Downloaded from YTS.MX
ISANG DOKUMENTARYO NG NETFLIX
Official YIFY movies site: YTS.MX
BAKIT AKO LAGING NABABALISA
TINANONG DIN NG IBA: MAY GAMOT BA SA PAGKABALISA?
IWASAN ANG PAGKABALISA ANO ANG NAIDUDULOT NG TEKNOLOHIYA
IWASAN ANG PAGKABALISA
ANG MGA MILLENNIAL ANG PINAKABALISANG HENEASYON
PAGKABALISA DAHIL SA TEKNOLOHIYA
NABABALISA O NALULUNGKOT KA BA DAHIL SA CELLPHONE?
JOSEPH FRASCINA KUMUSTA NA? IKAW BA AY…
APPOINTMENT SA DENTIST 1:00 pm
PAKAININ ANG PUSA
RESULTA NG HALALAN
SINUSURI KUNG NAKABUKAS ANG IYONG NOTIPIKASYON?
MEETING KAY ELLIOT MANDER NGAYON 3:00 PM
Paano mo hinaharap ang stress?
May gamot kami na kaya itong pagalimgin sa loob ng limang minuto.
Ano ang ginagawa nito? Anong pakiramdam nito?
Binabawasan nito ang tindi ng sintomas,
Palagi kong dala ang Xanax. Nasa bag ko ito ngayon.
Alam kong may agimat ako. Natuklasan ko na ang solusyon.
Ang pinakamadaling gawin kapag may nagsabi na,
"Na stress ako. Di ako makatulog."
"Inumin mo ito. Makakatulog la."
"Mapapakalma ka nito. Paalam."
Biglang dumami ang Xanax.
Sumipa ang dami ng reseta nitong dalawang dekada.
Halos isa sa walong Amerikano ang gumagamit nito.
Napakaraming reseta nito.
Parang lagi nang mayroon, sa totoo lang.
Pwede kang magtanong sa kaibigan,
"May Xanax ka ba o may kilala kang may Xanax?"
Dahil mas mabalisa ba tayo bilang mamamayan?
Mas may alam ba tayo?
O dahil mas marami ng gamot ngayon?
Ang pagkabalisa ay isang babala na may problema ang isang bagay.
Malaki ang problema.
Walang pahinga ang ating mga utak at katawan.
Buong oras na tayong nagtatrabaho.
Kalahating Xanax lang ang gusto kong makamit.
Ganun ang kondisyon kung saan kumkilos ang lahat.
Sandali lang. Oras na para sa Xanax.
Ito ang simpleng solusyon
na ginawa namin para isulong na buong sistema.
Nagbabala ang mga doktor na ito ay nakakaadik at mapanganib
kaysa sa inaasahan.
Nung una ko itong ininom,
Sabi ko, "Alam ko na kung bakit naaadik ang mga tao rito."
Kailangan kong mag-ingat dito, dapat lang.
Ngayong alam ko na,
di ko siguro sinimulan ang unang reseta.
Hindi kailanman.
Pumunta ka sa doktor para humingi ka ng tulong,
ang di mo alam ay kung di seryoso ang problema mo,
antayin mo ang solusyon namin.
Lagi tayong nakatuon sa ideya
ng pag-ayos ng sirang bagay
kaysa sa labanan ito.
Isa sa mga kakaiba sa makabagong mundo
ay kung gaano katagal tayo namumuhay sa sarili nating isipan.
Halos lahat ng buhay natin
ay nagaganap sa pagitan ng ating mga tainga.
Di natin tintakbuhan ang mga tigre. Mas madali kung ganoon.
Halos 2,000 taon ang nakararaan, ano ang ginagamit natin sa transportasyon?
Takot. Uungol ang hayop at kakagatin ang iyong binti.
Bibilis ang iyong takbo.
-Takot ang nagpagalaw-- -Takot ang nagpapagalaw.
-Okey. -Dahil sa takot.
Kapag balisa tayo, ganoon din ang nangyayari sa ating katawan
kung natatakot tayo.
Ang bawat utak ng mga tao at mga sinaunang tao at mammal,
pati na rin ang reptile, ay may sentro ng takot na tinatawag na amygdala.
May dalawa nito ang mga tao. At may simetriya ito,
medyo na sa gitna, at hugis pili.
Sumasabog ito pag may nakakakaba o nakakatakot.
Ito ay isang palaban na pagrisponde.
Para maghanda sa aksyon ang ating sympathetic nervous system.
Tumatakbo ang dugo, pumipintig ang puso,
gumagana ang mga kalamanan.
Isang uri ang enerhiya ang pagkabalisa.
At ang enerhiya, kung maayos ang paggamit, ay isang positibong bagay.
Nagkakaroon tayo ng lakas na makamit at magtagumpay.
Nagiging mas matalino, mas focus, mas may lakas, ambisyon, at pag-asa
kung may tamang antas ng pagkabalisa na matatanggap at magagamit natin.
Tuwing naiisip ko ang pagkabalisa,
sa tingin ko ay may mga taong nasanay
sa silakbo ng adrenaline,
at nakakapahamak ito sa kanila.
Pwedeng sa pag-iisip o sa pisikal, o pareho.
Sa tuwing inaatake ako ng pagkabalisa,
una kong nararamdaman ay init ng katawan at presyon.
Pakiramdam ko ay mabigat ang hangin na titulak ako pababa
parang napakainit at napakabigat ng kumot.
Mabilis at kumakabog ang puso.
Bumibilis ang paghinga
at parang may nakatali sa akng dibdib.
Parang kailangan kong maghabol ng hininga
para makakuha ng oxygen at mabuhay.
At hindi ko talaga mahabol ang paghinga.
SCOTT
Pumupunta ang dugo mula sa tyan papunta sa mga paa.
At para sa akin, "Diyos ko. Ang sakit ng tyan ko."
"Anong mangyayari? Magkakasakit ba ako?"
Masyadong naiipit ang kalamanan ko at tinitiis ko ang lahat.
Sa isip mo, parang, "Grabe naman ito."
"Walang namang rason." Pero wala kaming maisip na dahilan.
Maraming pangyayari ang nagaganap, na masusukat sa antas ng molecule.
Iyon ang pisikal na antas.
Meron ding sikolohikal na antas. Anong nararamdaman mo? Takot.
Yung pag-aalala.
Takot. At alam kong kailangan nang uminom ng Xanax,
at pagkatapos ng tatlo hanggang apat na minuto
balik na ulit sa normal.
Para sa akin, mararamdaman mo ang epekto sa isang iglap lang,
kaya mistulang gayuma ito para sa akin.
Una, na-relax ang aking katawan
na kailangan ko para ma-relax ang kalamanan,
ma-relax ang kamay, ma-relax ang paghinga,
at mawala ang taas ng presyon,
habang sinusubukan kong bumalik sa balanse.
Wala pa akong nararamdamang ganito noon.
Hinahayaan ka nitong iwan ang lahat.
Kalimutan ang stress at pag-aalala sa araw na iyon,
at mawawala ang bigat na pinapasan mo.
Di ko alam kung meron na ditong nakasubok ng Xanax, pero kakaiba ito.
Tahimik na palakpak para sa Xanax.
Hindi "Ooooh" ang reaksyon nila, kundi "Oo nga."
Mga benzodiazepine.
Ito ay uri ng mga gamot. Ano ang mga pangalang alam ng tao?
Valium. Xanax.
Klonopin. Ativan. At isa sa mga nauna ang Librium.
Pareho ang mekanismo nila sa pharmacology.
Pinapalakas ng benzodiazepine ang isang neurotransmitter sa utak na GABA.
Pwede mong isipin na isa itong depressant.
Ibig sabihin binabawasan nito ang komunikasyon ng mga cell sa utak.
Kaya pinapakalma nito ang utak.
Para itong... Alam mo yun?
Pinapakalma nito ang lahat ng palaban na pagrisponde na mayroon.
Bumabagal ang ating paghinga. Bumabagal ang bilis ng puso.
Pinipigilan nito ang lahat ng pagsisimula.
At bilang resulta,
kung kalmado ang ating katawan, mas kalmado rin ang pakiramdam natin.
Mas nakakapag-isip ako. Mabilis ang daloy ng isipan.
Pakiramdam ko ay mas naging mabuti ako,
at malamang sa ilang aspeto nga.
Nung nasa ikalawang antas ako, alam kong nerbyoso akong bata.
Alam kong namimilipit ang tyan ko, at ayoko ng ganoong pakiramdam.
Nung bata pa ako, nagkaroon ako ng takot,
na mayroon din ang nanay ko, sa pagsusuka,
na isang kakaibang takot, pero di ganoon kadalas, alam na namin.
Simula noong anim na taon ako, sobrang kinatatakutan ko ito,
kaya nagkaroon ako ng takot sa germs, pagkain, at pagkalason.
At ang paggugol ko ng ilang oras sa pagmatyag sa kapaligiran
para sa bantang iyon sa aking buhay ay medyo nakakabaliw.
Nung tumanda ako, nagsimula akong atakihin ng kaba.
Maligayang pagdating.
Nagdudulot pa rin ng sobrang pagkabalisa ang paglipad.
Hanapin ang pinakamalapit na labasan.
Kung magsasalita ako sa harap ng mga tao, grabe ang pagkanerbyos ko.
Nang tumagal ako sa trabaho ko sa pagsusulat at pag-edit,
mas dumalas na ang paglipad ko, at mas maraming pagsasalita
mula tatlumpu hanggang apatnapung taong gulang.
Kailangan kong magsalita para sa dalawang libro ko,
at doon ay natutunan ko kung paano ilapat ang dosis.
Nababalisa pa rin ako,
pero di tulad ni Cindy Brady sa yugto ng The Brady Bunch.
Kapag umilaw ang pulang ito,
nasa ere na tayo at mapapanood sa lahat ng sala.
Tuwing umiilaw na ang pula sa camera, naninigas na siya.
