Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Magsisimula ang rebolusyon sa ibaba, sa pinanggalingan, sa banlik.
Isa sa pag-ibig, dalawa sa pera, magulong búhay, Capão
Mandirigma ng pananampalataya
Isa sa pag-ibig, dalawa sa pera, magulong búhay, Capão
Mandirigma ng pananampalataya
Kung sakit ang krimen Alam ko'ng impekisyon.
Pero 'di ko sisirain ang plano ninuman.
Isa sa pag-ibig, dalawa sa pera,
Tatlo sa Africa, apat sa mga kapatid
Na nakikidigma't 'di takót mabigo
Sabihin mo na'ng gusto mo Diyos ang maghuhusga
Kuhanan n'yo lahat, pati mga pulis, bro.
Napanood naming lahat ang concert ni Dr. Dre.
Dumaan sila sa screen papunta sa stage,
na parang imahe na…
three-dimensional.
Imaheng three-dimensional! Galing sa kalawakan.
Ang futuristic.
Kayâ pinanood namin, at nagka-inspirasyon kami.
"Wow, pare, ang galing noon."
"Mag-rap tayo, kasi 'yon ang uso!"
Ta's nagising kami.
Tingnan mo 'to.
'Yan ang stage namin.
Sa inyo at sa mga 'di naging pagkain ng pating.
Sa mga galing sa ibang panig ng kontinente,
na nagdusa dahil sa palpak na pagtawid sa atlantiko.
Sa mga natural na malakas.
Para sa inyo ito.
-May gawaing panlipunan ba'ng Racionais? -Dito.
Ito ang gawain namin.
Musikang nagpapabago sa ugali ng tao at pumupukaw sa isipan.
Isa, dalawa, tatlo, apat!
HUMAN MOUSETRAP SA CAPÃO
Ang pinakamarahas na weekend sa lahat.
ISANG DOCUMENTARY MULA SA NETFLIX
Wakasan ang rasismo! Ngayon na! Ngayon na!
Nang lapitan siya ng mga pulis, ni hindi siya hiningan ng paliwanag.
Binaril lang siya ng machine gun.
Pinatay sa katabing kuwarto habang tulóg.
Si Wanderley, 23 taong gulang.
na ayon kay Ms. Ivanda ay isang trabahador.
Tápos ay nagbalik ako
São Paulo, Brazil.
Ito ang Racionais MC's!
Capão Redondo, São Paulo, Brazil.
Ang Katimugan, noong 1970, ay halos probinsiya pa.
Marami pa ring mga kabayo, baka,
maduming kalsada, bakod, soccer field, saranggola, alam mo na?
Dumadaan lang naman ako.
Walang ibang pupuntahan.
Kung paano ako noon, wala ako ngayon sa tinatapakan ko.
Wala talagang kaalam-alam. Wala.
Handang maging magnanakaw.
Puro puti ang kasama kong nag-aral,
kayâ pinagtawanan nila ako sa buhok ko at labi ko.
mayroon din silang rasistang nursery rhyme.
'Pag nilalapitan ako, natatakot ako.
Nagiging marahas ako, nananakit.
Dahil sa Barrabaz kong puso Sa labis na pagmamahal
Lilitisin nang wala, ito ang batas
Kung alam nila ang alam ko 'Di sila magmamahal, ha!
Mapa-recording artist man o mang-aawit
ay parang kasing layo ng Jupiter.
Alam naming maririnig kami kalaunan.
Alam ko iyon.
Romantiko iyon at simplista, gaya ng,
"Gusto kong marinig ako ng mga Black."
"Dapat nila akong marinig."
"Dapat mapukaw ko ang damdamin nila." Alam mo?
Tumira ako sa may giyera.
Tumira ako sa pinakamapanganib na lugar ng Katimugan.
Nasa mapunòng lugar ang kalye ko.
Araw-araw may bagong bangkay doon.
Pero may soccer field doon.
Naging natural ang relasyon namin sa mga bangkay.
May makikita kang binitay, o binaril,
at iiwanan sila roon nang ilang araw.
Ganoon na ganoon ang 1980s.
Mahirap ipaunawa sa mga tao
kung ano talaga ang nangyayari.
Ang ina ko at ina ni Brown ay magkaibigan,
at pareho silang nasa Candomblé house ni Mr. Isaac. Naging pamilya kami,
kahit 'di kami magkadugo, noong mga bata pa kami.
Naging magkasama na kami simula noon.
Medyo naalala kong tumira kami
sa bakuran ng pamilya Santa Rita noong 70's.
Dahil bakuran ng Candomblé iyon,
kinukupkop ng pamilya ang mga tao.
Pagkatapos ng mga Sunday service, nagiging samba ang lahat ng iyon.
Ang linggo ay puro mga kainan para sa samba.
Kayâ lumaki kaming puro musika ang nasa paligid.
Noong 80's, maraming mararahas na kapitbahayan sa Hilaga.
Pero doon pa sila sa likod.
Dati akong nakatira sa Mazzei,
mayroong karahasan doon, pero hindi malala.
Noon, karamihan sa mga party ay sa bahay ginagawa.
Ganoon ang kultura, alam mo?
Laging may party na pupuntahan.
Mayroon no'ng pakiramdam ng kapatiran
na kasingtagal na ng 400, 500 taon.
Magkakasama kami sa nakaraang búhay.
Laging gustong maki-party ng pamilya ko, malaking pamilya 'yon.
Dati akong nakatira sa Vila Mazzei, noong 14 ako, nagsimula akong lumabas.
Marami akong natutunan. Hanggang ngayon, dala-dala ko iyon.
Ganoon ko nalaman ang musika,
ang kalye, ang mundo, ang búhay.
Nakilala ko rin si KL Jay sa Mazzei.
May mga nakapalibot na tao, at sumasayaw si KL Jay sa gitna.
Kagaya niya'ng buhok ni Ray Parker, parang si Michael Jackson.
Alamat ang táong iyon kahit noon.
Sa pag-breakdance Nakagawa tayo ng kasunduan
Isa pang duo sa São Paulo ang nagbakasakali
Sa kadiliman, At ang basang hangin ng gabi
Lumikha kami ng gamot Naglalaman ng lason
Nakikita ko sa mata ng mga tao pagkagaling nila sa concert.
Misyon namin ditong pasayahin at hikayatin ang mga tao.
Makapangyarihan ito, misyon ito.
Narito kami para tuparin ang misyon.
Sa tulong ng musika.
Ang galing natin sa rap.
Naalala mo yung video sa bahay ng puting lalaki?
Kami ni Edi Rock ay sa Hilaga.
-Sina Brown at Blue, sa Timog. -Ang gandang kombinasyon.
Paano ka pumupunta ng bayan? Sa bus ba?
-Walang pa'ng tren noon. -Bus hanggang Praça da Bandeira.
Bus, tren, ta's bus.
Bus papuntang Praça da Bandeira, ta's tren pa-Santana…
Aalis tayo mula rito.
Capão.
Sakay kami ng bus, ta's isa't kalahating oras papuntang bayan.
Totoong biyahe iyon, halos espiritwal pa nga.
Iiwanan mo'ng lugar ng kahirapan at mapupunta ka sa lugar na mailaw.
Pagpunta namin sa bayan 'pag walang pera,
'pag gutom kami sa bus, laman sa tiyan namin ang mga ilaw.
Ang salaming bintana ng tindahan.
Salamin ng tindahan, mga damit.
Pumupunta kami sa record stores, titingnan ang posters, ang cover art.
O ang mga sapatos na nasa uso.
'Sus, para kang nasa Harlem sa Galeria.
Ang mga kanta, mga barberya,
mga record store…
Ang lahat ng kumpas at ritwal ng kabataang Black.
Kilalang-kilala kami sa ganoon. Ang gandang tingnan.
Ang pagpunta sa bayan ay parang pagpunta sa New York.
Kita mo mga black na tao galing Hilaga, Kanluran, Silangan.
Nagsimula kaming sumali sa dance parties.
Aalis kami ng Katimugan para sumali sa dance party.
Gusto kong nasa gitna niyon.
Ang ganda ng musika nila, puro mga Black na tao, ang saya.
Bumuo kami ng sarili naming team.
Ako't si KL Jay.
Tinutugtog namin sa aming lugar ang narinig sa party.
Dinadala namin sa lugar namin ang bayan.
Nakasanayang dalhin ng mga team ang mga internasyonal na grupo.
Unang beses kong nakita'ng isa sa kanila, si Kool Moe Dee,
Naisip kong, "Káya namin 'yon."
Kakanta ka ng rhyme, habang nag-scratch ng plaka ang DJ.
Musika ng rap, ang musika ng rap ko, ay dumating sa akin noong '88, '87.
17 taon ako noon.
Nagtrabaho ako sa bodega sa Brigadeiro Luís Antônio Avenue.
Nagdidiskarga kami ng truck.
Kapag late sila, dati akong nagsusulat.
Dati akong nasa opisina
at bumababa ako ng Sao Bento para sa trabaho ko sa kompanya.
Marami ang nanggaling doon.
Thaíde, DJ Hum, MC Jack, Backspin, Os Gêmeos…
Tagpuan ang São Bento para sa Brazilian Hip Hop.
Napakalakas ng lugar na iyon.
Magsimula ngayon,
dalawang oras ng magagandang musika sa São Paulo kasama ang Zimbabwe team.
Ang musika ng mga tao.
Nasa São Bento kami isang araw. May nagpakita at nagtanong,
"Sino yung taga-Capão na sabi nila'y kumakanta raw?"
Sabi ko, "Ako 'yon!"
Tinanong niya, 'di ko sinabing magaling ako.
"Mayroon nitong paligsahan sa rap Sumali tayo, bro."
"Sali tayo at iba pa."
"Ano'ng pangalan natin?" "Mag-imbento tayo."
Naisip namin ang B. B Boys at sumali kami.
Dalawang beses kaming nag-rap at nanalo kami.
Grabe, sumali lang kami at nanalo na!
"B" punto "B" Boys, alam mo? B. B Boys.
Bad Black Boys. Ano sana'ng inaasahan mo, bro?
17 taong gulang kami noon.
B. B Boys ang ngalan Kami ang B. B Boys
Hip Hop ang sayaw At rap ang boses
Galing kami sa ibabâ Sino'ng mag-aakala?
'Di ito American ghetto Brazilian ito
Marami ang ganap 'Di makakaiwas
Pumapatay at namamatay Nang walang dahilan
Napunta kami sa Edifício Copan.
Napunta kami roon, at may nagrerekord at naroon sina Edi Rock at KL Jay.
"'Musta, DJ!" Ganoon na ganoon sa pagkaalala ko.
Napaatras siya nang ganito. Mga sanggano kami sa Timog.
Laging tahimik si Kleber.
"Ako si Edi--" At sabi niya'y, "Rock!"
"Ako si Edi," ta's si Kleber ay nag-scratch ng "rock."
"Ang galing no'n! Ang galing. Ganoon ang New York style, pare."
Naging mga fan nila kami.
Ako si Edi Rock At ngayon ipapakita ko
Sining ang rap At kakanta ako
Sindihan ang radyo at makinig kayo
Sa sasabihin ko Siguradong magugustuhan n'yo
Nagpasiya kaming magsanib puwersa
ang B. B Boys, Brown at Blue at sina Edi Night at KL Night,
Edi Rock at KL Jay.
Nagsimula kaming lumabas nang magkakasama.
Nakilala ko si Milton Sales, na mahalagang bahagi ng kasaysayan namin.
Bahagi siya ng…
naunang kasaysayan namin.
Bago pa kami naging Racionais.
Si Milton ang nagpapatagpo sa amin
nina KL Jay, Edi Rock, Brown, at Blue.
Unang beses kong narinig ang boses ko sa recording.
Fan siya ni Bob Marley, at tagapangasiwa siya ng reggae band.
At nasisiguro niyang kami ang bersiyong Brazilian ni Bob Marley,
tinatalakay ang búhay ng kababayan namin.
'Pag 'di siya sang-ayon sa politika namin sa isang linya, kinukuwestiyon niya 'yon.
Itinuro niya'ng tamang direksiyon.
