Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Mijn tijd op school was de ergste periode van mijn leven.
Stomme jongen, je bent stom en dom. Ga zitten.
School was voor mij een complete ramp.
Dus wil je wanhopig graag winnen...
...omdat je in het gewone leven zo vaak gefaald hebt.
Als je iets vindt dat je moet doen...
...doe je het met meer focus, meer toewijding, veel meer...
...gewoon ambitie.
Je jeugd heeft veel invloed...
...op hoe je je ontwikkelt.
Jackie. -Jackie.
Jackie. -Jackie, kom hier.
Mijn jeugd was zo zwaar...
...door mijn problemen op school.
Het enige voordeel was denk ik...
...dat ik de dingen die anderen deden niet kon...
...dus moest ik het wel op een andere manier proberen.
Er is een Chinese vloek die luidt: Moge je in interessante tijden leven.
Of je het nu leuk vindt of niet. we leven in interessante tijden.
Tijden vol gevaar en onzekerheid...
...maar ook de meest creatieve tijd in de geschiedenis van de mensheid.
Het Wereldkampioenschap Formule 1 wordt dit jaar...
...beslist in 11 races op drie continenten.
En daar is Jackie Stewart, de jonge Schot...
...een rijzende ster en kanshebber op het kampioenschap van 1969.
De swingende jaren '60 waren fantastisch.
Ik was net getrouwd, Ik begon net met racen...
...en mijn carrière ging als een raket.
Maar de sport was ongelofelijk gevaarlijk.
En hier het meest vreselijke dat je kunt zien op...
Clark was onmiddellijk dood...
...toen zijn auto van de baan vloog met ruim 240 kilometer per uur...
Jackie Stewart heeft zijn sleutelbeen en ribben gebroken...
...en Helen Stewart is bij hem...
Stewart heeft tot nu toe de leiding in het seizoen van 1969.
Heeft hij wat nodig is? Kan hij wereldkampioen worden?
Ik groeide op bij de Clyde rivier...
...ongeveer 12 kilometer van Glasgow.
Moeder en vader hadden het goed, ze werkten beiden in de garage.
Jackie was een zeer nerveuze jongen.
Hij was heel dun en ik denk dat hij in zijn jongste jeugd...
...een beetje een minderwaardigheidscomplex had.
Waarom? Dat weet ik niet.
En omdat hij zo klein was...
...had hij een hekel aan school. Hij haatte het.
We houden allemaal van het werk van Robert Louis Stevenson...
Er zaten toen 54 leerlingen in die klas.
Maar jouw leesvaardigheden zijn slecht tot gemiddeld...
Als de leraar...
...ieder van ons liet opstaan en iets uit een boek liet voorlezen...
Dan kon ik het niet.
Een brei van letters en woorden die je niet begrijpt...
In het bijzonder MacDonald, Stewart en Lindsay...
Het is een gevoel van paniek, het is gewoon een jungle...
En ik dacht gewoon dat ik dom was.
Er werd me verteld dat ik dom, stom, achterlijk was, of alle drie.
En dat deed pijn. Veel pijn.
Ik ging op mijn 15e van school zonder diploma.
Maar mijn familie had een garage.
En daar ging ik werken.
Ik maakte auto's rijklaar voor klanten...
...en een van hen was een rijke klant.
En als beloning mocht ik rijden...
...bij een klein event in Schotland...
...waar ik tweede werd.
Hij zei: Je moet de volgende ook rijden.
En ik won de volgende.
Vier verschillende auto's en vier overwinningen dit weekend...
...voor de jonge Schot Jackie Stewart...
...en teameigenaar Ken Tyrrell is al geïnteresseerd.
In de vroege jaren '60 zochten we altijd naar nieuw talent.
Dus nodigde ik Jack uit voor een testrit op Goodwood.
Jackie nam plaats in de auto...
...hij had nog nooit in een eenzitter gereden...
...en na vijf rondes was hij sneller dan Bruce McLaren.
Vanaf dat moment wisten we dat Jackie er was.
Jackie Stewart wint de Grand Prix van Monaco 1966...
...rijdend voor BRM.
Een schitterende overwinning voor de jonge Schot...
...hier te zien met zijn vrouw Helen.
Helen, toen je Jackie voor het eerst ontmoette...
...was je toen geïnteresseerd in auto's?
Nee, totaal niet.
Het interesseerde me niets, ook ernaar kijken niet.
Wat deed je... kwam je er tegen in opstand?
Ja, een beetje, maar dat had geen zin.
Het had totaal geen zin.
Het kantoor van Jackie Stewart is de cockpit...
...van deze Franse Matra racewagen.
1969 is pas het tweede seizoen voor Matra.
Hoe kunnen ze strijden tegen teams als BRM, Ferrari en Lotus?
Hier is teambaas Ken Tyrrell.
Ik denk dat we een voordeel hebben...
...omdat we klein zijn, hebben we...
...geen last van de politiek die er bij grote bedrijven is.
Ons doel is om races te winnen en daar kunnen we ons op concentreren.
Welkom op Silverstone voor de Britse Grand Prix van 1969.
De tribunes zitten vol.
Vandaag op de baan zijn wereldkampioenen Denny Hulme...
...Jack Brabham, John Surtees...
...Graham Hill, en toprijders Jochen Rindt,
...Bruce McLaren, Jacky Ickx, Chris Amon...
...Piers Courage en Jackie Stewart.
Ik wilde altijd ergens goed in zijn.
Misschien beter zijn dan anderen. Ik weet het niet.
Ik herinner me dat ik al heel jong...
...succes wilde en dingen goed wilde doen.
En dat is nog steeds zo. Ik wil wanhopig graag succes.
Het is een zwaarbevochten seizoen, Stewart heeft nu vier overwinningen
...maar Lotus-coureur Jochen Rindt was sneller in de training...
...en start van poleposition...
Je staat bovenaan in het kampioenschap. Voel je druk?
Ik probeer druk te vermijden en rustig te blijven.
Ik moest bewust mijn emoties uitzetten.
Geen paniek. -Drie minuten.
Ik was compleet neutraal.
En tegen de tijd van de race, compleet kalm.
Ik ben absoluut ijskoud neutraal.
Dat is jouw voordeel: je kalmte.
Rindt maakt er een geweldige show van...
...niet onder de indruk van de meesterlijke Stewart achter hem...
Mensen denken dat ze moeten geloven dat ze de beste zijn...
...om te slagen. En dat ze gaan winnen.
Ik heb dat echt nooit gedacht.
De mensen waartegen ik reed...
...ik was altijd verbaasd als ik even snel of sneller dan zij was.
Hij moet opschieten om weer bij Rindt te komen.
Dus er zit niets anders op...
...dan achter hem aan te snellen, zo hard als de Matra kan.
Ik dacht altijd dat iedereen beter was dan ik.
