Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
ไม่เคยมีใครคิดว่าผมจะมีชีวิตรอด
ผมเกิดก่อนกำหนดสองเดือน
ตอนที่หมอตำแยดูแล้วว่า ผมไม่น่าจะรอด…
คุณพ่อกลับมาที่บ้าน
พร้อมกับกล่องรองเท้า
(This Life) (ซิดนีย์ พัวติเยร์)
เขาพร้อมจะเอาผมไปฝังแล้ว
ชีวิตของผมหักมุมอย่างงดงาม
จนแทบไม่รู้จะบรรยายอย่างไรเยอะมาก
โลกที่ผมรู้จักตอนแรก เป็นโลกที่เรียบง่าย
ผมไม่รู้จักสิ่งที่เขาเรียกว่าไฟฟ้า
(แคทไอส์แลนด์ หมู่เกาะบาฮามาส) (ปี 1927)
ผมไม่รู้ว่าในโลกนี้มี
น้ำที่ไหลผ่านท่อมาถึงบ้านเราเลยได้ด้วย
ผมได้เรียนรู้วิถีต่างๆ ของโลกผ่านการสังเกต
ผมเห็นสัตว์โลกต่างๆ เห็นนก
และต้องคิดเองนะว่าพวกนั้นเป็นตัวอะไร
ผมเป็นลูกคนสุดท้องของบ้าน
และแน่นอนว่าผมโดนพี่ๆ เล่นงานเยอะสุด
แต่ผมเป็นลูกคนเล็กสุด
และมักจะถูกทิ้งไว้ที่บ้าน
ตอนที่พ่อแม่เข้าไปทำงานในไร่
พ่อแม่ผมเป็นชาวไร่มะเขือเทศ
ตอนเด็กผมได้เรียนหนังสือน้อยมาก น้อยมากๆ
ทุกอย่างที่ผมได้เรียนรู้ เรื่องคุณค่าของชีวิต เรื่องอะไรถูกอะไรผิด
เรื่องตัวตนของผม คุณค่าตัวตน มาจากพ่อกับแม่ทั้งนั้น
ผมคอยดูพ่อแม่เสมอ
(เรจินัลด์และเอเวอลีน พัวติเยร์)
วิธีที่พ่อแม่ปฏิบัติต่อกัน การที่ท่านเอาใจใส่กัน
วิธีที่พวกเขาปฏิบัติต่อเพื่อนๆ
วิธีที่พวกเขาปฏิบัติต่อคนอื่นในหมู่บ้าน
แล้วผมก็จะทำตามให้ใกล้เคียงที่สุดเท่าที่ทำได้
เพราะผมจะเห็นผลลัพธ์จากพฤติกรรมของพ่อแม่
รัฐฟลอริดาสั่งห้าม
นำเข้ามะเขือเทศจากหมู่เกาะบาฮามาส
ธุรกิจของครอบครัวผมล้มหมด
พ่อเลยส่งแม่ของผมออกมา แม่พาผมไปที่นาสโซ
เพื่อหาบ้านที่เราพอจะอยู่ได้
(นาสโซ หมู่เกาะบาฮามาส) (ปี 1938)
ตอนเรามุ่งหน้าไปทางอ่าว ผมเห็นอะไรสักอย่างวิ่งอยู่
มันดูเหมือนแมลงเต่าทอง วิ่งมาตามถนนนะ
ผมถามแม่ว่า "นั่นอะไร"
แม่บอกว่า "นั่นคือรถยนต์"
ผมถาม "รถยนต์คืออะไร"
แม่ก็อธิบายให้ฟัง ผมทึ่งมาก
ตอนเดินไปตามถนนผมก็เห็นหน้าต่างร้านค้า
ในนั้นมีของตื่นตาตื่นใจเยอะแยะเลย
แต่แล้วผมก็เห็นผู้หญิงหนึ่งคน
เธอยืนอยู่ตรงข้ามผู้หญิงอีกคน ผู้หญิงที่หน้าตาเหมือนเธอเป๊ะ
แล้วไม่ว่าผู้หญิงคนนั้นทำอะไร อีกคนก็ทำตามด้วย
แน่ละ นั่นคือกระจกเงา
แต่ผมไม่เคย… ไม่รู้มาก่อนว่า โลกนี้มีสิ่งที่เรียกว่ากระจกเงา
เข้าใจไหม ตอนนั้นผมไม่รู้ว่ากระจกคืออะไร
ผมไม่เคยคิดว่าตัวเองหน้าตาเป็นยังไง
ผมก็แค่เห็นสิ่งที่เห็น
ทั้งเกาะแคทไอส์แลนด์มีคนขาวหนึ่งคน
ตอนที่ผมไปถึงนาสโซ ก็เริ่มเห็นคนขาวคนอื่นๆ
แต่พวกนั้นเป็นคนกลุ่มน้อย
ประชากรที่นั่นเป็นคนดำไป 90%
ผมก็เล่นกับกลุ่มเด็กที่อายุรุ่นราวคราวเดียวกัน
ผ่านไปแค่ไม่กี่เดือน
คนในนั้นสามหรือสี่คนก็ ถูกจับเข้าโรงเรียนดัดสันดาน
พ่อผมเลยตัดสินใจเลยว่า
ถ้าอยู่ที่นั่นผมจะต้องเป็นเด็กมีปัญหาแน่
ผมเลยถูกส่งตัวมาที่ไมอามี ฟลอริดา
(ไมอามี รัฐฟลอริดา) (ปี 1942)
ผมออกจากเกาะบาฮามาสตอนอายุ 15 ปี โดยมีความมั่นใจและรู้ตัวระดับหนึ่ง
รู้ตัวแบบที่อยู่บนแคทไอส์แลนด์มาสิบปีครึ่ง
แล้วก็อยู่ที่นาสโซอีกสี่ปีครึ่ง
ผมจึงมาถึงไมอามี ฟลอริดา ด้วยความรู้ตัวประมาณหนึ่ง
ตั้งแต่ขึ้นมาจากเรือ ฟลอริดาก็รีบบอกผมเลย
"แกไม่ใช่คนที่แกคิด"
(คนผิวสีเท่านั้น)
เมื่อเราโตมาในชุมชนในแคทไอส์แลนด์…
(โอปราห์ วินฟรีย์)
ที่ทุกคนในนั้นเป็นคนดำ
ทุกอย่างที่เราได้รับรู้หรือเห็นรอบตัว จะทรงพลัง
ดีงามและช่วยกล่อมเกลาให้เติบโต
ในนั้นเป็นผิวดำกันทั้งหมด
แต่ที่นั่นไม่มีแนวคิดของเชื้อชาติอะไร
และเพราะนั่นคือมุมมองโลก มุมมองส่วนตัวของเขา
เขาจึงปฏิบัติต่อโลกทั้งหมดในแบบนั้น
เขาคิดมาตลอดว่า เขาก็เป็นคนอย่างที่เขาเป็น
และ คือ ก็มีบางครั้งที่ การคิดแบบนั้นทำให้เขาเดือดร้อน
ผมถูกส่งไปอยู่กับพี่… พี่ชาย ญาติคนเดียวที่มีอยู่ที่นั่น
เขาหางานให้ที่ตรงที่เคยเป็น ห้างสรรพสินค้าเบอร์ไดน์
ที่ไมอามี ฟลอริดา ให้เป็นเด็กส่งของ
และก็มีคนบอกชื่อสุภาพสตรี และ…
ผมก็ขี่จักรยานไปที่หาดไมอามีบีช
ไปถึงที่อยู่ที่เขาให้ เดินไปยังประตูหน้า
กดกริ่ง
เจ้าของบ้านหญิงเดินออกมา เธอบอกว่า
"มาทำอะไรที่ประตูหน้า"
ผมบอก… "ผมมาส่งของชิ้นนี้ครับ"
เธอบอกว่า "อ้อมไปเข้าประตูหลังโน่น"
แล้วกระแทกประตูปิดใส่หน้าผมเลย
คือผมยังไม่ชินกับประสบการณ์ เรื่องเชื้อชาติในสหรัฐอเมริกา
ผมไม่เข้าใจเลย
ทำไมถึงจะต้องอ้อมไปประตูหลัง ทั้งที่เจ้าของบ้านออกมาแล้ว
แต่เขาปิดประตูใส่หน้าผม ผมก็ไม่รู้จะทำยังไง
ผมเลยตัดสินใจว่า จะวางของไว้ตรงหน้าประตูนั่นแหละ
เสร็จงานเย็นนั้น ผมก็กลับมาที่บ้านพี่ชาย
กลับไปถึงก็มืดแล้ว
ตอนใกล้จะถึงบ้าน ตรงนั้นไฟดับหมดเลย
ผมก็งงว่าทำไมไม่มีไฟ แต่ก็เดินไปถึงหน้าบ้าน
เมียพี่ชายเปิดประตูแล้วคว้าตัวผมไป
ดึงให้ผมหมอบลงกับพื้น
แล้วกระแทกประตูปิดอีก
แล้วผม… พี่สะใภ้ถาม "แกไปทำอะไร วันนี้แกไปทำอะไรมา"
ผมบอก "ผมไม่ได้ทำอะไรเลย ผมทำอะไรลงไป"
พี่บอก "คูคลักซ์แคลนมาที่บ้าน วันนี้แกไปทำอะไรมา"
ผมตัดสินใจออกจากเมืองนั้นเลย ผมอยากหนีออกจากเมืองนั้น
ตอนนั้นผมมีเสื้อผ้าสองสามชุด
ที่เอาไปซักแห้งไว้
ผมไปที่ร้านนั้น มันอยู่ในชุมชนคนขาวล้วนๆ เลย
ระหว่างทางกลับ ผมก็เดินไปถึงจุดที่จะเป็นป้ายรถเมล์
ตอนนั้นรถเมล์ไม่วิ่งแล้วนะ
มีรถคันหนึ่งเข้ามาจอดเทียบ
ในนั้นตำรวจนั่งกันเต็มเลย
เขาถามผมว่า "แกทำอะไรอยู่"
ผมบอกว่ากำลังพยายามหารถกลับเข้าเมือง
"แกมาทำอะไรอยู่ตรงนี้" ผมก็อธิบายหมดว่าทำอะไร
เขาชักปืนออกมา
แล้วก็โน้มตัวออกมาจากหน้าต่างรถเลยนะ
เอาปืนจ่อเข้ากับหัวผม
ตรงนี้
แล้วบอกกับมิตรสหายของเขาในรถว่า
"จะจัดการไอ้นี่ยังไงดี"
เขาไม่ได้ใช้คำว่า "ไอ้นี่"
เขาบอกว่า "ถ้าฉันปล่อยแกไป
คิดว่าจะเดินกลับไปจนถึงบ้านที่จากมาได้ไหม
โดยห้ามหันหลังมามอง คิดว่าทำได้หรือเปล่า"
ผมตอบว่า "ได้ ผมทำได้"
เขาบอก "ถ้าแกเหลียวหลังแม้แต่ครั้งเดียว เราจะยิงแกให้ตาย"
อีกห้าสิบกว่าช่วงถนนต่อมา
ทุกครั้งที่เดินผ่านกระจก ผมทำได้แต่เหลือบตามอง
แล้วก็จะเห็นว่ารถตำรวจยังจ่อตามมาข้างหลัง
ตามมาอย่างนั้น…
จนไปถึงถนนเส้นเล็กๆ
ที่ญาติของผมอยู่กัน
ไปถึงตรงนั้น ถึงได้ขับเลยผ่านไป
ในเวลาไม่กี่เดือน
ผมต้องเปลี่ยนมุมมองชีวิตโดยสิ้นเชิงเลย
ผมต้องหัดเรียนรู้ว่าใครคือผู้มีอำนาจ
และผมจะได้เป็นพยานถึง การใช้อำนาจเหล่านั้น
ตอนนั้นผมรู้แล้วว่า ยังไงก็ต้องออกจากเมืองนั้น
ผมรู้เลยว่าต้องไป
ผมไม่รู้หรอกว่าจะหาที่ไหน
ซึ่งแตกต่างจากฟลอริดาได้หรือเปล่า
ผมได้ยินคนพูดกันว่ามีที่หนึ่ง
ซึ่งจะเปิดโอกาสอีกแบบหนึ่งให้พวกเรา
นิวยอร์ก
ผมไปถึงนิวยอร์ก ที่สถานีรถโดยสาร…
(นิวยอร์กซิตี้) (ปี 1943)
ตรงถนนสาย 50 ตัดกับสาย 8
เดินออกมาที่ถนน
แล้วผมก็ทึ่งกับที่นี่มากๆ
มีชายชาวแอฟริกันอเมริกันคนหนึ่ง เดินเข้ามาหาผม
เขาถามว่า "เป็นยังไงบ้าง" ผมตอบว่า "สบายดี"
เขาถาม "คุณจะไปไหน"
ผมถามเขา "ช่วยบอกทาง ไปฮาร์เลมหน่อยได้ไหม"
เขาบอกว่า "ได้สิ"
เขาบอก "ลงไปทางนั้นนะ แล้วขึ้นรถไฟสายเอไป"
(อินเทอร์โบโรห์) (แรพิดทรานสิทกัมปะนี)
ผมก็เริ่มหวั่นใจหน่อยละ เพราะเขาบอกว่า "ลงไปตรงนั้น
มีบันไดลงไปที่ใต้ดิน"
ผมเลยบอกว่า "โอเค"
ผมเดินลงบันไดไปแบบที่ไม่เต็มใจเลย
แล้วก็ได้ยินเสียงฉึกฉักครืนๆ
รอไม่นาน รถไฟก็วิ่งฉิว…
รถไปถึงถนนสาย 116 แล้วผมก็ลง
แล้วก็เดินตามคนที่ลงเหมือนกันไป
เดินขึ้นบันได
แล้วผมก็ไปถึงฮาร์เลม
(ซาวอย) (ลินดี้ฮอป - บิ๊กแอปเปิ้ล)
ไม่ว่าจะมองไปทางไหนก็มีคนดำยืนอยู่ด้วย
ผมพูด "หวัดดี" พวกเขาก็ทักทายผมตอบ
ผมตื่นเต้นมากๆ
ศิลปินผิวดำอยู่กันหนาแน่นมากในย่านฮาร์เลม
(เกรก เทท) (นักวิจารณ์วัฒนธรรม นักดนตรี)
เราจะรับรู้ได้ถึง ความยิ่งใหญ่ที่อยู่รอบตัว
คือทั้ง เอลลิงตัน
ลีน่า ฮอร์น บิลลี่ ฮอลิเดย์
คือว่า นั่นเป็นซูเปอร์สตาร์ที่ หาได้ทั่วไปในที่นั้นเลย
สมัยนั้นเรารู้เลยว่า คนจะเป็นศิลปินต้องวัดกันตรงไหน
เห็นๆ กันอยู่ตรงหน้า ไม่ต้องมีฟิลเตอร์
(เบิร์ดแลนด์)
นี่เป็นวิถีของเมืองในยุคที่
กำลังรอให้ซิดนีย์ พัวติเยร์มาถึง
(ซิดนีย์ พัวติเยร์ ปี 1943)
คุณมาเมืองนี้เพราะอยากค้นหา ชื่อเสียงและสร้างตัว
- ผมมาเพื่อค้นหาเฉยๆ - ค้นหา
คงต้องบอกว่าการค้นหาของผม ไม่เจออะไรเลยอยู่นานมาก
ที่จุดถนนสาย 49 ตัดกับบรอดเวย์
จะมีร้านบาร์ปิ้งย่าง
ที่หน้าร้านติดป้ายไว้ว่า "รับสมัครคนล้างจาน"
ผมเดินเข้าไป เขาถามว่า "เริ่มได้เมื่อไหร่"
ผมตอบว่า "เริ่มได้เดี๋ยวนี้เลย"
เขาเลยจ้างผม
เขาไม่เพียงแต่ให้ผมทำงาน เขาจ่ายเงินให้ผมคืนละสี่เหรียญ
ผมกินข้าวที่ร้านได้ด้วย
ตอนทำงานเสร็จคืนแรก
ผมไปที่สถานีรถโดยสาร
(เกรย์ฮาวนด์) (ศูนย์รถโดยสาร - ร้านอาหาร)
แล้วก็ไปนอนในส้วม
เมื่อก่อนในนั้นส้วมต้องหยอดเหรียญนะ ผมก็หยอดไปหนึ่งนิกเกิล ห้าเซนต์
หยอดไปหนึ่งนิกเกิล แล้วก็เข้าไปได้
เอาฝาปิดลง นั่งบนนั้น ยกเท้าขึ้นยันประตูไว้
แล้วก็นอนเลย
คงไม่ต้องบอกว่านอนไม่สบายหรอก
ในคืนวันหนึ่ง
ผมนั่งอยู่ข้างๆ ครัว
อ่านหนังสือพิมพ์
มีบ๋อยคนหนึ่งมองมาแล้วเห็นว่า ผมนั่งอยู่ตรงนั้น
ผมบอกว่า "ผมพยายามฝึกอ่านหนังสือ ให้คล่องกว่าที่เป็นอยู่"
เขาบอกว่า "อยากให้ฉันช่วยอ่านด้วยไหมล่ะ"
ทุกคืน
ชายคนนั้น บ๋อยชาวยิว
จะเดินมาดูผมอ่านหนังสือพิมพ์
แล้วก็นั่งช่วยสอนจนกระทั่ง ผมเริ่มอ่านหนังสือออกอย่างจริงจัง
นั่นเป็นเหมือนจุดเริ่มต้นการเดินทางของผม
ถ้าเราเลิกดิ้นรน คนก็จะเดินผ่านเราไปเฉยๆ
แต่ถ้าคนเห็นว่าคุณยังพยายาม…
(มอร์แกน ฟรีแมน)
จะมีคนที่หยุดแล้วช่วยให้กำลังใจ
หรือช่วยอะไรเล็กๆ น้อยๆ แบบที่จำเป็นต้องมีถึงจะไปต่อได้
เรื่องแบบนั้นเกิดขึ้นเสมอ
ผมอยู่ที่ถนนเส้น 125 ในฮาร์เลม
แล้วผมก็ซื้อหนังสือพิมพ์ชื่อว่า อัมสเตอร์ดัมนิวส์…
เป็นหนังสือพิมพ์คนดำ… เพราะมีหน้าโฆษณาหางาน
ในหน้าหางานนั้นมีหลายที่ซึ่ง ผมเคยได้งานจากที่นั่น
งานล้างจาน งานหิ้วกระเป๋า
งานอะไรอีกหลายอย่างที่ผมพอจะทำได้
(รับสมัครนักแสดง) (โรงละครอเมริกันนิโกรเธียเตอร์)
ที่หน้าตรงข้ามกันเขาเขียนไว้ว่า "รับสมัครนักแสดง"
ผมบอกตัวเองเลยว่า "โอ้โห รับสมัครนักแสดงเหรอ
ถ้าเป็นนักแสดงแล้วเราจะทำอะไรได้"
ผมก็ไปตามที่อยู่ในประกาศ เคาะประตู
ผ่านไปพักหนึ่งก็มีคนออกมา
เขาตัวใหญ่เท่าภูเขาเลากา ใหญ่มาก เขาคือเฟรเดอริค โอนีล
(เฟรเดอริค โอนีล)
(ผู้ร่วมก่อตั้ง อเมริกันนิโกรเธียเตอร์)
ผมเดินเข้าไป เดินขึ้นไปบนเวที แล้วก็เปิดหน้าตามที่เขาว่า
เขาเปิดสคริปต์อีกชุดหนึ่ง เขานั่งอยู่ในเก้าอี้คนดูนะ
แล้วก็พลิกหน้ากระดาษ บอกว่า "อ่านบทจอห์น"
ผมก้มอ่าน เห็นคำว่า "จอห์น" ผมก็บอก "โอเค"
"เขาพูดว่า 'คุณจะไปไหน'"
แล้วเขา… เขาหงุดหงิดและโมโหไม่ใช่น้อยเลย
ไล่ผมออกจากโรงละครอะไรแบบนั้น
เขาบอกว่า "วันหลังไม่ต้องมาทำคนเสียเวลา
แล้วไปหางานเป็นคนล้างจานอะไรงั้นไป"
จังหวะนั้นแหละ ผมจึงกลายเป็นนักแสดงเลยจริงๆ
ผมบอกว่า "ผมจะเป็นนักแสดงให้ได้
และเมื่อเป็นแล้ว ผมจะกลับมา เล่นให้ชายคนนั้นดู"
คุณเคยมีปัญหาเรื่องสำเนียง
ตอนที่เพิ่งเริ่มทำงานในนิวยอร์กใช่มั้ย ผมอ่านมา
(เดอะดิ๊ก คาเวตต์โชว์)
พูดให้ฟังหน่อยได้ไหมว่า สำเนียงตอนแรกเป็นยังไง
บทง่ายๆ อย่าง…
"ผมจะกลับบ้าน"
สมัยผมยังเด็ก เราจะพูดว่า "ผ'จ'กับบั้ง"
มีคนบอกเลยว่าต้องเลิกพูดไม่ชัด หากอยากจะเป็นนักแสดง
ผมเลยกำจัดสำเนียงเอง
ผมซื้อวิทยุราคา 14 เหรียญมาเครื่องหนึ่ง
แล้วก็หมุนฟังคนที่ชื่อว่า นอร์แมน โบรเคนไชร์
นอร์แมน โบรเคนไชร์เป็นผู้ประกาศข่าว
(นอร์แมน โบรเคนไชร์)
เขามีเสียงที่สุดยอดมากๆ
(ออกอากาศอยู่)
เป็นอย่างไรกันบ้าง ท่านผู้มีเกียรติทุกท่าน เป็นอย่างไรกันบ้างครับ
กระผม นอร์แมน โบรเคนไชร์
ผมจะฟังเสียงเขาพูด… ผ่านไปสักพักผมจะพูดตาม
คือผมใช้ชีวิตเป็นคนหน้าไมค์มา 25 ปี
บอกได้เลยว่านี่เป็นวงการที่แข่งขันสูงมาก
จนกระทั่งแทบไม่เหลือสำเนียงเดิมอีกเลย
ผมออกไปแล้ว… ซื้อหนังสือ
แล้วก็หัดวิธีอ่านบทละครอะไรแบบนั้น
ผมกลับไปคัดตัวอีกรอบ
แล้วได้รับบท
(อเมริกันนิโกรเธียเตอร์)