At noong 2014, nilathala ko ang librong My Age of Anxiety…
…na tungkol sa aking isyu sa pagkabalisa at maaaring makatulong sa akin
dahil yung ang pinakamagandang pagtatapos ng aklat.
A, gagaling ako, at yun ang pangunahing layunin,
B, baka magkaroon ako ng mas malaking bestseller
kasi parang, "Ganito yan." Sa halip na, "Balisa pa rin ako."
Di magandang pagtatapos iyon."
Isipin mo ang pagkaantala ng araw-araw na gawain
dahil sa takot at pagkabalisa.
Buong buhay itong nilalabanan ni Scott Stossel.
Si Scott Stossel ay editor ng The Atlantic at nagtapos sa Harvard.
May dalawa siyang anak.
Pangmadalian, parang palaisipan ang epekto nito
dahil lumala ang pagkabalisa ko.
Tumaas ang pagkosumo ko sa benzodiazepine.
Paano niyo at ng 40 milyon [ang iba ginagamot ang pagkabalisa?
Marami na akong nasubukan,
pero gamutan ito, at ito ang isang bagay
na di ko inamin dahil nahihiya ako.
Pero umiinom ako ng para sa depresyon gaya ng benzodiazepine na…
-Gaya ng Xanax? -Ang Xanax, isang gamot sa pagkabalisa--
Pero may dinala ka ba para sa kaklase mo?
Meron ako. Gusto mo bigyan kita?
Isa sa mga bagay ma inaalam ko sa pagsulat ng aklat na ito,
"Ang dahilan ba nito ay mahirap ayusin at namamana?"
"Galing ba ito sa sugat noong bata pa ako?"
Malaking bahagi ng iyong pangunahing pag-uugali,
kung paano mo tignan ang mundo,
karamihan nito ay natural na.
Marami nang pag-aaral sa mga kambal.
At pinapakita nito na malalim ang epekto nito.
Bagama't malalim ang epekto, di pa rin kumpleto
dahil kung ganoon, ang mga magkakambal
ay parehong makakaramdam ng pagkabalisa,
at di laging ganoon ang kaso.
Malaki ang epekto ng iyong mga karanasan.
Mabilisang pagtalon. Talon. Gusto kong tumalon ang mga paa.
Una kong naramdaman ang pagkabalisa nung nag-aaral pa lang ako.
Inaapi ako sa halos lahat ng oras.
May tatlong Itim sa buong elemetarya.
Ako palagi ang tanging Itim sa klase,
at maraming pang-aaapi dahil sa lahi.
Takot ako sa recess
dahil doon nangyayari ang pinakamalalang bagay.
Sa Timog Florida ako lumaki, at galing ako sa simpleng pamilya.
Walang sariling lupain ang magulang ko.
Nagmilitar ako pagkatapos ng high school
dahil alam kong gusto kong mag kolehiyo.
Kelangan kong ng paraan para bayaran ito.
Halos labinlimang buwan ako sa Iraq.
Masasabi ko ngayon na di naging kaaya-aya ang pananatili ko roon.
Sa kabilang banda, nakaranas ako ng panggagahasa
habang nasa militar, at iyon ang dahilan
ng mga naranasan kong isyu nung nakaalis na ako.
Hinga nang malalim. Ramdam mo ang tensyon?
Pitumpu't lima?
Malapit na.
Nung pagbalik ko,
nagpasya akong pumunta sa New York City para magkolehiyo.
Gusto kong mag-aral ng fashion.
Parang ang layo ko sa mga kaklase ko
dahil mas matanda ako sa kanila
at naranasan ang mga bagay na di nila naranasan.
Di ako makasabay sa kanila.
Para sa akin malaking bagay na
ang makaupo ako sa klaseng iyon
dahil isinusugal ko ang buhay ko para lang makaupo roon.
Pilit na binabagabag ako ng aking utak
sa nangyari sa akin nung nasa militar ako.
Kaya sabay-sabay kong naiisip iyon.
Niresetahan ako ng unang gamutan,
at labis na nakatulong ito nung panahong iyon
na may pinagdadaanan ako,
para akong nasa dulo ng bangin.
Kagabi bago ako matulog,
"Anong kailangan ko para kumalma?"
Kailangan ko ng kasiguraduhan.
Lagi itong umaatake, kagaya nito.
Kailangan kong malaman ang hinaharap. "Maaayos kaya ito?"
Hindi, doc…kailangan kong kumausap sa doktor o manghuhula.
Kailangan kong malaman.
Nawalan ako ng trabaho dalawang linggo nang magsimula ang pandemya.
Naalala ko ang naisip ko, "Paano na ang renta?"
"Paano na ang mga bayarin? Anong mangyayari?"
Tumira ako kasama ng aking kasintahan.
At nalaman kong niloloka pala niya ako,
kaya kailangan kong bumalik sa nanay ko.
At manatili sa bahay.
Hindi ako nagtatrabaho.
Wala akong kotse,
nagtatrabaho ang mga magulang ko, at mag-isa lang ako.
Kaya kailangan kong itago ang sobrang sakit na nararamdaman,
dahil ayaw kong idamay ang magulang ko.
Nasaktan ang nalungkot sila.
At doon ko nasabing, "Pagkabalisa ito."
Naalala ko na, "Ayokong dumating ang gabi."
Bawat gabi.
Tapos may kaibigan akong may Xanax, at ako naman
"Kailangan kong maging manhid para makatulog."
Tinanong ko ang therapist,
at nagulat ako na sinabi niyang ako na ang bahala.
Ako naman, "Ano daw?"
Akala ko ay tutulungan ako ng therapist na
"Hindi yan. Di mo kailangan ng Xanax."
Pero, sabi niya,
"Sige, kung gusto mo, pwede nating subukan."
Ako naman ay parang, "Nasa iyo ang paghusga nito."
Parang yung salamin na binabasag pag may emergency,
pero kailangan mong piliin mabuti ang iyong emergency.
Dumarami ang reseta ng benzodiazepine
nitong nakaraang dalawa o tatlong dekada.
Kung titignan mo ang mga taong nahihirapan sa pagkabalisa.
Isang-katlo iyon sa atin. Isa sa bawat tatlo.
Ibig sabihin ay nagdurusa ka sa pagkabalisa
sa puntong isa na itong sakit. Malaking hakbang ito.
Parang ang nangyayari rito ay inaatake ka ng nerbyos.
Naku hindi, hindi yan totoo.
Iyon ay mga palabas lang ng mga mamamahayag.
Maniwala ka, marami na akong nakilalang artista.
Hindi, totoo talagang nangyari iyon.
Parang pinaniniwalaan natin na maayos ang buhay ng iba.
"Ako lang ang naghihirap. Ako lang ang may problema."
Kayang-kaya ito ng iba.
POSITIBO LANG
Anong problema ko bakit bi ko magawa?
Paulit-ulit itong nangyayari sa iba't ibang oras.
Kasama na rito ang mga inaasahan.
Ang pag-asang makakagawa ka ng bagay.
Di lang gumawa pero pagandahin ito para sa milyong tagasubaybay.
Nagdudulot ng pagkabalisa ang social media. Walang ibang solusyon dito.
Ikinukumpara mo ang totoong nararanasan mo sa loob
sa kanilang panlabas at pinagandang karanasan.
Lagi kang magkukulang.
Marami ngang bagong problemang panlipunan.
Hindi hiwalay ang trabaho at bahay.
Normal na ang pagtingin sa iPhone kaysa sa mga mata.
Kung tayo ay nasa isipan natin, sa telepono,
sa laptop natin, wala tayo sa katawan natin.
Nasa ibang lugar tayo.
Hindi sumasama sa kaibigan ang mga kabataan ngayon.
Malayo tayo sa ating katawan. Malayo tayo sa isa't isa.
Malayo tayo sa kalikasan.
Tumitingin lang tayo sa telepono, kasama ang sarili natin.
-Pagkatapos ay tapos na ang araw. -Malaking bahagi ito.
Maaaring psychotropic ang paraan para makibagay sa mundo na
nilikha para sa atin.
MALAKING PAGSABOG YUMANIG SA BEIRUT
Lagi tayong nababagabag ng mga nakakakilabaot na pangyayari
na nagaganap sa buong mundo.
Nakikita na ba natin ang simula ng Ikatlong Digmaan?
Lumaki ako sa panahon na tatlong beses sa isang araw lang ang balita.
Ang mga nuclear na armas…
ay naririnig na sa balita 24/7.
Isa itong tunog sa likuran
na di mo iniisip araw-araw, pero naroon.
Ang epidemya ng kalungkutan.
Sakit sa pagka-stress sa eleksyon.
Maraming Amerikano ang nagsasabi na ramdam nila ang pagkabalisa.
Kukuha ako ng Xanax sa kwarto.
Kunan mo ako ng anim pwede?
-Dalhin ko na lang ang buong bote. -Okey.
Di na nga tayo maayos bago dumating ang COVID-19.
Naunahan na ng pagkabalisa ang depresyon bilang karaniwang sakit.
Mas lumala pa ito sa pandemya.
Isa ito sa serye ng mga kaguluhan.
Ang pag-alaga sa bata ay isa sa malaking pinagmumulan ng stress.
Nagawa ko lang pumasok sa aparador,
lumuhod, at magsimulang umiyak
at magdasal. Pakiusap sana matapos na ito.
Nakahanap ng kakaibang paraan ang mga nanay para harapin
ang mga stress at problema.
Paggaling sa pagsigaw.
Hindi makapaniwala ang siyentipiko--
Maraming mga dahilan na nagdudulot
ng mas matinding pagkabalisa ngayon kaysa noon.
MAHALAGA ANG BUHAY NG ITIM
17 PATAY SA BARILAN SA PAARALAN
"DI-MAKAKALIGTAS"
PROBLEMANG TEKNIKAL ANTABAYANAN
Kung may time machine ka at makakabalik sa nakaraan,
gusto kong samahan ka.