En hij is bij hem gekomen, hij probeert hem in te halen.
Stewart herpakt de leiding.
Dat heb ik altijd gedacht.
Stewart weer aan de leiding.
En Stewart nu...
Rindt gaat naar binnen, hij heeft problemen.
Jochen Rindt in de problemen. Hij rijdt de pitstraat in.
Jackie, vijf overwinningen uit zes en nog vijf te gaan...
Hoeveel wil je er nog winnen? -Zoveel mogelijk.
Het is fijn om zoveel gewonnen te hebben en ik ben er dankbaar voor.
En ik wil gewoon nog meer winnen.
Het was een geweldige show...
...een van de beste Grand Prixs die we in tijden gezien hebben.
Met een waardige winnaar...
...de man die 45 punten heeft in het wereldkampioenschap...
Sir Jackie Stewart, het is mooi hier te zijn...
...naast uw 1969 Matra.
Ik moet het vragen: Voelt het als 50 jaar geleden?
Ja, in zekere zin. Deze auto is bijzonder voor me.
Als de tijd verstrijkt hebben mensen het verlangen om terug te blikken.
Veel mensen doen het, omdat het verleden prachtig is.
Hee, knuffelen is goed.
Lichten uit en daar gaan we.
Hamilton weg van zijn teamgenoot, Leclerc derde voor Verstappen...
Ik denk niet op die manier.
Ik denk dat vandaag beter is dan gisteren...
...en morgen wordt beter dan vandaag.
En als ik terugdenk...
...is het moeilijk om de mooiste jaren van mijn leven aan te wijzen.
Sir Jackie Stewart, OBE... -Ik denk dat ze nog komen.
Het is mogelijk dat het wereldkampioenschap van 1969...
...hier vandaag beslist wordt op de Monza Autodrome.
Als Jackie Stewart als vijfde of beter finisht...
...is hij de nieuwe wereldkampioen.
De dingen waren gestrest. Mensen werden zenuwachtig.
Maar tegelijkertijd moet je proberen kalm te blijven.
En dat is echt heel moeilijk.
Jochen Rindt nog steeds jagend op zijn eerste Grand Prix winst...
...in de snelle, maar temperamentvolle Lotus 49B...
...natuurlijk ontworpen door de teambaas, Colin Chapman.
De ongelofelijk ervaren Jackie Stewart...
...die zichzelf bijna letterlijk een stand rustiger kan zetten...
...aan het begin van een race, waardoor hij geen emoties meer heeft.
De manieren in de groep waren bijna perfect.
En ze komen in zicht, ze zijn in zicht...
Rindt... Rindt op de tweede plaats...
Je moest zeker weten wat iedereen deed...
...omdat je dichtbij elkaar was...
...letterlijk centimeters, soms.
Naar de Vialone, 300 kilometer per uur...
...vier auto's samen. Op naar de Parabolica.
Kan Stewart de lijn vasthouden? De laatste ronde, een aanval...
...het is Rindt, Rindt pakt de leiding...
...in de Parabolica in de laatste bocht van de laatste ronde.
Het moet... ze gaan samen over de lijn...
...het is nek-aan-nek.
Het is Jackie Stewart, Rindt, Beltoise en McLaren.
Jackie Stewart wint de Grand Prix van Italië...
...van Jochen Rindt met de lengte van een halve auto.
Niemand heeft ooit zo'n finish gezien.
En dit maakt Jackie Stewart overduidelijk de wereldkampioen...
...van 1969.
Hij moest als vijfde finishen om wereldkampioen te worden...
...en hij heeft de race gewonnen.
Nog maar vijf jaar geleden werkte hij in de garage van zijn ouders...
...en nu is hij wereldkampioen Formule 1.
Dat was een droom.
Ik had nooit gedroomd...
...dat het zo zou gaan.
Oh, Jezus.
Dat was het begin van het besef dat ik wereldkampioen was geworden...
...en dat dingen anders zouden worden...
Leve Koning Jackie staat in Sports Illustrated.
Uw applaus voor Jackie Stewart.
Alhoewel hij nog niet zo rijk is als Cassius Clay...
...is Jackie Stewart hard op weg naar een nieuwe titel...
...een van de rijkste sportmannen ter wereld.
Het wereldkampioenschap winnen was voor ons allebei...
We zijn ver gekomen. Ik bedoel...
Ik was ontzettend trots op hem, maar...
Er deel vanuit maken was al het drama waard...
...dat je doormaakt tijdens de races.
Maar hij deed het.
Ik werkte hard als wereldkampioen.
Ik ging naar alle verplichtingen.
...je wordt gemakkelijk negatief beïnvloed...
...door de publieke aandacht.
We doen de Today Show, The New York Times, AP...
Je krijgt geld en van alles en nog wat aangeboden.
Wereldkampioen Jackie Stewart: Dit is je leven.
En als er zwakheden in je karakter zitten...
...komen ze naar buiten.
...de opening van het vliegveld, vliegen naar New York en Mexico.
...hij moet bezig blijven, hij is een workaholic.
Ik denk dat het een... het is de druk van het leven...
...van wat ik moet doen. Het is geen egoïsme.
De mensen die je ontmoette, het was zo'n mengelmoes.
The Beatles, The Stones, Frank Sinatra...
Elizabeth Taylor ging met ons naar de Grand Prix in Monte Carlo...
Er was geen tijd om het te laten bezinken. Geen tijd voor reflectie.
Ik vloog naar Schotland om mijn ouders te zien, echt 45 minuten...
...en dan vloog ik terug naar Londen.
Reageer je moreel op wat er in de wereld gebeurt?
Ik kan Vietnam niet aanwijzen op een kaart...
...laat staan iets anders.
Ik kreeg veel betaald. En ik moest leveren.
Ik heb mezelf nooit geprostitueerd, en ik vind echt...
Ja maar, in de film zit een scene waarin je haar wordt geknipt...
Ze proberen een image te creëren van een moderne coureur...
...voor hun doeleinden, niet voor Jackie Stewart.
Zodat ze met jouw bestaan kunnen doen wat ze willen.
Ja, tot op zekere hoogte, en daar betalen ze me voor.
Dus jij bent bereid het te verkopen? -Ja.
Bedoel je moraliteit en principes?
Nee, nee, kijk. -Ik bedoel, je verkoopt jezelf.
Nee. -Een film over het leven van Stewart.
Een van de belangrijkste aspecten van je leven is je haar?
Toen we liepen... ik vertelde je over hem...
...de Duitse commentator.
Elke keer verschijnt hij in een nog stommere outfit.
Oké?
Sommige mensen zeggen hetzelfde over mij.
Gedurende mijn hele carrière als coureur...
...en het succes dat ik daarmee behaalde...
...had ik een geheim.
Ik kon niet lezen en schrijven.
