1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:49,480 --> 00:00:52,920
Mijn tijd op school was
de ergste periode van mijn leven.

4
00:01:00,160 --> 00:01:05,160
Stomme jongen, je bent stom en dom.
Ga zitten.

5
00:01:18,520 --> 00:01:22,880
School was voor mij
een complete ramp.

6
00:01:35,600 --> 00:01:40,320
Dus wil je wanhopig graag winnen...

7
00:01:40,400 --> 00:01:43,280
...omdat je in het gewone leven
zo vaak gefaald hebt.

8
00:01:46,760 --> 00:01:49,000
Als je iets vindt
dat je moet doen...

9
00:01:49,080 --> 00:01:52,880
...doe je het met meer focus,
meer toewijding, veel meer...

10
00:01:54,920 --> 00:01:56,400
...gewoon ambitie.

11
00:02:19,200 --> 00:02:21,480
Je jeugd heeft veel invloed...

12
00:02:21,560 --> 00:02:25,000
...op hoe je je ontwikkelt.

13
00:02:26,480 --> 00:02:29,120
Jackie.
-Jackie.

14
00:02:29,200 --> 00:02:31,440
Jackie.
-Jackie, kom hier.

15
00:02:34,040 --> 00:02:36,320
Mijn jeugd was zo zwaar...

16
00:02:36,400 --> 00:02:38,800
...door mijn problemen op school.

17
00:02:43,320 --> 00:02:45,440
Het enige voordeel was denk ik...

18
00:02:45,520 --> 00:02:48,200
...dat ik de dingen
die anderen deden niet kon...

19
00:02:50,760 --> 00:02:55,720
...dus moest ik het wel
op een andere manier proberen.

20
00:03:05,840 --> 00:03:10,840
Er is een Chinese vloek die luidt:
Moge je in interessante tijden leven.

21
00:03:12,760 --> 00:03:16,240
Of je het nu leuk vindt of niet.
we leven in interessante tijden.

22
00:03:16,800 --> 00:03:19,760
Tijden vol gevaar en onzekerheid...

23
00:03:19,840 --> 00:03:24,000
...maar ook de meest creatieve tijd
in de geschiedenis van de mensheid.

24
00:03:28,080 --> 00:03:30,600
Het Wereldkampioenschap Formule 1
wordt dit jaar...

25
00:03:30,680 --> 00:03:34,240
...beslist in 11 races
op drie continenten.

26
00:03:34,840 --> 00:03:38,040
En daar is Jackie Stewart,
de jonge Schot...

27
00:03:38,120 --> 00:03:42,120
...een rijzende ster en kanshebber
op het kampioenschap van 1969.

28
00:03:42,200 --> 00:03:45,040
De swingende jaren '60
waren fantastisch.

29
00:03:49,240 --> 00:03:53,000
Ik was net getrouwd,
Ik begon net met racen...

30
00:03:54,440 --> 00:03:57,160
...en mijn carrière ging
als een raket.

31
00:04:00,920 --> 00:04:03,360
Maar de sport was
ongelofelijk gevaarlijk.

32
00:04:04,720 --> 00:04:08,760
En hier het meest vreselijke
dat je kunt zien op...

33
00:04:08,840 --> 00:04:10,520
Clark was onmiddellijk dood...

34
00:04:10,600 --> 00:04:14,200
...toen zijn auto van de baan vloog
met ruim 240 kilometer per uur...

35
00:04:14,280 --> 00:04:17,160
Jackie Stewart heeft zijn
sleutelbeen en ribben gebroken...

36
00:04:17,240 --> 00:04:19,440
...en Helen Stewart is bij hem...

37
00:04:22,400 --> 00:04:26,160
Stewart heeft tot nu toe de leiding
in het seizoen van 1969.

38
00:04:28,880 --> 00:04:32,960
Heeft hij wat nodig is?
Kan hij wereldkampioen worden?

39
00:04:43,880 --> 00:04:46,920
Ik groeide op bij de Clyde rivier...

40
00:04:47,000 --> 00:04:50,160
...ongeveer 12 kilometer
van Glasgow.

41
00:04:53,120 --> 00:04:57,800
Moeder en vader hadden het goed,
ze werkten beiden in de garage.

42
00:04:59,400 --> 00:05:02,040
Jackie was een zeer nerveuze jongen.

43
00:05:03,000 --> 00:05:08,880
Hij was heel dun en ik denk
dat hij in zijn jongste jeugd...

44
00:05:09,880 --> 00:05:12,640
...een beetje een
minderwaardigheidscomplex had.

45
00:05:13,400 --> 00:05:14,800
Waarom? Dat weet ik niet.

46
00:05:16,880 --> 00:05:20,520
En omdat hij zo klein was...

47
00:05:21,080 --> 00:05:24,440
...had hij een hekel aan school.
Hij haatte het.

48
00:05:29,080 --> 00:05:32,200
We houden allemaal van het werk
van Robert Louis Stevenson...

49
00:05:32,280 --> 00:05:34,840
Er zaten toen
54 leerlingen in die klas.

50
00:05:35,800 --> 00:05:39,480
Maar jouw leesvaardigheden zijn
slecht tot gemiddeld...

51
00:05:39,560 --> 00:05:41,640
Als de leraar...

52
00:05:41,720 --> 00:05:46,560
...ieder van ons liet opstaan en
iets uit een boek liet voorlezen...

53
00:05:48,000 --> 00:05:49,320
Dan kon ik het niet.

54
00:05:49,880 --> 00:05:55,080
Een brei van letters en woorden
die je niet begrijpt...

55
00:05:55,160 --> 00:05:57,480
In het bijzonder MacDonald,
Stewart en Lindsay...

56
00:05:57,560 --> 00:06:00,440
Het is een gevoel van paniek,
het is gewoon een jungle...

57
00:06:02,800 --> 00:06:04,760
En ik dacht gewoon dat ik dom was.

58
00:06:06,760 --> 00:06:10,160
Er werd me verteld dat ik dom,
stom, achterlijk was, of alle drie.

59
00:06:12,080 --> 00:06:15,840
En dat deed pijn. Veel pijn.

60
00:06:24,760 --> 00:06:26,880
Ik ging op mijn 15e van school
zonder diploma.

61
00:06:30,840 --> 00:06:33,000
Maar mijn familie had een garage.

62
00:06:34,240 --> 00:06:37,120
En daar ging ik werken.

63
00:06:42,520 --> 00:06:45,400
Ik maakte auto's
rijklaar voor klanten...

64
00:06:45,480 --> 00:06:48,160
...en een van hen was
een rijke klant.

65
00:06:54,160 --> 00:06:57,800
En als beloning mocht ik rijden...

66
00:06:57,880 --> 00:07:00,440
...bij een klein event
in Schotland...

67
00:07:00,520 --> 00:07:02,000
...waar ik tweede werd.

68
00:07:06,000 --> 00:07:08,600
Hij zei:
Je moet de volgende ook rijden.

69
00:07:09,640 --> 00:07:11,000
En ik won de volgende.

70
00:07:14,320 --> 00:07:17,400
Vier verschillende auto's
en vier overwinningen dit weekend...

71
00:07:17,480 --> 00:07:19,760
...voor de jonge Schot
Jackie Stewart...

72
00:07:19,840 --> 00:07:22,600
...en teameigenaar Ken Tyrrell
is al geïnteresseerd.

73
00:07:23,600 --> 00:07:28,320
In de vroege jaren '60
zochten we altijd naar nieuw talent.

74
00:07:29,480 --> 00:07:33,800
Dus nodigde ik Jack uit
voor een testrit op Goodwood.

75
00:07:35,000 --> 00:07:36,560
Jackie nam plaats in de auto...

76
00:07:36,640 --> 00:07:39,520
...hij had nog nooit
in een eenzitter gereden...

77
00:07:39,600 --> 00:07:44,320
...en na vijf rondes was hij sneller
dan Bruce McLaren.

78
00:07:44,400 --> 00:07:47,640
Vanaf dat moment wisten we
dat Jackie er was.

79
00:07:59,600 --> 00:08:03,000
Jackie Stewart wint
de Grand Prix van Monaco 1966...

80
00:08:03,080 --> 00:08:04,400
...rijdend voor BRM.

81
00:08:04,480 --> 00:08:07,440
Een schitterende overwinning
voor de jonge Schot...

82
00:08:07,520 --> 00:08:09,360
...hier te zien
met zijn vrouw Helen.

83
00:08:10,320 --> 00:08:12,920
Helen, toen je Jackie
voor het eerst ontmoette...

84
00:08:13,000 --> 00:08:15,400
...was je toen
geïnteresseerd in auto's?

85
00:08:15,480 --> 00:08:17,600
Nee, totaal niet.

86
00:08:18,560 --> 00:08:22,000
Het interesseerde me niets,
ook ernaar kijken niet.

87
00:08:23,360 --> 00:08:25,560
Wat deed je...
kwam je er tegen in opstand?

88
00:08:26,320 --> 00:08:29,040
Ja, een beetje,
maar dat had geen zin.

89
00:08:30,520 --> 00:08:32,000
Het had totaal geen zin.

90
00:08:40,080 --> 00:08:42,440
Het kantoor van Jackie Stewart
is de cockpit...

91
00:08:42,520 --> 00:08:44,920
...van deze Franse Matra racewagen.

92
00:08:45,560 --> 00:08:48,480
1969 is pas
het tweede seizoen voor Matra.

93
00:08:48,560 --> 00:08:52,280
Hoe kunnen ze strijden tegen teams
als BRM, Ferrari en Lotus?

94
00:08:53,200 --> 00:08:54,960
Hier is teambaas Ken Tyrrell.

95
00:08:56,520 --> 00:08:58,600
Ik denk dat we
een voordeel hebben...

96
00:08:58,680 --> 00:09:00,720
...omdat we klein zijn, hebben we...

97
00:09:00,800 --> 00:09:05,880
...geen last van de politiek
die er bij grote bedrijven is.

98
00:09:06,440 --> 00:09:10,760
Ons doel is om races te winnen en
daar kunnen we ons op concentreren.

99
00:09:14,880 --> 00:09:18,960
Welkom op Silverstone
voor de Britse Grand Prix van 1969.

100
00:09:19,040 --> 00:09:21,440
De tribunes zitten vol.

101
00:09:21,520 --> 00:09:24,600
Vandaag op de baan zijn
wereldkampioenen Denny Hulme...

102
00:09:24,680 --> 00:09:27,520
...Jack Brabham, John Surtees...

103
00:09:27,600 --> 00:09:31,160
...Graham Hill,
en toprijders Jochen Rindt,

104
00:09:31,240 --> 00:09:35,000
...Bruce McLaren,
Jacky Ickx, Chris Amon...

105
00:09:35,080 --> 00:09:38,120
...Piers Courage en Jackie Stewart.

106
00:09:40,280 --> 00:09:42,280
Ik wilde altijd ergens goed in zijn.

107
00:09:43,560 --> 00:09:47,120
Misschien beter zijn dan anderen.
Ik weet het niet.

108
00:09:47,200 --> 00:09:49,880
Ik herinner me
dat ik al heel jong...

109
00:09:49,960 --> 00:09:52,320
...succes wilde
en dingen goed wilde doen.

110
00:09:53,480 --> 00:09:57,680
En dat is nog steeds zo.
Ik wil wanhopig graag succes.

111
00:09:57,760 --> 00:10:02,960
Het is een zwaarbevochten seizoen,
Stewart heeft nu vier overwinningen

112
00:10:03,040 --> 00:10:06,320
...maar Lotus-coureur Jochen Rindt
was sneller in de training...

113
00:10:06,400 --> 00:10:07,960
...en start van poleposition...

114
00:10:08,040 --> 00:10:10,680
Je staat bovenaan in het
kampioenschap. Voel je druk?

115
00:10:10,760 --> 00:10:15,640
Ik probeer druk te vermijden
en rustig te blijven.

116
00:10:18,520 --> 00:10:22,720
Ik moest bewust
mijn emoties uitzetten.

117
00:10:23,680 --> 00:10:25,400
Geen paniek.
-Drie minuten.

118
00:10:25,480 --> 00:10:27,280
Ik was compleet neutraal.

119
00:10:31,080 --> 00:10:35,520
En tegen de tijd van de race,
compleet kalm.

120
00:10:36,760 --> 00:10:39,240
Ik ben absoluut ijskoud neutraal.

121
00:10:41,360 --> 00:10:45,000
Dat is jouw voordeel:
je kalmte.

122
00:11:06,440 --> 00:11:08,440
Rindt maakt er
een geweldige show van...

123
00:11:08,520 --> 00:11:11,800
...niet onder de indruk van de
meesterlijke Stewart achter hem...

124
00:11:13,680 --> 00:11:18,520
Mensen denken dat ze moeten geloven
dat ze de beste zijn...

125
00:11:18,600 --> 00:11:21,880
...om te slagen.
En dat ze gaan winnen.

126
00:11:24,880 --> 00:11:26,480
Ik heb dat echt nooit gedacht.

127
00:11:33,120 --> 00:11:34,920
De mensen waartegen ik reed...

128
00:11:35,000 --> 00:11:39,000
...ik was altijd verbaasd als ik
even snel of sneller dan zij was.

129
00:11:40,200 --> 00:11:42,720
Hij moet opschieten
om weer bij Rindt te komen.

130
00:11:43,880 --> 00:11:46,040
Dus er zit niets anders op...

131
00:11:46,120 --> 00:11:49,520
...dan achter hem aan te snellen,
zo hard als de Matra kan.

132
00:11:49,600 --> 00:11:53,200
Ik dacht altijd
dat iedereen beter was dan ik.