ผมใช้โรงละคร ใช้การแสดง และชั้นเรียนการแสดงเป็นเหมือนที่บำบัดส่วนตัว
ผมจะไปที่โรงละคร หลังจากเสร็จงานที่ย่านการ์เมนต์ดิสทริกต์
หรือหนึ่งในที่ 14 หรือ 18 ที่ซึ่งผมเคยทำงาน
แล้วตอนค่ำก็ไปเรียน
จะไปนั่งดู ศึกษาแล้วก็ทดลองเล่นฉากต่างๆ
ตอนนั้น ตอนที่ผมอายุ 17 หรือ 18 ปี
การแสดงทำให้ผมสามารถได้แสดงออก
และสามารถระบาย ความอึดอัดคับข้องใจออกได้บ้าง
เป็นที่ซึ่งผมสามารถระบายความสับสน หรือเรื่องไม่สบายใจอื่นๆ
เข้าไปในตัวละครสมมติ
ผมรู้สึกว่านี่เป็นหนึ่งในสิ่งที่ ทำให้ผมพิเศษไม่เหมือนใคร
อยู่ที่นี่ผมเป็นอะไรได้หลายสิ่ง
และมีตัวตนได้ในหลายด้าน ไม่ว่าจะนับทางสังคมหรือทางอื่นๆ
ซึ่งตัวจริงของผมอาจจะไปอยู่ไม่ได้…
แต่ผมสามารถเอาคืนได้ ด้วยการสร้างภาพสมมติในแบบนี้
ไอ้ทรราช จงโผล่หน้าออกมา
เจ้าชื่อว่ากระไร
ผมว่าหนึ่งในสิ่งที่หายไปคือโรงละครคนดำ
ข้าชื่อแมคเบธ
ตั้งแต่หลังสงครามโลกจนถึงช่วงยุค 1980
โรงละครคนดำ ถือเป็นสุ้มเสียงของงานศิลป์คนดำ
อเมริกันนิโกรเธียเตอร์ก็ทำให้เกิด…
(เนลสัน จอร์จ) (นักเขียน นักประวัติศาสตร์)
คณะนิโกรอองเซมเบิลคอมพานี และกลุ่มละครเวทีชั้นเยี่ยมกลุ่มอื่นๆ
(อเมริกันนิโกรเธียเตอร์)
นั่นเป็นที่ซึ่งนักแสดงหนุ่มสาวจะได้ขึ้นเวที
ไปฝึกปรือฝีมือได้
ทุกคนต้องผ่านโรงละครคนดำมา
น่าจะต้องรอจนถึงยุค 1990 เราถึงจะสามารถคัดนักแสดงผิวดำ
ที่ไม่เคยผ่านโรงละครคนดำมาเลยได้
ผมก็ไปคัดตัวที่นั่น
(เสียงแฮร์รี่ เบลาฟอนเต)
พอไปถึง
ก็เห็นชายผิวดำหน้าบูดคนหนึ่ง นั่งอยู่ตรงข้ามห้องกับผม
(ซิดนีย์ พัวติเยร์)
ดูเขาไม่ค่อยพอใจที่เห็นผมเท่าไหร่
ผมมองหน้าเขา แล้วก็รู้เลยว่า
ผมจะต้องแข่งกับหมอนี่
ไปจนกว่าจะตาย
ผมตัดสินใจเลยว่าคงต้อง เอาดวงมาผูกไว้กับดวงดาราของซิดนีย์…
จนกระทั่งเขาลากผมไป ผ่านประสบการณ์สุดขอบฟ้าด้วย
แล้วผม…
สายตาเป็นมีดก็แทงตายแล้ว
พ่อฉันกับแฮร์รี่มีโบรแมนซ์ที่ยาวนานบ้าบอมาก
พวกเขาสนิทกัน
ตั้งแต่ช่วงแรกๆ ที่อยู่ คณะอเมริกันนิโกรเธียเตอร์
(ซิดนีย์ พัวติเยร์ ฮาร์ทซอง) (ลูกสาว)
และทั้งสองเป็นเพื่อนสนิทที่สุดต่อกัน
แล้วพวกเขาก็แตกคอกัน แตกคอกันเป็นระยะๆ นึกออกไหม
เหมือนคู่แต่งงานแก่ๆ เลยค่ะ คือว่าเหมือน…
แยกทางกัน หย่ากัน แล้วก็กลับมาแต่งกันใหม่
- มีบางครั้งที่เราเห็นไม่ตรงกัน - อ้อ
และไม่ได้เป็นเชิงตลกนะ บางครั้งเราเห็นไม่ตรงกัน
ในหลายเรื่อง
แต่เราก็แลกเปลี่ยนความคิดในเรื่องเหล่านั้น
ผมได้เรียนรู้อะไรเยอะมากจากชายคนนี้ ตลอด 26 ปีที่รู้จักกัน
ผมคิดว่าเขาก็คงเรียนอะไรไปจากผมบ้าง
พวกเราเป็นศิลปิน ผมก็มีอีโก้ เขาก็มีอีโก้
ใช่สิ ที่รัก
ก็…
ตอนนั้นผมอายุ 18 ออกมาจากเบิร์ดแลนด์…
(เบิร์ดแลนด์)
(ควินซี โจนส์)
แล้วได้ดูทั้งซิดนีย์ แฮร์รี่ เบลาฟอนเต แล้วก็มาร์ลอน แบรนโด
คือ โห ไม่เอาน่ะ นั่นเหมือนประวัติศาสตร์ ประวัติศาสตร์
พวกเราเถื่อนกันมาก คนสมัยนั้นเถื่อนกันหมด
ชินกับการรักและชินกับการสู้
พวกเขาสนิทกัน สนิทกันต่อเนื่อง
และทำงานใกล้ชิดกัน
แต่ก็ถลึงตาค้อนกันตลอด
จนตอนนี้ยังไม่เลิกเลย
ตอนนั้นเราเล่นละครเวทีชื่อ Days of Our Youth
ซิดนีย์ พัวติเยร์เป็นตัวสำรองของผม
แน่นอน เราทำงานแบบแทบไม่ได้เงินอะไร
ผมมีงานทำอยู่
(แฮร์รี่ เบลาฟอนเต)
ผมเป็นผู้ช่วยภารโรง
คืนหนึ่งพวกเขาเปิดแสดง
เรื่องนั้นแฮร์รี่ เบลาฟอนเตเป็นพระเอก เขาควรต้องขึ้นเวที
แต่ตอนนั้นเขาเป็นคนเก็บขยะด้วย
เลยโดนเรียกไปเข้ากะ ซึ่งก็จำเป็นต้องไป
พ่อของฉัน เพราะเป็นตัวสำรอง เลยได้เล่นแทน
ปรากฏว่าคืนนั้นมีโปรดิวเซอร์จากบรอดเวย์
นั่งอยู่ในกลุ่มผู้ชมด้วย
ฉันคิดว่าเขากำลังหานักแสดง เรื่อง Lysistrata
แล้วเขาก็เลือกพ่อฉันไปเล่น
ฉันว่าแฮร์รี่น่าจะโกรธเรื่องคืนนั้นน่าดู
(ทเวนตี้เซนจูรีฟ็อกซ์)
ทเวนตี้เซนจูรีฟ็อกซ์ ให้แมวมองบินมารัฐตะวันออก
เพื่อค้นหานักแสดง
เขาได้ดูซิดนีย์ พัวติเยร์
แล้วให้เขาบินไปแคลิฟอร์เนีย
ให้เขาทดสอบหน้ากล้อง ที่เหลือก็กลายเป็นประวัติศาสตร์แล้ว
ทุกครั้งที่เขาพูดบทอะไร ผมจะย้ำเสมอ เขาจะได้ไม่หยิ่ง
ว่าอาชีพเขารุ่งเรืองขึ้นมาได้บนกองขยะ
ทำแบบนั้นคงทำให้หงุดหงิดน่าดู หากไม่ได้ประสบความสำเร็จ
อย่างที่คุณทำได้หลังจากนั้น
ไม่นะ ผมประสบความสำเร็จพอสมควร แต่ก็ยังหงุดหงิดอยู่
- ไง เลฟตี้ - หวัดดี ลูธ
เป็นยังไงบ้าง ฉันตามหาแกอยู่ทีเดียว
ผมเริ่มต้นชีวิตนักแสดงหนัง กับชายที่ชื่อโจ แมนคีวิซ
(กำกับโดย โจเซฟ แอล. แมนคีวิซ)
- สวัสดี บรูคส์ - สวัสดีครับ คุณหมอ
เขาอยากทำหนังเกี่ยวกับ คนดำในอเมริกา
(ปี 1950)
นั่นเป็นหนังที่น่าสนใจมาก หนังเรื่องแรกที่เป็นแบบนั้น
ผมเล่นเป็นแพทย์หนุ่มผิวดำ ในโรงพยาบาลที่ลอสแองเจลิส
ผมคือนพ.บรูคส์
ฮื่อ พวกนั้นบอกว่าคุณจะอยู่
เป็นหนังแบบที่ไม่เคยมีใครเห็นมาก่อนจริงๆ
ไม่อยากให้มันรักษา จะเอาหมอผิวขาว
เดี๋ยวจะปิดไฟให้ แค่นั้นก็ไม่ต่างกันแล้ว
- ผมไม่มีสิทธิ์อะไรเลยเหรอ - ไม่มี!
มีคนในวงการบันเทิง
ที่ไม่มีความกล้า
จะลุกขึ้นมาทำหนังแบบนั้นเกี่ยวกับคนดำ
มีความชินชาที่ทำกันจนเคยตัว
ในการใช้นักแสดงคนดำในแบบที่ ต่ำต้อยด้อยค่าที่สุด
ผมรู้นะว่าเรากินมันฝรั่งบด โดยไม่ต้องใช้มีดและ…
(สเตพิน เฟชอิท)
- เลิกทำงี่เง่าเสียที! - ผม…
เรากำลังพูดถึงยุค 40
ถ้าคนดำอยากเล่นหนัง เราต้องเป็นคนตลก
สเตพิน เฟชอิท
แมนแทน มอร์แลนด์
โห คุณบิล ต้องไปด้วยเหรอครับ ผมอยู่บนนี้กับคุณไม่ได้เหรอ
(แมนแทน มอร์แลนด์)
ไม่ได้ ต้องเข้าใจนะว่า มันจะเป็นตัวอย่างไม่ดีต่อคนใช้คนอื่นๆ
เข้าใจสิ
นั่นเป็นดาราแล้วนะ… เป็นดาราผิวดำในยุคนั้น
ถ้าไม่ทำตัวตลกก็ไม่ได้งาน
แมนแทน มอร์แลนด์ สเตพิน เฟชอิทและแฮทตี้ แมคแดเนียล
ผมรู้ตั้งแต่ตอนเข้าวงการว่า พวกเขาต้องเจ็บปวดแค่ไหน…
(แฮทตี้ แมคแดเนียล)
ที่พวกเขาต้องพูดคำเหล่านั้น และทำตัวในแบบที่เห็นกันนั้น
โธ่ เจฟฟ์ แกเป็นคนขี้เกียจที่สุดที่ฉันรู้จักมา
คุณแฟรงค์ครับ ผมไม่ได้ขี้เกียจ ผมแค่เป็นคนสะเบยดี
สมัยนั้นฮอลลีวูดเป็นวงการซึ่งใจแคบมาก
เมื่อเป็นเรื่องของคนดำ
เดี๋ยว อย่าทิ้งผมไว้ที่นี่
แฮทตี้ แมคแดเนียล ได้รับเสนอชื่อเมื่อปี 1939
เธอได้รางวัลเมื่อปี 1939
ฉันรู้ว่าเธอไม่ได้รับอนุญาตให้ เข้าโรงแรมหรืออะไรแบบนั้น
(พาเมลา พัวติเยร์) (ลูกสาว)
และรู้ว่า แน่นอน การเล่นเป็นสาวใช้
ถึงจะเล่นได้ดีแค่ไหน
แต่นั่นเป็นบทเดียวที่คนพวกนั้นต้องการ จากคนอย่างเธอ
ฉันขออนุญาตขอบคุณ…
ผมคิดว่าซิดนีย์ไม่เคยเล่นบทไหน ที่เรียกได้ว่า "สยบยอม" เลย
ไม่เคยทำตาถลน
ไม่เคยก้มหัวให้ใคร
ไม่เคยพูดอะไรขำขัน
เหมือนเรากำลังดูชายคนหนึ่งในโลก
ซึ่งไม่ค่อยเปิดโอกาสให้เขามีปากมีเสียง
แต่ปรากฏว่าเขามีอะไรจะพูด
ทุกครั้งที่มีคนตายในโรงพยาบาลท้องถิ่น จะมีคนหาว่าเป็นการฆาตกรรม
แต่การที่เขาหาว่าผมฆ่าคน มันไม่เหมือนกรณีอื่น
ต้องเหมือนสิ คุณเป็นหมอ
เขาไม่ได้ตะโกนด่าหมอ เขาตะโกนด่านิโกรต่างหาก
ภาพยนตร์เปลี่ยนไป ทันทีที่เขาปรากฏตัวขึ้นบนจอ
นึกออกไหม
ไม่เคยมีคนดำแบบนั้นมาก่อน
เขา… ใช่ คือว่า
เขาสลักบทบาทในแบบที่ไม่เคยมีใครทำ
ผมมีเรื่องที่ขับเคลื่อนจิตใจผม
ผมมาจากครอบครัวยากจนมาก ครอบครัวยากจนมากจริงๆ
ผมมาจากครอบครัวยากจนไร้การศึกษา ในแถบทะเลแคริบเบียน
ครอบครัวยากจนไร้การศึกษา ในแถบแคริบเบียนของผมมองอเมริกา
เป็นที่ซึ่งเหมือนถนนปูด้วยทอง
และเมื่อขุดทองได้จำนวนหนึ่งแล้ว เราก็ควรส่งทองกลับไปบ้าน
และเพราะผมไม่สามารถส่งทองกลับไปบ้านได้
ผมจึงมีความรู้สึกวิตกจริตแบบหนึ่ง ทุกครั้งที่คิดถึงบ้าน
ผมตัดขาดกับที่บ้าน
ผมไม่เขียนจดหมายไปเพราะ ผมไม่สามารถใส่เงินไปในซองด้วยได้
เขามีความรักและเคารพคุณปู่คุณย่าอย่างลึกซึ้ง
ฉันว่านั่นก็เป็นสิ่งที่ทำให้เขาหนักใจอยู่พักใหญ่
ที่เขาไม่ได้กลับไปเยี่ยมบ้านถึงแปดปี
ผมได้เจอพ่อกับแม่ ครั้งแรกในรอบแปดปี
(นาสโซ)
ทั้งครอบครัวมารวมตัวกันที่โรงหนังในนาสโซ
เพื่อดูหนังเรื่องแรกที่ผมเล่น No Way Out
ครับ นี่สำคัญมาก
สำหรับพ่อกับแม่
นี่เป็นครั้งแรกในชีวิตที่เขาได้ดูหนัง
ผมว่ามันคงเหมือนเรื่องในฝันสำหรับพวกเขานะ
ผมไม่แน่ใจว่าพ่อกับแม่ เข้าใจแนวคิดแก่นเรื่องมากแค่ไหน
แต่พวกเขาอัศจรรย์ใจอย่างที่สุด
หลุดปากบอกว่า "นั่นลูกฉัน!" อะไรอย่างนั้นทั้งเรื่อง
หลังจากประสบความสำเร็จช่วงต้นแล้ว ผมก็ต้องกลับไปล้างจานในฮาร์เลม
ถึงจะมีอุปสรรค
ผมก็ยังศรัทธาในตัวเองและศรัทธาในอนาคต
ศรัทธาในทั้งสองอย่างพอที่จะแต่งงาน กับสาวน้อยที่ชื่อฮัวนิต้า…
(วันที่ 29 เมษายน ปี 1950)
และพยายามหาความก้าวหน้าในชีวิต
ไม่ช้า ลูกคนแรกของเราก็เกิดขึ้นมา
แล้วลูกอีกคนก็กำลังจะเกิด
ฉันว่าคุณแม่เป็นคนมองโลกในแง่ดีมากๆ
และคุณพ่อเป็นคนมองโลกในแง่ร้าย
แต่ความมองแง่ดีของแม่กลบเขาไปหมด
และฉันคิดว่าเพราะแม่เป็นคนที่ดูคนออก
พ่อก็เลยติดอกติดใจที่ตรงนั้น
และการที่แม่… แม่รักคนอย่างไม่มีเงื่อนไข
จับจินตนาการของพ่อไว้จนได้
ฉันเป็นสาวคนเดียวและคนผิวดำคนเดียว…
(ฮัวนิต้า ฮาร์ดี้)
ในปีของฉันตอนเรียนมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย
โดนเข้าไปสองเด้งเลย คือ…
ฉันเขียนเรียงความ
เรื่องสถานการณ์ระหว่างคนผิวขาวและดำ ในสหรัฐอเมริกา
เขาถามว่า "อ้อ ไปเอาความคิดแบบนี้มาจากไหน"
ฉันก็ตอบว่า "จากคนที่ผ่านประสบการณ์นี้มาสิ"
ตอนที่เจอซิดนีย์ เขาเรียนจบแค่ป.สาม
แต่เขาพยายามใฝ่หาความรู้อยู่เสมอ
เขาอยากจะต้องรู้
ทุกอย่างที่จะสามารถเรียนได้
และฉันก็พยายามใส่ความรู้เพิ่มให้เขาตลอดเวลา
ใส่เรื่องที่ฉันคิดว่าเขายังไม่รู้
ที่ฉันคิดว่าจะช่วยได้หากเขารู้
แล้วเขาก็เริ่มรู้สึกและมีปฏิกิริยา
กับบทหนังที่คนเสนอมาให้เขาเล่น
ฉันบอกว่า "ไม่ใช่ทุกเรื่องเป็นเรื่องของเงิน"
เขาได้รับข้อเสนอให้เล่นหนังเรื่องหนึ่ง ฉันคิดว่าเป็นหนังของมาร์ตี้ บาม
(อานิก้า พัวติเยร์) (ลูกสาว)
แต่พ่อก็ปฏิเสธ
มาร์ตี้ บามบอกว่า "ขอโทษนะ ผมไม่เข้าใจ
คือหนังเรื่องนี้จ่ายค่าตัว มากกว่าที่คุณได้รับมาทั้งปี"
ลูกสาวคนที่สองกำลังจะคลอดแล้ว
ลูกคนที่สอง
แล้วผมก็ไม่มีเงิน
บทนั้นเป็นบทภารโรง
ซึ่ง… การเล่นบทภารโรงก็ไม่มีอะไรเสียหาย
แต่ในบทหนังเรื่องนี้เกิดคดีฆาตกรรม
และฆาตกร หรือคนที่รู้เรื่องการฆาตกรรมนั้น…
หรือคนที่เกี่ยวข้องกับฆาตกร
รู้สึกว่าผม ภารโรง เป็นพยานในเรื่อง
ในบทก็คือ ลูกสาวของภารโรงถูกฆ่า
และตัวภารโรงเองไม่มีบทพูด ที่จะสื่อว่าเขารู้สึกอย่างไรเลย
กับการที่เห็นศพลูกสาวถูกโยนทิ้งไว้กลางสนาม
เขาไม่คิดจะแก้บท
หรือให้เขามีปฏิกิริยาอะไรกับเรื่องนี้
เขาเลยบอกว่า
"เรจินัลด์ พัวติเยร์ไม่มีทางยอมให้
ลูกคนใดของเขาถูกจับโยนไว้กลางสนาม
โดยที่ไม่พูดอะไรเลยสักคำแน่"
เขาอยากให้แน่ใจว่าสิ่งที่เขาทำในชีวิต…
(เบเวอร์ลี พัวติเยร์-เฮนเดอร์สัน) (ลูกสาว)
สะท้อนสิ่งที่คุณปู่สอนเอาไว้
พ่อบอกว่าถ้าเงยหน้าขึ้นไป
แล้วเห็นนามสกุลอยู่บนจอหรือบนป้ายหน้าโรงหนัง
นั่นไม่ใช่นามสกุลของพ่อ แต่เป็นนามสกุลของคุณปู่
ผมเล่นบทนั้นไม่ได้
ถ้าผมเป็นลูกของชายที่ผมเชื่อมั่นว่าเป็น
ผมเล่นบทนั้นไม่ได้
ถ้าคุณแม่ของผมเป็นคนที่ผมคิดว่าท่านเป็น
เขาจึงปฏิเสธบทนั้น
เขาปฏิเสธบทและออกไปกู้เงิน
เพื่อจะได้มีเงินมาจ่ายค่าคลอดลูกที่โรงพยาบาล
เขาทำสิ่งที่จำเป็นต้องทำ…
(เชอร์รี พัวติเยร์) (ลูกสาว)
ไม่ใช่เพราะนั่นคือสิ่งที่คนอื่นคาดว่าเขาต้องทำ
แต่เพราะพ่อเองคาดหวังว่าตัวเองต้องทำ
ความยึดมั่นในค่านิยมต่างๆ ในชีวิตของผม มาจากคุณแม่
และจากคุณพ่อ
ต้องหมอบก่อน แล้วหาอะไรมาคลุม
สงครามเย็นหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ทำให้เกิด
ความวิตกจริตเรื่องคอมมิวนิสต์ไปทั่วอเมริกา…
(เนลสัน จอร์จ) (นักเขียน นักประวัติศาสตร์)
และส่งผลต่อทุกมุมของชีวิตชาวอเมริกัน
ขบวนการคอมมิวนิสต์ใต้ดิน กำกับให้ผู้ปฏิบัติการ
เข้าแทรกซึมในฮอลลีวูด
และทำทุกอย่างเท่าที่ทำได้ เพื่อจะพ่นพิษไว้ในจอเงิน
มันคือศัตรู! พวกนั้นไม่ใช่ชาวอเมริกัน
- พวกมันเป็นโฮโม - ใช่แล้ว!