Ik kon mijn handtekening zetten, omdat ik daarop geoefend had...
...keer op keer.
Ik kan nog steeds niet goed lezen en schrijven.
Ik ken het alfabet niet...
Ik deed alsof.
Je vindt manieren om te vermijden...
...dat je iets moet schrijven...
...of lezen.
Je vindt manieren om...
...mensen dat voor je te laten doen.
Wat zei je ook alweer? Lees het even voor?
Ik was er heel goed in.
Jackie. -Jackie.
De jaren '70 komen eraan en hij wordt een idool, een popster.
Ontzettend bedankt.
En vergeet echtgenote Helen niet.
Ze doet ook mee.
Wij waren toen echt het "in koppel".
Het was toen leuk om trendy en een moderne vrouw te zijn.
Ik moet er meer als een vriendin uitzien dan...
...als een sobere echtgenote.
Wat vind je van de haar-discussie?
Moet hij zijn haar lang laten? Het is een belangrijk...
...discussiepunt momenteel.
Wat vind jij ervan? -Ik moedig hem aan.
Het is mijn schuld.
Hij vindt kleding leuk, maar toen ik Jackie voor het eerst ontmoette...
...had hij vreselijke kleren aan.
Hij vond het goede smaak, ik vond het ouderwets.
Laten we dit zo of... -Dat is aan jou.
Maar Stewarts imago heeft ook een serieuze kant...
De voormalig garagemonteur, die op zijn 15e van school ging...
...vertegenwoordigt nu grote bedrijven...
...en zijn eigen merk.
Zijn commerciële activiteiten zijn misschien slechts een voorproefje...
...de sportman als miljonair?
Events, promoties en betaald worden.
De garage ligt ver achter hem.
Hij verdient elk jaar 200.000 pond in laag belaste Zwitserse franken...
...wat hem de op een na best betaalde sporter in Europa maakt.
De best betaalde? Een stierenvechter.
Mijn belastingtarief in Engeland was 93%...
...dus verhuisden we naar Zwitserland.
Ik wilde Schotland niet verlaten, maar mijn belastingadviseurs zeiden:
Als er iets met je gebeurt, heb je niet genoeg geld...
...om Helen en twee kinderen te onderhouden...
...als je zwaar gewond raakt of overlijdt.
En dezelfde avond, op zaterdag, moet ik terug vliegen naar Londen.
Hoe oud zijn ze nu? -Mark is twee en een half.
En Paul wordt vijf op 29 oktober.
Begrijpt hij de risico's? -Oh nee.
Helemaal niet. -Helemaal niet? Weet je dat zeker?
Nee, dat kan ik niet zeker weten, omdat...
Ik weet nog dat Jochen crashte...
...in Barcelona, en...
...Paul zag de crash op televisie.
En hij zei: Oom Jochen is gecrasht.
Ik zei: Weet ik. Hij zei: Oom Jochen heeft hoofdpijn.
Ik zei: Ja. Hij zei: Hij viel uit zijn racewagen.
Hij zei: Je moet wel voorzichtig zijn.
Jij valt toch niet uit je racewagen?
Welkom bij het wereldkampioenschap Formule 1 1970.
Racen was toen zo gevaarlijk...
...welk aspect van Formule 1 je ook bekeek...
...het was inherent gevaarlijk.
Ik zie racen niet als iets moedigs.
Ik ben niet moedig, eerder een wat laffe man.
Twee keer per jaar, als ik van huis naar de Nürburgring ging...
...en naar Spa...
...vroeg ik me bewust af of ik terug zou komen.
De auto's waren gevaarlijk: rijdende benzinetanks...
...met een motor aan een kant en een coureur aan de andere.
Er waren geen hekken of barrières...
...geen grindbakken. Er waren bomen, struiken, telefoonpalen, publiek...
...of prikkeldraad om het vee...
...van het circuit te houden.
Het was belachelijk.
De laatste jaren hebben hun tol geëist: Jim Clark...
...Bruce McLaren, Piers Courage...
We verloren toen mensen alsof het niks was.
...Ludovico Scarfiotti, Lorenzo Bandini, Mike Spence...
Dus ik stortte me op...
...het veiliger maken van de motorsport...
...en Formule 1 in het bijzonder.
Jackie besloot dat hij er iets aan ging doen...
...op een moment dat racen...
...beschouwd werd als een enorme macho sport.
We sloten Spa-Francorchamps en de Nürburgring...
...de twee grootste circuits ter wereld.
De houding was toen: Wie is dat watje, Jackie Stewart...
...die overal roept dat racen veiliger moet worden?
Als je het niet aankunt, ga dan maar weg.
Ik dacht nooit dat er iets met Jackie zou gebeuren...
...maar het is nu zo vaak gebeurd.
Ik ging rechtdoor in de chicane en uit de derde versnelling.
Weet je... je moet... -Nu besef ik dat het kan gebeuren...
Ik deed het twee keer, ik ging bijna recht in...
Ik denk dat hij dacht...
Hij redeneerde dat als je vijf jaar overleeft, statisch gezien...
...dat de kans groot was dat je dan zou overlijden.
Er is een ongeluk gebeurd.. -De houding van de coureurs was...
Zo is het nou eenmaal, en we doen het.
...het is bevestigd dat Piers Courage, de 28-jarige...
Want ze wilden liever racen...
...dan dat ze bang waren om gedood te worden of gewond te raken.
Ik wil niet altijd blijven racen, dat is zeker.
Een van deze dagen, moet ik aan stoppen gaan denken.
Maar nu wil ik dat niet. Ik wil echt niet stoppen.
In het openbaar, word je in de gaten gehouden.
En sommige journalisten willen echt diep graven.
Jackie Stewart, New York, 12 april.
Ik ben altijd bang dat ze ontdekken dat ik niet kan lezen en schrijven.
Ik lees bijna geen kranten.
Ik lees de krant of iets dat...
Ben je bang om ze te lezen? -Nee, nee.
Het laatste boek dat ik las was...
Ik las vroeger veel boeken, in het vliegtuig.
Want als je zoveel tijd doorbrengt in een vliegtuig...
...dan moet je boeken lezen...
Maar ik blufte...
...want ik was bang dat mensen erachter zouden komen.
Jochen was de enige tegen wie ik echt moest knokken.
Hij is bevriend met Stewart, maar Rindts Lotus...
Hij was de enige die ik echt respecteerde als coureur.
Ik bedoel echt diep respect.
De Lotus was de snelste auto op de baan.
Colin Chapman was geniaal in het snel maken van dingen...
...maar niet zo goed in betrouwbaarheid.
En, eerlijk gezegd, niet altijd veilig.
Maar het is onmogelijk om dat tot Chapman door te laten dringen.
Ik heb Lotus nooit vertrouwd.
Is het een zakelijke relatie?
Ja, puur zakelijk.