133
00:11:55,400 --> 00:11:58,440
En hij is bij hem gekomen,
hij probeert hem in te halen.

134
00:11:58,520 --> 00:12:00,040
Stewart herpakt de leiding.

135
00:12:01,040 --> 00:12:02,400
Dat heb ik altijd gedacht.

136
00:12:02,480 --> 00:12:04,000
Stewart weer aan de leiding.

137
00:12:04,080 --> 00:12:05,800
En Stewart nu...

138
00:12:05,880 --> 00:12:08,160
Rindt gaat naar binnen,
hij heeft problemen.

139
00:12:09,400 --> 00:12:12,200
Jochen Rindt in de problemen.
Hij rijdt de pitstraat in.

140
00:12:17,760 --> 00:12:20,800
Jackie, vijf overwinningen uit zes
en nog vijf te gaan...

141
00:12:20,880 --> 00:12:24,040
Hoeveel wil je er nog winnen?
-Zoveel mogelijk.

142
00:12:24,120 --> 00:12:28,840
Het is fijn om zoveel gewonnen te
hebben en ik ben er dankbaar voor.

143
00:12:28,920 --> 00:12:31,000
En ik wil gewoon nog meer winnen.

144
00:12:32,320 --> 00:12:34,000
Het was een geweldige show...

145
00:12:34,080 --> 00:12:37,200
...een van de beste Grand Prixs
die we in tijden gezien hebben.

146
00:12:37,280 --> 00:12:38,840
Met een waardige winnaar...

147
00:12:38,920 --> 00:12:42,600
...de man die 45 punten heeft
in het wereldkampioenschap...

148
00:12:50,320 --> 00:12:52,920
Sir Jackie Stewart,
het is mooi hier te zijn...

149
00:12:53,000 --> 00:12:56,400
...naast uw 1969 Matra.

150
00:12:57,160 --> 00:12:59,880
Ik moet het vragen:
Voelt het als 50 jaar geleden?

151
00:12:59,960 --> 00:13:05,440
Ja, in zekere zin.
Deze auto is bijzonder voor me.

152
00:13:05,520 --> 00:13:12,200
Als de tijd verstrijkt hebben mensen
het verlangen om terug te blikken.

153
00:13:13,160 --> 00:13:16,160
Veel mensen doen het,
omdat het verleden prachtig is.

154
00:13:16,680 --> 00:13:19,680
Hee, knuffelen is goed.

155
00:13:22,520 --> 00:13:24,600
Lichten uit en daar gaan we.

156
00:13:24,680 --> 00:13:27,880
Hamilton weg van zijn teamgenoot,
Leclerc derde voor Verstappen...

157
00:13:27,960 --> 00:13:30,200
Ik denk niet op die manier.

158
00:13:31,400 --> 00:13:33,480
Ik denk dat
vandaag beter is dan gisteren...

159
00:13:33,560 --> 00:13:36,040
...en morgen wordt
beter dan vandaag.

160
00:13:37,520 --> 00:13:39,240
En als ik terugdenk...

161
00:13:40,600 --> 00:13:45,320
...is het moeilijk om de mooiste
jaren van mijn leven aan te wijzen.

162
00:13:45,400 --> 00:13:48,680
Sir Jackie Stewart, OBE...
-Ik denk dat ze nog komen.

163
00:13:54,680 --> 00:13:58,320
Het is mogelijk dat het
wereldkampioenschap van 1969...

164
00:13:58,400 --> 00:14:01,800
...hier vandaag beslist wordt
op de Monza Autodrome.

165
00:14:08,400 --> 00:14:12,040
Als Jackie Stewart
als vijfde of beter finisht...

166
00:14:12,120 --> 00:14:14,320
...is hij de nieuwe wereldkampioen.

167
00:14:15,880 --> 00:14:19,320
De dingen waren gestrest.
Mensen werden zenuwachtig.

168
00:14:19,880 --> 00:14:22,320
Maar tegelijkertijd moet je
proberen kalm te blijven.

169
00:14:22,960 --> 00:14:26,360
En dat is echt heel moeilijk.

170
00:14:27,040 --> 00:14:31,520
Jochen Rindt nog steeds jagend op
zijn eerste Grand Prix winst...

171
00:14:31,600 --> 00:14:35,120
...in de snelle,
maar temperamentvolle Lotus 49B...

172
00:14:35,200 --> 00:14:37,720
...natuurlijk ontworpen door de
teambaas, Colin Chapman.

173
00:14:53,800 --> 00:14:56,880
De ongelofelijk ervaren
Jackie Stewart...

174
00:14:56,960 --> 00:15:01,760
...die zichzelf bijna letterlijk
een stand rustiger kan zetten...

175
00:15:01,840 --> 00:15:06,080
...aan het begin van een race,
waardoor hij geen emoties meer heeft.

176
00:15:12,360 --> 00:15:16,160
De manieren in de groep
waren bijna perfect.

177
00:15:17,360 --> 00:15:19,800
En ze komen in zicht,
ze zijn in zicht...

178
00:15:19,880 --> 00:15:22,320
Rindt...
Rindt op de tweede plaats...

179
00:15:22,400 --> 00:15:24,720
Je moest zeker weten
wat iedereen deed...

180
00:15:24,800 --> 00:15:26,800
...omdat je dichtbij elkaar was...

181
00:15:26,880 --> 00:15:28,800
...letterlijk centimeters, soms.

182
00:15:33,760 --> 00:15:37,840
Naar de Vialone,
300 kilometer per uur...

183
00:15:37,920 --> 00:15:41,440
...vier auto's samen.
Op naar de Parabolica.

184
00:15:42,280 --> 00:15:45,840
Kan Stewart de lijn vasthouden?
De laatste ronde, een aanval...

185
00:15:45,920 --> 00:15:48,560
...het is Rindt,
Rindt pakt de leiding...

186
00:15:48,640 --> 00:15:51,840
...in de Parabolica in de
laatste bocht van de laatste ronde.

187
00:15:51,920 --> 00:15:54,800
Het moet...
ze gaan samen over de lijn...

188
00:15:54,880 --> 00:15:57,880
...het is nek-aan-nek.

189
00:15:57,960 --> 00:16:01,760
Het is Jackie Stewart,
Rindt, Beltoise en McLaren.

190
00:16:01,840 --> 00:16:05,640
Jackie Stewart wint
de Grand Prix van Italië...

191
00:16:05,720 --> 00:16:09,160
...van Jochen Rindt
met de lengte van een halve auto.

192
00:16:09,240 --> 00:16:12,720
Niemand heeft ooit
zo'n finish gezien.

193
00:16:13,440 --> 00:16:16,640
En dit maakt Jackie Stewart
overduidelijk de wereldkampioen...

194
00:16:16,720 --> 00:16:18,080
...van 1969.

195
00:16:18,160 --> 00:16:21,120
Hij moest als vijfde finishen
om wereldkampioen te worden...

196
00:16:21,200 --> 00:16:23,280
...en hij heeft de race gewonnen.

197
00:16:40,800 --> 00:16:44,600
Nog maar vijf jaar geleden werkte
hij in de garage van zijn ouders...

198
00:16:44,680 --> 00:16:47,440
...en nu is hij
wereldkampioen Formule 1.

199
00:16:52,360 --> 00:16:53,880
Dat was een droom.

200
00:16:57,000 --> 00:16:58,680
Ik had nooit gedroomd...

201
00:16:58,760 --> 00:17:00,880
...dat het zo zou gaan.

202
00:17:07,440 --> 00:17:08,800
Oh, Jezus.

203
00:17:13,960 --> 00:17:18,160
Dat was het begin van het besef dat
ik wereldkampioen was geworden...

204
00:17:18,240 --> 00:17:20,200
...en dat dingen
anders zouden worden...

205
00:17:24,880 --> 00:17:28,120
Leve Koning Jackie
staat in Sports Illustrated.

206
00:17:28,200 --> 00:17:30,600
Uw applaus voor Jackie Stewart.

207
00:17:36,000 --> 00:17:39,000
Alhoewel hij nog niet
zo rijk is als Cassius Clay...

208
00:17:39,080 --> 00:17:42,440
...is Jackie Stewart hard op weg
naar een nieuwe titel...

209
00:17:42,520 --> 00:17:45,080
...een van de rijkste sportmannen
ter wereld.

210
00:17:46,280 --> 00:17:48,880
Het wereldkampioenschap winnen
was voor ons allebei...

211
00:17:48,960 --> 00:17:51,000
We zijn ver gekomen.
Ik bedoel...

212
00:17:51,080 --> 00:17:53,000
Ik was ontzettend trots op hem,
maar...

213
00:17:53,800 --> 00:17:57,040
Er deel vanuit maken
was al het drama waard...

214
00:17:57,120 --> 00:17:59,200
...dat je doormaakt
tijdens de races.

215
00:17:59,280 --> 00:18:01,040
Maar hij deed het.

216
00:18:01,120 --> 00:18:03,000
Ik werkte hard als wereldkampioen.

217
00:18:03,080 --> 00:18:04,960
Ik ging naar alle verplichtingen.

218
00:18:06,120 --> 00:18:08,840
...je wordt
gemakkelijk negatief beïnvloed...

219
00:18:08,920 --> 00:18:10,600
...door de publieke aandacht.

220
00:18:10,680 --> 00:18:13,360
We doen de Today Show,
The New York Times, AP...

221
00:18:13,440 --> 00:18:17,040
Je krijgt geld en van alles
en nog wat aangeboden.

222
00:18:17,120 --> 00:18:20,160
Wereldkampioen Jackie Stewart:
Dit is je leven.

223
00:18:20,680 --> 00:18:24,280
En als er zwakheden
in je karakter zitten...

224
00:18:24,360 --> 00:18:26,080
...komen ze naar buiten.

225
00:18:26,160 --> 00:18:30,520
...de opening van het vliegveld,
vliegen naar New York en Mexico.

226
00:18:30,600 --> 00:18:33,360
...hij moet bezig blijven,
hij is een workaholic.

227
00:18:33,440 --> 00:18:36,320
Ik denk dat het een...
het is de druk van het leven...

228
00:18:36,400 --> 00:18:38,600
...van wat ik moet doen.
Het is geen egoïsme.

229
00:18:38,680 --> 00:18:42,800
De mensen die je ontmoette,
het was zo'n mengelmoes.

230
00:18:42,880 --> 00:18:45,720
The Beatles,
The Stones, Frank Sinatra...

231
00:18:45,800 --> 00:18:49,240
Elizabeth Taylor ging met ons
naar de Grand Prix in Monte Carlo...

232
00:18:50,240 --> 00:18:54,760
Er was geen tijd om het te laten
bezinken. Geen tijd voor reflectie.

233
00:18:54,840 --> 00:18:58,520
Ik vloog naar Schotland om mijn
ouders te zien, echt 45 minuten...

234
00:18:58,600 --> 00:19:00,480
...en dan vloog ik
terug naar Londen.

235
00:19:01,480 --> 00:19:04,920
Reageer je moreel
op wat er in de wereld gebeurt?

236
00:19:06,800 --> 00:19:09,360
Ik kan Vietnam niet aanwijzen
op een kaart...

237
00:19:09,440 --> 00:19:10,760
...laat staan iets anders.

238
00:19:12,920 --> 00:19:16,880
Ik kreeg veel betaald.
En ik moest leveren.

239
00:19:16,960 --> 00:19:20,760
Ik heb mezelf nooit geprostitueerd,
en ik vind echt...

240
00:19:20,840 --> 00:19:24,120
Ja maar, in de film zit een scene
waarin je haar wordt geknipt...

241
00:19:24,200 --> 00:19:27,360
Ze proberen een image te creëren
van een moderne coureur...

242
00:19:27,440 --> 00:19:30,240
...voor hun doeleinden,
niet voor Jackie Stewart.

243
00:19:30,320 --> 00:19:33,720
Zodat ze met jouw bestaan
kunnen doen wat ze willen.

244
00:19:33,800 --> 00:19:36,720
Ja, tot op zekere hoogte,
en daar betalen ze me voor.

245
00:19:36,800 --> 00:19:38,880
Dus jij bent bereid het te verkopen?
-Ja.

246
00:19:38,960 --> 00:19:40,640
Bedoel je moraliteit en principes?

247
00:19:40,720 --> 00:19:43,760
Nee, nee, kijk.
-Ik bedoel, je verkoopt jezelf.

248
00:19:43,840 --> 00:19:47,160
Nee.
-Een film over het leven van Stewart.

249
00:19:47,240 --> 00:19:50,720
Een van de belangrijkste aspecten
van je leven is je haar?

250
00:20:12,760 --> 00:20:14,960
Toen we liepen...
ik vertelde je over hem...

251
00:20:15,040 --> 00:20:16,400
...de Duitse commentator.

252
00:20:16,480 --> 00:20:18,920
Elke keer verschijnt hij
in een nog stommere outfit.

253
00:20:19,000 --> 00:20:20,360
Oké?

254
00:20:20,960 --> 00:20:23,360
Sommige mensen zeggen
hetzelfde over mij.

255
00:20:27,400 --> 00:20:30,400
Gedurende mijn hele carrière
als coureur...

256
00:20:30,480 --> 00:20:32,520
...en het succes
dat ik daarmee behaalde...

257
00:20:34,440 --> 00:20:36,040
...had ik een geheim.

258
00:20:39,640 --> 00:20:42,640
Ik kon niet lezen en schrijven.

259
00:20:49,160 --> 00:20:52,360
Ik kon mijn handtekening zetten,
omdat ik daarop geoefend had...

260
00:20:52,440 --> 00:20:53,800
...keer op keer.