- เป็นคอมมิวนิสต์! - ใช่!
มันเป็นคอมมิวนิสต์!
ต่อให้มีคอมมิวนิสต์เพียงคนเดียว ในกระทรวงต่างประเทศทั้งกระทรวง…
(โจเซฟ แมคคาร์ธี)
ก็ยังถือว่ามีคอมมิวนิสต์มากเกินไป
ผมจำยุคนั้นได้ เพราะผมเพิ่งเข้าชั้นอุดมศึกษา
ที่มหาวิทยาลัยโฮเวิร์ด
ผมได้ดูการไต่สวนแมคคาร์ธี…
(เอกอัครราชทูตแอนดรูว์ ยัง) (นักการเมือง นักกิจกรรม)
บนทีวีเครื่องแรกที่ผมได้เห็นในชีวิต
ซึ่งอยู่ในห้องนั่งเล่นหอพักนักศึกษา
ตอนนั้นน่ากลัวมาก
การกำหนดให้ทุกคนต้องสาบานตนสวามิภักดิ์
เริ่มกระจายแพร่ไปทั่วทั้งในหน่วยงานรัฐบาล
และทั่วทั้งประเทศ
(ปกป้องประเทศจากคอมมิวนิสต์)
เขามีรายชื่อคนที่อาจจะเป็นคอมมิวนิสต์ หรือเห็นดีเห็นงามกับคอมมิวนิสต์
มีหลายคนที่ไม่ผ่านรายชื่อนั้น พอล โรเบสันเป็นหนึ่งในนั้น
คุณกลับมาจากมอสโก โดยยังเชื่อในคอมมิวนิสต์เต็มหัวใจหรือเปล่า
ผมไม่ทราบว่าคุณถามผมอย่างนั้นได้ยังไง คุณทราบเหรอว่าผมเป็นคอมมิวนิสต์จริง
(พอล โรเบสัน)
- ไม่มีใครรู้ - แล้วคุณเป็นหรือเปล่า
- ผมเกลียดคำถามแบบนั้นมาก - ขออภัยค่ะ
รบกวนถามใหม่ด้วยครับ ครับ
(The Emperor Jones ปี 1933)
พอล โรเบสันเป็นชาวแอฟริกันอเมริกัน
ที่เป็นคนสำคัญทางวัฒนธรรมช่วง 1930 ที่สุดเท่าที่เคยมีมา
เขายืนอยู่จุดสูงสุดของโลกวงการบันเทิงผิวดำ…
(อารัม กู้ดซูเซียน) (ผู้เขียนอัตชีวประวัติพัวติเยร์)
ซึ่งคนอย่างซิดนีย์ พัวติเยร์ หรือแฮร์รี่ เบลาฟอนเต
เพิ่งก้าวเท้าเข้ามา
แล้วทั้งสองคนนั้นก็นับถือพอล โรเบสันมาก
โห เขาโดนรัฐบาลอเมริกาจี้น่าดู
เพราะเขาสนับสนุนชนชั้นกรรมมาชีพ
"ใช่ แต่พวกนั้นคือคอมมิวนิสต์" แล้วไง
โรเบสันกลายเป็นต้นแบบทั้งสองด้านที่น่าสนใจ
ของพัวติเยร์และเบลาฟอนเต
ในส่วนที่ว่า คนเราจะเลือกสู้กับด้านไหนกันแน่
(คุณทรูแมน เอาจิม โครว์ออกจากเงินดอลล่าร์ที)
โรเบสันถูกกีดกันทุกทาง และเขาไม่ได้แค่โดนกีดกัน
แต่ตอนที่เขาอาจได้ไปทำงานที่ยุโรป
รัฐบาลอเมริกันกลับยึดพาสปอร์ตเขาเฉยเลย
เราเห็นแล้วว่าคนจะพยายามต่อสู้เพื่อเสรีภาพ
และหากพวกเขาไม่ได้รับมัน พวกเขาก็จะช่วงชิงมันมาเอง
ในสายตาของซิดนีย์ เขาเห็นว่าพอล โรเบสันถูกหยามเหยียดแค่ไหน
และถูกกลั่นแกล้งแค่ไหน
เวลาที่เราเห็นอะไรแบบนั้น
(สไปค์ ลี)
มันเหมือน… อาจกลายเป็นต้นแบบได้
อ้อ ก็พยายามตั้งใจเรียนหน่อยแล้วกัน ซานตินี
ผมตั้งใจอยู่ครับ
(ปี 1955)
นี่ มิลเลอร์ มานี่ก่อน ขอคุยด้วยเดี๋ยวสิ มิลเลอร์
หนังเรื่องไหนนะ Blackboard Jungle ไหม
(กำกับโดยริชาร์ด บรูคส์)
ที่เขาขอให้คุณเซ็นคำสาบานสวามิภักดิ์
- หลายครั้งเลย - ทำไมกัน
(สัมภาษณ์ทางวิทยุกับสตัดส์ เทอร์เคิล)
ผมว่าหลักๆ เป็นเพราะ ผมรู้จักกับพอล โรเบสัน
และผมก็ไม่ได้เก็บความชื่นชมที่มีต่อเขา เป็นความลับอะไร
แค่นั้นก็เหมือนจะพอให้ผมต้องสงสัยแล้ว
นี่ ไม่ต้องมาถ่อมตัวกับฉัน มิลเลอร์
แกรู้ว่าแกเก่งกว่าคนอื่นๆ
ฉลาดกว่าคนอื่นๆ ในห้องนั้น
- ผมเหรอ - ใช่
และทุกห้องก็ต้องมีผู้นำ
ชื่อพัวติเยร์ถูกตีพิมพ์ใน Counterattack
ซึ่งเป็นสิ่งพิมพ์เฝ้าระวัง จากฝั่งอนุรักษ์นิยมขวาจัด…
(ซิดนีย์ พัวติเยร์สนับสนุน ขบวนการบังหน้าคอมมิวนิสต์)
ซึ่งพยายามเปิดโปง สัมพันธ์ซึ่งเชื่อว่าเกี่ยวข้องกับฝ่ายซ้าย
ของบุคคลมีชื่อเสียงชาวอเมริกันหลายคน
เห็นชัดๆ ว่าต้องมีคนคอยจับตามองพัวติเยร์ ตลอดช่วง 1950
ในตอนนั้น วงการหนังก็มีการเมือง
ซึ่งจะบังคับว่าถ้าเรายังอยากรับงานอยู่
เราต้องพยายามรอมชอมมากๆ
กับอำนาจใดก็ตามที่เอาชื่อคนใส่แบล็กลิสต์ได้
คุณบอกว่า ไม่เซ็น
ไปกันเถอะ พ่อคนฉลาด
อ้าว เดี๋ยว เขาพูดถึงฉัน
คุณกำลังจะเอาชีวิตในวงการ และทุกอย่างไปขึ้นเขียง
ใช่ แต่ เรื่องบางเรื่องเราก็ต้องปฏิเสธ
หลักการในใจของผมสำคัญกว่า การเล่นการเมืองในวงการ
กล้านะ คือขณะที่ทุกอย่างแขวนอยู่บนชะตา…
(เดนเซล วอชิงตัน)
เขาอาจโดนกีดกันไม่ให้ทำงาน
ผมยังนึกภาพไม่ออกเลยว่า การออกมาพูดความเห็นตรงๆ สมัยนั้นเป็นยังไง
ในบรรดาคำสอนทั้งหมดของคุณพ่อ
เรื่องที่ยังใช้ได้ยืนยาวที่สุด คือคำสอนเรื่องว่าคนเราวัดค่ากันที่ไหน
และค่าของคนจริงๆ อยู่ที่ เขาทำมาหาเลี้ยงลูกได้ดีเพียงใด
เรื่องนั้นติดตัวผมราวกับสลักไว้ในสมอง
ตอนนั้นผมยังไม่รู้ว่าชีวิตจะไปทางไหน
แต่ผมรู้ว่าผมล้มเหลวไม่ได้
นั่นเป็นตอนที่ผมได้รับโทรศัพท์จากริชาร์ด บรูคส์
ให้ไปถ่าย Something of Value ในเคนยา
จากนั้น อาชีพนักแสดงของผมจึงแจ้งเกิดจริงๆ
ผมบอกตัวเองหรือเปล่าว่า "ประเทศนี้กำลังจะตื่น
และเริ่มรู้ตัวว่าความเปลี่ยนแปลงบางอย่าง มันเลี่ยงไม่ได้"
(ห้องรอของคนผิวขาว ผู้โดยสารระหว่างรัฐ)
ไม่ ผมไม่ได้บอก
ทันทีที่มีเด็กนิโกรเดินเข้าไปในโรงเรียน
พ่อแม่ที่รักลูกและยังมีเกียรติศักดิ์ศรีคนดีทุกคน…
(ผู้พิพากษาลีแอนเดอร์ เปเรซ)
ควรพาลูกผิวขาวของพวกเขา ออกจากโรงเรียนที่บิดเบี้ยวเสีย
ตอนนั้นยังเป็นอเมริกาเมื่อปี 1950…
(ชั้นของคนดำ)
ประเทศอเมริกาที่
ไม่มีทางฝันถึงอาชีพนักแสดงอย่างนี้ได้เลย
ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ในประวัติศาสตร์การสร้างหนัง
พระเอกผิวดำ
ไม่ได้ยินที่เขาพูดเหรอ ไอ้นิโกร หุบปากไป
(กำกับโดยสแตนลีย์ เครเมอร์)
ขืนเรียกฉันว่านิโกรอีกคำนะ ไอ้โจ๊ก ฉันฆ่าแกแน่
ทำได้ก็ทำสิ
ระวัง!
(ปี 1958)
ฉันคิดเสมอว่าเรามีสิ่งที่เชื่อมโยงกัน
ระหว่างคนยิวกับคนดำ
ตอนที่ได้ดู The Defiant Ones โทนี่ เคอร์ทิสที่เป็นคนยิว…
(บาร์บรา สไตรแซนด์)
กับซิดนีย์ พัวติเยร์ซึ่งเป็นคนดำ…
เขามีเคมีต่อกันเหมือน คนที่ถูกกดขี่ล่ามโซ่ไว้เหมือนกัน
เราเข้าใจเรื่องแบบนั้นผ่านดีเอ็นเอ
The Defiant Ones นั่นเป็นเรื่องแรกของเขาที่ฉันได้ดู
คือมันสะเทือนความคิดมากค่ะ
จนถึงวันนี้ฉันยังจำฉากที่เขาพูดกับโทนี่ เคอร์ทิส…
(ฮัลลี แบร์รี)
"ฉันมีเข็มทิ่มตัวอยู่นี่ อย่ามาเรียกฉันว่า 'ไอ้หนู'"
เออ ฉันมีเข็มทิ่มตัวอยู่นี่เลย
ฟังนะ ไอ้โจ๊ก อย่ามาเรียกฉันว่า "ไอ้หนู"
นั่นเป็นครั้งแรกที่ฉันเห็นกับตา
ว่ามีคนดำที่ลุกขึ้นมาใช้พลังในตัวเอง และเรียกความเคารพนับถือ
จากคนขาวในโลกภาพยนตร์
จังหวะนั้นในหนัง ตอนที่ซิดนีย์ตัดสินใจว่า…
จะสละสิ่งที่อาจเป็นจังหวะอิสรภาพ…
มาเร็ว!
ฉันวิ่งไม่ไหว! วิ่งไม่ไหวแล้ว!
เพื่อช่วยเพื่อนผิวขาวของเขา…
เป็นสิ่งที่คนดำยังไม่ชอบ และยังไม่เชื่ออยู่ดีครับ
เป็นจังหวะคนดำในอุดมคติ
ซึ่งก็น่าจะเป็นตัวละครซ้ำที่เกิดขึ้น…
The Defiant Ones เป็นหนึ่งในเรื่องที่ เป็นตัวอย่างที่ดีที่สุด
ของการที่ตัวละครผิวดำต้องสละประโยชน์ส่วนตน
หรือเสี่ยงอะไรบางอย่าง
หรือพยายามจนเกินตัว
เพื่อช่วยตัวละครผิวขาวที่กำลังจนตรอก
นั่นเป็นตัวละครซ้ำกลุ่มใหญ่ ในการเล่าเรื่องของฮอลลีวูดมานานมาก
สำหรับพวกเขา นี่เป็นวิธีหนึ่งที่จะ
แสดงให้เห็นว่าคนดำมีความเป็นมนุษย์ และมีมนุษยธรรม
แม้ในยามที่พวกเขาต้องเดือดร้อน
แต่สำหรับคนดำแล้วกลับดูเหมือน "โย่ คนพวกนี้ไร้ค่าจะตาย"
ผมก็ตั้งคำถามกับเรื่องนั้นนิดหน่อยนะ
"ถ้าเป็นเราจะทำยังไง" นึกออกไหม
แต่ก็อาจจะกระโดดลงมาเหมือนกัน
เราสองคนผ่านเรื่องราวมากมาย ถูกล่ามเข้าไว้ด้วยกัน
ฉันไม่ยอมให้นายตายไปคนเดียวหรอก
เจมส์ บอลด์วินมาออกรายการ
(เจมส์ บอลด์วิน)
เขาบอกว่า "Defiant Ones เหรอ อ๋อ ชนชั้นกลางผิวขาวชอบน่ะเรื่องนั้น
แต่แถวอัพทาวน์ ในชุมชนผิวดำ
ทุกคนตะโกนว่า 'กลับขึ้นรถไฟไป ไอ้โง่!'"
คุณจะมีปฏิกิริยายังไง
ผมไม่มีปฏิกิริยาอะไรทั้งนั้น
คือว่าตอนนั้นหนังเรื่องนั้น เป็นหนังที่ปฏิวัติวงการ
- ก็จริง - นึกออกไหม
ทุกวันนี้คนก็ยังนับว่าเป็นหนังที่ปฏิวัติวงการ
เราก็ยังพอไปกันไหวนะ ไอ้โจ๊ก
จริง
Defiant Ones เป็นภาพยนตร์ที่
ช่วยส่งให้ซิดนีย์ พัวติเยร์ เป็นดาราดังอย่างที่เรารู้จักเขา
ในฐานะนักแสดงทรงพลังสุดยอด
คู่กับโทนี่ เคอร์ทิส ชื่อของทั้งสองขึ้นก่อนชื่อหนังอีก
ซึ่งนั่นคือสัญลักษณ์ว่า ได้มาเป็นพระเอกฮอลลีวูดเต็มตัว
(โทนี่ เคอร์ทิส - ซิดนีย์ พัวติเยร์) (The Defiant Ones)
คุณพ่อกับโทนี่ เคอร์ทิส ได้รับเสนอชื่อชิงออสการ์ทั้งคู่
นั่นเป็นครั้งแรกที่คนดำได้รับเสนอชื่อชิงออสการ์
นับตั้งแต่แฮทตี้ แมคแดเนียล
การที่พ่อของฉันได้กลับบ้านมา พร้อมกับป้ายทองเหลือง
ที่เขียนว่าเขาได้รับการเสนอชื่อ และสามารถเอาประดับผนังบ้านได้
เป็นเรื่องสำคัญมากสำหรับพ่อค่ะ
ความสนใจที่เขาได้รับจากสื่อ
ทั้งการเขียนถึงประวัติเขา การได้ขึ้นปกนิตยสาร…
เขาได้ขึ้นปกนิตยสาร Ebony ตอนนั้นเห็นชัดๆ ว่าเขากำลังขึ้นมาเป็นดาวเด่น
เขาเป็นคนที่งดงามมากในหลายๆ ทาง
ก่อนอื่นเลย รอยยิ้มนั่นมันอะไรกัน
อีกทีก็แบรนโดแล้วมั้ย ไม่ไหวนะ
ส่วนหนึ่งที่ทำให้ซิดนีย์หน้าตาดีมาก
คือเขาเป็นเหมือนหน้ากากโยรูบาเดินได้
นึกที่พูดออกไหม เหมือนเครื่องสัมฤทธิ์เบนิน
หน้าเขางามเหมือนรูปปั้นมาก
เขาเหมือนสัตว์โลกที่งดงามน่ะ
ฉันอยากแต่งงานกับซิดนีย์ พัวติเยร์ นึกออกไหม
เขาเป็นต้นแบบในหัวฉันเลยว่า ผู้ชายผิวดำไร้ที่ติจะเป็นแบบไหน
ซิดนีย์มีความเชื่อมั่น
เขาเข้าใจเรื่องของการสร้างภาพ พลังของการสร้างภาพ
ฉันเคยเจอคนร้องไห้
เห็นผู้หญิงกรี๊ดกร๊าด
แม้แต่สามีของพวกนั้นก็กรี๊ดกร๊าด
ฉันเห็นทุกคนแทบจะละลาย เมื่ออยู่ต่อหน้าคุณพ่อค่ะ
เขาช่างสง่า ร่างสูงราวรูปปั้น
เขาเหมือนกับ "ว้าว" ดาราหนังทุกคนควรจะทำให้ "ว้าว"
ผมเล่นเรื่อง Raisin in the Sun ปี 1959 ผมจึงได้รู้จักซิดนีย์ค่อนข้างสนิทเลย
(ลูอิส กอสเซตต์ จูเนียร์)
เราได้ทำความรู้จักกันดีมาก
คนดำทุกคนเคยอ่าน Raisin in the Sun
เพราะนั่นเป็นหนึ่งในบทละครที่เราต้องอ่าน
ตอนที่เขาเริ่มยอมให้เรา อ่านเรื่องของคนดำในโรงเรียน
ซิดนีย์ซื้อเสื้อคลุมขนมิงค์อะไรแบบนั้นให้ฉัน
ฉันบอกว่า "จะเอาเสื้อมิงค์ไปทำอะไร
ฉันแค่อยาก…"
ฉันเลยเอาไปคืนที่ห้างแล้วเอาเป็นเงินมา
แล้วก็เอาไปลงทุนในละครเวที เรื่อง Raisin in the Sun
ฉันกลายเป็นนายทุนรายใหญ่สุด
ในละครเรื่องที่เขาเล่นที่บรอดเวย์
ผมเคยเล่นบรอดเวย์มาก่อนแล้ว
ตอนนั้นก็ไม่รู้ว่าจะออกมาดีหรือแย่
แต่รู้สึกดีนะ
พอพักหลังจากองก์แรก ตอนที่เขาปิดม่าน
เงียบจนแทบได้ยินเสียงเข็มหล่น
เรานึกว่าคนไม่ชอบแล้ว
กว่าจะไปถึงตอนพักครั้งที่สอง
คนดูใจจดจ่ออยู่กับเราเสียจนเมื่อละครจบ
พวกเขาถึงกับ…
หายใจกันเข้าไปหน่อย แล้วคนก็ตะโกนว่า "ไชโย!"
