Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Serxhio Leone, njeriu që ju solli Një grusht me dollarë
dhe Për disa dollarë më shumë
dhe I miri, i keqi dhe i shëmtuari
tani ju sjell filmin e tij më të madh, Ule kokën!
Atëherë kuptova,
se njeriu që drejtoi tre filmat e tjerë
quhej Serxhio Leone.
Tabelën ju lutem.
"Serata America", intervistë me Leonen. Një, e para.
Një moment. Mirë.
Kinemaja për mua është para së gjithash një shfaqje e madhe
ku propozohen ngjarjet e jetës së fshehur.
Është një mjet për të risjellë përvojat e dikujt,
përvoja historike ose psikologjike,
gjithmonë përmes fabulës dhe mitit,
përmes shfaqjes.
Kam lindur në kinema.
Jetoj në kinema, lexoj kinema,
shoh kinema.
Për mua, kinemaja është jeta, dhe anasjelltas.
Si mund të harrohet
bota e fëmijërisë?
Të gjithë filmat e mi përshkohen me këto ndjenja,
nga Një grusht me dollarë te Njëherë e një kohë në Perëndim.
Në fund të fundit, në filmat e mi,
bota gjykohet nga fëmijët.
Mendoj se duke parë të gjithë filmat e tij,
ai njeri, brenda dhe jashtë tij, ishte ende djalosh.
Një djalë që bën kaubojsin,
një djalë që do të argëtojë miqtë e tij,
një argëtues,
dikush që s'kishte pretendime si argëtues,
por që si i tillë në thelb ishte bujar.
I sheh ato kolonat e vogla atje tej?
Ato s'ishin aty më parë.
Në vend të tyre ishim ne,
djemosha 10 deri në 12 vjeçarë me lopata të mëdha
që zbrisnim nga Taboga me 50 deri në 60 kilometra në orë.
Një ortek blu që gjente poshtë mysafirë të padëshiruar.
Lagja gëlonte me gjermanë,
ishin vitet 1942-1945.
Filmi im i parë Uestern.
Një herë më pyetën se në ç'kuptim
filmat e Leones ishin personalë?
Ai po bënte filma të llojit,
perëndimor, gangsterë, etj.
Thashë se ata janë thellësisht personalë për tri arsye.
Së pari,
ata flasin për një fëmijë të vogël që u rrit kryesisht në Trastevere,
që kujtonte se shkonte për të parë filmat e Hollivudit në vitet 1930
gjatë periudhës së Musolinit.
Amerika shihej si model lirie dhe modernizmi.
Ishte një gjë krejtësisht tjetër.
Ti mund ta shihje këtë botën tjetër
dhe ky fëmijë i vogël që rritej në Trastevere
i pëlqente ato përralla.
Së dyti, ata janë autobiografikë,
për shkak se në 1943, 1944,
pas zbarkimit në Salerno,
trupat amerikane erdhën në veri dhe mbërritën në Romë.
Leone tha se ishte një tronditje e madhe
të takonte për herë të parë amerikanë të vërtetë.
Këta burra që u viheshin pas grave tona,
që shisnin cigare në tregun e zi,
që silleshin si sillen ushtarët.
Nuk shihja në ta ndonjë gjë prej personazheve
që kisha parë në ekran.
Ky ishte zhgënjimi i dikujt
që takon në adoleshencë amerikanë në jetën reale.
Mënyra e tretë se si ata ishin autobiografikë
ka të bëjë me formimin e tij si regjisor
ndërmjet viteve 1949 dhe 1959,
ku punon si ndihmës regjisor në 35 filma.
Mund të them se pothuaj kam lindur në një ngrehinë filmi
pasi nëna ime ishte aktore e re me Gallin.
Kur isha fëmijë, im atë po bënte filmin e tij të fundit
pas shumë vitesh mungesë për shkak të fashizmit.
Ai ishte antifashist dhe për këtë shkak përndiqej politikisht.
VIKTIMA E FUNDIT, ROBERTO ROBERTI
Babai i tij, Vinçenzo Leoni,
ishte aktor dhe regjisor shumë i shquar
në fillimet e filmave italianë pa zë
me emrin artistik Roberto Roberti.
KONTESHA SARA, ROBERTO ROBERTI
Ai ishte regjisori i preferuar i Françeska Bertinit
që ishte ylli i kinematografisë italiane
dhe për disa vite edhe ylli i kinemasë botërore.
Ai drejtoi Bajs Ualeran që më vonë do të bëhej gruaja e tij,
dhe një divë e shkëlqyer e filmit pa zë.
Kur kinemaja italiane filloi të futej në krizë,
Vinçenzo Leone ose Roberto Roberti,
drejtoi disa nga filmat më madhështorë
të kinemasë italiane në vitet 1920 si "Fra' Diavolo".
Vinçenzo Leone donte të krijonte një kinema popullore,
të aksesueshme për të gjithë
dhe u fisnikërua nga kjo gjë.
Kam përshtypjen se Serxhio
ndoqi rrugën e babait të tij.
E vetmja herë që pashë Serxhion të fliste pothuajse,
në lot,
ishte kur fliste për babain e tij.
NOËL SIMSOLO HISTORIAN FILMI
Po zhvillohej një festival filmi
i filmave të vjetër italianë
dhe atij i thanë se në sallën tjetër po luhej
një nga filmat e babait të tij.
Doli nga dhoma, shkoi të shihte filmin e babait
dhe nuk donte që të fliste më pas.
U largua me lot.
Kam lindur me zhgënjimin e babait tim
për të mos bërë atë që donte,
megjithate, duke jetuar ne kinema nga mëngjesi në mbrëmje,
duke folur për filma, ai do të më shfrehej mua.
Kur mbusha 14 vjeç,
fillimisht kisha një neveri të plotë ndaj këtij mjedisi,
këtij zanati.
Kur im atë vendosi
të pensionohej këtu
në Torrella dei Lombardi në Irpinia,
Për çudi pata një nxitje të madhe të vazhdoja atë që ai bënte.
M'u bë pothuajse
si detyrim.
Leone në fakt kishte
prodhuar mjaft nga fundi i viteve pesëdhjetë,
por emri i tij nuk qe shfaqur kurrë në ndonjë film.
Në vitin 1960, ai ka mundësinë për të bërë filmin e tij.
KOLOSI I RODIT
Ai e kuptoi se rruga e tij ishte filmi epik,
filmi për heroin protagonist absolut.
Dua të rrëzoj një koncept.
"Kolosi i Rodosit" është film ironik.
Personazhi është një plejboi.
Ç'është ky parfum? Trëndafila, nipi im.
Rodosi është ishulli i trëndafilave.
Dhe i grave të bukura, me sa duket.
Nga fotografitë që kemi,
mund të shohim se ai është tashmë mjeshtri i strukturës.
Vërtet i kam diktuar zhanrin e komedisë epike.
Mendoj se ishte gjithmonë aspekti i parë i zhanrit,
prandaj s'mendoj se ai vërtet po përpiqej të arrinte
në thelb të zemrës njerëzore.
Ai po përpiqej të shkonte në thelb të arketipeve të zhanrit
për të cilin ishte i interesuar,
dhe kjo është e ngjashme me andej nga vij.
Sigurisht, përfituesi i Leones,
më shumë se brezi im, ishte brezi i ardhshëm
që doli pas brezit tim,
që sigurisht ishte Kuentin Tarantino,
që mendoj se është ndarë që në lindje nga Serxhio
dhe ka përfituar shumë nga ndikimi i tij.
KUENTIN TARANTINO REGJISOR
Në Vrite Billin,
apo e në Bastardët e Palavdishëm dhe Xhango pa pranga,
gjithmonë i pari vjen zhanri.
Së pari është zhanri ai që ka rëndësi,
dhe besoj se nga aty vinte Leone
sidomos në uesternët e tij.
Puroja e shkurtër është e burrit pa emër.
Agjenti im më telefonoi dhe më tha:
Dua që të bësh një film ne Itali."
Dhe unë thashë: "Se di. Kam një muaj pushim.
Marr pushimet.
Dhe tani ti do që unë të bëj një uestern në Itali.
Dhe i thashë: "Jo, s'dua ta bëj këtë."
Klint Istvud ishte instruktor noti.
Më pas, për shumë vite
ai kishte qenë aktori i dytë në serialin perëndimor "Rohide".
Si është nga ana jote, Raudi?
Njësoj si këtu. Ata e dinë që delet janë vërdallë.
Kur e dërguan tek unë për të parë një nga këto tema
të quajtur "Delja e Zezë", ai s'foli, nuk tha asnjë fjalë.