261
00:20:57,680 --> 00:21:00,120
Ik kan nog steeds niet
goed lezen en schrijven.

262
00:21:00,200 --> 00:21:02,760
Ik ken het alfabet niet...

263
00:21:08,360 --> 00:21:09,680
Ik deed alsof.

264
00:21:11,760 --> 00:21:13,720
Je vindt manieren om te vermijden...

265
00:21:13,800 --> 00:21:16,360
...dat je iets moet schrijven...

266
00:21:16,440 --> 00:21:17,800
...of lezen.

267
00:21:23,480 --> 00:21:25,480
Je vindt manieren om...

268
00:21:26,640 --> 00:21:28,520
...mensen dat voor je te laten doen.

269
00:21:29,880 --> 00:21:32,200
Wat zei je ook alweer?
Lees het even voor?

270
00:21:35,160 --> 00:21:36,920
Ik was er heel goed in.

271
00:21:42,480 --> 00:21:44,280
Jackie.
-Jackie.

272
00:21:47,360 --> 00:21:52,600
De jaren '70 komen eraan
en hij wordt een idool, een popster.

273
00:21:52,680 --> 00:21:55,080
Ontzettend bedankt.

274
00:21:55,960 --> 00:21:57,880
En vergeet echtgenote Helen niet.

275
00:21:58,760 --> 00:22:00,240
Ze doet ook mee.

276
00:22:04,600 --> 00:22:07,680
Wij waren toen echt het "in koppel".

277
00:22:07,760 --> 00:22:11,200
Het was toen leuk om trendy
en een moderne vrouw te zijn.

278
00:22:13,640 --> 00:22:18,120
Ik moet er meer
als een vriendin uitzien dan...

279
00:22:19,400 --> 00:22:21,520
...als een sobere echtgenote.

280
00:22:21,600 --> 00:22:23,720
Wat vind je van de haar-discussie?

281
00:22:23,800 --> 00:22:27,160
Moet hij zijn haar lang laten?
Het is een belangrijk...

282
00:22:29,040 --> 00:22:31,280
...discussiepunt momenteel.

283
00:22:33,400 --> 00:22:36,400
Wat vind jij ervan?
-Ik moedig hem aan.

284
00:22:36,480 --> 00:22:38,000
Het is mijn schuld.

285
00:22:40,600 --> 00:22:44,080
Hij vindt kleding leuk, maar toen ik
Jackie voor het eerst ontmoette...

286
00:22:44,160 --> 00:22:45,920
...had hij vreselijke kleren aan.

287
00:22:46,480 --> 00:22:49,960
Hij vond het goede smaak,
ik vond het ouderwets.

288
00:22:51,040 --> 00:22:55,440
Laten we dit zo of...
-Dat is aan jou.

289
00:22:55,520 --> 00:22:58,200
Maar Stewarts imago heeft
ook een serieuze kant...

290
00:23:00,240 --> 00:23:03,560
De voormalig garagemonteur,
die op zijn 15e van school ging...

291
00:23:03,640 --> 00:23:05,720
...vertegenwoordigt nu
grote bedrijven...

292
00:23:05,800 --> 00:23:08,080
...en zijn eigen merk.

293
00:23:10,000 --> 00:23:13,560
Zijn commerciële activiteiten zijn
misschien slechts een voorproefje...

294
00:23:14,560 --> 00:23:16,680
...de sportman als miljonair?

295
00:23:21,800 --> 00:23:24,600
Events, promoties en betaald worden.

296
00:23:25,280 --> 00:23:27,200
De garage ligt ver achter hem.

297
00:23:27,920 --> 00:23:32,240
Hij verdient elk jaar 200.000 pond
in laag belaste Zwitserse franken...

298
00:23:32,320 --> 00:23:35,560
...wat hem de op een na best
betaalde sporter in Europa maakt.

299
00:23:36,480 --> 00:23:38,720
De best betaalde?
Een stierenvechter.

300
00:23:40,880 --> 00:23:43,880
Mijn belastingtarief
in Engeland was 93%...

301
00:23:45,000 --> 00:23:47,120
...dus verhuisden we
naar Zwitserland.

302
00:23:52,000 --> 00:23:55,200
Ik wilde Schotland niet verlaten,
maar mijn belastingadviseurs zeiden:

303
00:23:55,280 --> 00:23:58,680
Als er iets met je gebeurt,
heb je niet genoeg geld...

304
00:23:58,760 --> 00:24:01,960
...om Helen en twee kinderen
te onderhouden...

305
00:24:02,040 --> 00:24:04,800
...als je zwaar gewond raakt
of overlijdt.

306
00:24:04,880 --> 00:24:08,000
En dezelfde avond, op zaterdag,
moet ik terug vliegen naar Londen.

307
00:24:14,040 --> 00:24:17,440
Hoe oud zijn ze nu?
-Mark is twee en een half.

308
00:24:17,520 --> 00:24:20,680
En Paul wordt vijf op 29 oktober.

309
00:24:20,760 --> 00:24:24,080
Begrijpt hij de risico's?
-Oh nee.

310
00:24:24,160 --> 00:24:26,800
Helemaal niet.
-Helemaal niet? Weet je dat zeker?

311
00:24:26,880 --> 00:24:30,640
Nee, dat kan ik niet
zeker weten, omdat...

312
00:24:30,720 --> 00:24:32,960
Ik weet nog dat Jochen crashte...

313
00:24:34,920 --> 00:24:36,640
...in Barcelona, en...

314
00:24:37,640 --> 00:24:40,040
...Paul zag de crash op televisie.

315
00:24:41,680 --> 00:24:45,320
En hij zei:
Oom Jochen is gecrasht.

316
00:24:46,360 --> 00:24:49,480
Ik zei: Weet ik. Hij zei:
Oom Jochen heeft hoofdpijn.

317
00:24:50,520 --> 00:24:53,520
Ik zei: Ja. Hij zei:
Hij viel uit zijn racewagen.

318
00:24:54,680 --> 00:24:57,200
Hij zei:
Je moet wel voorzichtig zijn.

319
00:24:57,280 --> 00:24:59,080
Jij valt toch niet uit je racewagen?

320
00:25:11,040 --> 00:25:14,400
Welkom bij het wereldkampioenschap
Formule 1 1970.

321
00:25:19,080 --> 00:25:21,920
Racen was toen zo gevaarlijk...

322
00:25:23,200 --> 00:25:27,600
...welk aspect van Formule 1
je ook bekeek...

323
00:25:27,680 --> 00:25:29,720
...het was inherent gevaarlijk.

324
00:25:31,720 --> 00:25:34,720
Ik zie racen niet als iets moedigs.

325
00:25:36,880 --> 00:25:40,680
Ik ben niet moedig,
eerder een wat laffe man.

326
00:26:03,080 --> 00:26:07,240
Twee keer per jaar, als ik van huis
naar de Nürburgring ging...

327
00:26:07,320 --> 00:26:08,760
...en naar Spa...

328
00:26:09,640 --> 00:26:12,760
...vroeg ik me bewust af
of ik terug zou komen.

329
00:26:22,360 --> 00:26:26,520
De auto's waren gevaarlijk:
rijdende benzinetanks...

330
00:26:26,600 --> 00:26:29,600
...met een motor aan een kant
en een coureur aan de andere.

331
00:26:32,400 --> 00:26:35,280
Er waren geen hekken of barrières...

332
00:26:35,360 --> 00:26:42,040
...geen grindbakken. Er waren bomen,
struiken, telefoonpalen, publiek...

333
00:26:42,120 --> 00:26:46,040
...of prikkeldraad om het vee...

334
00:26:47,080 --> 00:26:49,520
...van het circuit te houden.

335
00:26:49,600 --> 00:26:52,520
Het was belachelijk.

336
00:26:52,600 --> 00:26:58,360
De laatste jaren hebben
hun tol geëist: Jim Clark...

337
00:26:59,280 --> 00:27:01,800
...Bruce McLaren, Piers Courage...

338
00:27:01,880 --> 00:27:04,640
We verloren toen mensen
alsof het niks was.

339
00:27:04,720 --> 00:27:08,240
...Ludovico Scarfiotti,
Lorenzo Bandini, Mike Spence...

340
00:27:09,600 --> 00:27:11,960
Dus ik stortte me op...

341
00:27:12,040 --> 00:27:16,440
...het veiliger maken
van de motorsport...

342
00:27:16,520 --> 00:27:18,320
...en Formule 1 in het bijzonder.

343
00:27:21,200 --> 00:27:23,960
Jackie besloot dat hij
er iets aan ging doen...

344
00:27:24,640 --> 00:27:26,520
...op een moment dat racen...

345
00:27:26,600 --> 00:27:31,120
...beschouwd werd
als een enorme macho sport.

346
00:27:32,880 --> 00:27:36,720
We sloten Spa-Francorchamps
en de Nürburgring...

347
00:27:36,800 --> 00:27:39,480
...de twee grootste circuits
ter wereld.

348
00:27:42,160 --> 00:27:46,000
De houding was toen:
Wie is dat watje, Jackie Stewart...

349
00:27:46,080 --> 00:27:49,480
...die overal roept
dat racen veiliger moet worden?

350
00:27:49,560 --> 00:27:52,200
Als je het niet aankunt,
ga dan maar weg.

351
00:28:04,800 --> 00:28:07,800
Ik dacht nooit dat er
iets met Jackie zou gebeuren...

352
00:28:09,160 --> 00:28:12,160
...maar het is nu zo vaak gebeurd.

353
00:28:13,400 --> 00:28:16,600
Ik ging rechtdoor in de chicane
en uit de derde versnelling.

354
00:28:17,440 --> 00:28:21,640
Weet je... je moet...
-Nu besef ik dat het kan gebeuren...

355
00:28:21,720 --> 00:28:25,040
Ik deed het twee keer,
ik ging bijna recht in...

356
00:28:30,440 --> 00:28:31,960
Ik denk dat hij dacht...

357
00:28:32,040 --> 00:28:36,120
Hij redeneerde dat als je vijf jaar
overleeft, statisch gezien...

358
00:28:36,200 --> 00:28:39,480
...dat de kans groot was
dat je dan zou overlijden.

359
00:28:39,560 --> 00:28:44,560
Er is een ongeluk gebeurd..
-De houding van de coureurs was...

360
00:28:44,640 --> 00:28:47,520
Zo is het nou eenmaal,
en we doen het.

361
00:28:47,600 --> 00:28:50,120
...het is bevestigd
dat Piers Courage, de 28-jarige...

362
00:28:50,200 --> 00:28:52,560
Want ze wilden liever racen...

363
00:28:52,640 --> 00:28:57,080
...dan dat ze bang waren om gedood
te worden of gewond te raken.

364
00:28:58,720 --> 00:29:01,880
Ik wil niet altijd blijven racen,
dat is zeker.

365
00:29:01,960 --> 00:29:05,520
Een van deze dagen,
moet ik aan stoppen gaan denken.

366
00:29:08,080 --> 00:29:11,000
Maar nu wil ik dat niet.
Ik wil echt niet stoppen.

367
00:29:26,760 --> 00:29:29,760
In het openbaar,
word je in de gaten gehouden.

368
00:29:31,920 --> 00:29:36,240
En sommige journalisten willen
echt diep graven.

369
00:29:39,640 --> 00:29:42,720
Jackie Stewart,
New York, 12 april.

370
00:29:42,800 --> 00:29:47,560
Ik ben altijd bang dat ze ontdekken
dat ik niet kan lezen en schrijven.

371
00:29:48,280 --> 00:29:51,320
Ik lees bijna geen kranten.

372
00:29:51,400 --> 00:29:53,960
Ik lees de krant of iets dat...

373
00:29:54,040 --> 00:29:56,640
Ben je bang om ze te lezen?
-Nee, nee.

374
00:29:56,720 --> 00:30:01,280
Het laatste boek dat ik las was...

375
00:30:04,160 --> 00:30:08,320
Ik las vroeger veel boeken,
in het vliegtuig.

376
00:30:08,400 --> 00:30:12,080
Want als je zoveel tijd doorbrengt
in een vliegtuig...

377
00:30:12,160 --> 00:30:13,760
...dan moet je boeken lezen...

378
00:30:13,840 --> 00:30:16,080
Maar ik blufte...

379
00:30:16,160 --> 00:30:20,280
...want ik was bang
dat mensen erachter zouden komen.

380
00:30:32,440 --> 00:30:35,520
Jochen was de enige
tegen wie ik echt moest knokken.

381
00:30:36,480 --> 00:30:39,400
Hij is bevriend met Stewart,
maar Rindts Lotus...

382
00:30:39,480 --> 00:30:43,120
Hij was de enige die
ik echt respecteerde als coureur.

383
00:30:43,200 --> 00:30:45,000
Ik bedoel echt diep respect.

384
00:30:48,480 --> 00:30:51,120
De Lotus was
de snelste auto op de baan.

385
00:30:53,040 --> 00:30:56,000
Colin Chapman was geniaal
in het snel maken van dingen...

386
00:30:56,080 --> 00:30:58,000
...maar niet zo
goed in betrouwbaarheid.

387
00:30:59,280 --> 00:31:01,320
En, eerlijk gezegd,
niet altijd veilig.

388
00:31:04,480 --> 00:31:09,440
Maar het is onmogelijk om dat
tot Chapman door te laten dringen.

389
00:31:11,320 --> 00:31:13,240
Ik heb Lotus nooit vertrouwd.

390
00:31:14,600 --> 00:31:16,440
Is het een zakelijke relatie?

391
00:31:17,640 --> 00:31:18,960
Ja, puur zakelijk.

