kang magplano hanggang gusto mo,

1190
01:20:24,444 --> 01:20:27,322
"tapos matatanto mong
bawat araw ay nagbabago."

1191
01:20:27,405 --> 01:20:28,990
-Magpakatatag ka.
-Opo.

1192
01:20:29,074 --> 01:20:31,993
Ituloy natin 'to. Salamat sa pangunguna.

1193
01:20:32,077 --> 01:20:34,287
-Salamat.
-Salamat sa suporta.

1194
01:20:37,332 --> 01:20:38,708
Inaanunsyo natin ngayon

1195
01:20:38,792 --> 01:20:43,338
ang Vanessa Guillen
Military Justice Improvement

1196
01:20:43,421 --> 01:20:45,549
Increasing Prevention Act.

1197
01:20:45,632 --> 01:20:49,636
Halos sampung taon
ang iginugol namin ni Senator Gillibrand

1198
01:20:49,719 --> 01:20:51,388
para itama ang maling ito.

1199
01:20:51,471 --> 01:20:54,766
Ipapasa namin ito ngayong taon.

1200
01:20:54,850 --> 01:20:56,685
Malapit na tayo sa katapusan.

1201
01:20:57,394 --> 01:21:02,190
Huling tira na ito.
Kapag di natin nakuha ito, wala na.

1202
01:21:02,274 --> 01:21:03,608
Huling pagkakataon na.

1203
01:21:06,653 --> 01:21:10,073
DISYEMBRE 15, 2021

1204
01:21:10,156 --> 01:21:14,202
Ang pagsusulong na baguhin
ang paghawak ng militar sa kasong seksuwal

1205
01:21:14,286 --> 01:21:16,079
ay malapit nang maging batas.

1206
01:21:16,663 --> 01:21:20,834
Bumoto ang U.S. House na ipasa
ang National Defense Authorization Act,

1207
01:21:20,917 --> 01:21:23,712
na naglalaman ng I Am Vanessa Guillen Act.

1208
01:21:25,130 --> 01:21:27,632
Nasa Senado na ngayon ang bill
bago pumunta

1209
01:21:27,716 --> 01:21:28,925
sa White House.

1210
01:21:30,302 --> 01:21:31,553
'Ayun na.

1211
01:21:34,014 --> 01:21:36,391
Naipasa ang bill sa House.

1212
01:21:36,474 --> 01:21:39,144
Hinihintay na lang namin
ang boto ng Senado.

1213
01:21:40,520 --> 01:21:41,354
Grabe.

1214
01:21:42,355 --> 01:21:44,733
Kapag nangyayari ang ganito,

1215
01:21:44,816 --> 01:21:48,445
di ako makatulog kahit gusto ko.
Kinakabahan ako,

1216
01:21:49,154 --> 01:21:51,197
gusto kong matapos na iyon,

1217
01:21:51,281 --> 01:21:55,911
ayokong gawin iyon,
pero di ko rin mapigilan.

1218
01:21:57,913 --> 01:21:59,122
Okey.

1219
01:22:01,833 --> 01:22:02,751
Buweno…

1220
01:22:06,004 --> 01:22:07,505
pati ang mga pisngi.

1221
01:22:09,215 --> 01:22:10,675
Gawin mo ang gusto mo.

1222
01:22:26,232 --> 01:22:29,361
Gusto ko 'yong puti
sa ilalim ng mata at talukap mo.

1223
01:22:29,945 --> 01:22:32,489
-Kita ko na.
-Kung hindi, nakapikit ako.

1224
01:22:32,572 --> 01:22:35,408
Mukha akong nakapikit sa mga litrato.

1225
01:22:38,912 --> 01:22:42,916
Gusto kong maging positibo,
pero kailangang protektahan ang kliyente

1226
01:22:42,999 --> 01:22:44,417
at ang inaasahan nila.

1227
01:22:44,501 --> 01:22:48,129
Ayokong isiping aasa sila nang sobra

1228
01:22:48,213 --> 01:22:52,092
para lang ibagsak sila,
pero di mo alam.

1229
01:23:09,567 --> 01:23:12,612
Napapaloob sa bill
ang mga makasaysayang reporma

1230
01:23:13,530 --> 01:23:17,492
sa pag-imbestiga at pagparusa
ng militar sa sexual assault.

1231
01:23:19,786 --> 01:23:21,037
Clerk, roll call.

1232
01:23:22,539 --> 01:23:24,374
Mr. Wyden, hindi.

1233
01:23:26,459 --> 01:23:28,837
Mr. Hoeven, oo.