Më pas agjenti më tha:
Kam biseduar me agjenten në Romë
dhe i premtova asaj se do ta lexoje.
E shkrova skenarin në 15 ditë.
Gjithçka nisi kur pashë "Zhozhimbon".
ZHOZHIMBO, AKIRA KUROSAUA 1961
Ajo që më intrigoi më tepër me "Zhozhimbon"
ishte fakti që ishte marrë nga një novelë amerikane,
një serial misterioz.
Kurosaua e kishte çuar
idenë te samurai i tij.
Doja ta riktheja këtë ide.
Thashë: "Ky është Zhozhimbo, kjo është pamja që më pëlqeu.
Është një ide e shkëlqyer të bësh një film nga ajo histori.
Mendova: "Kjo ose do të funksionojë vërtet mirë
ose do të jetë e tmerrshme.
Sidoqoftë, ai hyri në shesh
dhe rezultoi të ishte një djalë shumë simpatik.
Shkuam shumë mirë,
edhe pse nuk flisja fare italisht
dhe ai nuk fliste anglisht.
Kishte shumë gjuhë shenjash
dhe shumë nga kjo dhe ajo.
Gjëja që më goditi për këtë djalë ishte mefshtësia e tij,
ai ishte një njeri-mace, i lindur dembel.
Dukej sikur flinte ndërsa ecte.
Por, kur vinte koha,
ai fitonte një shpejtësi
dhe dinamikë interesante.
Kjo më dha një klishe shumë të veçantë,
një bukuri personazhi.
Ai s'kishte frikë të ishte i çmendur.
E kam fjalën...
për mënyrën sesi ai i qaset gjërave.
Më pëlqen ta bëj.
Ai ishte përgjegjës për karrierën time
që nga ajo kohë e në vazhdim.
Puna që ai bën mbi Istvudin eshte e mrekullueshme.
Nëse Istvudi do të kishte mbetur në kinemanë amerikane,
mund të mos ishte bërë kurrë Klint.
Ai e hoqi atë aspekt hyjnor
që e bënte atë krejtësisht të pamundshëm.
Përshëndetje, miku im.
Ai e bëri atë një perëndi mes njerëzve.
Ai arriti të sjellë plogështinë romane
brenda trupit të Klint Istvudit,
te qëndrimet, sjelljet,
të qenurit dinak dhe në të njëjtën kohë,
dinak dhe i zgjuar.
Përshëndetje.
Dubli i parë.
Jam këtu.
Unë isha në filmin e Papi-Kolombos
pasi më duhej të bëja filmin tim të parë me ta.
Dalja ime ishte në dhomën ku dy producentët kishin studion e tyre.
Dëgjova zhurma.
XHIULIANO MONTALDO REGJISOR
Zhurma dhe zëra.
Në një moment, dëgjoj...
Dhe ja ku po vinin ata.
Ishte zoti Serxhio Leone
që po u thoshte dy producentëve për filmin me xhirimet.
Bukuria dhe sharmi me të cilin i thoshte gjërat ishin mbresëlënëse.
Ajo që më kujtohet shumë e freskët
është kur isha 14 vjeç, në vitin 1964.
Ajo që më goditi shumë fort ishte skena hapëse.
PER NJË GRUSHT ME DOLLARE
Skena hapëse me muzikën dhe fishkëllimën.
Ishte krejt e veçantë dhe e rrallë
në çdo lloj filmi që kam parë.
TSUI HARK REGJISOR
Isha ende student
dhe kurrë se kisha menduar futjen në industrinë e filmit.
Mund të them se është një nga elementet
që më shtyu të mësoja se si të bëj filma
dhe të bëhem regjisor.
Baksterat atje.
Rojos atje.
Unë në mes.
Ku e do?
Kambanieri i çmendur kishte të drejtë.
Në një vend si ky bëhen para.
Ideja ishte:
Harlekuini u shërben dy zotërinjve.
Don Miguel Rojo, Dua të flas me ty.
Kam dëgjuar se po punëson burra.
Mund të jem në dispozicion.
Më duhet të të them para se të më punësosh.
S'punoj për pak gjë.
E vendos veten në mes
dhe ia shet veten njërit dhe tjetrit
pa dijeninë e tyre, dhe i vë kundër njëri-tjetrit.
Bëj gati tre arkivole.
Këta filma i pashë për herë të parë në vitet '60.
Na pëlqente muzika dhe rrobat amerikane.
Ne ishim, siç e quante Zhan-Luk Godardi,
"fëmijët e Marksit dhe Coca-Cola-s".
Na pëlqejnë filmat perëndimorë,
por nuk biem plotësisht dakord me atë që ata përfaqësojnë.
Ajo që Leone ia doli të bënte ishte ta ritregonte historinë për një brez
që nuk besonte më në të.
Në një farë mënyre, derisa Serxhio Leone
e rigjallëroi në gjuhën e tij popullore.
Unë, të gjithë ne,
gjithë brezi im jemi shumë mirënjohës ndaj tij
sepse jemi rritur me filmat uestern,
Houard Hauks dhe Raoul Ualsh dhe Xhon Ford
dhe madje me Kurosavan, që bëri një lloj uesterni lindor.
U rritëm me këtë.
Prandaj ishte me emocione të jashtëzakonshme
kur pashë për herë të parë Për një grusht me dollarë.
Në filmat e Fordit,
kur një aktor hap dritaren,
bëhet gjithmonë për të parë atje tej të ardhmen e pamasë.
Në timen, kur hapin dritaren,
kanë vetëm terror dhe frikë
se mos marrin një plumb në ballë.
Kur mbaroi, S'dëgjova komente nga askush.
S'kam dëgjuar nga askush në Romë apo për ndonjë gjë.
S'dëgjova asgjë.
Pyesja veten se ç'ndodhi me atë film.
Filmi u shfaq në Firence.
Të premten fitoi 600 mijë lireta,
800 të shtunën,
një milion e tre të dielën.
Të hënën pritej 100 mijë lireta,
bëri një milion e gjysmë.
Miti kishte mbërritur në Romë.
Por pastaj papritur te Varjeteja, ata kishin thënë,
filmat uestern kanë mbaruar, veçse ka një gjë,
një uestern i vogël që po ecën mirë,
Një grusht me dollarë, me Klint Istvud.
Mendova: "A jam vërtet unë?" Thashë, s'ishte ashtu.
Quhej I huaji i mrekullueshëm.
Titulli origjinal prej Një grusht me dollarë ishte
Reji i Madhërishëm.
Dhe nëse sheh provat,
që kanë dalë në dritë së fundmi, shiko ciak-un:
Reji i Madhërishmi, dhe më pas I huaji i mrekullueshëm,
që ishte titulli i dytë.
E ndryshuan titullin vetëm në post-produksion
te Një grusht me dollarë.
Kur një burrë me një 45-she përballet me një burrë me pushkë,
ti the që njeriu me pistoletë është i vdekur.
Le ta shohim nëse është e vërtetë.
Por ajo që bëri Leone në fotot e Klint Istvudit
ishte shumë ndryshe.
Shumica kishte të bënte me peizazhin.
Menjëherë e kuptoje se nuk ishe në Perëndimin Amerikan.
REGJIA SERXHIO LEONE
MARTIN SKORSESE REGJISOR
Por më kujtohet që mendoja, kjo është vërtet interesante.
Thotë se është një uestern,
por nuk duket si një uestern amerikan.
Tregoi një botë heronjsh dhe demonësh.
Ashtu siç në të njëjtën kohë tregon simbole të tilla ikonike
të së mirës dhe së keqes.
I tregoi me nuanca
që sigurisht e mira kishte të keqen në vetvete
dhe e keqja të mirën.
FRENK MILLER REGJISOR, NOVELIST GRAFIK
PER PAK DOLLARË MË SHUMË 1965
Ata ishin personazhe që ishin krejtësisht jashtë imagjinatës.
Ata ishin shumë më të mëdhenj se jeta.
Dua të them se ata ishin filma vizatimorë.
Ai ishte i informuar për librat komikë.
S'mund të flas më për të,
por e shikoj dhe them,
ai është pjesë e fisit tim,
dhe unë jam pjesë e tij.
Li Van Klif duket si një vizatim.
E përdor fjalën vizatim si lavdërim.
Më bëri të shihja se si çdo kornizë, çdo panel
ishte si montim filmi,
e kështu fillova të bëj vizatimet e mia me kuadro,
duke menduar se ishin kuadro që lëviznin.
Për mua, Perëndimi është kryesisht me përralla dhe fantazi.
Ka personazhe historike,
por ata lidhen me mitin, legjendën, përrallën.