"Isama n'yo ito, kasi mahalaga ito at walang nakakaisip tungkol dito."
"May ritmo ka, magaling ka sa kumpas, gamitin mo para ipagtanggol ang mga tao.
Wala man ako sa panganib, bro. Paano ko sila ipagtatanggol?
Mga gagong rasista, lubayan kami
Kasi 'di na káya ng maralitang pamilya
Alam namin iyon, at takót sila
Ang kawalang-paki na nadama Ng mga kaawa-awa
Dumarating sila
Na may awtoridad at laging mapaghinala
At ang lugar namin ay mayâ-mayâ
Naging impiyerno Paano na kami sa mga karapatan
Kung mamamayan kami At sila ang sistema?
Maling impormasyon Ang mismong problema
Pero kahit na, gusto namin ng patas lang
Mga gagong rasista, lubayan kami
Nakaalis ako ng Capão dahil sa pag-rap. Nagkatrabaho ako sa malayo.
Tumira si KL Jay sa Hilaga, kayâ doon kami sa bahay niya.
Nakaligtas sa kamatayan dahil doon.
Alam mo 'yon?
Walang kabuhayan noon sa Capão.
Wala, kundi banlik at mapatay ng baril.
SEMENTERYO NG S. LUÍS
Nagsimula kaming magtulungan ni Brown.
Wala siyang trabaho.
Nag-oopisina ako sa kompanya sa bayan kayâ nabigyan ko siya ng trabaho roon.
Nagsimula kaming magkita araw-araw.
Nagka-imbitasyon kami sa Zimbabwe.
Inimbitahan si Edi Rock, at sumáma ako.
May party network sa lugar nila ang Zimbabwe.
Noon, Bailes Black ang tawag namin,
dahil 90% ng mga kliyente ay Black.
Marahil 99% pa nga ay Black.
Tápos noon, nagsimula kaming lumago at lumawak
kung saan kinailangan namin ang mga live performer,
kasi wala kami niyon.
Kailangan pa namin si Carlos Zafé, na taga-Rio.
Banda Black Rio, na taga-Rio,
Tim Maia, na taga-Rio…
Siguro kung may record label kami, may maipagmamalaki rin kami sa sarili namin.
Gusto naming maging ang Brazilian Motown.
Black na musika lang, mga Black na tao lang.
May compilation album at tinawag na Consciência Black.
Magtatampok ito ng maraming MC at sinumanng sumikat ay magkakasariling LP.
Dumating si KL Jay na may James Brown na rekord.
Nagpasampol siya ng James Brown na kanta,
at ginawa kong rap.
Nang mag-rap ako, namangha ang lahat. "Ang galing mo, bro! Ghetto talaga iyan!"
Nakarating ang tape sa mga taga-Zimbabwe, at 'di nila kilala kung sino'ng kumakanta.
"Sino'ng kumakanta nito?"
-"Ah, mga taga…" -"Sino?"
Kami ang Racionais MC's. Ice Blue, Mano Brown, KL Jay, at ako, Edi Rock
Ayos ka lang, Mano Brown?
'Di bro Sino'ng nagbabalik sa mga biktima?
Pero tuloy ang búhay Eh, ano naman? Sino'ng may paki?
Sarado naman ang pinto ng lipunan
'Musta, Ice Blue? Panik!
DAHAS SA TIMOG SÃO PAULO
At sa pagdilim ng araw
Tanging mga naroon Ang alam ang nangyari
Tila laging panalo ang kamangmangan
At mag-isa lang namin Walang gustong makinig
Puno ng rason Handang manuntok
Wala ni isang saksi
At maniwala ka sa hindi Balewala ang katotohanan
Sino'ng may paki sa'king hinaharap?
Putsa, "Pânico na Zona Sul" ang birada ng vigilantes.
Walang nagsasabi. Alam naming lahat pero wala.
Pero "Pânico na Zona Sul" ang nagkondena sa kanila.
Ang tapang noon, kung alam mo.
At deretsahan iyon.
Avengers, ang tawag sa kanila
Pumapatay, nanghihiya at sabog-sabog
At ang pulis ay walang-kusa
Na siyasatin ang katotohanan
Dahil istorbo lang
Ba't nila tutulungan Ang akala nila'y pasaway?
Kayâ patuloy ang kuwento Nang walang kawíng
Panik sa Katimugan, tuloy-tuloy lang
Panik sa Katimugan
Sabihin nating wala na'ng bawian noon.
Gaya ni Atom Ant.
Maliit at hindi kilala, pero malakas.
Maraming tao ang
nagsimulang mapansin ito.
Kayâ nagsama-sama talaga kami.
Nagbahagi kami ng ganoong hangarin
para makagawa ng malakas na musikang pakikinggan ng mga tao.
Pakikinggan noon sa ghetto, para sa mga Black na tao,
para sa mga pinagmamalupitan, sa mga inaapi.
Nababagabag ako madalas dahil 'di ako galing sa squatter.
Ta's nalaman kong 'di rin pala roon si Jorge Ben, kayâ naisip ko, "Ayos lang!"
Ito ang gusto namin!
Sa amin ang Timog!
Pumupunta kami kay Mrs. Maria
para mag-ensayo kina Kleber.
Tiniyaga kami ni Mrs. Maria.
Nag-ingay kami nang magdamag.
Nag-alok ang Zimbabwe na magrekord ng LP.
Sobrang natagalan ang album na 'yon.
Nang lumabas na, nanghina ang grupo.
Gumagawa kami ng gig noon, pero 'di sapat sa akin,
kasi may anak ako,
may dalawa pa akong kapatid, nagbabayad ako ng renta.
Huminto ako sa trabaho, pero 'di pa lumabas ang rekord.
Putsa.
'Di lumalabas ang rekord, hindi talaga.
Walang nangyayari. Wala akong trabaho, talagang wala.
Isang araw nagpakita si Serafim na may dalang rekord na Holocausto Urbano.
Sabi niya, "Heto na."
Grabe! Nagyakapan kami, sabi namin, "Putsa, lumabas na!"
Putsa, nandito na'ng Holocausto Urbano!
Mas agresibo pa ang mga kanta.
'Di namin intensiyon iyon, pero napapanahon na kasi, alam mo?
Sigaw iyon na naipit sa ngalangala namin.
Sasabihin ko kung ba't ganito ang mundo
May ibubuti pa pero napakasamâ
Mahirap ang búhay, mahirap mamuhay
Naghahanap tayo ng rason
Pero walang may alam Mahirap
Mahirap ang búhay
KL Jay!
Mahirap…
Kayâ nagkaroon ng pagbabago,
gaya ng pagpapakasal ni Brown sa pinsan kong si Eliane.
Nagkaroon ng party sa paglabas ng album, kayâ sumakay kami ng bus pabalik.
Papunta kaming Largo 13 de Maio,
at napakasaya ng lahat. Sobrang saya.
Umalis nang 'di nagbabayad sa bus. Kayâ naglakad lang kami.
Sinigawan kami ng tsuper.
Tahimik kaming umalis.
Nang makalayo kami, hinarangan kami ng pulis.
Tinawag sila ng tsuper at nagdatingan sila.
Pinaharap nila kami sa pader
Pinagpapalo kami nang todo.
Talagang todong palo.
Lalo na sina Blue at Brown.
Pinaharap ng pulis si Brown sa pader habang siya'y nakayuko,
ta's sinuntok siya sa pagitan ng hita, at galing sa ibaba ang kamao nito.
Nakaposas ang kamay ko sa likod. Sinuntok ako ng pulis sa mukha.
Nakaposas ako.
Ta's sabi ng isa pang pulis,
"Dadalhin namin kayo sa kustodya. Kayong mga babae, makakauwi na."
Sabi ko, "'Di ako aalis."
Nasisiguro ko na kung umalis ako, pinatay nila siya.
Nakapanghihilakbot iyon. Kinikilabutan ang lahat.
Naglabas ka lang ng rekord, at pag-uwi mo ay ginulpi ka.
Binanggit na sa mga lirika namin ang pagprotesta at problema sa lungsod.
Paglaban iyon at pagkompronta
sa lahat ng pang-aapi't panggigipit na dinanas namin matapos ang diktadura.
Mahirap na panahon ang 80's sa mga Brazilian na Black.
MULA 1970-1980, BUMABA ANG BILANG NG MGA PUTI MULA 61% HANGGANG 55%
SA SAMPUNG TAON, DUMAMI ANG MGA BLACK MULA 28% HANGGANG 38%
KUNG MAGPAPATULOY ITO, SA TAONG 2000 MAAARING UMABOT NG 60% ANG BLACK
AT POSIBLENG PAMUNUAN ANG POLITIKA SA BRAZIL SA PAGPUNAN SA MGA POSISYON.
Mga sira-ulo sila, hindi ba?
Naglabas ng pahayag yung lalaki
na 'di raw puwedeng magkaanak ang Black na babae dahil 'di kami ang mayorya.
At sa ganoon kunin ang kapangyarihan.
BIRTH CONTROL SA PAGDAMI NG BLACK
Isang eksterminasyon iyon noon.
Nagkaroon ng bagong demokrasya, pero 'di naman talaga umiral.
Lumabas iyon sa transisyon sa pagitan ng kalupitan ng militar,
kasabay ang krisis pang-ekonomiya.
Ang uri ng rasismo sa Brazil ay ang uri na nagpapaupós sa mga Black.
Wala man lang kahit gálit.
May pakinabang ang gálit sa giyera, alam mo 'yon?
Isang bagay ang pagkagálit, at iba rin ang walang maramdaman.
Nang mag-ambisyon kami dahil sa rap,
naging isa kami sa mga Public Enemry,
kahit pa 'di naman kami pinapansin.
Naintindihan mo?
Saanman sila, naroon din ako, kahit pa sa malayo, o kahit sa isip lang.
Nagsulputan ang mga pangalang gaya ng Malcolm X at iba pa.
Gusto kong matutunan ang mga ganoon. Sumali ako sa Black Power movement.
At simula noon, nagsipuntahan na rin ang ibang rapper.
Dalawang bagay ang kailangan naming dalhin
na magka-ugnay pero magkahiwalay.
Ang organisadong Black movement,
kasama'ng mga arál na Black na tao at batid ang mga bagay,
pero walang access sa kabataang Black na 'di batid ang mga bagay.
Ang Racionais ay may access sa mga kabataang ito.
Doon na nagkaroon ng pagbabago.
Magkakaroon ng martsa para pag-isahin ang mga Black na tao,
at usap-usapan na ang ilang mga skinhead ay sasáma
at babanatan daw ang lahat.
Nasa Geledés kami, at takót na takót ang lahat.
"'Wag na, 'wag na nating ituloy…"
"Ano?"
"Teka, punta kami sa lugar namin at babalik din kami."
Bumalik kaming armado na ta's, "Ituloy ang martsang ito, sasáma kami."
Tingnan natin kung darating ang mga kalbo. Sunugin natin sila."
Dalawang pamilya ang nagsanib, ang pampolitikang Black movement,
at ang kabataang ito na kumanta.
Makitid ang isip Makitid ang isip
'Di kayo nakikinig sa akin O 'di ako makuha
Binalaan ko kayo Pero tinawag n'yo akong bobong nigga
Primitibo at galít Alam n'yo na
Naglalaro tayo sa permanenteng deck
May dalawa kang labasan Maging maalam o malunod sa sariling awa
Pumili ka ng landas Menos isang virus
Maging tunay, dalisay at maalam na taong Black
O magpakakitid ka na lang ng isip kapatid
PILI KA NG LANDAS
Makitid na kapatid
Menos isang virus
Pumili ka ng landas
'Di namin alam na sisikat pala ang Racionais,
saan papunta ang laban, o sino'ng kalaban namin.
Lahat-lahat.
Pati ang sarili naming katangahan ay kalaban.
'Di alam ang ipinaglalaban, karanasan. Lahat ay kalaban namin.
Dahil sa lahat ng ito,
nakakamanghang ginawa namin lahat ng 'yon.
Baka nangialam ang mga orisha, bro.
'Di kami sobrang talino para magawa iyon.
