Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ang dahilan kung bakit malubhang biyolohikal na armas ang anthrax
ay hindi dahil mabilis ito makapatay.
Hindi rin dahil nakakahawa ito tulad ng COVID
na pwedeng makuha sa kapitbahay…
Malubha ito dahil spore ito.
Kayang tumagal ng ilang dekada ang spore.
Hindi mo mapatay.
Kapag nakapasok ito sa katawan, pwede ito kumalat
at kaya nito pumatay ng hayop.
Tapos babalik sa lupa ang mga spore.
Kailangan nito pumatay para mabuhay.
Kailangan nito pumatay para makumpleto ang life cycle.
5401 BROKEN SOUND BLVD. N.W.
LUGAR NG KRIMEN BAWAL PUMASOK
PULIS NG BOCA RATON
PULIS ESPESYAL NA RESPONSE TEAM
Nasa gusali kami ng American Media Incorporated sa Boca Raton, Florida.
Sinara na ang gusali dahil may natuklasang anthrax
sa keyboard ng kompyuter na ginamit ng 63-anyos na si Bob Stevens.
Siya ang unang tao sa U.S.
na namatay dahil sa bihirang uri ng sakit na ito sa loob ng 25 na taon.
OKTUBRE 4, 2001 TATLONG LINGGO PAGKATAPOS NG 9/11
LABASAN LANG
Naniniwala ang mga imbestigador na natural ang sanhi ng sakit niya.
Ibig sabihin na baka galing ito sa lupa o sa mga hayop sa bukid.
Alam ba natin…? Ser, inhalation anthrax ba ito?
Mangangaso ba siya?
Sa ngayon, mukhang inhalation nga ito.
Alam mo po ba kung mangangaso siya?
Hindi namin alam. Alam namin na madalas siya sa gubat.
Ginoong Sekretaryo, may posibilidad ba na resulta ito ng terorismo?
Sa ngayon, mukhang nag-iisang kaso ito.
Walang ebidensya ng terorismo.
AMERICAN MEDIA HINTO
Pagkatapos ng 9/11, may tumawag sa akin na siyentipiko galing sa FBI,
at kinuwentuhan niya ako tungkol sa isang kakaibang kaso ng anthrax.
PAUL KEIM SIYENTIPIKO NG ANTHRAX
Sabi nila na may kinalaman ito sa baga.
Inhalational anthrax daw.
PAGSUSUBAYBAY
Gumawa sila ng spinal tap.
Ang bakteryum na bacillus anthracis
ay kumalat na sa buong katawan niya, pati na rin sa sistemang nerbiyos niya.
Matindi ang hirap ng namamatay dito.
Magkakaroon ka ng mataas na lagnat, sasama ang pakiramdam mo at mamamatay ka bigla.
Sa Palm Beach County, Florida
ilang dosenang empleyado ay na-screen para malaman kung may bakteryum sila.
Hindi ako makatulog.
Pinasundo nila sa akin ang anak ko dahil nasa gusali siya.
Kapag wala kang direksyon,
titignan mo talaga ang lahat ng anggulo.
BRAD GARRETT AHENTE NG FBI, 1985 - 2006
'Di kami sigurado sa sitwasyon.
Alam namin na may namatay
dahil sa anthrax.
Pero paano ito nakarating dito?
Sabi ng FBI, "Magpapadala kami ng sample para masuri ninyo ang DNA."
Inaasahan kami at kailangan mabilis kami kumilos.
Sabi ni Presidente Bush sa mga Amerikano na may pag-unlad
sa paghahanap sa mga responsible
sa mga pag-aatakeng terorismo noong Setyembre.
Ang layunin ko ay dalhin sa hustisya ang Al-Qaeda.
Nanawagan si Mr. Bush na mamuhay lang ng normal ang mga Amerikano.
Sumakay sa eroplano at magtrabaho.
Sabi rin niya na dapat gumamit ng tamang huwisyo
at isumbong ang mga kahina-hinalang bagay.
OKTUBRE 12, 2001 8 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Magandang umaga, ako si Andy Lack. Taga-NBC ako. Kasama ko si Mayor.
Ngayong umaga, may natanggap kaming positibong resulta sa cutaneous anthrax
mula sa kasamahan namin na nagtatrabaho sa Nightly News.
Isang palapag ng himpilan ng NBC ay sinara.
Sinusuri ng mga awtoridad kung may ibang bakas
ng bakteryum ng anthrax na nananatili.
Sabi nila na may nagkaroon ng anthrax sa gusali.
Nakakatakot iyon.
Alam mo, pwede mo ikamatay iyon. Diba?
Padaan po.
Sa NBC, may isang pang nakahawak sa sulat
na nakumpirma nang may cutaneous anthrax rin.
-Ialis niyo na siya dito. -Tayo na, tara na!
May nakita akong liham mula sa koreo.
TOM BROKAW NBC TV
Nung binuksan ko ang sulat, kinilabutan ako. Kaya…
Sabi nito, "9/11/01."
"Kamatayan sa Amerika. Kamatayan sa Israel."
"Si Allah ay dakila."
At sa loob ay
may parang kombinasyon ng muscovado na asukal at buhangin.
CASEY CHAMBERLAIN KAWANI SA NBC NEWS, 2001 - 2007
Tinapon ko ito sa basurahan.
Nagkasakit ako ng husto.
Para bang may dumadaloy sa ugat at sa buong katawan ko.
Binigyan ako ng mga doktor ng antibiotic.
Kung nagkamali lang ako ng kaunti, maaring patay na ako.
Kung inamoy ko ito,
ang anthrax, patay na siguro ako.
PULIS
May sasakyan na nagdala sa amin papuntang FBI.
Tinakas kami sa isang itim na kotse.
Naalala ko na nakita ko ang ticker sa Today Show
at sabi dito, "Anthrax sa NBC,"
tapos inisip ko, "Diyos ko, nakakaloka ito."
Takot ang lahat na ito ang pangalawang pag-atake ng terorismo
at ngayon may grupo ng mga teroristang Islam na naglalason ng mga tao.
Nakakatakot ngayon,
kasi 'di mo alam kung ano at kailan ito mangyayari.
MAY ANTHRAX DITO
Ang inaalala ng lahat ngayon ay: mayroon pa bang ibang kaso?
OKTUBRE 15, 2001 11 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
May balita mula sa Washington, D.C.
Nagpahayag si Presidente Bush mula sa Rose Garden
na ang Pinuno ng Mayorya sa Senado na si Tom Daschle
ay may nakitang liham na kahina-hinala,
at ang mga awtoridad ay naniniwalang may anthrax ito.
Tinawagan ko ang ibang mga miyembro ng pamumuno.
Kung nangyari sa opisina ko,
pwede ring mangyari sa iba.
'DI KAMI MAPIPIGILAN. MAY ANTHRAX KAMI. PATAY KA.
Naniniwala ang mga opisyal na posibleng
may kinalaman ang kaso ni Daschle sa Washington,
ang kasong NBC sa New York,
at ang kaso sa tabloid ng Florida.
Sasagot ako ng ilang mga tanong.
Ginoong Presidente…
Naniniwala ka po bang may kinalaman ang pag-atake ng Anthrax kay Bin Laden?
Baka posibleng may kinalaman.
Ipinagmamayabang niya at ng tagapagsalita niya na gusto nilang saktan ang bansa.
Posible ginawa nila ito, pero wala pa kaming patunay. Sige, Ron.
Ang pitong buwang gulang na anak ng empleyado sa ABC NEWS…
…at ang isang empleyado sa New York Post ay mayroong…
Kawani ng tagapagbalita sa CBS, si Dan Rather, ay nalantad rin.
Alam mo ba kung ilang pakete at liham ang binuksan ko?
Ayaw kong humawak ng liham.
Bagong paraan ng pakikidigma ito.
Namatay si Kathy Nguyen dahil sa inhalation anthrax.
Babae sa Connecticut.
…mas maraming tanong kaysa sa sagot.
Hangga't may suspek, walang nakakaalam kung terorismo ito
at kung may kinalamat ito sa mga terorista ng Setyembre 11
na sinubukang iupa ang isang eroplano pang crop dusting.
Sa totoo, pag tinanong ang kahandaan ng Amerika sa kemikal na pag-atake,
ang sagot ay hindi.
Oh, Diyos ko!
Siguro 'di dapat tayo mag-usap dito.
Baka may anthrax sa paligid.
Ang mga istak ng antibiyotiko na Cipro,
isa sa mga drogang laban sa anthrax, ay mas kaunti na.
Naubusan na ng gas mask sa Los Angeles.
Baka paranoid lang ako, pero ayaw kong magbakasakali.
Ang kalaban na ito ay malupit at mahirap hulaan ang galaw niya.
Matagal bago makakaramdam ulit ng kaligtasan ang mga tao.
Pag pasok ko sa trabaho, 'di ko alam kung ano ang mangyayari.
Umiikot sa buong Amerika ang sistema ng koreo.
Kaya malaki ang potensyal na kung saan-saan makarating ang mga liham.
Paano kaya namin ito maaagapan agad?
Isa sa mga kilalang siyentipiko sa Amerika, si Dr. Paul Keim.