Një kujtim të veçantë
që kam pasi pashë I miri, i keqi dhe i shëmtuari
është skena e hapjes.
Pra, jemi ulur në kinema,
filmi sapo ka filluar.
Ti sheh shkretëtirën në skenën e hapjes.
Dhe pastaj del në skenë fytyra e Al Mulok.
Dhe shohim atë...
njerku,
që ishte Kurti, që ishte ulur pranë meje, thotë:
"Oh, ai është padyshim i shëmtuari.
Robert Rodriguez.
Një nga mënyrat se si u lidhëm si bashkëpunëtorë
ndodhi kur më pyeti nëse kishte ndonjë film që doja të shihja
për të krijuar Qytetin e mëkatit,
Zgjodha I miri, i keqi dhe i shëmtuari.
Të ulur pranë njëri-tjetrit për ta parë,
po mbështeteshim me njëri-tjetrin
sepse ishte ajo që të dy dëshironim.
Ai thjesht thoshte gjëra të tilla si:
E harrova atë pjesë. E harrova sa e mrekullueshme ishte!"
E dini? Ishim si çift djemsh të vegjël.
I KEQI
Ekziston një aspekt në aktrimin e tij
dhe mendoj se përmes aktrimit tim
përpiqemi të krijojmë një mitologji ose mit të ri
për sa u përket aktorëve.
I SHËMTUARI
Tuko. Ai është personazhi më i mirë.
Një nga personazhet më të mirë nëpër filma.
Ai është padyshim personazhi më i mirë.
Mendoj që Tuko i Eli Uallak
është nga performancat më komike të të gjitha kohërave,
është ndër tre më komiket.
Komikja, në një farë mënyre,
në mënyrën e komedisë së artit,
është shume evropiane,
konkretisht italiane,
dhe, siç është thënë shpesh, ata ishin operistikë.
Mendoj se ka shumë humor
në të gjitha filmat uestern që bëri Leone,
sidomos në tre të parët që realizoi me Klintin.
Mendoj se është shumë e rëndësishme,
të kesh një sens humori për këtë,
sepse po të mos kishte një sens humori për këtë,
do t'i kishte bërë filmat
në një stil uesterni amerikan shumë më konservator.
Por ai thjesht hoqi të gjitha kufizimet.
Sa vlen tani?
Sa?
2000 dollarë.
-Po. 2000 dollarë. -Po.
2000 dollarë.
Bir bushtre!
Do të ma paguash. Shpresoj të përfundosh në varreza.
Po e realizoja filmin në Kaliforni.
Ata thanë: është një regjisor italian
që do që ti të bësh një film.
I thashë: "Çfarë lloj filmi?"
Ata thanë: "Spageti uestern".
I thashë: "Kjo është si pica Havai. S'kisha dëgjuar kurrë për këtë.
Më njohën me Serxhio Leonen.
Ai tha: "Dua të të tregoj kreditet e mia në ekranin e filmit.
REGJIA NGA SERXHIO LEONE
Thotë Serxhio Leone. Dhe pastaj...
Dhe ia qëllojnë me armë emrin.
Kur mbaroi, thashë:
"Do ta bëj filmin. Ku do që të shkoj?"
Filmi im më i fundit I miri, i keqi dhe i shëmtuari
është një uestern epik aventurash
sepse është historia e tre mashtruesve madhështorë
dhe simpatikë
vendosur në kontekstin e Luftës Civile.
Ata ndërtojnë një urë,
kalojnë nëpër këtë urë dhe ura duhet që të shpërthejë.
Klinti tha: Ky është filmi im i tretë me efekte.
Do të bëjnë një shpërthim të madh në urë. Ki kujdes".
Ata punuan me muaj të tërë për të ndërtuar një urë
me një kapiten spanjoll në ushtri që vuri dinamitin.
Dhe vendosën tre kamera,
një atje afër ku do të shpërthejë ura
me lëvizje të ngadaltë,
një këtu dhe një në hendekun ku do të jemi ne.
Ata donin që unë të largohesha paksa,
por të qëndroja në këmbë dhe thashë:
Nuk do të qëndroj pak mbrapa.
Më mirë të qëndroj shumë mbrapa.
Kështu që u thashë: "Do të shkoj në majë të kodrës.
Eli thotë: "Mirë, edhe unë do të ngjitem në kodër.
Unë thashë: "Mirë". Kështu shkuam atje lart.
Dhe italiani që bënte efektet speciale,
i tha kapitenit spanjoll: Është një nder i madh.
Ti do të hedhësh në erë urën.
Bashkoji këta dy tela kur të them "Zjarr".
Një nga ndihmësit e tij erdhi dhe tha:
Ku do që të qëndroj?
Ku të shkoj? Më thuaj."
Dhe italiani i efekteve speciale tha: "Zjarr".
Pati një shpërthim shumë të madh.
Unë i thashë Eli Uallakut:
"Ndoshta as kamerën nuk e kishin ndezur".
Po bëja shaka.
Dhe krejt papritur, Pashë Serxhion që po zbriste rrugës,
sytë i flakërinin.
Kamerat s'ishin ndezur, nuk e dinte kush se do të kishte aksion.
I dëgjoja ndërsa bërtisnin,
por nuk ia kuptoja gjuhën
sepse ai ishte tërbuar.
Leone tha: "Dua ta vras. Unë do ta vras atë.
Burri, sapo ndodhi kjo, i hipi xhipit dhe u largua.
U largua me shpejtësi.
Ushtria spanjolle që kishte sjellë eksplozivët dhe gjithçka,
u ndien shumë keq që e kishin ndezur herët
dhe premtuan se do ta rindërtonin.
Kështu ai u kthye. E ndërtuan për katër ditë.
Edhe më pas, unë dhe Klinti ishim në majë të kodrës.
I MIRI, I KEQI DHE I SHEMTUARI 1966
Ai kishte shumë durim.
Shumë nga gjërat që provonte, njerëzit kishin frikë t'i provonin.
Ai i vuri në veprim me shumë energji
dhe entuziazëm.
S'e di nëse ndonjë regjisor amerikan do t'ia dilte.
Ai na merrte me vete.
Kishte pasion për ne.
Kishte një ndjenjë se familja ishte mbi çdo gjë tjetër.
Kam vetëm disa kujtime fëmijërie.
I mbaj mend këto toka të shkreta e me pluhur,
ku s'kishte fëmijë por vetëm të rritur.
Duhej të qëndronim në heshtje sepse ai po xhironte.
Për një fëmijë, ishte gjë shumë e mërzitshme.
Kam kujtime të bukura.
Për një fëmijë që rritet në sheshxhirim
është një lojë fantastike.
Gëzimi më i madh ishte të visheshe
për të luajtur në film.
Ai kishte një lidhje të fortë me familjen.
Pas disa muajsh në shtëpi para xhirimit të filmit Shumë bukur,
pashë marrëdhënien mes tij, gruas dhe fëmijëve.
Ai ishte i dashuruar me dy vajzat e tij,
Andrean dhe gruan e tij Karlën.
Ishte një familje e bukur.
Njerëzit në grupin e babait
ishin njerëz që vinin shpesh në shtëpinë tonë,
ata ishin miq.
Pranda nuk ndihej sikur ishte në një vend të huaj,
ishte një vend i njohur.
Për mua ishte një lojë e shkëlqyer, një udhëtim i bukur.
Ishte një mënyrë për t'u mbledhur bashkë për pushime.
Ishte një kohë pushimi ndryshe
nga ato të miqve të mi,
të cilët kishin një jetë më të qetë dhe më normale.
Në Itali nuk ka Perëndim, nuk ka kufij,
nuk ka kusarë, nuk ka indianë,
nuk ka kërkim ari.
Pra, shtysa për realizimin e këtyre filmave nuk është historia,
është kinemaja.
Dhe ndërsa uesterni amerikan është një mit,
uesterni italian është një mit për një mit.
Për mua,
mendoj se do t'i vendosja filmat në vijën ndarëse
midis disa vijave të ndryshme:
Komedisë italiane,
spektaklit antik, epikën
e eposit italian të botës së lashtë "të verdhë"
dhe të një modernizmi të pastër,
modernizmit kinematografik.
Besoj se ata janë fillimi i kinemasë moderne.
Ka një kinema të re Hollivudiane, ka kinema klasike.
Mendoj se pikërisht në mes, aty ku mbaron kinemaja klasike
dhe ku fillon Hollivudi i Ri
ndodhet trilogjia e Dollarëve.
I MIRI, I KEQI DHE I SHEMTUARI 1966
Ai e quajti atë Amerikë.
Ai e quajti Perëndimi Amerikan.