Ininom ng mga Amerikano. Inumin din natin.
Kung guminhawa ang isang tao sa bote ng alak
o bote ng gamot,
ginagamot nila ang kanilang sarili.
Ang tawag ng mga tao noon sa pagkabalisa ay halos pareho lang
sa loob ng ilang libong taon.
Tinawag na itong malalang depresyon,
pagkanerbyos, ang English Malady,
problema sa utak, nerbyosong pag-uugali, sinusumpong, neurasthenia.
Ang neurasthenia ay isang uri ng sakit noong Gilded Age.
Talamak ito.
Kaliwa't kanan ang mga taong nagkakaroon nito.
Naging bagong sakit ang neurasthenia
at produkto ng makabagong buhay.
Naglalakbay ang mga tao, napunta sa online ang mga pabrika.
nagsimulang magtrabaho ang kababaihan at nakamit ang kalayaan.
Ang steam engine, pahayagan, at daloy ng impormasyon.
Nakakabaliw na bilis ng balita.
Magbabasa ang mga tao ng dyaryo sa umaga
tungkol sa bulkang sumabog sa kabilang bahagi ng mundo,
at buong araw nilang iisipin
kung paano masisira ng bulkan ang buong lungsod.
Ang pagkabalisa dulot ng teknolohiya
ay di na bago sa atin. Di tayo ang unang nakaranas nito.
Karaniwang sintomas ang hirap sa pagpigil ng isipan.
Nakakatakot na pag-iisip, di makatulog,
problema sa panunaw,
kakaibang sakit.
Sumikat ang sakit sa likod.
Problemang sekswal, pagkabulok ng ngipin.
Bulok na ngipin.
Nagkaroon ng mapagkakakitaang merkado,
at sa pamamagitan iyon ng pag-advertise.
"Ganito ang pakiramdam mo,
ito siguro ang sakit mo, at ito ang lunas."
Para sa mga gitnang-antas na pamilya,
makasalanan ang alak.
SIPON AT PROBLEMA SA LALMUNAN
At meron pa rin hanggang ngayon.
Kausap mo ang kaibigan mo, tapos sasabihin niyang,
"Di ako nakadroga." Pero umiinom sila ng gamot.
Yun nga.
Alam ko nang may pagkabalisa ako,
pero ayokong mabansagang may ganitong sakit.
Ayokong harapin yung bagay na lalong nagpapahina sa akin.
Ayos lang ako.
Oo, medyo kakaiba ako pero di ako ganoon.
Nanonood ako ng Girlfriends, at mayroong kabanata
tungkol sa reaksyon ng mga Itim at ng ibang lahi
sa paggamot at kalusugan.
Nagpagamot ka?
Joan, di nagpapagamot ang mga Itim, nagsisimba sila.
At karamihan sa atin, kaya itong idaan sa dasal.
Ipagdasal ang sakit, ipagdasal ito, ipagdasal iyan,
at di ito laging nadadaan sa dasal, ayon sa ebidensya.
Nung bata ako, maingay ako, maligalig,
Dapat lagi akong nasusunod, pero masaya lang ako.
Parang, "Masaya ito. Ito ako."
Nagwawala ako. Gusto kong eksakto ang lahat.
Pero nakakatawa ako. Nakakatawa akong bata.
Pinasok ako ng magulang sa figure skating, "Magiging Olympian na ako."
Ito ang pinakamainam na isport sa akin. Dapat eksakto, at mahusay ako rito,"
hanggang sa nagbinata.
Tumaba ako kaya ako natakot, tapos
"Diyos ko, bading ba ako? Hindi ko na kakayanin ito."
Ako naman, "Sige, mali ang lahat ng ito,
kaya itatama ko ang lahat."
Kaya naging magaling na estudyante ako. Yung type A.
Nung kolehiyo, nasiyahan ako sa mga party.
Nung ikalawang taon ko hindi kinaya ang lahat
hindi mabalanse at doon ko
naisip na, "Oo, dahil di ako maka-focus."
"Halos lahat ay umiinom ng Adderall, kaya ako magpapatingin sa doktor."
"Iinom ako ng Adderall, nagiging maayos ang lahat
kasi nagagawa ko na ang lahat." Pero agad-agad pagkatapos nito
bumalik ang pagkabalisa dahil iyon talaga ang problema.
Dahil sa pagkabalisa at pag-iwas dito
na halos sinisira ang lahat
kasi kailangan ng sobrang trabaho para mabantayan ito.
Pumasok ako at sinabi kong, "Di na ako makatulog." Ako ay…
At sinisira nito ang mga bagay.
Siya naman, "Nakakaramdam ka ba ng pagkabalisa?" Ako naman,
"Di ko alam kung pagkabalisa iyon, pero di ako mapakali."
Siya naman, "Subukan natin ang Xanax."
Pinakamahimbing na tulog ko ay dahil sa pag-inom ng Xanax.
Walang panginip, diretso lang, blanko, at mabuti iyon.
Pero di nito nagamot ang pagkabalisa ko,
at di ko naisip na may sakit ako.
Ako naman, "Baka nakuha ko sa Adderall ang pagkabalisa."
Di nagamot ang tunay na dahilan.
Ito ang resulta ng matagal na problema.
At nung dumami ang nakilala ko,
mga taong nakilala ko mula New York,
o mula sa lungsod, o mas mayamang lugar, lahat sila ay parang,
"Oo. Nagpapatingin kami sa therapist. Lahat kami ay naggagamot."
"Pesteng buhay. Di tayo maayos, at ganoon ang lunas natin."
Ang pagkakaroon ng gamutan
at epektibong paggamot sa mga bagay na ito
ang nagbago sa pananaw ng tao.
Kung may glaucoma ka sa mata at hirap makakita,
iinom ka ng gamot sa glaucoma, para makakita ka.
Kung may diyabetis ka at di regular na insulin,
aayusin mo ang insulin.
Hindi kasalanan ang di paggana nang maayos ng lapay.
Hindi kasalanan ang di paggana nang maayos ng mata.
Bakit kasalanan kung mas mabilis akong mataranta?
May problema sa katawan, at aayusin mo ito.
Naimbento ang mga benzodiazepine noong 1950 at unang bahagi ng 1960.
Sobra ang pagkasabik dahil mapapalitan na ang baribiturate.
Malaki ang posibilidad na sa kabinet mo ng gamot,
may gamot ka na nagdudulot ng adiksyon,
at magdulot ng masama sa iyo gaya ng heroin o morphine.
Tinutukoy ko ang mga barbiturate.
Ang dahilan ng pagkalason ng karamihan sa Estados Unidos.
Magigising ka paglipas ng ilang oras, at nalimutan mo na ang nainom mo.
Gawing tatlo na lang.
Mas ligtas ang benzodiazepine dito.
INIINOM ANG BARBITURATE HANGGANG MAMATAY
Pagdating ng 1970, nanguna sa listahan ang benzodiazepine
bilang pinakaniresetang gamot
sa Estados Unidos at sa buong mundo.
Nagkaroon sila nh ideya na
ito ang paraan ng paggamot sa masa.
Ito ang opium ng masa. Ang benzodiazepine ng masa.
Meron ba ritong may Valium?
Sa personal na antas, ang malungkot na maybahay
o ang malungkot na abogado na gustong magpalit ng trabaho,
sa halip na alamin ang gusto nila sa buhay,
isinasantabi na lang nila ang di magandang pakiramdam
sa pamamagitan ng gamot na iyon.
Di ako makapniwalang nakakakain pa kayo sa sitwasyong ito.
-Kinakabahan kami. Anong gusto mo? -Uminom ka ng Valium gaya ng normal na tao
Pero tignan mo, sa paglipas ng panahon,
nalaman natin na pwede mong damihan ang pag-inom nito.
At marami itong nakakaabalang side effect
dulot ng matagalang paggamit.
Nakarinig ngayon ng nakakakilabot na istorya ang senate health subcommitte
mula sa mga taong nalulong sa Valium.
Sabi ng isang doktor sa California ang pagtanggal nito ay
parang pagbuhos ng gas sa iyong balat at saka sinunog.
Ang Valium ang pinakanireresetang gamot sa Amerika.
Binabalaan ng FDA ang mga doktor na wag ireseta ito sa pang-araw-araw.
At nagkaroon ng Xanax.
Matagumpay ang siyentipiko ng Upjohn sa paggawa ng molecule
na tumutulong sa pagkontrol ng pagkabalisa.
Gumagana ito sa nerve cell sa bahagi ng utak
na nagkokontrol sa emosyon at pagkabalisa.
Mas pili ang paggana ng gamot,
kaya mas kaunti ang side effect kaysa sa lumang gamot.
Xanax. Abot milyon ang mga nireseta.
Kinakabahan ako sa labis na pagreseta,
at parehong pagkalat
ang mangyari sa gamot na ito.
At ang naganap noong 9/11 ang nagbukas sa lahat.
Masyadong kabado ang mga tao. Hindi sila mapakali.
Ramdam na ang epekto ng pag-atake sa Amerika
pati sa kalusugan ng isip.
Paano tayo maghihilom?
Isang pagsubok din ito sa kalusugan ng pag-iisip
kung saan marami ang naapektuhan.
Ang mga reseta sa gamot ng pagkabalisa ay tumaas ng 23% sa New York at 8% sa bansa.
At dumami rin ang patalastas. Mga nagsasabing,
"Lalo ka bang kinabahan? Bubuti ang iyong pakiramdam sa gamot namin."
MILYON ANG NAKARARANAS NG PAGKABALISA
kabilang ang mga bagay na inaaalala nila.
At sumagot ang mga kababaihan.
At ang bilang ng mga babaeng nagsimulang uminom ng pampakalma,
gamot sa pagkabalisa, pampatulog pagkatapos ng 9/11 ay umakyat.
Ayokong lahatin pero sa tingin ko maraming babae ang meron nito
pag di namin alagaan ang sarili at di naghanap ng oras para sa sarili,
at nagdulot ito ng mas matinding pagkabalisa.