Jochen had de Franse gewonnen en de Nederlandse en Monte Carlo...
Ik ben niet uit vorm.
Ik heb mijn wereldtitel gewonnen en weer zien verdwijnen...
...maar ik weet dat ik er niets aan kan doen.
Ik wil het weer terug, maar dat lukt niet in 1970...
...de Lotus is gewoon te goed.
Jochen is een zeer getalenteerde coureur...
...tegen wie ik heel graag race.
We zijn buren, we wonen 300 meter van elkaar.
Helen en Nina zijn goede vriendinnen...
...ze zijn vaak samen. Onze kinderen spelen samen.
Nina is mijn beste vriendin in het racen. We doen graag dingen samen.
En ze woont in de straat...
Ze is een leuke vrouw. Heel mooi.
Alle mannen zitten achter haar aan.
Jochen is taai... een harde kerel, maar diepzinnig en een goede vriend.
Zwitserland is een veilige thuishaven voor de familie Stewart.
Maar wat vindt mevrouw Stewart van het materiële succes van haar man?
Materiële zaken betekenen niet meer zoveel voor me als vroeger.
Ik dacht dat het fantastisch zou zijn om alles te hebben.
Maar nu we alles kunnen hebben...
...waardeer je juist de kleine dingen in het leven...
...zoals met de kinderen zijn, en samen met Jackie zijn.
We waarderen nu meer wat we hebben.
De mooiste dagen van mijn leven waren met mijn kinderen.
En dat zijn ze nog.
Ik heb enorm veel...
...plezier met de kinderen en met Helen.
Daarom denk ik dat Helen en ik...
...nog steeds in onze wittebroodsweken zijn, echt.
We zijn nog steeds erg verliefd.
Weten jullie waar jullie heen gaan?
Ik weet niet waar we heen gaan. Het is geen echt leven. Ik bedoel...
Het is een sprookjesboek.
Het is geen leven dat voor altijd doorgaat.
Was jij erbij toen hij een ongeluk kreeg op Spa?
Was jij er toen? -In '66? Ja.
Na die race droomde ik over mensen die hun hoofd in het vuur...
Hun handen? -Hoofden.
Gewoon brandend liggen, het was afschuwelijk.
En die dromen zijn nu verdwenen? -Ja.
Maar ik ben toen 6 kilo afgevallen.
En ik ben toch al niet zo dik...
...dus je kunt je voorstellen hoe ik eruit zag.
Paul, wat ga je later worden als je groot bent? Weet je dat?
Brandweerman. -Wat?
Brandweerman. -Een brandweerman?
Dat wil je worden? -Ja.
Weet je het zeker? -Ja.
Voor diegenen die net zijn aangekomen...
...welkom in Monza en bij de Grand Prix van Italië 1970.
De trainingssessie van vanmiddag...
Italianen zijn ongelofelijk. Ze volgen je overal...
Een ongelofelijk publiek, altijd.
Natuurlijk moet je handtekeningen uitdelen...
...in ieder geval een paar.
Je lijkt erin te gaan als een stier in een arena...
...je bent niet de stierenvechter, je bent de stier...
...en ze zijn heel blij om je te zien.
Je bent een grotere favoriet dan de matador.
Jochen Rindt staat bovenaan het klassement...
...en zijn vrouw Nina is er ook bij dit weekend...
...dus het is een familiegebeuren hier in Monza.
Als echtgenote, ben je in de pitstraat...
en zie je niet veel van wat er op het circuit gebeurt.
De training is in volle gang.
En 27 auto's strijden om 20 startplekken voor morgen.
Ken kwam naar me toe en zei: Jochen heeft een ongeluk gehad...
Toen kwam Jackie, die me steunde...
...en ik besefte nog steeds niet wat er gebeurde.
Nina ging naar de ambulance. Er kwam iemand naar ons toe...
...en zei tegen haar: Je moet daar niet heen gaan.
En een van de mannen zei tegen me dat Jochen dood was.
Jochen was waarschijnlijk...
...mijn beste vriend in het racen.
Hij was echt een groot coureur en...
Dit is een belangrijke mededeling:
Het circuit is weer open. De training gaat weer door...
...tot 18:30 uur lokale tijd.
Ken zei: Oké, in de auto. Haast je. Je moet snel zijn...
...voor deze sessie afgelopen is, je hebt nog maar 10 minuten.
De monteurs deden mijn gordels vast.
En ik begon gewoon te huilen.
En ik reed vier rondes.
En in mijn laatste ronde...
...reed ik mijn snelste tijd ooit op Monza.
Hoe voel je je nu? -Ik begrijp het gewoon niet.
Ik kan er totaal niet bij. Ik begrijp niet...
...hoe hij zijn snelste ronde kan rijden, als hij zich zo voelt.
Ik denk dat het...
...de ergste dag van mijn leven was.
Want weet je...
...racen is dom als ik zie...
...hoeveel pijn en verdriet...
...het veroorzaakt bij mensen die ik ken.
Zoveel herinneringen...
Wie Jochen wilde zijn en wat hij wilde doen.
Hij wilde het liefst wereldkampioen worden...
...hij wist nooit of...
...lang genoeg zou leven om te weten of hij wereldkampioen zou worden.
Jackie en Helen waren allebei geweldig.
Ik ben heel erg dankbaar en hou van ze.
Het is niet makkelijk voor de echtgenote van een coureur.
Het is niet wat het lijkt. Er gebeurt veel achter de schermen.
Of het nou is wat je voelt of wat je denkt.
Het lijkt een en al glamour...
...maar het is gewoon net als elk ander bedrijf.
Het is een serieuze zaak.
Coureurs en managers van de Formule 1...
...komen bij elkaar voor een bijzondere vergadering.
De rode loper ligt klaar voor F1 legende Sir Jackie Stewart...
...die zijn 80e verjaardag viert.
Niemand of niets is onvervangbaar.
Dat is helaas de waarheid.
Toen we Jim Clark zagen sterven...
...dachten we dat het nooit meer hetzelfde zou zijn.
Toen we Ayrton Senna zagen sterven...
...dachten we dat het nooit meer hetzelfde zou zijn.
Het is hetzelfde.
Het leven gaat door.
Toen François Cevert kwam... hij was anders.
Ik zag deze jonge coureur...
...die duidelijk talent had, maar een enorme...
...drang om te leren.
En een enorme hoeveelheid energie om te presteren.
Maar hij was bijna te knap om een coureur te zijn.
Waarom zou je iemand willen die er zo uitzag?
Kan een echte coureur er zo uitzien?
Eerst rond de haarspeldbocht, links uit de haarspeldbocht?
Ik vertelde François alles.
Hij wist meer dan andere teamgenoten ooit zouden weten.
Iedereen luistert mee. Helmut.
Al mijn geheimen, Helmut.
Jackie kan zo goed...