Ishte një Perëndim mitik amerikan që s'ka ekzistuar kurrë.
Ai përdori përllogaritjet spanjolle të gurit
për të krijuar një botë thjesht me këto përmasa.
Mendoj se të gjitha largimet, të gjitha vendodhjet e tij,
qoftë kur ishte në Almeria,
të gjitha vendet e famshme që Leone përdori për uesternët e tij,
dukej pikërisht si Amerika.
Por duke qenë se ai përdori sfonde shumë të thjeshta,
në plan të parë ai bëri gjëra të mahnitshme.
ZHAK AUDIARD REGJISOR
Në filmin Çlirimi, rreth tridhjetë vjet më parë,
pati një pyetësor.
U ishte bërë 200 regjisorëve, apo diçka e tillë.
Pyetja ishte: "Pse xhiron?"
Një përgjigje që më ra në sy ishte ajo e Dejvid Linkut, që u përgjigj:
Për të krijuar universe dhe për të parë nëse funksionon."
Për mua, Serxhio Leone krijon një univers që funksionon.
I MIRI, I KEQI DHE I SHËMTUARI 1966
I miri, i keqi dhe i shëmtuari, Një grusht me dollarë,
janë udhëtime.
Këto janë odise heroike.
Gjithçka në filmin e Leones është epike.
Jo vetëm xhirimet, betejat, por edhe momentet e ndërmjetme.
Më shumë ndjesi.
DAMIEN KAZELL REGJISOR
Këto janë gjërat që vetëm kinemaja mund t'i bëjë,
që mund t'i sjellë në kanavacë vetëm një regjisor.
Ato s'mund të komunikohen në formë skenari
apo të komunikohen në ndonjë formë tjetër, mendoj
që kështu është edhe me to.
Mendoj se ai ishte një prej kineastëve
që në një farë mënyre ma shfaqi haptas
se ç'mund të bëjë një regjisor.
Filmi i parë që pashë nga Leone është I miri, i keqi dhe i shëmtuari
Isha fëmijë,
por s'mendoj se ia kisha idenë që po shikoja një film
që ishte bërë një, dy, ose tre dekada më parë.
Më dukej sikur po shihja diçka krejtësisht të re,
të përjetshme dhe bashkëkohore.
Përballja në fund të tij,
është një pritje e gjatë
ku ata qëndrojnë aty.
Kamera është heroi
sepse rrotullohet.
Lëviz rreth e rrotull në muzikë.
Nëse je gjallë dhe e sheh, pulsi rreh.
Pastaj, krejt papritur,
dëgjohet sikur është një armë e vetme ndërsa qëllojnë të gjithë
dhe njerëzit e duhur vdesin.
Në shumicën e filmave aventurierë,
ajo do të ishte një skenë e pafund
ku të gjithë ndiqnin njëri-tjetrin
plagosnin njëri-tjetrin dhe flisnin me njëri-tjetrin,
flisnin e flisnin dhe flisnin e flisnin...
Morrikone e zgjidhi këtë problem dramatik të ndërlikuar.
Jemi këtu duke hulumtuar
dy motive për filmin tim të fundit
të quajtur Ule kokën!
Babai kishte pika referimi nga ku s'do të devijonte kurrë.
Mund t'i thoshe se aty ndodhej këngëtari më i mirë në botë,
dhe ai do të thoshte:
"Ndoshta ai mund të këndojë, por Enio bën kolonën zanore.
S'kishte asnjë diskutim.
Më kujtohet, kur bëra filmin tim të parë, Një grusht me dollarë,
Nuk e doja Enio Morrikonen, pasi nuk e njihja,
Isha mësuar të punoja me një muzikant tjetër.
U takuam dy ditë më vonë pasi producentët donin që të takoheshim.
Në atë moment, njohëm njëri-tjetrin.
Tani mendoj se duhet të punojmë,
miku im i dashur Enio. Futemi brenda.
Ata ishin në harmoni të plotë.
Babi dhe Enio po punonin vargjet e Ule kokën!
Enio fillon të bëjë shënime dhe babai i thotë:
"Po, por bëje pak më ëmbël këtu.
Bëje pak më të ëmbël, bëhet fjalë për fëmijët.
Aty kishte një bashkëpunim të gjithanshëm,
po e lindnin së bashku.
Ky është bashkimi i përsosur.
Më kujtohet Serxhio kur ishim në klasën e tretë.
Më pas ai u zhduk sepse ndryshoi shkollën vitin tjetër,
kështu që se pashë më deri shumë vite më vonë,
kur erdhi në shtëpinë time dhe më kërkoi të bëja kolonën zanore
për Një grusht me dollarë.
ENIO MORRIKONE KOMPOZITOR
E bëra me shumë dëshirë atë film,
Pata një ide në mendje dhe e zhvillova.
Fishkëllima dhe instrumentet që shoqëronin fishkëllimën
ishin zbukuruese dhe s'kishin asnjë lidhje me të,
të gjitha trokitjet e çuditshme.
Kombinimi i instrumenteve, fishkëllimës,
një kitarë elektrike një temë dhe uesterni.
Ishte e padëgjuar dhe e ndryshoi muzikën e botës.
Muzika tingëllonte pothuajse pak si karnavale.
Tingëllon si Beach Boys që takojnë Duane Eddy
gjen Perëndimin e Egër të regjistruar në banjë. E mrekullueshme.
PER PAK DOLLARË MË SHUMË - 1965
Besoj se në të gjithë filmat e Serxhios,
ndryshova fizionominë e muzikës çdo herë.
Kutia muzikore në filmin e dytë ishte pjesë e skenarit, e historisë.
Megjithatë, s'ishte gjithmonë në skenë.
Ndonjëherë, kur filmohej pa kutinë muzikore në skenë,
bëhej diçka abstrakte.
Pra, ishte shumë e rëndësishme të kishte aspektin e tingullit
të lidhur me historinë.
Në Njëherë e një kohë në Perëndim,
protagoniste bëhet harmonika.
Po, vazhdo. Bjeri harmonikës.
Bjeri, që të mos bësh budallallëqe.
Shikoji ato nota false.
Kështu?
Ai zbuloi se kur një instrument nxjerr tinguj
në realitetin e imazhit,
dhe ne e dëgjojmë sërish pa qenë në imazh,
ky instrument bëhet një përjetim i rëndësishëm
që bashkëpunon me kuptimet e filmit.
NJEHERË E NJË KOHË NË PERËNDIM 1968
Ky ishte një marifet i rëndësishëm nga ana e tij.
Bëje të lumtur vëllain tënd të dashur.
Uljet dhe ngritjet e muzikës dhe kompozimi i zërit
janë shumë të veçanta dhe jashtëzakonisht dramatike.
DARREN ARONOFSKI REGJISOR
Nënshkrimet dhe meloditë e ndryshme
janë pothuajse si fraza fjalësh.
Ato në fakt portretizojnë informacion, jo thjesht emocion.
Kur refrenët e ndryshëm tingëllojnë
ose kur shfaqen instrumentet drejtuese,
ato hyjnë në bashkëbisedim me audiencën.
Morrikone është bashkë-skenaristi i filmave të Leones pasi
s'mund t'i imagjinoni ato pa muzikën e Morrikones.
Kjo ishte shumë e sjellshme nga ana e tij.
S'i kam bërë unë skenarët.
Sigurisht, ai donte të thoshte se kuptimi i muzikës pas fotove
dhe tingujt realistë të filmit nuk ishin dialogu,
por kishte kuptim po aq sa kishte dialogu,
diçka më shumë se dialogu:
interpretimi abstrakt i fjalëve.
Muzika ishte një pjesë thelbësore e rrëfimit në filmat e Serxhios.
Leone kishte sytë ndërsa Morrikone kishte veshët,
dhe së bashku formuan një skuadër të madhe si Hiçkoku
dhe Hermani.
Filmat e Serxhios ishin aq të mirë sa mbanin muzikë edhe më inferiore
nga ato që kam shkruar unë.
Muzika s'është pjesë e filmit, ajo interpreton filmin.
Ajo mbështet konceptet që kompozitori i jep filmit
dhe sigurisht regjisorit.
NJËHERË E NJË KOHË NË AMERIKË 1984
Mendimet e aktorit, ato që ai nuk thotë
mund të përfaqësohen nga muzika.
Eshtë pamja e një aktori të palëvizshëm
që ndjeu pas, ose përpara tij diçka të padurueshme.
Ky është djali i sekretarit Bejli.
Ai quhet Dejvid, ashtu si ti.
Ishte plot dyshime, kujtime,
gjëra të tmerrshme, ose gjëra shumë të thjeshta.