Sa umpisa ng imbestigasyon, akala ko galing ito sa labas ng bansa
at may kinalaman sa Al-Qaeda at ang pag-atake nung 9/11.
Pero nakuha namin ang datus at ikinumpara namin ito sa database namin.
At kapareho nito ang isang uri ng strain na tinatawag na Ames strain.
Tahimik ang lahat
dahil sa puntong iyon, ang tanging pagmumulan ng Ames strain,
at hanggang ngayon, ang tanging ehemplo ng mga Ames strain sa database namin
ay galing sa mga laboratoryo ng Amerika.
Amerikano rin ang hinahabol namin.
ISANG DOCUMENTARY MULA SA NETFLIX
Naniniwala si Barbara Hatch Rosenberg na inside job ang pag-atakeng anthrax.
Itinuturing ito ng marami bilang pinakamalaking imbestigasyon ng FBI.
May kriminal na intent ang pagpapatay.
Hahanapin natin ang mga kumakalat ng anthrax
at paparusahan natin ang mga may kasalanan.
Hi.
Ihanda na ang lahat.
Paki-check ang tunog.
Isa, dalawa, isa, dalawa. Testing. Isa, dalawa, tatlo, apat.
Sige.
Ako si Dr. Bruce Edward Ivins.
Isa akong mananaliksik ng Department of Defense sa USAMRIID.
Iyon ang Instituto ng Pananaliksik ng U.S. Army sa mga Nakakahawang Sakit.
SI DR. BRUCE IVINS ANG ISA SA PINAKAMAGALING NA EKSPERTO NG ANTHRAX
Para sa akin, nakakatuwang maka-diskubre
at malaman na may nalantad ako
na wala pang nakakaalam.
ANG MGA SALITA DITO AY MULA MISMO SA MGA EMAIL NIYA
Para akong detektib
at ang mga bagay na walang may alam
ay parang hamon sa akin.
Medyo kakaiba ang ugali ni Bruce Ivins,
pero may reputasyon siya bilang isang magaling na eksperto sa anthrax.
JEFFREY ADAMOVICZ USAMRIID DIBISYONG BACTERIOLOGY 1998-2007
Mataas ang tingin nila sa kanya.
Imbis na maging mayabang at hiwalay sa iba,
iba si Bruce.
Malinaw na ang mga terorista na nagpasimuno ng mga atake
ay nagpasiyang gamiting ang Anthrax na ito
bilang sandata.
Hindi pa natin alam kung sino ang suspek.
Pag tinignan siya, mabilis maintindihan kung pano siya naging suspek.
VINCE LISI AHENTE NG FBI, 1989 - 2015
Kung sino man ang nagpasimuno ng bioterorismong ito
sigurado sila ay may malawak na kaalaman sa agham
at may access sa mga delikadong spore.
Isa sa mga naranasan naming problema
ay ang pagtitiwala sa komunidad ng mga siyentipiko.
-Oo. -…para tulungan kami sa imbestigasyon.
Anong oras?
Pano namin malalaman kung tumutulong talaga sila?
Kaya si Bruce ay dapat suriin.
NOBYEMBRE 19, 2001 40 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
LABORATORYONG KLINIKAL
Tuwing mag-iinterview ka ng tao, lalo na sa antas na ito,
parang naglalaro ka ng chess,
kasi matalino talaga ang kausap mo.
Gusto mong sabihin nila ang mga ginawa nila
kung may ginawa nga naman sila.
ANG MGA EKSENA AY BATAY SA MGA FIELD NOTE NG FBI
Pasensya, naghintay kayo.
Walang problema.
PEDERAL NA KAWANIHAN NG PAGSISIYASAT
PAMAGAT: AMERITHRAX PANGUNAHING KASO 184
-Salamat sa… -Sa hot suite ako nagtatrabaho…
…at mahirap tanggalin ang lab gown ko.
Umupo ka, doktor.
Sige, salamat.
Ako si Special Agent Hayward. Ito ang partner kong si Agent Braxton.
Kamusta sa inyo.
Salamat sa pagtulong mo… ang pagsusuri ng sample.
Syempre, walang anuman.
Sabi mo dito, ang mga spores
na nakita sa mga liham ay hindi galing sa "garahe".
Ano ibig sabihin nito?
Ibig sabihin ay puro sila.
May 99 porsyento na refractile sila. Walang vegetative cell o debris.
May naisip ka ba na kayang gumawa nito?
Tao na mag malalim na kaalaman dito.
At may pagkukunan ng mga industriyal na kasangkapan sa paggawa.
Ah, katulad mo.
Asa ka pa. Para makagawa ng purong pulbo mula sa basang mga spore
kailangan mo ng magandang kagamitan.
Pangit ang mga kagamitan dito.
Nahirapan kami kasi kailangan namin umasa
sa mga eksperto.
Pero ang problema ay wala kaming patunay
na isa sa mga siyentipikong ito ay ang suspek.
Kaya ang tanong ay pano namin pipigilan ang pagkalat ng anthrax
kung hindi namin alam kung kailan ito titigil at kung titigil nga ito.
…ayon sa mga eksperto sa Militar, ang pulbo sa liham
na pinadala kay Senador Daschle ay may parehong uri
sa ibang mga liham.
Puro ito at pinong-pino, talagang pangpatay.
Sa loob ng inosenteng…
Nung nabalitaan namin ang liham ni Daschle, doon kami natauhan.
Naisip ko, "Wow, para matanggap nila ang mga liham,
dadaan muna ito sa Brentwood."
DENA BRISCOE EMPLEYADO SA KOREO, 1986 - 2001
PASILIDAD NG BRENTWOOD, WASHINGTON D.C.
Kaya pumasok muna ako ng mag-isa para kalmahin ang sarili.
WASHINGTON, D.C. KOREO
Dumaan sa gusali namin ang liham na ito.
Ang mga liham ay tinutulak ng mga roller
at ang mga spore na nasa loob ng liham
ay siguradong nakalabas sa mga puwang.
Kaunting pulbo lang na kumalat na.
Salamat sa pagpunta ninyo rito ngayon.
Alam naman ninyo na may liham
mula sa 3.5 milyon na liham
na dumadaan dito bawat araw
ay may Anthrax.
Selyadong-selyado ang liham na ito,
at maliit lang ang pagkakataon
na nakalabas ang mga anthrax spores dito.
SEGURIDAD NG KOREO
Nung binalita ito sa pambansang balita,
sabi ko sa sarili ko, "Nako."
Ang kapatid kong si Joe ay namahala sa mga liham
na dumaan sa Brentwood noong panahong iyon.
Tinawagan ko siya. Sabi ko, "Joe, pakiusap, mag-ingat ka."
JOAN JACKSON KAPATID NI JOSEPH CURSEEN
Sabi niya, "Maingat ako."
May kutob talaga ako.
Alam mo na hindi ligtas ang lugar,
pero may nagsasabi sayo na ligtas dito, at gusto mong maniwala sa kanila.
Tapos malalaman mo mamaya, hindi pala sila mapagkatiwalaan.
Sabi ng manager sa planta, "May dadating lang para mag-tetest."
"Susuot sila ng Hazmat suit, mula ulo hanggang paa."
Bakit sila susuot ng Hazmat suit kung ligtas ang lugar?
Sorry, uulitin ko lang,
nakita mo silang palibot-libot sa planta habang suot nila iyon?
Oo.
EMPLEYADO SA KOREO, 1996 - 2001 PASILIDAD NG BRENTWOOD, WASHINGTON D. C.
Sabi nila sa amin na huwag kaming mang-istorbo.
Anim na FKC pump na may volume flow na hindi tiyak…
At sabi ng manager sa planta…
"Alam niyo, kung sinarado natin ang gusali,"
mananalo na ang mga terorista."
Bakit hindi kami pina-test at hindi sinarado ang gusali?
Iyon din ang sinabi nila sa media at sa mga empleyado.
"Huwag mag-alala."
"Walang anthrax sa gusali."
At doon nagsimula ang lahat.
Sumakit ang dibdib namin.
Nahilo kami at sumakit ang ulo namin,
at napansin ko si Joseph Curseen.
Nakaupo siya doon, pero nakayuko ang ulo niya.
Napansin ko iyon dahil hindi talaga siya nag-aabsent dahil sa sakit.
Hindi tumagal,
nabalitaan namin si Thomas Morris, isang empleyado rin sa koreo.
Nahihirapan akong huminga, masikip ang dibdib ko.
TAWAG NI THOMAS MORRIS SA 911
EMPLEYADO NG KOREO PASILIDAD NG BRENTWOOD, WASHINGTON D.C.
Nakakahinga ako,
pero kung tumayo ako at naglakad, baka himatayin ako.
Palagay ko nalantad ako sa anthrax.
Sinabi sa akin na hindi anthrax ito,
pero hindi ako naniniwala sa kanila.
Maaga pa nung nagising ang asawa ni Joe.
Wala si Joe sa kama,
tapos nakita niya siya sa banyo na nakahandusay sa sahig.
Hindi ko alam kung
dumumi siya ng hindi sinasadya… wala na siya sa sarili.
Malala na ang sakit niya
at tumawag ang asawa niya ng ambulansya, at sa mga magulang ko,
at pagdating nila,
sila ay… palagay ko dinala nila siya sa isang lugar
at naririnig nilang sumusuka siya.