...de auto analyseren. Hij leest de auto zo goed.
Als de vlag omlaag gaat...
...heeft hij altijd een hele makkelijke auto.
Hij hoeft niet te vechten met zijn auto...
...omdat de auto niet goed door de bochten gaat.
Hij weet zijn auto altijd zo te krijgen dat het makkelijk wordt.
Vorig jaar was je zelfs nog minder nerveus...
...voor de race. -Ja, dat klopt.
Je was behoorlijk relaxt, vorig jaar.
Zoals ik al zei, Jackie is degene die me beïnvloedt.
Hij is nerveus deze ochtend, ik voel het.
Ik las een artikel in de krant deze week.
Het ging over het leven van Jackie met mij.
En onderaan stonden...
...vijf van onze beste vrienden die overleden waren.
En ik realiseerde me opeens dat die vijf mensen...
...de mensen waren met wie we het best bevriend waren in het racen.
En wij hebben niemand meer in het racen.
Een mooie start van Stewart...
Maak je je zorgen of ze...
...dit allemaal aankan? -Nee, helemaal niet.
Nee, wat ik bedoel is...
Het is mogelijk dat ze alles opkropt...
...en dan kan het er ooit uitkomen. -Misschien wel...
...maar ze is een enorm sterke persoonlijkheid.
Ik denk dat ze sterker is dan ik.
Ze is veel sterker dan ik. -Hoe is ze sterker dan jij?
Ze ziet de belangrijke dingen in het leven...
...en soms... daar respecteer ik haar om...
...ze geeft niet zomaar toe aan haar gevoelens.
Dus je respecteert haar zoals je jezelf respecteert?
Ik denk dat Jackie blij was dat ik zo was, omdat...
...als ik elke vijf minuten zou gaan huilen, zoals sommige meiden...
...wat ik begrijp... Maar je moet sterk zijn voor Jackie.
Daar komt hij, de vlag is klaar.
Jackie Stewart wint de Grand Prix van Monaco voor Tyrrell.
Ik geloof in geluk. Je hebt geluk nodig.
Iedereen. Maar ik geloof niet in ongeluk.
Als je altijd ongeluk hebt, ben je niet gewoon een pechvogel.
Dan heb je het verkeerd. Dan doe je het verkeerd...
...en dat moet je inzien.
Zou je ooit gokken?
In Monte Carlo ga ik naar het Casino. De avond na de race.
Ik zet niet meer dan 25 dollar in.
25 dollar? -Dat is het.
Jij gierigaard. -Ja.
Ben je echt gierig? -Als het om gokken gaat.
Ik zet geen geld in op wat ik niet begrijp.
Jij vrek. -Je hebt gelijk, dat ben ik.
Waarom zou ik geld inzetten op iets dat ik niet begrijp?
Het probleem is, Roger...
...als ik... Ik heb nu een bepaalde...
...houding ten opzichte van de auto...
...hij schiet uit de versnelling...
...hij gaat er moeilijk in en het gaat helemaal...
...het is een mechanisch gebeuren, weet je...
...het bouwt op en het zit niet in de bumprubbers.
Jackie kan moeilijk communiceren als het gaat om schrijven en woorden.
Maar hij heeft totaal geen moeite...
...als het gaat om communiceren door middel van spreken.
Ik heb communiceren geleerd. Ik leerde hoe ik moest uitleggen...
...waarom de auto dit deed in plaats van dat...
...ik deed langer over het uitleggen dan de meeste mensen...
...maar het was duidelijker omdat ik beter mijn best deed.
Het voelde als, ten eerste, er was geen rem voorin.
Ik kon het rempedaal intrappen totdat er een gat in mijn voet zat.
Ik was een lastpak.
Mensen zeggen: Oh God, Jackie gaat maar door over dit.
Dat is omdat ik denk dat ze het niet snappen.
En vaak snappen ze het natuurlijk wel.
...in zijn vijf, dan begint het eindelijk, maar geen tweede.
Ik kan zeggen dat ik goed overweg kon met monteurs en constructeurs...
...ik respecteerde wat ze deden...
...en begreep de kwaliteit van hun werk.
Mijn monteurs waren beter in wat ze deden...
...dan ik ooit was in wat ik deed.
En dat is waarom ik vandaag nog leef.
We begrijpen dat sommige coureurs...
...zich zorgen maken over de veiligheid van het wegdek.
Er komen nog updates over de situatie...
Het woord veiligheid raakte een open wond voor mij...
...omdat veiligheid een wrange grap was. Er was geen veiligheid.
De circuits waren gevaarlijk, en de medische faciliteiten waren...
...laten we zeggen, beperkt.
Met nog een uur voor de baan opengaat...
...vindt er een inspectie plaats die geleid wordt door Jackie Stewart...
...een coureur met een sterke mening over veiligheid in het racen.
Het probleem is dat ze al negen maanden weten dat de race eraan komt
...en ze in de laatste week een nieuw wegdek hebben aangelegd.
Ik wil zeker weten dat...
...als we trainen en het wegdek kapot gaat...
...dan wordt de race afgelast.
We willen niet meer die onzin dat ze de weg repareren...
We moeten erkennen dat racen nooit volledig veilig zal zijn.
Het doel in het racen, of in elk geval mijn doel...
...is om de onnodige risico's uit te sluiten.
Er zijn veel mensen die vinden dat racen gevaarlijk moet zijn.
Bijna zoals gladiatorengevechten.
Ze verzetten zich tegen Stewarts veiligheidscampagne.
Stirling Moss. Hij vond dat het niet onze taak was.
Hij vond dat we risico's moesten nemen.
Hij was altijd een goede vriend, maar we ruziën over veiligheid.
Hier zijn Jackie en ik het niet over eens.
Ik denk dat we hem de schuld moeten geven...
...voor de ontmanning van elk fatsoenlijk circuit.
Ik vind dat racen gevaarlijk moet zijn, omdat...
...anders is het als koken zonder zout.
De echte smaak komt door het gevaar.
Veiligheid voor de coureur is een ding, maar Jackie Stewart kijkt...
...naar het grotere geheel.
Als we minder dan volledig verantwoordelijk zijn...
...kunnen we deze sport verliezen.
En als we ons huis niet op orde brengen...
...door de ongelukken op de baan te houden, zonder dat...
...ze het publiek bereiken.
Ons grootste risico is dat dat gebeurt.
Wat mij betreft, wat ik nu nodig heb...
...je kunt naar buiten gaan, in een auto, als je wilt...
Er zijn 25 auto's hier. Die kun je niet achter een safetycar houden.
Dan moet je 40 ronden doen.
Stewarts inspanningen beginnen vruchten af te werpen.
Niet in het minst met het moderne mobiele medisch centrum.
Jackie is ongelofelijk vastberaden...
...oprechte kerel, en hij heeft, in samenwerking met anderen...