Muzika e Morrikones i jep personazhit më shumë dimension
dhe e përmirëson më shumë karakterin nga ana psikologjike.
Kur përballej me lojën emocionale, veçanërisht,
skenën sentimentale shoqëruar me muzikë,
ndonjëherë dilte nga binarët dhe thoshte:
Shiko, ne s'duam t'ia dimë fare për shfaqjen e filmit,
Unë mbaj muzikën poshtë
sepse më ndihmon.
Do ta dublojmë këtë pjesë më vonë."
Me muzikë në skenë,
ndodh diçka e veçantë dhe e shenjtë.
Kërkon përqendrim më të madh nga të gjithë.
XHUZEPE TORNATORE REGJISOR
Ka një harmoni të lartë që bashkon frutin e punës
të secilit në mënyrën më të mirë të mundshme.
Kjo është një skenë e veçantë ku unë hesht plotësisht pasi është
si të shihet nga një protagonisti,
i cili zbulohet vetëm në fund të këtij gjurmimi.
Dërgo më pak tym.
Më pak tym!
Xhirim.
Tabela. 28-1, dubli i parë. Aksion.
Muzika luan kështu një rol qendror në plan të parë.
Mua më duket më shumë si kinema e heshtur,
lloji i konceptimit të kinemasë së heshtur, e cila sigurisht,
nuk ishte kurrë e tillë,
shoqërohej dukshëm gjithmonë me muzikë.
Ndoshta, Serxhio është regjisori i fundit i madh i filmit pa zë.
Ai u dha një forcë të jashtëzakonshme imazheve.
Serxhio punoi shumë mbi heshtjen.
Mbi heshtjen e kujt?
Të aktorëve, të personazheve.
Mbi heshtjen e shikimit të një skene.
Ajo heshtje është e vërtetë, e përfaqësuar nga muzika.
Muzika në atë moment përfaqësonte veten
në një mënyrë shumë themelore për atë skenë,
për çfarë kishte ndodhur më parë dhe për çfarë do të ndodhte më vonë.
Muzika tregon të shkuarën dhe të ardhmen e filmit.
Leone dinte vërtet të krijonte vetmi dhe izolim
përmes përdorimit minimal të efekteve specifike zanore.
Babai kishte një vëmendje të madhe ndaj zhurmave.
Ai gjeti te Enio më shumë sesa një tokë pjellore.
Vërtet?
Këtu, edhe me mjetet, mirë.
ENZO DI LIBERTO ARTIST I EFEKTEVE ZANORE
Ne i kemi përdorur këto për hapat e Robert De Niros
në Njëherë e një kohë në Amerikë.
Punova me Renato Marinelin, artisti i efekteve zanore të Serxhios.
Gjithçka riprodhohej në studio.
Sot kompjuterët na ndihmojnë në redaktim.
Në të kaluarën duhej të bëje gjithçka në studio,
dhe duhej të ishe i përshtatshëm.
Serxhio Leone dukej i mërzitur,
por në fund të fundit ai ishte i afërt.
Ai kishte humor dhe ta bënte qejfin për punën e kryer.
Kur ai hyn në fushë,
më bëj në sfond zërin e një kali,
trego praninë e tij.
Është njëlloj.
Bëje jo aq të ashpër, ndryshe të bezdis.
Kam takuar gjithmonë zhurmuesit.
Ne bënim shaka dhe thoshim:
"Mbaji poshtë zhurmat sepse duhet të dalë muzika.
Kjo ishte biseda jonë zbavitëse, për të qeshur.
Morrikone kishte goxha karakter.
Kur hyje në mjedis, kishte njëfarë besimi.
Përreth bëhej shaka.
Një herë, ndërsa ai po miksonte, në marrëveshje me Serxhio Leonen,
Fausto ndryshoi muzikën.
Enio ndonjëherë flinte gjumë në sallë,
pastaj e ndryshoi ngadalë dhe vuri muzikë nga një tjetër muzikant.
Në atë moment, ai zgjohej.
"Çfarë ndodhi?"
Dhe ai përgjigjej: "Nuk të pëlqeu?"
FAUSTO ANKILLAI MIKSUES ZËRI
U njoha me Serxhio Leonen kur bëra
I miri, i keqi dhe i shëmtuari.
Prej andej e deri
Një herë e një kohë në Amerikë, unë miksova gjithçka.
NJË FILM NGA SERXHIO LEONE
Leone krijon revolucionin e tij shprehës
brenda fushës së tij.
Ndoshta shembulli më i lartë është fillimi i
Një herë e një kohë në perëndim.
Ato kredite të gjata që bënë historinë.
Kërcitja e mullirit dhe gjithçka.
Ai kishte bërë muzikën, aq e bukur sa s'kishte ku të shkonte.
Kur shkuam për të miksuar, Enio nuk ishte aty.
Pra, më thotë:
"Fausto, e heqim këtë muzikë."
"Serxhio, je i sigurt?" "E heqim këtë muzikë."
Ata tinguj realistë s'janë mohim
i muzikës së Morrikones.
Ata janë fryti i bashkëpunimit intensiv mes tyre.
Kur miksonim, Enio Morrikone erdhi për të parë.
Ne fillim, nuk i thamë asgjë.
Serxhio, ke bërë muzikën më të bukur."
Nuk e mori personale!
Për 70 vjet kinemaja ka qenë arti i sintezës.
Leone na tregoi se ishte e mundur
të tregonim jetën e një njeriu në 90 minuta,
dhe na tregoi se si koha mund të pezullohet,
zgjatet, transformohet, shumohet,
dhe se si kinemaja mund të jetë arti i të treguarit për pritjen,
i të treguarit se asgjë s'po ndodh.
Kjo i përkiste letërsisë, por jo kinemasë.
Miza e bllokuar në armë ishte ideja ime.
Kjo është e sigurt pasi më pas iu mburra shumë Serxhios për këtë.
Kurrë nuk e ndieu ankthin e montazhierit
i cili duhet detyrimisht të mbyllë një situatë
për t'i lënë vend tjetrës.
Historia duhet të marrë frymë vetë.
Ti e ndjen këtë dhe është e veçantë, e re dhe e përsosur.
Një herë e një kohë në perëndim është një film artistik.
Nisa të tregoj me anën e një shëmbëlltyre,
si të ishte një përrallë,
ose filmi për të treguar historinë e lindjes së kombit amerikan.
Një herë e një kohë në perëndim është kryevepra e Leones.
Është dhe s'është një film uestern.
Është një elegji për një formë të caktuar kinemaje.
Një herë e një kohë,
ishte një djalosh në Trastevere që shikonte filma uestern.
Një herë e një kohë, ekzistonte zhanri uestern
para se të humbiste cilësinë e vet përrallore.
Njëherë e një kohë në histori,
ishte ai moment i kufirit që u mposht
me mbërritjen e hekurudhave.
Pra, të gjitha këto një herë e një kohë,
pse nuk e bëjnë funeralin e fundit për filmat uestern?
Kështu ai bashkon dy personazhe nga vala e re italiane,
jo skenaristët e tij tradicionalë,
jo Luçiano Vinçenzonin jo Serxhio Donatin në atë fazë,
por Bernardo Bertoluçin,
që kishte bërë një film dhe dha kontribut për disa të tjerë,
dhe Dario Arxhenton,
që është kritik për Paese Sera, gazeta romane e mbrëmjes.
DARIO ARXHENTO REGJISOR
Isha shumë i ri, një djalosh.
Për mua ishte nder i madh të rrija me Serxhio Leonen.
Unë, bashku me Bernardon dhe Serxhion
shkruam këtë dokument që u bë më pas baza e filmit.
Në fillim takoheshim në shtëpinë e Serxhios.
Më pas, filluam të takoheshim te Bernardo ose tek unë.
Kjo punë zgjati shumë, dy ose tre muaj.
Personazhi kryesor ishte një grua.
Ai s'kishte punuar kurrë me femra në filmat e tij.
Mendoj se për këtë arsye na mori mua dhe Bernardon
sepse ishim shumë të rinj.
Ai mendonte se skenaristët e moshuar në atë kohë
nuk dinin gjë për feminitetin.
Unë bëra pjesën e parë, ndërsa Bernardo të dytën.
Më pas shkuam bashkë
me një grumbull të madh letrash në një dyqan kopjesh
dhe kjo grua filloi të shkruante.
Ndërsa po shkruante, ndenjëm aty të prisnim
sepse donim ta largonim.
Ajo u apasionua me këtë histori.
Asaj i pëlqeu aq shumë, sa herë pas here thoshte:
"E bukur, kjo skenë".