Sa totoo lang.
Ang mga litratong ito.
OSVALDO AMA NI EDI ROCK
Sa Zimbabwe ito.
-Talaga? -Oo.
Noon, humihitit kami ng marijuana sa kotse habang nakikinig kay Jorge Ben.
Gusto kong maging kagaya niya, kumantang kagaya niya, alam mo?
Naiisip ko'ng kapitbahayan ko habang nakikinig sa musika niya.
'Di madaling pag-isahin ang politikal na ideya
gamit ang sayaw.
Kaalaman ang wala sa amin.
Ang husay ng bokabularyo niya.
At punô ito mismo ng ritmo.
Napansin ko'ng isang pabalik na track, sa gitna ng armonya, tulad nito,
"Carol, Carolina"
Sabi ko, "Wow, ang galing! Arabo ang vocal noon. Sa Africa ito!"
'Yon ang mga nakahiligan kong musika
noong ginagawa ang Raio X do Brasil.
1993 Nagbalik na kami mga putik
Racionais
Ginagamit at inaabuso Ang kalayaan namin sa salita
Isa sa kaunting karapatan
Mayroon ang kabataang Black Sa bansang ito
Pumapasok kayo sa mundo ng impormasyon
Sariling kaalaman, pagbatikos, at saya
Ito ang X-ray ng Brazil
Maligayang pagdating
KL Jay!
Itodo mo na!
Si KL Jay, ang asong ulol mula sa Hilaga.
Yo!
May gusto kayong makita?
Kumusta mga Katimugan?
Ayos kayo?
Para ito sa mga taga-Hilaga. Para ito sa mga taga-Silangan
Para ito sa mga taga-Kanluran. Para sa kapayapaan
sa lahat ng mahirap na lipunan sa Katimugan!
Isang weekend sa parke
Nandito na'ng weekend At gusto nating magsaya
Summertime, lahat masaya
Enero sa São Paulo, sa Timog
Lahat ay nagre-relax Sa ilalim ng langit
Gusto kong magsaya sa araw
Heto ang kababata ko Mag-basketball tayo
'Lang problema
Isang oras lang mula sa lugar ko
Malapit na, makikita ko'ng lahat Nang payapa
Isa, dalawa, tatlong kotse sa gilid
Lahat ng mayaman ay masaya at masigla
Sa mga garahe, naghuhugas sila ng kotse
Nagsasayang ng tubig at nagpa-party
Tingnan silang lahat
Ice cream shop, sinehan At maraming nasa pool
Tingnan ang lahat Ng mayamang lalaki't babae
Lunurin ang puta na 'yan sa pool
May mga go-kart, nakikita ko ito
Gaya ng mga nakita ko sa TV kahapon
Tingnan ang bagong club
Tingnan ang Black na bata Tumitingin sa labas
'Di niya maalala Ang perang kailangan niya
Sa kanyang lasing na amang sumisigaw sa bar
'Di niya maalala ang kahapon Ngayon o bukas
Nangangarap lang siya sa may pader
Sa lugar, ganoon pa rin ang saya
Tanghali na, lahat ay nagagalak
Dito nakatira ang kapatid at kababata ko
At karamihan dito'y kamukha ko
Dito ay bigatin ako, Lider ako ng madla
Galing na sila sa samba noong alas diyes pa
Bigyang pansin ang tunog At isipin ang kuwerdas
Ano'ng masasabi mo, Mano Brown?
Mangaral para sa Kaayusan
Ang pinaka-kampeon sa mababang kita
Ang Katimugang lipunan ay marangal
May katawan sa hagdan May matandang babae
Pulis! Patay! Pulis! Tulong!
Naunawaan ng mga Black at mahihirap ang kanta noon.
Iyon ang malaking rebolusyon,
noong sumikat kami.
Una naming pagsubok ang tumungo sa lugar.
Noon, 'di pa namin káya.
Sino'ng interesado sa ganoong ideya? "Voz Ativa," "Negro Limitado"?
Mga ilang mag-aaral, at ilang guro.
Ilang espesyalista. Ilan, lagi na lang "ilan".
Noong lumabas ang "Homem na Estrada", sumikat kami.
Sino'ng namumuno sa lahat?
Ang mayaman.
Sino'ng nagbabatikos? Ang mayaman.
Sino'ng mambabatas?
Ang mayaman.
'La pa akong nakitang namatay na mayamang magnanakaw.
Karamihan sa mga kababata ko'y 'di umabot sa 23.
Nasa kulungan sila o kayâ'y patay na.
Lahat ay puwedeng mamuhay nang payapa at magkaroon ng lahat sa karapatan nila.
Pero may mga taong akala mo kung sino at ipagkakait iyon
dahil akala nila'y mababang uri ka.
Lahat dito'y puwedeng maging kung ano'ng gusto nila.
Konsehal, kongresista, guro, abogado,
tagalaro ng soccer, mang-aawit ng samba o rap.
Nagbagong búhay Ang isang lalaki sa kalsada
Ang layunin niya, ang kalayaan niya
Ay nawala, nabawasan
Balak patunayan ang sarili Na nagbago na nga siya
Na nakabawi na siya At gustong mamuhay nang payapa
At 'di na lumingon pa
Sa krimeng "hindi na kailanman"
Dahil ang kabataan niya'y 'di madali
Mula pagkabinata, Puro masasakit na alaala
Oo, may pera na, mayaman na sa wakas
Maraming namatay marating lang Ang rurok na 'yon
Pero sino'ng masaya At hindi nagdurusa
Na makita ang anak nilang Ipinanganak sa hirap
Kung saan ang ligaya ay ang bar
At ang Candomblé ay isang biyaya
Ito ang entablado Sa kuwentong sasabihin ko
Isang lalaki sa kalsada
Doon ko naabot ang puso ng mga Brazilian.
Ang espiritu nila.
Paano mo ikukuwento ang Black, puti, mahirap at mayaman sa kanila.
'Di sila taga-Bronx.
'Di sila ipinanganak sa banyong "puti lang" o "Black lang".
Naiibang pananaw iyon, ibang sensibilidad, alam mo?
Sumikat ang kanta kinagabihan.
Sa kada sampung kotse, walo'ng nagpapatugtog ng "Homem na Estrada".
Grabe…
Nadidinig na ito sa istasyon ng radyo na 'di lang nagpatugtog ng musikang Black.
o musikang Black party.
Pinatugtog ito sa buong Brazil.
Masaya ang lahat na pinatutugtog ang kanta.
Bumebenta na ang mga LP.
"Kailangan kitang kausapin," sabi ni Brown.
"Serafa, ito yung kasunduan. Galít na galít ako, pare."
"Kagaguhan ito, Serafa. Ano ba 'yan?"
"Pinatutugtog kahit saan ang kanta ko."
"Pinatutugtog sa istasyon ng mayayaman, kahit sa mga relihiyosong istasyon."
"'Di ko hiniling na patugtugin kahit saan."
"Ba't nila pinapatugtog? Tawagan mo sila't alisin sa radyo."
"Wala akong lakas na alisin 'yon doon. Paano ko ito aalisin?"
Inaagaw nila'ng kalayaan mo Ang pamilya mo't morale
Kahit pa laya ka na sa preso
Habambuhay kang tatawaging Dating inmate
Wala 'kong tiwala sa pulis… Ang mga putang iyon!
Noong sumikat ang Racionais sa "Homem na Estrada", ang linyang
"Walang tiwala sa pulis, ang mga putang iyon"
ay nanatili sa ulo ng mga tao.
Naging palaisipan sa pulis ang, "Ano? Sino'ng mga 'yon?"
At sinugod nila kami.
Nirekord namin ang linyang iyon,
at kinanta namin iyon sa mga concert namin.
Kinakanta ng mga manonood.
50,000 tao ang kinanta iyon, 100,000 tao ang kinanta iyon.
Sa concert sa Anhangabaú, nagseguridad ang mga pulis.
Kinanta nila ang "Walang tiwala sa pulis, mga putang iyon."
Ano sa tingin mo'ng nangyari?
Pinahinto ang palabas.
Pinahinto ng pulis ang palabas.
Bawat pulis ay pinangarap na mahanapan ng butas ang Racionais.
Lahat ng istasyon ng pulis sa lugar ay inalertuhan nang kumanta na ako.
Sabi nila, "Kahit sino puwede kumanta puwera sila."
"'Di sila puwede rito sa presinto ko."
Karangalan iyon para sa mga pulis, noon.
"Kahit sino puwede, puwera sila."
Nameligro kaming baka mabaril kami.
Nasa kusina ako at tumunog ang telepono.
"Hoy, sabihin mo sa anak mong
papatayin namin siya."
"Pipigilan niya siyang siraan ang pulis."
"Akala nila ang gagaling nila."
Kayâ sinabi ko sa kanya, "Bago mo siya patayin, unahin mo ako."
Ang espirituwal kong bantay ay si Ogum-de-Lei.
Inaalagaan niya kami.
Kasama nila palagi si Ana.
Kaibigan ko rin ang isang 'to, kaibigan ko siya…
Nasaan…?
Sinusundan niya ang anak niya kahit saan.
Sinasamahan niya sila kahit saan.
Alis na kayo rito!
Malapít na malapít siya sa kanya.
Dalawa lang talaga sila.
Sinundan niya ang lahat, pati lirika alam din niya.
Uy, Blue.
Dahil pupunta lang din tayo sa istasyon ng pulis,
dahil paalis na lang din tayo, walang lulusutan.
Iyon ang sistema.
Gusto nating makita ang mga tao
na malayo sa alkohol, sa panggugulpi,
malayo sa droga, sa krimen.
Pero gusto tayong makita ng iba na higit pang nasasadlak at namamatay.
Totoo.
Mas yumayaman ang mayayaman, at naaapakan tayo.
Totoo.
At 'pag 'di ganoon ang gusto mo, mapanganib ka.
IKA-3 PRESINTO
Sa oras na malaman kung kaninong panig ka, nagkakaroon agad ng komprontasyon.
Lahat ng sinabi namin ay yung mga ayaw nila.
Kumilos kami sa mismong paraang kinaiinisan nila.
Puwedeng umalis ka na?
Nagsimula ang pagmamalupit.
Nang mapunta kami sa istasyon, nasindak ang hepe.
"Sino ang responsable rito?"
"Sino ang officer in charge?"
"Dinalhan ninyo ako ng gulo."
"Tatlong abogado, isang senador,
dalawang kongresista't mayor ang tumatawag sa'kin.
Doon ipinakita ng Racionais ang lakas nito.
Handa na ba kayo sa giyera?
Isa para sa lahat,
at lahat para sa isa!
KL Jay!
Mag-ingay tayo!
Racionais!
Mga kababayan!
Purihin ang Diyos!
Ang kataas-taasan!
Mula sa kalye ng São Paulo sa mundo…
GALIT, RADIKAL, RACIONAIS MCS
MGA BLACK SILA, GALIT, MASAMA, AT WALA SILANG AWA
Nagsimula kaming magtanghal sa labas ng São Paulo.
Bumiyahe kami.
Sumakay kami ng bus papunta
sa kung saan kami dalhin ng musika.
Dapat makarating ang rap doon.
Ta's sinabihan kaming kumuha ng lisensya sa negosyo.
Kumuha kami ng papeles, opisina at lahat-lahat.
Ta's sabi ng accountant, puwede na raw kaming kumuha ng baril.
Sabi ko, "Talaga?"
Armado't mapanganib kami. Sige lang.
Nag-iisip kami na parang
gang.
Kayâ kilala kami sa ganoon.
"Naku po, Racionais!"
Kasi noong nagpunta kami sa venue, palaban sila.
'Di kami tumugtog sa gawing 'yon, tumugtog kami sa mga lugar gaya ng Fundão,
kung saan mas kalmado ang paligid.
Kayâ 'di kami puwedeng lalampa-lampa.
Kailangan naming maging matapang, laging handa.
'Wag n'yong lubayan ng kamera ang mga lalaking 'yon, ha?
Gago…
Nang mapunta kami sa party sa Pelotas,
napakaraming parák. Malalaki at puting parák, malalakas.
