Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
INIHAHANDOG NG NETFLIX
Para maging pinakamahusay na tagasanay ng dolphin, dapat masidhi pagkahumaling.
Mapagkumpitensya.
Kailangan mayabang ka kaysa sa karaniwang tao.
Laging gustong manalo ni José Luis.
Mamukod-tangi.
Pinakamahusay sa lahat.
Pero, mag-ingat.
Maraming inggit sa trabahong ito.
Hindi mo alam sino ang magtatraydor sa'yo.
Lubhang di patas sa lahat na magpataw ng konklusyon
kung sino si José Luis Barbero sa panonood ng video.
Ang kritikal na 99-segundong video.
Pinakamasamang segundo sa buhay ng tagasanay.
ISANG DOCUMENTARY MULA SA NETFLIX
Ang dolphin.
BOSES NI JOSÉ LUIS
Hayop na ginagalang ng ating ninuno.
Sa ating panahon,
biktima ang nilalang na ito ng kawalang prinsipyo at ambisyon ng tao.
Sa kabila nito,
patuloy na pinapakita ng dolphin ang tiwala nito at malapit sa tao.
Marami akong natutunan mula sa dolphin.
Na mas kilala nila tayo kaysa sa kilala natin sila.
Ang trabaho? Nagtratrabaho ko sa mga dolphin.
May natatanging relasyon sa hayop si José Luis.
Siya ang naghihiyat sa kanila.
Maghihintay ang mga hayop hanggang dumating siya.
Magtataka ka, "Bakit di ako sinusundan ng mga dolphin?"
DANIEL JUÁREZ, ALALAY NA TAGASANAY NI BARBERO
Halos lahat natutunan ko kay José Luis.
Sino si José Luis? Pinakamagaling sa mundo. At alalay niya ko.
Ito pinakamagandang trabaho sa mundo.
Minsan maganda pa kasama hayop sa tao.
Halimbawa nito ang nangyari.
Hindi sila masama.
Walang masamang balak.
Bawat pagsasanay ay gamot sa dolphin at tagasanay.
Katulad ito ng guro kasama ng estudyante sa paaralan.
Alam mo katangian ng bawa't isa at paano ilabas ang husay nila.
Pareho lang nito.
Para kay José Luis, ang susi ay paggamit ng malinaw na wika
na pare-pareho at walang kamali-mali.
Isang parehong wika.
Walang alinlangan ang mga hayop sa kung anong inaasahan ni José Luis sa kanila.
Ngayon na! Sige!
Tapos na.
Halika na, kalbo.
Si José Luis ay nagtatrabaho sa mga dolphin ng halos 30 taon.
Oo, nagsimula ako sa Majorca sa dolphinarium na tawag Marineland.
Doon nagsimula ang lahat.
MGA VIDEO
Nagbukas ako ng dolphinarium sa Madrid.
Nagbukas rin ako sa Costa Brava, sa Barcelona.
May mga ilan sa kanila.
José Luis, mula Espanya.
Hello!
Napakaganda ng babae ko!
Tama na pagbibiro, pare.
Ngayon tumutulong akong magbukas ng dolphinarium sa Atlanta, Amerika.
Magbubukas ang pinakamalaking aquarium sa Atlanta bukas.
Magiging bahay ng mahigit 100,000 na sea creatures ang Georgia Aquarium.
Si Bernie Marcus, ng Home Depot, nagbigay ng 250 milyong dolyar.
Ito ngayon ang pinakamalaking aquarium.
Matt, mukhang nakakamangha.
Katie, mas higit pa sa nakakamangha, pambihira ito.
Noong Enero 2015,
gusto naming pagbutihin ang palabas ng dolphin.
Si Mr. Barbero ang pinakamahusay na makukuhang tao
MIKE LEVEN, DATING CEO
na kilala sa buong mundo noon.
Ang Georgia Aquarium ay nag-alok kay José Luis na hindi niya matatanggihan.
Nang sinabi niyang pupunta siyang Georgia Aquarium, na magiging bise presidente sya,
hindi ito kapani-paniwala.
Para sa aming kasamahan niya, pinagmamalaki namin na,
"Ang layo na ni José Luis."
Mahigit 50 taong gulang na si José Luis.
Halos 60 na siya.
Ito ang katuparan sa kanyang karera.
At tuwang tuwa si José Luis.
Pero, mag-ingat.
Mag-ingat, dahil…
di mo alam mangyayari.
Channel 2 Balitang Aksyon ng 5 ng gabi.
Pag-uulat na maaasahan ninyo…
Sumisigaw, sinisipa at hinahampas ang mga dolphin.
Ang Kastilang grupo ng animal rights, SOS Delfines, nagpost ng video,
pinapakita ang tagasanay si José Luis Barbero na
kabilang sa mga agresibo ang pagsasanay.
…ga-butil na video ng umano'y pag-abuso sa dolphin…
Ininsulto't sinipa mga dolphin…
Parke ng Marineland Majorca…
Ang pinag-uusapang trainer…
Konti lang alam ko sa pagsasanay sa dolphin,
ang isang utos dapat wag sipain ang dolphin.
Hinanap namin ang mga taong kumuha ng video sa Espanya.
Kung talagang nag-aalala sila sa mga hayop nila,
pag-isipan nilang maigi ang pagkuha ng tulad nito.
Carla, take three.
CARLA CORNELLA PANGULO NG FAADA
Responsibilidad naming ilathala ang imahe ng nangyayari.
Dahil, din, hindi alam ng publiko, di ba?
Ang nangyayari sa likod ng pinapanood nila…
sa likod ng musika, masaya at… at nakangiti ang mga dolphin.
Ang katotohan na sinanay ang mga dolphin sa ganoong agresibo, marahas na paraan,
nabigla at nasaktan ako ng husto.
Responsable si José Luis Barbero.
Ang mga kaganapang 'yon ay nangyayari sa patnubay niya.
Pinapakita ang agresibong pagsasanay…
Malaki ang epekto nito sa Estados Unidos.
At doon mo naisip na baka magkaroon ito ng malubhang resulta.
Nang lumabas ang video dito, nasa Georgia si José Luis.
MARI GARCÍA, ASAWA
Tumawag siya at sabi, "Sinira nila buhay ko."
MGA TAGASANAY NA PUMAPATAY
SANA MAY MASAMANG MANGYARI SA'YO
NANGANAK NG GAGO NANAY NIYA!
Di pa ko nakakita ng mga taong nagalit ng ganito gaya ng ginawa nila kay José Luis
ng hindi pa siya kilala.
NARARAPAT KANG BARILIN SA ULO
Kilusan ito laban kay José Luis Barbero.
Lahat may gustong sabihin.
Lahat pinuna siya ng basta lang.
Ito ay pagwarak.
Walang kapatawaran ginawa nila.