มันสุดยอดเลย
ผมรู้แน่ว่าผมเกิดมาเพื่อเป็นนักแสดง
(ละครเวทียอดเยี่ยม รางวัลวงการนักวิจารณ์ละครเวทีนิวยอร์ก)
ตอนที่ม่านปิดลงมาเมื่อคืนปฐมฤกษ์ในนิวยอร์ก
หลังจากที่เกิดความกังขาอะไรสั่งสมไว้มากมาย
ตั้งแต่การพบกันโดยไม่ได้นัดหมายครั้งนั้น
ระหว่างตัวผมกับคุณผู้ชายคนนั้น ที่อเมริกันนิโกรเธียเตอร์
ตอนที่เขาไล่ผมออกมาและปิดประตูไล่หลัง
คืนนั้นผมถึงได้รู้แน่
ว่าผมเพิ่งได้ทำความรู้จักอย่างเป็นทางการ กับพรสวรรค์ที่แท้จริงของผม
ผมเป็นนักแสดง
ฉันก็มีแผนนะ สหาย
(ปี 1961)
ฉันมีแผนที่จะพลิกเมืองนี้จากหน้ามือเป็นหลังมือ
เข้าใจที่พูดไหม
(กำกับโดย แดเนียล พีทรี)
แล้วก็มีการทำหนังในปีต่อมา
ซึ่งทำให้ละครเรื่องนี้ได้มีผู้ชมกว้างขวางขึ้นเยอะ
นั่นถือเป็นการแสดงที่น่าตื่นเต้นที่สุด เรื่องหนึ่งของพัวติเยร์
ไม่ใช่เรื่องบังเอิญที่นั่นเป็น บทที่เขียนโดยชาวแอฟริกันอเมริกัน
ระหว่างความปั่นป่วนในช่วงต้นของ การเคลื่อนไหวเพื่อสิทธิมนุษยชน
แตกต่างจากบทก่อนๆ หน้านี้
ซึ่งเขียนโดยนักเขียนบทที่เป็น ชายผิวขาวสายเสรีนิยม
ลอร์เรน แฮนส์แบร์รีสามารถเจาะสู่…
(ลอร์เรน แฮนส์แบร์รี)
ความจริงแท้แน่นอนส่วนหนึ่ง ของประสบการณ์ความเป็นคนดำ
แบบที่ไม่มีนักเขียนบทละครคนไหน ในฮอลลีวูดทำได้
- ฉันรู้ว่าแกกำลังทำตัวยุ่งมาก - วอลเตอร์ ขอละ
ฉันรู้ว่าโลกนี้ไม่มีอะไร ยุ่งมากไปกว่าพวกเด็กมหาลัยผิวดำ…
(ลูอิส กอสเซตต์ จูเนียร์)
ติดเข็มกลัดบอกบ้านและใส่รองเท้าขาว
โธ่ วอลลี่
ฉันเห็นแกเหน็บหนังสือไว้ใต้วงแขนตลอดเวลา
จะรีบไปเรียน
ไปที่นั่นเขาสอนอะไรบ้างล่ะ เขาเอาอะไรใส่หัวแกไว้บ้าง
เพดานของโอกาสที่คนผิวดำจะได้รับ
โดยเฉพาะชายผิวดำที่ค่อนข้างก้าวร้าวในยุคนั้น…
มันมีอยู่จริง และเรา… เขาสวมบทบาทให้เราเห็นได้จริง
เท่ากับเราเห็นความแตกต่างชัดเจนมากระหว่าง ซิดนีย์ใน Raisin in the Sun
กับ สมมตินะ พวกหนุ่มๆ ใน Boyz n the Hood
จะบอกให้นะ เพื่อน แกมันเอาแต่คิดขมขื่นกับตัวเอง
แล้วแกล่ะ แกไม่ขมขื่นหรือไง
แกไม่เคยเห็นดาวที่แกเองก็คว้าไม่ได้เหรอ
ฉันพูดถึง…
ขมขื่นเหรอ
ฉันเดือดเป็นภูเขาไฟ ฉันเป็นยักษ์ที่รอบตัวมีแต่มดปลวก
มดที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าฉันพูดถึงอะไร ว่างั้นเป็นไงล่ะ
เป็นงานศิลป์ครับ ที่สร้างจังหวะนั้นขึ้นมา และรู้ว่าเราจะทำอะไร
รู้ว่ากล้องจะหันไปทางไหน
แล้วต้องจำหมดว่าต้องไปตรงไหนบ้าง
เขารู้เรื่องทุกอย่างได้เป็นอย่างดี
ยากมากนะที่จะไม่เลียนแบบชายคนนั้น
(ปี 1961)
(กำกับโดยมาร์ติน ริตต์)
ครั้งแรกที่ผมน่าจะได้เจอซิดนีย์
ผมคงยังต้องเด็กมาก
เพราะเขากับน้าไดแอนน์คบกันอยู่
ผมน่าจะอายุห้าขวบ
ผมมารู้เรื่องความสัมพันธ์ครั้งนั้นของเขาจริงๆ…
(เลนนี่ คราวิตซ์)
ตอนที่อ่านหนังสือของซิดนีย์ เมื่อโตขึ้นมากแล้ว
เพราะตอนนั้นน้าไดแอนน์ก็ไม่ค่อยพูดถึงหรอก
แต่เมื่อผมโตขึ้น ก็มีเรื่องที่เราคุยกันบ้าง
ตอนนี้ก็น่าจะพูดได้แล้ว
ผมก็ประหลาดใจเพราะ ตอนนั้นผมไม่รู้ว่าเขาคบกันแบบนั้น
มีความรู้สึกอะไรมากมาย
- คุณงามเหลือเกิน - เหรอ
ใช่สิ
คุณทำให้ผมรู้สึกงดงาม
ฉันรู้สึกว่าตัวเองไม่ใช่คนธรรมดาเวลาอยู่กับคุณ
ฉันรู้สึกเป็นคนพิเศษมากๆ
เป็นหนังที่เซ็กซี่มากเลยนะ
หนังขาวดำมันสวยแบบนั้น
ปารีส เมืองมันก็สวยแบบนั้น
เราลงไปในอุโมงค์… อุโมงค์ที่เล่นเพลงแจ๊สน่ะ นึกออกไหม
ในนั้นมีทั้งพอล นิวแมน
แล้วก็มีน้าไดแอนน์ของผม
ซึ่งเป็นผู้หญิงงามจับตาที่สุด เท่าที่เห็นในหนังเรื่องนั้น
เขากับไดแอนน์ แคร์รอลเป็น หนึ่งในคู่รักที่งดงามที่สุด
ในประวัติศาสตร์ภาพยนตร์
ทั้งสองใส่เสื้อโค้ทกันลมตัวสวย
แล้วก็เดินกันทั่วปารีสตลอดคืน
ประคารมกันเรื่องการเคลื่อนไหว เพื่อสิทธิมนุษยชนและเรื่องความรัก
คุณลองมาอยู่ที่ปารีสสักระยะ พักกายเสียหน่อย
นั่งกินอาหารกลางวันโดยไม่ต้องถูกตีหัว
แล้ววันหนึ่งคุณจะตื่นขึ้นมา มองข้ามมหาสมุทรไป
แล้วจะบอกว่า "ใครต้องการที่นั่นกัน"
ยิ่งพัวติเยร์กลายเป็น สัญลักษณ์ของคนทั้งประเทศ
เขากลับกำลังต้องเจอวิกฤตในเรื่องส่วนตัว
ในทางหนึ่ง
เขารู้สึกรักและผูกพัน กับไดแอนน์ แคร์รอลอย่างรุนแรง
ซึ่งเป็นสิ่งที่เขารู้สึกว่าหายไปจากชีวิตสมรส
แต่อีกทางหนึ่ง เขาเป็นพ่อคน
และเขายังจำคำสอนของเรจินัลด์ พัวติเยร์ คุณพ่อของเขา
ที่บอกว่าคุณค่าของคนอยู่ที่ การหาเลี้ยงครอบครัวให้ได้
เขาจะละทิ้งคุณค่าเหล่านั้น และไปมีสัมพันธ์ต้องห้ามนี้เหรอ
ผมปล่อยคุณไปไม่ได้
งั้นก็ไปกับฉันสิ
เมื่อจบช่วงการถ่ายทำ Paris Blues
ทั้งคู่ก็ยังคงอยู่ในสภาวะไม่แน่ไม่นอน
ยังไม่แน่ใจว่าก้าวต่อไปของชีวิตจะเป็นอย่างไร
ไม่แน่ใจว่าพวกเขาจะยังคบกันต่อไหม
ไม่แน่ใจว่าจะทำอย่างไร กับสถานการณ์ครอบครัวในวงกว้าง
เขายุ่ง เขาบอกว่าเขาต้องไปละ
เขามาอยู่ที่บ้านไม่ได้
เพราะเขาต้องซื้อห้องชุดอีกแห่ง เพื่อจะได้เขียนหนังสือ
ช่วงนั้นเขาเริ่มเขียนหนังสืออะไรอย่างนั้น
และ แน่นอน กลายเป็นว่า
ความจริงเป็นเรื่องอื่น
ไม่ใช่อย่างที่เขาพูด
ฟรีด้อมนาวมูฟเมนท์ ฟังผม
(เอาสิทธิมนุษยชนมา! มาเดินขบวนเพื่อเสรีภาพกัน!)
เราอยากขอให้ประชากรทุกคนย้ายไปที่วอชิงตัน
จะไปด้วยเครื่องบิน รถหรือรถโดยสารก็ได้
(เดินขบวนที่วอชิงตัน เพื่อให้ได้งานและได้เสรีภาพ!)
ไปทางไหนก็ได้ทั้งนั้น
(ผู้คนหลั่งไหลมาจากทุกทิศทาง)
คนดำก็ต้องการสิ่งเดียวกัน กับที่ประชากรผิวขาวได้อยู่แล้ว
อยากได้สิทธิเท่าเทียมกัน
เสรีภาพ! เสรีภาพ!
(การเดินขบวนที่วอชิงตัน) (ปี 1963)
จุดประสงค์ของการประท้วงครั้งนี้คือ แสดงการสนับสนุน
กฎหมายสิทธิมนุษยชนของ ประธานาธิบดีเคนเนดี้
ที่จริงพวกเราคือขบวนคนดำทางใต้
จนกระทั่งเดือนสิงหาคมปี 1963
(ใช้ชีวิตและทำงานร่วมกัน)
ไม่ใช่แค่การที่ดร.คิงพูดถึงความฝัน
ของชาวแอฟริกันอเมริกันทางใต้
แต่เป็นเพราะดาราฮอลลีวูดเข้าร่วมด้วย
แฮร์รี่กับซิดนีย์ พัวติเยร์ทำให้เรื่องนี้ กลายเป็นเรื่องระดับโลก
และตอนนั้น มาร์ติน ลูเธอร์ คิงยังไม่ได้พูดอะไรสักคำ
ดร.คิงไม่ได้รู้จักมาร์ลอน แบรนโด
เขาไม่ได้รู้จักพอล นิวแมน
ดาราฮอลลีวูดที่มาเดินขบวนร่วมกับดร.คิง
มาเพราะซิดนีย์กับแฮร์รี่ เขามาเพราะตรงนั้น
วันนี้ผมสังเกตอยู่ทั้งวัน
ในการปราศรัยของทุกคนและป้ายเกือบทุกใบ
ผมเห็นหรือได้ยินคำว่า "เดี๋ยวนี้ๆ" ซ้ำๆ
- ยืนยันหนักแน่น - เดี๋ยวนี้!
ความเร่งเร้าที่เห็นได้ชัดในวันนี้ ปุดๆ อยู่ในใจผมส่วนตัวมานานแล้ว
ตลอดเวลาหลายปี
อย่างน้อยก็หลายปีตั้งแต่ผมเริ่มโตเป็นผู้ใหญ่
ผมเริ่มสนใจในการต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน
เพราะความจำเป็นที่ต้องเอาชีวิตรอด
และผมว่าผมเริ่มสนใจเรื่องนี้ตั้งแต่ เมื่อหลายปีก่อน
แต่ไม่เคยสนใจอย่างหนักและจริงจัง เท่ากับที่สนใจอยู่ในตอนนี้
ทุกท่าน ผมคิดว่าถึงเวลาที่เรา…
ในแง่ของการต่อสู้เพื่อสังคมของซิดนีย์ ผมไม่เพียงแต่ประทับใจ
ผมได้แรงบันดาลใจจากเขาเลย…
(โรเบิร์ต เรดฟอร์ด)
เพราะผมคิดว่า "โห เราก็ทำได้นะ ในแบบของเรา
เราคงต้องหาทางของเราเอง แต่เราก็ทำได้ นึกออกไหม
เรามีสิทธิ์มีเสียง เราใช้เสียงได้"
เขาต้องต่อสู้กับความเสี่ยงมากมาย
เพราะเขาจะถูกคนกล่าวหาและบอกว่า
"เป็นใครถึงกล้าจะออกมาพูด"
มันไม่ยุติธรรม
เขาก็มีเสียง เขามีสิทธิ์ทุกประการที่จะพูด
เขาได้เสียงนั้นมาแล้ว
และแค่เพราะเขาเป็นนักแสดง ไม่ได้แปลว่าเขาออกความเห็นการเมืองไม่ได้
แต่น่าเสียดาย ในสายตาของชาวอเมริกันทั่วไป
พวกเขาไม่สามารถเข้าใจผมได้เลย
บางครั้งผมจะโมโห
เพราะนั่นแปลว่าผมจะไม่สามารถเปลี่ยน
ท่าทีหรือมุมมองที่เอาเปรียบคนดำ
ณ จุดนั้นฮอลลีวูดยังไม่พร้อม
ที่จะมีดาราผิวดำมากกว่าหนึ่งคนด้วยซ้ำ
มีดาราผิวดำหนึ่งคนแล้วไง ก็มีนักแสดงผิวดำคนอื่นๆ นะ
(ปาร์ตี้ส่วนตัว)
แต่ส่วนใหญ่แล้วนี่เป็นวงการที่อนุรักษ์นิยม
เราต้องบีบให้พวกเขายอมรับแนวคิดก้าวหน้า
แถมยังต้องใช้เวลานานมาก
คือเอาเข้าใจไม่มีคนคิดจะปั้น
ซิดนีย์ พัวติเยร์คนต่อไป นึกที่ผมพูดออกไหม
ซิดนีย์เหมือน เขาเหมือนเป็นตึกสำเร็จรูป
เนี่ยมีตึกซิดนีย์ พัวติเยร์ที่สร้างเสร็จแล้ว ใหญ่เป็นเมทริกซ์ทั้งอัน
และด้วยความเหยียดเชื้อชาติสีผิว
คือมันเหมือนในเรื่อง Highlander เลยครับ
มีซิดนีย์แล้วไง
แล้วจะเอานิโกรคนอื่นๆ มาทำไมอีก
เขาเป็นขุนศึกด้านสีผิวที่นำทัพรบเพื่อคนอื่นๆ
แต่เขาเข้าใจจริงๆ เลยว่า ตัวเขาเองไม่ได้ถูกจำกัดความด้วยสีผิว
เขาไม่ได้พูดในแง่ที่จะเป็นการต่อต้าน หรืออธิบายตัวเองอะไรด้วย
มันเป็นแค่ข้อเท็จจริง
มีเรื่องเกี่ยวกับพวกเรา และเรื่องที่อยู่รอบตัวเรา
ซึ่งส่งผลสำคัญมากต่อ จุดหักมุมหลายจุดในชีวิตของผม
ทางเลือกหลายทางในชีวิตของผม
และทางเลือกบางส่วนก็ไม่ได้
เป็นแค่ผมคนเดียวนั่งมองคะแนนชีวิต แล้วบอกว่า
"นี่คือสิ่งที่ฉันควรจะทำ นี่คือสิ่งที่ฉันตั้งใจจะทำ"
ไม่ เราใช้ชีวิตไปตาม
คุณค่าของสิ่งที่ผลักดันชีวิตของเรา
(ปี 1963)
(กำกับโดย ราล์ฟ เนลสัน)
Lilies of the Field เป็นหนังทุนต่ำ
เป็นเรื่องราวเล็กๆ ของสารพัดช่างผิวดำ
ซึ่งมาเจอสำนักนางชีในเขตเซาท์เวสต์ ก็คือเจอนางชีกลุ่มหนึ่ง
เขาจึงช่วยพวกเธอสร้างโบสถ์
พระเจ้าทรงปรานี ทรงโปรดส่งชายร่างใหญ่แข็งแรงมาให้
เขาไม่ได้พูดอะไรกับผม เรื่องที่จะส่งผมไปที่ไหนเลย
ผมแค่ผ่านมาเฉยๆ
ปี 1963 ผมอายุหกขวบ
ผมยังพูดเลยว่า "ซิดนีย์ ไปเสีย ไปยุ่งกับพวกนางทำไมน่ะ"
"ขึ้นรถไปเลย" แล้ว… ตอนนั้นผม…
คือนั่นคือสิ่งที่ผมคิดตอนแค่หกขวบนะ
เขาบอกว่า "พวกนั้นไม่มีเงินจ้างผมหรอก ไม่ได้เสนอยอดเงินมาเลย"
ฉันบอกว่า "ซิดนีย์ รู้ไหมว่าทำยังไงดี
เล่นหนังเรื่องนี้ ไม่ใช่เพื่อค่าจ้าง
แต่เล่นหนังเพื่อเป็น แสดงความเป็นตัวของตัวเอง"
เขาบอก "ผมไม่เคยคิดอะไรเชิงนั้นเลย" ฉันบอก "คิดซะแล้วรับรู้เลยด้วย"
ตอนแรกเขาเสนอบทนั้น ให้แฮร์รี่ เบลาฟอนเต
เขาปฏิเสธบท บอกว่า
"ชายคนนี้ดูยังไงก็ไม่เหมือนคนที่มีตัวตนจริง"
หนังห่วยมาก ห่วยสุดๆ
(เสียงแฮร์รี่ เบลาฟอนเต)
เป็นบทหนังห่วยที่สุดเท่าที่ผมเคยอ่านมา
แล้วผมก็ปฏิเสธเสียใหญ่โตเลย
จนซิดนีย์ พัวติเยร์รับบทนั้นไป
เขาเล่นหนังเรื่องนั้นได้อย่างยอดเยี่ยม
ตอนนั้นแฮร์รี่ร้องเพลงอยู่ด้วย เขามีงานอีกด้านหนึ่งเลย
แฮร์รี่ก็อยู่ได้แหละ
แฮร์รี่สามารถปฏิเสธบทหนังได้
คือเราปฏิเสธอะไรๆ ได้เวลาที่… แบบว่า เวลาผ่อนบ้านหมดแล้ว
ไม่ได้จะลบหลู่แฮร์รี่นะ แต่ตอนนั้นเขาร้องเพลง "เดย์-โอ" อยู่
โอเคเนอะ
ตอนที่เล่น Hello, Dolly! กันอยู่
ผมเล่นบรอดเวย์กับเพิร์ล เบลีย์
(เพิร์ล เบลีย์)
และยามที่มีใครที่เป็นคนสำคัญมาดู
เธอก็จะเชิญเขาขึ้นมาบนเวที
พวกเขาจะร้อง…
ตอนซิดนีย์มาเธอก็เรียกเขาขึ้นไป
เธอบอกว่า "มาเร็ว ซิดนีย์ มา… ร้องกัน"
เขาบอกว่า "ผมร้องเพลงไม่เป็น!"