Pinagsisipa nila ang mga bata.
Kayâ kinausap sila ni KL Jay.
At may hinampas silang bata gamit ang puwitan ng baril.
Dumudugo siya.
Napansin ng isa sa pinsan namin na tumatakas ang isa sa mga parák
kayâ dinala niya'ng baril niya at sumakay ng bus.
Mayâ-mayâ, napalibutan ang bus,
at naipit kami sa loob.
Ta's, nagpakita si Priscilla.
"Sandali lang, ako'ng manager nila. Kakausapin ko. 'Wag kayong mag-alala."
Bumukas ang pintuan ng bus, pumasok si Priscilla.
Ilang minuto lang, nasa bintana kami't nakatutok ang baril sa pulis.
"Putang ina n'yo, mga hayop!"
Hayan! Nagtipon na sila, kayâ magsaya na tayo.
Gusto ko lang makitang maayos ang lahat, 'yon lang
Edi Rock, KL Jay, Ice Blue, at Mano Brown.
'Di kami nagkamali.
Pasimpleng kinuha ng parák ang baril niya at gusto kaming saktan.
"Itago n'yo ang baril n'yo, okay?"
At pinaalis na nila ang bus.
Pero sa daan, noong halos kami ay
sampung kilometro mula sa pinangyarihan,
pinagbabaril nila ang bus.
Maraming baril ang pinaputok.
'Di na kami nirentahan pa ng kompanya ng bus na 'yon.
-'Tang ina mo! -Hindi, 'tang ina mo!
-Gago ka! -'Di lang basta naninigaw!
'Wag mo akong hawakan, pulis ako!
Eh, ano ngayon?
Matapos ang lahat ng pagmamalupit, unang lipad namin iyon bilang banda.
Nandito na tayo, nagawa natin, 'di ba?
'Di ba? Ano ba, pare.
'Di pa ako nakalipad. Unang beses kasama ang Racionais.
-Naroon si André, yung co-pilot. -Dito si André.
Sino pa'ng naiwang sasakay?
Makinig kayo, mga payatot kayo, kayâ lumipat kayo. 'Di kami kasyang apat.
Handa na para sa lipad.
Nasa loob na lahat. Handa na sa lipad.
Hoy, ano ba…
May sasabihin ako.
Tulong!
Nagsimula lang kaming magbiyahe tápos ng '94.
Bago iyon, wala masyado.
Pumunta kami ng Brasília.
Sa Brasília ang mga litratong iyon.
-Nag-bus ba tayo noon? -'Di ko maalala. Hindi sa eroplano.
Paano tayo nakaalis noon? Masamâ ang pagkaalala ko.
Naalala n'yo nang nakalimutan ni Cabelo ang tseke natin sa…?
"Ang tanga ng manager natin! Isa kang--"
Bumalik si Cabelo hawak ang pera.
"Pera ba ang gusto n'yo?"
Nang una kong makuha
ang mga tseke ko kasama ang pera sa sales,
Wala akong alam.
Para akong, "Ano'ng gagawin ko sa perang ito?"
Pinatong ni Milton sa lamesa, sabi ko, "Teka Milton, ano 'yan?"
"Saan ako pupunta dala ang perang 'yan? 'Di ko iyan dadalhin."
"Pero pera mo iyan." Sabi ko, "Lahat ng ito?"
Bumili ako ng bagong motorbike, at nang makita nila ako,
"Nagyayabang ka na ngayon? 'Di nila maintindihan."
Sabi ko, "Bro."
"Dahil ba Black tayo't politikal, 'di tayo puwedeng magkasasakyan?"
"Ano ba 'yan?"
"Eh, 'di tigil na lang ako, magpakasanggano't gagawa ng krimen."
"Kumusta naman 'yon?"
"Puwede na ba akong sumakay?"
"Binili ko 'to sa sarili kong pera't walang iba."
"Ayos ba?"
"Okay."
At nang 'di nila inaasahan, bumili ako ng berdeng Silverado truck.
Wow!
"Siyempre kailangan ko ng kotse para magdala sa bike ko."
Capão Redondo, Katimugan, Ice-T at Racionais. Okay?
Baku-bako dito. Totoo, pero alam mo 'yon?
Dapat makita ng mga taga-Timog Sentro kung paano talaga rito.
Ito si Ice-T kasamang naglunsad ang Racionais MC's.
Tunog ng squatter.
MTV Brazil.
Kapayapaan.
RACIONAIS AT PUBLIC ENEMY SÃO PAULO - BRAZIL
Talagang kumikita na kami ng pera dahil sa musika.
Sinasahuran talaga kami nang malaki.
'Di ako nananatili sa bahay.
Single ako noon, wala sa bahay, At may pera…
Minsan isang linggo akong 'di umuuwi.
Nababaliw ang nanay ko.
"Edivaldo, anak ko!"
Pumupunta kami lagi sa club kasama si Edi Rock.
Dati kaming pumupuntang dalawa sa Clubhouse.
Maraming beses.
Iyon ang panahon ng transisyon sa pagitan ng
pagiging mahirap na bata dati, kumikita na ng pera at sumisikat.
May pagdadaanan kang mga pagsubok
kung hindi ka…
responsable, sabihin na natin.
Sobrang iresponsable ako, pahát.
Nagmamaneho kami papuntang concert, at ako'y…
nasa highway, sa Marginal,
tinapakan ko ang silinyador kasi medyo huli na kami.
May sumulpot na van sa gitna ng daan. Sinusundan ko yung kotse sa harap,
na kumurba, at naiwasan ko.
Nabangga ko, dumeretso sa poste ng ilaw.
At dahil hindi kami naka-seatbelt noon,
tumama ang ulo ng tsuper sa…
Nagka-head trauma siya at pumanaw.
BANGGAAN SA KOTSE NG RAPPERS ISA ANG PATAY
Bumaligtad ang kotse ko't dinala ako sa ospital
Napakasamâ talaga.
Ang saya ko, tápos biglang, bam!
Gumuho ang mundo? Sabi ko, "Ano ba ito?"
Nasangkot ko sila sa bagay na 'di nila kasalanan.
Malubha iyon.
Muntik nang magwakas doon ang grupo.
Sa tuwing naglalabas kami ng album, laging may nangyayari.
Naaksidente si Edi Rock, namatay ang anak ni Blue.
Oo…
Dapat kaming magpakatatag.
Lahat 'yon ay nangyari sa ganoong taon noong lumabas ang rekord.
Ang unang tikim namin sa tagumpay ay sinundan ng kamatayan.
Nagsimulang maubos ang pera.
May mga bayarin ako noon, pero paano ko babayaran?
Napakasaklap na panahon iyon.
Parang parusa. Nakatira ako sa harapan ng sementeryo.
Walang bintana, at balót ng amag ang bahay.
Sabi ko, "Putsa, bro. 'Di ka puwedeng tumira rito, alam mo?"
"Tingnan mo'ng sitwasyon mo. Ano?"
Nakatira ako noon sa Cohab.
Noong akala kong bumubuti na'ng buháy ko,
mas lumala pala noong tumira ako sa Cohab.
Mas mahirap sa Cohab, kumpara sa kapitbahayan namin.
Mas 'di romantiko, alam mo?
Kakaiba ang mga nangyari roon.
Isinilang ang anak kong babae.
Ta's sumunod ang pangalawa ko.
Kailangan kong magpakumbaba.
Lagi kong hiling ang maging gabay na liwanag.
Sabi ni Brown, "Gawin natin ang sunod na rekord?"
"Pero saan ako magsisimula?"
Alam mo 'yon…
Naging mainit na ang politika sa Brazil.
Sumisikat na ang Hip Hop sa mundo.
Nagsimula ang mas nakakaluwag sa dibdib na sitwasyon.
Dahil doon, nakumbinsi na kami,
ng mga puwersang nasa labas, na may misyon kami.
Nakaranas ako ng bagong pamumuhay, at napunta iyon sa musika.
Iyon ang yugtong gotiko namin.
Mas mabigat na wika, mas matapang.
Matinding bulusok ang rekord na ito, pagbulusok sa impiyerno.
60% ng maralitang kabataan na walang rekord ng krimen
ang naghirap sa dahas ng pulis.
Sa bawat apat na napapatay ng pulis, tatlo ay Black.
2% lang ng mag-aaral sa kolehiyo ng Brazil ay Black.
Kada apat na oras isang batang Black ang marahas na pinapatay sa São Paulo.
Ako si Primo Preto, isang nakaligtas.
Kami ang boses ng mga tao, alam mo?
Kami ang boses sa mga walang boses.
Natutukoy kami ng mga tao sa kanta namin, sa sinasabi namin, sa pananamit namin.
At ang kumpas namin ay malakas,
'di mo maiiwasang pakinggan.
Marahas na mapayapa't totoo
Dito ako para dukutin ang rason mo
Para yanigin ang dugo't utak mo
At 'di iyon sapat, Parang asong ulol si Brown
Numero unong terorista mula sa lugar.
Alin ang naiba, Mayroon ako para sa'yo
Nakalalasong rap o paulan ng bala
At natupad ang rebelasyon Gaya ng inaasahan
Isa-siyam-siyam-pito! A.D.
Isinilang muli ang gálit ng Black
Racionais, kapitulo 4, bersikulo 3
Isang penomeno ang rekord,
lahat ng kanta ay sikat.
Ang ideya ay maging popular sa kabataan.
Sa mga kauri namin.
Sumali ako sa kanila sa "Sobrevivendo no Inferno".
Nasa cover ang numero ko.
At 'di tumitigil sa pagtunog. Dalawa, tatlo'ng palabas nila gabi-gabi.
Ang totoo, ako ang support.
24/7 akong available, kailangan alerto ako.
Kung may mangyari, dapat handa akong tawagan ang kaibigan o abogado.
Binabantayan ko sila sa telepono, "Nandiyan pa ba kayo?"
Nagsilbi ang numero ni Meire bilang ospital, istasyon ng pulis, ER, bangko.
Na kay Meire ang mahirap na parte.
Lagi kong sabi na si Meire ang black box sa eroplano ng Racionais.
Ako ang taga-book ng mga concert namin.
Siya ang namahala, mula sa telepono sa bahay niya.
Kayâ nagawa kong magpokus sa malikhaing bagay.
Bawat isa ay may sariling proseso, tama?
Lumalabas ang enerhiya mula sa bituka mo, sa ugat mo,
at pumapasok sa makina, alam mo?
Na parang multo, o espiritu.
Pumupunta sa makina, sasampolan mo, gagawa ka ng tunog, ta's lalabas ito.
Masasabi ko itong "Magic ng Oz," halimbawa.
Kasama ko noon si Edi Rock.
Pinakita ko sa kanya ang lirika. Sabi niya, "Putsa, gumawa tayo ng sampol."
Pinakita ko sa kanya'ng rekord ng Isley Brothers.
Mabagal ang kanta, kayâ sabi ko, "Tingnan mo kung paano ang tunog sa 45."
Pinindot ko ang buton at…
At sabi niya, "Wow! Gusto ko 'yan! Maganda!"
Lahat ay tungkol sa pagninilay, kapatid
Tungkol lahat sa pag-iisip
Laging mali ang ehemplo ng pulis
Hinuhugasan ng dugo ang kalye At pinapatindi lalo ang gálit
Sa loob ng sulok ng lungsod
Sa loob ng labis na simplisidad
Ninakaw ang kalayaan ko
Sinira ang dignidad ko Hindi!
Magpakatotoo tayo
Tigilan na ang pagpatay at pag-aaway
Alisin na ang duming 'yan dito
Patawarin ng Diyos nawa 'Di mamatay ang anak ko
O isa sa kamag-anak ko Na lumululon ng bala
Dapat ba akong mamatay Para marinig ng Diyos?
O gagawin ko ang lugar na itong Lupain ng Oz?
'Musta…
Walang ipinanganak para lang makulong
o sa apat na sulok ng pader.
O maglakad nang nakayuko at ang mga kamay ay nasa likod.
Kayâ kung kayo'y nasa parehong sistema,
kung lahat kayo'y naghihirap, lahat ay nasa iisang lugar,
ng paghihirap at kahirapan. Alam n'yo?