392
00:31:21,400 --> 00:31:27,080
Jochen had de Franse gewonnen
en de Nederlandse en Monte Carlo...

393
00:31:31,520 --> 00:31:33,480
Ik ben niet uit vorm.

394
00:31:33,560 --> 00:31:36,600
Ik heb mijn wereldtitel gewonnen
en weer zien verdwijnen...

395
00:31:36,680 --> 00:31:40,040
...maar ik weet
dat ik er niets aan kan doen.

396
00:31:40,120 --> 00:31:43,880
Ik wil het weer terug,
maar dat lukt niet in 1970...

397
00:31:44,440 --> 00:31:46,840
...de Lotus is gewoon te goed.

398
00:31:53,560 --> 00:31:56,440
Jochen is
een zeer getalenteerde coureur...

399
00:31:56,520 --> 00:31:58,880
...tegen wie ik heel graag race.

400
00:31:59,880 --> 00:32:03,160
We zijn buren,
we wonen 300 meter van elkaar.

401
00:32:04,160 --> 00:32:06,640
Helen en Nina zijn
goede vriendinnen...

402
00:32:06,720 --> 00:32:10,280
...ze zijn vaak samen.
Onze kinderen spelen samen.

403
00:32:11,520 --> 00:32:16,440
Nina is mijn beste vriendin in het
racen. We doen graag dingen samen.

404
00:32:16,520 --> 00:32:18,240
En ze woont in de straat...

405
00:32:20,040 --> 00:32:22,000
Ze is een leuke vrouw. Heel mooi.

406
00:32:23,440 --> 00:32:25,400
Alle mannen zitten achter haar aan.

407
00:32:27,800 --> 00:32:33,600
Jochen is taai... een harde kerel,
maar diepzinnig en een goede vriend.

408
00:32:41,720 --> 00:32:44,840
Zwitserland is een veilige
thuishaven voor de familie Stewart.

409
00:32:46,440 --> 00:32:50,160
Maar wat vindt mevrouw Stewart van
het materiële succes van haar man?

410
00:32:52,000 --> 00:32:55,160
Materiële zaken betekenen niet meer
zoveel voor me als vroeger.

411
00:32:56,000 --> 00:32:59,000
Ik dacht dat het fantastisch
zou zijn om alles te hebben.

412
00:33:00,880 --> 00:33:02,640
Maar nu we alles kunnen hebben...

413
00:33:02,720 --> 00:33:05,560
...waardeer je juist
de kleine dingen in het leven...

414
00:33:05,640 --> 00:33:10,160
...zoals met de kinderen zijn,
en samen met Jackie zijn.

415
00:33:10,240 --> 00:33:14,000
We waarderen nu meer wat we hebben.

416
00:33:16,120 --> 00:33:19,160
De mooiste dagen van mijn leven
waren met mijn kinderen.

417
00:33:19,240 --> 00:33:20,720
En dat zijn ze nog.

418
00:33:25,200 --> 00:33:27,200
Ik heb enorm veel...

419
00:33:28,440 --> 00:33:30,680
...plezier met de kinderen
en met Helen.

420
00:33:32,080 --> 00:33:35,160
Daarom denk ik dat Helen en ik...

421
00:33:35,240 --> 00:33:37,720
...nog steeds in onze
wittebroodsweken zijn, echt.

422
00:33:37,800 --> 00:33:39,600
We zijn nog steeds erg verliefd.

423
00:33:58,840 --> 00:34:00,920
Weten jullie waar jullie heen gaan?

424
00:34:01,560 --> 00:34:05,360
Ik weet niet waar we heen gaan.
Het is geen echt leven. Ik bedoel...

425
00:34:06,520 --> 00:34:08,160
Het is een sprookjesboek.

426
00:34:10,280 --> 00:34:13,000
Het is geen leven
dat voor altijd doorgaat.

427
00:34:25,600 --> 00:34:28,360
Was jij erbij
toen hij een ongeluk kreeg op Spa?

428
00:34:28,440 --> 00:34:30,600
Was jij er toen?
-In '66? Ja.

429
00:34:31,800 --> 00:34:36,160
Na die race droomde ik over
mensen die hun hoofd in het vuur...

430
00:34:36,240 --> 00:34:37,560
Hun handen?
-Hoofden.

431
00:34:37,640 --> 00:34:40,080
Gewoon brandend liggen,
het was afschuwelijk.

432
00:34:40,800 --> 00:34:43,080
En die dromen zijn nu verdwenen?
-Ja.

433
00:34:43,160 --> 00:34:45,560
Maar ik ben toen 6 kilo afgevallen.

434
00:34:46,360 --> 00:34:49,000
En ik ben toch al niet zo dik...

435
00:34:49,080 --> 00:34:51,440
...dus je kunt je voorstellen
hoe ik eruit zag.

436
00:34:52,000 --> 00:34:55,200
Paul, wat ga je later worden
als je groot bent? Weet je dat?

437
00:34:55,880 --> 00:34:57,640
Brandweerman.
-Wat?

438
00:34:57,720 --> 00:34:59,720
Brandweerman.
-Een brandweerman?

439
00:34:59,800 --> 00:35:01,880
Dat wil je worden?
-Ja.

440
00:35:01,960 --> 00:35:04,000
Weet je het zeker?
-Ja.

441
00:35:24,240 --> 00:35:26,480
Voor diegenen
die net zijn aangekomen...

442
00:35:26,560 --> 00:35:31,080
...welkom in Monza en
bij de Grand Prix van Italië 1970.

443
00:35:31,160 --> 00:35:33,040
De trainingssessie van vanmiddag...

444
00:35:39,240 --> 00:35:43,280
Italianen zijn ongelofelijk.
Ze volgen je overal...

445
00:35:43,360 --> 00:35:45,840
Een ongelofelijk publiek, altijd.

446
00:35:54,240 --> 00:35:56,600
Natuurlijk moet je
handtekeningen uitdelen...

447
00:35:56,680 --> 00:35:59,680
...in ieder geval een paar.

448
00:36:01,560 --> 00:36:07,080
Je lijkt erin te gaan
als een stier in een arena...

449
00:36:07,160 --> 00:36:10,000
...je bent niet de stierenvechter,
je bent de stier...

450
00:36:10,080 --> 00:36:12,400
...en ze zijn heel blij
om je te zien.

451
00:36:12,480 --> 00:36:15,480
Je bent een grotere favoriet
dan de matador.

452
00:36:16,120 --> 00:36:18,720
Jochen Rindt staat
bovenaan het klassement...

453
00:36:18,800 --> 00:36:21,480
...en zijn vrouw Nina is
er ook bij dit weekend...

454
00:36:21,560 --> 00:36:24,000
...dus het is een familiegebeuren
hier in Monza.

455
00:36:24,080 --> 00:36:26,600
Als echtgenote,
ben je in de pitstraat...

456
00:36:26,680 --> 00:36:29,400
en zie je niet veel
van wat er op het circuit gebeurt.

457
00:36:30,520 --> 00:36:33,520
De training is in volle gang.

458
00:36:35,440 --> 00:36:40,880
En 27 auto's strijden
om 20 startplekken voor morgen.

459
00:36:53,560 --> 00:36:58,080
Ken kwam naar me toe en zei:
Jochen heeft een ongeluk gehad...

460
00:37:13,280 --> 00:37:16,080
Toen kwam Jackie,
die me steunde...

461
00:37:16,160 --> 00:37:18,800
...en ik besefte
nog steeds niet wat er gebeurde.

462
00:37:29,480 --> 00:37:34,520
Nina ging naar de ambulance.
Er kwam iemand naar ons toe...

463
00:37:35,120 --> 00:37:37,720
...en zei tegen haar:
Je moet daar niet heen gaan.

464
00:37:39,840 --> 00:37:44,480
En een van de mannen zei
tegen me dat Jochen dood was.

465
00:37:49,720 --> 00:37:51,680
Jochen was waarschijnlijk...

466
00:37:51,760 --> 00:37:54,000
...mijn beste vriend in het racen.

467
00:37:55,160 --> 00:37:57,840
Hij was echt een groot coureur en...

468
00:38:06,920 --> 00:38:08,760
Dit is een belangrijke mededeling:

469
00:38:08,840 --> 00:38:13,000
Het circuit is weer open.
De training gaat weer door...

470
00:38:13,080 --> 00:38:18,080
...tot 18:30 uur lokale tijd.

471
00:38:20,120 --> 00:38:23,680
Ken zei: Oké, in de auto.
Haast je. Je moet snel zijn...

472
00:38:23,760 --> 00:38:27,200
...voor deze sessie afgelopen is,
je hebt nog maar 10 minuten.

473
00:38:28,480 --> 00:38:30,720
De monteurs deden mijn gordels vast.

474
00:38:32,040 --> 00:38:33,720
En ik begon gewoon te huilen.

475
00:38:49,680 --> 00:38:51,160
En ik reed vier rondes.

476
00:38:51,240 --> 00:38:53,840
En in mijn laatste ronde...

477
00:38:53,920 --> 00:38:57,040
...reed ik mijn snelste tijd ooit
op Monza.

478
00:39:04,280 --> 00:39:07,960
Hoe voel je je nu?
-Ik begrijp het gewoon niet.

479
00:39:08,040 --> 00:39:10,440
Ik kan er totaal niet bij.
Ik begrijp niet...

480
00:39:10,520 --> 00:39:13,400
...hoe hij zijn snelste ronde
kan rijden, als hij zich zo voelt.

481
00:39:22,320 --> 00:39:23,680
Ik denk dat het...

482
00:39:25,800 --> 00:39:27,720
...de ergste dag van mijn leven was.

483
00:39:59,000 --> 00:40:00,320
Want weet je...

484
00:40:01,080 --> 00:40:04,440
...racen is dom als ik zie...

485
00:40:05,880 --> 00:40:10,120
...hoeveel pijn en verdriet...

486
00:40:11,880 --> 00:40:15,160
...het veroorzaakt
bij mensen die ik ken.

487
00:40:23,240 --> 00:40:25,000
Zoveel herinneringen...

488
00:40:25,080 --> 00:40:27,880
Wie Jochen wilde zijn
en wat hij wilde doen.

489
00:40:31,440 --> 00:40:34,360
Hij wilde het liefst
wereldkampioen worden...

490
00:40:34,440 --> 00:40:36,600
...hij wist nooit of...

491
00:40:36,680 --> 00:40:40,240
...lang genoeg zou leven om te weten
of hij wereldkampioen zou worden.

492
00:40:47,440 --> 00:40:50,720
Jackie en Helen waren
allebei geweldig.

493
00:40:51,240 --> 00:40:53,800
Ik ben heel erg dankbaar
en hou van ze.

494
00:41:07,320 --> 00:41:10,160
Het is niet makkelijk voor de
echtgenote van een coureur.

495
00:41:14,320 --> 00:41:17,440
Het is niet wat het lijkt.
Er gebeurt veel achter de schermen.

496
00:41:17,520 --> 00:41:19,640
Of het nou is wat je voelt
of wat je denkt.

497
00:41:22,520 --> 00:41:24,280
Het lijkt een en al glamour...

498
00:41:24,360 --> 00:41:26,760
...maar het is gewoon
net als elk ander bedrijf.

499
00:41:28,120 --> 00:41:29,440
Het is een serieuze zaak.

500
00:41:43,520 --> 00:41:45,600
Coureurs en managers
van de Formule 1...

501
00:41:45,680 --> 00:41:48,040
...komen bij elkaar
voor een bijzondere vergadering.

502
00:41:49,000 --> 00:41:52,240
De rode loper ligt klaar voor
F1 legende Sir Jackie Stewart...

503
00:41:52,320 --> 00:41:54,280
...die zijn 80e verjaardag viert.

504
00:41:55,760 --> 00:41:59,000
Niemand of niets is onvervangbaar.

505
00:42:02,680 --> 00:42:04,400
Dat is helaas de waarheid.

506
00:42:06,280 --> 00:42:08,280
Toen we Jim Clark zagen sterven...

507
00:42:08,360 --> 00:42:10,920
...dachten we dat
het nooit meer hetzelfde zou zijn.

508
00:42:12,720 --> 00:42:14,400
Toen we Ayrton Senna
zagen sterven...

509
00:42:14,480 --> 00:42:17,040
...dachten we dat
het nooit meer hetzelfde zou zijn.

510
00:42:19,000 --> 00:42:20,360
Het is hetzelfde.

511
00:42:22,120 --> 00:42:23,440
Het leven gaat door.

512
00:42:53,760 --> 00:42:57,360
Toen François Cevert kwam...
hij was anders.

513
00:43:03,320 --> 00:43:06,560
Ik zag deze jonge coureur...

514
00:43:06,640 --> 00:43:09,560
...die duidelijk talent had,
maar een enorme...

515
00:43:10,400 --> 00:43:12,960
...drang om te leren.

516
00:43:15,520 --> 00:43:21,040
En een enorme hoeveelheid energie
om te presteren.

517
00:43:22,640 --> 00:43:27,360
Maar hij was bijna te knap
om een coureur te zijn.

518
00:43:27,440 --> 00:43:30,440
Waarom zou je iemand willen
die er zo uitzag?

519
00:43:30,520 --> 00:43:34,240
Kan een echte coureur er zo uitzien?

520
00:43:55,960 --> 00:43:59,360
Eerst rond de haarspeldbocht,
links uit de haarspeldbocht?

521
00:43:59,440 --> 00:44:01,720
Ik vertelde François alles.

522
00:44:02,680 --> 00:44:06,440
Hij wist meer dan andere teamgenoten
ooit zouden weten.