โอเค เอาละนะ
เธอบอกว่า "พูดเรื่องอะไรของคุณ"
ฉันเห็นคุณร้องเสียงดีจะตายในเรื่อง Lilies of the Field"
เขาบอก "นั่นมันเสียงคนอื่น!"
มาเร็วร้องเลย
หนังเรื่องเล็กๆ ทุนต่ำนี้ สั่งสมผู้ชมเป็นระยะเวลานาน
และเจาะเข้าถึงใจของคนในประเทศช่วงนั้น
โดยเฉพาะจุดที่
คนชื่นชอบตัวละครโฮเมอร์ สมิธที่พัวติเยร์เล่น
และชอบการแสดงของพัวติเยร์เป็นพิเศษ
ลักษณะของคนที่อ่อนหวานน่ารัก ที่เขาดึงออกมาให้กับหนังเรื่องนี้
นั่นจับใจคนได้ถูกจังหวะพอดี
ผมว่าส่วนหนึ่งที่มันดังก็คือ
ผมว่าเป็นเพราะตัวละครที่น่ารัก แสนดี ดีต่อใจ
ซึ่งเราอาจสามารถเห็นเงาสะท้อนของเขาได้
ในด้านที่ดีของมนุษย์ทุกคน
(รางวัลออสการ์) (ปี 1964)
คืนสำคัญของฮอลลีวูด
เป็นครั้งที่ 36 แล้ว เมืองหลวงด้านวงการบันเทิงโลก
จะให้รางวัลกับ ความสำเร็จและศิลปินยอดเยี่ยมประจำปี
ด้วยการให้รางวัลออสการ์
ตอนนั้นฉันเป็นเด็กสิบขวบ อยู่ที่มิลวอกี้
แล้วฉันนั่งดูสิ่งที่เขาเรียกว่า การประกาศรางวัลอะคาเดมีอะวอร์ด
เราเห็นคนขึ้นรถลิมูซีนยาวๆ มาอะไรอย่างนั้น
ทุกครั้งที่มีคนดำออกทีวี
จำได้เลยว่าฉันจะวิ่งไปโทรศัพท์แล้วบอกว่า
"คนดำออกทีวี คนดำล่ะ คนดำออกทีวี!
คนดำมา เปิดดูเดี๋ยวนี้"
จนกระทั่งสุดท้ายไม่ทันได้ดูว่ามันรายการอะไร
ผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิง รางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยม
คืออัลเบิร์ต ฟินนีย์ จาก Tom Jones
ริชาร์ด แฮร์ริสจาก This Sporting Life
เร็กซ์ แฮร์ริสันจาก Cleopatra
พอล นิวแมนจาก Hud
ซิดนีย์ พัวติเยร์จาก Lilies of the Field
ผู้ชนะคือซิดนีย์ พัวติเยร์ จาก Lilies of the Field
ตอนเขาเรียกชื่อผม
ผมกระโดดตัวลอยพูดว่า
"ผมชนะ! ผมชนะ! ผมชนะ!"
ก็ห้ามตัวเองไม่อยู่นะ
เป็นการแสดงอารมณ์ของตัวผมเอง
แต่ในขณะเดียวกันนั่นก็เป็นการแสดง
ซึ่งตรงกับใจคนจำนวนมากเลยทีเดียว
นึกออกไหม
นั่นมันก่อนที่เราจะมีกฎหมายสิทธิมนุษยชน
นึกสภาพความช็อกในห้องนั้นออกไหม
นึกถึงความยินดี มีมนตร์ขลัง
และสิ่งที่ศักดิ์สิทธิ์บอกไม่ถูกที่เกิดขึ้นในจังหวะนั้น
ซึ่งข้ามผ่านทุกสิ่งซึ่งกำลังเกิดอยู่ ในสังคมของเราตอนนั้น
คุณพัวติเยร์เป็นนิโกรคนแรก ซึ่งได้รางวัลระดับสูงขนาดนั้น
และผลของรางวัลก็ได้รับ เสียงตอบรับจากผู้ชมอย่างงดงาม
นั่นเป็นจุดเปลี่ยน
เป็นจุดเปลี่ยนจริงๆ
ในวงการฮอลลีวูดซึ่งเคยเลือกที่จะ
ส่งสารความเป็นพวกเรา ความเป็นคนดำ
แบบที่แตกต่างจากที่เราเป็นอย่างแท้จริง
เพราะเราต้องใช้เวลานานกว่าจะมาถึงจุดนี้
ผมจึงต้องเป็นหนี้บุญคุณ
คนจำนวนมากมายนับไม่ถ้วน
เขาเป็นความหวังคนดำสำคัญของฉัน
ในจังหวะนั้น เขากลายเป็น ความหวังคนดำของฉัน
จำได้แม่นว่าฉันรู้สึกว่า
ถ้าเรื่องนี้เกิดขึ้นกับคนผิวสีได้
อยากรู้ว่าจะเกิดอะไรขึ้นกับฉันได้บ้าง
ผมพูดได้แค่ขอบคุณทุกคนสำหรับสิ่งวิเศษนี้
เขาเบิกทางให้คนอีกเยอะมาก
ไม่ใช่แค่คนที่ตามหลังเขามา
แต่เป็นพ่อแม่และปู่ย่าตายายของซิดนีย์ด้วย
ย้อนกลับไปจนถึงสมัยที่ยังค้าทาส
ลองนึกสิว่าพวกนั้นจะรู้สึกอย่างไร เมื่อ "เขาทำได้"
(นาสโซ บาฮามาส) (ปี 1964)
การได้เป็นชายผิวดำคนแรก ชายบาฮามาสคนแรก
ที่ได้รางวัลนักแสดงนำยอดเยี่ยม
ในช่วงเวลาที่ยังถือว่าเป็นไปไม่ได้
เขาต้องเก่งกว่าคนอื่นเป็นร้อยเท่า
นั่นเป็นเรื่องพิเศษสำหรับยุคนั้น
ไม่ใช่เพราะผมเก่งหรือบริสุทธิ์อะไรขนาดนั้น
ผมไม่ได้เก่ง แสนดีหรือบริสุทธิ์อะไร
แต่มีอะไรบางอย่างในใจที่ผมนำเสนอไปด้วย
สิ่งซึ่งอยู่ในใจของคุณแม่ผม
สิ่งที่ท่านทำในฐานะของแม่ เพื่อให้ผมรอดชีวิตมาได้
ไม่เคยมีใครคิดว่าผมจะมีชีวิตรอด ไม่
ตอนผมเกิด คนไม่คิดว่าผมจะมีชีวิตรอด
ผมเกิดก่อนกำหนดสองเดือน
เช้าวันต่อมา คุณพ่อผมก็ออกไปจากบ้าน
ตอนที่ทุกคนในบ้านนั้นเห็นตรงกันหมด
รวมทั้งหมอตำแยด้วย ว่าผมคงไม่รอดแล้ว
เขากลับเข้ามาในบ้านพร้อมกับกล่องรองเท้า
และ…
เขาเตรียมใจจะเอาผมไปฝัง
แต่… คุณแม่ผมไม่ยอมเด็ดขาด
แม่บอกว่า "ไม่ ทำงั้นไม่ได้"
แล้วแม่ก็ออกไปจากบ้าน
ไปทุกที่ซึ่งคิดว่าจะมีคนช่วยได้
จนผ่านบ้านของหมอดูคนหนึ่ง
(มาดามเบส - เพิ่มพลังโชคดี)
แม่บอกว่า "ฉันมีลูกที่เพิ่งเกิด
เขาเกิดก่อนกำหนดเยอะมาก
ฉันอยากให้คุณบอกหน่อยว่า ชีวิตลูกฉันจะเป็นอย่างไร"
หมอดูหลับตา ทำหน้าเหยเก
เขากลอกตาไปมาทั้งที่หลับตาอยู่นั่นน่ะ
แล้วทันใดนั้น หมอดูก็ลืมตาโพลงขึ้น
แล้วบอกว่า "ไม่ต้องห่วงเรื่องลูกคุณหรอก
เขาจะรอด
เขาจะได้เดินทางไปยังแทบทุกมุมโลก
เขาจะร่ำรวยและโด่งดัง"
และผมจะทำให้ชื่อของแม่โด่งดังไปทั่วโลก
แล้วเรื่องที่หมอดูพูดไว้ทั้งหมดนั้น
ผมก็ได้ใช้ชีวิตผ่านมันมาแล้ว
ข่าวเอ็นบีซีขอเสนอ เชนีย์ กู้ดแมน ชเวอร์เนอร์
รายการพิเศษเกี่ยวกับ คนงานสามคนที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน
ซึ่งถูกอุ้มหายไปจากมิสซิสซิปปี
(มิสซิสซิปปี) (ปี 1964)
เจมส์ เชนีย์, แอนดรูว์ กู้ดแมน และไมเคิล ชเวอร์เนอร์
ไปมิสซิสซิปปีเพื่อช่วย ลงทะเบียนให้คนดำมีสิทธิ์เลือกตั้ง
ตอนนั้นผมเพิ่งเข้าร่วมขบวนการเคลื่อนไหว
(สาธุคุณวิลลี่ บลู) (นักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน)
ผมลงมาจากรถเชฟโรเลต
ผมรู้จักทุกคนนอกจากกู้ดแมน
พวกเขาเป็นครู
คือสอน… คือก็อธิบายให้คนเข้าใจว่า การลงคะแนนเลือกตั้งคืออะไร
ทำไมถึงต้องเลือกตั้ง เพราะสมัยนั้นเราไม่รู้
(หนึ่งคนหนึ่งเสียง ลงทะเบียนเลย!)
เท่าที่ผมเข้าใจ พวกเขาสอนฝันชาวอเมริกันให้เราอยู่
ไปเลือกตั้ง และคุณจะมีสิทธิ์เลือกได้
ไม่ไปเลือก ทางเลือกจะกลายเป็นของคนอื่น
อย่าลืมไปเลือกตั้ง เพื่อให้ทางเลือกเป็นของเรา
มีครั้งหนึ่งเกิดเรื่องน่ากลัวขึ้นกับคุณ
ตอนที่คุณลงไปทางใต้
ผมได้ยินคนเล่าเรื่องคร่าวๆ มาแล้ว แต่คุณช่วย…
ผมไม่เคยได้ยินคุณเล่าเรื่องนั้นเองเลย
ซิดนีย์กับผมเป็นเพื่อนกันมา 26 ปี
ผมว่าระหว่างเราไม่มีประสบการณ์ไหน
ที่ทำให้เราผูกพันกันได้ยิ่งกว่าจังหวะนั้น
เพื่อนสนิทผม แฮร์รี่ เบลาฟอนเต โทรมาบอกว่า
"ฉันอยากให้แกไปมิสซิสซิปปีกับฉัน
เราต้องเอาเงินจำนวนหนึ่ง ไปให้ขบวนการเพื่อสิทธิมนุษยชน"
กลุ่มที่อยู่ในบริเวณนั้น
ขาดเงินทุนในการทำกิจกรรมอย่างหนัก และจำเป็นต้องได้รับการช่วยเหลือ
เราจะปฏิบัติต่อทุกคนอย่างมีเกียรติ ในมิสซิสซิปปี
(ผู้ว่าการรัฐ รอส บาร์เนตต์)
ทุกคนที่มาที่นี่ ตราบใดที่ไม่ทำตาม…
ไม่ขัดกับกฎหมายของเรา
ทั้งโทรศัพท์และจดหมายขู่ มากันทั้งวันทั้งคืน
พวกนั้นอยากลอบสังหาร เบลาฟอนเตกับพัวติเยร์
คำที่พวกเขาใช้คือ
"เราจะฆ่าไอ้นิโกรที่มากรีนวู้ด"
ผมก็คิดเองว่า…
เพราะผมรู้จักกับบ๊อบบี้ เคนเนดี้
เมื่อโทรแจ้งกระทรวงยุติธรรมแล้ว…
(หน่วยสิทธิมนุษยชน)
และแจ้งว่าผมจะไปไหน อยู่ที่ไหน…
เราจะได้รับการคุ้มครองจากรัฐบาลกลาง
แต่เมื่อไปถึงที่นั่น…
กลับไม่พบแม้แต่ร่องรอยของ เจ้าหน้าที่ส่วนกลางหรือการคุ้มครองอะไรเลย
เราขึ้นรถกัน… มีรถมารับเราสองคัน
คันหนึ่งให้เราขึ้นไป อีกคันเป็นรถสำรอง
ไม่มีใครอยากขึ้นรถคันนั้น
ผมเลยบอกว่า ผมขับเอง
หลังจากจับมือทักทาย แนะนำตัวกันเรียบร้อย
กระเป๋าก็ถูกขนขึ้นรถผม
ส่วนพัวติเยร์กับเบลาฟอนเต
ไปขึ้นรถนำ
ตอนที่เราขึ้นรถกันไป
มีคนตะโกนว่า "มันมานั่นแล้ว"
เปิดไฟหน้า เราเห็นเลยว่านั่นพวกกลุ่มคูคลักซ์แคลน
เราขับออกมา
แล้วรถพวกนั้นก็พยายามไล่ตามเรา
รถคันที่สามเข้ามา ขวางความพยายามที่จะแซง
พวกนั้นขับชนท้ายรถเราเลย
ตอนแรกผมคิดว่า "อย่าให้แซงได้"
แล้วพวกนั้นก็พุ่งเข้าชนท้ายเราตลอดทาง
เพราะพยายามจะชนหรือเบียดให้ตกถนน เพื่อจะได้มาเล่นงานพวกเรา
ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น อย่าให้แซงได้
ถ้าพวกนั้นยิงเราจากท้ายรถ เราก็ต้องตายกันตรงนั้นแหละ
เราเล่นชนแล้วถอยกันไประยะใหญ่
พวกนั้นแซงผมไม่ได้ สุดท้ายก็หลีกไป
แล้วก็มีนักศึกษากลุ่มใหญ่มาก วิ่งขึ้นรถทุกคันเท่าที่มีอยู่
รถพวกนั้นขึ้นมาวิ่งบนทางหลวงกับเรา
และคุ้มกันเราเข้าไปในกรีนวู้ดพร้อมกับเงิน
จนกระทั่งเราไปถึงโดยปลอดภัย
นั่นเหมือนเป็นเรื่องที่ออกมาจากพระคัมภีร์ไบเบิล
คนไต่ขึ้นไปดูจากบนต้นไม้
ตลอดช่วงถนนนั้นคนแน่นขนัดไปหมด
และนั่น… ทำให้ผมน้ำตาไหล
มีคนปีนขึ้นไปบนต้นไม้หรือล่องแพมาดู
มันมีมนตร์ขลังมาก
ตอนที่พวกเขาเห็นพัวติเยร์
ทุกคนก็เริ่มร้องเพลงจาก Lilies of the Field
"อาเมน"
นั่นเป็นวันพิเศษมากจริงๆ
เรารู้กันว่าทุกปี ประมาณเดือนมีนาคมถึงเมษายน
(ปี 1967) (ดร.มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์)
หนังสือพิมพ์จะเริ่มเขียนถึง หน้าร้อนอันยาวนานที่กำลังจะเริ่มขึ้น
การปล้นสะดม ฆ่าและวางเพลิง ไม่เกี่ยวอะไรกับสิทธิมนุษยชนเลย
(ดีทรอยต์)
(บอสตัน)
(นิวอาร์ค)
เราเบื่อ เราเหนื่อย
เราไม่ยอมให้กดดันกันต่อ ไม่ว่าจะเป็นคนขาวมาจากที่ไหน
(ชาร์ลส์ เอเวอร์ส)
แล้วเราพูดจริง
เรื่องที่ผมจำได้ชัดเจนมาก เป็นตอนที่ผมอายุประมาณสิบขวบ
นั่นคือปี 1967 และนั่นเป็นเหมือนฤดูร้อนของซิดนีย์
คุณแม่พาผมไปดูหนังเรื่อง To Sir, with Love
In the Heat of the Night และ Guess Who's Coming to Dinner
เรามีดาราผิวดำเล่นหนังมาก่อน
แต่ซิดนีย์น่าจะเป็นคนแรกของฮอลลีวูด…
ที่เป็นดาวเด่นฮอลลีวูดแท้ๆ ซึ่งผิวดำ
คนมาโรงหนังเพื่อมาดูหนังของซิดนีย์ พัวติเยร์
เมื่อก่อนเรื่องแบบนั้นไม่มีนะ
แล้วคนขาวก็มาโรงหนัง เพื่อมาดูหนังของซิดนีย์ พัวติเยร์
ที่สำคัญที่สุด ในช่วงที่
กำลังเกิดขบวนการเรียกร้องสิทธิมนุษยชน
เขากลายเป็นตัวอย่างสำคัญของเรื่องนั้น
ทำหนังขายตั๋วได้มากที่สุด ชายคนดำ ช่วงปี 1967 ถึง 68
แล้วทั้งประเทศก็ชุลมุนอยู่รอบตัวเขาเลย
ลุกขึ้นมา ไอ้หนุ่ม
(กำกับโดย นอร์แมน จิวิสัน)
ลุกเดี๋ยวนี้!
จำได้แค่ว่าผมประทับใจมาก
กับความหยิ่งทะนงในศักดิ์ศรีของหมอนี่
หนังเรื่องนั้นก็เล่นกับความคาดหวังของคนดู
เขาไม่ยอมโดนข่มเลย
แต่เราก็อดสงสัยไม่ได้ว่า เขาจะทนไปได้นานแค่ไหน…
ก่อนที่จะระเบิด
อ้อ มั่นใจในตัวเองไม่เบาสินะ เวอร์จิล
"เวอร์จิล" ตลกดีที่ชื่อแบบนั้นเป็นชื่อนิโกร
ที่มาจากฟิลาเดลเฟียด้วย ที่นั่นเขาเรียกแกว่าอะไรกันแน่
ทุกคนเรียกผมว่าคุณทิบส์
"ทุกคนเรียกผมว่าคุณทิบส์"
ฉันชอบมาก เพราะฉันก็ด่าคนในหนังเหมือนกัน
แล้วผู้ชมส่วนใหญ่ก็เป็นคนดำ
ทุกคนปรบไม้ปรบมือกันใหญ่ แล้วก็ มีชีวิตชีวากันมาก
ฉากเด่นจากในเรือนกระจก
ที่เจ้าของไร่คนขาวตบหน้าเขา
แล้วซิดนีย์ตบกลับ…
ตอนอยู่ในโรงหนังเมื่อปี 1967 มันส่งผลกระทบอย่างแรงมาก
คุณโคลเบิร์ตได้เข้ามาในเรือนกระจกนี้
เมื่อคืนตอนประมาณเที่ยงคืนหรือไม่
โห โรงเงียบจนเข็มหล่นก็ได้ยิน
นั่นเป็นความเงียบซึ่งดังกังวานที่สุด เท่าที่เคยดูหนังในโรงมา
เราได้ยินเสียง… นึกออกไหม
แล้วคนก็มองหน้ากันเลิ่กลั่กเลย
คนดำแตกตื่นกันใหญ่เพราะ พวกเขาไม่เคยเห็นอะไรแบบนั้นมาก่อน
ภาพแบบนั้นไม่เคยเกิดขึ้นบนจอได้
เขาไม่เหมือนใครเลยจริงๆ พวก
แล้วจะยังไง
ผมก็ไม่รู้
รู้นี่ว่าพวกเราทุกคนทำยังไง
"เย้!"