Ang ilan ay may amang lasinggero, ang iba'y walang ama, kagaya ko.
Ang iba ay kailangang sumipsip para tulungan ang ina nila.
Wala sa nandito ay higit kahit kanino.
Lahat ay nagkakamali, lahat ay may mali.
'Di namin puwedeng ituro sa daliri at mamarusa,
dahil lahat kayo'y pinaparusahan, walang may gusto noon.
-Tama? -Oo!
Mangarap tayong lahat. Iyon ang magic formula ng kapayapaan.
Minahan ang lintik na lugar na 'to
Ilang beses ko nang naisip na sumuko?
Pero ang lugar ko ay ang mayroon lang ako
Nandito ang búhay ko, 'Di ako basta makakaalis
Masyadong madali ang tumakas, pero hindi
'Di ko pagtataksilan Ang dating ako, kung sino ako
Gusto ko kung saan ako papunta At saan ako galing
Marami akong natutunan Sa mga aral sa squatter
Ang kanta ay napapanahon, kayâ gusto nila ito.
Mabiyayang panahon iyon.
Kasi 'yon ang realidad ko.
Tumira ako roon. Nauunawaan ko kung bakit
gusto nila ang kantang iyon.
Mabiyayang kanta iyon.
'Musta…
May nakakaalala nang mangyari ito?
Baka ang karamihan sa inyo ay mga bata pa at 'di ito maalala.
Pero maaalala ito ng karamihan sa inyo.
Bahagi ito ng kasaysayan ng Brazil na isinulat kamakailan.
Gaya ng nangyari sa Vigário at Candelária.
At nangyayari rin parati sa São Paulo.
Isa pang bahagi ng kasaysayan ng Brazil na isinulat sa dugo.
341 na mga riot police mula sa São Paulo
ang nakatanggap ng utos na pasukin ang 9th pavilion ng Carandiru prison.
Susupilin ng sundalo ang kaguluhan ng mga preso.
NAGLULUKSA KAMI
111 mga preso ang namatay sa operasyong ito.
São Paulo, ika-1 ng Oktubre 1992.
Alas otso ng umaga
Heto ulit ako, panibagong araw
Minamanmanan ng sadistang tanod
'Di mo alam kung paano maglakad
Habang minamanmanan ka ng isang HK
Isang German machine gun O kaya'y baril sa Israel
Nilalasog ang kriminal na parang papel
Ganito kasi 'yon, ayaw kong isulat ang kantang 'yon.
Pero hiling 'yon ng mga taga-9th pavilion.
"Walang bumabanggit noon at ngayon kailangan na."
Ang ilan sa mga kaibigan kong nasa preso at pinapanood
ang chat na ito sa soccer field.
Ipinakilala ako sa isang lalaking mas matanda sa akin.
Si Jocenir.
Sumulat siya ng isang politikal na bagay tungkol sa masaker.
Nang ipinakilala nila kami, sa field sa 8th pavilion habang naglalaro,
napakainit noon at humihitit kami ng makapal na marijuana.
Binasa ko ito ta's sabi ko, "Putsa!"
Umalis akong dala'ng lirika niya at wala siyang inisip
Hinanap ko siya tapos nang ilang taon, pero nasa ibang preso na siya.
Taon ang inabot para mahanap siya ulit.
At sumiklab ang kanta.
Nakuha mo ako?
Sumiklab dahil kinuhanan ang video sa preso,
at nanalo ang video sa MTV Brazil People's Choice award.
Sumiklab ang kanta.
Racionais MC's!
ANG VIDEO MUSIC AWARDS SA BRAZIL MTV - 1998
ANG BEST RAP VIDEO NA "DIÁRIO DE UM DETENTO," RACIONAIS MC'S
Tagumpay para sa buong kilusan, 'di lang sa amin.
Parang World Cup iyon sa amin, nanonood at pumapalakpak lahat.
Umakyat kami't nagbigay ng 9 na minutong talumpati,
pinuri ang mga tao, kinuwento ang squatter, ang sistema ng preso
Marami ang 'di naniwala sa musika namin.
Sabi nilang 'di musika ang rap.
Pero ganito kasi,
may misyon ang Racionais at 'di kami titigil.
Galing sa lugar namin ang aming musika.
Musika ito ng mga Black. Ng isang Black sa isa pang Black.
Ang apat na lalaking galing sa squatter ay nasa squatter pa rin,
pero may boses na kami.
At mananatili kami rito.
Ang mga artist na sikat sa mundo ay nandito.
Brazil, Racionais MC's, "Diário de um Detento."
Sumikat sa abroad ang album. Kayâ bumiyahe kami.
Ilang beses kaming nagpunta ng California, New York, Germany, Japan.
Sinabi na lang niyang mag-almusal ako saka siya umalis.
Sabi ko hintay, ta's sumara ang pinto.
Ngayon, hinihintay ko ang susi.
Salamat.
Iba kong nakikita ang Brazil sa labas.
Kung paano mo nakikita yung dito ay iba sa nasa labas.
-Mas magandang 'wag na lang intindihin. -'Musta?
Uy, kumusta ba riyan?
Okay lang, kasama ko sila. Tingnan mo, hayan sila.
-Yo, yo. -Yo, bro!
'Yan pala'ng mga rapper!
Yo, yo.
Inuumpisahan na'ng panghold-up sa bangko. Tingnan mo 'to.
'Yan ang gusto ko.
-Tingnan mo. -Naghahari na sa mundo?
-Naghahari! -Ayos!
Maraming mabuting tao, manunulat ng awit, nag-iisip,
na nagbubukas ng diyalogo, nagpapalawak ng pananaw,
itinutuloy ang laban.
Galing dito'ng ninuno ng ina ko.
Sa Silangang Africa. Mga Cushitic.
Mga sinaunang lahi sila na nanirahan sa buong rehiyong ito, hayan.
-Bihira 'yon, 'di ba? -Bihira.
Karamihan ay galing dito.
Oo. Galing sa gitna ang karamihan sa Brazil.
At dito rin, sa Benin.
May dugong Benin ang mga ninuno ng ina ko.
Umalis sila rito at roon, at tumungo sa piyer papuntang Brazil.
Sinasabi ko ang Sobrevivendo no Inferno, ang paglaya sa pang-aalipin.
Magandang gabi.
Ako si William. Mula ako sa Zimbabwe Records.
Narito kami para ibigay ang ginintuang rekord
at platinum na rekord sa Racionais!
Para sa kanilang pagsisikap nang walang publisidad. Para sa inyo ito.
Ito si Mano Brown.
Inubos niya ang gasolina namin.
Kakaiba talaga siya.
Mano Brown…
mula sa Racionais MC's!
Umabot ang saklaw ng Racionais sa marami 'di lang sa aming apat.
Laging tungkol ito sa legado at mga kakampi namin.
May kakilalang iba pang artist ang bawat isa sa amin.
'Yon ang motibo, alam mo?
Ang mag-promote ng bagong artists at ituloy ang nasimulan, tama?
Tinuturuan kami ni Ed Loco kung paano mamahagi ng kapangyarihan sa mga tao.
Sabihin mo sa amin ang pag-set up ng studio sa pagtulong sa ibang grupo.
Simple lang ako na nagsisimula sa bahay,
na tumutulong para sa kilusan.
Mas tigúlang na ang Racionais,
mas nagsasarili pagdating sa musika.
May sarili na kaming kagamitan, at puwedeng gawin sa bahay.
Nabigyan ng alok si Dexter at nagsimulang magrekord sa preso.
Tinawag kami para gawin ang album.
May umuusad na proyekto sa bilangguan na payag sa arawang pagbisita.
Doon lang kami, kausap siya.
At dumating ang mga lider ng kilusan para kausapin ako.
Maraming grupo ng rap sa bilangguan.
Isang penomeno ng lipunan.
"Diário de um Detento." dahil doon ginawa ang video
binuksan nito ang isipan nila.
Marami silang oras kasi nandoon lang sila.
Kayâ nagsimula silang mag-rap, mga bagong grupo.
Nang pakinggan namin ang Racionais, ay Ave Maria!
Naantig ang mga Black na tao
sa lahat ng kapitbahayan.
Isang paggising iyon.
Isang paggising, pagtawag, pagsasama-sama, pagkuha ng atensiyon…
lahat ng puwede mong maisip.
Hiningi ko ang gotikong lettering na 'yon sa cover
dahil gamit 'yon ng mga rapper sa LA.
Maayos naman,
sa mga simbolo at lahat. Gusto ko iyon para sa CD ko.
Nilagay namin ang krus sa cover,
may mga pumunta sa concert bitbit ang higanteng bibliya, nakasutanang pari.
May mga ekstermista.
Pinaghahalo ang ideya ng lahi, Diyos, at krimen. Ganoon.
-Aray ko, okay? -Coquinho! Isara mo bintana.
Masaktan mo'ng braso mo, bro! Diyos ko…
Baka mabali ang braso niya.
-Oo nga! -Anak ng buwitre!
Ayos. 1998.
Mano Brown, KL Jay, Ice Blue, Edi Rock.
Ang Timog, Ang Hilaga.
Ang boses ng squatter na bahagi nito.
"Bagaman lumalakad ako sa libis ng lilim ng kamatayan,
walang katatakutang kasamaan,
dahil ikaw ay sumasa akin
Magkakasama tayong lahat, gago!
Ano'ng napansin ko?
Nagiging eksorsismo ang rekord na iyon.
Noong kinanta ko iyon, inulit-ulit ang mga salitang iyon,
iisang bagay paulit-ulit, lahat sama-sama,
iyon ang pinakamalalang paligid.
'Di ko nagustuhan, basta ko na lang kinakanta.
'Di ko na nagugustuhan ang party.
Espiritwal ang background namin.
At madugo ang binanggit sa mga kantang 'yon.
Pinakikinggan 'yon ng mga tao sa bahay,
sa mga lugar na dapat ay nagsasaya ka.
Diyos ko, napakapeligroso niyon.
Dapat baguhin iyon.
Naniniwala ako sa lakas ng salita.
Yo, ganito kasi 'yon…
Nang makita ko'ng mga bangkay
na suot-suot ang Racionais' T-shirts, napaisip tuloy ako.
Nang hinagis nila'ng bangkay sa paanan ko sa Bauru,
nag-iisip na ako ng ibang bagay.
Kinukuwestiyon ko na kung ba't ang inutil ko sa lahat.
'Di nila alam gagawin kung may mabaril. Itatapon nila sa paanan ko.
Alam mo?
Nakita kong inapakan nila siya para lang sa autograph.
Namimilipit siya sa sakit at inaapakan nila siya,
para sa autograph.
-Tama na, bro. Yo, tama na. -Kalokohan ito, okay?
Nagpapatawa ba ako sa kapayapaan, kung nagpapatayan kayo?
Yo, mga kupal!
Sira-ulo ba ako dahil sa kapayapaan? Sasabihin ko sa inyo 'to.
Walang paki ang sistema kung sampu man ang patay sa labas, okay?
Gusto nila kayong mamatay lahat.
Ang bawat isa lang ang maaasahan n'yo.
At mga utak n'yo, okay?
Sasabihin ko sa'yo,
nakaraos kami salamat sa Sobrevivendo no Inferno.
Gusto ito ng mga mag-aaral.
Nalaman kong dapat gumamit ng bagong estratehiya.
Sabi ko, "Umalis na tayo, bro."
"Mali ang lahat. 'Di ko na 'to gusto. Naluluma na."
Isang araw, sabi ni Brown,
"Ilang palabas ang natitira?"
Bam. "Ito na lang?"
"Tapusin na natin at tumigil na tayo pansamantala."
"Ano'ng sinasabi mo? Magugutom tayo."
"Harapin mo na lang. 'Di ka ba dating gangster?"
"Harapin mo na lang. Kanta lang ang káya mong gawin?
"Gamitin natin ang mayroon tayo. Magsimula ulit."
At tumira kami ulit sa lugar namin.
Nagpalipas panahon kami roon at lumanghap ng hangin.
Tápos ng eksenang iyon, kinailangan kong bumalik at asikasuhin ang mga bagay.