Sinubukan kong tumawag sa bahay. Tawag ako ng tawag.
Tapos sinabi sa akin ng nanay ko na patay na si Joe.
Nalaglag ko ang telepono at…
Kakabahagi ko lang sa presidente ang mga datus
ng sitwasyon sa anthrax, ayon sa nalalaman namin.
ANG WHITE HOUSE
Dalawang empleyado sa koreo
na nagtatrabaho sa Pasilidad ng Brentwood sa Washington, D.C.
ay nagkasakit, at ikinalulungkot kong sabihin na pumanaw na sila.
Linibing namin si Joe sa Sabadong iyon.
Sasabihin ko sayo…
Kung hindi lang dahil sa pananampalataya ko,
baka nasira na ulo ko
pagkatapos ako mawalan ng kapatid.
Lalo na sa ganoong paraan.
Nakikiramay kami sa pagpanaw nina Thomas Morris at Joseph Curseen.
Mga empleyado ng koreo na namatay sa linya ng tungkulin.
Ito ang kasamaan na kayang gawin ng mga terorista.
Sa ibang bansa,
at sa bansa natin.
Pero kasiguraduhan ito…
BILL LABAN SA TERORISMO
…dapat mahuli ang mga teroristang ito.
Dapat matalo natin sila.
At dapat madala sila sa hustisya.
Isa na ito sa pinaka-high profile na kaso, wala na akong maisip na kasing-sikat nito.
Bawat linggo, madalas kaming
pumupunta sa himpilan ng FBI para balitaan ang direktor
tungkol sa nangyayari sa kasong ito.
Magandang umaga. Gusto kong malaman ninyo
na ang mga imbestigador namin sa New York, Florida,
New Jersey, D.C. at sa buong bansa ay nagtatrabaho ng husto.
Kailangan magawan na namin ng paraan ito para makausad kami.
Wala pa kami sa posisyon para sabihin kung sino ang nagpasimuno nito.
Hanggang diyang lang muna tayo.
Isang biyolohikal na lason na pinadala sa liham.
Limang ang napatay ng mga liham…
…at 17 ang nagkasakit.
Hanggang ngayon, hindi pa nalutas ang kaso.
Sa wakas, ang mga ahente ng kaso
at ang mga inspektor sa koreo
ay gumawa ng paraan para sundan ang galaw
ng mga liham mula sa isang mailbox
na nasa Princeton, New Jersey.
Seryoso ang mga inspektor ng koreo sa mga pagpapadala.
Ngayong hapon, ipinapaalam ko na aabot na ng isang milyon ang premyo.
Dapat malaman kung pano magtanggal o magdagdag ng tamang suspek.
RACHEL LIEBER KAWANING ABOGADO, 1997 - 2012
Sinuri namin ang lahat ng anggulo.
May nakapansin na mabigat ang pagsulat sa ilang mga letra.
Ilang mga A at T.
Ano ibig sabihin nito?
Baka wala, pero baka meron din.
Ano kaya iyon?
Maaring makatulong ito habang hinahanap pa ang suspek.
Ito ang nakakatuwang bahagi. Tignan niyo,
mahaba ang katawan niya.
Yung mukhang alupihan?
Binabalot ng isang mono-amino acid na kaha ang bawat bakteryum
at dahil dito, hindi ito nakikilala ng mga T-cell bilang pathogen.
Naintindihan ba?
Hindi.
Ituloy mo.
Ganito siya nabubuhay.
Mukha siyang inosente, tapos lumulusot siya sa depensa.
Kahit 15 lang ang laboratoryo na gumagawa ng Ames strain,
mahirap parin ito hanapin
dahil hindi mo alam kung aling lab ito nanggaling.
May ilang mga siyentipiko sa USAMRIID
na direktang humawak ng mga pulbo sa mga liham.
Napansin nila na nung linagay nila ang mga spore sa Petri dish,
at kaunti lang ang linagay,
iba ang hitsura ng ilan doon. Iba ang hugis ng anthrax.
At ang mga kaibahan na iyon
ay isang paraan para malaman
kung hindi lang Ames strain ang meron mo
pero kaya ring malaman kung ang Ames strain
na ito ay nasa liham rin.
At nagkatotoo nga, lahat ng mga sample,
na may tamang hugis ay nasa USAMRIID
Itinatag ang USAMRIID noong mga dekadang '70.
Isa itong organisasyon laban sa biyolohikal na sandata.
Lalo na ang mga nakakahawang sakit.
Tulad ng mga siyentipiko namin
may kutob talaga ako na
kasama namin o kakilala namin ang mahuhuli nila,
at mabibintangan.
Pero sa totoo, wala kaming kinalaman dito.
Doctor, para sa talaan,
may kinalaman ka ba sa mga pagpapadala ng anthrax
noong Setyembre at Oktubre 2001?
Hindi.
May naisip ka bang mga suspek?
Oo, marami.
Ang dalawang mananaliksik na ito
ay may access sa orihinal na strain…
At madalas rin sila gumawa ng serial dilution nito.
Detalyado ang pagtatala namin dito.
Salamat sa kooperasyon.
Makikipag-ugnayan kami.
Sabi ng FBI, "Lahat ng taong may access sa Ames strain,
magpadala kayo ng sample."
Dahil sa subpena, lahat ng siyentipiko sa USAMRIID,
pati si Bruce, ay dapat kumuha mula sa koleksyon nila
at kumuha ng sample sa tubo nila,
tapos ipapadala nito ng FBI sa lab ko para sa pagsusuri ng DNA,
at para rin imbakin ito.
Nung nagawa na nila ang pagsusuri ng anyo nito,
hindi ito nakita sa tubo ng mga siyentipiko.
Kaya hindi sila ang pinanggalingan ng anthrax.
Hindi na kahina-hinala si Bruce.
Ang strain ng anthrax ay Ames,
at madalas galing ito sa lab ng gobyerno ng U.S.
Isa sa mga lab na ito ay nasa himpilan ng militar ng Fort Detrick sa Maryland
pero dahil wala pang suspek, maraming haka-haka ang kumakalat,
at lalo na dahil hindi pa ulit pumapatay ang suspek.
Isa sa mga unang sinabi ni Michael Jordan sa pagbalik niya sa NBA ay…
Sabi mo may hinanda ka para sa amin.
Oo. Nakakatuwa ito.
Magugustuhan niyo ito. Heto na.
Ngayon na hindi na suspek si Bruce Ivins,
baka matutulungan na niya kami.
Mga anthrax culture ito.
Magaling, Agent Hayward.
Tama ka, culture nga ito.
Mula sa personal kong istak iyan,
mula sa pinanggalingan.
Natuwa talaga si Bruce na dahil sa mga kontribusyon niya
makakatulong siya sa kasong ito.
Ano pa ang alam mo?
Ang pangunahing proyekto ni Bruce noon ay isang bakuna.
Nabakunahan na tayong lahat
pero ang bakunang ito ay may ilang dekada na
at ang mga nabakunahan laban sa anthrax
ay nagkaroon ng bukol sa braso na kasing-laki ng suha.
Gumagawa siya ng bakuna na mabisa,
pero walang masamang epekto.
Bilang siyentipiko, normal siya,
pero iba ang ugali niya sa karamihan ng tao.
Isa siya sa mga nerd na mabilis mapansin.
Katulad ko.
Sige, ito ang ilan sa mga masasama kong ugali.
Una: nagbibigay ako ng masamang payo kahit hindi ito hiningi.
Pangalawa: Makulit ako.
Pangatlo: Mahilig akong mag-usisa.
"Pagsisiyasat ni Ivin" ang tawag ng mga tao dito.
"ANONG KALOKOHAN ITO?!"
Mahilig siya mag-pyano,
at marunong rin mag-banjo.
Marami siyang talento.
Bruce!
Leche!
Ayan nanaman si Bruce Ivins. May ginagawa nanamang kakaiba.
Sige, pangapat:
inaabala ko ang mga tao at kinokontrol ko ang usapan.
Panglima: Tinatawagan ko ang mga tao sa bahay.
-Hello? -Kamusta.
Pang-anim: mabilis ako magsalita.
tapos tanong ako ng tanong, kahit hindi pa ito nasasagot.
Iyon na siguro ang lahat.
Kapag dumaan sa sistema ng koreo ang liham,
ipinagsama na ito, itinambak, inayos, inalog at pinisil.
Kaya takot ang lahat,
pero kinakabahan talaga ang mga empleyado ng koreo.
OPISINA NG KOREO NG ESTADOS UNIDOS WASHINGTON D.C.
Mahirap ang panahon na ito para sa empleyado ng koreo.
Nakikiramay kami sa pagpanaw ng dalawa naming sundalo
at gagawin namin ang lahat para mapadala ng maayos ang mga liham ng Amerika.
Sa wakas, pagkatapos ng sampung araw,
sinara na ang gusali.
Sabi ng lahat na nalantad na siguro ang lahat doon.
PANGKALAHATANG OSPITAL NG DISTRITO NG COLUMBIA
Higit 2,200 na empleyado ng koreo sa D.C.
ay pinapa-test dahil sa paglantad sa Anthrax.
Ang mga empleyado ay…
Nung una itong ibinalita, nung na-test na ang Kongreso,
dapat na-test na ang lahat.