Kabilang ako sa henerasyon na naniniwalang kaya namin ang lahat.
Di lang kami tinuruan kung paano. Kasama namin ang nanay ko sa bahay.
At nakatatak sa isip ko na lagi akong mananatili sa bahay,
dahil yun ang alam ko. Pero,
34 ako nang magkaanak, at nagtatrabaho na ako,
at may mga utang sa bangko, at naayos ko na ang buhay ko,
kung saan ako magtatrabaho, at sinusubukang balansehin
kunwari, sino ang maghahatid sa anak ko sa klase,
o kung makakauwi ba ako sa oras?
Ngayon kailangan kong umuwi at magluto. Parang lagi akong
kumikilos sa mataas ang tensyon.
Tapos, "Sige. Tapusin ko ang trabaho, at isang baso lang ng alak,"
at para sa akin, di iyon masigla sa pisikal o emosyonal.
Siguro sa ibang tao, gumagana ito,
pero nadadagdagan ang stress ko habang tumatagal.
Dalawang taon na ang nakakaraan,
parang nagsabay-sabay ang lahat.
Nagka-dementia ang biyenan ko
at nasa isang nursing home sa labas ng estado namin.
Nagbinata na ang anak ko.
Kaya pinag-aralan ko ang aming relasyon
at natuto akong magparaya.
Dumagdag ang stress sa trabaho,
at nangyari na ang lahat dahil sa menopause.
Para kang nakabalanse lang,
maaayos ang lahat sa buhay mo hanggang tumuntong ka sa ika-50.
At iyon ang simula ng kawalan ng balanse ng iyong hormone at ng buhay mo.
Tama lang na sabihin
na hindi magkapareho ang katawan ng babae at lalaki.
Na may iba-ibang mga hormone na gumagana sa isa o sa iba.
Pero ang mahalaga rito,
maraming nakikita ang mga babae na pwede nilang gayahin
kung paano maging balisa sa katanggap-tanggap na paraan.
Sinabi nating mas marunong magpahiwatig ng emosyon ang mga babae.
Sinusuportahan natin ang pag-iyak ng batang babae
na kailangan ng atensyon.
Pero sa lalaki, sinsabihan nating silang lumabas at maglaro,
para labanan ito, na maging malakas at wag umiyak.
Ngayon, isinga mo yan at punasan ang luha.
Ayaw mong makita kang ganyan ni Mike at ng nanay niya.
Mga 16, 17 taon na akong therapist.
Nakapagtrabaho na ako sa paaralan, mag-therapy sa bahay.
At limang taon na nang magsimula akong maging pribado.
Sa gawain ko, parang kaunti lang ang pumpunta sa therapy.
Dahil sa nais kong maunawaan kung
"Bakit hindi nagpapa-therapy ang mga lalaiki?"
gumawa ako ng pananaliksik doon, at ang gastos, kasi, alam mo na,
baka kulang ang insurance nila, hindi sila insured, o hindi nila kaya.
Yun ang malaking dahilan kung bakit marami ang di nagpapa-therapy.
Lalo na sa mga Itim, ang problema sa,
"Pagpasok sa sistema na di angkop sa akin."
Na hindi naman.
Hindi ito sistema na para lang sa mga taong may kulay.
Nasubukan kong magsesyon sa isang may kulay,
at naisip kong, "Di uubra ito."
Di ko pwedeng sabihin yun.
Ang pinakamagandang halimbawa ay
isa sa mga tanong ko sa form sa pagsali,
"Nakaranas ka ba ng anumang trauma?"
Humindi ang kliyente sa tanong nang dalawa o tatlong beses.
Isang araw nung sumasagot siya,
"Hmm, tignan ko. Iyon ba ay bago o pagkatapos kong mabaril?"
Ako naman ay, "Oh, sabi mo kanina, 'Nabaril'?"
"Di mo sinabing nabaril ka."
At alam mo ang sinabi niya? "Di mo tinanong."
Ako naman, "Di ko pwedeng ilagay sa papel,
'Nabaril ka na ba," kasi kakaibang karanasan iyon."
At sabi niya, "Di naman kakaiba iyon."
"Marami akong kilala na nabaril na." Dun palang nalaman kong
kailangan kong baguhin ang aking pagtatanong
o pagsisiyasat.
Siguro kung nakatira ka sa lugar
kung saan ang iyong katauhan,
kaligtasan, kabutihan ay laging may pagbabanta,
kailangan mong magmukhang matapang.
At para aminin mo
na may problema ka sa kalusugang pangkaisipan…
Hindi iyon ang kaso.
Pumasok ako ng isang semestro at kalahati sa kolehiyo. Kaya alam ko si Freud.
Nauunawaan ko ang konsepto ng therapy.
Pero sa akin, hindi papasa iyon. Mas sasaya ba ako? Oo. Bakit hindi?
Pero bilang pyschiatrist na gumagamot sa kalalakihan,
maraming lalaki ang nababalisa.
Maraming lalaki na ang nagiging mas komportableng aminin
na nababalisa sila, ang pag-uusapan ang pagkabalisa
sa lipunan o pangkalahatan,
o kaya naman ay pagkatakot sa sakit.
Nagbabago na ito. May malaking pagbabago.
Pinag-uusapan ng lahat ang kalusugan sa pag-iisip. Andyan si Charlamagne.
Nasa utak ang lahat. Nagsisimula sa isipan.
Kung hindi tama ito, hindi tatama ang lahat.
Nandyan si Jay-Z.
Kung natuto ka na, mauunawaan mo ang katatawanan
ng paghuhusgang kaakibat nito.
"Bakit di mo na lang kausapin ang iba tungkol sa problema mo?"
Nakatutulong ito para maging normal sa kalalakihan.
Yung kadalasang pasyente
na nireresetahan ng benzodiazepine ay lumalawak.
Kung noon ay kadalasang,
30 taon nang nakalipas, ay isang katanghaliang gulang na babae,
ngayon ay pabata na nang pabata ang mga grupo.
May mga matatanda na di lang nireresetahan ng benzodiazepine,
kundi pinapatago sa kanila nang mas mahabang panahon.
Ang pagsasanay sa paggamit ng mga gamot na ito
ay di kasintatag gaya ng inaasahan.
May mga gamot na panandalian lang ang pag-inom,
di pwedeng lumagpas ng isang buwan,
na medyo nakakagulat kasi kung iisipin mo
maraming tao ang sinimulan sa benzodiazepine
at patuloy na iniinom ito sa loob ng ilang taon o dekada.
Nung nagkaroon ako ng unang atake sa nerbyos,
akala ko talaga nababaliw na ako.
"Kailangan mo akong pigilan dahil di ko alam ang nangyyari."
Parang 14 o 15 taon ako noon.
Ilang beses na akong nagbyahe nung bata ako.
Pero di ko alam kung bakit, nung papalipad na kami nung araw na iyon,
bigla na lang…pakiramdam ko ay nalulusaw ako sa loob.
Di ako makahinga. Akala ko talaga mamatay na ako.
Pagkatapos noon ay naging maayos ang mga susunod na taon.
Nung nasa huling taon na ako,
yun ang tag-init bago ang huling taon ko sa high school.
Nagtrabaho ako noon sa Panera, at nasa kaha ako,
kaya maraming nakakasalamuha, at bigla akong sumigaw
sa harap ng mag-asawang pumasok, at… nagulat ako.
Sobrang nakakahiya iyon.
Pero ako naman ay, "Di ko alam ang nangyayari."
Ilang beses na akong nandito.
Bakit ako… Anong problema sa akin?
Umabot sa puntong di ko matapos ang araw-araw na gawain
nang hindi nagwawala.
Di ako makapunta sa grocery, di ako makapagmaneho,
mga simpleng bagay na karaniwan mong ginagawa araw-araw.
Pakiramdam mo naipit ka at iyon… Sinong gusto ng ganoong pakiramdam?
Gagawin mo ang lahat para di yun maramdaman.
Lagi kaming magkapareho ng tatay ko.
Hindi namin kailangang pag-usapan ang mga bagay,
at nakaranas siya ng pagkabalisa nung una siyang naging hustong gulang.
Kaya nakikita niya agad ang mga senyales.
Di lang siya kwalipikado na tulungan ako sa aking problema.
Sa totoo lang wala akong masyadong alam sa mga psychiatric na gamot
nung nagsimula ako ng gamutan.
Pero may nabanggit siyang gamot na tinatawag na Zoloft,
at iyon ang iniinom ko hanggang ngayon.
Di ko kinailangan ang Xanax hanggang nung lilipad ulit kami.
Sabi ko sa pyschiatrist ko, "Hinding-hindi na ako
lilipad muli.
Magmamaneho ako ng tatlong araw kung kinakailangan. Basta ayaw ko.
Sabi naman niya, "Nasubukan mo na ba ang Xanax?"
Nakarating ako, at gusto ko talagang umakyat ng bundok
at isigaw sa buong mundo na nagawa ko ito.
Hindi ako umiyak o nag-hyperventilate.
Di ako inatake ng nerbyos. Maayos ako.
Nagsimula iyon sa paggamit ng Xanax sa piling mga sitwasyon,
at napagpasyahan kong inumin ito araw-araw
kasi mabisa ito para sa akin.
Kailangan ko noon para makatulog.
Ako naman ay parang,
sa puntong ito, nahuhuli na ako sa mga kasabayan ko
at sa kakayahan nilang maging normal.
At bakit ko hahayaan iyon kung may makakatulong naman?
Anumang medisina, anumang gamot,
laging may pag-aaral sa panganib at kabutihan, di ba?
Sa mga benzo,
ang panganib mula sa pag-aaral ay kaunti lamang.
Ang pinakakaraniwang side effect ay ang pagkahapo lamang,
ang pagkaantok.
Kaya kadalasan itong inirereseta sa mga taong hirap matulog.