Bumalik ako sa Jardim Leblom, sa pinanggalingan ko,
para tingnan ang kababayan ko. Bumalik ako.
Shout-out sa Brazil, lalo na sa São Paulo.
Talakayin natin ang 500 taóng kasinungalingan.
Punyetang ika-500 anibersaryong pagtuklas!
Pedro Álvares Cabral at Christopher Columbus,
mga walang-hiyang Europeo,
nagpunta sila rito at pinaslang ang lahat.
At sa paaralan tinrato silang bayani.
Punyeta 'yan, bro!
Yo, sa susunod na linggo mag-UTen Play tayo? Paalam.
Gusto mo man o hindi, taon ng pagbabago ang 2000.
Ang lahat mula sa '90s ay nagsimulang maging '90s
Mula 2000, wala nang ibang paraan.
Nang dumating ang subway at Lula,
dumating ang modernidad sa Capão.
Kasama ang PCC at lahat ng iba pa.
BACACHERI - KALSADA AT RILES NG TREN PALIPARAN - BR116 SÃO PAULO
CARANDIRU DETENTION HOUSE SA SÃO PAULO
Susunod na Istasyon, Capão Redondo.
Ta's, naintindihan ko ulit.
May bagong henerasyon ng mga adik, at baliw,
mga malulungkutin, mga naghihirap ulit sa bagong dahilan.
Pero nakikita kong nalalampasan iyon ng mga tao nang may katatagan.
Nalalampasan ang sakit, kahirapan…
Hindi umiiyak o nagrereklamo, pero matatag, bro.
Maganda talaga.
Noong panahong iyon, may kaibigan kami, si DJ Nel.
Sa transisyon ng mga rekord, naging kaibigan ko ang lalaking ito,
at nagsimula siyang magkuwento sa akin.
Ibang mga tunog.
Sabi niya, "Pare, pakinggan mo si Milton Nascimento."
"Pakinggan mo si Miles Davis."
"Pakinggan mo ang Clube da Esquina."
"Walang dimensiyon ang tunog mo."
"Para itong bato sa mukha ng kliyente."
"Kailangan mo ng layer, bro."
Sabi ko, "Higit pang layer?"
"Dapat mong malaman ang LSD."
Magkukuwento siya tungkol sa tubig at kalikasan.
Tumutugtog siya habang nag-aalak, at humihitit,
ng tanghaling tapat sa sampung dolyar.
Ganoon kasi siya.
Sabi ko, "Wow, ang galing! 'Di ko 'yon napansin."
"Bro, tangkilikin mo ang sandali, yung káya mo, alam mo 'yon?"
"'Di lahat ay tungkol sa lipunan at iba pa."
"'Di natin káya ang lahat ng 'yon."
"Kilalanin mo muna ang sarili mo."
Sumang-ayon lang ako sa kanya, wala akong alam, bro.
Parang baliw na pinapayuhan ang tangang ako.
Akala ko magaling ako, tanga lang ako.
Wala akong alam, sumang-ayon lang ako.
'Yon ang nawawala sa huling rekord.
Ang bagong dimensiyon.
Nang malaman ko, nagkahilig ako rito.
Talagang damá niya ang musika.
Sinimulan kong pumunta sa dam kapag naulan.
Pumupunta ako 'pag walang tao.
Kapag nilaan lang talaga para sa akin.
Ang kulay abong liwanag.
Tila introspeksiyon iyon.
Ang hangin, kulog…
ang neurosis…
'Yon ang pananaw na 'di pa namin nakita
sa huling rekord.
Ang kahinaang pinagsaluhan namin, pero nanatiling tikom ang bibig.
Ang basbas mo, Ina
Simulan ang transmisyon natin
Ito ang inyong Exodus radio
Hoy, hoy
Gísing na, gísing na
Dahil 'di naghihintay ang araw Halina, gísing na
Mabilis ang oras
Hiniling mo ito
Humiling ka ng oportunidad Pangalawang pagkakataon
Mabait ang Diyos, 'di ba?
Isang bagong araw, para lang sa iyo
Ang ganda ng asul na langit!
Gísing na, gísing na
Tingnan mo mukha mo Tiwala ako sa iyo sa laban
Katamaran ang kalaban ng tagumpay
Walang lugar ang duwag At namamatay nang 'di sumusubok
Sasabihin ko, mahirap ang mga bagay
Walang tiwala, kahit sa sarili
At naglipana ang mga kalaban
Kongkretong gubat ito Inaapakan ang mahiyain
Kasing laki mo ang pangarap mo Gawin mo ang tama, ang gusto mo
Gísing na, gísing na Itaas ang noo nang mataimtim
Bakit ka takót? 'Di kailanman madali Lakasan ang loob, sumali sa laban
Pero tandaan, anuman ang mangyari
'Di pare-pareho ang mga araw
Nagbabalik kami, bro!
Nasa kalye kayo ng São Paulo
Kinikimkim ng mga lalaki Sa paanan nila ang nadarama
'Di ito pesimismo Ganoon na talaga
Namumuhay at masarap ang buháy Humihitit sila
Matamis na lason iyon…
Uh! Canela!
Nadapa ako, pero binalikan kita
Binalikan ko'ng mga kapatid
At 'di naglaon ay pati ang pera
At Diyos ko
Maganda ba?
Ganoon na talaga
Laberinto ang utak ko At umiiyak ang puso ko
Umiiyak ngayon pero tatawa mamaya
Sumáma ka sa akin kapatid, sumáma ka
Nagpokus kami sa lugar.
Ang mga kapatiran, pagsasama-sama, ang pamilya't pinanggalingan namin.
Isang banda ng mga gago Nagtipon sa kalye
Sabi'y, "Gawin na natin ito!"
Sa kahit ano'ng paraan
Gawin mo
Ikaw sa amin, kami sa sarili namin
Para sa amin at ka-uri namin At para sa kapitbahay
At ganoon 'yon
Damá ko ang káya ko, ugat at buto, oo
Kung kami ay kami Pinagbuklod na chromosomes
Na may lakas at kahinaan
Ganoon 'yon at ganoon na talaga
Manalig dahil patas ang Diyos
'Wag kalimutan kapatid,
Itaas ang iyong noo
Anuman o kailanman
Manalig ka dahil kahit ang bulaklak Ay tumutubo sa basura
Ipanalangain kami pastor, tandaan kami
Maayos pa ang service mamayang gabi
Tiwala ako sa naniniwala Ipagpaumanhin n'yo
Isang nakaw, isang eskema Paumanhin
Minsan ako'y walang katiyakan
Parang tuta Walang tiwala sa hinaharap
Ta's may dumating? Sino siya? Sino siya, kapatid?
Pahingi ako ng laruang pamunit ng damit…
Nagkukunwari akong naasimila ko ang diwa ng kapitbahayan
ng São Paulo sa araw na 'yon.
Lahat ng simbolo nito.
Mandirigma ako ng Rap
Laging may enerhiya
Isa para sa isa, Diyos ang sa lahat Dumadaan lang
Magulong búhay Ayaw kong maging biktima
Katarungan at kalayaan May dahilan ako
Ang rap ko'y para sa koro ng baliw At romantiko
Ngumingiti ako na parang bata tuwing--
Sige mga kapatid
Alok ko ang aking presensiya
Nakalilito kung baga Pero totoo't matindi
Ang best kong Marvin Gaye Sabado sa highway
Anuman ang mangyari Sasakay tayo 'gang dulo
Tawagan ako, tawagan kami Saanman kailangan
Sa Paraiso man o paghusga, pastor
Tawagan ako at mga kapatid ko 'Yon ang hiling ko
Favela, Fundão Naging imortal sa tula ko
Magulong búhay
Naunawaan ng mga galing sa lugar namin ang sarili nila roon.
'Di lang para kina Brown o Blue, para iyon sa maraming tao.
Inorganisa nila ang isang kalye't isa pa, at sumunod ang chain reaction.
Maraming team, pangalan, at label ang nagsulputan sa lugar namin,
mga iba't ibang kulay ng sumbrero.
Maraming grupo ng tao ang nagsulputan noon.
Pinaghalong, alam mo,
ambisyong may opensa, pagmamalaki sa sarili, kasarinlan
At ganoon namin naisama ang kapitbahayan sa amin. Lahat-lahat.
Ang mga taong ayaw sa rap, ay kinatawanan ang lugar nila.
At 'di sila yumuko kahit kanino.
Tila 'di na ganoon inaapi at dinadaya ang mga tao.
Kung papansinin mo ang mga tama't mali,
may opinyon ang kapitbahayan at nagsisimula na itong kumilos.
"Oo, tama, gawin na natin, at iba pa."
Nangyayari na talaga roon.
Ang aming saloobin bago ang album na ito
ay ang pagkamasunurin, walang alam na kapitbahayan. Ihiniwalay, nakuha mo?
Na tinanggihan ko sa rekord na ito.
Unang beses naming tumugtog sa event, sa gitna ng gabi, sa São Paulo.
Hanggang mag-umaga ng 4:00 a.m. baka hanggang 5:00 a.m. pa.
Sa mga papasok sa trabaho,
kunin ang jacket n'yo at beanie,
dahil ten degrees ngayon sa São Paulo.
Iniilawan ng buwan Ang mga kalye ng Capão
Diyos lang ang nasa taas Mapagkumbaba 'di ba?
Tagay! Clink! Mga babae at maingay na musika
Puting alak Magaling na abogado sa lahat
Ang lamig namputsa
Pero ano'ng gagawin? 'Di masayang mag-party ng Martes
'Di pa nagbago at 'di kailanman
Ang simoy ng sigâ ay naaamoy sa parang
Linggo, umaga sa São Paulo.
Kaguluhan at bandalismo
sa palabas ng Racionasi MC's sa Virada Cultural de São Paulo.
ang palabas ng rap group na Racionais MC's. Racionais MC's.
ng Racionais MC's.
Naging totoong war zone ang Praça da Sé.
Desperadong sinubukang makatakas mula sa komprontasyon.
Halika rito, pare! Halika rito!
'Di ba nasupil ng pulis?
Isa iyong tula.
Sabihin ko kung kailan nagsimula.
Ganito iyon.
May batang lalaki roon.
Hinahabol siya ng pulis.
Isang batang Black. Naiwasan niya'ng pulis.
Umuulan at basa ang daan.
Nadulas ang parák at 'di siya makatayo.
Sumisigaw sa sakit ang parák. At sinundan ng iba pa ang bata.
Marami sila at tumatakbo siya.
Kayâ sabi ko roon,
"Ginawa ang militar para hulihin ang takas na alipin."
"Ingat sa mga baril. 'Wag kayong magpaputok!"
Sinabihan ng rap group ang madla na iwasan ang mga pulis, pero balewala.
Iwasan n'yo ang mga parák. Pabayaan n'yo sila.
Nagkaroon ng away, at doon na nagkagulo lahat.
Magkabilang panig ang parák at mga bata. Nagkagulo na.
Parang war zone ang pakiramdam.
Mga kabataang may pamalo't bato Mga pulis na may baril
Mga kotseng nasusunog Mga pintuang bakal sarado
Sumigaw ang ina sa anak At siya ay nabaril
Nawalan ng mahal ang isa Nagagalit ang kaluluwa
Takbo na sa subway
Gulo sa hallway
Mayroong naapakan At doon na nanatili
Sa katabing kalye Nagpatuloy ang eksena
Giyera at pagkawasak Pagkagunaw ng mundo
Walang kasiguruhan, laging tensiyonado.
Pinagbawalan nila kaming magtanghal sa labas
at sinimulan nila ang kampanya sa pag-uusig.
Dahil kami raw ay peligro sa lipunan,
peligro sa seguridad ng publiko, o seguridad ng lipunan.
Gawa iyon ng Estado, ng pulis. 'Yon na.
Isa 'yong setup
dahil lahat ay ginagawa ayon sa tuntunin,
sa kontrata at lahat-lahat.
Walang dahilan para bigla na lang mangyari
at para ma-ban ang Racionais na magtanghal sa São Paulo.
Politikal ang lahat sa palagay ko, isang uri ng setup.