Ne u emocionuam nga ky fakt. Ishte një moment i rëndësishëm.
NJË HERË E NJË KOHË NË PERËNDIM
Është diçka e re në kinemanë e Leones.
Personazhet kanë rëndësi.
Ata nuk janë kukulla që enden në një tabelë shahu,
dhe luajnë pjesë në një film.
Ndërveprimet ndërmjet personazheve kanë rëndësi. Ne kujdesemi.
Na kujdesemi kur vritet familja MekBein,
e kujtojmë atë gjatë gjithë filmit.
NJERË E NJË KOHË NË PERËNDIM 1968
Kjo është e re për Leonen.
Është një kinema tjetër,
më e brendshme dhe fillon me Një herë e një kohë në perëndim.
Një herë e një kohë në Perëndim është i preferuari im.
Është interesante pasi kur e pashë për herë të parë,
i rezistova shumë.
Kur pashë filmin për herë të parë,
u preka plotësisht.
Filmi i Leones m'u duk i huaj,
shumë larg nga filmat uestern që njihja.
Serxhio mori disa aktorë shumë të famshëm
në atë kohë mes të cilëve shkëlqeu Henri Fonda.
Aktori më i këndshëm në historinë e kinemasë së Hollivudit.
Mund ta tregoj këtë anekdotë. Ai erdhi në Itali i transformuar.
Ishte si njeri tjetër.
Ai kishte flokë të zeza, Barseta të stilit spanjoll
madje edhe lente kontakti të zeza.
E lashë ashtu siç ishte.
Ngadalë dhe butësisht, u përpoqa ta shtyja futjen e tij.
Dita-ditës e bëra të hiqte diçka nga maskimi.
Pastaj, para se të dilte në skenë, i thashë:
A i heq dot edhe këto lente kontakti të zeza
që ta bëjnë shikimin monoton?
Ti ke sy jashtëzakonisht shprehës.
Më në fund i hoqi.
Vura makinën pas tij
dhe çuditërisht bëra një gjë rrethore,
Do të zbuloja që poshtë këtij vrasësi të tmerrshëm
s'ishte tjetër veç Henri Fondës.
Pra, si aktor i madh dhe me përvojë, ai tha:
"Zot, tani e kuptoj."
Ç'do të bëjmë me këtë, Frenk?
Kur Leone caktoi Henri Fondën,
ai përdor karakterizimin e tij Uajt Erp për të ngatërruar audiencën.
Tani që më thirre me emër.
Ai s'po përpiqet të të bëjë të injorosh faktin
që Henri Fonda është njeriu i mirë.
Ai dëshiron që ta zbulosh vetë.
Ai dëshiron të të përmbysë duke përdorur atë.
Ai dëshiron të të habisë.
Ai pëlqente Xhon Fordin, Hauard Hauksin,
mitet e mëdha të kinemasë uestern amerikane.
Ai mendoi se duhej t'i tregonte historitë në një mënyrë tjetër.
Tani më duhet të shkoj.
Gjithmonë e ka dashur Klaudia Kardinalen.
Fakti që Klaudia Kardinale ishte në Luginën e Monumenteve
ishte një gjë tepër amerikane.
Tepër amerikane.
Ishte një përzjerje italo-amerikane
për ta sjellë në Luginën e Monumenteve.
Ishte e guximshme dhe e mrekullueshme.
Do të jetë një qytet i bukur, Ujë i ëmbël.
Kështu, Pekinpah dhe Leone,
secili në mënyrën e vet, e kuptuan fuqinë e filmave të Xhon Fordit.
Morën aspektin mitik dhe e çuan në një drejtim tjetër,
konkretisht drejt kapitalizmit,
shfrytëzimit, shtypjes, luftës, ndërtimit të perandorisë.
Unë s'luftoj për t'u imponuar idetë e mia të tjerëve,
Luftoj kryesisht që të mos lejoj të më imponohen idetë e të tjerëve.
Argëtimi duhet të jetë një mjet, një biçikletë për të krijuar
disa fjalime që na interesojnë,
por pa mbajtur qëndrim.
Të mbash një qëndrim nënkupton të bësh një reklamë,
dhe kjo lloj kinemaje s'më pëlqen.
Ai s'bënte filma të lehtë.
Ishin filma shumë të vështirë dhe politikë.
Kishte shumë mendim dhe përkushtim pas tyre.
REVOLUCIONI ËSHTË NJË AKT DHUNE MAO CE DUN
ULE KOKËN! 1971
Po të isha në vendin tënd, nuk do ta bëja.
Pse?
Në atë kohë kishte shumë fotografi.
Në vitet gjashtëdhjetë, ato ishin anti-uestern.
Ishte koha e revizionit, revizionit të mitit.
U adoptua qasja anti-mitike. Mitet janë të këqija.
Këtu është realiteti.
Të lutem, mos u mundo të më flasësh për revolucionin!
I njoh revolucionet dhe se si ato fillojnë!
Njerëzit që lexojnë libra,
shkojnë te njerëzit që nuk lexojnë, te të varfërit,
dhe u thonë: Ka ardhur koha për ndryshim!"
E di se për çfarë flas kur flas për revolucionet.
Pra, ai ishte shumë i interesuar të bënte një film,
një film revolucionar meksikan antirevolucionar,
që tregon se sa i rrëmujshëm është revolucioni dhe se si në fund,
militarizmi priret të fitojë.
Ata që lexojnë libra shkojnë tek ata që nuk dinë të lexojnë,
te të varfrit dhe thonë: Na duhet një ndryshim.
Pra, të varfrit bëjnë ndryshimin, hë?
Pastaj, njerëzit që lexojnë libra,
ulen të gjithë rreth tavolinave të mëdha,
dhe flasin e flasin dhe hanë e hanë, hë?
Por ç'ndodhi me të varfrit?
Ata kanë vdekur!
Ky është revolucioni juaj!
Edhe atje ai u drejtohet disa problemeve sipas mënyrës së tij
që është kujtesa e fëmijës që kujtohet se si të luajë,
por që e di se si funksionon bota e të rriturve.
Në Ule kokën, ka një referim për Fose Ardeatine,
shpellat e Ardeatinës, një masakër e famshme
nga SS ndaj civilëve romanë,
ngjarje që ndodhi kur Leone ishte 12 ose 13 vjeç.
Ai thur historinë e tij
dhe historinë që kishte jetuar përmes këtyre filmave.
U prit shumë keq nga e majta në Itali
dhe shumë njerëz e vlerësuan shumë keq.
Por Pasolini tha: Nuk jam dakord me politikën,
por është një punë madhore.
Në retrospektivë, ajo duket si pjesa që mungon ndërmjet
Njëherë e një kohë në Perëndim dhe Njëherë e një kohë në Amerikë.
Nuk jam i sigurt nëse ky ishte qëllimi në atë kohë,
por kështu fillon të duket tani.
Nga fundi i vitit 1967, fillimi i vitit 1968,
shkova në Amerikë në përpjekje për të bërë
"Një herë e një kohë në Amerikë".
E kisha pasur këtë ide për një kohë të gjatë.
NJERË E NJË KOHË NË AMERIKË 1984
ARNON MILKAN PRODUCENT
Ndodhesha në Kanë
dhe shoh në tarracën e hotelit Karlton
dikë që duket si Buda
por e di që Buda ka vdekur, prandaj s'është ai.
Mund të jetë Orson Uells, por e di që sapo hëngra drekë
me të në Los Anxhelos.
Prandaj, mund të jetë vetëm Serxhio Leone.
Kështu u afrova dhe thashë: "Përshëndetje, jam filani.
Jam fans i juaj i madh. Thjesht dua t'ju shtrëngoj dorën".
I thashë: "Si kam parë filmat tuaj për një kohë të gjatë.
Dhe ai tha, "Do t'ju them një sekret.
I kam refuzuar filmat
këto 11 vitet e fundit
sepse doja të bëja vetëm një gjë,
diçka që quhet Një herë e një kohë në Amerikë.
I thashë: "Për se bëhet fjalë?"
Në çastin që mbarova "Për se bëhet fjalë?"
Pata 4 orë përshkrim kornizë pas kornize
të filmit.
Në fakt, isha një i huaj.
Serxhio Leone ishte më i madhi.
Dhe unë them: "Uau".
Jam shumë kokëfortë, shumë këmbëngulës.
Në fakt, unë bëj kinemanë që më pëlqen.
Më duhet ta dua filmin në mënyrë të natyrshme dhe nga brenda jashtë.
Midis viteve 1971 dhe 1983,
ai po përpiqet të mbledhë atë film së bashku.