Sa aking 35-taong karera, hindi ako kailanman nang-abuso ng hayop.
Wala sa Marineland at, alam ko,
wala sa alinmang dolphinarium ang naabuso ang dolphin
na pinalalabas ng samahan ng anti-dolphinarium.
Ito'y purong galit. Ito'y poot at galit laban sa kanya na bihira kong makita,
at marami sa Twitter nito.
Malamang nahiya siya, napahiya,
JAIME MORA, REPORTER NG RÀDIO CALVIÀ
dismayado…
Marami siyang naramdamang bagay na mahirap ayusin.
PINAKAMALAKING AQUARIUM SA AMERIKA KUMUHA NG DOLPHIN ABUSER
Masasabi kong sobra siyang nalungkot.
At sabi ko sa kanya,
"Mag-impake ka at balik ka sa Espanya."
Mangyaring umupo lamang…
Nang dumating si José Luis,
pinanood niya ang video bawat frame.
Tamad ka!
Nakita niya na di tumutugma ang mga bagay.
Ang putang bola!
Hoy! Tamad na babae!
Ito ay ilang segundo ng pangit na mga clip, isa-isa,
at ang resulta ay napakarahas na video.
Kakaiba ito kay José Luis Barbero.
Sabi ko, "Kuha tayo ng abogado at tingnan sasabihin nila."
Doon namin kinuha si Mateo.
Tulad ng iba pang kliyente,
sabi ko sa kanya ang unang gagawin ko ay mag-imbestiga
para makita kung totoo sinasabi niya sa akin.
At kung totoo, kikilos na ako at pagtatanggol siya.
Ang konklusyon na naabot namin ay talagang dinoktor ang mga video.
May mga eksperto kami na nagpapatunay na inedit ang video.
Ayon sa mga technician, ito'y palpak na trabaho.
Maski ako hindi 100 porsyentong sigurado na ako 'yon, pero…
Mukhang malakas sa kin.
Kung hindi mo ginawa, di ka dapat huminto.
At ginawa nga niya.
TUNAY O PEKE? VIDEO NG PAG-ABUSO SA DOLPHIN.
May hinala kami. Kakaiba ang pag-edit.
Live si Jessica sa aquarium,
kung saan sinabi ng CEO, na naniniwala siyang peke ang video.
Binigay niya ito sa eksperto sa forensic na magpapasya kung totoo ang video,
at sabi niya kung mapatunayang totoo ang video,
tatanggalin agad ang bago nilang VP.
Gusto naming makakuha si José Barbero ng patas na pagtrato at paghatol.
at nasa likod niya kami hanggang mapatunayang totoo o hindi ang video.
Di namin tinignan maigi ang background niya para makita kung gaano ito katotoo.
Pero wala, walang sinuman ang makakatagal ng 35 taon sa negosyo
kung tinatrato niya ang mga hayop na ito ng ganoon.
Kinumpirma nilang kumuha sila ng magsusuri ng video at tignan kung tunay ito.
Kumuha din sila ng dating imbestigador ng FBI.
na nagbiyahe sa Espanya para sa mbestigasyon.
Nagsimula ang imbestigasyon ng Georgia Aquarium
na nagpadala ng ilang tao dito sa Majorca
para interbyuhin lahat ng mga kasama sa team isa isa.
Ang interbyu ay may pagkakaiba sa kapulisan.
Hiniling nila na i-interpret namin kung anong nakita namin sa video.
Hindi ako ganap na tapat sa sitwasyong 'yon.
Malinaw, kaibigan ko si José Luis at…
At minaliit ko ang bigat ng marami sa mga sitwasyong nakita.
Nakatanggap kami ng tawag sa ilang taong kinuha ng Georgia Aquarium.
Sabi nila galing silang Majorca at gumawa sila ng puspusang imbestigasyon
kasi balak nilang kunin si José Luis Barbero
at gusto nilang malaman kung tunay ito.
Sa una, ang pag-uusap ay nagkaroon ng
medyo pananakot o pagbabantang tono nito.
Dumating sila ng na may dalang ulat ng eksperto na sinasabing
"Hindi ito tumutugma doon.
"Hindi tunay ito, dinaya ito ng…"
MITING NG IMBESTIGADOR
Ang unang eksena ng video ay kuha mula sa 200 metro ang layo,
mula sa isang apartment sa labas ng parke,
kung saan pupunta ka ng parke, lalampas sa dalawang talon…
lalampas sa mga penguin at tapos sa stadium at pababa.
Di aabot ng malayo ang tunog. Umakyat kami sa gusaling 'yon.
Hindi ka makakarinig ng mga salita mula sa lugar na 'yon sa gusali.
Ang video na ito ay minanipula.
Ang lumikha nito ay gumawa ng mga bagay para baluktutin ito.
Itong video, kami mismo gumawa.
At… Paano ba sasabihin? Isang intern?
Hindi tumutugma ang salita. Aaminin ko. Cut at paste ito.
Kung pagmamanipula 'yon, edi, oo.
Kailangan kong tanungin, Nagmanipula ka ba sa video?
Ang video ay hindi namanipula kailanman, na-edit lang ito.
Bandang Nobyembre 2014, humigit-kumulang,
nakatanggap kami ng package na may ilang oras na kuha
sinasabing nakasaksi sila ng marahas at agresibong ugali
sa mga hayop sa Marineland Majorca.
Ang ginawa namin ay inedit ang mga imaheng 'yon para sa maikling video.
At ang sinabi namin sa kanila ay
pumayag kami na panatilihing nakatago ang pagkakakilanlan ng nagbigay.
ANG MGA TAONG NAG-RECORD NG VIDEO
NANATILING HINDI KILALA NG PITONG TAON
Kung ang mga taong gumawa ng video na ito ay ayaw magsalita tungkol dito,
para sa akin pahiwatig na dinoktor ang video.
Kundi, sasabihin nila, "Usap tayo, ako nag-video. Totoo nangyari, meron ako."
NAGPASYA SILANG MAGSALITA SA PUBLIKO SA UNANG PAGKAKATAON
K, AKTIBISTA
V, AKTIBISTA
Nagsimula ang kwento
isang gabi nang ipakilala ako sa sobrang bait na tao.
Nag-usap kami sa aktibismo. Lagi ko itong napag-uusapan.
At napag-usapan ang pang-aabuso ng hayop sa Marineland.
Kaya, nakipag-usap ako sa mga kaibigan
at nag-isip kami kung paano namin malalaman
kung nangyayari ang pang-aabuso.
Ang tanging paraan na magagawa namin ay kumuha ng kamera at i-rekord ito.
Kaya humingi ako ng tulong.
Bata pa ako ng magsimula sa aktibismo sa hayop.
Tingin ko hindi na kaila sa lahat ang nangyayari sa Marineland.