Damá kong matatapos na rin anumang sandali.
Sino ako?
Malinaw at maalat ako kasya ako sa mata, pero 'singbigat ng tonelada
Lasang dagat ako At puwede akong manahimik
Ako'y panirahan ng sakit Kung sa'n ako tumitira
Ako ang gitna ng gabi Ako ang hostage ng paghiganti
Kapatid ako ng desesperasyon Kalaban ng pag-asa
Dahilan ako ng mapaminsala, Ako'y makalupa
O ng pag-ibig Ng iyong malupit na tinik
Mahilig ako sa drama Pumupunta ako sa kama
Kusang loob Walang pahintulot, pinapahirapan ako
Akala ko'y ako'y mali
Manghihina ako Pagdating ng iba pa
Kung mahirap ang mga bagay At bumabagal na
Ngayon, hayaan akong maglakad sa hangin
Ba't patitigasin ang pusong Walang depensa?
'Wag na'ng hangin Malambot pero walang humpay
At ako'y mainit Binura ang malungkot na parirala
Tiningnan ko'ng kulay Kapeng anyo ng propeta
Nag-alisan ang mga uod Habang tumutulo ang luha ng ginoo
Ito ang matagal mo ng laban
Sabi nila'y 'di iyakin ang lalaki Tama ba
'Wag sundin ang madla kapatid Kahit si Hesus ay lumuha
Putsa kapatid, sabihin ko Bakâ lutang ako
Pero handang magunaw ang mundo
Ano'ng gagawin mo Kung matibag ang tanggulan
At lahat ng mabuti sa paligid Ay maging tiwali?
Sinumang pinagdiinan ang kahalagahan ng Black Revolution ay pinagmalupitan.
At tuluyang pinatahimik.
Lahat ng ginawa't ginagawa ko ay batay sa code ni Marighella.
Ang pagitan ng mga rekord ay sampung taon.
Si Marighella ang simula ng pagbabalik namin.
Tahimik ka o babarilin kita.
Kilos na, kilos! Lintik!
Luhod kayo, mga kupal!
Bukás na ang Freedom Radio.
Ito'ng iniisip ng lugar namin kay Marighella.
Marami ang naka-ugnay sa maraming bagay.
Marami ang nagka-interes sa kanya kahit 'di siya kilala.
Carlos Marighella.
Isa rin siyang anghel. Mayroon siyang simpleng pangarap.
Ang pagkakapantay-pantay.
Tumayo para sa Heneral
Libong mukha ng loyalista
Halina!
Tumayo para sa Heneral
Libong mukha ng loyalista
Ang tagapagtanggol
Tatlong reengkarnasyon ng mga kumag
Na may matalas na isip Nagtipon sa langit
Kahinatnan ng naniniwala Kung tapat sa Diyos gawing lubos.
Minsan ka lang manguna sa búhay.
At nanguna ulit kami sa video na ito.
Racionais MC's!
Buháy kami!
At para ianunsyo ang best ng VMB sa lahat,
ang best na VMB concert sa buong panahon,
Heto na ang, Racionais!
Nagtanghal kami nang live sa MTV tápos ng maraming taon.
At sa TV. Pinalabas kami sa MTV noong '98.
Ilang taon na? Labing-apat.
May bago kaming pananaw, dahil sa pagbabago,
lahat ng karanasan, lahat ng pagsasama, malakas.
Dito pumasok si Eliane,
at sinabing, "Gawin natin ito nang sama-sama."
Para sa akin, nakuha ng Racionais ang tagumpay na ito.
Mula sa kawalan ng tiwala sa sarili at kawalan ng lakas ng loob,
pinatapang nila kami.
Kayâ mararating namin iyon at magagawa. "Káya ko't gagawin ko."
Nangyari sa akin ito at sa maraming iba pa.
Araw-araw ko itong naririnig, "Binago ng Racionais ang búhay ko."
"Narinig ko ang kanta ng Racionais at nabago ang búhay ko."
"Nagsimula akong mag-aral dahil sa Racionais."
Umalis ng Virada Cultural ang Racionais noong 2007,
matapos ang 'di naayos na insidente.
Pero tinawagan sila ulit ng management para magtanghal.
"Uy, oras na, gawin na natin ito."
Ang sabi ko lang, "Puwedeng manatili ang pulis."
"'Di na kailangan 'yon. Walang magiging gulo."
"Makikipag-ayos ang Racionais."
Patuloy na nanood at tumutok ang madla sa sinabi nila.
Parang channel ito, isang umbilical cord.
At nagagalit ang mga tao 'pag naaantala ang channel.
Humantong kami sa kasunduan.
Mananatili sa likod ang pulis at 'di sasama sa madla.
At maayos ang lahat.
May 100,000 katao sa concert ng Racionais, nang walang insidente.
Racionais MC's!
Habang nakikinig sa Racionais
nag-viral ito.
Niyaya ako ni Brown na sumali sa video para kay Marighella.
Isang karangalan na
matukoy sa kasaysayan bilang bayani ng Brazil,
kasama ang mga bayani ko, ang Racionais.
Naalala ko ang sipi ni Malcolm X.
Nasabi niya dati na ang mga nakapagpabago talaga sa kasaysayan
ay yaong mga nagpabago sa konsepto ng tao sa sarili nito.
Nagawa iyon ng Racionais. Nagawa nila iyon.
'Di lang isang tao ang nabago nila. Sa halip, buong henerasyon.
Kailangang maniwala Na posible ang pangarap
Langit lang ang limitasyon At walang makakatalo sa iyo
Lilipas din ang masamâ Yugto lamang ito
Nilalamon ng paghihirap ang tapang mo
Ta's naghanap na kami ng mga venue.
Hanapin natin ang mga venue at magtanghal tayo roon.
Pero sabi ng mga tao, "Dadalhin n'yo ang Racionais dito?"
"Sisirain nila ang lahat! Sisirain ng tagahanga nila ang lahat."
Sabi ko, "Hindi."
Tápos ng 30 taon, gusto mo lang makauwi nang ligtas ang mga tao.
'Yon ang cliche na puwede kong kalimutan.
Isang bangkay tápos ng concert ng Racionais.
Para sa inyo ito
Manatiling buháy
Marami sa mga tao sa concert na iyon ay 'di pa nakatungtong sa ganoong lugar.
QUAD STUDIOS NEW YORK - 2014
Sinimulan nilang gawin ang album.
Nagpunta sila ng New York para irekord ang album.
Kuha mo? 'Di puwedeng magkakasama ang ba-dum.
Ganito…
-Ganoon. -Ganoon.
Dinig mo ang alternate?
Wala kayong single bass drum para gayahin ang ginagawa ng tatlong 'to?
Kasi gumawa ako ng ganyan sa amin.
Pero 'di magiging kasingganda ng orihinal na heavy bass drum.
Alam mo?
Nagbago ang mundo simula 2002.
13 taon ang nakalipas.
Tila pumasok na ang Brazil sa yugto ng progreso.
Nakikita namin sa mga tao, pagkain, inumin, damit, relo.
Totoong búhay.
Na may epekto sa mga kalye. Pati na rin sa musika.
Okay, nakahanda na.
Papunta na sila roon para mangolekta ng pera sa water tower.
Makinig! Isa itong kathang-isip.
Anumang pagkakatulad sa realidad…
BLACK BLUE PAMILYA NG RACIONAIS
ay nagkataon lang.
Ganito 'yon, B.
Maraming baboy sa lansangan.
Baka maudlot ang plano.
Sige lang. Sabihin mo sa kanilang maghanda
para hindi sila masundan, at gumagana ang telepono nila. Over.
Sige. Malinis ang gamit. Dadalhin ko ang mga ito.
Sa parehong bat-place, sa parehong oras. Over, bro.
Alam ng lahat na nagkakagulo,
mabagal ang usad, pero káya natin ito.
Mga kulay at pagpapahalaga…
Hawak na namin puwesto!
Over.
Kami ay kung sino kami
Mga kulay at pagpapahalaga
Kami ay kung sino kami Mga kulay at pagpapahalaga
Funk na Sabwatang Internasyonal sa Jamaica, Queens
Fundão, Sabin Trabaho sa akin
Ganito ako ginawa ng Diyos
Eh, 'di ayos lang May dala akong datúng
Mga ulap at itim na tupa sinusundan ako
Parating na ang dilim At kami rin
Naglalakad ako sa manipis na linya
Sa lupaing pumaslang Ng milyong Indiano
Sa paligid ng gilid Hari ang Black na tao
Wala kaming paki Kung gusto n'yo kami o hindi
Ibaba sarili ko para lang matuwa ka? Hindi!
Dahil 'di ko sinasabi Akalang 'di ko alam
Maraming pera ang São Paulo
Nang naroon ang pokus tingnan ang agos Kita mo si Cross Fox, Tucson, X5, bam
Black at golden yellow, mayaman kami
Kami ay kung sino kami
Mga kulay at pagpapahalaga
2014 MGA KULAY AT PAGPAPAHALAGA
Iyon ang rap. Negosyo, totoong búhay.
Sa likod ng eksena.
Búhay na nakataya, pananaw, pangarap, maraming bagay.
Isa akong lider ng negosyo, patriyarka ng clan, alam ko lahat.
Mula pilosopiya hanggang romantisismo…
Mas seryoso kaysa sa inaakala.
Ganoon ang Racionais.
Ah, ganoon pala!
Gusto kong higitan nila ako,
ang bagong kabataan, mga bagong rapper.
Gusto kong higitan nila, dahil gusto kong higitan pa.
Kung 'di nila káya, eh 'di ako.
Para magawa iyon.
Mga shout-out, nandito na tayo, ang galing
Purihin ang karera Progreso natin
Palawakin ang negosyo Sa likod ng club
Patayin ang dragon ng katamaran at batugan
Nagkakaisang pamilya Ang sisira sa boycott
Tara na, Pixote 'Di maghihintay ang Hollywood
Mga Black na tao sa bagong panahon
Gawin na natin ito Gawin na natin ito, ba't hindi?
Kada taong lumilipas, plano kong sigihan pa.
Alam mo 'yon?
Dahil malaki ang pressure kapag umalis ako.
Mula sa lahat ng panig.
Kuha mo? Kailangan kong mamuhunan.
'Di libreng manatili sa squatter at magmanman. Magastos iyon.
Isa akong batang taga-squatter.
'Pag nakakita ako ng motor, gusto ko ring bumili noon.
At ang sayang alam ng mga táong 'di ko ninakaw 'yon.
Ang saya hindi ba? 'Di ba mas masaya 'pag alam nila?
Ang pangarap mong pulang Fireblade
Isang Repsol CBR, isang VMAX, isang pad
isang Audi R8 GT, isang Carrera Porsche
Isang Zenith sa braso O isang Patek Philippe
Isang gintong kadena punô ng diyamante't sapiro
Isang kuwintas na 'di mapaniwalaan Ng mga tao
Isang ulilang Black na nagpapatuloy
Ay káya na'ng pumasok Tingnan ang bagong kotse't sabihing
"Gusto ko 'yan, bibilhin kong buo!" Pero kahit na may pambayad
May magtataka pa rin
Dahil nagbalatkayo ang rasismo Nang ilang siglo
'Di ka nila tanggap O ang kulay ng balát
Gusto kong kumain Gusto ko sa mga restaurant.
At 'di nakakapasok sa restaurant ang mga Black sa São Paulo.
Pero pumasok si Blue.
Napansin kong nakakapagpagupit na ako sa lugar na iyon, na parang normal lang.
Sabi ko, "Putsa, bro."
"Dumating na ang panahon ko para magpahaba ng buhok, at magpatattoo."
"Gusto kong pumunta at gumawa ng eksena,
Gusto kong 'di sila komportable sa presensiya ko."
Wala nang atrasan, guys, mananatili kami rito.
Tapós na'ng pang-aalipin.
Higit sa kalahati ng populasyon ng Brazil ang itinuturing ang sarili na Black.
Sa Rio de Janeiro, panglima si Marielle sa ibinotong konseho…
Nangyayari na, nakikita namin!
Damá na namin. Nakikita na namin.