Formule 1 oneindig veel veiliger gemaakt dan het was.
Het wordt nooit veilig...
...maar hoe veilig het nu is, is volledig aan hem te danken.
In die tijd was Jackie zelden thuis.
Ik had Paul en Mark thuis, dus dat was vermoeiend.
Jackie was een toegewijde familieman...
...alhoewel hij niet de tijd door kan brengen zoals hij wil.
Als hij van huis ging, vroeg hij zich altijd af of hij nog terug kwam.
Sommigen kwamen niet meer thuis en ze hadden kinderen.
Paul kwam op een dag terug en zei: Wanneer gaat papa dood?
Alle jongens op school zeggen dat papa dood gaat...
...omdat alle coureurs doodgaan.
Weet je, ik zie dit, en ik...
...voel ze. Ik voel ze heel dichtbij me.
Een... -Twee...
Maar je raapt jezelf bij elkaar en je gaat verder.
En ik weet zeker...
...dat dit ten koste gaat van de relatie met je vrouw.
Ik denk dat de helft van het probleem is, voor mensen zoals jij
...en de andere zogenaamde intellectuelen in Amerika...
...dat jullie je halve leven bezig zijn met jezelf te analyseren...
...in plaats van ervan te genieten.
Het leven is in de basis een gelukkige zaak...
Nee, het heeft verdrietige momenten.
Ik heb er waarschijnlijk veel meer gezien dan jij.
Geen twijfel. -Ik heb er veel van gezien, jongen
...en ik heb veel van het leven gezien.
En omdat ik veel van het leven heb gezien, begrijp ik het.
Waarschijnlijk veel beter dan sommige mensen.
Je zei het, drie jaar geleden, zo tegen me:
Als je in een racewagen rijdt, ben je meer bewust van je sterfelijkheid.
Je houdt meer van je kinderen en je vrouw...
...want je weet dat je over een week dood kunt zijn.
Als ik echt in vorm ben...
...verwijder ik elke emotie.
Ik verwijder ze bewust.
En als ik een bocht op me af zie komen...
...zie ik die bocht in slow motion.
Dingen vliegen niet razendsnel langs je.
Ze zijn glashelder.
Je hele systeem, je hele fysieke lichaam...
...is zo intens.
Het is een soort roes.
Ik denk dat het net is als high zijn van drugs.
Ik vloog heen en weer over de Atlantische oceaan...
...voor het wereldkampioenschap in Europa en elders.
Het Can-Am kampioenschap was van juni tot eind oktober.
Als Jackie Stewart ervoor gaat, zijn er maar weinig mensen...
...die zijn rijstijl en vaardigheden kunnen evenaren.
En nu gaat Jackie Stewart ervoor.
Jackie Stewart is nu voor de tweede keer wereldkampioen Formule 1.
Daar is hij het aan het vieren...
...met teamgenoot François Cevert en teambaas Ken Tyrrell.
WERELDKAMPIOEN 1971
Ik weet dat Jackie doorgaat en nieuwe records gaat breken.
Dit is pas zijn tweede wereldkampioenschap.
Hij zet een nieuwe standaard neer in het racen en...
...iets waar iedereen voor kan gaan.
Maar alsjeblieft, hou er mee op.
Ik ben Jackie Stewart. De racewagens die ik rij kosten...
Getty Premium is goedkoper dan de meeste andere...
Goodyear G800 Superstaal, prestaties die...
Capri, de sexy Europese...
Laten we het over geld hebben. Verdien je meer dan...
...de meeste coureurs, ik bedoel...
Ik denk het wel, ja. -Waarom?
Mensen denken dat ik het waard ben. -Waarom?
Het is meer dan alleen in een auto rijden.
Het komt door mijn promotionele activiteiten en...
...hoe ik kan praten en een deal kan maken...
...die misschien beter is dan van een ander.
Ik weet niet zeker of hij het racen leuk vindt...
...of het geld dat hij ermee verdient.
Ik kan het niet helemaal begrijpen. Ik heb het hem nooit gevraagd.
In december was ik zo moe doordat ik teveel dingen had gedaan.
Ik kon mijn trofee voor het wereldkampioenschap niet ophalen.
Mijn tweede wereldkampioenschap en ik stuurde Helen in mijn plaats.
Ik was gewoon zo leeg.
Ik was nog steeds onzeker...
...want ik wist dat ik niet zo slim was als mensen dachten.
Maar ik kon nog steeds niet lezen en spellen.
Weet je, Helen wist het niet.
Ze wist het niet. Ik deed alsof.
Niemand wist het. Het was een zeer goed bewaard geheim.
De kick van de overwinning...
...de pijn van verliezen.
...Jackie Stewart is vandaag weer bij ons.
Wereldkampioen racen en expert in de sport...
Ik werd een vast gezicht...
...bij ABC Wide World of Sports, een succesvol Amerikaans programma
...met een groot publiek.
...vol spanning. Het is het toppunt van glamour...
...het is kleurrijk, het is opwindend. Het is alles wat we...
Het probleem was dat ik de autocue niet kon lezen.
Dus moest ik doen alsof.
...drie van hen hier en vier...
Ik leerde mijn tekst van tevoren, om het te laten lukken.
...om te kijken en commentaar te geven, wereldkampioen Jackie Stewart.
Keith, de Alfa Romeo is wat men een sport prototype noemt.
Het is een zeer speciale auto...
Het was een hoop voorbereiding...
...maar uiteindelijk leek het te werken.
MAANDAG
Ik deed 25 programma's in een jaar voor ABC's Wide World of Sports...
...en in dat jaar vloog ik 43 keer over de Atlantische oceaan.
Maar het Atlantische reizen werd hem teveel.
Dit is niet de Stewart vol zelfvertrouwen die we gewend zijn.
Hij heeft al een race gemist door gezondheidsproblemen...
...en Ken Tyrrell moet zich zorgen maken om zijn coureur...
Ik kreeg een darmzweer die ging bloeden.
Ik had interne bloedingen en ik was in slechte staat.
Daar gaat Colin Chapman...
...en het is Emerson Fittipaldi. Een geweldige rit...
Het Lotus team heeft een grote impact op het seizoen van 1972...
...met hun briljante jonge Braziliaan.
Ik zat in een hele sterke positie en er waren veel races...
...waarin het tussen ons ging.
Of hij won en ik werd tweede, of ik won en hij werd tweede.
Echt, weet je...
...ik wist dat ik niet goed reed...
...en ik vervloekte mezelf omdat ik het te druk had.
Fittipaldi is nu wereldkampioen Formule 1 van 1972.
De jongste kampioen ooit.
Dat is mijn eerste wereldkampioenschap.
Het leek erop dat Jackie het idee van een Emerson niet leuk vond.
Emerson Fittipaldi, wereldkampioen, 61 punten.