Sinabi sa amin na pwede kaming
makapasok sa bahay ng kapitbahay
na may magandang tanaw para maglagay ng kamera
at mag-rekord ng video.
Hindi rin kami sigurado kung gagana ito.
Di pa kami nakapaglagay ng surveillance system.
Kinailangan ko pang umutang para bumili ng pinakamurang aparato sa merkado
may nagpahiram sa amin ng camcorder.
Palagay ko nairekord nito lahat.
Tingin ko pinapakita na nairekord.
Hindi ko alam, sa tindahan sinabi nila sa akin na kakaibang modelo ito.
Siguraduhin lang natin na nag-rerekord ito araw-araw.
Noong nilalagay namin ang kamera, gusto naming protektahan ito sa ulan.
Kaya nilagyan namin ito ng karton.
Tapos naghintay lang kami.
nang makuha namin ang lahat ng materyal,
tinawagan namin ang iba't ibang grupo para tulungan kaming ipakalat ang salita.
SOS Delfines ang kumuha ng materyal
at ginawa ang unang edisyon, na hindi propesyunal.
Hindi ito natural.
Bahagi ito ng bilyon-dolyar na industriya.
Kaya ang Georgia Animal Rights and Protection ay planong magprotesta.
Ang protesta ay para patuloy silang gipitin
at imulat ang publiko sa nangyayari.
NAKAKAPAGTATAKANG PINAGTATANGGOL ANG TAONG ITO.
NAKAKASUKLAM! HINDI NA KO BIBISITA SA LUGAR!
WALANG KAPATAWARAN ITO PAALISIN SI BARBERO.
KUMUHA KAYO NG ABUSADO!
SISANTIHIN NA SIYA!
ALISIN ANG GAGONG ITO!
KUNG NANDIYAN AKO, PATAY NA SIYA
Pagbalik niya mula Amerika, mula Georgia,
Sa bahay lang si Luis, lumalabas kami para maglakad…
Pumupunta siya sa Marineland para alamin nangyayari,
makita kung kelangan nilang tulong.
At sabi niya sa akin,
"Bukas ng umaga kailangan kong gumising ng mas maaga
kasi kukuha ako ng vet. Huwag mo kong gawan ng almusal."
Nalaman ng Balitang Aksyon
ang nasangkot, magiging ehekutibo sa Georgia Aquarium ay nawawala.
Matapos ang pagkawala ni Barbero,
sa isang pahayag, sinabi ng CEO ng aquarium,
"Nag-aalala kami.
Sana bumalik siya at maayos ang lahat.
Inaalala namin siya."
GUARDIYA SIBIL
Nang sinimulang hanapin si José Luis dahil di siya nagpakita,
nagpadala sila ng helicopter at di tumigil maghanap.
Hindi sila tumigil.
At medyo nakakabahala.
Noong maging viral ang video,
Isa itong nagkakaisang psychosis
at, bigla, kami ang pinakamasamang bagay sa mundo.
Nakatanggap ako ng pagbabanta sa WhatsApp.
Sabi nila alam nila ang ginagawa ko.
Binago ko buhay ko. Binago ko propesyon ko.
Binaon ko talaga 'yon.
Naging kaibigan ko si José Luis, amo, kapartner…
At sobrang nakakagulat.
Ang pag-usapan si José Luis Barbero at nangyari
ay pagbukas ng maraming isyu.
Ito ay pagtugon sa isyu ng pagkabihag,
ng kapangyarihan ng social medial.
Tinutukoy nito ang tungkol sa ginagawa dati,
na mas malupit.
Tinutukoy nito ang piling pagsasanay,
at sinabi kong "pili" kasi si José Luis ay humahanap ng perpekto.
Hindi mo maaaring husgahan ang nangyari lang mula sa…
mula sa…
90-segundong-video.
Ang kakatwa lang sa sa lahat ng ito
ay nakipaglaban ng maigi si José Luis para sa kapakanan ng mga dolphin.
Kaya, para siya…
tratuhin bilang nang-aabuso…
Hindi ko maintindihan.
Nagustuhan ko ang Majorca
mula sa unang segundo.
Ang dagat, ang tao.
Mayroong kalayaan.
Isang gabi, pumunta kami sa club
at biglang dumating si José Luis.
Doon nagsimula ang lahat.
Mabait siya, napaka…
hambog.
Sa baybayin ng Blanes, sa Marineland,
patuloy na tumatakbo ang palabas.
Nahihirapan mga bisitang tanggapin ang mga sorpresa.
Tinatag ang Marineland noong 1970.
Sobrang makabago ito. Ang unang dolphinarium sa Espanya.
Ito ang pinaka kumikitang parke kada metro kuwadrado sa mundo.
Binibisita ito ng mga sikat na tao.
Halimbawa, ang royal family, ang Dalai Lama, si Diana ng Wales…
Noong dumating ako sa Marineland, Nagtrabaho ako sa paghuhugas ng pinggan.
Nagtanong sila, "May kilala ka ba
na gustong pumunta at magtrabaho sa restaurant bilang weyter?"
Sabi ko, "Tatanungin ko si José Luis." At doon nagsimula lahat.
Si José Luis ay napakatalino, napakagalang, napakahusay.
Natuto siya sa iba.
Pag tapos na ang oras niya, imbes magmadaling umuwi,
tatayo siya sa gate nakatingin sa mga dolphin.
At isang araw tinanong ko siya,
ROBERTO BENNETT DATING DIREKTOR
"Hilig mo dolphin?"
Nagulat ako ng sinabi niya, "Oo, gusto kong maging tagasanay."
Sabi ko sa kanya, "Tingnan mo…
para makarating doon, kailangan mong magsikap mula sa ibaba."
Sabi ko, "Mas malaki kinikita mo bilang weyter
kaysa kikitain mo sa paghuhugas ng mga balde."
Sabi niya, "May pagkain ka?" Sabi ko, "Oo".
Noon, mga dayuhan ang mga trainer
dahil ilang taon ng may dolphinarium na sa bansa nila.
Pero hindi dito.
Ayaw nila sa mga Kastila.
BAWAL SA GILID NG POOL
Isa itong pirming palabas sa gilid ng pool.
Ilang trick lang ginawa nila sa tubig.
At doon lumusong sa pool si José Luis.
Nagsimulang linisin ni José Luis ang mga balde, ihanda ang isda, para amoy isda.
Sabi niya, "Naghuhugas lang ako ng balde, pero pinag-aaralan ko lahat."
Tapos binigyan siyang sea lion para sanayin.
Masaya siya, nagtrabaho siya ng mahabang oras.
Lumusong siya sa tubig saglit
at gumawa ng mga trick sa tubig, na pinakagusto niya.
Nang dumating si Kees, tinulungan siya ng maigi at dun niya nakuha ang nakabitin.
Nang nagsimula ko sa Majorca,
si José Luis Barbero ang hinirang na alalay ko.