523
00:44:07,360 --> 00:44:10,120
Iedereen luistert mee. Helmut.

524
00:44:11,880 --> 00:44:13,400
Al mijn geheimen, Helmut.

525
00:44:16,000 --> 00:44:17,440
Jackie kan zo goed...

526
00:44:17,520 --> 00:44:22,080
...de auto analyseren.
Hij leest de auto zo goed.

527
00:44:22,160 --> 00:44:24,080
Als de vlag omlaag gaat...

528
00:44:24,960 --> 00:44:29,120
...heeft hij altijd
een hele makkelijke auto.

529
00:44:29,200 --> 00:44:31,120
Hij hoeft niet te vechten
met zijn auto...

530
00:44:31,200 --> 00:44:34,840
...omdat de auto
niet goed door de bochten gaat.

531
00:44:39,040 --> 00:44:43,000
Hij weet zijn auto altijd zo te
krijgen dat het makkelijk wordt.

532
00:44:45,000 --> 00:44:47,600
Vorig jaar was je
zelfs nog minder nerveus...

533
00:44:47,680 --> 00:44:49,880
...voor de race.
-Ja, dat klopt.

534
00:44:49,960 --> 00:44:51,840
Je was behoorlijk relaxt,
vorig jaar.

535
00:44:52,400 --> 00:44:55,560
Zoals ik al zei,
Jackie is degene die me beïnvloedt.

536
00:44:55,640 --> 00:44:57,640
Hij is nerveus deze ochtend,
ik voel het.

537
00:45:00,080 --> 00:45:02,320
Ik las een artikel
in de krant deze week.

538
00:45:02,400 --> 00:45:04,520
Het ging over
het leven van Jackie met mij.

539
00:45:04,600 --> 00:45:05,960
En onderaan stonden...

540
00:45:06,040 --> 00:45:08,600
...vijf van onze beste vrienden
die overleden waren.

541
00:45:09,920 --> 00:45:12,440
En ik realiseerde me opeens
dat die vijf mensen...

542
00:45:12,520 --> 00:45:15,840
...de mensen waren met wie we het
best bevriend waren in het racen.

543
00:45:16,880 --> 00:45:19,760
En wij hebben
niemand meer in het racen.

544
00:45:29,000 --> 00:45:30,720
Een mooie start van Stewart...

545
00:45:33,920 --> 00:45:36,000
Maak je je zorgen of ze...

546
00:45:36,080 --> 00:45:38,240
...dit allemaal aankan?
-Nee, helemaal niet.

547
00:45:39,080 --> 00:45:40,760
Nee, wat ik bedoel is...

548
00:45:40,840 --> 00:45:43,960
Het is mogelijk
dat ze alles opkropt...

549
00:45:44,720 --> 00:45:47,120
...en dan kan het er ooit uitkomen.
-Misschien wel...

550
00:45:47,200 --> 00:45:49,880
...maar ze is
een enorm sterke persoonlijkheid.

551
00:45:49,960 --> 00:45:51,560
Ik denk dat ze sterker is dan ik.

552
00:45:51,640 --> 00:45:55,120
Ze is veel sterker dan ik.
-Hoe is ze sterker dan jij?

553
00:45:55,200 --> 00:45:58,440
Ze ziet de belangrijke dingen
in het leven...

554
00:45:58,520 --> 00:46:00,800
...en soms...
daar respecteer ik haar om...

555
00:46:00,880 --> 00:46:03,800
...ze geeft niet zomaar toe
aan haar gevoelens.

556
00:46:03,880 --> 00:46:07,040
Dus je respecteert haar
zoals je jezelf respecteert?

557
00:46:07,120 --> 00:46:09,920
Ik denk dat Jackie blij was
dat ik zo was, omdat...

558
00:46:10,000 --> 00:46:13,760
...als ik elke vijf minuten zou gaan
huilen, zoals sommige meiden...

559
00:46:13,840 --> 00:46:18,280
...wat ik begrijp...
Maar je moet sterk zijn voor Jackie.

560
00:46:19,960 --> 00:46:21,760
Daar komt hij, de vlag is klaar.

561
00:46:21,840 --> 00:46:25,280
Jackie Stewart wint de Grand Prix
van Monaco voor Tyrrell.

562
00:46:29,720 --> 00:46:33,160
Ik geloof in geluk.
Je hebt geluk nodig.

563
00:46:33,240 --> 00:46:36,440
Iedereen.
Maar ik geloof niet in ongeluk.

564
00:46:44,360 --> 00:46:48,440
Als je altijd ongeluk hebt,
ben je niet gewoon een pechvogel.

565
00:46:49,080 --> 00:46:51,760
Dan heb je het verkeerd.
Dan doe je het verkeerd...

566
00:46:51,840 --> 00:46:53,400
...en dat moet je inzien.

567
00:46:59,800 --> 00:47:01,120
Zou je ooit gokken?

568
00:47:02,360 --> 00:47:06,000
In Monte Carlo ga ik naar het
Casino. De avond na de race.

569
00:47:06,080 --> 00:47:10,040
Ik zet niet meer dan 25 dollar in.

570
00:47:10,120 --> 00:47:11,640
25 dollar?
-Dat is het.

571
00:47:12,320 --> 00:47:14,040
Jij gierigaard.
-Ja.

572
00:47:14,120 --> 00:47:16,400
Ben je echt gierig?
-Als het om gokken gaat.

573
00:47:16,480 --> 00:47:18,800
Ik zet geen geld in
op wat ik niet begrijp.

574
00:47:18,880 --> 00:47:22,120
Jij vrek.
-Je hebt gelijk, dat ben ik.

575
00:47:22,760 --> 00:47:26,320
Waarom zou ik geld inzetten
op iets dat ik niet begrijp?

576
00:47:33,960 --> 00:47:35,440
Het probleem is, Roger...

577
00:47:35,520 --> 00:47:39,000
...als ik...
Ik heb nu een bepaalde...

578
00:47:40,000 --> 00:47:41,880
...houding ten opzichte van
de auto...

579
00:47:41,960 --> 00:47:43,720
...hij schiet uit de versnelling...

580
00:47:43,800 --> 00:47:47,080
...hij gaat er moeilijk in
en het gaat helemaal...

581
00:47:47,160 --> 00:47:49,960
...het is een mechanisch gebeuren,
weet je...

582
00:47:50,040 --> 00:47:53,040
...het bouwt op
en het zit niet in de bumprubbers.

583
00:47:54,160 --> 00:47:59,120
Jackie kan moeilijk communiceren als
het gaat om schrijven en woorden.

584
00:48:00,360 --> 00:48:02,200
Maar hij heeft totaal geen moeite...

585
00:48:02,280 --> 00:48:05,040
...als het gaat om communiceren
door middel van spreken.

586
00:48:07,480 --> 00:48:11,400
Ik heb communiceren geleerd.
Ik leerde hoe ik moest uitleggen...

587
00:48:11,480 --> 00:48:14,360
...waarom de auto dit deed
in plaats van dat...

588
00:48:15,280 --> 00:48:18,520
...ik deed langer over het uitleggen
dan de meeste mensen...

589
00:48:18,600 --> 00:48:22,600
...maar het was duidelijker
omdat ik beter mijn best deed.

590
00:48:22,680 --> 00:48:25,800
Het voelde als, ten eerste,
er was geen rem voorin.

591
00:48:27,000 --> 00:48:30,000
Ik kon het rempedaal intrappen
totdat er een gat in mijn voet zat.

592
00:48:30,640 --> 00:48:32,600
Ik was een lastpak.

593
00:48:33,320 --> 00:48:36,080
Mensen zeggen: Oh God,
Jackie gaat maar door over dit.

594
00:48:36,160 --> 00:48:38,760
Dat is omdat ik denk
dat ze het niet snappen.

595
00:48:38,840 --> 00:48:40,720
En vaak snappen ze
het natuurlijk wel.

596
00:48:40,800 --> 00:48:44,920
...in zijn vijf, dan begint het
eindelijk, maar geen tweede.

597
00:48:46,360 --> 00:48:51,640
Ik kan zeggen dat ik goed overweg
kon met monteurs en constructeurs...

598
00:48:51,720 --> 00:48:54,080
...ik respecteerde wat ze deden...

599
00:48:54,160 --> 00:48:56,640
...en begreep de kwaliteit
van hun werk.

600
00:48:58,440 --> 00:49:01,240
Mijn monteurs waren
beter in wat ze deden...

601
00:49:01,320 --> 00:49:03,160
...dan ik ooit was in wat ik deed.

602
00:49:04,920 --> 00:49:06,720
En dat is waarom
ik vandaag nog leef.

603
00:49:14,280 --> 00:49:16,160
We begrijpen dat sommige coureurs...

604
00:49:16,240 --> 00:49:19,160
...zich zorgen maken over
de veiligheid van het wegdek.

605
00:49:19,240 --> 00:49:22,240
Er komen nog updates
over de situatie...

606
00:49:22,320 --> 00:49:26,480
Het woord veiligheid
raakte een open wond voor mij...

607
00:49:26,560 --> 00:49:29,920
...omdat veiligheid een wrange grap
was. Er was geen veiligheid.

608
00:49:32,520 --> 00:49:36,920
De circuits waren gevaarlijk,
en de medische faciliteiten waren...

609
00:49:37,000 --> 00:49:38,560
...laten we zeggen, beperkt.

610
00:49:40,200 --> 00:49:42,360
Met nog een uur
voor de baan opengaat...

611
00:49:42,440 --> 00:49:46,120
...vindt er een inspectie plaats die
geleid wordt door Jackie Stewart...

612
00:49:46,200 --> 00:49:49,520
...een coureur met een sterke
mening over veiligheid in het racen.

613
00:49:49,600 --> 00:49:53,520
Het probleem is dat ze al negen
maanden weten dat de race eraan komt

614
00:49:53,600 --> 00:49:56,880
...en ze in de laatste week
een nieuw wegdek hebben aangelegd.

615
00:49:56,960 --> 00:50:00,600
Ik wil zeker weten dat...

616
00:50:00,680 --> 00:50:03,920
...als we trainen
en het wegdek kapot gaat...

617
00:50:04,000 --> 00:50:05,560
...dan wordt de race afgelast.

618
00:50:05,640 --> 00:50:08,880
We willen niet meer
die onzin dat ze de weg repareren...

619
00:50:09,720 --> 00:50:13,840
We moeten erkennen dat racen
nooit volledig veilig zal zijn.

620
00:50:13,920 --> 00:50:18,280
Het doel in het racen,
of in elk geval mijn doel...

621
00:50:18,360 --> 00:50:22,920
...is om de onnodige risico's
uit te sluiten.

622
00:50:25,400 --> 00:50:29,320
Er zijn veel mensen die vinden
dat racen gevaarlijk moet zijn.

623
00:50:29,880 --> 00:50:31,880
Bijna zoals gladiatorengevechten.

624
00:50:31,960 --> 00:50:34,760
Ze verzetten zich
tegen Stewarts veiligheidscampagne.

625
00:50:36,840 --> 00:50:41,120
Stirling Moss. Hij vond
dat het niet onze taak was.

626
00:50:41,200 --> 00:50:43,120
Hij vond
dat we risico's moesten nemen.

627
00:50:43,200 --> 00:50:46,360
Hij was altijd een goede vriend,
maar we ruziën over veiligheid.

628
00:50:47,680 --> 00:50:50,000
Hier zijn Jackie en ik
het niet over eens.

629
00:50:50,080 --> 00:50:52,360
Ik denk dat we
hem de schuld moeten geven...

630
00:50:52,440 --> 00:50:55,160
...voor de ontmanning
van elk fatsoenlijk circuit.

631
00:50:56,360 --> 00:50:59,720
Ik vind dat racen
gevaarlijk moet zijn, omdat...

632
00:50:59,800 --> 00:51:03,240
...anders is het
als koken zonder zout.

633
00:51:04,040 --> 00:51:06,640
De echte smaak komt door het gevaar.

634
00:51:12,160 --> 00:51:15,640
Veiligheid voor de coureur is een
ding, maar Jackie Stewart kijkt...

635
00:51:15,720 --> 00:51:17,720
...naar het grotere geheel.

636
00:51:18,480 --> 00:51:21,320
Als we minder dan
volledig verantwoordelijk zijn...

637
00:51:22,160 --> 00:51:23,960
...kunnen we deze sport verliezen.

638
00:51:25,000 --> 00:51:28,120
En als we ons huis
niet op orde brengen...

639
00:51:28,200 --> 00:51:34,240
...door de ongelukken
op de baan te houden, zonder dat...

640
00:51:35,320 --> 00:51:40,160
...ze het publiek bereiken.

641
00:51:41,000 --> 00:51:44,000
Ons grootste risico is dat
dat gebeurt.

642
00:51:45,000 --> 00:51:47,120
Wat mij betreft,
wat ik nu nodig heb...

643
00:51:47,200 --> 00:51:49,960
...je kunt naar buiten gaan,
in een auto, als je wilt...

644
00:51:50,920 --> 00:51:55,280
Er zijn 25 auto's hier. Die kun je
niet achter een safetycar houden.

645
00:51:55,840 --> 00:51:57,440
Dan moet je 40 ronden doen.

646
00:51:58,000 --> 00:52:01,000
Stewarts inspanningen beginnen
vruchten af te werpen.

647
00:52:01,080 --> 00:52:04,960
Niet in het minst met
het moderne mobiele medisch centrum.

648
00:52:07,600 --> 00:52:10,960
Jackie is
ongelofelijk vastberaden...

649
00:52:11,040 --> 00:52:16,720
...oprechte kerel, en hij heeft,
in samenwerking met anderen...