Medyo nawawala sa sarili, medyo nababaliw, at medyo inaantok,
kaya maling desisyon ang nagagawa.
Wala namang gustong magbahagi ng detalye ng mga nangyayari
pag ininom mo ito.
Para sa akin, nakakatawa ang lahat pag ininom ko ito…
ANG KARANASAN KO SA GAMOT NA XANAX
…kaya hindi mainam
kung may panayam ako o anumang mahalaga gaya noon,
at lagi nalang akong tatawa.
Para sa ibang tao, ang epektong iyon ay parang pagkawala ng sarili,
at nagiging kalmado sila at magaan, nakakatawa, nakakaloko.
Para akong nasasabik, kalmado at ako ay…
Handa nang magsaya
Ang benzodiazepine ay parang alak na ginawang tableta.
Isa sa mga problema ng benzo
ay kaya lang nilang kontrolin ang pangmadaliang memorya,
pero sa paglikha ng bagong memorya, sa pagbalik-tanaw,
nagiging malabo ang lahat.
Wala talaga akong naalala pagkatapos inumin iyon…
at hindi iyon makabubuti kung nagmamaneho ka.
Sikat ang mga pangmatagalang epekto ng benzodiazepine.
Ang mga datos tungkol sa Alzheimer's disease at dementia, ay bago lang
nitong nakalipas na taon.
At malubha ang panganib na ito.
MAS MATAAS NANG 1.5 HANGGANG 2 BESES
kaya sa pagbawas ng paggamit ng iyong utak,
maaaring mamatay ang ilang cell sa utak,
at mabawasan ang paggana ng utak.
Meron ding isang side effect na mas talamak,
na tinatawag nating tolerance.
Ibig sabihin ay kailangan ng mas maraming gamot para makamit ang parehong epekto.
Mahalagang laman iyon ng toolkit ko. Lagi ko dala ang mga benzo.
Sa katunayan, nagawa ko na iyon sa loob ng 30 taon.
Nagbago ang antas ng pagkabalisa ko
dahil alam kong lagi akong may sandata.
Nakahanap na ako ng mabisang paraan.
Makakayanan ko ang mga biyahe sa eroplano. Makakayanan kong magsalita sa harap
gamit ang Xanax at Klonopin.
Bago iyon, ilang linggo, kundi ay buwan, ko katatakutan ang mga bagay na iyon,
mga bangungot tungkol dito, pagpapawis. Nawala ang mga iyon.
Kung dadaan ako sa panahon ng pagkabalisa
kung saan sadya kong dadamihan ang gamot,
tataasan ko ito at ibabalik ulit pagkatapos.
Mararamdaman ko ito. Pagakatapos, mararamdaman ko ang sintomas.
Minsan ay parang mas malala ang pagkabalisa,
at ang mga GABA receptor ay parang, "Nasaan na ang Xanax?"
Nagbago na ang mga panaginip ko. Napapaginipan kong,
"Diyos ko, magsasalita ako, at nawala ko ang Xanax."
O kaya nasa eroplano ako at naubusan nito.
Malinaw na umaasa ang aking isipan
sa mga benzo.
Hind lahat ng benzodiazepine ay pareho.
Halimbawa ang Xanax, mas mabilis gumana kaysa sa ibang benzodiazepine
at mas mabilis mawala kaysa sa ibang benzodiazepine.
Ang mga gamot na may ganoong agarang epekto,
pero mabilis din mawala na nagdudulot sa iyo ng pagkalito
at pagkahilig, ay mas nakaka-adik.
May adiksyon sa aming pamilya,
kaya talagang iniwasan ko ang lahat ng bagay.
Di ako umiinom, naninigarilyo,
at di ako nahumaling dahil natatakot ako
na mayroong bagay sa aking pamilya
na nagdudulot sa aming pagkahumaling.
Tama.
Magaling.
Pero napag-usapan namin na magsimula sa mababang dosis.
Pinag-usapan namin ang mga aasahan
at ang kinatatakutan ko sa simula,
na baka tumaas nang tumaas, ay hindi nangyari.
Nakaramdam ako ng ginhawa sa mababang dosis.
At dahil sa takot ko sa adiksyon
nakapag-focus ako sa
"Ang gamot ay para makatulong
sa paggana ng ibang bagay bukod sa gamot."
Kung nararapat ang iyong paggamit para sa biglaang pagkabalisa,
di ito magiging problema.
Kung araw-araw mong iniinom, at maraming beses sa isang araw,
mahirap na biglang itigil ang mga gamot na ito.
Maaaring maging malala ang mga epekto.
Pwedeng mabaliw. Maaari silang magka-kombulsyon.
Maaaring lumala ang pagkabalisa, sobrang hindi makatulog.
Nakita ko ang hirap ng pagtigil sa benzodiazepine
na nagreresulta sa nais magpakamatay at mga bantang pagpapakamatay.
Ngayong alam ko na,
hindi ko na sana ito sinimulan.
Hinding-hindi.
Iyon ang pinakamalaking…
Iyon ang pinakamalaking pagkakamali ko sa buhay.
Lumipat ako sa Colorado dahil mahilig ako sa panlabas.
At mahilig akong mag-skii. Mag rock climbing. Mahilig akong mamundok.
Mahilig ako sa white-water rafting at pag-kayak.
Mahilig ako sa mapanganib at nakakasabik na mga isports,
kaya napapaisip ako,
bakit ba ako na-diagnose ng pagkabalisa?
Kumusta, anak. Patingin ng gawa mo.
-Tatay, -Ano iyon?
Ito ang Christmas tree.
Oo. Mataas ito.
Ito ang snowman,
Gusto ko ito, mahal.
Parang isa o kalahating millligram ako ng Xanax nung kolehiyo.
At nung nagtagal, tumaas ito sa isang milligram,
sa dalawang milligram, at hanggang sa tatlong milligram,
kung saan ako nanatili
sa loob ng 12 taon, 15 taon.
At di na ako uminom ng higit pa sa araw-araw na dosis ko.
Noong 2013,
naalala ko na sinabi ko sa psychiatrist na maayos ang buhay ko ngayon.
Buntis si Kelly sa una naming anak, at nasasabik akong maging ama.
Binawasan niya ang Xanax ko mula tatlong milligram hanggang dalawa't kalahati.
At sa hindi inaasahan,
nagsimula akong magkaroon ng kakaibang sintomas.
Parang sobra ang naririnig at naamoy ko.
Nagkakaroon ako ng mabilis na pagtibok ng puso.
Parang nasusunog ang ilalim ng balat sa braso ko.
Basta na lang pipintig ang kalamnan ko. At malala ang pagkalito ko.
Ang pagkahapo ang isa sa pinakamalalang sintomas.
Nagsimula kaming mabahala ng asawa ko.
Kakaiba na ang nangyayari.
Gusto kong magpatingin sa mga rheumatologist
sa mga cardiologist at neurologist
at lahat ng uri mg espesyalista
Sabi ng doktor, "Alam mo, nasama ka na rin sa kaguluhan."
Sabi niya, "Ipapadala kita sa Mayo Clinic
dahil sila ang pinakamagaling."
Nag-impake ang buong pamilya at lumipad kami sa Minnesota.
Sabi ng neurologist ng Mayo, "Sa tingin ko ay meron kang autoimmune encephalitis."
"Isa itong pamamaga ng utak, At madali itomg pagalingin"
"Medyo hindi komportable. Kailangan mo ng IV infusion."
Walong linggo akong naka-infusion, at di bumuti ang pakiramdam ko.
Kung meron man, mas lumala ito.
Noong panahong iyon, nagsimula akong magtanong sa mga doktot.
Minsan kong tinanong, "May kinalaman kaya ito sa mga gamot ko?"
"Ang gmot ko ba ang dahilan ng mga ito?"
At ang sagot ay, "Hindi, hindi. Hindi mga gamot."
"Siguradong hindi dahil sa gamot."
Pinalitan na ako ng psychiatrist
mula Xanax ay naging Valium.
Siguro, sabihin na nating kutob…
di ko na alam kung ano pang magagawa ko,
kaya pakiusap, gusto kong bawasan ang gamot.
Pebrero ng 2018,
nagising ako sa umaga, at pakiramdam ko may mali.
Naririnig ko ang mga bata sa baba,
pero nakakabingi ang ingay.
Mainit ang balat ko. Mainit ang dibdib ko.
Di ko na kinaya. Lumabas ako agad ng bahay
at nagmaneho nang matulin at mali-mali.
May boses sa utak ko na nagsasabing, "Kailangan kong lumikas."
May nakita akong burol sa gilid,
halos 300 talampakan ang taas at may bangin sa gilid.
Sabi ko,
"Aakyatin ko ang burol na yan, at tatalon ako."
At nung paakyat na ako, nakita ko sa isipan ang mga anak ko.
Lumuhod ako,
at sinabi kong, "John, hindi ka ganito."
"Hindi ka ganito."
Narinig ng asawa ko na bumalik ako at sinalubong ako sa pintuan.
Tinignan ko siya at sinabing,
"Yung Valium siguro iyon."
Sinimulang hanapin ng asawa ko ang "Valium at pagpapatiwakal,"
"Pagtanggal ng Valium," "Pagtanggal ng Xanax."
Kaso puro mga pasyente lang at hindi mga propesyonal
at nakakita ng mga problema ng benzodiazpine,
kabilang ang laging pag-asa, labis na pagkasanay, at pagtanggal.
Nanggaling sa 1970 ang datos at inilarawan
ni Dr. Heather Ashton, na isang psychiatrist
na may klinika sa pagtanggal ng benzodiazepine sa labas ng UK.
Kulang ang kasanayan sa clinical pharmacology
at sa pangangasiwa ng pagtanggal ng gamot.
Nawala na ang pakikinig sa mga pasyente,
at nakahiligan ng mga doktor ang ideya
na kayang idaan sa gamot ang problema sa pag-iisip.
At sinulat niya ang buong kasunduan na The Ashton Manual,
na mahahanap mo online, at isang mahusay na dokumento.