Sa Brentwood, 24 oras pang nanatiling bukas ang gusali,
pitong araw kada linggo, ng sampung araw.
May mga forklift at power ox doon.
Kumikilos ang tao, at kumalat tuloy ang mga spores.
May 56 kilometro kada oras ang takbo ng mga makina.
Pag tingin mo sa gusaling opisina ng Hart Senate,
makikita mo ang dapat mangyari tuwing nasa panganib ang mga tao.
Mga 10.30 ng umaga ngayon,
may nabuksang kahina-hinalang pakete ang opisina ko
at ang mabuting balita ay
magiging maayos ang lahat.
Sinara ang gusali sa loob ng dalawang oras.
Pinaalis ang lahat, pina-test ang lahat. Ligtas ang lahat.
Ikumpara mo ang 240 oras sa dalawang oras.
Nakakuha agad ng Cipro ang mga taga-Capitol Hill. Nahuli kami.
Lima daw ang namatay.
May 17 na taong nagkasakit.
Hindi nila alam kung ilang tao…
Ayon sa x-ray, mukhang baga ng madalas mag-yosi ang mga baga ko
o parang may sakit ako sa baga.
Kahit kailan, hindi pa ako nag-yosi.
Kapag nangyari ito sayo, mahuhumaling ka talaga.
BAWAL KUMUHA NG LITRATO
Litrato ng senyas na nagsasabing 'Wag Kumuha ng Litrato'
sa pasukan ng Opisinang Koreo ng Brentwood
at ang mga makina
at tolda
kung saan nagtrabaho ang mga Hazmat team.
Ang mga lagusan papunta sa gusali para ilagay ang…
Ang chlorine dioxide.
Dioxide…
Palakihin mo nga.
Oo nga. May mga babala sa gusali dito.
Alam nila na kontaminado ang gusali
pero hinayaan nilang manatili kami at sinugal nila buhay namin.
NAKAKAHAWA BIOHAZARD
Dapat mas nag-ingat sila.
Dalawang buwan nang hinahanap ang suspek
sa pag-atakeng Anthrax gamit ng liham.
Iyon ang madalas na iniisip ng mga empleyado sa koreo.
Nagawa na nila ito at nakatakas sila. Pwedeng maulit ito.
Tapos mauulit nanaman ang lahat.
Sino ang nagpadala ng mga liham na may lason at bakit?
Bawat hinga, pumapatay ng mga Amerikano ang isang kalabang hindi nakikita.
Tulad ng DNA,
nalulutas na natin ang mga kriminal na kaso ngayon na imposible dati
dahil may paguunlad sa agham. Umaasa kami na
ganito rin ang kaso sa anthrax.
Siyam na buwan na mula nagkaroon ng mga nakakamatay na liham
ng anthrax na dumaan sa koreo ng U.S.
Sasamahan na tayo ni Nicholas Kristof, kolumista mula sa New York Times.
May mga pinaghihinalaan ka.
Baka pwede mong ibahagi sa mga manonood.
Siya ay nasa komunidad ng bio-defense,
isang organisasyong may kinalaman sa militar.
Talagang pinag-uusapan siya,
at sabi ng mga tao na dapat imbestigahan pa siya.
HUNYO 8, 2002 243 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Puno ng naka-amerikana ang kantong ito.
Nagpakita sila ng litrato, at nagtanong sila kung kilala namin ang nasa litrato.
Isang ginoo na may maitim na buhok, makapal na bigote at magkalapit ang mata.
Tinignan na ng FBI ang apartment
ni Dr. Steven Hatfill, dating mananaliksik sa Militar.
Marami sa sinabi at ginawa ni Dr. Hatfill
na talagang nakakahinala, at dahil dito, siya ang
naging pangunahing suspek.
Inalis siya sa trabaho noong 1999 dahil lumabag siya sa proseso ng lab.
Nakahanap siya ng trabaho sa kontraktor ng gobyerno
tapos nawalan siya ng security clearance sa trabahong iyon,
noong 23 ng Agosto sa 2001.
Isang buwan bago pinadala ang anthrax sa mga liham, 3 beses siya pina-polygraph.
at palagi siyang may evasion dito.
Puno ng kasinungalingan mga resume ni Hatfill.
Galit siya sa mundo at sa gobyerno.
May pina-komisyon siyang pagsusuri na may pag-atakeng terorismo na kathang-isip.
Siniyasat ang bahay ni Steven Hatfill sa Maryland
ng pangalawang beses.
Itinatanggi ni Hatfill na may kinalaman siya sa mga pag-atakeng anthrax.
Magpapalinaw lang ako.
At para patas.
Ito ang unang pag-atakeng biyolohikal sa kasaysayan ng bansa.
Hindi kami handa.
TOM CONNOLLY ABOGADO NI STEVEN HATFILL
Natakot ang mga Amerikan. Natakot ang Kongreso.
Pero hindi makatarungan ang pagtrato sa kanya. Hindi ito tama.
Mag-sound check nga muna tayo.
Sabihin n'yo kung ayos na ito.
Kaya ako ang naging representante niya
sa kaso na pinoporma nang
maging death penalty na kaso.
Dapat maibalik kay Dr. Hatfill ang tahimik ng buhay niya
at dapat mabigyan ang publiko ng Amerika ng maayos na imbestigasyon.
Tignan mo kung ano ang totoong nangyari.
Pinaparating nila sa publiko
na si Dr. Hatfill ang gumawa ng pag-atakeng ito.
Suspek ba si Dr. Hatfill?
Isa siyang kahina-hinalang tao.
"Kahina-hinalang tao."
Kahina-hinalang tao.
-Kahina-hinalang tao. -Kahina-hinalang tao.
ANG WASHINGTON POST MAGASIN KAHINA-HINALANG TAO
Binigyan talaga ito ng pansin ng media.
Dinumog nila ang lugar
tapos may helikopter sa taas ng apartment niya.
Para bang na-in love ang ilang mga bobong ahente sa kanya.
Parang crush ng binata,
pilit sila ng piit kahit hindi naman tama.
NEWS EXTRA SINUSURI NG FBI ANG EKSPERTO SA ANTHRAX
Para bang nangumpanya sila
"MATALINONG BATA" DAW ANG SUSPEK SA ANTHRAX
para iparating sa publiko ng Amerika
na si Dr. Hatfill ang gumawa nito.
Ginawa nila ito kahit wala silang ebidensya
dahil kailangan nilang may mabintangan para ipakita sa publiko may nagawa sila.
Palagay ko maayos ang trabaho ng mga detektib
at may hinahabol na sila.
MGA APARTMENT NG DETRICK PLAZA
Iba-iba ang pananaw ng mga tao
kay Hatfill bilang tamang suspek.
Pero hindi kasi nila pwedeng pabayaan si Steven.
Pina-interview nila siya sa akin ng higit isang beses.
Una, pinag-usapan namin ang trabaho niya sa anthrax.
Sabi niya, "Hindi kayo naniniwala sa akin."
"Tingin n'yo ako ang gumawa nito."
At ang sagot ko sa kanya ay, "Heto, Steve,
ginawa mo ba ito?" At sabi niya, "Syempre hindi. Hindi ako."
DINEPENSA NG FBI ANG IMBESTIGASYON
Pero tingin parin ng kawanihan na siya ang tamang suspek
kaya nagpatuloy lang sila.
Isang posibleng mangyari
ayon sa mga source na kakasuhan ng gobyerno si Hatfill
sa mga bagay na walang kinalaman sa anthrax,
kung nakumbinse sila
na ito lang ang tanging paraan para hindi maulit ito…
Wala paring hinuhuli,
kahit naniniwala na ang mga imbestigador na alam na nila kung sino ang gumawa
at kung nasaan siya.
Ano ang nangyayari?
Nakaka-istress ito.
Buong araw siyang binabantayan.
Sinusundan siya sa lahat ng pinupuntahan niya.
Madalas siyang sinusundan ng FBI.
Tatlong buwan nang lumipas nung nasagasaan ng ahente ang paa niya.
May mga lecheng aso pa.
Binuksan nila pinto ng apartment
tapos natuwa ang isang aso at tumakbo,
at dumeretso kay Dr. Hatfill.
Hindi nila sinabi
na tinahulan rin ng mga aso ang walo o siyam na ibang siyentipiko.
Para bang sinasabi mo sa boss mo,
"Narito ang fingerprint ni Dan sa baril,"
tapos 'di mo sinabi,
"Ah, may sampo rin akong mga fingerprint na hindi galing kay Dan sa baril."
Deretsahang harassment na ito.
Hindi ito pagbabantay.
Ini-istress nila siya.
Ang stress na dinudulot ng pagsusunod ng FBI sa suspek
ay nagiging sanhi ng pagwawala nila,
minsan nagpapakamatay rin sila.
Talagang nahirapan siya sa media
at hindi ko alam paano,
pero alam nila kung saan namin siya iinterviewhin.
Ang lala talaga. Sa isang lugar
kinailangan namin siyang ipasakay sa likod ng kotse tapos dinala namin siya sa hotel.
Wala ako doon, at hindi ko huhusgahan ang mga proseso nila,
pero palagay ko,
kung may binibintangan kang nagpasimuno ng pag-atakeng biyolohikal,
susuriin mo ang bawat bahagi ng buhay niya
at kakausapin mo ang mga kaibigan niya
at babantayan mo siya.