ในบทร่างแรก เขาให้ผมมองด้วยสายตารังเกียจเดียดฉันท์
และเดินออกไปด้วย ความคิดแรงกล้าในหัว
ถ้าเป็นนักแสดงคนอื่นเล่นบทนั้น ก็อาจจะเกิดขึ้นได้
แต่เป็นผมไม่มีทางเป็นแบบนั้น
ผมยังจำคืนนั้นในไมอามีได้ดี
ที่มีคนขาวเอาปืนจ่อหัวผม
ผมบอกผู้กำกับว่าต้องแก้บท
พนันเลยว่ามีแต่ซิดนีย์ที่จะเล่นแบบนั้นได้
ตอนนั้นเขาเป็นดาวเด่น ไม่มีใครเทียบ
คือว่า… ถึงตรงนั้นก็ไม่ต้องสงสัยแล้ว
เขาจะทำอะไรก็ต้องทำ ไม่มีใครห้ามได้
"ถอยไปซะ"
และนั่นก็กลายเป็น
จุดเด่นสำคัญมากของหนังเรื่องนั้น
แต่มัน… ก็สะท้อนให้เห็นช่วงเวลาในสังคม
สะท้อนให้เห็นยุคหนึ่งของอเมริกา ที่ อย่างน้อยในภาพยนตร์
เราเริ่มสามารถทำความเข้าใจ ปัญหาที่เกิดจริงในสังคมได้
ก็เหมือนกับที่ทุกคนบอก
เป็นเสียงตบที่ได้ยินไปทั่วโลก ไม่เคยมีใครทำได้มาก่อน
นั่นยิ่งส่งให้เขาพุ่งทะยานสูงขึ้นอีก
ทำให้เกิดจังหวะที่เข้ากันอย่างประหลาด
ของซิดนีย์ในจังหวะนั้นของหนัง
และสิ่งที่เกิดขึ้นในแนวหน้าของการต่อสู้
(กำกับโดย เจมส์ คลาเวลล์)
การได้เห็นชายผิวดำคนนี้
เป็นครูและเป็นผู้อบรมบ่มนิสัย ให้กับเด็กๆ ในหนัง…
คือปกติแล้วคนที่เป็นพระเอก จะต้องเป็นคนขาวเสมอ
และคนดำก็จะเป็นฝ่ายถูกช่วยไว้ หรือเป็นคนที่ก่อปัญหาต่างๆ
แต่เรื่องนี้เหมือน พลิกวิธีการเล่าเรื่องแบบนั้นไปเลย
นั่งลง
To Sir, with Love ที่จริงนั่นเป็นหนังโปรดของฉันเลยนะคะ
เพราะฉันได้นั่งดูคุณพ่อ
ทำตัวแบบเดียวกับเวลาเขาทำกับเราเลย
เขาไม่ได้แค่สอนลูกตัวเอง แต่เขากำลังสอนทุกคน
ฉัน… เห็นตัวจริงของพ่อ
ทุกคนอาจจะเห็นนักแสดง
แต่ฉันเห็นความเป็นพ่อในนั้น
อยู่ในห้องนี้เราทุกคนจะต้อง มีกติกามารยาทกันหน่อย
พวกคุณจะต้องเรียกผมว่า "ครู" หรือ "ครูแธคเคอเรย์"
เราจะเรียกสาวทุกคนว่า "คุณ"
และเรียกนามสกุลของหนุ่มๆ
ฉันพูดเสมอว่ามีเทวดาประจำตัวคอยช่วย
(ลูลู่)
เพราะฉันโชคดีอย่างที่สุด
สมัยนั้นฉันเป็นศิลปิน เป็นนักดนตรี
เป็นนักร้อง ฉันไม่เคยแสดงอะไรมาก่อนเลย
คะ
แต่ผู้จัดการของฉันเก่งมาก
ตอนที่เขาขอให้ฉันเล่นหนังเรื่องนั้น
เธอตอบว่า "ได้ แล้วเธอต้องร้องเพลงเปิดหนังด้วย"
คือว่า…
การที่ฉันได้ไปเกี่ยวข้องกับ สารที่เขาต้องการจะสื่อ
และเป็นสารที่ทรงพลังมาก
เพลงนั้นเป็นเรื่องของความรัก
เป็นเรื่องเกี่ยวกับแบล็คไลฟส์แมทเทอร์
เขาก็สำคัญพอๆ กับ พวกเด็กขาวที่โรงเรียน
ที่จริงแล้วเขาสำคัญ ต่อชีวิตของคนในโรงเรียนนั้น
มากกว่าใครทุกคนที่เขาจะได้เจอ ในชีวิตต่อจากนี้
ก่อนนั้นฉันก็มีเพลงฮิตมาเยอะ
หลังจากนั้นฉันก็มีเพลงฮิตอีก
แต่เพลงนั้นโดดเด่นขึ้นมา
เพราะมันไม่ได้เป็นแค่เพลง
มันเป็นเรื่องของซิดนีย์ พัวติเยร์ และสารที่หนังเรื่องนั้นต้องการจะสื่อ
พูดหน่อย! พูดหน่อย!
เราต้องไม่ลืมว่า
หนังเหล่านี้ไม่ได้ทำมาให้คนดำดู
เขาเล่นหนังเหล่านี้
โดยรู้ตัวตลอดเวลาว่า เขากำลังเล่าเรื่องอะไรแบบไหน
รู้ด้วยว่ากำลังเกิดอะไรขึ้น ในการต่อสู้เคลื่อนไหว
โดยเฉพาะการต่อสู้จากฝ่ายดร.คิง
แต่เขาก็เหมือนเป็นแนวหน้า เมื่อพูดถึงการสื่อสารมวลชน
ที่เหมือนจะพิสูจน์ว่า คนดำก็เป็นมนุษย์เหมือนกัน
ทุกครั้งที่เราจะสามารถแสดงให้เห็นว่า คนดำก็เป็นมนุษย์
ทำให้เห็นว่าเป็นมนุษย์และ เป็นคนปกติเหมือนๆ กัน
ในโลกที่ไม่คิดด้วยซ้ำว่า เราทุกคนเป็นมนุษย์
ก็จะช่วยผลักดันประโยชน์ในวงกว้าง…
เพราะนั่นคือสิ่งที่สำคัญที่สุด
คือการที่ทำให้คนเห็นว่า พวกเรามีความเป็นมนุษย์เช่นกัน
(กำกับโดย สแตนลีย์ เครเมอร์)
จอห์น เวด เพรนทิซ
ชื่อเพราะใช่ไหมล่ะคะ
จอห์น เวด…
หนูจะกลายเป็น โจแอนนา เพรนทิซ
นี่จอห์นค่ะแม่
ยินดีมากที่ได้พบคุณ
ผมก็ยินดีที่ได้พบคุณครับ คุณนายเดรย์ตัน
คุณนายเดรย์ตัน ผมมีใบประกอบโรคศิลป์
ดังนั้นหวังว่าคุณคงไม่คิดว่าผมถือดี
ถ้าผมเสนอว่าคุณไปนั่งก่อนดีกว่า ก่อนที่จะล้มนะครับ
เขาคิดว่าแม่จะเป็นลม เพราะเขาเป็นคนดำค่ะ
ตอนนั้นฉันอายุ 22 ปี แล้วซิดนีย์ก็น่ารักมาก…
(แคธารีน ฮอตัน)
ฉันยังอ่อนต่อโลกมาก
ดังนั้น ตอนที่เขาถ่ายฉากนั้น ฉากจูบ
ฉันก็ไม่ได้คิดว่ามันเป็นเรื่องใหญ่โตอะไร
ตากล้องบอกว่า "โอเคๆ เราพร้อมแล้ว"
แล้วฉันก็มองไปรอบๆ ตัวที่ใน… ในโรงถ่าย
แล้วฉันก็เห็นแต่สีหน้าตึงเครียดหนักมาก
ฉันไม่รู้เลยว่าเกิดอะไรขึ้น
จนกระทั่งหลังจากนั้น
ตอนที่ฉันไปล้างเครื่องสำอางออก
ฉัน… ถามช่างแต่งหน้าของฉัน
ถามว่า "เมื่อกี้ในโรงถ่ายเกิดอะไรกัน"
เธอบอกเลยว่า "โถ คุณช่างอ่อนต่อโลก
คุณไม่รู้เหรอ"
ฉันตอบว่า "ไม่ ฉันไม่รู้ เกิดอะไรขึ้น"
คนจำนวนมากเลยจะคิดว่า
เราเป็นคู่รักที่ชวนให้ตกใจมาก
ไม่ใช่หรือครับ คุณนายเดรย์ตัน
ฉัน… เข้าใจว่าคุณพูดเรื่องอะไร
ผมคิดว่ามันง่ายมาก
สำหรับคนที่ไม่ได้มีส่วนร่วมกับ ความขัดแย้งทางวัฒนธรรมในยุคนั้น
ที่จะมองข้ามหนังอย่าง Guess Who's Coming to Dinner
แล้วลืมว่ามันเป็นหนังที่ปฏิวัติวงการแค่ไหน
ถ้าดูบริบทของช่วงเวลานั้น
ไอ้ความรักครั้งนี้ มันเกิดขึ้นเร็วเกินไป
แกก็ยังพูดเองด้วยซ้ำ
คิดบ้างไหมว่าคนจะพูดถึงแกอย่างไร
แกจะถือว่าทำผิดกฎหมาย ใน 16 หรือ 17 รัฐ
แกจะต้องกลายเป็นอาชญากร
ฉากนั้นใน Guess Who's Coming to Dinner
ตอนที่เขาพูดว่า "พ่อมองตัวเองเป็นคนผิวดำ
ผมแค่มองตัวเองเป็นคน"
นั่นคือคำจำกัดความของซิดนีย์ พัวติเยร์
พ่อก็เป็นพ่อของผม
ผมเป็นลูกของพ่อ ผมรักพ่อ
รักเสมอและจะรักตลอดไป
แต่พ่อมองตัวเองเป็นคนดำคนหนึ่ง
ผมมองตัวเองว่าเป็นแค่คนคนหนึ่ง
สำหรับเขาแล้ว นั่นไม่ใช่การแสดงด้วยซ้ำ
เพราะนั่นคือตัวตนของเขาเลย
เขาคิดว่าตัวเองเป็นแค่คนคนหนึ่ง
หนังสามเรื่องนั้น ทุกเรื่องประสบความสำเร็จด้านรายได้
เขาใส่เสื้อเชิ้ตขาวและผูกไทในทั้งสามเรื่อง
นั่นคือจุดที่เขากลายเป็นท่านเซอร์ซิดนีย์
เขาฝากรอยไว้ในวงการแล้ว ตั้งแต่ Lilies of the Field ปี 1963
แต่จู่ๆ เขาก็ไม่เพียงแต่เป็นคนมีเกียรติน่านับถือ
เขายังเป็นนักแสดงที่ทำเงินได้ด้วย
เรื่องนั้นไม่เคยมีใครทำได้มาก่อน
ณ จุดนั้นของวงการภาพยนตร์อเมริกา
ฉันถามเขาว่า "หลังจากนี้ คิดไว้หรือเปล่าว่าจะเล่นหนังเรื่องไหนต่อ"
เขาตอบว่า "ไม่คิด"
เขาบอกว่า "นี่อาจจะ… นี่อาจเป็น หนังเรื่องสุดท้ายที่ผมเล่น"
ฉันถามว่า "ทำไมคะ"
เขาบอกว่า "เพราะคนดำ
คนของผมเอง คิดว่าผมกลายเป็นลุงทอมไปแล้ว"
เมื่อดูกระแสสังคมที่เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว
เริ่มมีความไม่พออกพอใจผมเกิดขึ้นไม่ใช่น้อย
ในกลุ่มชุมชนคนดำบางกลุ่ม
คลื่นทางวัฒนธรรมที่จะซัดลงมาเพิ่ม
เมื่อเดอะนิวยอร์กไทมส์ ตีพิมพ์บทความชื่อว่า
"ทำไมคนขาวถึงชอบซิดนีย์ พัวติเยร์กัน"
("เราติดโรคซิดนีย์ พัวติเยร์กันมา)
(โรคคนดีในโลกของคนที่ขาวล้วน")
ในสายตาของคนบางกลุ่ม
ผมกลายเป็นลุงทอม บางคนถึงกับมองว่าเป็นทาสดำในเรือนเบี้ย
เพราะรับเล่นบทซึ่งไม่เป็นพิษเป็นภัย ต่อผู้ชมคนขาว
เพราะรับบทเป็นคนดำมีเกียรติ ซึ่งทำตามจินตนาการคนขาวเสรีนิยม
("แต่เขาก็ยังดูไม่สมจริง เหมือนอย่างที่เป็นมาเกือบสองทศวรรษ)
(แทบจะเล่นบทเดิมซ้ำๆ)
(บทพระเอกแบนไร้มิติ ไร้พิษสง")
ผมเป็นศิลปิน เป็นคน เป็นชาวอเมริกัน และเป็นคนร่วมสมัย
ผมเป็นอะไรหลายอย่าง
ผมจึงหวังว่าคุณจะ…
ให้ความเคารพกันตามสมควร
การเป็นคนแรกไม่ใช่เรื่องง่าย
เมื่อเรากลายเป็นบุคคลที่
ต้องเป็นตัวแทนของคนทั้งชาติพันธุ์
นั่นมันหนักพอๆ กับเรื่องของแจ็คกี้ โรบินสัน
เหมือนเราต้องแบกรับภาระ ของคนทั้งเชื้อชาติเอาไว้เลย
ซิดนีย์ก็ต้องแบกรับภาระอะไรมากมาย
แบบที่เดนเซลไม่เคยต้องแบก
ถ้าเราภาวนาขอฝน เราต้องเตรียมใจด้วยว่าจะมีโคลนตามมา
คือว่าเขา… เขาแกร่งและกล้ามาก
เขาได้รับพื้นที่ให้แกร่งและกล้า แต่เขาก็ต้องแบกรับภาระมากทีเดียว
มีแรงกดดันเยอะมาก ว่าเขาต้องทำทุกอย่างถูกต้องหมด
ไม่รู้หรอกว่าจะตัดสินที่ตรงไหน
แต่ซิดนีย์มีสองสิ่งที่ผมชอบมากที่สุด
คือมีความถ่อมตนกับงานสร้างสรรค์ และไม่โอ้อวดตนเมื่อประสบความสำเร็จ
(ควินซี โจนส์)
คุณรู้สึกถึงแรงกดดันไหม
เราอดไม่ได้ที่ต้องรู้สึก
เราสัมผัสได้ตลอดเวลา
เรารู้ว่ามีคนทั้งชุมชนที่จับตาดู
ว่าเราจะยังเป็นตัวแทน สิ่งที่พวกเขายึดถือและเชื่อมั่นหรือไม่
และจะตัดสินว่า เขาจะให้คุณเป็นตัวแทน
ของภาพนั้นที่คุณแสดงออกมาหรือไม่
ตัดสินว่าเขาจะต้อนรับเราหรือเปล่า
- เหงาหรือไม่ครับ - "เหงาหรือไม่" เหรอ
มันก็ต้องเหงาอยู่แล้ว
เหงาสิครับ เหงา
(วันที่ 4 เมษายน 1968)
เขารู้เรื่อง มาร์ติน ลูเธอร์ คิงหรือยัง
เรามี…
ข่าวเศร้ามากที่จะต้องเรียนทุกคน
ผมว่าเป็นข่าวเศร้าของ ประชาชนชาวอเมริกันทั้งหมด
และผู้ที่รักความสงบทั่วโลก
ข่าวนั้นคือ มาร์ติน ลูเธอร์ คิง
ถูกยิงเสียชีวิตแล้วเมื่อหัวค่ำ ที่เมมฟิส เทนเนสซี
เอ็นบีซีขอขัดจังหวะรายการปกติ
เพื่อตัดเข้ารายการพิเศษ
(มาร์ติน ลูเธอร์ คิง) (ปี 1929 - 1968)
มาร์ติน ลูเธอร์ คิง จูเนียร์ถูกสังหาร เมื่อคืนนี้ที่เมมฟิส เทนเนสซี
เขาถูกยิงเข้าที่ใบหน้า ขณะยืนตามลำพังที่ระเบียงห้องโรงแรม
และเสียชีวิตที่โรงพยาบาล ในอีกหนึ่งชั่วโมงต่อมา
จำได้ว่าฉันขึ้นรถโรงเรียนกลับบ้านที่ เพลเซนท์วิลล์
(พาเมลา พัวติเยร์) (ลูกสาว)
คุณพ่อมารับถึงรถเลย
ที่สุดทางเดินหน้าบ้าน ตรงตู้ไปรษณีย์
พ่อเดินขึ้นมาบนรถ
เขายืนเต็มตัวแทบไม่ได้ เพราะพ่อตัวสูงมาก
เขามองหน้าเด็กๆ ทุกคน
แล้วก็พูดสิ่งที่ทุกคนเข้าใจได้ตรงกันหมด
เรื่องเกี่ยวกับ "ชายที่ยิ่งใหญ่ถูก…
พรากจากเราไปแล้ว" เขาพูดในเชิงนั้น
"เราควรยกย่องคำพูดยอดเยี่ยมของเขา
ที่บอกให้ปฏิบัติต่อทุกคน ด้วยความเคารพและให้เกียรติกัน"
แล้วเด็กๆ ในรถโรงเรียนก็ทึ่งกันหมด
ทุกคนเหมือน เงยหน้ามองพ่อ
แล้วพ่อฉันก็บอกว่า "โอเค ลูกๆ กลับบ้านกัน
ไปกัน เข้าบ้านกันเถอะ"
เถ้าสู่เถ้า
ธุลีสู่ธุลี
เราขอขอบคุณพระเจ้าที่มอบผู้นำให้เรา
ซึ่งพร้อมจะสละชีพ แต่ไม่เต็มใจที่จะพรากชีวิตใคร
เมื่อปี 1965 มัลคอล์มเอ็กซ์โดนลอบสังหารไป
ในสุเหร่าที่ฮาร์เลม
ปี 1968 คือปีที่มาร์ติน ลูเธอร์ คิง โดนลอบสังหาร
ในสังคมยูดาย-คริสเตียนของเรานั้น
มีประชาธิปไตยที่เปราะบางกว่าที่เราคิด
พวกเรารวมตัวกันอยู่ได้ ด้วยสายใยทางวัฒนธรรมไม่กี่เส้น
และซิดนีย์ พัวติเยร์ก็เป็นหนึ่งในสายใยนั้น
ในหลายๆ ทาง การลอบสังหารมาร์ติน ลูเธอร์ คิง
จุดประกายให้เกิดยุคใหม่ ในชีวิตการทำงานของพัวติเยร์
และยังมี… มิติด้านชีวิตส่วนตัวที่สำคัญด้วย
มิติด้านส่วนตัวซึ่งไม่เพียงแต่
รู้สึกคว้างเหมือนกับชาวแอฟริกันอเมริกันมากมาย
เมื่อมาร์ติน ลูเธอร์ คิงโดนลอบสังหาร
แต่เขายังแตกแยกกับเพื่อนสนิท แฮร์รี่ เบลาฟอนเต
ทันทีที่เกิดเหตุลอบสังหารคิง ทั้งคู่
มีการคุยถกสนทนาว่า จะจัดงานรำลึกถึงคิงอย่างไรให้ดีที่สุด
(อารัม กู้ดซูเซียน)
เบลาฟอนเตอยากจัดเดินขบวนใหญ่ที่แอตแลนตา หลังจากงานศพของคิง
พัวติเยร์บอกว่าไม่ควรทำ
และบอกว่าทำแบบนั้น จะดึงความสนใจไปจากคิง
เรื่องนั้นทำให้เขาแตกคอกัน เหมือนเกิดความตึงเครียดระหว่างเพื่อนทั้งสอง
แล้วเขาก็ไม่คุยกันไปพักใหญ่
คนสองคนที่ยึดถือความคิดตัวเองมาก
(เบเวอร์ลี พัวติเยร์-เฮนเดอร์สัน)
ขอพูดอีกครั้งได้ไหม คนสองคนที่ยึดถือความคิดตัวเองมาก
แล้วพวกเขาก็ไม่เคยยั้งที่จะบอกว่า ตัวเองรู้สึกอย่างไร
แฮร์รี่อยากจัดงานอะไรสักอย่างและ น่าจะอยากให้ชุมชนของเขาได้
แสดงความเศร้าโศก และไว้อาลัยด้วยการเฉลิมฉลอง
แต่พัวติเยร์คิดว่า
ผมว่าคิดถูกด้วยนะ ว่านั่นจะดึงความสนใจเกินไป
นั่นก็เป็นเรื่องที่เป็นหลักฐานเลยว่า
คนในขบวนต้องคิดตัดสินใจกันเฉพาะหน้าแค่ไหน
เมื่อเกิดสถานการณ์เลวร้ายที่ไม่คาดคิด นึกออกไหม
คือแค่… แค่ความปวดร้าวใจก็หนักแล้ว