Sinabihan ako ng isang trainer,
"wag magpakita ng anuman sa mga Kastila,
kasi gagayahin ka agad at mawawalan ng trabaho."
Si Markus Johann ang punong trainer.
MARKUS JOHANN DATING PUNONG TAGASANAY
Si José Luis Barbero
ay talagang swerte na…
Siya ay, sa tamang oras, sa tamang sandali, at sa tamang lugar.
Ingat ka, Markus.
Markus, pakiusap!
Maswerte siyang natuto ng konti sa akin,
ng konti kay Kees De Groot.
Sa loob ng isa o dalawang buwan na nasa show, talagang ang bilis.
Sabi ko, "Mag-show ka. Ako?
Oo, ikaw. Hindi!
Oo, sige. Sige!"
At ginawa niya.
At ngayon meron kaming natatanging hinanda.
Narito si José Luis.
Magaling!
Ilang beses siya mali sa pagbibigay ng isda. Binibigay ito at ito.
Talagang masama. Talagang mali.
Masama talaga, ha? Pero normal 'yon.
Nagtawanan kami.
Uminom kami ng limang carajillos pagtapos ng show at ayos na lahat.
Masigabong palakpakan.
Ang trabaho ng trainer ng dolphin ay tulad din ng piling atleta.
Nakakapagod na trabaho ito.
At si José Luis ay tunay na perfectionist sa bagay na ito.
Hiniling sa kanya na gawin ang mga trick na pinaka-demanding sa isang tagasanay.
Siya ay, sa tubig, pinakamahusay na tagasanay na nakita ko.
Ginawa niyang mukhang madali
na iisipin mo, "Hanep"!
Si José Luis ang naging sheriff sa pool.
Isa muling masigabong palakpakan para sa mga dolphin at tagasanay nila.
Hindi ko pinapayo na, bilang tagasanay, lumabas tayo at sakupin ang mundo.
Pero pinapayo ko na, bilang tagasanay,
may kakayahan tayo na gawing maayos ang mundo.
Mga binibini at ginoo, tagasanay ka
at nasa kamay mo ang kinabukasan mo.
Ang IMATA ay isang samahan ng lahat ng tagasanay sa mundo.
Pero hindi naman talaga. Para sa Amerikano lang ito.
Ang mga Amerikano
ang gumawa ng mga palabas sa dolphin.
Sila ang pangarap ng lahat.
Para sa mga tagasanay na European,
ang pagpunta sa taunang pulong sa IMATA ay parang…
naimbitahan sa Oscars.
At medyo ugly duckling ka.
At bawat pulong may parangal sila.
Pag nanalo ka sa IMATA, lalo pag best show,
Napakahalaga nito.
At nilagay ni José Luis sa isip niya na mananalo siya.
Nagpunta kami sa pagpupulong.
Sa parke. "Bisita tayo sa Sea World." Punta kami saanman para manood
at tingnan ang kalidad nila kumpara sa amin.
KUHA NI JOSÉ LUIS BARBERO
Walang kwenta ang pagsasanay sa mga dolphin.
Tingnan mo mata niya, bulag siya, pare.
Bakit ang ibaba mukhang…?
Sinasadya. Para pakita ang lalim. Daya ito.
Hanep, ang ganda nito, may karagatan ako, meron akong…
Ang gulo.
Nang nalaman niya paano sila nagtatrabaho,
nagpasya siyang gumawa ng show na magkasama at ipakita ito.
Pumunta siya para ipakita ang show at tinawanan sya
bago nila pinanood ang video.
Sa kanila, tagabukid lang kami.
"Sino ang mga ito?"
Ako si Deborah Morrison
at nakikipagtulungan ako kay José Luis Barbero.
Noong napanood nila ang video, humanga sila.
Namangha sila. "Ano ito?"
Ang show namin ay may 42 trick sa loob ng 30 minuto.
Nakapunta kami sa mga parke nila
at ang pinakamarami ay may 12 trick sa loob ng 45 minuto.
Tinalo namin sila ng lubos.
At bumalik siya at pinarangalan siya na best dolphin show
at ang tropeo para sa pinakamahusay na tagasanay sa buong mundo ng taong 'yon.
1990 - PINILI NG TAO MARINELAND
Ito ang unang parangal sa mundo na napanalunan ng Europa at Majorca.
Nagawa natin.
Kinalulugod namin na magpatuloy sa pagtatrabaho
at magtagumpay kasama itong mga hayop.
Ito ay isang mahusay na paraan para ipaalam sa tao
na pangalagaan natin sila sa likas nilang tirahan.
Patuloy ang paghahanap sa 59-taong-gulang na lalakeng nawala
sa lugar ng El Toro, sa Calvià, ng Martes ng umaga.
Ang lalake ay si José Luis Barbero, ang tagasanay sa Marineland
na nasa video kung saan inaabuso umano ang mga dolphin.
Naghahanap pa ang Guardiya Sibil ng mga bakas ng nawawalang lalake.
Patuloy akong umaasa na si José Luis
ay umupa ng isang silid sa otel at umalis para magnilay, mag-isa muna.
At subukang magrelaks
at harapin ang sobrang stress na nararanasan niya noon.
Nauunawaan ko na dapat maging kalmado ako.
Pero naalala ko ang video at gusto kong malaman saan ito naggaling.
Ang nakikita ko sa imaheng ito…
Nirekord ito mula sa gusaling katabi ng Marineland, malinaw naman.
At ang imahe…
pangit ang kalidad, makakakita ka ng mga guhit.
Mula sa cellphone ang imahe galing sa security camera.
Makakakita ka ng bagay na magkaiba.
Pininturahan ng asul ang sahig, binago ang mga upuan ng sea lion…
At alam namin kelan nagbago ang mga 'yon.
Samakatwid, alam naming kinunan ang video
sa pagdaan ng hindi bababa ng dalawang taon.
Kung labis kang nag-aalala sa mga hayop,
bakit naghintay ka pa ng matagal para ipakita ang video?
Bakit 'di mo ipinakita kinabukasan? Para matigil ito.
Hindi ko makuha.
Tamad!
Dapat mong maintindihan
na pumili sila ng tamang pagkakataon na malathala ito,
noong pumirma si José Luis ng kontrata sa Georgia Aquarium,
at nasa Estados Unidos na si José Luis.
Kinalkula nila paano magdulot ng grabeng pinsala kay José Luis Barbero.
May hinala ako na bahagi ng pangkat
ay maaaring nagkokolekta ng mga kuha mula sa mga security camera.
Nagpatuloy ang parehong tao o mga tao
na kumuha
mula sa gusali katabi ng Marineland.
Ang nakikita ko doon ay poot at paghihiganti.
Malinaw na maraming kaaway si José Luis.
Laging gusto pa niya.