Lalabag sila sa tungkulin kung hindi nila ginawa ito.
Syempre, dapat siyang imbestigahan.
Wala namang nagreklamo
na dapat hindi siya binantayan ng FBI.
Ang reklamo ay…
Bakit siya binigyan ng pansin mula sa ibang mga suspek,
at bakit pinaharap siya sa publiko habang nagsasabing,
"Siya na nga."
Ito ang nangyari, at ito ang reklamo namin.
Syempre naman, kung sinunog mo ang bahay ng tao,
at kinuha mo damit niya
tapos dinuraan mo pa sa mukha…
Syempre.
Lalaban talaga siya.
IMBESTIGASYON ALEXANDRIA, VIRGINIA
Magandang hapon, mga binibini at ginoo,
ako si Steve Hatfill.
Pagkatapos ng isa sa pinakamalupit na pribado at publikong imbestigasyon
sa kasaysayan ng Amerika,
walang nakahanap ng ebidensya
na may kinalaman ako sa
mga liham na may anthrax.
Hindi ako ang Anthrax Killer!
Isang taon na ang pag-iimbestiga sa anthrax
at hindi parin alam ng FBI kung sino ang gumawa nito.
Sabi ng mga opisyal sa FBI
na masyado paring kahina-hinala si Hatfill.
Nainip ang mga ilan sa kaso.
Higit 18 buwan na ang lumipas, pero wala paring nahuhuli…
Ang bagal ng kilos ng FBI, nakakapagtaka…
HIndi kasi ito teleserye.
Maraming trabaho…
Hindi ba nakakabigo? Wala pang sagot ang kaso at wala pang nahuhuli.
Sa ngayon, iniimbestiga pa ba siya?
Wala kaming patunay na pwedeng gamitin sa korte.
Naalala niyo ba ang pag-atake ng anthrax?
Limang taon na ang lumipas mula nung may photographer sa Florida…
May dalawang kampo sa FBI.
May mga naniniwala na inosente si Hatfill
pero may naniniwala parin na siya ang suspek.
Isa ito sa pinakamalaking imbestigasyon ng FBI
na may higit 9,000 na interview,
6,000 na subpena at 67 na pagsasaliksik.
Pinipilit ng FBI na bukas parin ang kaso.
Ang pagkakamali ng ilan ay
gusto nilang ipakita na ginawa ng tao ang isang krimen
imbis na imbestigahin lang ang krimen.
SETYEMBRE 2006
Limang taon na ang imbestigasyon na ito
at gusto ni direktor Mueller na magkaroon ng bagong pananaw ang kaso.
Kaya ako ang namahala sa imbestigasyon.
Sabi ko sa team, "Luma na ang kaso pero dapat may pakialam parin tayo dito."
"May magagamit pa tayo para tapusin ito."
Sabi namin… binigyan namin sila ng kakayahan para mag-imbestiga.
Sa puntong iyon, nagkaroon ng matinding pag-unlad ang agham
at nakatulong talaga ito sa imbestigasyon.
Dati, walang nag-sesequence ng mga genome.
Pre-genomic ang tawag namin sa panahong ito.
Ginagamit namin ang DNA para malaman ang Ames strain
pero hindi namin nai-sequence ang buong genome.
Gusto naming gumawa ng bakas ng DNA
para sa mga spore na pinadala para makita kung mahahanap ang pinanggalingan.
DAPAT ANG DNA SEQUENCING
ANG BUONG GENOME
Ginawa namin ito dahil gumanda ang teknolohiya
at dahil nadagdag ang badyet namin.
Ito na ang pinakamahal na imbestigasyon ng FBI.
Kinumpara nila ang bakas ng DNA
na nakita nila sa mga spore na pinadala
sa lahat ng mga nakuha nila.
PAGLALARAWAN NG SAMPLE
Galing ang lahat na ito sa isang prasko…
na tinatawag na RMR-1029.
At higit pa rito,
nalaman namin na ang prasko na ito
ay may mga anthrax spore na ginawa ni Bruce Ivins para sa mga eksperimento niya.
PURONG-PURO 1029
MATAAS NA KALIDAD
BRUCE IVINS (LAGDA)
Sa simula ng imbestigasyon, ang buong mundo ang suspek.
Ngayon, naging isa nalang ang suspek, dahil sa isang prasko,
sa isang lab, na pinapatakbo ng isang lalaki.
Sigurado na ba kami na si Bruce Ivins ang nagpadala ng mga liham?
Hindi.
Ang RMR-1029 ay ginagamit ng maraming mga tao.
May mga materyales galing doon na pinadala sa lab ko.
PINADALA ANG ANTHRAX
Kaya tinignan namin ang mga petsa
at sabi namin, "Sige, sino ba ang nakagamit ng RMR-1029 dito?"
ILANG SUSPEK
ANG PAGPAPADALA NG ANTHRAX
Binalikan ulit ng FBI ang USAMRIID.
Sinisiyasat nanaman kami.
BIOHAZARD INGAT BIYOLOHIKAL NA LASON
Isa kami sa mga institusyon na tumulong sa kanila.
Hindi lang namin sila ginabayan gamit ng kaalaman namin,
binigyan rin namin sila ng access sa mga talaan namin,
lahat ng biyolohikal na sample namin,
at binigay namin ang lahat ng kailangan nila, bilang boluntaryo.
Pero dahil naitala mo ang lahat,
may materyales sila
at kung may nahanap sila…
ikaw na ang tatawaging pagmumulan ng sandatang ito.
Nag-alala ang marami dahil dito
kasi nagdulot ito ng takot at paranoia.
ANG PRASKONG RMR 1029 IHAHALO ANG SPORE
NA SINUSURI SA LAB
Bawat isa sa kanila ay naging suspek, tama? Kailangan ko ng matatag a alibi.
May phone record kami ng ilan sa listahan.
Kausap nila ang asawa nila sa telepono, at wala sa bansa ang asawa.
Imposible na nagmaneho sila papuntang Princeton
sa ika-17 o 18 ng Setyembre
para ipadala ang mga liham.
PINADALA ANG MGA LIHAM
WALANG EBIDENSYA NA
Pero nung inimbestigahan namin si Bruce, may mga natuklasan kami.
Nakita namin na matagal siya sa mga hot suite
sa mga petsa bago ng mga pag-atake.
Ginagabi siya doon, at nagtatrabaho parin siya tuwing Sabado at Linggo.
Hindi pwedeng balewalain ang pagpasok sa hot suite.
Huminto siya ng isang linggo,
tapos tinuloy ulit niya ito.
Ilang oras siya nandoon, sa mga petsa bago nangyari ang pag-atake.
PAGBALIK SA GABI
Bago nangyari ito,
hindi pa siya tumagal ng ganito sa hot suite.
Hindi pa ito matatag na patunay,
pero mahalagang ebidensya ito.
Ngayon na alam na namin
na ang nakita naming prasko na may mga spore
na ginawa at inalagaan ni Dr. Ivin
ay ang pinanggalingan ng sandata at ng pinadalang mga pulbo.
Balikan natin ang lahat ng sinabi niya
at ginawa niya, at tignan ito sa ibang anggulo.
Balikan natin ang mga pahayag niya.
WALANG ALAM SI IVINS SA
SABI NI IVINS NA
NAALALA NI IVINS NA
Sinabotahe at lininlang ba niya ang imbestigasyon?
Inantala ba niya sila?
May naisip pa ako. Ang Irak kaya.
Ano pa ang alam mo?
Oh. Kamusta na.
Nang-iwas ba siya?
Tignan niyo ito.
Mula sa personal kong istak iyan, mula sa pinanggalingan.
Ano pa ang masasabi mo?
May pinangalan ba siyang mga suspek
base sa mga personal na pananaw niya sa kanila?
Ang mga dalawang mananaliksik na ito
ay may access sa orihinal na strain at madalas sila gumawa ng serial na dilution.
Ano pa ang masasabi mo?
Pinapunta ba niya sa ibang mga direksyon ang mga imbestigador?
Pwede ba kami bigyan ng kopya?
I-fafax ko sa hapon.
Ano pa ang alam mo?
Marami.
Narito ang isang siyentipiko ng gobyerno na rinerespeto at may talento…
at nagbibigay siya ng payo tungkol sa kung ano ang dapat gawin.
Ano pa ang masasabi mo?
Talagang naka-pokus na ang lahat kay Dr. Ivins.
NOBYEMBRE 1, 2007
5 TAON, 2 BUWAN AT 21 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Ang lahat ng katangian ng insider threat ay nasa kanya na.
Nalaman rin namin na may problema siya sa pag-iisip,
at madalas siyang umalis sa gabi at umuwi
ng madaling araw nang hindi alam ng asawa niya.
May mga P.O. box siya sa iba't ibang lugar at iba ang pangalan na ginagamit niya.
Nagmamaneho siya sa malayong lugar
para magpadala ng liham nang patago.
Dr. Ivins.
Taga-FBI kami.
Sandali ka lang namin kakausapin, ser.
Ngayon na? Dapat nakauwi na ako, kanina pa. Ang asawa ko ay…
Kami na ang bahala sa asawa mo.