Bigla naming natagpuan ang The Ashton Manual.
Nandoon ang bawat sintomas na ni-report ko sa doktor,
magkakasunod iyon.
Nagtinginan kami ng asawa ko at parang,
"Paano nangyari iyon?"
Pumunta kami sa 32 magkaibang doktor at walang tumama sa kanila
na binabawasan ko ang benzodiazepine at nakararanas ng epekto ng pagtanggal.
Hindi nakararanas nito ang ibang pasyente, at ang iba ay sensitibo
sa pinakamaliit na pagbabago ng dosis, pagbabawas ng dosis.
Mas laganap ito sa matatanda. Habang tumatanda, mas di nakakaayon ang utak.
Kaya pagdating ng edad 50 pataas
at ilang dekada na sila sa benzodiazepine… Sobrang hirap na itong tanggalin.
Kaunti lang ang nakakaalam ng potensyal na panganib.
Kaunting doctor lang ang nakakaalam ng mga kapahamakang iyon.
Medyo nakakagulat ito sa puntong ito.
Kapaki-pakinabang ang mga kagamitang ito. Sobrang saya kong makuha ito.
Nagpapasalamat ako sa mga taong gumawa nito.
Ang problema ay masyado naming madalas gamitin ito,
at sa napakahabang panahon.
Kung titignan mo ang iba-ibang sanhi ng panganib
sa adiksyon,
isa sa pangunahing dahilan ay madaling pag-access sa gamot.
Talamak sa panahong ito ang labis na pagreseta at suplay,
kaya mas mabilis itong masubukan at magkaroon ng adiksyon.
Psychiatrist ako mula noong dekada 90 at kung may lumapit sa akin
na may sintomas ng pagkabalisa o depresyon,
kailangan kong ipaliwanag na, "May depresyon ka."
O "Ito ay mga… Ito ay pagkanerbyos,"
at kailangan kong isipin sa una o ikalawang pagbisita
na walang problema sa pag-inom ng gamot.
Simula noong 1997, noong nagpasya ang FDA
na pwede nang mag-advertise ang mga kompanya sa mga tao.
Hindi naman agad mawawala ang depresyon.
Walang makakagawa nito, dahil totoong sakit ito.
Maaaring nababalisa ka. Hindi makatulog.
Alam natin ang pakiramdam ng pahkabalisa sa lipunan.
Maaaring sisihin ang di-balanseng kemikal.
Maaari kong mabalik ang normal.
Babalik uli ang buhay.
Di ko kailangang magturo o baguhin ang opinyon o maghawak ng kamay
kasi pumupunta na ang mga tao, "Dapat ba Wellbutrin o Effexor,"
o pwedeng, "Naka=Paxil ang instructor ko sa pilates,
pero sabi ng dentista ko mas mabuti ang Zoloft, anong pinagkaiba?"
Wala talagang pagbantay dito. Walang pagsubaybay.
"Anong pakiramdam mo? Anong naiisip mo?"
"Anong kalagayn ng iyong emosyon?" Parang trabaho lang talaga.
Naging kasangkapan na ang medisina
kung saan parang trabahador sa pabrika ang mga doktor.
At pagkatapos niya, lahat ng psychiatrist ko ay puro trabaho lang.
Naghanapa ako ng magtatrabaho lang, kasi parang
"Ayokong maramdaman iyon. Ayokong pag-usapan iyon."
Nape-pressure ang mga doktor na tignan agad ang mga pasyente,
para ipasok o ilabas sila, at magbigay ng gamot,
dahil iyon ang nababalik ng mga ikatlong partido.
May isang doktor, "Pwede mo bang ikwento ang iyong kabataan sa Texas?"
Ako naman, "Ayoko nga. Magsimula na tayo sa script."
Tinatanong namin ang pasyente, "Natuwa ba sila sa kanilang serbisyo?"
Gusto ng mga doktor ng mataas na marka
dahil nakabase sa mga survey ang kanilang pag-unlad bilang propesyonal.
Kaya dahil sa mga insentibong di nakikita,
isusulat ng doktor ang gusto ng pasyente.
Ang isa pa ay epektibo sa pangmadalian ang mga gamot na ito.
Pumunta ako sa isang therapist sa New Hampshire nung labintatlo ako.
SARAH SILVERMAN KOMEDYANTE
Na, nung araw na…
Unang araw na naroon ako, sabi niya… Ito ay parang taon 1984 yata,
at sabi niya, "Bibigyan kita ng reseta."
"Sa tuwing nalulungkot ka, Uminom ka ng isa nito."
Xanax iyon.
Gusto kong mag-ingat. Ayokong magmukhang masama lahat ng benzodiazepine at gamot.
Basta ang alam ko labis ang pagreseta sa kanila, gaya ng opioid.
Parehong pampawala ng sakit.
Isa sa emosyonal na sakit, at isa sa pisikal.
Maraming komunidad ang may problema sa Xanax.
Nasa gitna tayo ng epidemya ng iniresetang gamot.
Kadalasan akala ng mga tao ay parang opioid ito,
pero di lang ito opioid.
Ang rapper na si Lil Xan, mula sa Xanax, ay isa sa higit 50 artista
na nagbabanggit ng Xanax sa kanilang musika.
Umiinom ako ng…
…labindalawang o labing-apat na 2 mg kada araw.
Wow.
Grabe talaga iyon.
Nakakarinig ako ng boses sa aking utak
Sabi nila ay tapusin ko na
May nahanap akong Xanax sa kama ko
Ininom ko at natulog ako ulit…
Ang dobleng kahulugan ng pagkilala sa sakit o pagkabalisa,
o kung anuman iyon, ay hindi ikinaganda nito.
Grabeng patama iyon. Madaling mawalan ng kontrol.
At walang kakayahan ang mga kabataan na gawin iyon.
Di nagtagal ay ginaya ni Bobby ang mga idolo niya
at uminom ng unang tableta noong ikasampung baitang.
Nahumaling na ako sa unang tableta.
Isang tawag, isan text lang para makakuha nito. Oo.
Anumang gamot.
Ang social media ay mahalagang tool para makabili online.
Ito na ngayon… Ito na ang magbebenta sayo.
Sa pamamagitan ng pag-tap, makakakuha ka na ng Xanax.
Nagkalat ang mga gamot na iyon.
May nakita akong account na may 104 na nagbebenta
at gumagamit ng Snapchat,
na maaari mong tawagan sa pag-type lang ng pangalan.
Para itong directory ng nagbebenta ng droga.
Maraming tao sa di-wastong laboratoryo
mga ilegal na laboratoryo,
na gumagawa ng sobrang lakas na benzodiazepine.
Bagong impormasyon sa nakakamatay na gamot.
Isa itong maliit at puting tableta na kamukha ng gamot sa pagkabalisa, ang Xanax
Pero hinalo ito sa isang matapang ng opioid
na fentanyl.
Pwedeng mag-online at makakabili na ng pill press.
Makakabili rin sila ng pill dye.
Ito ang fentanyl na may halong pampabigat,
at sa pag-ikot ng gulong…
Lalabas na ang tableta.
Pwede kang makakuha ng dalawang tableta mula sa drug dealer,
at mas marami ang fentanyl ng isa.
At iyon ang magtatapos ng iyong buhay.
Ang mga tabletang galing sa Mexico ay propesyonal ang pagkakagawa.
Di mo makita ang pagkakaiba. Perpekto ang kulay, pati ang marka,
at ang kayarian ng pill…
Kumukha ng tunay. Nakakatakot.
Ibinalita ng artistang therapist, Laura Berman, na namatay ang kanyang anak
noong Linggo dahil sa sobrang gamot.
Sabi mo parang fentanyl ito na may halong iba.
May nararamdaman ba siya para inumin ang mga gamot na ito?
-Sa tingin mo alam niya ang iniinom niya? -Hindi. Siya--
Nitong nakalipas na sampung taon, halos lahat ay
dahil sa overdose ng hindi lang iisang gamot.
Kadalasan ay kombinasyon ito ng iba't ibang gamot.
Hindi sobrang mapanganib ang maraming pag-inom ng benzodiazepine lamang,
pero kung hinalo mo sa mga opioid,
parang anesthesia na iyon at lubhang mapanganib.
Kasi dodoble ang pampakalmang epekto.
Pwede kang atakihin sa puso. Pwedeng mamatay. Huminto sa paghinga.
Dalawampu't isang taon lang siya.
Isang sikat na YouTube star at pausbong na rapper,
Namatay si Lil Peep kagabi.
Ang daming namamatay sa balita
na may kinalaman sa painkiller o benzodiazepine.
Nahihirapan sila sa dinaranas
na sakit at pagkabalisa, at kailangang bawasan at makalabas dito.
Tumingin ako sa salamin at naisip ko sa mga oras na iyon,
kung pinagpatuloy ko ito, mamatay ako agad.
Kaya hininto ko ito agad-gad,
at nagkaroon ako ng kaunting kombulsyon,
kaya nauwi ako sa ospital.
Pagkatapos ng ilang subok, sinabi ni Xan na malinis na siya.
Gusto kong gumawa ng pagkilos, Xanarchy,
tungkol sa hindi gagamit ng Xanax,
at iyon ang sinusubukan kong isulong.
Kailangan nating alagaan ang isa't isa at maging responsable
sa pagsuporta sa kulturang droga, nang buong-buo.
Wag mo akong bigyan ng Xannie ngayon, kundi…
Ayokong tumanda na kasama ang mga taong mahal ko
tapos bigla silang magbabago.
Mahirap panoorin, at ayoko nang mamatayan pa.
Ayokong may namamatay.
Kabataan ang nagbibigay sa atin ng babala.
Nagbibigay sila ng senyales kung hindi maayos ang mundo.
Parang naging klinika na ako sa di pagreseta ng gamot,
mas marami na ang pasyenteng
kailangan makawala sa mga opioid o benzodiazepine o pareho.