และสำหรับทั้งพัวติเยร์และเบลาฟอนเต ต้องมีการเว้นจังหวะให้พวกเขาคิดกันใหม่
เท่ากับเขาเสียเพื่อนสนิทในเรื่อง…
ช่วงเดียวกันกับที่เรื่องอื่นๆ ในชีวิตดูไม่แน่ไม่นอน
เขาเพิ่งหย่ากับภรรยา
เขาพยายามจะสานต่อความสัมพันธ์ กับไดแอนน์ แคร์รอล
อย่างที่ผมเคยพูดไว้ มรดกส่วนใหญ่ที่พ่อของผมให้ไว้
คือคำสอนที่เขามอบไว้ให้กับลูกชายทั้งหลาย
คำสอนนั้นหนักใจของผมมาก ตอนที่ผมแยกทางกับภรรยาคนแรก
กระบวนการก่อนจะแยกกัน เป็นช่วงเวลายาวนานที่ฝากแผลใจไว้กับทุกฝ่าย
มันก็ไม่สนุกเลยสำหรับแม่ของฉัน
ฉันว่าฉันรับรู้ถึงความรู้สึกนั้นมากกว่าเรื่องอื่น…
เพราะฉันไม่ได้เห็นว่า คุณพ่อต้องเจอกับอะไรบ้าง
แต่ฉันเห็นกับตาว่าแม่ต้องเจอกับอะไรบ้าง
เพื่อนฝูงต้องตัดสินใจว่าจะเข้าข้างใคร
และสำหรับฉัน เรื่องนั้นก็ปวดใจนะ
เพราะคุณพ่อได้เพื่อนส่วนใหญ่ไป
ไม่มี… ไม่มี "ลุง" คนนั้น "อา" คนนี้
แม้แต่พ่อแม่ทูนหัวบางคนก็หายไปด้วย
เรื่องนั้นยังทำให้ฉันน้ำตาไหลได้อยู่
แต่ฉันก็ซาบซึ้งใจมาก
กับคนที่ยังเป็นกำลังใจให้แม่
และก็จริง ผมตกหลุมรักหญิงอื่น
ความรู้สึกผิดนั้นก็เป็นสิ่งที่
ต่อให้เข้ารับการบำบัดจิตไป 11 ปี ก็ยังรักษาไม่ขาด
"ภรรยาผมไม่เข้าใจผมมากพอ"
ผมพูดอย่างแสนจะน้ำเน่า
แต่แล้วผมก็จะพูดต่อว่าหญิงอีกคน ก็มีเป้าหมายทางอื่น
หลังจากแยกทางกัน เมื่อเวลาผ่านไปไม่นาน
เราก็จะพยายามกลับมาสานสัมพันธ์กันอีกครั้ง
(ไดแอนน์ แคร์รอล)
และ… ฉันว่าเรารู้ดีอยู่แก่ใจ
ก่อนที่สัมพันธ์นั้นจะจบไปจริงๆ นานเลย
ว่านี่ไม่ใช่สัมพันธ์ที่ดีต่อใจนัก
นี่ไม่ใช่ความสัมพันธ์แบบที่
จะสามารถพัฒนาไปเป็นอะไรได้ แม้แต่มิตรภาพที่ดียังไม่ได้
มันก็น่าสนใจเมื่อเห็นว่า วัฒนธรรมกระแสหลักเปลี่ยนได้เร็วแค่ไหน
จาก Lilies of the Field ปี 1963 ถึงประมาณปี 1968
เขาเป็นพระเอกตัวหลัก และเขาเป็นคนวางมาตรฐาน
ว่าภาพลักษณ์ของคนดำควรดูเป็นอย่างไร
แต่เกิดเรื่องขึ้นสองอย่าง
เกิดความเคลื่อนไหวสายแบล็คพาวเวอร์
เรากำลังพูดถึง "พูดออกมาดังๆ เราดำและเราภูมิใจ"
แล้วเราก็เริ่มตื่นตัวในฐานะประชากร
ผมทรงอะโฟร รายการโซลเทรน
แล้วก็มีหนังที่ขายความเป็นคนดำ
ไปตาย! ไสหัวไปเลย
ตอนนี้ สิ่งที่ทำให้เขาปฏิวัติวงการช่วงต้น
ในสมัยปี 1967-1968
เขากลายเป็นเรื่องเฉยๆ ไปแล้ว เพราะตอนนี้มีคนอีกรุ่นหนึ่ง
ที่ถึงกับมีเซ็กซ์กับผู้หญิงขาวออกสื่อได้
คนรุ่นที่ไม่เพียงแต่ตบหน้าคนขาว แต่ไล่ยิงกันเลย
คือพวกหนังที่ขายความเป็นคนดำพวกนั้น
สิ่งสำคัญมันคือต้องเตะตูดพวกคนขาว
นั่นเป็นเรื่องเดียวที่สำคัญ
และมันก็น่าเสียดายที่มีคนดูผิวดำกลุ่มหนึ่ง
ที่รู้สึกว่าซิดนีย์ไม่เข้าสมัยอีกต่อไปแล้ว
ผมไม่เห็นด้วยนะ
แต่ถ้าเรามาดูกันที่กลุ่มผู้ชมคนดำ
พวกเขาเข้าไปดูหนังขายความเป็นคนดำกัน เป็นฝูง เข้าทีเป็นฝูงเลยจริงๆ
ควินซี โจนส์จัดงานวันเกิดครบรอบ 42 ปี ให้ฉันที่บ้านเขา
ซิดนีย์ พัวติเยร์ก็ไปด้วย
จำได้ว่าฉันเดินลงบันได เลี้ยวไป
แล้วเขาก็ยืนอยู่ตรงนั้น
ฉันตัวแข็งเลย เพราะเขาเป็นฮีโร่ของฉันนะคะ
เขาพูดแค่ว่า "เป็นอย่างไรบ้าง แม่หนู
ผมอยากเจอคุณมานานแล้ว แม่หนู"
คิดฉันคิดว่า… แน่สิ ฉันน้ำตารื้นเลย
คือฉันก็เหมือนกับ
คุณไม่เข้าใจด้วยซ้ำว่า จังหวะนี้มีความหมายอะไรต่อชีวิตฉัน"
ในจังหวะนั้นฉันกำลังโดนวิจารณ์หนัก จากชุมชนคนดำ
ว่าฉันไม่ดำพอ ไม่ทำรายการที่แสดงความเป็นคนดำมากพอ
เขาพาฉันไปนั่งคุยที่มุมหนึ่งในงานนั้น งานวันเกิดอายุ 42 ปี
เขาบอกว่า
"มันก็ยากหน่อยเวลาที่ เราต้องแบกความฝันของคนอื่นไว้ด้วย
ดังนั้นคุณต้องยึดความฝัน ที่อยู่ในตัวของคุณเองไว้ให้มั่น
และรู้ว่าคุณไม่ได้ทรยศต่อความฝันนั้น
เรื่องนั้นต่างหากที่สำคัญที่สุด"
นั่นคือจุดเปลี่ยนชีวิตของฉันเลยค่ะ ในจังหวะนั้น
เขากำลังบอกฉันถึงเรื่องที่เกิดขึ้นกับเขา นึกออกไหม
"ซิดนีย์ พัวติเยร์ดำพอหรือยัง
เขาดีพอหรือยัง เขาเป็นตัวแทนอย่างที่เราต้องการรึเปล่า"
และความรู้สึกของเขาลึกๆ ในใจ ที่มีต่อเรื่องพวกนั้น
นั่นทำให้เขาเงียบไปพักหนึ่ง
เขาแค่พยายามจะตัดสินใจให้ดีที่สุด เลือกหนังไปทีละเรื่อง
จากการเป็นลูกชายของ เรจินัลด์และเอเวอลีน พัวติเยร์
แต่การที่เขาเรียกได้ว่าถูกทำร้ายเพราะเรื่องนั้น
มันคือการโจมตีลักษณะนิสัยของเรา
ตัวตนของเรา คุณค่าการใช้ชีวิตของเรา
คุณค่าในฐานะมนุษย์ และในฐานะของคนดำด้วย
ตอนที่ผมเริ่มเตรียมตัว ถ่ายหนังชื่อ The Lost Man
ไม่มีอะไรในสัญชาตญาณของผม ทำให้คาดคิดได้เลยว่า
คู่แท้ในชีวิตของผมกำลังรอจะปรากฏตัว
ฉันกับพี่สาวได้ดู The Lost Man ครั้งแรก
ตอนที่พวกเราวัยเข้า 20 กันแล้วค่ะ
(ซิดนีย์ พัวติเยร์ ฮาร์ทซอง)
ก่อนหน้านั้นไม่มีใครหามาดูได้เลย อย่าถามฉันนะว่าทำไม
คุณแม่เป็นคนแคนาดา
แต่ตอนนั้นอยู่ที่ปารีสและเล่นหนังฝรั่งเศส
เขาเลยนึกว่าแม่เป็นนักแสดงฝรั่งเศส
(ปี 1967)
ตอนที่ยูนิเวอร์แซลพิคเจอร์ส เข้าไปติดต่อเธอครั้งแรก
คำถามแรกของเธอคือ "นอกจากฉันแล้วมีใครเล่นอีก"
และตอนที่เธอได้ยินคำว่า "ซิดนีย์ พัวติเยร์"
เธอก็ตอบว่า "ใครนะ"
เขาบอกว่า "โห แต่นี่คือซิดนีย์ พัวติเยร์เลยนะ
เขาเป็นเหมือนนักแสดงที่โด่งดังที่สุด"
(โจแอนนา ชิมคัส พัวติเยร์)
ฉันก็ตอบว่า "ฉันไม่เคยดูหนังที่เขาเล่น"
ตอนนั้นฉันบังเอิญอยู่ลอนดอน
มีหนังเรื่องหนึ่งเข้า A Patch of Blue
(A Patch of Blue ปี 1965)
ฉันคิดเลยว่า "โห เขาน่ารักนะ น่ารักมาก"
ตอนนั้นฉันบังเอิญขึ้นปกโว้กที่อเมริกา
และเล่นหนังเรื่องหนึ่งซึ่งฉายตามโรงหนังอาร์ต
แล้วฉันก็ไปแอลเอ ได้เจอกับซิดนีย์
เขาก็ดีต่อฉันมาก
คือ เรากินมื้อกลางวันกัน แค่นั้นเลย
ตอนนั้นฉันหมั้นและเตรียมจะแต่งงานกับคนอื่น
แต่…
ท่าที่คุณขบริมฝีปาก…
เราใช้เวลาไม่นานเลย
เมื่อเราเริ่มถ่ายหนังเรื่องนั้นด้วยกัน
เราก็เริ่มสงสัยว่า มีอำนาจอะไรที่ยิ่งใหญ่กว่าตัวเรา
นำพาให้เรามาเจอกันหรือเปล่า
ครั้งนี้ ผมพร้อมที่จะใช้ชีวิตรัก
ที่ได้เห็นจากชีวิตสมรสของพ่อกับแม่
ตอนช่วงต้นของชีวิต
การคิดว่าพ่อกับแม่เล่นหนังด้วยกัน
เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวที่ว่า พ่อกับแม่เจอกันได้ยังไง
เท่ากับจริงๆ แล้วเรื่องการที่เขามาเจอกันยังไง เป็นสิ่งที่ฉันจำได้
พ่อแม่ฉันไม่ได้แต่งงานกัน
จนกระทั่งฉันกับน้องสาวอายุสองขวบกับสี่ขวบ
คุณแม่พาเราไปหาหมอเด็ก
แล้วเขาก็คิดว่าแม่เป็นพี่เลี้ยงเด็ก
วันนั้นแม่กลับมาแล้วบอกเลยว่า "พอกันที"
(อานิก้า พัวติเยร์)
"คุณต้องแต่งงานกับฉัน และต้องแต่งสัปดาห์นี้เลยด้วย
จบนะ" แล้วเขาก็แต่งงานกันสัปดาห์นั้นเลย
แต่งกันที่บ้านของเรา
ขณะที่กำลังทำพิธีกันอยู่
ซิดนีย์น้อยที่อายุสองขวบครึ่ง ก็เดินขึ้นมากระตุกชายเสื้อโค้ทซิดนีย์
"พ่อคะ พ่อ ทำอะไรอยู่น่ะ"
แล้วมีคนบอกว่า "คุณพ่อกำลังแต่งงานกับคุณแม่จ้ะ หนู"
แล้วลูกก็ตอบว่า "อ๋อ โอเค"
แค่นั้นเอง เราแต่งงานกัน
ตอนยังเด็ก ครอบครัวคนส่วนใหญ่รอบตัวเรา
หรือเพื่อนฝูงจำนวนมากของเรา เป็นลูกผสม
พ่อแม่ฉันมองการณ์ไกล
และให้พวกเราอยู่ท่ามกลาง ครอบครัวที่แต่งงานข้ามเชื้อชาติอื่นๆ
เราก็เลยมีเพื่อนกลุ่มหนึ่งที่รู้จักกันสนิทสนมมาก
และเด็กๆ จะได้เล่นด้วยกันหมด เราจะได้รู้สึกว่านี่เป็นเรื่องปกติ
ควินซี่กับเพ็กกี้ คิดาดากับราชิดา
นั่นเป็นแก๊งที่เราสนิทที่สุด
นั่นเป็นเหมือน พี่น้องทูนหัว พ่อแม่ทูนหัว ครอบครัวทูนหัวของเรา
ฉันว่าพ่อแม่เก่งที่คุ้มครองเรา
จากมุมมองของโลกกว้าง เรื่องคู่แต่งงานสองเชื้อชาติ
คุณพ่อไม่ได้แยกเลี้ยงพวกเราเลย พวกเขา… พ่อไม่ได้…
"โอเค ตรงนี้ครอบครัวหนึ่ง ตรงนี้อีกครอบครัวหนึ่ง"
เขาทำเป็น "ไม่ นี่คือครอบครัวของพ่อ"
แล้วเขาก็ดูให้แน่ใจว่า เราทุกคนเข้าใจว่าเราเป็นครอบครัวเดียวกัน
ในฐานะพ่อคน เขาทำได้ค่อนข้างดีเลยนะ
พวกเรามีกันหกคน แล้วเราทุกคนก็…
เราทุกคนได้รับการดูแลอย่างดี
การที่เขาแต่งงานกับ ผู้หญิงที่ยอดเยี่ยมทั้งสองคนก็ช่วยด้วย
แล้วทั้งสองคนเป็นคนที่เหมือนกันมาก
โจแอนนากับคุณแม่ฉันเหมือนกันมาก
ในแง่ของการเป็นคนใจกว้าง นึกออกไหม
ใจกว้างและเอาครอบครัวมาก่อน
คุณย่าบอกพ่อเสมอว่า
"แกต้องดูแลลูกๆ แกต้องดูแลครอบครัว"
(เชอร์รี พัวติเยร์) (ลูกสาว)
และจนถึงวันนี้
พ่อก็ทำอย่างนั้นเลยค่ะ
แล้วเขาก็ปลูกฝังให้เท่าทุกคนทำแบบเดียวกัน
เพื่อที่เราจะได้ปกป้องกันและกัน
ในช่วงต้นยุค 1970 มีโอกาสครั้งใหม่เปิดให้กับพัวติเยร์
ที่จะเปลี่ยนชีวิตเขาในหลายทาง
เขารับสายจากแฮร์รี่ เบลาฟอนเต ซึ่งเขาไม่ได้คุยด้วยมา
ตั้งแต่เหตุลอบสังหารมาร์ติน ลูเธอร์ คิง เมื่อปี 1968
หาฉันเจอได้ยังไง
ถามม้าแกมาไง
แฮร์รี่ เบลาฟอนเตโทรหาซิดนีย์ บอกว่า "ฉันมีโปรเจกต์มาเสนอ"
ผมไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขาต้องพูดอะไรมากกว่านั้นไหม
เหมือนเขามีสัมผัสที่หก และ…
"ได้ ฮื่อ โอเค ที่ไหน เมื่อไหร่ ฉันจะไป"
(ปี 1972)
(กำกับโดย ซิดนีย์ พัวติเยร์)
ก่อนอื่น นั่นเป็นงานกำกับชิ้นแรกของซิดนีย์
ตอนแรกที่เราตั้งใจจะเริ่มถ่าย
ซิดนีย์ไม่ใช่ผู้กำกับ
เขาได้รับหน้าที่นั่นมาทีหลัง
ประมาณหนึ่งสัปดาห์ หลังจากที่เปิดกล้องไปแล้ว
ผู้กำกับคนแรกไปไหนเสียล่ะ
เปิดกล้องไปได้หนึ่งสัปดาห์ แฮร์รี่พูดกับผมว่า
"คือฉันว่าเราต้องหาผู้กำกับใหม่แล้วล่ะ"
เขาไม่เข้าใจความละเอียดอ่อนของบท
ความละเอียดอ่อนของบท
มันเชื่อมสานวัฒนธรรมชาวพื้นเมืองอเมริกัน เข้ากับวัฒนธรรมแอฟริกันอเมริกัน
ไม่เคยมีการถ่ายหนังเรื่องไหน
ที่ผมไม่ได้จับตามองผู้กำกับอย่างใกล้ชิดตลอด
หลังจากที่ดูเขาทำมาหลายๆ ปีเข้า
ผมก็เรียนจากสิ่งที่ได้เห็น
ผมรับช่วงในฐานะผู้กำกับ และกำกับอยู่หนึ่งสัปดาห์
ค่ายโคลัมเบียดูงานที่ถ่ายในสัปดาห์นั้น
แล้วก็ส่งข้อความมาบอกผม
บอกว่า "เราอยากให้คุณกำกับหนังเรื่องนั้นต่อ
และนี่… ที่เราเห็นเราก็ว่าโอเคแล้ว"
- แอ็คชั่น - ขอพระเจ้าอำนวยพร
ผมสาธุคุณวิลลิส โอ๊คส์ รูเธอร์ฟอร์ด
จากนิกายไฮแลนด์โลว์ออร์เดอร์ ออฟเดอะโฮลีเนสเพอร์ซูเอชั่น
อ้าว แล้วมาจากไหนล่ะ สาธุคุณ
ซันฟลาวเวอร์เคาน์ตี้ มิสซิสซิปปี
- คัท! - ให้ตาย
ขอบคุณ ดีมาก
- โอเค เก็บงาน - เตรียมเลย
- เริ่มใหม่ตั้งแต่ต้นไหม - เอา
โอเค ตั้งแต่ต้น
(โซล! กับเอลลิส ไฮซลิป)
นั่นเป็นฉากหนึ่งจาก Buck and the Preacher
ซึ่งพวกคุณจะได้ชมในโรงหนังใกล้บ้านในไม่ช้า
คุณคิดยังไงกับการกำกับหนัง แฮร์รี่
เขาทำตัวเป็นดาราไหม หรือว่าหลงตัวเองแบบดาราใหญ่รึเปล่า
ขอบคุณมากที่ถามออกมา
เคมีระหว่างซิดนีย์กับแฮร์รี่ในหนังนั้นดีมาก
เราดูออกว่าเขาสองคนถูกคอกันมากจริงๆ
ทั้งคู่มีความอบอุ่นให้แก่กัน
หากบอกเรื่องนี้ คนจำนวนมากอาจจะประหลาดใจ
แต่เขาเป็นนักแสดงที่ให้ความร่วมมือดีที่สุด
เท่าที่ผมเคยได้ทำงานด้วย
และ ต่อหน้าผู้ชมอาจจะสักสิบล้านคนมั้ง
ผมอยากพูดว่า ขอบคุณนะ บีเพื่อนยาก
ในฐานะนักแสดงที่ทรงพลังที่สุด… นักแสดงผิวดำที่ทรงพลังในฮอลลีวูด
และหนึ่งในนักแสดงในฮอลลีวูด ที่ทรงพลังที่สุดในจุดนั้น
การที่เขาลุกขึ้นมากำกับก็เป็นเรื่องดี
จากนั้นก็มีเรื่องประเภทหนังที่เขาเลือกทำอีก
เพราะสุดท้ายหนังเรื่องนั้น เกี่ยวกับคนดำในแดนคาวบอย
ซึ่งเป็นประเด็นใหม่
ซึ่งในตอนนั้นยังไม่เคยมีใครใน วัฒนธรรมกระแสหลักจับเลยสักคน
หรือจับก็ในมุมที่ปัดผ่าน
เราสร้างหนังเพื่อความบันเทิง แต่ก็มีสารที่ต้องการจะสื่อ
เราคิดว่าคนดำมีบทบาทสำคัญ
ในการสร้างดินแดนคาวบอยด้วย
เราอยากให้ลูกหลานคนดำได้เห็น
เราลืมสิ่งที่ซิดนีย์ทำในฐานะคนทำหนังไม่ได้นะ
หนังที่เขาได้มีโอกาส… หนังที่จะ…
เราจะไม่ได้มีหนังจากมุมมองตรงนั้นเลย
จะไม่มีคนเล่าเรื่องแบบนั้นในทางนั้น ถ้าไม่ใช่เพราะซิดนีย์
"ฉันชื่อบัค"
ฉันชื่อบัค