650
00:52:16,800 --> 00:52:21,400
Formule 1 oneindig veel veiliger
gemaakt dan het was.

651
00:52:23,000 --> 00:52:25,000
Het wordt nooit veilig...

652
00:52:25,080 --> 00:52:28,920
...maar hoe veilig het nu is,
is volledig aan hem te danken.

653
00:52:41,240 --> 00:52:43,680
In die tijd was Jackie zelden thuis.

654
00:52:44,560 --> 00:52:49,960
Ik had Paul en Mark thuis,
dus dat was vermoeiend.

655
00:52:51,840 --> 00:52:53,880
Jackie was
een toegewijde familieman...

656
00:52:53,960 --> 00:52:57,000
...alhoewel hij niet de tijd
door kan brengen zoals hij wil.

657
00:52:58,920 --> 00:53:03,920
Als hij van huis ging, vroeg hij
zich altijd af of hij nog terug kwam.

658
00:53:06,920 --> 00:53:10,560
Sommigen kwamen niet meer thuis
en ze hadden kinderen.

659
00:53:15,760 --> 00:53:19,560
Paul kwam op een dag terug en zei:
Wanneer gaat papa dood?

660
00:53:20,640 --> 00:53:23,360
Alle jongens op school zeggen
dat papa dood gaat...

661
00:53:23,440 --> 00:53:24,920
...omdat alle coureurs doodgaan.

662
00:53:28,800 --> 00:53:31,440
Weet je, ik zie dit, en ik...

663
00:53:32,160 --> 00:53:35,000
...voel ze.
Ik voel ze heel dichtbij me.

664
00:53:36,960 --> 00:53:39,960
Een...
-Twee...

665
00:53:41,360 --> 00:53:44,360
Maar je raapt jezelf bij elkaar
en je gaat verder.

666
00:53:51,120 --> 00:53:53,000
En ik weet zeker...

667
00:53:53,080 --> 00:53:55,760
...dat dit ten koste gaat
van de relatie met je vrouw.

668
00:53:55,840 --> 00:53:58,960
Ik denk dat de helft van het
probleem is, voor mensen zoals jij

669
00:53:59,040 --> 00:54:02,000
...en de andere zogenaamde
intellectuelen in Amerika...

670
00:54:02,080 --> 00:54:05,440
...dat jullie je halve leven bezig
zijn met jezelf te analyseren...

671
00:54:05,520 --> 00:54:07,280
...in plaats van ervan te genieten.

672
00:54:07,360 --> 00:54:09,640
Het leven is in de basis
een gelukkige zaak...

673
00:54:09,720 --> 00:54:11,520
Nee, het heeft verdrietige momenten.

674
00:54:11,600 --> 00:54:14,040
Ik heb er waarschijnlijk
veel meer gezien dan jij.

675
00:54:14,120 --> 00:54:17,000
Geen twijfel.
-Ik heb er veel van gezien, jongen

676
00:54:17,080 --> 00:54:19,000
...en ik heb veel
van het leven gezien.

677
00:54:19,080 --> 00:54:22,040
En omdat ik veel van het leven
heb gezien, begrijp ik het.

678
00:54:22,120 --> 00:54:24,160
Waarschijnlijk veel beter
dan sommige mensen.

679
00:54:32,560 --> 00:54:35,000
Je zei het, drie jaar geleden,
zo tegen me:

680
00:54:35,080 --> 00:54:38,600
Als je in een racewagen rijdt, ben
je meer bewust van je sterfelijkheid.

681
00:54:38,680 --> 00:54:40,840
Je houdt meer
van je kinderen en je vrouw...

682
00:54:40,920 --> 00:54:43,480
...want je weet dat je
over een week dood kunt zijn.

683
00:54:45,800 --> 00:54:48,560
Als ik echt in vorm ben...

684
00:54:48,640 --> 00:54:51,360
...verwijder ik elke emotie.

685
00:54:51,440 --> 00:54:52,880
Ik verwijder ze bewust.

686
00:54:54,280 --> 00:54:57,720
En als ik een bocht
op me af zie komen...

687
00:54:57,800 --> 00:55:00,000
...zie ik die bocht in slow motion.

688
00:55:03,680 --> 00:55:07,000
Dingen vliegen niet
razendsnel langs je.

689
00:55:08,320 --> 00:55:09,640
Ze zijn glashelder.

690
00:55:11,800 --> 00:55:15,680
Je hele systeem,
je hele fysieke lichaam...

691
00:55:16,600 --> 00:55:18,400
...is zo intens.

692
00:55:21,120 --> 00:55:23,040
Het is een soort roes.

693
00:55:25,920 --> 00:55:28,680
Ik denk dat het net is
als high zijn van drugs.

694
00:56:47,760 --> 00:56:50,480
Ik vloog heen en weer
over de Atlantische oceaan...

695
00:56:50,560 --> 00:56:53,240
...voor het wereldkampioenschap
in Europa en elders.

696
00:56:53,320 --> 00:56:56,840
Het Can-Am kampioenschap was
van juni tot eind oktober.

697
00:57:08,000 --> 00:57:11,080
Als Jackie Stewart ervoor gaat,
zijn er maar weinig mensen...

698
00:57:11,160 --> 00:57:13,760
...die zijn rijstijl en vaardigheden
kunnen evenaren.

699
00:57:13,840 --> 00:57:16,520
En nu gaat Jackie Stewart
ervoor.

700
00:57:19,120 --> 00:57:24,120
Jackie Stewart is nu voor de tweede
keer wereldkampioen Formule 1.

701
00:57:24,200 --> 00:57:26,120
Daar is hij het aan het vieren...

702
00:57:26,200 --> 00:57:29,760
...met teamgenoot François Cevert
en teambaas Ken Tyrrell.

703
00:57:29,840 --> 00:57:32,840
WERELDKAMPIOEN 1971

704
00:57:40,560 --> 00:57:44,520
Ik weet dat Jackie doorgaat
en nieuwe records gaat breken.

705
00:57:45,320 --> 00:57:47,440
Dit is pas zijn tweede
wereldkampioenschap.

706
00:57:47,520 --> 00:57:51,480
Hij zet een nieuwe
standaard neer in het racen en...

707
00:57:51,560 --> 00:57:53,360
...iets waar iedereen voor kan gaan.

708
00:57:54,440 --> 00:57:56,200
Maar alsjeblieft, hou er mee op.

709
00:57:59,720 --> 00:58:02,520
Ik ben Jackie Stewart.
De racewagens die ik rij kosten...

710
00:58:02,600 --> 00:58:05,240
Getty Premium is goedkoper
dan de meeste andere...

711
00:58:05,320 --> 00:58:07,960
Goodyear G800 Superstaal,
prestaties die...

712
00:58:08,040 --> 00:58:09,920
Capri, de sexy Europese...

713
00:58:13,520 --> 00:58:18,040
Laten we het over geld hebben.
Verdien je meer dan...

714
00:58:19,240 --> 00:58:21,000
...de meeste coureurs, ik bedoel...

715
00:58:21,080 --> 00:58:22,920
Ik denk het wel, ja.
-Waarom?

716
00:58:23,640 --> 00:58:25,920
Mensen denken dat ik het waard ben.
-Waarom?

717
00:58:27,120 --> 00:58:29,640
Het is meer
dan alleen in een auto rijden.

718
00:58:31,280 --> 00:58:35,360
Het komt door
mijn promotionele activiteiten en...

719
00:58:35,880 --> 00:58:38,200
...hoe ik kan praten
en een deal kan maken...

720
00:58:39,440 --> 00:58:41,640
...die misschien beter is
dan van een ander.

721
00:58:46,000 --> 00:58:48,520
Ik weet niet zeker
of hij het racen leuk vindt...

722
00:58:48,600 --> 00:58:51,760
...of het geld
dat hij ermee verdient.

723
00:58:52,520 --> 00:58:57,120
Ik kan het niet helemaal begrijpen.
Ik heb het hem nooit gevraagd.

724
00:59:06,760 --> 00:59:10,600
In december was ik zo moe
doordat ik teveel dingen had gedaan.

725
00:59:10,680 --> 00:59:13,920
Ik kon mijn trofee voor het
wereldkampioenschap niet ophalen.

726
00:59:16,160 --> 00:59:19,480
Mijn tweede wereldkampioenschap
en ik stuurde Helen in mijn plaats.

727
00:59:20,920 --> 00:59:22,400
Ik was gewoon zo leeg.

728
00:59:35,640 --> 00:59:39,000
Ik was nog steeds onzeker...

729
00:59:39,080 --> 00:59:42,520
...want ik wist dat ik
niet zo slim was als mensen dachten.

730
00:59:44,160 --> 00:59:47,880
Maar ik kon
nog steeds niet lezen en spellen.

731
00:59:50,080 --> 00:59:51,440
Weet je, Helen wist het niet.

732
00:59:54,000 --> 00:59:56,720
Ze wist het niet.
Ik deed alsof.

733
00:59:59,720 --> 01:00:02,840
Niemand wist het.
Het was een zeer goed bewaard geheim.

734
01:00:12,360 --> 01:00:13,840
De kick van de overwinning...

735
01:00:15,000 --> 01:00:16,560
...de pijn van verliezen.

736
01:00:19,840 --> 01:00:22,000
...Jackie Stewart is
vandaag weer bij ons.

737
01:00:22,080 --> 01:00:26,720
Wereldkampioen racen
en expert in de sport...

738
01:00:26,800 --> 01:00:29,520
Ik werd een vast gezicht...

739
01:00:29,600 --> 01:00:34,960
...bij ABC Wide World of Sports,
een succesvol Amerikaans programma

740
01:00:35,040 --> 01:00:36,560
...met een groot publiek.

741
01:00:36,640 --> 01:00:39,000
...vol spanning.
Het is het toppunt van glamour...

742
01:00:39,080 --> 01:00:41,920
...het is kleurrijk, het is
opwindend. Het is alles wat we...

743
01:00:42,000 --> 01:00:46,600
Het probleem was
dat ik de autocue niet kon lezen.

744
01:00:47,560 --> 01:00:49,600
Dus moest ik doen alsof.

745
01:00:49,680 --> 01:00:51,640
...drie van hen hier en vier...

746
01:00:51,720 --> 01:00:54,960
Ik leerde mijn tekst van tevoren,
om het te laten lukken.

747
01:00:55,040 --> 01:00:58,520
...om te kijken en commentaar te
geven, wereldkampioen Jackie Stewart.

748
01:00:58,600 --> 01:01:01,600
Keith, de Alfa Romeo is
wat men een sport prototype noemt.

749
01:01:02,200 --> 01:01:04,280
Het is een zeer speciale auto...

750
01:01:04,360 --> 01:01:07,120
Het was een hoop voorbereiding...

751
01:01:07,200 --> 01:01:09,520
...maar uiteindelijk
leek het te werken.

752
01:01:10,680 --> 01:01:12,960
MAANDAG

753
01:01:15,760 --> 01:01:19,920
Ik deed 25 programma's in een jaar
voor ABC's Wide World of Sports...

754
01:01:20,000 --> 01:01:23,040
...en in dat jaar vloog ik
43 keer over de Atlantische oceaan.

755
01:01:29,160 --> 01:01:33,160
Maar het Atlantische reizen
werd hem teveel.

756
01:01:33,240 --> 01:01:37,200
Dit is niet de Stewart vol
zelfvertrouwen die we gewend zijn.

757
01:01:37,280 --> 01:01:40,120
Hij heeft al een race gemist
door gezondheidsproblemen...

758
01:01:40,200 --> 01:01:44,360
...en Ken Tyrrell moet zich
zorgen maken om zijn coureur...

759
01:01:44,440 --> 01:01:47,120
Ik kreeg een darmzweer
die ging bloeden.

760
01:01:48,040 --> 01:01:51,920
Ik had interne bloedingen
en ik was in slechte staat.

761
01:01:52,520 --> 01:01:54,240
Daar gaat Colin Chapman...

762
01:01:55,480 --> 01:01:58,360
...en het is Emerson Fittipaldi.
Een geweldige rit...

763
01:02:01,520 --> 01:02:05,720
Het Lotus team heeft een grote
impact op het seizoen van 1972...

764
01:02:05,800 --> 01:02:07,800
...met hun
briljante jonge Braziliaan.

765
01:02:07,880 --> 01:02:10,800
Ik zat in een hele sterke positie
en er waren veel races...

766
01:02:11,320 --> 01:02:12,880
...waarin het tussen ons ging.

767
01:02:12,960 --> 01:02:15,880
Of hij won en ik werd tweede,
of ik won en hij werd tweede.

768
01:02:17,200 --> 01:02:18,560
Echt, weet je...

769
01:02:18,640 --> 01:02:20,360
...ik wist dat ik niet goed reed...

770
01:02:20,440 --> 01:02:23,000
...en ik vervloekte mezelf
omdat ik het te druk had.

771
01:02:26,240 --> 01:02:31,160
Fittipaldi is nu
wereldkampioen Formule 1 van 1972.

772
01:02:31,240 --> 01:02:33,000
De jongste kampioen ooit.

773
01:02:34,800 --> 01:02:36,720
Dat is mijn
eerste wereldkampioenschap.

774
01:02:42,040 --> 01:02:45,200
Het leek erop dat Jackie het idee
van een Emerson niet leuk vond.

775
01:02:46,440 --> 01:02:49,400
Emerson Fittipaldi,
wereldkampioen, 61 punten.

776
01:02:49,480 --> 01:02:51,960
Tweede, Jackie Stewart met 45.

777
01:02:59,080 --> 01:03:03,680
Als je aan sport doet,
win je of verlies je.