1234
01:23:28,920 --> 01:23:31,339
Mrs. Hyde-Smith, oo.

1235
01:23:32,632 --> 01:23:35,468
Mr. Durbin, oo.

1236
01:23:36,928 --> 01:23:39,639
Mr. Warner, oo.

1237
01:23:41,349 --> 01:23:43,560
Miss Ernst, oo.

1238
01:23:45,562 --> 01:23:47,439
Mr. Whitehouse, oo.

1239
01:23:52,527 --> 01:23:56,865
Sa botong ito, 89 ang oo.
Sampu ang hindi.

1240
01:23:56,948 --> 01:23:59,117
Sinasang-ayunan ang mosyon.

1241
01:23:59,617 --> 01:24:01,077
OO 89
HINDI 10

1242
01:24:01,161 --> 01:24:03,872
Sa unang pagkakataon,
sang-ayon sila sa batas

1243
01:24:03,955 --> 01:24:06,458
na maglilipat ng mga kasong sexual assault

1244
01:24:06,541 --> 01:24:09,794
sa malayang prosecutor
sa labas ng militar.

1245
01:24:09,878 --> 01:24:13,631
"Makasaysayang reporma" ito
sa paraan ng pag-imbestiga

1246
01:24:13,715 --> 01:24:15,383
at pagsakdal ng militar.

1247
01:24:15,467 --> 01:24:18,178
Maraming pumupuri sa bagong batas,
sa kasunduan

1248
01:24:18,261 --> 01:24:20,805
bilang malaking hakbang ng pagsulong.

1249
01:24:22,098 --> 01:24:26,352
NAIPASA NA ANG BILL
#IAMVANESSAGUILLEN

1250
01:24:27,479 --> 01:24:30,065
PAGBATI. MAGIGING PROUD SI VANESSA SA IYO!

1251
01:24:30,148 --> 01:24:32,859
REST IN POWER.
NGAYON, BUKAS, MAGPAKAILANMAN

1252
01:24:33,860 --> 01:24:36,988
LUBOS NA PAGGALANG
MAYRA NAGBUNGA ANG PAGSISIKAP MO!

1253
01:24:42,410 --> 01:24:45,371
-Binabati kita. Nagawa mo.
-Salamat, Nana.

1254
01:24:46,748 --> 01:24:50,335
"Natin." Wala akong magagawa kung wala ka.

1255
01:24:50,418 --> 01:24:52,087
Ako rin.

1256
01:24:52,587 --> 01:24:54,214
-Salamat.
-Proud ako sa 'yo.

1257
01:24:54,714 --> 01:24:56,800
Higit 10 taon na itong tinatrabaho.

1258
01:24:56,883 --> 01:25:01,304
Ang makita itong matupad ngayon,
napapatanong ako sa sarili ko,

1259
01:25:01,387 --> 01:25:03,389
"Paano namin nagawa ito?"

1260
01:25:03,973 --> 01:25:09,479
Ipinakikita nito ang lakas
ng pagmamahal ng pamilya,

1261
01:25:09,562 --> 01:25:13,191
at patunay na kung gusto mo
ng pagbabago, posible iyon.

1262
01:25:13,817 --> 01:25:18,113
Nilagdaan ni Pang. Biden ang EO
na ginagawang krimen ang sexual harassment

1263
01:25:18,196 --> 01:25:19,155
sa military law.

1264
01:25:19,823 --> 01:25:22,617
Makasaysayang pagbabago ito
at hakbang pasulong

1265
01:25:22,700 --> 01:25:25,411
sa deka-dekada nang laban para sa reporma.

1266
01:25:26,496 --> 01:25:29,999
Gumawa tayo ng reporma
sa hustisyang militar at tumulong sa

1267
01:25:30,083 --> 01:25:33,294
pagpuksa sa karahasang sekswal
sa armed forces.

1268
01:25:39,217 --> 01:25:43,721
Proud lang ako kay Mayra
dahil sa tapang niya,

1269
01:25:43,805 --> 01:25:47,183
kahit na ayaw niyang makita ng publiko.

1270
01:25:49,102 --> 01:25:51,688
Sa pagpasa ng batas na ito, pakiramdam ko,

1271
01:25:51,771 --> 01:25:54,983
di namatay para sa wala si Vanessa.

1272
01:25:56,151 --> 01:26:01,406
Ang maganda rito,
nakita natin ang isang pamilyang

1273
01:26:02,574 --> 01:26:05,577
nagpakatatag at gumawa ng pagbabago.