Nakakalito rin ito sa mga pasyente,
dahil ang mga pasyenteng umaasa sa gamot
at matagal nang umiinom nito, di nila kayang mabuhay nang wala nito.
Posible ring hindi sila nababalisa
at maayos naman sila,
pero di sila makakakilos nang walang mga gamot.
Sobrang nakakatakot ang ideyang ito para sa kanila.
At iyon ang sintomas ng pagtanggal ng gamot.
Ganyan talaga ang tolerance at withdrawal.
Buti na lang nag-aral ako ng chemistry noong kolehiyo.
Hindi ito matuturo sa iyo ng doktor.
Ang tawag dito ay micro taper sa likido.
Hinahayaan ka nitong bawasan ang dosis
sa maliit na maliit na bahagi araw-araw.
Kung sobrang bilis,
makakaranas ka ng labis na kaba.
Makapangyarihan ang mga kemikal na ito,
minsan ay inaabot ng ilang taon ang pagbabawas nito.
DAANAN NG RILES
Mula sa gitna hanggang sa taas ng riles?
-Limang talampakan at isa. -5'1."
Sabihin mo kung handa ka na sa una.
Sige, simulan na.
Dito ay dalawang talampakan at anim.
2'6".
Nagtatrabaho ako sa Michigan,
at ito ay programa para maging isang civil engineer.
Tatlong taon na ako rito, at ang trabahong ito ay para sa hustong-gulang na babae.
Nagsimula ako nung 18 taong gulang.
Masaya akong may umaasa sa akin sa ilang bagay.
Nakaka-stress talaga,
pero sakto lang para matapos ko.
Hindi naman yung nakakalula.
Halos lahat ng ayaw sa Xanax,
ay dahil sa paggamit nito bilang droga.
Para sa mga tulad ko, pag nakita kong mali ang paggamit
ng ibang tao, parang,
kung alam mo lang ang nagagawa nito sa talagang nangangailangan.
Isang milligram ang iniinom ko kada araw,
at iyon ang simulang dosis ko, at yun lagi ang iniinom ko.
Pwede itong maging nakaka-adik. Hindi sa kaso ko,
pero sa pag-iisip, oo.
Parang "kung wala ako niyan, anong gagawin ko?"
Madaling umasa sa isang gamot nang buong-buo,
pero ako hindi…
Kahit na nakakatulong ito, nakakatakot isipin iyon.
Pano kung naubusan ka? Pano kung may ibang kumuha?
Pano kung nakalimutan mo? Anong gagawin mo?
Natatakot ako sa isipang iyon.
Mahalaga ang gamot sa mga tao, at ayokong baliwalain
ang kahalagahan nito
para tulungan ang mga tao na pamahalaan ang pagkabalisa.
Babalik ulit tayo sa simula,
kung ano talaga tayo,
pero sa sandaling nawala ito, maliban kung may iba kang gamot,
babalik ang pagkabalisa.
Nung nagkasakit ang nanay ko, nalaman naming malubhang colon cancer ito.
Tumakbo kami sa airport.
Nakatira talaga kami sa Boston, ako, tatay ko, at ate ko.
Sa tuwing umaalis ako, parang "Ito ba iyon?"
At pababalik-balik yung ganong isipan,
at iyon ang una kong atake sa nerbyos.
Kasi kailangan kong umalis sa trabaho.
At kailangan kong gumawa ng presentasyon, at bumigay talaga ako
at napunta sa banyo ng opisina,
mabilis ang paghinga, akala ko inatake na ako sa puso.
Parang, "Ito na… Diyos ko."
Yung pakiramdam na hindi ka na makalabas.
Bago pumanaw ang nanay ko, gumawa siya ng liham.
Nagsulat siya para sa lahat, sa kuya ko, sa ate ko, at sa tatay ko.
Sabi niya sa sulat para sa akin, "Pasensya na kung nilagay kita sa kahon,
at pasensya na kung pakiramdam mo ay kailangan mong maging isang tao
na kailanman ay di magiging ikaw." Nung binasa ko, bigla akong…
napaluha. "Oo nga," at iyon ang dahilan kung bakit lagi akong kabado
at balisa nang napakahabang panahon,
kasi ganito ang inaasahan sa akin. Para sa akin,
"Okey, di naman inaasahan na magpakabibo ka hanggang gusto mo."
"Iba ka. Bakit ganyan ka magsalita?"
"Dapat ganito ka magsalita, Ganito ang inaasahan ko."
Namatay noong Agosto ang nanay ko,
at doon talaga
lumabas ang lahat.
Nandun yung pakiramdam na,
"Kailangan kong ayusin ito sa sarili ko."
At doon ko nasabing, "Kailangan ko ng therapy."
Kung may mga bagay na nagdudulot ng pagkabalisa,
at hindi nawawala iyon,
mahalagang maalala mo ang mga pangunahing gagawin.
Una, huminga.
Magkaroon ng sapat na tulog.
Pinapayuhan ko ang lahat na magkaroon ng mahabang pahinga.
Mag-ehersisyo.
At lumabas hangga't maaari.
Mag-ehersisyo at masikatan ng araw. Mga bagay gaya ng yoga o pag-meditate.
Nakatulong sa akin ang pagninilay.
Ang pag-relax ng katawan
ay nakakatanggal ng nakakabalisang karanasan.
Hindi ka pwedeng mag-relax at mabalisa nang sabay.
May ibang gamot na hindi nakakahumaling.
Ang mga Selective Serotonin Reuptake Inhibitor,
hindi nila napapagaling agad ang pagkabalisa,
pero binababa nila ang pangkalahatang quotient ng pagkabalisa
para mas mabawasan ang pag-atake ng nerbyos.
Isa akong psychiatrist sa New York City,
at siyempre, gumagawa ako ng reseta ng mga antidepressant,
para sa pagkabalisa.
Pero gusto ko ring kausapin ang mga pasyente ko tungkol sa cannabis
dahil nakakatulong ito sa pagkabalisa.
Hindi ka nahihiya. Hindi ka bangag.
Nandoon pa rin ang iyong katinuan,
pero mas kaya mo nang pamahalaan ang stress.
Marami tayong alam tungkol sa paggamot ng mga sakit na ito,
at ang pinakamatagumpay na paggamot na base sa pananaliksik
ay ang mga cognitive behavioral therapy.
Nakatuon ang mga ito sa mga nakasanayang nating pag-iisip
pagkilos, at paggawa ng desisyon.
At naglilikha rin sila ng bagong kaisipan,
sa kung paano natin tingnan ang porblema.
Meron ka nang karagdagang proteksyon, ang maliit na tinig
ang therapy na nagsasabi sa iyong, "Okey lang yan."
"Ganyan ang nararamdaman mo ngayon. Ayos lang na makaramdam."
"Di totoo ang iyong nararamdaman. Di totoo ang iyong naiisip."
Ang kailangan mo lang gawin ay magpatuloy,
darating ang bukas,
hanggang sa maraming bukas na ang nagdaan
at hindi mo na ulit mararamdaman ito." At sapat na iyon para magpatuloy.
Kasi sa bandang huli, kung dumadaan ka
sa matinding pagsubok, kailangan mo lang magpatuloy.
Naging kapansin-pansin ito noong pandemya,
ngunit ang pagkakaroon ng koneksyon sa kapwa ay isa sa mga epektibong paraan
para malabanan ang pagkabalisa.
Ang pagkalumbay ay isa sa mga panganib sa kalusugan
di lang sa kaisipan pati na rin sa pisikal.
Dumaan ako sa diborsyo ngayong taon,
at sa mga natuklasan ko sa pagtatapos ng kasal
at sa pagtanggap ko ng bagong simula ng buhay,
nakaranas uli ako ng pabalik-balik na depresyon at pagkabalisa.
Di ko nasabi sa nanay ko.
Di ko pa sinasabi sa mga kaibigan ko ang nangyari sa aming pagsasama.
Nakatuon lang ako sa pagninilay at pagsususlat,
at mag-therapy ako,
at gagawin ang lahat para harapin ito,
kung saan ang kailangan ko lang gawin ay lumapit sa mga kababaihang
sumusuporta sa akin para malagpasan ito.
Sa anumang paraan na makakahanap tayo ng tunay na koneksyon,
Kalimutan mo na ang lahat ng sinabi ko, yun na ang pinakamabuting gawin natin.
Pero sa totoo, ang normal na pagharap sa di normal na kapaligiran
na di mo kailangang sabihin ay isang sakit.
Kung susuriin,
sa halip na ayusin ang mundo at tunay na problema,
gumagamit tayo ng psychotropic
para lang matanggap ng mga tao
ang mundong mayroon tayo.
Malakihang Pag-resign.
Yun ang tawag ng mga eksperto sa pagtaas ng bilang ng mga nagre-resign
o nagpapalot ng trabaho.
Mas maraming Amerikano na rin ang nagreretiro.
Ang pagbawas sa araw ng trabaho mula lima hanggang apat na araw,
ay nagiging uso na sa buong mundo.
Malinaw na binago ng pandemya
ang paraan ng pagtrabaho ng Amerikano at mga trabahong nais nilang gawin.
Gumawa kami ng pagkilos para matugunan ang mental health sa Amerika.
Gusto naming gumawa ng lipunan na walang sinuman ang nag-iisa
at nahihiya dahil sa kanyang problema.
Gusto naming gumawa ng mundo kung saan kahit sino ay makakahingi ng tulong.
Ayaw naming tugunan lang ang sakit sa pag-iisip.
Gusto namin ng paraan para sa kahusayan ng pag-iisip.
Ang bagong henerasyon ng mga atleta,
sina Simone Biles at Naomi Osaka, ay nagbahagi tungkol sa mental health/
Mag-isa tayong haharap sa problema at mahirap iyon.
Di mo na napansin kung ilan ang natulungan mo,
kahit ikaw mismo ay dumadaan sa pagsubok.