778
01:03:07,440 --> 01:03:09,680
Het belangrijkste is dat je wint.

779
01:03:12,120 --> 01:03:15,000
Ik weet niet
hoe vaak ik tweede ben geworden.

780
01:03:15,600 --> 01:03:17,440
Ik zou het je niet kunnen zeggen...

781
01:03:19,040 --> 01:03:21,320
...want het doet er niet toe.

782
01:03:28,160 --> 01:03:31,240
Wat ik ook doe, ik werk harder.

783
01:03:33,120 --> 01:03:36,360
Dat is nog steeds zo,
tot op de dag van vandaag.

784
01:03:37,720 --> 01:03:39,240
Goedemorgen.

785
01:03:39,320 --> 01:03:41,640
Hoe gaat het?
Goed om je te zien.

786
01:03:41,720 --> 01:03:45,320
Hee, kijk jou eens.

787
01:03:46,320 --> 01:03:49,000
Jackie is een van de beste coureurs
ter wereld.

788
01:03:52,040 --> 01:03:54,840
Maar ik wil nog steeds
dingen doen in mijn leven.

789
01:03:54,920 --> 01:03:56,520
Een hele goede vriend van me.

790
01:03:56,600 --> 01:03:58,920
En ik doe het,
soms veel te enthousiast.

791
01:03:59,960 --> 01:04:01,920
Het is de enige manier die ik ken.

792
01:04:02,000 --> 01:04:04,480
De enige manier
waarop ik iets bereikt heb.

793
01:04:04,560 --> 01:04:06,920
Het is de enige manier
waarop ik succes heb.

794
01:04:07,000 --> 01:04:08,920
Dat haalt je van huis weg.

795
01:04:09,000 --> 01:04:11,000
Helen is er klaar mee...

796
01:04:11,080 --> 01:04:13,680
...maar ze weet
dat ik mijn werk doe.

797
01:04:15,040 --> 01:04:17,480
Soms zegt ze:

798
01:04:17,560 --> 01:04:19,920
Waarom doe je het?
Waarom doe je het nog?

799
01:04:20,000 --> 01:04:23,000
...de oorzaak was de motor.
-Ja.

800
01:04:25,920 --> 01:04:28,640
Ik doe het
omdat het me voldoening geeft.

801
01:04:30,080 --> 01:04:34,160
Ik wil niet weghalen
wat Jackie Stewart is.

802
01:04:35,000 --> 01:04:39,560
Jack Stewart een van de grote
persoonlijkheden in het racen...

803
01:04:46,240 --> 01:04:50,240
Dit is de tweede Formule 1 race
van 1973...

804
01:04:50,320 --> 01:04:54,560
...en Interlagos verwelkomt de
eerste Braziliaanse Grand prix ooit.

805
01:04:57,240 --> 01:05:00,960
Regerend wereldkampioen
Emerson Fittipaldi...

806
01:05:01,040 --> 01:05:03,440
...en Jackie Stewart.
-Emerson. Emerson.

807
01:05:05,360 --> 01:05:09,040
Emerson was een ster uit Brazilië.
Een sterke tegenstander.

808
01:05:13,400 --> 01:05:16,280
Bakkebaarden waren toen
erg in de mode.

809
01:05:16,360 --> 01:05:20,000
Ik zei: Waarom niet,
Jackie heeft ze en hij gaat snel.

810
01:05:20,080 --> 01:05:23,000
Ik moet nog grotere hebben
om sneller dan hem te zijn.

811
01:05:24,960 --> 01:05:27,960
Emerson.
-Emerson.

812
01:05:34,520 --> 01:05:37,320
En weer
die bekende manier van juichen.

813
01:05:37,400 --> 01:05:41,200
Fittipaldi over de finish.
De lokale held flikt het...

814
01:05:41,280 --> 01:05:43,240
...en Interlagos geniet.

815
01:05:43,320 --> 01:05:46,040
Wat vind je van Emerson als coureur?

816
01:05:46,120 --> 01:05:47,520
Wie?
-Emerson Fittipaldi.

817
01:05:47,600 --> 01:05:49,480
De kerel die wereldkampioen is.

818
01:05:49,560 --> 01:05:51,120
Oh, ja.

819
01:05:55,680 --> 01:05:58,920
De Lotus is niet te stoppen.
-Hij reed een uitstekende race.

820
01:05:59,000 --> 01:06:01,880
Ik baal alleen dat ik
niet meer tegenstand kon bieden.

821
01:06:05,360 --> 01:06:06,840
Vijf gewonnen races tot nu toe.

822
01:06:06,920 --> 01:06:10,440
Drie keer winst voor Fittipaldi
en twee voor Stewart.

823
01:06:31,240 --> 01:06:35,280
De training is aan de gang in
Zandvoort in dit belangrijke weekend.

824
01:06:36,960 --> 01:06:39,680
Fittipaldi in de Lotus,
Stewart in de Tyrrell.

825
01:06:39,760 --> 01:06:41,800
Ze hebben nu
ieder drie keer gewonnen...

826
01:06:41,880 --> 01:06:45,400
...maar Stewart staat een punt voor.
Beide teams zijn natuurlijk...

827
01:06:45,480 --> 01:06:48,920
Het voelt alsof
de gasveer niet sterk genoeg is.

828
01:06:54,760 --> 01:06:58,800
Ronnies motor is zo soepel
als een hoop oud ijzer, of niet?

829
01:07:05,280 --> 01:07:07,880
Waar is Emerson?
-Hij had een heftig ongeluk.

830
01:07:07,960 --> 01:07:11,280
Oh nee. Oh nee.

831
01:07:13,160 --> 01:07:17,440
Waar? Wat is er gebeurd?

832
01:07:19,080 --> 01:07:21,320
Hij is keihard
in de vangrail gereden.

833
01:07:24,200 --> 01:07:26,240
Fittipaldi's broer.

834
01:07:27,280 --> 01:07:28,600
Zijn vrouw.

835
01:07:45,720 --> 01:07:47,360
Zuchten van verlichting alom.

836
01:07:47,880 --> 01:07:51,080
We weten nog niet hoe ernstig
de verwondingen van Emerson zijn...

837
01:07:51,160 --> 01:07:54,080
...of hoe dit de strijd
om het kampioenschap beïnvloedt.

838
01:07:54,160 --> 01:07:56,120
Maar de race begint binnenkort.

839
01:08:23,640 --> 01:08:26,800
Er is een auto
uit de Panorama-bocht gevlogen.

840
01:08:27,480 --> 01:08:30,400
Ik heb de indruk
dat er nog iemand in zit.

841
01:08:35,800 --> 01:08:39,720
Ik ben net
bij het ongeluk geweest.

842
01:08:40,480 --> 01:08:43,960
De man is dood.
Ik heb het gezien, het is walgelijk.

843
01:08:44,040 --> 01:08:49,440
Ik weet eigenlijk zeker dat het de
STP March van Robert Williamson was.

844
01:08:54,560 --> 01:08:57,920
Williamson is dood.
Geen ereronde, stille presentatie...

845
01:09:00,640 --> 01:09:02,640
Neem 'm.

846
01:09:11,080 --> 01:09:15,680
Jackie Stewart nu,
tien punten voor op Fittipaldi...

847
01:09:15,760 --> 01:09:20,120
...en felicitaties voor James Hunt
en het Hesketh team.

848
01:09:20,200 --> 01:09:23,480
Dit is pas de vierde Grand Prix voor
James Hunt, een geweldige prestatie

849
01:09:31,760 --> 01:09:35,000
Ik denk dat hij dacht dat hij...
Het werd een beetje belachelijk...

850
01:09:36,000 --> 01:09:39,160
En ik denk dat hij toen alles
in zijn leven op een rijtje zette.

851
01:09:43,240 --> 01:09:47,280
Hier was ik
op de toppen van mijn kunnen.

852
01:09:48,080 --> 01:09:50,080
Op het hoogtepunt
van mijn verdienvermogen.

853
01:09:51,640 --> 01:09:53,600
Alle bewondering
die erbij kwam kijken.

854
01:09:55,840 --> 01:09:58,920
En ik kreeg
er niet veel bevrediging door...

855
01:10:01,480 --> 01:10:04,600
...ik kreeg meer negatieve dingen
dan positieve...

856
01:10:05,680 --> 01:10:09,320
...en dat verwarde me.
Toen besloot ik om te stoppen.

857
01:10:17,360 --> 01:10:19,840
Hij wilde niet
dat het bekend werd...

858
01:10:19,920 --> 01:10:23,720
...omdat hij niet wilde
dat Helen zou gaan aftellen...

859
01:10:23,800 --> 01:10:26,960
...zo van, nog maar vijf
nog maar vier, nog maar drie.

860
01:10:31,640 --> 01:10:37,360
Ze zou wachten op de laatste race
en steeds nerveuzer worden...

861
01:10:37,440 --> 01:10:39,040
...omdat het dan afgelopen was.

862
01:10:41,640 --> 01:10:43,080
En...

863
01:10:43,160 --> 01:10:45,000
...soms wilde ik tegen Jackie
zeggen...

864
01:10:45,080 --> 01:10:46,840
Geef het op.
Maar dat deed ik niet.

865
01:10:47,840 --> 01:10:52,600
Ik heb gezworen om dat nooit te
doen. En ik heb het nooit gedaan.

866
01:11:09,360 --> 01:11:12,200
Voel je je ooit schuldig over...

867
01:11:12,280 --> 01:11:14,640
...het leven waar je
Helen mee opzadelt?

868
01:11:14,720 --> 01:11:17,320
Oh ja, absoluut.

869
01:11:17,400 --> 01:11:20,880
Het is een egoïstische zaak
en ik voel me schuldig.

870
01:11:30,600 --> 01:11:32,480
Op het hoogtepunt
van mijn carrière...

871
01:11:32,560 --> 01:11:36,440
...ik weet dat ik een enorm
egoïstisch persoon was...

872
01:11:36,520 --> 01:11:39,000
...en dat de wereld
om mijn leven moest draaien.

873
01:11:40,720 --> 01:11:43,000
Als je 'm afstelt
voor de derde versnelling...

874
01:11:44,240 --> 01:11:47,280
Mijn gezin,
mijn vrouw, mijn zakenrelaties...

875
01:11:47,360 --> 01:11:50,880
...mijn team, mijn monteurs,
mijn ontwerpers, mijn Ken Tyrrells

876
01:11:51,480 --> 01:11:54,480
...ze moesten zich allemaal schikken
naar wat Jackie Steward wilde.

877
01:12:04,160 --> 01:12:05,680
Wil je een spelletje doen?
-Ja.

878
01:12:06,560 --> 01:12:09,240
Ik heb mijn batje.
-Het is een goede.

879
01:12:09,320 --> 01:12:12,000
We hebben het veel gehad
over je man, Helen, maar...

880
01:12:12,560 --> 01:12:15,640
...hoe zit het met zijn teamgenoot?
Kun je het met hem vinden?

881
01:12:15,720 --> 01:12:17,040
François?
-François, ja.

882
01:12:17,120 --> 01:12:20,720
Hij is leuk om mee samen te zijn.
En hij is dol op mijn gezin...

883
01:12:20,800 --> 01:12:23,680
...en Jackie. We kunnen
goed met elkaar opschieten.

884
01:12:23,760 --> 01:12:25,960
Hij is een behoorlijk
fitte jongeman, hè?

885
01:12:26,040 --> 01:12:28,800
Er kwamen altijd van die meisjes...

886
01:12:28,880 --> 01:12:32,040
...die mij wilde leren kennen,
zodat ze hem konden leren kennen.

887
01:12:35,440 --> 01:12:39,560
Hier deed François...
hij kuste me helemaal niet...

888
01:12:41,960 --> 01:12:44,880
...gewoon een grap. Ik vind het
zo grappig omdat Jackie..

889
01:12:46,400 --> 01:12:48,400
Hij zat er totaal niet mee.

890
01:12:49,600 --> 01:12:51,160
Want hij wist dat hij goed zat.

891
01:12:53,360 --> 01:12:54,840
Het was niet serieus.

892
01:13:13,800 --> 01:13:17,680
We zijn verheugd dat Emerson
Fittpaldi terug is op het circuit.

893
01:13:17,760 --> 01:13:23,080
Hij start van P14, een heel eind
van Stewart en Peterson...

894
01:13:23,160 --> 01:13:27,280
...met Ickx en François Cevert
in de tweede Tyrrell erachter...

895
01:13:29,760 --> 01:13:32,560
Vijf, vier, drie...

896
01:13:43,080 --> 01:13:45,440
Ik hield niets achter voor François.
Niets.

897
01:13:48,040 --> 01:13:50,920
Vertel me over
je opleiding tot coureur.

898
01:13:51,000 --> 01:13:54,880
Nou, dat is vrij simpel:
Jackie heeft me opgeleid.

899
01:13:56,640 --> 01:14:00,080
Ik was wat je
een woeste coureur zou noemen.

900
01:14:02,080 --> 01:14:06,320
Ik reed als een gek.
Ik dacht niet genoeg na.

901
01:14:06,400 --> 01:14:09,720
Jackie stopte dat allemaal
en leerde me...

902
01:14:10,880 --> 01:14:14,480
...hoe je een auto analyseert en
hoe je moet denken als je rijdt...

903
01:14:14,560 --> 01:14:17,080
...welke visie je moet hebben.

904
01:14:18,400 --> 01:14:22,080
Stewart wint in Duitsland,
zijn 27e Formule 1 overwinning...

905
01:14:22,160 --> 01:14:25,000
...de meeste races
ooit gewonnen door een coureur...