เราจะไม่ได้เห็นเขา เป็นนักแสดงเด่นเอื้อมไม่ถึง
อย่างที่เป็นสมัยยุค 1960 อีก
เขาจะไม่ได้เป็นซูเปอร์สตาร์แบบนั้นอีก
ในทางกลับกัน เขาเปลี่ยนมาเล่นบทบาทของผู้นำ
แห่งสังคมคนดำในฮอลลีวูดช่วงปี 1970
ในแบบที่ช่วยสร้างโอกาสใหม่ๆ ให้คนอีกมาก
ที่ก้าวเข้ามาทำงานตามจากเขา
ถ้าวงการนี้มีโอกาสให้คนอย่างเท่าเทียมกัน
จะต้องมีซิดนีย์ พัวติเยร์ 15 คน และเบลาฟอนเตอีกสิบหรือ 12 คน แต่ไม่มี
หรือไม่งั้นก็ในทางกลับกัน มีเบลาฟอนเต 15 คนและสิบ…
ระวังๆ
(ห้องสเตทสวีท)
ตอนปี 1969 เรากลายเป็นหุ้นส่วนธุรกิจกัน
พร้อมกับพอล นิวแมนด้วย
เราตั้งบริษัทที่ชื่อว่าเฟิร์สอาร์ททิสต์
ซึ่งตอนนั้นก็ถือว่าใหม่มากเพราะ ศิลปินจะมีสิทธิ์ในการควบคุมงานสร้างสรรค์
ได้สิทธิ์ในงานสร้างสรรค์เต็มรูปแบบ ในหนังทุกเรื่องที่เราสร้าง
เราไม่ได้ค่าจ้างล่วงหน้า
และจะได้เงิน ต่อเมื่อหนังเรื่องนั้นประสบความสำเร็จ
ฉันไม่ได้สนใจเรื่องค่าจ้าง
ฉันแค่อยากได้สิทธิ์ในงานสร้างสรรค์นั้น
ฉันรู้สึกเป็นเกียรติมากที่เป็นผู้หญิงคนเดียว
แล้วก็ภูมิใจมากที่ได้ร่วมงานกับซิดนีย์
นั่นเป็นก้าวที่ต้องกล้าบ้าบิ่นมาก ถึงจะเปิดบริษัทโปรดักชั่น
ทั้งที่เป็นคนดำอยู่ในฮอลลีวูด
ฉันว่าความรู้สึกคนส่วนใหญ่ตอนนั้นคือ
เขาควรจะพอใจกับสิ่งที่มีอยู่แล้ว
"คุณก็ได้บทเยอะ คุณอยู่ได้สบาย
คุณไม่จำเป็นต้องเอาตัวเองมา อยู่ในตำแหน่งที่มีอำนาจตัดสินใจอะไร
จนกระทั่งตอนนี้ต้องมาสร้างสรรค์งาน"
แต่นั่นก็เป็นก้าวที่คิดล่วงหน้าจากคนอื่น เพื่อที่จะส่งสารบอกทุกคน
สิ่งที่ตอนนั้นเราทุกคนต้องการจริงๆ
คืออยากทำหนังที่เราเลือกเองได้
ได้ทำหนังเอง เลือกเรื่องที่จะมาเป็นหนังเอง
ผมได้ทำเรื่อง Uptown Saturday Night
Let's Do It Again และ A Piece of the Action
ทั้งหมดนั่นเป็นหนังที่ยอดเยี่ยม
ฉันว่ามันโคตรเจ๋งที่สุดเลย
เคนะ ฉันว่ามันโคตรเจ๋งที่สุด
ตอนที่พ่อกลายมาเป็นผู้กำกับ
เขาเข้าใจวงการนี้ดี
และรู้ว่ามีอะไรที่จำเป็นต้องทำ และอะไรที่พอจะทำได้
พ่อรู้ดีเลยว่า ณ จุดหนึ่งไม่มีคนดำสักคน
แล้วจู่ๆ ก็มีชาวแอฟริกันอเมริกันอยู่ในกอง
คือมันเหมือนกันไปทุกแห่ง
แล้วเขาก็ถือเป็นหน้าที่เขาที่ต้องแก้
เราควรจะเน้นเรื่องที่
คุณทำให้คนดำได้มาทำงานเบื้องหลังเพิ่มมากขึ้น
เราไม่ได้แค่ได้นักแสดงผิวดำที่เก่งกาจ…
ใช่ครับ เราจ้างคนดำ 1,300 คน
ทำงานอยู่ในหนังเรื่องนี้
มาเป็นตัวประกอบฉาก เป็นช่างเทคนิคอะไรทุกอย่าง
ในนั้น 1,276 คนเป็นญาติผม
โชคดีนะ
ก็ซิดนีย์เขาให้ความสำคัญเรื่องเชื้อชาติ
เพราะงั้นเขาจะมากำกับหนังได้ยังไง
ถ้าทุกคนหน้ากล้องเป็นคนดำ
แต่ทีมเบื้องหลังผิวขาวหมด เขาไม่มีทางทำแบบนั้นหรอก
ไม่ต้องถามด้วยซ้ำ ซิดนีย์ไม่ทำแน่
ซิดนีย์จะหาทางจนได้ เพื่อให้คนดำมีตำแหน่งงาน
ทำให้พวกเขามีอาชีพเบื้องหลังในวงการหนัง
เพราะอาชีพเบื้องหลังจริงๆ แล้วยืนยาวกว่า
การอยู่หน้ากล้องอีกนะ
สิ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับ พัวติเยร์ในฐานะนักแสดงในยุคนี้
คือเหมือนเขาเริ่มส่งไม้ต่อละ
เขาไม่จำเป็นจะต้องเป็นพระเอกเด่นสุดเสมอ
ผมตั้งตารอการได้ทำงานในฐานะผู้กำกับ
ตั้งตารอที่จะได้ตัดสินใจในเรื่องนั้น
ตั้งตารอที่จะได้อ่านสคริปต์ และได้ทำงานกับนักแสดงท่านอื่นๆ
และสร้างบรรยากาศในการทำงาน
ผมตั้งตารอที่จะได้วาดภาพยนตร์
ผมไม่ได้มีวิสัยทัศน์แบบนั้นในฐานะนักแสดง
ผมคิดว่าผมได้ทำทุกอย่างเท่าที่สามารถทำได้แล้ว
ในฐานะนักแสดง
ที่ถนนสายสามในนิวยอร์กซิตี้
คืนหนึ่งผมเดินเข้าไป
มีหนังฉายอยู่ หนังชื่อ Let's Do It Again
ผมเดินเข้าไป ยืนดูด้านหลังโรง
คนเต็มโรงเลยนะ ผมจึงยืนดูปฏิกิริยาของคนจากด้านหลัง
มีผู้หญิงดำคนหนึ่ง
นั่งดูหนังแล้วหัวร่องอหายเลย
(Let's Do It Again ปี 1975)
พวกเขายินดีปรีดากับการได้เห็นตัวละครเหล่านี้
เพราะเราสร้างภาพตัวละคร ที่พวกเขาเปิดใจรับได้
เมื่อได้เห็นปฏิกิริยาแบบนั้น
ผมจึงตัดสินใจว่าอยากหาบทในแบบเดียวกัน
หนังตลกที่ผมทำ เราพยายามออกแบบมา
ให้คนที่นั่งดูอยู่ในโรง
สามารถเห็นตัวเองในหนังได้
ในแบบที่รู้สึกว่าทุกคนเปิดใจรับ
ตอนนี้ซิดนีย์ พัวติเยร์กลายเป็นผู้กำกับหนังตลก
พูดถึงการหักมุมที่ไม่น่าจะเป็นไปได้นะ
เขากลายเป็นผู้กำกับหนังตลกคนสำคัญ แล้วเขาก็ทำหนัง
กับดาราตลกผิวดำซึ่งมีเสน่ห์หาตัวจับยากสุด
ผมขอตัดสินให้จำคุก 125 ปี
ในการดูแลของอธิบดี
- กรมราชทัณฑ์ - ไงนะ อะไร…
เมื่อเราดู เอาหนังที่พัวติเยร์เป็นผู้กำกับมาดู
เขาไม่ได้มีสไตล์กำกับภาพที่ยอดเยี่ยมอะไร
แต่สิ่งที่โดดเด่นคือเขาเป็นผู้กำกับการแสดงที่เก่ง
(กำกับโดย ซิดนีย์ พัวติเยร์)
และสามารถเว้นที่ว่างให้ จีน ไวล์เดอร์เล่นได้ตลกสุดใจ
ให้ริชาร์ด ไพรเยอร์ได้ตลกสุดใจ
เราไม่ได้… ผมไม่ได้…
- ทนายบอกให้เรามา… - ผมรู้ว่าผมไม่ได้ทำ
- ผม… - เขาล้อเล่นครับ
- ผมบอกเขา… - เขาหมายถึง เราไม่ได้ทำ
- เราไม่ได้ทำ - ตัดสินถูกคดีรึเปล่าเนี่ย
เราไม่มีทางเดาได้ว่า
เขาจะประสบความสำเร็จสูงสุด ในฐานะผู้กำกับจากหนังตลก
ชายซึ่งเป็นผู้เบิกทาง ให้เราได้มีเดนเซลหรือเวสลีย์
เขาคือคนที่เบิกทางให้เรา ได้มีโรเบิร์ต ทาวน์เซนด์ด้วย
และคีแนน ไอวอรี เวย์นส์
เพราะเขาเป็นผู้กำกับหนังตลกคนดัง คนแรกของฮอลลีวูด
(Stir Crazy ได้รายได้ทั้งหมด 100 ล้าน)
- หวัดดีพ่อหน่อย - หวัดดีค่ะ พ่อ
อยู่นิ่งๆ อานิก้า
เห็นนะ ซิดนีย์
- เห็นอะไรมั่ง - เห็นพ่อ
อ้อ ก็นี่แหละตัวเงินตัวทอง
อยู่ในกองเขาก็พูดกันอย่างนั้น
ยิ้มหน่อย โอเค
ซิดนีย์ พี.
เรื่องหนึ่งที่ฉันชื่นชมพ่อจริงๆ
คือว่า หลายครั้ง
ตอนที่งานนักแสดงจะเริ่มลดน้อยถอยลง
คนจะกระเสือกกระสนและ คว้าบทอะไรก็ตามที่มีคนส่งมาให้
เพราะยังอยากอยู่ในความรับรู้ของสังคม
และอยากทำงานในฐานะนักแสดงต่อไป
แต่พ่อฉันไม่มีความรู้สึกแบบนั้นเลย
ผมเลือกเดินออกมาเอง
คือในชีวิตของเรา เราไม่ควรใช้เวลาจังหวะสุดท้าย
ถึงจะยอมรับความจริงว่า
เราอาจเผลอใช้เวลามาทั้งชีวิต
ในเส้นทางแคบๆ
อาชีพการแสดงของผมก็ยอดเยี่ยม เป็นเวลานานหลายปี
ไม่ได้แปลว่ามันจะดำเนินต่อไป ในอัตราความเร็วอย่างที่เคย
แต่ถ้าไม่หยุดแสดง นั่นจะทำให้ผมพลาดโอกาส
ที่จะได้เป็นบุคคลที่สมบูรณ์ขึ้น นึกออกไหม
บางทีความสำเร็จก็เข้ามาหุ้มแล้วกันตัวเราไว้
ผมไม่อยากทำอย่างนั้น
ผมอยากรู้ว่า การได้กำกับหนังสักเรื่องเป็นอย่างไร
หรือกำกับหนังสักห้าหกเรื่องเป็นอย่างไร
ผมอยากรู้ว่าจะเป็นอย่างไร หากเราอำนวยการสร้างหนังเอง
แล้วผมก็สร้างหนังมาหลายเรื่อง
ผมเกิดมาพร้อมกับความอยากรู้อยากเห็น
นั่นทำให้ผมเดือดร้อนไม่น้อย สมัยที่ผมยังเด็ก
แต่มันช่วยให้ผมยืนหยัดได้อย่างมั่นคง
ตอนที่ผมโตแล้ว
ผมยังหวังว่าความอยากรู้อยากเห็นนั้น
จะคงอยู่กับผมไปจนกว่าจะตาย
ผู้รับรางวัลเอเอฟไอ ความสำเร็จตลอดชีพปี 1992
ซิดนีย์ พัวติเยร์
(รางวัลความสำเร็จเอเอฟไอ ปี 1992)
ผมคิดเสมอว่าซิดนีย์เป็นเหมือน ประภาคารหลังเบ้อเร่อ
ตั้งอยู่บนแหลมที่ไหนสักแห่งมืดๆ
แต่สว่างจ้าเลย
ผมเคยบอกเขาว่า ตลอดช่วงวัยที่ผมเพิ่งเริ่มเรียนรู้
ผมเพ่งจุดสนใจไปที่แสงซึ่งเขาส่งมาถึงผม
ไม่เคยมีแสงอื่นที่ไหนเจิดจ้าได้ถึงขนาดนั้น
หรือมั่นคงได้ขนาดนั้น
หรือมีแสงไหนที่ผมศรัทธามากกว่าแสงนั้น
เมื่อ 48 ปีก่อน หน้าหนาวปี 1945
ซิดนีย์ พัวติเยร์เดินเข้าไป ในโรงหนังเล็กๆ ย่านฮาร์เลม
นั่นคืออเมริกันนิโกรเธียเตอร์
ซิดนีย์ทำลายแม่พิมพ์เดิมในเกือบทุกทาง
ซิดนีย์แสดงให้สุดฝีมือทุกครั้ง เพื่อเราทุกคนจะได้แสดงสุดฝีมือ
ผมว่าเขาเป็นคนดีมากจริงๆ
เขาเป็นตัวอย่างที่ดีว่าความเป็นชาย ควรดูเป็นอย่างไรและให้ความรู้สึกยังไง
ตลอดช่วงอาชีพเขา เขาทำอะไรเยอะมาก
เขาผ่านอะไรมาเยอะมาก
กว่าจะมาถึงจุดที่เขาสามารถพูดได้ว่า…
(เครื่องราชอิสริยาภรณ์อาณาจักรบริเตน อัศวินกิตติมศักดิ์ ปี 1974)
"อ้อ ฉันทำมาหมด ทำทุกอย่างเท่าที่จะทำได้แล้ว
ตอนนี้ฉันอยากจะมองกลับไป แล้วบอกตัวเองได้ว่า
"ฉันทำเรื่องที่ถูกต้อง จากจุดยืนทางจริยธรรม"
(อุปทูตกิตติมศักดิ์แห่งบาฮามาส ราชอาณาจักรญี่ปุ่น ปี 1997)
แล้วเขาก็ทำถูกจริงๆ
เราเป็นเพื่อนกันมายาวนานหลายปีมาก
ผมร่วมชีวิตกับซิดนีย์มา มากกว่าที่เคยอยู่กับชายคนไหน
และผมภูมิใจมากกับความสำเร็จของเขา
ทั้งในฐานะของศิลปิน และฐานะของประชาชน
และฉันถือว่าตัวเองโชคดีมาก ที่มีแกเป็นเพื่อน
ฉันรักแกนะ
รางวัลออสการ์เป็นของ เดนเซล วอชิงตัน
(อะคาเดมีอะวอร์ด ปี 2002)
รางวัลออสการ์เป็นของ ฮัลลี แบร์รี จาก Monster's Ball
โอ๊ยคุณพระๆ
สำหรับฉัน คืนนั้นเป็นคืนสำคัญมาก
มันเหมือนหมุดหมายในชีวิต
ไม่ใช่แค่เพราะฉันได้รางวัล แต่เพราะเดนเซลได้ด้วย
และซิดนีย์ได้รางวัลออสการ์กิตติมศักดิ์ด้วย
ฉันรู้ว่าจังหวะนั้น จะเป็นแรงบันดาลใจให้คนเยอะมาก
จากก้นบึ้งของหัวใจ ผมขอบคุณทุกคน
(เดนเซล วอชิงตัน) (Training Day)
ผมไล่ตามซิดนีย์มา 40 ปี ในที่สุดเขาก็ให้รางวัลผม
แต่แล้วเขาทำไง เขาก็ให้ซิดนีย์ในคืนเดียวกันด้วย
ผมจำได้ว่าเขายืนขึ้น
และเราแสดงความยินดีกันจากที่ห่างๆ
จะเรียกว่าส่งไม้ต่อก็คงได้มั้ง
ผมจะเดินตามรอยเท้าคุณตลอดไป
ไม่มีอะไรที่อยากทำมากกว่านี้ครับ
เป็นสิ่งที่ผมอยากทำที่สุดในชีวิตครับ ขอพระเจ้าคุ้มครอง
ไม่มีใครเหมือนเขา และคงไม่มีทางเกิดได้อีก
มีคนบอกว่า ซิดนีย์ พัวติเยร์ไม่ได้สร้างหนัง
(เหรียญอิสรภาพจากประธานาธิบดี ปี 2009)
เขาสร้างหมุดหมาย หมุดหมายแห่งพัฒนาการของประเทศอเมริกา
ครั้งหนึ่งพัวติเยร์เคยเรียกมันว่า จุดหมายที่ขับเคลื่อนชีวิตของเขา
คือการทำให้ตัวเองเป็นคนที่ดียิ่งขึ้น
เขาได้ทำแล้วและระหว่างทางนั้น เขาได้ทำให้เราทุกคนเป็นคนดีขึ้นด้วย
เขาเป็นหนึ่งในคนที่มาเกิดในโลกนี้
เพื่อจะขยับโลก เปลี่ยนโลก เขย่าโลก
มาเพื่อมอบสิ่งที่คนจำเป็นต้องได้ให้โลก
เพื่อคนจะได้เดินหน้า และสร้างความเปลี่ยนแปลงในชีวิตของเขาเอง
ซิดนีย์ พัวติเยร์เป็นแรงที่ทรงพลังมหาศาล
และเรื่องที่ยอดเยี่ยมของพลังก็คือ
ดังที่คุณปู่ของผมสอนไว้ว่า เราฆ่าพลังงานไม่ได้
(เนลสัน แมนดาลา)
พลังงานไม่มีวันหยุด
ทุกอย่างที่ซิดนีย์สร้างสรรค์ไว้ จะยังคงอยู่ตรงนี้
และจะเติบโตต่อยอดออกไปเรื่อยๆ
และ… ช่างเป็นชีวิตที่งดงามเหลือเกิน
ยินดีด้วยนะ โอปราห์ จากใจเราทุกคน
สำหรับช่วง 20 ปีที่ผ่านมา
และสำหรับแสงสว่าง ที่คุณส่องจ้าอย่างอ่อนโยน
ให้คนที่ต้องการแสงนั้นมากที่สุด
ฉันก็เป็นส่วนสำคัญ ของสิ่งที่เขาฝากให้โลกไว้
พร้อมกับทุกชีวิตอื่นๆ ที่เขาสร้างความประทับใจให้
ทุกคนที่สัมผัสได้ว่า มีความรู้สึกประทับใจหรือเปิดใจ
เมื่อได้ดูเขาในเรื่อง To Sir, with Love
หรือได้ดูเขาในเรื่อง Guess Who's Coming to Dinner
หรือเห็นจังหวะที่เขากระโดดลงจากรถไฟ
ลงไปยืนหยัดกับโทนี่ เคอร์ทิสต่อ
พร้อมกับคิดว่า
"คนดำทำแบบนั้นกันด้วยเหรอ"
นั่นแหละค่ะ การสรุปความเป็นตัวเขา
คือทุกชีวิตที่ได้สัมผัสกับเขา
ฉันพูดได้แค่นั้น
ฉันรักเขาเหลือเกิน ฉันแค่รักเขามากเหลือเกิน
เป็นเรื่องจริงนะ
ถ้าไม่มีเขา ชีวิตฉันจะไม่ใช่แบบนี้
ผมเดินทางมาไกลมาก
ผมเดินทางมาไกลมากๆ จริงๆ
แล้วผมก็ภาคภูมิใจกับเส้นทางนี้
ผมยังอยู่ตรงนี้ เพื่อจะเป็น…
สามีที่ดีที่สุด คุณตาที่ดีที่สุด
พ่อที่ดีที่สุด คุณทวดที่ดีที่สุด
ผมพยายามส่งทุกอย่าง ที่คนจะถือว่าดีในตัวของผม
ผมพยายาม พยายามจริงๆ
ที่จะเป็นคนที่ดีกว่าเก่าในวันพรุ่งนี้
ให้ดีกว่าวันนี้
เป็นมนุษย์ที่ดีกว่าเดิม
ไม่ใช่นักแสดงที่ดีกว่าเดิม แต่แค่เป็นมนุษย์ที่ดีกว่าเดิม
และเมื่อผมจากไป ผมจะไม่ต้องกลัวที่ได้ใช้ชีวิตเต็มที่แล้ว
(ซิดนีย์ พัวติเยร์) (1927 - 2022)
คำบรรยายโดย ปัทมวรรณ บูรณมาตร์