1274
01:26:07,287 --> 01:26:10,498
Senator Gillibrand, sabi mo,
"May malalaking reporma,

1275
01:26:10,582 --> 01:26:13,877
pero di pa rin sapat,"
at bumoto ka laban doon. Bakit?

1276
01:26:14,460 --> 01:26:16,462
Napakarami ng sumuporta sa amin,

1277
01:26:16,546 --> 01:26:18,673
at pinili ng conference committee

1278
01:26:18,756 --> 01:26:23,720
na panatilihin ang malaking awtoridad
sa chain of command.

1279
01:26:24,679 --> 01:26:29,100
Puwede silang mag-alok ng discharge,
pumili ng ilalabas na ebidensya,

1280
01:26:29,184 --> 01:26:33,771
pumili ng ekspertong saksi,
kahit ng magpapasyang hukom, hurado,

1281
01:26:33,855 --> 01:26:35,565
prosecutor, defense counsel,

1282
01:26:35,648 --> 01:26:38,484
nasa kamay pa rin ng Komandante

1283
01:26:39,110 --> 01:26:41,613
ang pasya ng prosekusyon.

1284
01:26:42,113 --> 01:26:43,531
Iyon lang lang ang pasya

1285
01:26:43,615 --> 01:26:45,617
na magagawa ng malayang prosecutor

1286
01:26:45,700 --> 01:26:49,412
pero positibong hakbang ito
dahil nakapag-umpisa ka na

1287
01:26:49,495 --> 01:26:52,332
sa sistemang maaaring
maging malaya sa hinaharap.

1288
01:26:52,415 --> 01:26:54,959
Kailangang magpatuloy sa paglaban.

1289
01:26:55,043 --> 01:26:59,380
Kailangang ipaliwanag na di sapat
ang isang hakbang,

1290
01:26:59,464 --> 01:27:01,591
na dapat ayusin ang buong sistema.

1291
01:27:08,181 --> 01:27:09,057
MAYO 2022

1292
01:27:09,140 --> 01:27:10,475
Sino siya?

1293
01:27:10,558 --> 01:27:12,101
Vanessa Guillen!

1294
01:27:12,185 --> 01:27:13,603
Sino siya?

1295
01:27:13,686 --> 01:27:14,646
Vanessa Guillen!

1296
01:27:14,729 --> 01:27:15,647
Vanessa!

1297
01:27:15,730 --> 01:27:16,856
Present!

1298
01:27:16,940 --> 01:27:18,650
-Vanessa!
-Present!

1299
01:27:18,733 --> 01:27:19,651
Vanessa!

1300
01:27:19,734 --> 01:27:20,693
Present!

1301
01:27:23,029 --> 01:27:26,074
-Hello, kumusta ka?
-Mabuti naman.

1302
01:27:26,157 --> 01:27:30,161
Marami akong masasabi.
Ikalawang anibersaryo ngayon,

1303
01:27:30,245 --> 01:27:35,500
at parang kahapon lang iyon.
Sa huli, naipasa ang bill.

1304
01:27:35,583 --> 01:27:41,673
Napakatrabaho n'on,
at marami pang dapat gawin

1305
01:27:41,756 --> 01:27:44,968
sa ngalan ni Vanessa
at maraming kasundaluhang

1306
01:27:45,051 --> 01:27:47,762
tahimik pa ring nagdurusa,

1307
01:27:47,845 --> 01:27:52,642
kaya babalik ako sa D.C. ngayong taon.
Susubukan naming magpasa ng isa pang batas

1308
01:27:52,725 --> 01:27:55,979
na naglalaman ng mga probisyong
isinulong namin noon,

1309
01:27:56,062 --> 01:28:00,525
at salamat sa inyo sa pagpunta ngayon,
napakahalaga nito.

1310
01:28:06,364 --> 01:28:10,535
Ang legacy ni Vanessa Guillen
sa kasaysayan ay mailalarawan bilang

1311
01:28:11,244 --> 01:28:13,579
ang taong bumago sa proseso.

1312
01:28:14,872 --> 01:28:20,169
Sabi ko dati, isang eskandalo na lang,
magkakaroon na ng totoong reporma

1313
01:28:21,004 --> 01:28:24,257
sa militar, at sa kasamaang palad,
si Vanessa iyon.

1314
01:28:26,676 --> 01:28:28,594
Kung nanahimik ang pamilya niya,

1315
01:28:29,470 --> 01:28:31,681
ewan ko kung nasaan na tayo ngayon.