At, naging mapanganib 'yon sa isang punto.
Kasama si José Luis, ibayong paghahanda ang trick na inensayo namin.
Kung hindi, 'di ka makakasabay sa show.
Hiniling niya ito sa sarili at sa iba.
Anong nangyari? Ayaw ng mga tao.
At ngayon, mga binibini at ginoo, isang napakahirap…
May isang trick na kinakatakutan kami. Nang sinabi ni José Luis,
Gawin ang double skiing.
Natakot kami ng husto.
Magpokus kayo. Pag nakita ninyo ang anino ng dolhin,
kailangan magdasal kayo.
Pagdasal na hindi kayo madulas.
Sige na!
Gawin mo na, arte mo!
Ano ba, pwede ba!
Sasabihin niya, "Inutil ka." Alis sa tubig. Hihilain nya buhok ko.
Pero pagtatawanan namin ito pagkatapos at iyon lang.
Lagi kong tanong, "Hindi ba sobra ito?"
Lagi niyang sagot, "Tanungin mo sila kung sobra o hindi."
Kung kaya mong gawin sa una, bakit kailangang ulitin ng hayop
kasi di ka nakapokus o di tama ginawa?
Iyon ang talagang kinabahala ni José Luis.
Noong nagsasanay ang ama ko, matapang siya.
Wala siyang mahanap na tao o di nakakatagal.
Kaya kulang siya lagi sa tao.
Nagpasya kong kausapin siya,
"Tutulungan kita."
"Ayos lang ako, at kung hindi, aalis ako."
Tatlong taon ako sa kanya.
Mahigpit ang ama ko sa lahat ng tao niya,
pero sa kapatid ko…
JORDI BARBERO, ANAK
Apat beses na masahol.
Kailangan mong nakatutok.
Kung hindi, sasabihin niya sa'yo. Normal lang 'yon.
Naalala kong nakabukas ang microphone niya
at maririnig mo siya sa buong parke, hindi lang sa dolphinarium.
Maririnig mong sinasabihan siya at iniinsulto siya.
Higit pa sa kaliwa.
Marcos!
Nauuna ka na, lintik!
Hindi ka na natuto! Tigas ng ulo mo!
Tinuring niya ko tulad ng iba.
Gago, Marcos,
Kung ito ang gagawin mo sa tuwing darating ka, malalagot tayo.
Sobra akong nalulong,
Natuto ako sa tatay ko,
pero naisip ko hindi ko magagawa ang nagawa niya
kasi, sa akin, siya ang isa sa pinakamahusay,
at hindi ko ito kaya.
Tingan natin, ako ay…
Palagi ko itong pinagyayabang,
na nagtatrabaho ang ama ko sa mga dolphin at iba pa…
Nais kong gawin paglaki ko.
NAUUNAWAAN BA NG BATA ANG ISA'T ISA?
Anak siya ng namamahala sa mga nagsasanay ng mga marine animal sa Espanya.
Ito si Jordi Barbero, anim na taong gulang at mula sa Majorca.
Jordi, ikwento mo sa amin. Ito…
-Ito… -Ikaw ba ito?
O ikaw ito? Alin ka diyan?
-Bakit lumangoy ka kasama nila? -Kasi pinayagan ako ng ama ko.
Swerte mo. Kokonting bata pa lang ang nakapaglaro sa mga dolphin.
Uy, isa na lang.
Anong masasabi mo sa mga nang-aabuso ng hayop?
Huwag silang magloloko kung hindi kukunin sila ng pulis.
Sa pulis, oo sir.
GUARDIYA SIBIL, 2015
Hindi nila alam saan si José Luis.
Sobrang sakit ng panahong ito, sa totoo lang.
Ang una kong naisip ay, "Bantayan si José Luis."
Dahil siya ang taong
matapang sa panlabas,
sobrang tiwala sa kanyang trabaho.
Pero mahina ang emosyon.
At maligalig.
Naisip ko ang kwento ng mga dinanas niya noong sinisante siya sa Marineland.
Pumayag ang Komite sa Salapi sa Brussels
na ang peseta ay ibaba sa 8 porsyento.
Mahalaga ito sa panahon ng krisis
para i-adjust ang mga gastos.
Ang 1990 ay panahon ng pambihirang pagtaas at baba ng ekonomiya.
Malaking krisis sa ekonomiya na tumama.
Tumawag sila isang araw at sabi, "Magbebenta kami."
Gusto nilang alisin ang Marineland Majorca.
Sabi nila, "Bakit di mo pagsamahin buong grupo mo
at lumikha ng kooperatiba at bilhin ang parke?"
Ang ideya noon na ang isang grupo ng mga tao,
kabilang si José Luis, siyempre,
ay magiging mga kasosyo.
Pinakamagandang maaring mangyari sa amin.
"Magmamay-ari" kami ng parke kahit papaano.
May maliit na parte kami lahat.
Pero ang may-ari ng lupa, ang Blanes, hindi sila sinabihan tungkol doon.
Noong pumunta ako para makipag-ayos sa pag-renew ng upa,
sinabi ng mga Blanes sa akin,
"Hindi, binigay na namin ito sa Aspro."
"Kanino?" "Sa ASPRO".
MGA ASPRO PARK
Ang Aspro ay limitadong kumpanya na binubuo ng apat o limang kasosyo.
Nagsimula sa dalawang parke ang Aspro at ngayon may mahigit 50 na.
INDUSTRIYA: PARKE, AQUARIUM, ZOO
Binili nila ang Marineland
na parang nakabili sila ng pabrika ng pizza.
Makina itong kumikita ng pera, magandang negosyo,
pero ang konsepto nila ng Marineland
ay iba sa mayroon kami.
Noong binili ng Aspro ang Marineland, nagbago ang lahat.
Talagang binago nito lahat.
Nagbago pati mga mga tao.
Nagsimulang magbawas ang kumpanya, nagtanggal ng tao sa huling taon,
lahat inalis.
Lalo na ang mga matatagal na.
Alam ko nag-usap kami ni José Luis
pinayuhan ko siyang magpakumbaba,
na nakikiharap siya sa masasamang tao.
At iyon…
hindi na gaya ng dati.
Hindi na gaya ng dati.
Matapang si José Luis at sabi lagi, "Di ko gagawin ito.
Di ko gagawin 'yan."
Siyempre, di kukunsintihin ng kumpanya iyon.
At sinisante siya.
Hindi siya makapasok sa parke. Naisip ko sobra 'yon.
Tatawagan niya ko sa phone at bubuksan ko ang pinto sa pasukan
para, sa ika-7 ng gabi, makikita niya mga dolphin.
At ilang beses… Ilang beses ko siyang nakitang umiyak…
kasi di niya makasama ang mga dolphin,
Tinuring niya itong kanya, di sa kumpanya. "Kinuha nila dolphin ko."