Ang kalusugan sa pag-iisip ay tungkol sa
lahat ng ginagawa natin sa buhay natin
at nauunawaan natin
kung makabubuti sa atin ang mga pangyayari
o hindi, tama?
Ang kalusugang pangkaisipan ay lahat.
Diyos ko. Di ko kaya. Kumalma ka, puso. Sabi niya,
"Salamat sa pagtangganp sa mga taong tulad ko." Di ko kaya.
Napakabait niya.
Nagsimula isang Instagram post na, "Libreng Therapy para sa Mga Itim."
Akala ko mahirap papuntahin sa therapy ang mga itim
kasi yun ang pinapaniwala sa iyo ng media,
pero di iyon ang kaso. Pabaligtad kaming nagsimula
kasi nung nilabas namin ang Libreng Therapy Para sa Itim,
nung sa unang dalawang araw, may 50 tao na parang,
"Gusto ko ng libreng therapy." Kami naman ay, "Teka."
"Di namin naisip na ganito."
Binigyan namin sila ng walong libreng sesyon.
Ngayon ay 75% sa kanila ang nagpapatuloy sa therapy,
pagkatapos ay hindi na libre.
Parang binigyan namin sila ng isang basong tubig,
at sana ay maisip nila na
"Di ko alam na kailangan ko pala nito." Tama?
Ngayon, kahit tanggalin namin ang tubig,
parang, "Pero alam mo? Yun na siguro ang susunod kong gagawin.
Isang bagay na tinuturo ko sa aking mga pasyente ngayon
ay ang flow.
Na pwede mong mawala ang iyong sarili sa bagay na ginagawa mo,
Pero kung anuman yang ginagawa mo,
nabigay mo na ang iyong sarili at nawala mo na ang sarili sa paggawa nito,
at mayroon pang mas malaki sa iyo.
Labindalawang taon na nang pumunta kami sa rancho ng kabayo,
at mayroon silang mga niligtas na kabayo.
Parang gusto nilang umabot sa 60 kabayo,
na karamihan ay di maganda ang sitwasyon.
Tapos nalaman naming naghahanap sila ng boluntaryo.
"Okey, sa gitna ng pandemya,
kung kelan sarado ang gym at walang makainan,
at wala tayong magawa. Di pwedeng makihalubilo.
Baka mainam itong boluntaryong trabaho sa labas.
Lumalabas ang mga bolundaryo para maglinis ng pastulan,
at paliguan ang mga kabayo, at ilakad sila.
Ang paglabas para magtrabaho sa isang mabuting layunin,
at makasamang muli ang mga hayop,
lahat ng ito ay nag-udyok sa akin
na lumabas ng bahay, kalimutan ang sarili,
at magsikap sa trabaho
makalanghap ng sariwang hangin.
Masaya sa pakiramdam ang pagkayap sa kabayo
kung di maganda ang araw mo.
Kailangan kong mag-focus sa isang bagay bukod sa sarili ko
kaya nag-aral ako ng flower arranging.
Napakataimtim ng prosesong iyon para sa akin,
mula sa pag-aayos ng mga bulaklak,
at pagsusuri ng kanilang mga kulay, ginagamitan ito lahat ng kamay.
Kailangan ko pala ng bagay na mahahawakan
para gawing kalmado ang sarili.
Halos lahat ng pag-aalala ko ay dahil sa
pakiramdam na wala akong nakakamit
o kaya naman ay mali ang ginagawa ko.
Ang mga bagay na nagdadala sa akin ng katahimikan kung saan,
"Para sa sarili ko ito."
Kaya walang sinuman ang titingin nito o huhusga o pupuna nito.
Mga inaasahan.
Masyadong mabigat ito,
at kung kaya mo itong bitawan kahit kaunti,
malaya ito sa pakiramdam.
Hindi iyan maganda. Oo, lahat ito ay trial and error.
Ang pagkabalisa ay isang buo,
at ang sabi nito ay iisa lang ang isipan at katawan.
Yan ang ideyang binibigay sa atin ng pagkabalisa,
na pinagsisilbihan ng katawan at utak ang isa't isa,
at magkatulong sila.
Ang problema sa pag-inom ng Xanax sa tuwing nababalisa ka
ay di ka nakakagawa ng proteksyon sa pag-iisip
na kailangan mo para kayanin ang mas matinding pagkabalisa.
Dahil kung pinipigilan mo ang pakiramdam na iyon,
nawala mo na ang pagkakataong matutunan na harapin ito ng iyong sarili.
Kaya may kapalit din ang mga benzodiazepine.
Siguro iinumin ko lang ito kung kailngan.
Siguro dalawang beses sa isang buwan.
Sa puntong ito, "Alam ko kung kailangan ko nito."
Kung di kaya ng diet at ehersisyo at pagboluntaryo
at kung wala na akong mapagkunan,
at kung umabot na sa antas na di na makontrol,
mayroon akong ibang solusyon.
Para sa akin ang Xanax
hindi talaga nito naaayos ang patuloy na pagkabalisa
na lagi lang naroon.
Unang beses kong sinubukan ang Klonopin, iba ang pakiramdam
Mas banayad ito bilang pantanggal ng balisa,
kaysa sa Xanax, na parang sinampal ka. Napakabilis ng aksyon.
Kaya di ginagamit ang Klonopin sa party. Hindi ito party drug.
Umiinom pa rin ako ng Lexapro na isang SSRI antidepressant,
katamtamang dosis nito.
Tapos binawasan ko na ang benzo hanggang sa di ko na sila iniinom.
Kung di mo hinaharapa ang iyong pagkabalisa, at dinadaan lamang
sa pag-inom ng Xanax, di mo talaga naaayos ito.
Ang tanging paraan ay harapin ito. Totoo lang.
Ang makakapipigil ng iyong pagkabalisa ay ang pagharap dito,
pagtanggap nito at pag-unawa rito
at di na maabala pa nito.
Sa kabilang banda,
medyo nakakabastos at nakakawalang-galang ang sabihin sa iba na,
"Gawin mo yan sa sarili mo," kung di mo kaya.
Di mo naman sasabihin sa may diabetes na, "Paganahin mo ang iyong pancreas."
Ang Xanax ay
isa sa mga gamit na
iniisipan ng masama ng iba.
At medyo naiinis din ako dahil
kailangan ko ng tulong ng ibang bagay bukod sa aking sarili.
At… dahil sa pagiging matigas ko kaya ayokong inumin ito
sa napakahabang panahon.
Gusto kong malaman kung pano ito gawin nang walang Xanax,
pero sa ngayon…
nagagawa niya ang layunin niya, at nagpapasalamat ako rito.
Ang medyo tuso sa benzodiazepine ay napakaepektibo nito.
Maaaring di tanggap ng lipunan ang mga taong may pagkabalisa o depresyon,
pero pareho lang tayong lahat.
At kung nakainom sila ng benzodiazepine sa unang pagkakataon,
grabe, talagang nawawala ito.
Kaya napapaisip sila na,
"Di ko kailangang maramdaman ito palagi, kaya ayoko,
at ngayon gusto ko ng mas maraming benzodiazepine." Naniniwala akong
ito ang maasahan natin sa ilang punto ng ating buhay
para pamahalaan ng stress, pagkabalisa, at mahihirap na sitwasyon,
at mga masasakit na dinaranas ng pagiging tao.
Ang katatagan ang susi sa lahat
hindi lang sa pagkabalisa, kundi sa kalusugang pangkaisipan,
sa pamumuhay sa mundo,
sa pagtanggang ng katotohanan ng mga bagay-bagay.
Kung tungkol man sa pamumuhay sa Covid o sa sarili nating buhay,
o sa pagkakaroon ng pagkabalisa.
Ang pagtanggap ang susi. At kung naunawaan mo ito,
mas magiging masigla ang iyong kaisipan at makokontento ka.
Habang inaalala ko ito, di ko alam na nababalisa ako
na kakaiba sa karaniwang pinagdadaanan ng karamihan.
Gaya ng pagbabago mula high school papuntang kolehiyo,
pakiramdam ko ay nawawala ako.
Ang una kong ginawa ay pumunta sa student health.
Ang tangi kong naalala ay may hawak akong reseta sa kamay
at inisip kong, "Malaki na ako."
"Ito ang payo ng student health na inumin ko,"
at iyon ang ginawa ko.
Oo, mahirap ang buhay,
at kahit papano nakalimutan natin iyon,
at kung di tayo masaya, may problema sa atin,
kailangan nating magbago o uminom ng gamot.
Hindi natin trabahong tanggalin lahat ng paghihirap at sakit ng pasyente,
kundi gawing mas kayang tiisin ang paghihirap
para mas maging makahulugan ang buhay nila.
May isang kaganapan sa withdrawal na tinatawag na windows.
Ito ay kung saan nawawala na ang mga sintomas.
Nasa palaruan ako kasama na anak ko,
tapos bigla na lang,
nawala ang ugong sa aking tainga,
nawala ang presyon sa ulo ko.
At naramdaman ko ang pagiging kalmado.
Di ko yun kailanman naranasan
sa buong buhay ko.
At buong buhay ko ay umiinom na ako ng benzodiazepine.
Kung ganoon ang buhay pagkatapos ng benzo,
hindi na ako makapaghintay.
Halika na.
Oo! Dahan-dahan. Tama.
-Tama! -Magaling.
-Tama! -Maganda iyon.
Talagang pinaghirapan kong baguhin ang maraming aspeto ng buhay ko
para di ganoon kalala ang nararanasan kong pagkabalisa.
Isang paglalakbay ang matutunang harapin ang mundo.
Di iyon iniinuman lang ng gamot, pagkatapos ay ayos na.
Matututunan mo ito habang tumatagal,
at ang lahat ng paghihirap ang dahilan kung bakit mukha akong masaya
na parang kaya ko ang lahat.
May mga panahong kailangan kong bumalik
at paghirapan ang trabaho, pero ayos lang sa akin. At… yun nga.
Isinalin ni: Carolyn Batay