1316
01:28:32,265 --> 01:28:34,183
Ang hirap na pinagbayaran nila

1317
01:28:34,726 --> 01:28:38,688
ay di matatawaran, pero gayundin
ang epektong dinala nila.

1318
01:28:40,315 --> 01:28:41,858
Guadalupe Guillen.

1319
01:28:44,235 --> 01:28:47,864
Nitong mga huling buwan,
nagtapos na ako sa high school.

1320
01:28:48,531 --> 01:28:51,117
At naglalaro na uli ako ng soccer.

1321
01:28:52,493 --> 01:28:57,707
Gusto kong mag-journalism
at magkolehiyo, makuha ang diploma ko,

1322
01:28:57,790 --> 01:29:00,585
at maipagmalaki ng magulang ko,
ng kapatid ko.

1323
01:29:13,639 --> 01:29:18,436
Masasabi kong malaki ang ipinagbago ko.
Lalo na sa pulitika.

1324
01:29:20,229 --> 01:29:23,399
Nakikita ko ang sarili kong tatakbo,
balang-araw,

1325
01:29:23,483 --> 01:29:27,862
at magpapatuloy sa paggamit ng boses ko
upang makagawa ng positibo.

1326
01:29:32,992 --> 01:29:37,455
Milagrong nagawa namin ito
pagkatapos ng maraming dekada ng

1327
01:29:37,538 --> 01:29:39,248
pagsubok ng mga tagapagbatas.

1328
01:29:43,711 --> 01:29:47,882
Nang ilagay namin siya rito,
bakante iyan.

1329
01:29:50,301 --> 01:29:51,135
Ngayon, puno.

1330
01:29:53,304 --> 01:29:58,017
Lahat tayo, mamamatay.
Pero di dapat tayo patayin.

1331
01:30:02,730 --> 01:30:04,857
Ngayon, tatanggapin ko na lang

1332
01:30:05,358 --> 01:30:08,736
na baka di ko malaman
ang nangyari sa kapatid ko.

1333
01:30:12,281 --> 01:30:15,910
Marami akong natutunan
sa mahirap na karanasang ito.

1334
01:30:17,203 --> 01:30:20,248
Mabilis lang ang oras. Maikli ang buhay,

1335
01:30:20,331 --> 01:30:24,001
at habang nabubuhay ka,
namnamin mo ang bawat sandali.

1336
01:30:24,085 --> 01:30:27,547
HUSTISYA PARA KAY VANESSA

1337
01:30:29,966 --> 01:30:32,218
Ang munting langit ko, ang Vanessa ko,

1338
01:30:33,636 --> 01:30:37,140
sa puso ko at sa puso
ng mga tao sa buong mundo…

1339
01:30:39,934 --> 01:30:41,936
dahil nakilala na siya ng lahat.

1340
01:30:48,818 --> 01:30:51,696
Alam ko na kung bakit
espesyal ang anak ko.

1341
01:30:54,824 --> 01:30:58,202
Dahil saglit siyang ipinahiram
sa akin ng Panginoon.

1342
01:31:00,955 --> 01:31:03,249
Planado na ang tadhana niya,

1343
01:31:04,041 --> 01:31:05,376
may purpose siya.

1344
01:31:06,461 --> 01:31:10,131
MAS MALAKAS NANG MAGKASAMA

1345
01:31:10,214 --> 01:31:14,510
IPAGBUNYI ANG LAYUNIN,
LAHI AT PAGKAKAISA!

1346
01:31:14,594 --> 01:31:17,847
MAGSALITA

1347
01:31:39,202 --> 01:31:43,164
Nagdemanda ang pamilya Guillen na
humihingi ng $35 milyong kabayaran

1348
01:31:43,247 --> 01:31:47,001
mula sa DOD para sa kasong
personal injury at wrongful death.

1349
01:31:47,084 --> 01:31:50,546
Ilang beses na d-in-elay
ang paglilitis kay Cecily Aguilar.

1350
01:31:50,630 --> 01:31:52,715
Not guilty ang kanyang depensa.

1351
01:31:55,510 --> 01:31:59,472
Patuloy ang pahayag ng Army
na sa kanilang inisyal na imbestigasyon,

1352
01:31:59,555 --> 01:32:02,767
walang ebidensyang
sexually harassed si Vanessa Guillen

1353
01:32:02,850 --> 01:32:05,728
at inasunto siya nang seksuwal
ni Aaron Robinson.

1354
01:34:59,276 --> 01:35:02,697
Ang pagsasalin ng subtitle
ay ginawa ni Jessica Ignacio