Tweede, Jackie Stewart met 45.
Als je aan sport doet, win je of verlies je.
Het belangrijkste is dat je wint.
Ik weet niet hoe vaak ik tweede ben geworden.
Ik zou het je niet kunnen zeggen...
...want het doet er niet toe.
Wat ik ook doe, ik werk harder.
Dat is nog steeds zo, tot op de dag van vandaag.
Goedemorgen.
Hoe gaat het? Goed om je te zien.
Hee, kijk jou eens.
Jackie is een van de beste coureurs ter wereld.
Maar ik wil nog steeds dingen doen in mijn leven.
Een hele goede vriend van me.
En ik doe het, soms veel te enthousiast.
Het is de enige manier die ik ken.
De enige manier waarop ik iets bereikt heb.
Het is de enige manier waarop ik succes heb.
Dat haalt je van huis weg.
Helen is er klaar mee...
...maar ze weet dat ik mijn werk doe.
Soms zegt ze:
Waarom doe je het? Waarom doe je het nog?
...de oorzaak was de motor. -Ja.
Ik doe het omdat het me voldoening geeft.
Ik wil niet weghalen wat Jackie Stewart is.
Jack Stewart een van de grote persoonlijkheden in het racen...
Dit is de tweede Formule 1 race van 1973...
...en Interlagos verwelkomt de eerste Braziliaanse Grand prix ooit.
Regerend wereldkampioen Emerson Fittipaldi...
...en Jackie Stewart. -Emerson. Emerson.
Emerson was een ster uit Brazilië. Een sterke tegenstander.
Bakkebaarden waren toen erg in de mode.
Ik zei: Waarom niet, Jackie heeft ze en hij gaat snel.
Ik moet nog grotere hebben om sneller dan hem te zijn.
Emerson. -Emerson.
En weer die bekende manier van juichen.
Fittipaldi over de finish. De lokale held flikt het...
...en Interlagos geniet.
Wat vind je van Emerson als coureur?
Wie? -Emerson Fittipaldi.
De kerel die wereldkampioen is.
Oh, ja.
De Lotus is niet te stoppen. -Hij reed een uitstekende race.
Ik baal alleen dat ik niet meer tegenstand kon bieden.
Vijf gewonnen races tot nu toe.
Drie keer winst voor Fittipaldi en twee voor Stewart.
De training is aan de gang in Zandvoort in dit belangrijke weekend.
Fittipaldi in de Lotus, Stewart in de Tyrrell.
Ze hebben nu ieder drie keer gewonnen...
...maar Stewart staat een punt voor. Beide teams zijn natuurlijk...
Het voelt alsof de gasveer niet sterk genoeg is.
Ronnies motor is zo soepel als een hoop oud ijzer, of niet?
Waar is Emerson? -Hij had een heftig ongeluk.
Oh nee. Oh nee.
Waar? Wat is er gebeurd?
Hij is keihard in de vangrail gereden.
Fittipaldi's broer.
Zijn vrouw.
Zuchten van verlichting alom.
We weten nog niet hoe ernstig de verwondingen van Emerson zijn...
...of hoe dit de strijd om het kampioenschap beïnvloedt.
Maar de race begint binnenkort.
Er is een auto uit de Panorama-bocht gevlogen.
Ik heb de indruk dat er nog iemand in zit.
Ik ben net bij het ongeluk geweest.
De man is dood. Ik heb het gezien, het is walgelijk.
Ik weet eigenlijk zeker dat het de STP March van Robert Williamson was.
Williamson is dood. Geen ereronde, stille presentatie...
Neem 'm.
Jackie Stewart nu, tien punten voor op Fittipaldi...
...en felicitaties voor James Hunt en het Hesketh team.
Dit is pas de vierde Grand Prix voor James Hunt, een geweldige prestatie
Ik denk dat hij dacht dat hij... Het werd een beetje belachelijk...
En ik denk dat hij toen alles in zijn leven op een rijtje zette.
Hier was ik op de toppen van mijn kunnen.
Op het hoogtepunt van mijn verdienvermogen.
Alle bewondering die erbij kwam kijken.
En ik kreeg er niet veel bevrediging door...
...ik kreeg meer negatieve dingen dan positieve...
...en dat verwarde me. Toen besloot ik om te stoppen.
Hij wilde niet dat het bekend werd...
...omdat hij niet wilde dat Helen zou gaan aftellen...
...zo van, nog maar vijf nog maar vier, nog maar drie.
Ze zou wachten op de laatste race en steeds nerveuzer worden...
...omdat het dan afgelopen was.
En...
...soms wilde ik tegen Jackie zeggen...
Geef het op. Maar dat deed ik niet.
Ik heb gezworen om dat nooit te doen. En ik heb het nooit gedaan.
Voel je je ooit schuldig over...
...het leven waar je Helen mee opzadelt?
Oh ja, absoluut.
Het is een egoïstische zaak en ik voel me schuldig.
Op het hoogtepunt van mijn carrière...
...ik weet dat ik een enorm egoïstisch persoon was...
...en dat de wereld om mijn leven moest draaien.
Als je 'm afstelt voor de derde versnelling...
Mijn gezin, mijn vrouw, mijn zakenrelaties...
...mijn team, mijn monteurs, mijn ontwerpers, mijn Ken Tyrrells
...ze moesten zich allemaal schikken naar wat Jackie Steward wilde.
Wil je een spelletje doen? -Ja.
Ik heb mijn batje. -Het is een goede.
We hebben het veel gehad over je man, Helen, maar...
...hoe zit het met zijn teamgenoot? Kun je het met hem vinden?
François? -François, ja.
Hij is leuk om mee samen te zijn. En hij is dol op mijn gezin...
...en Jackie. We kunnen goed met elkaar opschieten.
Hij is een behoorlijk fitte jongeman, hè?
Er kwamen altijd van die meisjes...
...die mij wilde leren kennen, zodat ze hem konden leren kennen.
Hier deed François... hij kuste me helemaal niet...
...gewoon een grap. Ik vind het zo grappig omdat Jackie..
Hij zat er totaal niet mee.
Want hij wist dat hij goed zat.
Het was niet serieus.
We zijn verheugd dat Emerson Fittpaldi terug is op het circuit.
Hij start van P14, een heel eind van Stewart en Peterson...
...met Ickx en François Cevert in de tweede Tyrrell erachter...
Vijf, vier, drie...
Ik hield niets achter voor François. Niets.
Vertel me over je opleiding tot coureur.
Nou, dat is vrij simpel: Jackie heeft me opgeleid.
Ik was wat je een woeste coureur zou noemen.
Ik reed als een gek. Ik dacht niet genoeg na.
Jackie stopte dat allemaal en leerde me...
...hoe je een auto analyseert en hoe je moet denken als je rijdt...
...welke visie je moet hebben.