Ano ang ibig mong sabihin?
Ser, may ginaganap na search warrant mula sa Federal Grand Jury
sa bahay mo.
Ginulat namin siya.
"Huy Bruce, may search warrant sa bahay mo."
"Ikaw ang pangunahing suspek."
May hotel na para sayo at sa pamilya mo
hanggang matapos kami.
May kotse kami dito.
Salamat, pero kailangan kong umuwi.
Kung ganun, magkikita tayo bukas ng umaga sa balita.
Kung umuwi ka, Doktor, magkakagulo lang ng husto.
Pag-uusapan ka ng mga kapitbahay.
Tapos,
dudumugin ka na ng mga trak ng media.
Ayaw mong mangyari iyon.
Hindi ba, Dr. Ivins?
PEDERAL NA SEARCH WARRANT
KINAKABAHAN SIYA AT MUKHANG MAY INIISIP
Nasaan si Agent Hayward? Si Agent Hayward ang…
Wala na sa kasong ito si Agent Hayward.
Ano? Hindi mo naiintindihan. Si Hayward ang kontak ko…
Alam kong nakakakaba ito.
Kumalma ka lang, at hayaan mo kaming magtrabaho.
Palagay ko, dapat… Dapat tumigil kayo. Itigil niyo ang kotse. Tigil.
Ako ba ang suspek?
Palagay niyo ako ang nagpadala ng mga liham? Na terorista ako?
Walang nagsabi niyan.
Makabayan ako. Buong buhay kong pinoprotekta ang buhay ng mga Amerikano.
Ser, pakiusap.
Kumalma lang muna tayo, at hayaan nating magtrabaho ang team.
Ayos ba ito, doktor?
Sa totoo,
hindi garantisado na mahahanap namin ang ebidensya.
Akala ng ilan na magtatabi siya ng subenir.
Diba? Iniisip namin, "Anong subenir ang makikita natin?"
Wala masyado.
Tapos nagkaroon ng magandang ideya ang ilan sa team.
Paglipas ng dalawang gabi, nagtapon siya ng basura.
Baka itapon niya ang hindi namin nakita.
Hindi niya alam na may taga-FBI na naghihintay
at hindi gumagalaw, para 'di siya makita ni Bruce.
Ayaw niya talagang may makahanap sa tinapon niya.
MAYO 14, 2008
5 TAON, 9 BUWAN AT 2 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Nasa Washington ako sa isang pagpupulong sa hotel na malapit sa Dulles Airport.
Maligayang pagdating.
Alam ng FBI na nandoon ako at naghanda sila ng miting para sa akin.
May mga 20 na tao doon
at hindi naman nila ako sinilawan, tulad ng interogasyon,
pero parang ganun ang naramdaman ko. Halos ganun ang dating.
Pag-upo namin, may isa sa kanila
na nagsabi sa akin na hindi nila ako aarestohin.
Naisip ko, "Hindi ko nga iyon naisip, hangga't binanggit mo ito."
Pinakita nila sa akin ang ilang email ko kay Bruce Ivins.
Gusto nilang malaman kung may impormasyon sa mga email na ito
na nagamit ni Bruce para malaman ang pagsusuri na ginagawa namin.
Bigla akong nalinawan, at naisip ko, "Si Bruce ang suspek nila."
Dinepensahan siya ng ilan ng mga katrabaho niya, sabi nila, "Hindi si Bruce iyon."
Nung binanggit namin ang mga kakaiba niyang mga ugali,
mga ginawa ni Bruce, palagi nilang sinasabi, "Ganyan lang talaga si Bruce."
Madalas namin narinig iyon. "Ganyan lang talaga si Bruce."
Pero nung nakita namin ang mga email ni Bruce,
malinaw sa amin na nahumaling siya sa ilang mga bagay.
Ang relasyon niya sa ilan sa mga katrabaho niya ay…
Alam mo, may babae… ang sinulat ni Bruce sa mga personal na email niya ay
nakakatakot.
NGINIG
Misan, may nginig na nararamdaman ko sa mga braso ko.
Tuwing nangyayari ito, nahihilo rin ako
at may nalalasahan akong parang bakal sa bibig ko.
Hindi ako nagbibiro.
Medyo natatakot nga ako.
Tuwing nararanasan ko ito,
nagiging masama ako,
napupuno ng poot,
galit,
umiiwas ako sa tao.
Napa-paranoid ako.
Paglipas nito, palagi akong nagsisisi,
pero tuwing nararanasan ko ito,
para akong pasahero.
Parang wala ako sa katawan at pinapanood ko sarili ko.
Ginagawa ko ang lahat para maging matino sa trabaho at sa bahay
para hindi kumalat ang sakit ko.
Pero kailangan ko ito ibahagi sa tao.
Kaya ikaw ang palihim kong kaibigan.
Ang pakikitungo niya sa kanila ay hindi nalayo sa isa pa niyang kinahuhumalingan.
Nalaman namin na siya ay may
paghuhumaling sa KKG Sorority.
Nagsimula ito nung 1960 sa kolehiyo
nung nanligaw siya ng babae na taga-KKG.
Inayawan siya ng babae,
at tinanggihan si Bruce.
Kaya nagnakaw siya ng gamit mula sa bahay ng sorority.
Ninakaw niya Cipher nila
para matuklasan niya ang sikreto ng mga ritwal nila.
At kapag inisip mo na may lalaki na, pagkatapos ng 40 o 50 na taon,
ay may maraming mga katauhan…
…at nasa 60 na ang edad,
na nagpapanggap bilang taga-Sorority, sa internet.
Kahina-hinala talaga.
Isa sa mga babae na kinahuhumalingan niya,
ay palagi siyang pinoprotektahan,
hangga't pinakita namin sa kanya na nalaman ni Bruce ang password niya
at ginagamit niya ang kompyuter, nagpapanggap,
at nagbabasa ng mga personal na email.
Tuwing may nabasa siyang kumokontra sa kanya,
inis na inis siya dito.
Nakakatakot nga ito, pero pumayag siyang makipagtulungan sa amin.
Bruce.
-Dumating ka. -Oo nga.
HUNYO 5, 2008
6 TAON, 8 BUWAN, AT 18 NA ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Palagi kong iniisip ang hearing ng grand jury.
Binintangan nila ako.
Hindi mo kayang tiisin ito, Bruce.
Kaya ko. Tignan mo.
Dapat may kausapin ka.
Ikaw ang kausap ko.
Nakikinig ka sa sikreto ko.
'Wag mo sabihin iyan.
Patawad, Bruce. Gusto talaga kitang suportahan.
Pero ang mga ibinabahagi mo sa akin…
Mga katauhan mo, mga delusyon mo…
Nagsuot ng wire ang babaeng ito nung nakipagkita kay Bruce.
Hayaan mo siyang magsalita, tapos tiganan mo kung magtitiwala siya.
-Hindi ko alam kung anong gagawin ko. -Nakakaloko. Ang mga email
'Di ko maalala na sinulat ko sila.
Ano?
Basta alam ko nakikita ko sila sa sent box ko tuwing umaga.
Paggising ko, nakikita ko ang mga ginawa ng Baliw na Bruce.
Tuwing nakikita ko ang susi sa kama, iniisip ko, "May pinuntahan ba ako?"
Isa itong suspek sa terorismo na pag-atake.
Nakakatakot ito para sa amin.
May gusto akong itanong. Huwag ka sanang magalit.
Gusto mo malaman kung ako nga ang nagpadala ng mga liham.
Oo.
Wala akong naalala tungkol dito.
Pero 'di ka sigurado.
Ang alam ko lang ay
hindi ako nananakit tuwing maayos ang kalagayan ko.
"Nakapatay ka ba ng 5 tao?"
Madali lang ito sagutin, diba?
Hindi tumanggi si Bruce.
Naisip ko, may kaibigan ako,
gumagamit ng hipnotismo ang therapist niya.
-Hindi. Ayaw ko. -Nakakatulong daw.
-Naaalala raw niya. -Pano kung ayaw kong maalala?
Teka, Bruce.
'Wag ka umalis.
Umupo ka muna.
Ang ganda mo dati.
Sa ngayon, parang wala na akong katiwala sa buong mundo.
SA KUWEBA
PAKIKIPAGLABAN
MGA GAGO
Dati naglalakad ako sa delikadong bahagi ng lungsod
habang may kargang baril sa dyaket ko.
Kapag may nakita akong mga binata sa kalye,
sinusugod ko sila.
Umaasa akong may aangal.
Kailangan mong lumaban.
Titigan mo ang mga gago at sabihin,
"'Di niyo ako matutulak sa kuweba."
"Kung sinugod niyo ako, susugurin ko kayo."
Bruce?
Tandaan mo ang sinabi ko. Simple at direkta.
'Wag magbigay ng detalye na 'di kailangan.
Kakayanin mo ito.
HUNYO 9, 2008
6 TAON, 8 BUWAN AT 22 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Salamat sa pagdating.
Ako si Vince Lisi, ang Special Agent na namamahala rito.
Gusto namin ipaalam sa kanya na nahuli na namin siya.
Ayos lang ba kung Bruce ang tawag ko sayo?
Sige lang, Vince.
Lilinawin ko lang.