Duhet të jetë një rekord në historinë e filmave.
Serxhio Leone!
Ai kthehet në një figurë kryesore në Festivalin e Filmit në Kanë.
Ai është rregullisht atje dhe është pjesë e kulturës së filmit,
por ai po pushon.
I është ofruar Kumbari. Ai e refuzon.
Tani, nëse njerëzit më thonë: "A është Leone një autor?"
Sa kineastë të tjerë e refuzuan Kumbarin
për të bërë filmin që ata dëshironin të bënin vërtet?
Pse nuk ke bërë asgjë për dy vjet?
Kam ngecur. Është një histori e tërë.
Mendoj se tani e di i gjithë publiku.
Bëhet fjalë për Një herë e një kohë në Amerikë?
Po, bëhet fjalë për Një herë e një kohë në Amerikë.
Kam filluar të pres, dhe nuk mund ta flak librin.
Shpresoj të thyej ngërçin, do ta shohim.
Për 10 vite, nëse jo më gjatë, kjo ka qenë pika kryesore.
Mbaj mend që na tregonte për filmin
edhe para se ta shkruante.
Mendoj se babai na e kishte lexuar skenarin të paktën 100 herë.
Në mbrëmje ai kthehej dhe thoshte:
"Ndryshova këtë, bëra këtë."
Fillimisht filmi do të quhej Një herë e një kohë, Amerika.
Pastaj tha se ishte pak si tepër me pretendime.
Serxhio e kishte Një herë e një kohë në Amerikë
në kokën e tij, ai shkonte në shtrat me të dhe zgjohej me të.
Ishte e dashura e tij.
Ne përjetuam gëzimin të shihnim se ëndrra e tij po realizohej
kur në jetën e tij dhe tonën
u shfaq Arnon Milkan.
Si fëmijë thashë: "Është çmenduri, është e mahnitshme. Ta bëjmë!"
Historia është vazhdimi ideal i një triptiku
dhe kështu preteksti i gangsterizmit,
i kujtimeve amerikane,
është preteksti për një evropian nga prejardhja ime
për të shprehur dashurinë time për kinemanë amerikane.
Nëntitulli i filmit mund të jetë
Njëherë e një kohë ishte një lloj filmi.
Më pëlqen fundi kur është plak, kur personazhi im është më plak.
Bëmë shumë orë grimi me Manlio Roketin.
Tani mund ta bëj lehtësisht.
S'duhet të kaloj gjithë atë telash.
Ngjyra do të jetë një tipar i rëndësishëm.
Këtu janë ngjyrat.
Tonalitetet e duhura për mendimin tim janë kafja dhe bezha.
Ky është Teatri Lirik, të cilin ne e bëjmë njëlloj.
Njëherë e një kohë në Amerikë është mënyra se si babai im
bën plane të mëdha.
Dua këtë orkestër frymore.
Duket si diçka e nxjerrë nga një libër me tregime.
Për melankolinë e vet
krahasuar me të kaluarën.
Mendoj se ishte letra e Serxhios drejtuar botës.
Këtë donte ai në të vërtetë
dhe ndjeu njëfarë identifikimi me të, një lidhje.
Në një farë mënyre Një herë e një kohë në Amerikë
është padyshim një nga filmat e fundit të llojit të vet.
Është një prodhim shumë i madh gjithëpërfshirës
nga një artist i madh evropian në Amerikë.
Besoj se isha 11 vjeç.
E di që kur filluam të bënim filmin,
isha 11 vjeç dhe mbusha 12 vjeç ndërsa po xhironim.
Nuk isha fëmijë me aspirata të bëhesha vërtet aktore.
Nuk isha fëmijë i magjepsur pas filmave,
apo që shihte shumë filma,
apo që kishte dijeni për kinemanë.
Ishte një eksperiencë e madhe për mua të bëja filmin,
por nuk e dija se ku po futesha në të vërtetë.
Ishte një përvojë e mrekullueshme
ta shihja ndërsa xhironte skenat dhe mendoja:
Kjo është e pabesueshme. Kështu i bëjnë filmat?"
Thjesht duke parë se ku i vendoste kamerat
dhe kujdesin, saktësinë,
mendimin dhe konsideratën që futej në gjithçka.
Nuk besoj se do të bëhesha aktore po të mos kisha bërë atë film.
Gjatë xhirimit të skenës së parë, ishim të gjithë të tensionuar,
sepse kishin kaluar shumë vite...
Për mua ishte si ta shihja të xhironte për herë të parë.
Edhe babai ishte shumë i emocionuar,
më në fund mundi
të niste ëndrrën e tij të madhe.
Para se të fillonim xhirimin,
pothuaj pas një viti përgatitje,
Serxhio pati një debat serioz me De Niron...
për një ndarje rolesh
për të cilën kishim rënë dakord.
Unë u zemërova.
I thashë: "Bob, kam investuar shumë para,
ai thjesht s'mund të ikë.
Serxhio ishte ulur si Buda.
Dhe pastaj ai i më pa dhe tha:
"Po të them një gjë, ky nuk është një film
me Serxhio Leonen nga Robert De Niro.
Ky është një film i Serxhio Leones me Robert De Niron.
Ai tha, "Do të bëj një marrëveshje me ty".
"Shko lart dhe shiko të gjitha provat që kemi bërë.
Po gjete ndonjë ide më të mirë, atëherë do të bie dakord.
De Niro u ngjit dhe zbriti pas disa orësh dhe tha:
"E di çfarë? Jam dakord. Ti ke të drejtë. E kisha gabim".
Dhe që nga ai çast,
marrëdhënia ishte pothuajse si babë e bir, ose si xhaxha i madh.
E donin njëri-tjetrin.
Ai nuk u imponohej aktorëve, për të kërkuar këtë apo atë.
Ai mbështej te ti për të bërë ç'ishte më e mira
ashtu si ti doje ta bëje.
Dhe më pas do të të jepte udhëzime, sigurisht.
Por nuk ishte njeri që të bënte presion.
Ai ishte shumë i zgjuar me aktorët.
Vetëm vajtje.
Bën një dollar e njëzet cent.
Dhe u desh një kohë shumë e gjatë.
Mendoj se punova me filmin gati një vit
dhe më dukej se Serxhio nuk donte ta linte.
Me sa kujtoj, nuk po arrinte të gjente mënyrën se si donte
të prezantonte ardhjen time në Nju-Jork.
Thashë me vete dhe mund t'ua kem thënë edhe të tjerëve:
Më duket se Serxhio nuk do që ta përfundojë filmin.
Ai thjesht vazhdon, e kupton?
Stili dhe mënyra sesi e shkroi dhe e drejtoi,
më dukej e tillë.
Mendoj se ai vuri zemrën dhe shpirtin në atë film,
dhe mendoj se është filmi i tij më i mirë.
Është filmi i tij më i menduar lidhur me kohën dhe distancën
e personazheve që plaken dhe dy grupe të ndryshme
personazhesh që luajnë role të ndryshme në moshë dhe
në kohë të ndryshme.
Ishte thjesht një pikturë e pamatë.
Mendoj se ishte kanavaca më ambicioze ku ka pikturuar.
Ai thjesht bëri një film dhe e bëri me shumë nostalgji.
Por po shihja çdo skenë që po ndodhte
në kohën e tij reale.
Mua më mungonin disi ata personazhe.
Ndihesha nostalgjik për ata personazhe
dhe sa shpejt ikën koha.
Nga një film që duhej të xhirohej pesë
deri 11 muaj, ai e kuptoi se si të thoshte
që të mos e kalonim buxhetin.
Ai ishte po aq krijues si producent,
sa edhe si kineast.
Prerje!
Përherë më impresionon një regjisor që do të rrëfejë një histori.
Edhe nëse nuk tërhiqem nga ajo, ka disa gjëra.
Ndjenja që kanë,
është një frut dashurie për ta. Ata duhet ta bëjnë.
Kjo e ndihmon të bëhet një projekt i veçantë
që do të jetë i paharrueshëm për vitet në vazhdim.
Eja ulu këtu.
Oh Zot. U tmerrova.
Ishte puthja ime e parë.
U frikësova shumë, sikur të tmerrohesha prej saj.
I dashuri im është i bardhë dhe faqekuq.
Lëkura e tij është si ari i rafinuar.
Faqet e tij janë si një shtrat me erëza.
Edhe pse s'është larë që nga dhjetori i kaluar.
Isha e tmerruar nga skena.
Duke e parë sërish, është puthja më e dëlirë e bërë ndonjëherë.
Është kaq e dëlirë dhe e thjeshtë. E megjithatë për mua,
ishte gjë e madhe.