Stewart wint in Duitsland, zijn 27e Formule 1 overwinning...
...de meeste races ooit gewonnen door een coureur...
...hij passeert wijlen Jim Clark die er 25 had...
François wilde enorm graag leren...
...en dat was leuk voor mij...
...want ik was met iemand aan wie ik iets door kon geven.
En hij was snel.
Ik zei achteraf tegen Ken: Weet je...
...ik denk dat François me vandaag had kunnen verslaan.
Jackie is nog steeds de maestro voor mij. Hij is de enige man...
...misschien in de wereld, die een hele Grand Prix van 90 ronden...
...twee uur lang kan racen, zonder een fout te maken.
Maar ik denk dat ik dichtbij kom, ik ben nu net zo snel als Jackie.
Wat betekent dat, wat moet je doen om hem te verslaan?
Geen fouten maken.
En een grote, François!
Jackie Stewart lijkt onverslaanbaar in de race om het kampioenschap.
Hij heeft 60 punten, gevolgd door Cevert met 45...
...Fittipaldi met 42.
François wist niet dat ik ging stoppen.
Hij was de voor de hand liggende eerste coureur voor volgend seizoen.
François. François. François.
Bij iedere race waar ik dat jaar heen ging, dacht ik:
Wauw, ik zal hier nooit meer racen.
Stomme kurk.
Ik zag alle gebeurtenissen...
...als de laatste keer dat ik ze zou meemaken.
Dus dat was de goede tijd.
De laatste bocht, hij komt in zicht... en Stewart flikt het.
Jackie, hoi.
Hij is de wereldkampioen van 1973.
Nog twee Grand Prixs te gaan in Canada en de Verenigde Staten...
In de twee weken voorafgaand aan de Grand Prix in Amerika...
...gingen we naar Bermuda.
En Jackie was weggegaan om te golfen.
We lagen daar gewoon...
...te praten over of Jackie wel of niet zou stoppen.
En ik zei: Als hij stopt, ben jij in elk geval nummer 1.
Dus hij zei: Ik hoop het.
Ik weet het niet.
Hij speelde vaak piano...
...en hij speelde altijd iets moois van Beethoven:
Pathétique.
Hij plaagde me altijd met die muziek...
...en dat werkte altijd omdat ik hem graag hoorde spelen.
En toen we daar vertrokken, was het...
...ik weet het niet, ik had een raar gevoel toen we gingen.
Dames en heren, u mag nu...
...roken, alleen sigaretten, alstublieft.
Opmerkelijk genoeg zei François die dag tegen me...
Als er ooit iets met mij gebeurt...
Hij geloofde niet in leven na de dood. Als je...
...dood gaat, is dat het.
Ik zei: Ik denk dat je het mis hebt. Ik weet zeker dat er iets is.
Er kan gewoon niet niets zijn.
Dus hij zei: We spreken af...
...degene die van ons als eerste gaat, komt terug en geeft een teken.
Zie je die prijs? Die win je niet zomaar.
Goed zo, rol 'm om.
Test 1 2 3, test 1 2 3, Watkins Glen...
Meneer en mevrouw Edsel Ford, ga alstublieft naar het Ford bureau
...dat zich bevindt aan de linkerkant...
Mijn vrouw Cynthia en ik zouden Jackie en Helen ontmoeten.
We kwamen op tijd voor de training en...
...iedereen had een goed humeur.
Het was een heel feestelijk weekend.
Terwijl ik dichter en dichterbij kwam, bij wat mijn...
...laatste race zou worden, mijn honderdste Grand Prix...
...werd ik niet opgewonden of zenuwachtig.
Het was het einde van een lang seizoen.
Ik had het wereldkampioenschap veiliggesteld.
En ik voelde me goed...
...over het einde van mijn carrière.
Na de ochtendtrainingen heeft Ronnie Peterson de snelste tijd...
...met 1 minuut 39,6 seconden...
Voor de laatste training zei Ken tegen me:
Het grootste gebaar dat je in je laatste Grand Prix kunt maken...
...zelfs als je voorop ligt...
...is opzij gaan om François er langs te laten...
...en hem laten winnen.
En ik zei: Ken, je vraagt nogal wat. Mijn laatste Grand Prix?
Ik zei: Daar moet ik over nadenken.
Stewarts teamgenoot, de 29-jarige Fransman François Cevert...
...heeft tot nu toe een geweldig seizoen.
Hij botste met Jody Scheckter, twee weken geleden bij Mosport...
...maar hij zit dit weekend weer achter het stuur...
Ik kan niet gelukkiger zijn. Alles wat ik doe...
...in het racen, vind ik leuk.
Alles. Omdat het mijn passie is.
Tegen die tijd was ik bij de pits. Ik had mijn boeken uitgepakt.
Hij keek op en gaf... voor hij zijn vizier naar beneden deed.
De laatste trainingssessie gaat beginnen...
...en zal de komende 30 minuten duren...
Er lagen brokstukken op de hele baan. Echt grote stukken.
...maar duidelijk blauw.
En ik ging naar de auto die nog steeds rookte en stoomde...
...en François zit in de auto.
Het was een afschuwelijk gezicht.
Het was gewoon...
...het geweld ervan was verschrikkelijk.
Ik heb er nog steeds last van.
Ik denk vaak aan hem.
We hadden lange gesprekken, François en ik, over de dood en...
...wat er zou gebeuren als er leven was na de dood.
TER NAGEDACHTENIS AAN FRANÇOIS CEVERT
Ik zei: Als het met jou gebeurt, kom terug en vertel het me.
En dat deed hij.
Dus nu weet ik dat er leven na de dood is.
Dat is alles dat ik over dat onderwerp te melden heb.
Ik kijk niet terug door een roze bril.
Zo denk ik niet.
Er zijn moeilijke tijden geweest.
Maar ook onverwacht positieve.
Ik was 43 jaar oud...
...ruim nadat ik gestopt was met racen...
...toen ik de diagnose zwaar dyslectisch kreeg.
En ik opeens dacht: God, ik ben van de verdrinkingsdood gered.
Ik ben niet stom en niet sloom.
Ik ben niet dom.
Tegenwoordig zeggen mensen dat dyslectie een voordeel kan zijn.
Ik weet niet of dat waar is.
Maar als mijn verhaal mensen kan helpen...
...die niet kunnen lezen of schrijven...
...dan zie ik dat als een succes.
M'n leven is een soort raket geweest waarin...
...de levendigste, felste kleuren samengingen met de donkerste.
En ik denk dat je dan echt proeft...
...wat realiteit is.
In de diepste betekenis.
En hoewel er zure tijden waren, heel zure tijden...
...benadrukten ze ook wat de realiteit van het goede leven was...
...en wat het leven me gaf, gewoon door te racen.
Ondertiteling door: Wil Akkerman plint.com