Dahil dito,
nalaman namin tinangka niyang magpakamatay.
Hindi ko ito maintindihan. Di ko kailanman maintindihan.
Akala ko ayos lang siya.
Pero hindi pala.
Magaling siya sa…
pagtatago.
Nang magsimula siyang makipag-usap sa akin at magkwento ng buhay niya,
Nagbago ang mga pananaw ko sa kanya bilang hambog na tao.
Binalaan niya ko, "Wag matakot pag nagawi ka sa Los Pizzarales."
Dahil hamak na lugar iyon sa Salamanca.
Hindi na gaano ngayon, pero dati.
Iba ang mga bagay noon.
Iba't iba ang paraan ng kinabubuhay namin. Mas madalas kami sa kalye.
Si José Luis ay may abilidad sa mga aso.
Sinanay niya ang mga ito. Sinunod siya nito.
Sabi niya wala siyang ina.
Na 18 walong buwan lang siya ng mamatay ito.
At sabi ko, "Eh ang tatay mo?"
Sabi niya, "Nag-asawa agad ang tatay ko ng iba."
Sabi niya, "Pero pinalaki ako
ng lolo at tita ko at sila ang pamilya ko."
Tinatawag niya akong "inay" noon at sasabihin ko, ako ang tita mo.
Noong 10 o 11 taong gulang siya, namatay ang lola niya
at gusto ng ama niya na kunin siya.
At ayaw niyang pumunta.
Hindi niya sinabi sa amin
kung gaano kasama ang nangyari sa kanya noon.
Isang araw, pauwi ako galing trabaho,
may nagtanong, "Anong nangyari kay José? Iniwan niya ang bisikleta pero wala siya."
"Ano'ng wala siya?"
Nag-tren siya.
Bumaba siya sa unang lugar na hinintuan ng tren.
Hindi siya kumportable at sinabing,
"Sasakay ako ng tren at aalis."
Nawala siya ng isang linggo.
Lubos kong nauunawaan si José Luis.
Nakikita niya kung paano ang hilig niya, buhay niya, ay gumuguho.
Ang araw-araw na gawain sa mga hayop ay nakakagamot sa sarili nito.
Ang paghanga ng mga tao sa iyo,
palakpak na natatanggap mo.
Kapag nawala ang lahat ng 'yon,
kailangan mong sanayin ng husto ang isip para iwasan ang negatibong mangyayari,
Ramdam kong mas may malasakit siya sa hayop sa…
Noon pa man may malasakit na siya, pero higit pa sa inaakala ko.
ANG NAWALANG TAO SA #CALVIÀ
Nawala si José Luis
at ang Facebook wall niya ay puno ng akusasyon.
MAY BALITA BA KUNG NASAAN SIYA? HINALA?
BAKA KINAIN SIYA NG DOLPHIN.
BAKA PUMUNTA SA GEORGIA AT WALANG SINABIHAN?
SANA MAGPAKITA NA SIYA PARA MAKULONG.
Tingin ko hindi maiisip ng sinuman ang pressure
hanggang makaranasan mo.
Ang problema sa video na 'yon ay personal.
Dahil ang gunawa nito, nagplano nito,
ay may galit kay José Luis Barbero bilang tao.
'Di si José Luis o itong trainer o ang isa pa ang isyu dito.
Ang isyu kung pabor o laban ka sa pagbihag.
Umupo tayo, mag-usap tayo.
Sige, ano ba, bangon na. Tayo na.
Dumating siya sa puntong sinabi niya, "Tama na, tara na."
At iyon na.
-Hawakan. -Ingat sa palikpik.
Ingat sa buntot niya.
Nakabalik siya para magtrabaho muli sa mga dolphin.
Nanumbalik ang kaligayahan niya.
Mabuti, hilahin ito.
-Ganito. -Tawid…
Alfonso!
Nasaktan ka ba? Nasaktan siya.
Teka.
Tinawagan ako ni José Luis
at sinabi ang tungkol sa proyekto na kasama siya.
Sige.
May dalawang dolphinarium, isa sa Alicante at isa pa sa Tenerife.
Hindi.
-Ayos ka lang? -Oo.
Tangina! Puta.
Maghintay tayo.
Napakahirap ang pagkuha sa mga dolphin.
Sige, tulog na.
Baligtarin natin at kuha tayo ng dugo!
Hindi makakuha.
Dahil sarado lahat ng dolphinarium sa UK,
kaya may ilang dolphin sa merkado na pwedeng gamitin at upahan.
Nakadagan sa dibdib ko.
Nalaman ni José Luis ito at inupahan sila.
-Pusta ko di mo kaya. -Konti pa, pare.
-Sige, tamang-tama. -Ingat!
Ingat, Lintik! Putang…
-Ingat diyan! -Ingat, lintik!
Mapagkukunan? Kapos sila.
At nagbayad siya mula sa sariling bulsa
ng minimum na kakailanganin
para alagaan ang mga hayop.
Kahit na masama ang nangyayari,
naalala ko ginamit ni José Luis ang sariling pera
para bayaran ang mga sweldo ng mga trainer na naroon.
Lagyan ng konting alkohol.
Ayun na. Baliktarin natin. Kaya nating baliktarin.
Pagtapos ng ilang buwan, pumasok ang kahirapan sa pera
at nagpasya kaming dalhin ang tatlong dolphin sa Alicante sa parke sa Tenerife.
Alam namin na mas maayos ang sitwasyon sa pananalapi doon
at di kami magkakaproblema.
Ang turismo ang pwersang nagtutulak sa likod ng mga dolphin show sa Espanya.
May apat na dolphinarium sa Isla ng Canary pa lamang.
Para sa akin, ito ay ang Guantánamo ng cetaceans sa buong mundo.
Para sa hayop na dapat ibiyahe ng mahaba,
paano mo ito mailalagay sa pool, gaano man ito kalaki?
Noong hinanda ni José Luis ang Tenerife dolphinarium,
naplano na niya ito ng mabuti,
siya nagdisenyo…
Maraming beses niyang sinukat ang mga blueprint.
Ang dolphinarium na dinesenyo ni José Luis noon
ay ang pinakamodernong dolphinarium sa Espanya,
na may mas magandang pasilidad, higit na kapasidad ng tubig,
lalo na sa kapakanan ng hayop
at ang kanilang paghawak pag nagbibigay ng pangangalaga ng beterinaryo.
Alam niya kung ilang hayop ang magkakaroon siya.
Gusto niyang bumuo ng programa sa pagpaparami.
Noong gusto ni José Luis na buksan ang parke sa Isla ng Canary,
sinara ng Estados Unidos ang pagluluwas ng lahat ng mammal na hayop.
At ang unang alternatibo na naisip ay ang Cuba.
Ang Cuba ay isa sa iilang mga bansa
na nakikipagkalakalan sa mga dolphin noon.