Është dikush atje.
Më kujtohet që Serxhio
e deshte shumë...
Më vjen të qaj.
Ishte kaq e ëmbël sepse ai ishte...
ai ishte atëror, i kujdesshëm dhe mbrojtës.
Më kujtohet që më pyeste: E ke problem ta bësh sot?
E ke problem ta xhirosh skenën sot?"
"Mund ta bëjmë një ditë tjetër nëse s'dëshiron ta bësh.
Nëse s'je gati ta bësh". Kush e bën këtë?
Mendoj se ajo buzëqeshje përfaqëson fëmijërinë dhe emocionet
e fëmijërisë.
Thashë me vete, ose jam idiot,
ose po shoh një nga filmat më të mëdhenj në histori.
Ndërkohë, herën e parë që e pamë ishte 4 orë e gjysmë.
Kështu arriti një kompromis për ta bërë 4 orë e 15 minuta
dhe përfunduam me 3 orë e 45 minuta.
Pra, ishte sikur, nëse do të zbresësh,
zbrit në flakë, ashtu si Titaniku.
Ose do të lundrojë ose do të fundoset,
por nuk ka të ndërmjetme.
Ai kurrë nuk kërkoi duartrokitje, apo simpatinë e kritikëve.
Mbërriti me Njëherë e një kohë në Amerikë.
Ai u befasua shumë nga zhurma
që bëri filmi në Festivalin e Filmit në Kanë.
Ai u surprizua kur duartrokitjet për 15 deri në 20 minuta
në sallë nuk kishin të mbaruar...
Më kujtohet vështrimi i syve të tij që përballë të tjerëve
nuk u vunë re, por në fakt ishte
tepër emocionues për mua.
Më pas, kritika e së nesërmes e lumturoi.
Si zakonisht, siç do të kishte bërë në ndonjë nga filmat e tij,
atëherë s'përfundoi aq mirë.
Patëm një shfaqje paraprake në Boston.
Erdhën menaxhimi i Warner Brothers dhe kompania Ladd.
Pasi mbaroi dhe po rrija në hotel në orën 2:00 të mëngjesit,
pashë menaxhimin e Warners që erdhën dhe thanë,
"Po anulojmë shfaqjen paraprake nesër në Uashington
dhe do ta shkurtojmë filmin sërish.
Unë thashë: "Ç'po thoni? Nuk mund ta bëni, e kontrolloj unë.
Firmosa. Dhe është e vërtetë ajo që më tha Serxhio:
jo më shumë se 2 orë e 45 minuta.
Pra ata kishin të drejtë të bënin ç'të donin.
Kjo është ajo që më shqetëson më tepër:
për ta shkurtuar në dy orë e treçerek,
duhet të bëjnë një montazh të ri, prandaj s'është më filmi im.
Fakti që e pashë që u shkurtua
më shqetësoi nga pikëpamja krijuese.
Serxhio priti 11 vjet për ta bërë këtë film.
Shpenzoi edhe tre vite të tjera.
Pra, janë 15 vjet,
e krejt papritur, nuk po arrijnë gjëkund.
Mendoj se ishte diçka që rëndonte shumë mbi të.
Po të isha në vend të tij, do të kisha qenë kurioz
të shihja kërdinë që ishte bërë.
Ai s'deshi kurrë ta shihte. Ajo ishte krijesa e tij.
Ai mori në dorë një libër nga Harrison Salisbëri
mbi rrethimin e Leningradit mes viteve 1941-1944, 300 ditët.
Dhe ai dëshiron të bëjë
bashkëprodhimin e parë amerikano-sovjetik në histori.
Mbaj mend që shkuam në Leningrad ku ai tregoi të gjithë filmin.
Është një faqe e shkruar në Leningrad,
e kishte të gjithë filmin në kokë.
Sekuenca e hapjes do të ishte...
Shikohen duart e Shostakoviçit që luajnë në piano.
Simfonia e Leningradit.
Kamera del jashtë perdeve, sigurisht.
Aty është një lumë dhe gjithë aktiviteti i tij
shkon përtej lumit dhe ka rreshta
tankesh Panzer.
Ngjitesh te tanket, kamera tregon gjithë këto tanke.
Shkon deri te komandanti i tankeve.
Shkon deri në syrin e majtë të komandantit të tankeve.
Dhe ai thotë: "Zjarr!"
Ai mendoi për De Niron.
Ndër bashkëpunëtorët e tij ishte Tonino Deli Koli
i cili i belbëzoi:
E di që do të vdesim në Rusi, apo jo?"
-40 gradë, do të jetë tmerrësisht ftohtë,
dhe ti që je i sëmurë, në llogore...
Nuk bëjmë dot një histori të mirë dedektivi në Paris?
A e bëjmë në teatër? Jemi të moshuar.
Ai më thoshte gjithmonë se donte ta bënte këtë film.
E pyesja herë pas here:
Nëse e ke skenarin gati, më lër ta lexoj.
Ai më thoshte: "Nuk e kam bërë".
Gjithmonë më thoshte ashtu. Ai e dinte se nuk mund ta bënte.
HESHTJE
Kam mësuar nga madhështia,
kam mësuar nga xhirimet e tij me vinç,
kam mësuar nga teknika e tij kinematografike
dhe ritmet e tij të montazhit.
Po, kam mësuar dhe marrë aq sa mund të merrja.
Është një pjesë e punës sonë
që është më shumë si mekaniku dhe përdor vegla të vjetra
rrethanore dhe gjetja e mënyrave
për t'u injektuar mendimin dhe personalitetet tona.
Unë studioja Leonen dhe mësoja si të...
bëja maksimumin të krijoja pajisje të reja.
Ai i sjell kaq mirë departamentet në një orkestër të madhe,
ndaj emocioneve komplekse
të luajtura para jush.
Është thjesht frymëzim për ta parë gjithmonë.
Disa gjëra që më vijnë në mendje për filmat e tij,
ata nuk datojnë në një epokë specifike.
Mendoj se janë po aq të freskët si atëherë kur dolën.
Teorikisht, do të vazhdojnë të ndihen po aq të freskët,
mendoj dekada dhe breza më vonë.
Ai duket bashkëkohor dhe kjo ka të bëjë
me modernizmin dhe ndjenjën e ironisë,
por modernizmi është bukuria dhe guximi i filmave.
Është si të shkosh në një galeri arti për të parë pikturat
e një artisti revolucionar. Magjepsesh.
Siç mund ta shihni Kurosavën te Leone,
ashtu mund ta shihni Leonen te Lufta e Yjeve.
Ky është përparimi i duhur i një forme arti.
Do të kisha dashur të mundja
të kaloja pak kohë me të si e rritur.
Askush s'ka bërë filma si ai më parë, apo më pas.
Ai ka gjetur një markë,
një mënyrë për të treguar historitë
që askush s'u është afruar ndonjëherë.
Kanë kaluar 38 vjet
nga koha që erdha për herë të parë në Itali si aktor i ri
për një regjisor po aq të ri, Serxhio Leonen.
Ajo ngjarje ishte një pikë kthese pozitive
për të dy karrierat tona. Shumë faleminderit, Serxhio.
Një luan për Leonen.
Ç'do t'i thoshit Serxhios po të ishte sot këtu?
Si për shembull: "Faleminderit për kujtimin".
SERXHIO LEONE ITALIANI QË SHPIKU AMERIKËN
Na mungon regjisori, por jo vetëm mua, të gjithë botës.
Më mungon një person që kërkonte më të mirën tek unë
duke e ditur se mund ta jap.
Po ta kishit Serxhion këtu, çfarë do t'i thoshit?
Unë personalisht: Sa më ka marrë malli, kaq.
Kthehu.
Do të doja ta falenderoja... Bastardë.
Prisni, do ta marr veten.
Sa u bënë? Tridhjetë e pesë vjet?
Unë do t'i thosha: Faleminderit që më ke dhënë shumë ide
përmes filmave të tu dhe që kam mundur
t'i përshtas dhe t'i kthej në idetë e mia.
Gjithmonë do të të shoh si një nga gjigantët
që më ke lejuar të qëndroj në shpatullat e tua.
Në një skenë te "Xhango",
bëmë një plan të parë ekstrem te fytyra e njeriut prej dëbore,
dhe kur mbaruam, punëtori i ndriçimit erdhi dhe tha:
"Një Serxhio te njeriu prej dëbore?
Kjo është praktikisht mungesë respekti!"
Një plan i parë ekstrem, një Serxhio.
Të gjithë në grup e dinë se ç'është një Serxhio.
Të gjithë në grup.
Përktheu: Avenir Pellumbi Për Lylo