906
01:14:25,080 --> 01:14:27,400
...hij passeert wijlen Jim Clark
die er 25 had...

907
01:14:27,480 --> 01:14:30,120
François wilde enorm graag leren...

908
01:14:30,760 --> 01:14:32,200
...en dat was leuk voor mij...

909
01:14:32,280 --> 01:14:35,280
...want ik was met iemand
aan wie ik iets door kon geven.

910
01:14:36,920 --> 01:14:39,360
En hij was snel.

911
01:14:41,200 --> 01:14:43,400
Ik zei achteraf tegen Ken:
Weet je...

912
01:14:44,200 --> 01:14:47,880
...ik denk dat François
me vandaag had kunnen verslaan.

913
01:14:53,920 --> 01:14:57,560
Jackie is nog steeds de maestro voor
mij. Hij is de enige man...

914
01:14:58,480 --> 01:15:03,040
...misschien in de wereld, die een
hele Grand Prix van 90 ronden...

915
01:15:03,120 --> 01:15:06,480
...twee uur lang kan racen,
zonder een fout te maken.

916
01:15:08,080 --> 01:15:11,800
Maar ik denk dat ik dichtbij kom,
ik ben nu net zo snel als Jackie.

917
01:15:13,560 --> 01:15:16,200
Wat betekent dat,
wat moet je doen om hem te verslaan?

918
01:15:16,280 --> 01:15:18,120
Geen fouten maken.

919
01:15:18,200 --> 01:15:21,200
En een grote, François!

920
01:15:21,280 --> 01:15:25,520
Jackie Stewart lijkt onverslaanbaar
in de race om het kampioenschap.

921
01:15:25,600 --> 01:15:29,520
Hij heeft 60 punten,
gevolgd door Cevert met 45...

922
01:15:29,600 --> 01:15:31,120
...Fittipaldi met 42.

923
01:15:33,000 --> 01:15:35,440
François wist niet
dat ik ging stoppen.

924
01:15:36,280 --> 01:15:40,640
Hij was de voor de hand liggende
eerste coureur voor volgend seizoen.

925
01:15:41,320 --> 01:15:44,840
François. François. François.

926
01:16:03,880 --> 01:16:06,680
Bij iedere race waar ik dat jaar
heen ging, dacht ik:

927
01:16:06,760 --> 01:16:09,000
Wauw, ik zal hier nooit meer racen.

928
01:16:13,000 --> 01:16:14,320
Stomme kurk.

929
01:16:23,640 --> 01:16:27,360
Ik zag alle gebeurtenissen...

930
01:16:27,440 --> 01:16:29,520
...als de laatste keer
dat ik ze zou meemaken.

931
01:16:31,560 --> 01:16:33,240
Dus dat was de goede tijd.

932
01:16:33,880 --> 01:16:37,280
De laatste bocht, hij komt
in zicht... en Stewart flikt het.

933
01:16:39,600 --> 01:16:41,640
Jackie, hoi.

934
01:16:42,880 --> 01:16:46,640
Hij is de wereldkampioen van 1973.

935
01:16:47,640 --> 01:16:51,080
Nog twee Grand Prixs te gaan
in Canada en de Verenigde Staten...

936
01:16:59,160 --> 01:17:02,320
In de twee weken voorafgaand
aan de Grand Prix in Amerika...

937
01:17:02,960 --> 01:17:05,200
...gingen we naar Bermuda.

938
01:17:08,840 --> 01:17:11,640
En Jackie was weggegaan
om te golfen.

939
01:17:12,680 --> 01:17:14,000
We lagen daar gewoon...

940
01:17:14,080 --> 01:17:17,120
...te praten over
of Jackie wel of niet zou stoppen.

941
01:17:18,160 --> 01:17:21,200
En ik zei: Als hij stopt,
ben jij in elk geval nummer 1.

942
01:17:23,280 --> 01:17:27,040
Dus hij zei: Ik hoop het.

943
01:17:29,600 --> 01:17:31,440
Ik weet het niet.

944
01:17:37,200 --> 01:17:39,040
Hij speelde vaak piano...

945
01:17:39,120 --> 01:17:43,120
...en hij speelde altijd
iets moois van Beethoven:

946
01:17:43,200 --> 01:17:44,640
Pathétique.

947
01:17:49,680 --> 01:17:52,000
Hij plaagde me altijd
met die muziek...

948
01:17:52,080 --> 01:17:54,880
...en dat werkte altijd
omdat ik hem graag hoorde spelen.

949
01:17:58,080 --> 01:18:00,560
En toen we daar vertrokken,
was het...

950
01:18:02,400 --> 01:18:05,920
...ik weet het niet, ik had
een raar gevoel toen we gingen.

951
01:18:14,560 --> 01:18:16,360
Dames en heren, u mag nu...

952
01:18:16,440 --> 01:18:20,720
...roken,
alleen sigaretten, alstublieft.

953
01:18:26,560 --> 01:18:29,440
Opmerkelijk genoeg
zei François die dag tegen me...

954
01:18:29,520 --> 01:18:31,440
Als er ooit iets met mij gebeurt...

955
01:18:31,520 --> 01:18:34,240
Hij geloofde niet
in leven na de dood. Als je...

956
01:18:34,320 --> 01:18:35,680
...dood gaat, is dat het.

957
01:18:36,440 --> 01:18:39,800
Ik zei: Ik denk dat je het mis hebt.
Ik weet zeker dat er iets is.

958
01:18:39,880 --> 01:18:42,480
Er kan gewoon niet niets zijn.

959
01:18:44,600 --> 01:18:47,920
Dus hij zei:
We spreken af...

960
01:18:48,000 --> 01:18:51,160
...degene die van ons als eerste
gaat, komt terug en geeft een teken.

961
01:19:04,000 --> 01:19:07,520
Zie je die prijs?
Die win je niet zomaar.

962
01:19:12,160 --> 01:19:14,080
Goed zo, rol 'm om.

963
01:19:16,800 --> 01:19:19,800
Test 1 2 3, test 1 2 3,
Watkins Glen...

964
01:19:28,280 --> 01:19:32,920
Meneer en mevrouw Edsel Ford,
ga alstublieft naar het Ford bureau

965
01:19:33,000 --> 01:19:35,000
...dat zich bevindt
aan de linkerkant...

966
01:19:35,080 --> 01:19:38,120
Mijn vrouw Cynthia en ik zouden
Jackie en Helen ontmoeten.

967
01:19:38,200 --> 01:19:40,160
We kwamen
op tijd voor de training en...

968
01:19:41,760 --> 01:19:43,720
...iedereen had een goed humeur.

969
01:19:44,440 --> 01:19:46,240
Het was een heel feestelijk weekend.

970
01:19:55,320 --> 01:19:57,800
Terwijl ik dichter
en dichterbij kwam, bij wat mijn...

971
01:19:57,880 --> 01:20:00,680
...laatste race zou worden,
mijn honderdste Grand Prix...

972
01:20:00,760 --> 01:20:05,000
...werd ik niet
opgewonden of zenuwachtig.

973
01:20:06,080 --> 01:20:08,000
Het was het einde
van een lang seizoen.

974
01:20:08,080 --> 01:20:10,480
Ik had het wereldkampioenschap
veiliggesteld.

975
01:20:11,480 --> 01:20:13,600
En ik voelde me goed...

976
01:20:13,680 --> 01:20:17,400
...over het einde van mijn carrière.

977
01:20:22,560 --> 01:20:26,200
Na de ochtendtrainingen heeft
Ronnie Peterson de snelste tijd...

978
01:20:26,280 --> 01:20:29,120
...met 1 minuut 39,6 seconden...

979
01:20:30,080 --> 01:20:34,720
Voor de laatste training
zei Ken tegen me:

980
01:20:34,800 --> 01:20:39,120
Het grootste gebaar dat je in
je laatste Grand Prix kunt maken...

981
01:20:39,200 --> 01:20:41,000
...zelfs als je voorop ligt...

982
01:20:41,080 --> 01:20:43,680
...is opzij gaan
om François er langs te laten...

983
01:20:43,760 --> 01:20:45,160
...en hem laten winnen.

984
01:20:45,800 --> 01:20:48,800
En ik zei: Ken, je vraagt nogal wat.
Mijn laatste Grand Prix?

985
01:20:50,640 --> 01:20:53,040
Ik zei:
Daar moet ik over nadenken.

986
01:20:57,280 --> 01:21:01,480
Stewarts teamgenoot, de 29-jarige
Fransman François Cevert...

987
01:21:01,560 --> 01:21:03,560
...heeft tot nu toe
een geweldig seizoen.

988
01:21:03,640 --> 01:21:06,800
Hij botste met Jody Scheckter,
twee weken geleden bij Mosport...

989
01:21:06,880 --> 01:21:09,320
...maar hij zit
dit weekend weer achter het stuur...

990
01:21:09,400 --> 01:21:11,560
Ik kan niet gelukkiger zijn.
Alles wat ik doe...

991
01:21:11,640 --> 01:21:13,920
...in het racen, vind ik leuk.

992
01:21:14,800 --> 01:21:16,560
Alles. Omdat het mijn passie is.

993
01:21:18,720 --> 01:21:22,400
Tegen die tijd was ik bij de pits.
Ik had mijn boeken uitgepakt.

994
01:21:23,720 --> 01:21:28,040
Hij keek op en gaf... voor hij
zijn vizier naar beneden deed.

995
01:21:30,720 --> 01:21:32,840
De laatste trainingssessie
gaat beginnen...

996
01:21:32,920 --> 01:21:34,840
...en zal
de komende 30 minuten duren...

997
01:21:52,120 --> 01:21:56,280
Er lagen brokstukken
op de hele baan. Echt grote stukken.

998
01:21:57,320 --> 01:21:58,920
...maar duidelijk blauw.

999
01:22:02,360 --> 01:22:07,120
En ik ging naar de auto
die nog steeds rookte en stoomde...

1000
01:22:08,920 --> 01:22:10,320
...en François zit in de auto.

1001
01:22:12,560 --> 01:22:16,000
Het was een afschuwelijk gezicht.

1002
01:22:19,720 --> 01:22:21,200
Het was gewoon...

1003
01:22:24,760 --> 01:22:26,960
...het geweld ervan
was verschrikkelijk.

1004
01:22:39,440 --> 01:22:41,640
Ik heb er nog steeds last van.

1005
01:23:08,040 --> 01:23:09,640
Ik denk vaak aan hem.

1006
01:23:11,600 --> 01:23:15,240
We hadden lange gesprekken,
François en ik, over de dood en...

1007
01:23:16,160 --> 01:23:18,680
...wat er zou gebeuren
als er leven was na de dood.

1008
01:23:18,760 --> 01:23:21,000
TER NAGEDACHTENIS AAN
FRANÇOIS CEVERT

1009
01:23:21,080 --> 01:23:24,160
Ik zei: Als het met jou gebeurt,
kom terug en vertel het me.

1010
01:23:27,520 --> 01:23:28,840
En dat deed hij.

1011
01:23:33,440 --> 01:23:36,560
Dus nu weet ik
dat er leven na de dood is.

1012
01:23:40,960 --> 01:23:44,920
Dat is alles dat ik
over dat onderwerp te melden heb.

1013
01:24:06,000 --> 01:24:10,960
Ik kijk niet terug
door een roze bril.

1014
01:24:11,840 --> 01:24:13,680
Zo denk ik niet.

1015
01:24:19,880 --> 01:24:23,040
Er zijn moeilijke tijden geweest.

1016
01:24:28,920 --> 01:24:32,200
Maar ook onverwacht positieve.

1017
01:24:39,440 --> 01:24:41,760
Ik was 43 jaar oud...

1018
01:24:42,760 --> 01:24:45,360
...ruim nadat ik
gestopt was met racen...

1019
01:24:45,440 --> 01:24:49,280
...toen ik de diagnose
zwaar dyslectisch kreeg.

1020
01:24:53,840 --> 01:24:57,000
En ik opeens dacht: God, ik ben
van de verdrinkingsdood gered.

1021
01:24:58,400 --> 01:25:00,920
Ik ben niet stom en niet sloom.

1022
01:25:01,920 --> 01:25:03,240
Ik ben niet dom.

1023
01:25:20,520 --> 01:25:25,640
Tegenwoordig zeggen mensen
dat dyslectie een voordeel kan zijn.

1024
01:25:28,880 --> 01:25:30,760
Ik weet niet of dat waar is.

1025
01:25:33,880 --> 01:25:39,080
Maar als mijn verhaal
mensen kan helpen...

1026
01:25:39,160 --> 01:25:41,160
...die niet kunnen
lezen of schrijven...

1027
01:25:41,960 --> 01:25:44,960
...dan zie ik dat als een succes.

1028
01:25:58,280 --> 01:26:00,360
M'n leven is
een soort raket geweest waarin...

1029
01:26:02,880 --> 01:26:07,240
...de levendigste, felste kleuren
samengingen met de donkerste.

1030
01:26:10,080 --> 01:26:14,760
En ik denk dat
je dan echt proeft...

1031
01:26:14,840 --> 01:26:17,040
...wat realiteit is.

1032
01:26:17,120 --> 01:26:18,440
In de diepste betekenis.

1033
01:26:28,400 --> 01:26:32,920
En hoewel er zure tijden waren,
heel zure tijden...

1034
01:26:34,640 --> 01:26:39,280
...benadrukten ze ook wat de
realiteit van het goede leven was...

1035
01:26:39,360 --> 01:26:43,800
...en wat het leven me gaf,
gewoon door te racen.

1036
01:30:12,360 --> 01:30:16,000
Ondertiteling door: Wil Akkerman
plint.com