Kusang loob ang pagpunta mo sa interview na ito.
-Nandito ang abogado mo. -Naintindihan ko.
Matindi ang ginawa
para paghandaan ang unang interview kay Dr. Ivins.
May maingat kaming plano
kung saan hinanda na namin ang mga tanong,
at kung pano itatanong ito.
Kumonsulta kami sa psychologist kung paano namin siya kakausapin.
Pano siya tutuksuhin para magsalita siya.
Sabihin mo sa akin, Bruce.
Ano ang meron sayo at sa mga babae?
Anong sabi mo?
Sabi ng dalawang katrabaho mo na isang dekada ka nang nangiistorbo.
Sabi ng isa na gusto mo siyang lasunin?
Tapos heto pa ang Kappa Kappa Gamma na sorority.
"Pagkakainteres," sabi dito.
Hindi lang interes ito.
'Di ba? Ano sa palagay mo ang tawag dito?
Paghuhumaling.
Bigla niyang sinabi, "Hindi interes ito. Paghuhumaling ito."
Sabi niya, "Tuwing gabi, hindi ko mapigilan ang mga iniisip ko."
Sabi dito na palihim kang pumasok sa bahay ng sorority
ng Unibersidad ng North Carolina para nakawin ang mga code book nila.
May interes ka sa code, Bruce?
Hindi naman.
Alam mo, nabasa ko na
pwedeng magsulat ng sikretong mensahe gamit ng codon ng DNA.
Narinig mo rin ba iyon?
Hindi ko alam iyan.
SEKRETO
At ngayon?
Wala ito sa listahan ng imbentaryo ng search and seizure.
Nahanap ko ito sa basurahan niya.
Doon sila nakahanap ng mga ebidensya na nakakapinsala para sa kanya.
Ang Gintong Tirintas na Walang Hanggan. Magandang libro iyan.
Ilan lang ang mga naintindihan ko.
Ang librong Gödel, Escher, Bach na interes niya
ay tungkol sa mga code at sikretong wika.
Huy, Bruce. Ano ba ang… codon?
Nagpapaturo na ba kay Dr. Ivins ang FBI ng klase sa agham?
Ginagamit ang mga letrang A at T sa codon ng DNA, tama?
Alam namin na may nakatagong mensahe sa sulat.
KAMATAYAN SA AMERIKA
Kapag diniin mo ang T sa isang salita, at ginawa mo ito sa A ng ibang salita
pwede mong gamitin ito sa pagsulat ng mensaheng sikreto.
Nagkaroon sila ng ideya kung paano ito isinalin.
Nalaman namin kay Dr. Ivins
at sa mga sinulat niya na may galit siya sa New York.
Kapag isinalin ang mga letra, FNY ang resulta.
Ikaw na ang mag-isip kung ano ang ibig-sabihin nito.
"Fuck New York."
Mr. Lisi, nandito tayo para makipagtulungan.
Hindi tama na tinatakot mo ang kliyente ko.
Natatakot ka ba, Bruce?
Ang siyensiya lang ang mahalaga rito.
Pinag-usapan namin ang mga isinumite sa repositoryo.
Sunod-sunod ang mga impormasyon.
Anim na taon nang lumipas noong nagsumite ka ng sample ng anthrax.
Negatibo ang resulta.
Oo.
Pero may isa pang sample.
Ang orihinal na sample.
Dapat sinira mo ito kasi hindi ka sumunod sa protokol.
Ang palusot ay mali raw ang tubong ginamit mo.
Ano?
Maling tubo. Maarte ang mga nasa lab.
May nagtago nito, Bruce.
Teka muna, hindi ba, sa totoo, dalawa ang hinahanda mo?
Ang isa ay para sa repositoryo, at kay Paul Keim ang isa.
Ang tubo na nakarating sa akin
ay hindi pinatapon ng FBI.
Kaya ang unang mga tubo na pinadala niya sa akin
ay apat na taon nang nasa repositoryo namin.
Positibo ang resulta nito.
Pareho ito sa mga DNA marker ng mga spores na pumatay ng limang tao sa 2001.
Galing ito sa prasko na pinangalang RMR-1029…
at ikaw ang may hawak nito.
Isang dosenang tao ang gumagamit nito.
Labing apat.
Pero sigurado ka na ako ang suspek?
Tapos na tayo, Dr. Ivins.
Bakit ka nagbigay ng dalawang sample, Bruce?
Pwede mo bang ipaliwanag?
Nung hindi natanggap ang unang sample sa repositoryo, sinira ito.
Pagkatapos, sumali siya sa isang miting
at dito, nalaman niya kung para saan ang mga sample.
Kaya naisip niya, "Teka muna…"
Doktor, pakiusap, sundan mo ang protokol ngayon.
"…Kaya nung isinumite ko ang bagong sample ko ng RMR-1029,
maglalagay ako ng iba para hindi ako mahuhuli."
Nagkaroon siya ng pangalawang pagkakataon.
Salamat sa kooperasyon.
Kaya mo bang ipaliwanag?
Hindi ako mamamatay-tao.
Hintayin natin ang hurado.
Hindi matatag ang kalooban ni Bruce.
Nahiwalay siya sa pamilya at kaibigan niya dahil sa FBI.
Nadumihan na ang reputasyon niya.
Nawawala na siya sa sarili niya.
Napansin ko na hindi na siya
nagpapatawa
o nakikipag-usap sa iba.
Medyo nagsasarili na siya…
Inamin niya na umiinom siya at nahihirapan siyang matulog.
At may problema ata siya sa isang propesyonal ng mental health
na pinupuntahan niya.
NAPAPADALAS ANG PAGHIHIRAP SA PAG-IISIP AT KATINUAN
Nagkaroon siya ng restraining order galing sa tagapayo niya.
May kasamaan si Bruce na hindi namin nakita dati.
May masamang kutob ako na…
ako ang pinili para sa pag-alay ng dugo.
PWEDENG KUNIN NG FBI
ANG DEMONYO
INOSENTE
Kayang kunin ng FBI ang pinaka-inosenteng sandali o pangyayari
at ipamukha itong kasing-sama ng mga kasalanan ni Satanas.
Hindi talaga ako mamamatay-tao, pero binalewala nila ito.
Gusto ko bumalik sa dati.
Dati, walang duda ang mga tao sa katinuan ko.
Dati, sigurado ako sa halaga ng trabaho namin
at sa integridad namin.
Ang kinabukasan natin ay resulta ng nakaraan natin.
Ang nakaraan ko ay
puno ng sinungaling, pagsira sa isip at depresyon.
Bumaba ka ng malalim.
Kasing lalim ng kaya mo.
Tapos maghukay ka habangbuhay.
Doon mo ako mahahanap.
Ang aking pagkatao.
Mag-isa ako.
Mas lalo akong nag-iisa.
911 ng Frederick County. Ano ang emergency?
Sa Military Road.
Ano ang pangalan mo?
Diane Ivins.
Ano ang problema, Diane. Sabihin mo ang lahat.
Nahanap ko ang asawa ko na nakahandusay sa CR.
Wala siyang malay. Mayroon siyang…
Mabilis ang paghinga niya. Nagppapawis siya.
May nahanap akong…
baso ng alak kanina.
Hindi ko alam kung nadapa siya dahil uminom siya kanina o…
baka nalasing siya.
Pinapapunta ko na ang ambulansya.
Gusto mo bang manatili ako sa linya?
Hindi, ayos lang ako.
Si Bruce Ivins, isang magaling na microbi…
Namatay si Ivins nung Martes, maaaring dahil sa overdose.
Ito ang pinakakilalang kaso ng terorismo na hindi pa nalutas.
Ang pagkamatay ni Bruce Ivins…
…isa siyang sira-ulo.
May problema sa pag-iisip.
Kasalanan niya ito.
Isa ito sa pinakakomplikadong imbestigasyon…
…may pagkakataon, motibo at kakayahan para maging Anthrax Killer noong 2001.
Magandang hapon.
AGOSTO 6, 2008
6 TAON, 9 BUWAN, 19 ARAW MULA UNANG PAGKALANTAD SA ANTHRAX
Dahil sa labis at makatuwirang interes ng publiko sa imbestigasyon,
at dahil sa labis na atensyon na dinulot ng pagkamatay
ni Dr. Bruce Edward Ivins noong nakaraang linggo,
ngayon, na-obliga kaming magpapahayag ng aming mga konklusyon.
Sigurado kami
na si Dr. Ivins ang tanging responsable sa mga pag-atake.
Pano naging posible na ang taong nasa ganitong kalagayan
ay may kakayahang linlangin ang FBI
ng ganito katagal?
Iniimbestiga ng mga awtoridad
kung kinalat ni Ivins ang anthrax para suriin ang bakuna
na ginawa niya sa Fort Detrick.
Sigurado ka ba na si Bruce ang gumawa?
Oo. Siguradong-sigurado. Wala akong pagdududa.
Nag-alala si Bruce na ang trabaho niya
sa pananaliksik ng Anthrax ay malapit nang matapos.
Diba? Tapos biglang nangyari ang mga pag-atake,
at biglang inaprubahan ng FDA ang ilang mga bakuna.
Nakatanggap si Bruce ng gantimpala galing sa militar dahil sa trabaho niya.