Ang bansa'y nasa tinatawag na "espesyal na yugto" ng ilang taon,
noong tumigil ang USSR sa pagbigay ng pera sa Cuba.
Kapag nagdadala kami ng mga dolphin doon ni José Luis,
sa isa o dalawang okasyon, pumasok si Fidel Castro,
dahil malamang ito ang pinakamalaking pinagkakakitaan
na mayroon ang Cuba noon,
dahil napakaliit lang ng kita nila ng dolyar ng US.
Cuba?
Disgrasya.
Ang dolphinarium ay…
Kung ang mabubuti dito ay masama, isipin mo paano pa sila sa Cuba.
Sobrang sama.
Ang Cuba ay may isang opisyal na beterinaryo.
Siya si Celia Guevara,
at siya ang anak ni Che Guevara.
Palaging kasama namin si Celia para matiyak na maayos ang mga hayop.
Nalaman ko, para mapasaamin ang mga dolphin,
kailangan naming pumila,
dahil maraming tao ang interesado,
maraming kompanya ang interesadong bumili ng mga dolphin.
Kaya nasa waiting list ka.
At natauhan ako.
Ang katotohanang makita ang mga hayop na kahuhuli lang,
at ikaw ay maging…
isang kasabwat.
Marumi, ilang araw na silang nandoon.
Halika, boss.
Alin dito?
Tabi ka. Ano ba.
Isara doon, isara.
Hindi.
Isara ito!
-Ingatan ang palikpik. -Ulo nito.
Ingatan ang buntot nito!
-Ang buntot nito! -Ayan!
-Hawakan ang ulo nito. -Sige.
Celia, ngayon na!
-Anong oras na? -9:20 p.m.
Tara na, itulak natin ito.
-Ngayon. -Pagulungin, ngayon.
Angatin ang ulo!
Bitawan ninyo ang buntot niya!
Sandali. Celia, sabihin mo pag handa ka na.
Alisin ang kahoy.
-Anong kahoy? -Iyan!
Hindi 'yon kahoy.
Nakakatakot ang eroplanong 'yon.
Naaalala ko ang patuloy na ingay.
Nakakainis. Kung nakakainis sa amin, marahil nakakainis ito sa mga hayop.
At ang totoo, napakabait nila
sa kabila ng pangyayari. Para sa kanila, ang dinanas
na karanasang 'yon ay ay parang
kung dinukot kami ng UFO.
Parang ganoon.
PULONG NG IMATA, 1996
…ang haba ng paghahatid,
umaabot ng 18 oras pool sa pool.
Naging maayos ang lahat bago,
habang hinahatid at pagkatapos ihatid.
Lahat ng anim na dolphin dumating sa maayos na kundisyon.
May tatlo kaming hayop na galing Alicante
at anim na dolphin ang binili sa Cuba.
Napakaganda ng galaw ng grupo
na paglipas ng ilang buwan nalaman namin na buntis ang apat na babae.
Maghanap ka ng sisipingan, bastos ka.
Makikita mong puspusang nakalabas na ngayon.
Sobrang libog ng lalake. Mas malibog pa siya sa palaka.
isang buwan din… Hanep!
Wala siyang pakialam kung lalake o babae,
pag may butas, ipapasok niya ito.
-Talaga? -Oo, talaga.
Sa pagkabihag may mga pinapanganak, pero mataas din ang bilang ng namamatay.
At ang katunayang nabuhay ang apat sa apat na supling
ay mahalagang pangyayari sa buong mundo.
Hindi lahat ng dolphinaria ay nagkakaanak.
Isa itong tagumpay sa kumpanya, sa parke at sa lahat.
Pwedeng kumita ang kumpanya mula sa maraming opotunidad.
Pag malaki at sanay na sila, pwede silang dalhin sa iba.
Hindi mo na kailangang manghuli ng maraming dolphin.
Hindi mo na kailangang bumili, kasi mahal ang mga ito.
Sige na, mahal.
Kaya mo ito.
Tignan ninyo!
Sige na!
Halos nakalabas na, tama?
Oo, sige na.
Ayan na! Tapos.
Babae, babae ito!
Tingnan mo siya, tara na.
-Ganyan nga! -Tara na!
Sige na!
Ganyan nga, magaling!
Akyat tayo!
Mabuti!
Mukha siyang babae.
Lumaki na ang pamilya namin.
Sa pagdating niya, 12 dolphins ang sinilang
bilang bahagi ng programa ng Aqualand Costa Adeje sa pagpaparami
sa nakalipas na 13 taon,
naihilera ang kumpanya sa mga piling dolphinaria sa Europa.
Ilang dolphinaria ang 100 porsyentong nagtagumpay.
Ang mga dolphin ay isisilang at matapos ang dalawa o tatlong buwan
hindi sila nabubuhay dahil sa lipunan, problema sa paligid, gaya ng sabi ko noon.
Noong Martes, umalis si Barbero sa bahay niya
para dumalo sa miting na hindi siya nakarating.
Ang paghahanap sa kanya ay sinimulan pagkatapos noon.
Tingin mo, baka buhay pa siya.
Ilang beses kong tinawagan ang telepono niya
at sinabing itigil kung anuman ang ginagawa at umuwi, na kakampi niya kami.
Hanggang sa nawala ang signal dahil namatay na phone niya.
Labis din kaming natatakot dahil sa isyu sa social media.
Dahil nakatanggap ng maraming death threat ang ama ko,
siya at aming pamilya. Kaya, ng walang balita sa kanya ng napakatagal,
lumakas lalo ang dalamhati.
Naisip ko…
na baka nasa dagat siya.
Dahil hindi siya nagpakita…
ang dagat lang ang gusto niya.
Nagtrabaho si José Luis sa kompanyang walang alam sa dolphin
at ginawang best dolphinarium sa Espanya ang parke.
Pumunta ako para makita at napakaganda nito.
Nasiyahan talaga ako.
Matataas na talon, mas mabibilis lumangoy… Kamangha-mangha ito.
…paalam ng ating tagasanay, José Luis.
Malinaw, nalaman ng Aspro.
Alsin ang kamay mo!
Adán, alisin ang kamay mo, hindi ikaw! Punta sa gilid. Alisin mo kamay mo!
Noong malaman ni José Luis
na bumalik sa buhay niya ang Aspro,
kinakabahan siya.
Sobrang kinakabahan.
Ginawa ito ng Aspro Ocio ng patago.
Malaking pagkakamali ang ginawa ng may-ari ng parke
ng pagbebenta ng 51 porsyento ng bahagi.
Kaya nawala ang pamamahala nya sa kompanya.
Binenta niya ito ng mura.
Para bang ninakaw nila ang parke.
Negosyo talaga.
Umuwi si Jose isang araw at sinabing,
"Mari, hulaan mo kanino niya ito binenta?"