"Putsa, umaasenso na'ng mga Black, bro!"
Isa sa pinakamahusay na unibersidad sa bansa
ay isasama ang Racionais sa 2020 curriculum sa kanilang SATs.
PUBLIC ENEMY NG BRAZIL ANG RACIONAIS MC'S
Nag-iisip ako ng yate o kayâ ng…
Hindi, naisip ko lang ang puting sapatos at asul na asul na maong.
'Yan ang pangarap ko.
Sabi ko, "Wow, puting sapatos at asul na asul na maong."
"At pagkakuha ko ng pera,
Inubos ko lahat sa biskuwit at pudding
at kumain ako 'gang sa nanakit ang tiyan.
Naalala kong nakaraan habang kumakanta
at kita ko si Kleber doon,
ang napakagandang stage na 'yon, ang malaking lamesa,
at nag-scratch pa rin siya sa tuwing nag-e-ensayo kami sa…
Namputsa talaga.
Naiiyak ako. Putsa talaga.
mag-set ng stage sa kanta…
-Hindi, 'yan ay noong… -Noong muntik akong mamatay?
Naalala mo pa?
Makikipagkita si Milton sa atin nang 6:00 a.m. sa Taboão, sa truck.
Naalala ko 'yon. 'Di ba siya galít na galít, minumura tayo?
Nang 6:00 a.m.
"'Di kayo artists?"
-Ta's nagpakita… -Ano'ng oras?
Mga 12:00 p.m.
Masaya yung may-ari ng bahay.
Pinatong niya ang gitara sa sahig ta's, "Kita mo yung gitara?"
"Mas mahal ko ito kaysa sa asawa ko."
"'66 na gitara ito, mula sa mga piyesta at iba pa."
"Wow, kabilib."
Napakagaling, nasa sahig ang gitara…
At hinahangaan naming lahat 'yon.
Galít na galít ako, ang daming kahon,
Sobrang dami kong ibinaba.
May sungay pa sa ibabaw ng kahon.
Dumulas ang sungay at 'di niya agad nasalo 'yon.
Hulaan mo saan 'yon nahulog?
-Sa gitara. -Sa gitara! Bro!
Nahulog ang kahon sa ulo niya, sabi ko, "Blue! Okay ka lang?"
Sabi noong lalaki, "Putik ka! Gitara ko!"
Napilas ang puwit ng gitara.
-Yung kurbada pa. -Wow.
Napilas noon ang gitara.
Sabi niya, "Ano 'yon?!" Nang makita niya ang gitara,
"Ano ang lintik na ginawa mo?"
"Mga gago kayo!"
'Di sapat ang "gago" lang…
31 taon ang nakalipas.
Ibang panahon na, alam mo?
Pero mananatili ako rito, dito ako galing,
dahil pagkakataon kong makasama'ng pamilya.
Galing ako roon, pare.
Ang mga pinakasimpleng bagay, alam mo?
Naroon ang pagpapahalaga.
Ang minamahal mo at ang katabi mong minamahal ka.
Lahat ng ito'y sumasalamin sa iyo, sa búhay, sa nakaraan…
Koneksiyon sa sarili sa nakaraan.
Parang gumigising ako sa bahay ko sa kapitbahayan namin noong '87.
Kung 'di ako babalik para makita ang sarili, 'di ko sila maiintindihan.
D major.
Nang tumilaok ang manok Nag-anunsiyo ng bagong araw
Pagpalain kami, Aming Birhen ng Rosaryo Ipanalangin ang kaligayahan namin
Kumpisal ko!
Patawarin ako kung maraming beses Akong humingi sa ating Ama
Nawa'y 'di na dumanak ang dugo Ng mga kapatid dito sa mundo
Nawa'y ang sigaw noon sa digmaan Ay maging koro ng kapayapaan
Kahit ang bulaklak ay tumutubo sa basura Ika nga ng Racionais
Racionais
Nawa'y ang sigaw noon sa digmaan Ay maging koro ng kapayapaan
Kahit ang bulaklak ay tumutubo sa basura Ika nga ng Racionais
Nang ang manok…
Nang tumilaok ang manok Nag-anunsiyo ng araw
Marami sa pagpapalaki sa amin ay galing sa kanila, sa pamilya nila.
Ang disiplina namin at pananaw sa búhay.
Laging punô ang stage dahil naroon ang lahat.
Lagi naming kasama ang pinsan namin.
Ang linyang, "Káya ko'ng sarili ko"?
Iyon 'yon.
Kami-kami lang.
Sa kabuuan ng 30 taon ng Racionais,
ang manatiling buháy ay nakakamangha.
Lahat kaming apat? Nakakamangha.
Dahil mahirap talaga.
Maraming proteksiyon, maraming dasal.
Maraming pagpapala, ang pagbantay sa akin ng Orishas ko.
Kung iisipin lang namin ang mga panganib,
malamang 'di kami umusad.
Dahil laging naroon ang panganib.
Bago, ngayon, at pagkatapos.
Inakusahan ng Black customer sa Salvador na rasismo ang tradisyonal na brand.
Biktima raw ng rasismo sabi ng magulang ng isang batang babae.
Inaresto ang Naval officer matapos barilin ang kapitbahay,
na napagkamalang magnanakaw.
Ang biktima ay Black.
Pinatay ng pulis ang 10 taong gulang na bata habang…
Limang lalaki ang napatay ng militar na pulis.
na 'di bababa sa 111 bala na tumama sa kotse ng binata.
'Di namin tanggap na kada 23 minuto ay may napatay na Black na lalaki.
'Di namin tanggap na kada 23 minuto ay may nasa libingang Black na babae
inililibing ang anak niya.
Nasa teritoryo ng kalaban ang mga Black. Sa totoo lang.
Nakikita kong mapapatay ang anak ko.
Para akong dinala sa Brazil na 500 taon ang nakalipas.
Sa panahong ito, naghahanap ng lider ang mga tao.
"Rasismo? Mayroon ako niyan!"
Pero 'di lang ito. 'Di lang kasi mga Black.
Mali ang rasismo, mali ang inhutisya.
Dapat kang magsalita.
Kung puti ka't nakita mo'ng nilalait ang Black, magsalita ka.
Nasa teritoryo tayo ng kalaban.
Kita mo?
Sa Haiti, puwersahang lumusod ang Black na populasyon.
Dumaong doon ang slave labor at naging mayorya ng bansa.
At ang tákot na dumami ang Black sa Brazil ay nadama rin.
BINARIL ANG KONSEHAL AT TSUPER SA HILAGANG RIO DE JANEIRO
Pinatay siya noong Miyerkules ng gabi nang pagbabarilin ang kotse niya.
Takót sila, takót sila sa Planet Black. Takót!
Ang pag-angat ng mga Black sa lipunan ay mahirap, bro.
Mas mataas ang antas, mas mahirap ang kalaban.
Hindi mahihina ang mga 'yon.
Mas may kapangyarihan ka, mas malalakas ang kalaban mo.
Walang hinto! Walang hinto! Pinapatay ng gobyerno ang Black na kababaihan.
Pinapatay ang mga anak natin!
-Ayaw na namin ito. -Tama na.
Tama na ang rasismo!
Tama na ang patayan!
Tama na ang rasismo!
Tama na!
Matagal din nang huli nating makita ang puwersang politika para sa mga Black,
para sa karamihan.
Mas lumaki lang ito.
Sinubukan kaming patahimikin pero dumami kami.
Mga gagong rasista, lubayan kami!
Ang genocide na ito'y nangyayari sa labas.
Pero magbabago rin.
Magbabago ito.
MAHALAGA ANG BUHAY NG BLACK
Araw-araw ang survival, at tuluy-tuloy ang laban, palagi.
Walang hinto.
'Di galing sa Racionais ang dahilan. Mas malaki ito kaysa Racionais.
At maraming lumapit sa amin binabanggit ang ganoong bagay.
Walang fanfare, o album cover,
o music video, pero pareho rin ang laban.
May spotlight man o wala.
Noong isinilang ako ng '70s Gumagawa ng '70s na ritwal ang mga Black.
Kasama ang buhok, damit, at kahirapan noon.
Kasama ang kilos ng katawan noon.
At nangyayari na naman.
Itong bagay na ito na may bagong estetiko…
Isang bagong ritwal at pagsamba.
Kung sa tingin mo na ang Palmeiras stadium
na punô ng 15,000 katao
hinihintay kumanta si James Brown ay 'di isang pagsamba…
Pagsamba iyon.
Espiritwal iyon.
Kumakanta kami ng kalayaan, tama?
At makikita mo naman, sa lahat ng panig.
Galing ito sa Africa, at napakayaman nito.
Napaka-espiritwal ng musikang Black.
Laging ganoon ang Racionais.
'Di namin alam 'yon noon dahil 19 na taon pa lang kami.
Ngayon, 50 taon na kami.
May ibang pananaw na.
At mas malakas.
Kumusta!
Sabay kayo!
Black na Drama Sa pagitan ng tagumpay at banlik
Pera, gulo, inggit, luho, kasikatan Black na Drama
Kulot na buhok, maitim na balát, sugat At brand, naghahanap ng lunas
Black na Drama Naghahanap pero walang makita
Maliban sa kumukupas na bituin Sa distansya
Damhin ang drama Sa presyo't mga bayarin
Sa pag-ibig, sa gálit, Sa maling paghiganti
Black na Drama Alam kong may pakana't aking kasama
Ang kargang pasan-pasan Higit pa sa kapalpakan
Ang drama ng bilangguan at mga favela
Puntod at dugo, sirena Palahaw at kandila
Pasahero sa Brazil São Paulo, ang pagdurusa
Nakakaligtas dahil sa dangal at kaduwagan
barung-barong, kapitbahayan, at lansangan
Iniisip mo Ano'ng kinalaman nito sa iyo
LABAN SA GENOCIDE NG MGA BLACK PAGDALAMHATI, RASISMO
Ang nagtulak sa aking lumaban sa rap at sa Racionais ay gálit.
Hindi saya, ginhawa, at busog na tiyan.
Kabaligtaran lahat, gutóm na tiyan, poot, ambisyon.
Krimen, soccer, musika, putsa
'Di ko rin natakasan Isa lamang akong tao
Kuwentong pambata ang Forrest Gump Gusto ko yung totoo
Ikuwento ko'ng sa akin
Magandang pelikula ito
Black na ina na hawak ang anak nito sa braso
Mag-isa sa gubat ng asero't kongkreto
Masdan mo ulit Sa mukha ng madla
Halimaw ang madla Walang mukha walang puso
Hoy São Paulo, lupain ng skyscrapers
Pinupunit ng ulan ang laman Ito ang tore ng Babel
Pamilyang Brazilian, dalawa laban sa mundo
Mag-isang ina sa balang araw ay palaboy
Lights, camera, action Nagrerekord na ang eksena
Ang bastardo, Isa na namang ulilang brown na lalaki
Hoy mapang-alipin, kilala ko kung sino ka
'Di mo 'to basta makukuha 'Di mo makukuha sa paa
Ang sabi mo'y maganda Pero umalingawngaw sila
Mayroon ding whisky, Red Bull Nike at riplé
Aaminin ko, ang ganda ng kotse mo
'Di ako makabayad ng Internet o makabili ng cassette
O ng kotseng malupit Baka huli na ako
Siguro nga ganoon
Pero madaya ka at ayaw ko niyan
Galing na'ko sa gulo Mula Carnaval sa Carnaval
Galing ako sa kagubatan Leon sa iyong bakuran
Dati ka nang nakaligtas sa masaker, sa genocide, bro.
Ang pinakamalakas na nakaligtas sa genocide,
nagdusa sa palpak na pagtawid sa atlantiko.
'Di ka naging pagkain ng pating.
Sobrang lalakas ng mga ninuno mo.
Wala silang ganyang ideya.
Mag-isa, mahina tayo.
Magkakasama, malakas tayo.
Ngayon, debosyon ko ang musika. Unang-una, para sa aking lahi.
Gumagawa ako ng musika para sa kanila.
Paraan ko sa politika.
Dahil
kailangan ang puso sa rebolusyon.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Eric Hernandez