Hindi tama.
Nakapatay siya ng lima. Diba?
Sigurado ka ba na si Bruce ang responsable?
Hindi ako sigurado na siya ang nagpadala.
Iba ito sa kaso ng pagpatay,
kung saan may dugo at pwede mong sabihin,
"Siguradong sa kanya ito. Ebidensya na nasa lugar siya ng krimen."
Sa kasong ito, ng anthrax na may DNA,
nalaman lang natin na lumapit ang suspek sa prasko.
Depende sa detalye ang kaso,
at walang diretsong sagot.
Pero kung gusto mong mag-pokus sa isang bahagi
at himayin ito, ayos lang.
Sinasabi ko sa tao na para bang tinitignan nila ang Mona Lisa gamit ng straw.
Dapat lumayo sila para makita ang lahat.
Sabi ni Jeffrey Adamovicz, dating supervisor, alam ni Ivins na suspek siya.
Kung sinarado ang kaso at kulang ang ebidensya
para malaman kung sino ba talaga ang gumawa nito
ibig sabihin malaya pa ang taong iyon.
Inaasahan talaga ng mga pulitiko na malulutas ng FBI ang kasong ito.
Pero malinaw na ang paggawa sa mga spore na ito
ay may mga katangian na wala sa mga spore na galing sa amin.
Parang walang teknikal na kaalaman si Bruce
para gawin ito. Sa institusyon, walang kayang gumawa nito.
Hanggang ngayon, ito ang bahagi ng kaso na hindi ko makalimutan.
Palaging sinasabi ni Bruce na wala siyang kakayahan para gumawa ng mga spore.
Pero kinausap ko ang pangunahing siyentipiko,
sabi ko, "Ilan ang may kakayahang gumawa ng ganitong spore?"
Sabi niya, "Na kilala ko?"
"Anim siguro o walo."
Isa si Bruce sa mga binanggit niya.
Naniniwala ang FBI na sarado na ang kaso,
pero sabi ng abogado ng pamilyang Ivins na hindi totoo ito.
Hindi kayang siguraduhin ng ebidensya na may kinalaman si Ivins sa mga liham
pero patay na ang suspek,
at hindi na ito kailangang ipatunay ng gobyerno.
Nabigo ako sa FBI
dahil marami pang dapat alamin
pero sinarado na nila ang kaso at sinira na ang ebidensya.
Halos lahat ng spore at sample ay sinira na
kaya wala nang pagkakataon para balikan ito at suriin ulit.
Ang pag-imbestiga sa Anthrax,
alam natin na nagpakamatay ang pangunahing suspek…
Linulusob na ng media ang bahay ng byuda…
Nung nalaman kong nagpakamatay siya,
nag-isip talaga ako.
Nakita ko ang nagawa ng FBI kay Steve Hatfill.
Ang stress na pinaramdam nila…
para bumigay siya…
Madalas na rin siyang matulog ng buong araw
kasi nag-aalala at na-depress siya dahil sa imbestigasyon.
BOSES NI DIANE IVINS BYUDA NI BRUCE
Grabe ang stress niya dahil ginugulo talaga siya
ng mga taga-FBI.
Naintindihan ko.
Palagay ko, hindi na niya kinaya ito.
Sabi ni Bruce na tinakot nila ang pamilya niya,
at sinubukang gamitin ang testigo ng mga anak niya laban sa kanya.
Baka pinadala niya ang mga liham. Baka hindi.
Pero dahil sa paggugulo ng FBI, nagpakamatay si Bruce.
Mahirap pakinggan ito,
kasi parang ako ang may kasalanan sa pagpatay niya sa sarili.
Ginawa namin ang lahat para maging ligtas siya, tama?
Para ma-protektahan siya at ang publiko.
Pero agresibo namin siya hinabol kasi kailangan ito
dahil kumbinsado kami na siya ang gumawa ng pag-aatake.
Ang imbestigasyon sa anthrax killer
ay tinatawag na pinakamahal na operasyon ng FBI.
Gumastos ng higit 10 milyong dolyares ang ahensya…
Sa nakaraang pitong taon, sinundan nila ang 50,000 na leads
sa anim na kontinente,
at nagsagawa ng higit 9,000 na interview,
tapos nag-isyu sila ng 6,000 na subpena ng grand jury.
'Di nila ito hinayaan.
Bakit kaya magpapadala ang isang tao ng nakakamatay na anthrax
sa mga inosenteng biktima?
Kung sinuri ang mga liham,
hindi ito nakarating kay Tom Brokaw at kay Senator Daschle.
Sino ba ang mga nagkasakit?
Si Mr. Stevens sa Florida.
Ang mga nagbukas ng liham sa NBC.
Isarado na natin…
Ang mga nagtrabaho sa gusali ng Hart Senate Office.
Ang mga nakahawak nito ay ang mga nagtatrabaho lang ng maayos
bilang sibilyan na empleyado ng koreo ng U.S.
Binigyan namin kayo ng mga kopya ng dokumento ng korte
na may mga detalye…
Nung nalaman ko na may press conference,
sabi ko, "Dapat pumunta ako."
May badge ako bilang press sa koreo
at pinapasok nila ako.
Sir, sabi mo po…
Ano ang epekto ng pag-imbestiga kay Dr. Hatfill? Pano nalinlang ang FBI?
Kung pinag-usapan mo pa ang miting ninyo sa pamilya…
May tanong ako.
-Sa likod. -Gusto kong itanong sa Inspektor ng Koreo…
Kailan mo… Ipapanatili ba o tatanggalin sa trabaho ang mga empleyado
na naapektuhan nito?
May pinadala kaming sulat ngayong umaga galing sa Heneral ng Koreo
para sa lahat ng mga empleyado.
Nabigo ako dahil binalewala nila kami,
at binabalewala parin nila kami.
Gusto kong malaman kung may plano kayong makipag-miting sa amin
para magkaroon kami ng briefing at pagkakataon na magtanong?
Syempre, sasagutin namin ang mga tanong
na ipaparating ninyo sa koreo.
Pero alalahanin ninyo na may 700,000 na empleyado sa buong bansa.
Pinalitan ang pangalan ng Brentwood.
Ang Joseph P. Curseen Junior at Thomas Morris Junior
Pasilidad sa Pagproseso at Pamamahagi na ang tawag dito.
At para sa akin, magandang parangal ito.
Hindi ako pwedeng magtanim ng galit at sama ng loob.
Malinaw na… may pinagdadaanan ang tao,
may problema sa pag-iisip.
At dahil konektado tayong lahat…
…nadamay rin ang mga inosente.
Naaawa ako sa kanya at sa nangyari sa kanya, kung ginawa nga niya ito.
Syempre, nakakalungkot ang pagbibigti,
pero ngayon, alam ko na ang tao na pumatay ng lima
ay patay na… masama bang sabihin ito?
Gumaan ang loob ko nung nalaman ko na wala na siya.
Diyos, patawad.
Ang mga pangalan sa gusali
ay isang testamento sa nangyari,
diba? At…
Pasensya na.
Pasensya na talaga.
Pero…
Pasensya na.
Pasensya na. Kaya…
Palagay ko, ang mga tao,
iba-iba ang mapupulot nila sa nangyari.
At may natututunan parin tayo sa nangyari.
Nag-file ng kasong class action ang mga emploeyad ng Brentwood
laban sa koreo.
Sabi ng mga empleyado na alam ng mga opisyal na may anthrax sa gusali.
Namaga ang lalamunan ko at 'di ako makalunok.
'Di ako makakain. Suka ako ng suka.
Hindi ako makahinga. Ang sakit ng lalamunan ko.
Para kaming tinaksil.
Na-dismiss ang kaso.
Dinemandahan ni Stephen Hatfill ang gobyerno ng U.S.
dahil sa privacy infringement.
Walang ebidensya para makonekta siya sa pag-atake
at hindi siya nagkaroon ng kriminal na kaso.
Ito ang bidyo ng deposition ni John Ashcroft.
Ang mga opisyal ng Kagawaran ng Hustisya ay maari bang
magpahiwatig na si Dr. Hatfill ay angkop sa profile
ng anthrax killer?
Hindi ko alam.
Hindi mo alam kung tama ba
ang pagbahagi ng ganitong impormasyon?
Hindi ko alam.
Palagay mo ba na patas ito kay Dr. Hatfill?
Hindi ko alam.
Nakatanggap siya ng 5.8 dolyares sa kasunduan.
May direktang ebidensya ba kayo?
Halimbawa, nasa inyo ba ang teyp na ginamit sa sobre
na nahanap ninyo sa bahay niya?
Ayon sa mga eksperto sa National Academy of Science
"hindi posibleng magkaroon ng siguradong konklusyon
tungkol sa pinanggalingan ng anthrax."
Inamin ng FBI na "bihirang malutas ang kaso gamit lang ng agham."
May ebidensya ba kayo na may mailbox siya sa Princeton?
Katulad ng resibo ng gas?
Wala kaming direktang ebidensya na katulad ng nabanggit mo.
Sir, sabi mo po…
Pwede mo bang pag-usapan ang pagdududa ng mga tao?
Normal ba ito?
Pormal na sinarado ang kaso noong Pebrero 19, 2010.
Isinalin ni: Hannah Vania Guzman