Noong sinabi niya, sabi ko, "Ayan na, Aspro."
Sabi ko, "Sige, mag-impake na ka at umuwi.
Diyan ka lang!
Atras ka!
Ang mga pagsasanay…
Tangina mo, pare!
…napaka-igting.
Maaari ka bang lumayo mula sa mga hayop?
Pwedeng lumayo ka pa?
Tangina. Hindi kapani-paniwala, pare.
Oo, hello. Pakainin ang hayop.
Wag lalabas hangga't di nakakalabas ito!
-Kala ko nakalabas na sya! -Puta!
Di ka magsisimula hangga't di siya pumupunta. Di ka ba talaga natututo? Puta.
Diyos ko! Napakatanga!
Basurang palabas, lintik!
Kaya, nang dumating ang Aspro,
inaasahan naming tatanggalin siya, oo.
At… Wala silang sinabi sa kanya.
Nagpatuloy siya sa pagtatrabaho, lumipas ang mga araw.
Sabi ko, "José Luis, kakaiba ito."
Kinausap siya at sinabing di siya aalisin.
Ang dolphinarium ay minahang ginto.
Ang pagtanggal kay José Luis ay parang pagpatay sa negosyo.
Sige, maaari kang kumuha ng ibang propesyonal.
Pero, sinong kukunin mo?
Gagastos ka ng 200,000 euro sa isang di sanay na dolphin.
Gagastos ka ng milyong euro sa isang na-train…
Malaki ang kinita ng kompanya kay José Luis.
Nagpasok siya ng ilang milyon.
Óscar.
-Mukhang nagsuka siya. -Natakot siya, tama?
Naghahagis sila ng mga bola, tuwalya at lahat 'yon…
Takpan mo! Diyos ko!
Tingnan natin, galawin ng konti.
-Sa loob? -Oo, sa loob at ngayon sa labas.
-Sa labas. -Sa labas?
Wag mong masyadong buksan, Pe.
-Ayokong kagatin niya kamay ko. -Wag mag-alala.
Eto na, tingnan mo ito. Dito.
Kapag humihinga siya nasisira niya lahat. Umaakyat.
I-record ito!
Tanginang kamera!
Nandito ang tanginang bola, salamat sa Diyos nakita natin.
Nandun ang bola. Doon sa baba.
Tayo ngayon… kailangan nating lagyan ng maraming tubig.
Oo.
Ingat lang.
Gusto mo bang mabulunan siya muli? Ano ba…
Ayan na.
Pwede mong ipasok ang tubo?
Sige na!
Sa kabila. Kailangang baluktutin mo sa kabila…
-Sige. -…para maikot ang hayop.
-Sige. -Madulas ito!
Napakadulas.
Sige pa, ayan na. Hilahin at tignan…
Sige na, pare. Sige na.
Ayan na. Subukan mo uli, Tania.
Tingin ko tama na 'yon. Ingat.
Nakuha mo?
-Oo! -Oo!
Magaling!
Halika na, punta! Sa tubig!
-Asan siya? -Pumunta para magbukas.
-Nasaan ang bola? -Nandoon.
-Para marekord ko. -Suriin mo ang tubig.
Ewan ko bakit ang tagal nito.
Tingnan ninyo.
Gusto kong makita kung buo ito, na walang nawawala.
Ang laki ng butas.
Palayain ang mga dolphin!
MALAYANG DOLPHIN
DOLPHINARIUM = SELDA
Papasok kami sa loob para hingin na ibawal ang pagbihag sa dolphin sa Europa.
Iyon ang gusto namin.
Naalala ko noon may ilang panggigipit sa mga karapatan ng hayop,
pero hindi sa antas natin ngayon.
At si José Luis, na napakatalinong tao,
NAGDUDUSA SIYA
gumawa ng isang programa sa therapy.
Kasama namin si José Luis, ang promoter ng dolphin therapy.
Ilang taon mo ng ginagawa ito
at anong bata ang dinisenyo para dito?
Ginagawa namin ito mula pa 1993
at tinutulungan nito ang mga batang may mga isyu
na makipag-ugnay at makalaro mga dolphin. Sa mabuting paraan…
Hindi niya alintana ang mapasubo sa ilang kaguluhan.
Noong una, nang magkaroon kami ng dolphin therapy,
Naisip ko, "Wala kaming ideya kung anong gagawin namin."
Gusto naming mahimok ang mga bata
para makabuo sila ng mga konsepto
na pwedeng tumagal ng buwan na mabuo sa pasilidad.
At, salamat sa kapana-panabik
na bagong kapaligirang nararanasan ng mga bata,
kusang umuunlad ang mga ito.
Gusto mo bang makita ang mga seal o dolphin?
Nakakagulat na makita si José Luis, na laging napaka-demanding
sa mga dolphin at mga tagasanay, at ang paraan
ng pakikitungo niya sa mga bata sa tubig,
kung paano niya pinamahalaan, kung gaano kahinahon ang trato niya, gaano katiyaga…
Ang dolphin therapy ay naranasan na
ng mahigit 2,500 na dumalo na may iba't ibang sakit.
Ang pananatiling bihag ang mga hayop na ito ay marapat ng ibayong paggalang.
Di lang mga circus trick ginagawa namin, gumagawa din kami ng makabuluhan.
Ginagawa namin ang therapy session sa oras ng pahinga.
At, doon, maraming oras ang binuhos niya sa therapy kaysa sa iba.
Umpisa pa lang nilinaw na niya sa kumpanya,
"Ginagawa ko ito kasi gusto ko.
Di kita hahayaan na singilin ang gustong pumunta dito."
Delikadong magbigay ng maling pag-asa sa proyektong ito.
Di ito lunas sa lahat at di natin dapat lituhin ang tao.
Nagdurusa sa sobrang ligalig ang magulang ng mga batang ito.
Naghahanap sila ng solusyon. Magpakatotoo tayo.
Ang dolphin ay facilitator lang, isang katulong,
sa regular na therapy na nakukuha ng mga bata.
Ito ay isang paraan, hindi gamot.
Tingin ko nakita ni José Luis ang therapy
bilang paraan para protektahan ang sarili sa pagpuna ng samahan ng mga hayop.
Pero kalaunan tingin ko naisip niya na gumagawa siya talaga ng malaking bagay
at napakapositibo sa maraming pamilya.
Maganda ang resulta ng ginawa ni José Luis sa Tenerife.
Walang duda, ito ang best dolphinarium ng kompanya.
Pero ang sitwasyon sa Majorca ay iba.
Mangyaring wag bumili ng tiket. Ikaw lang meron sa hayop na ito.
Ang pag-asa lang nila ay humintong manood ang mga tao.
para kusang mawala ito
at hindi na sila dudukutin pa sa dagat.
Hindi na sila pa huhulihin sa dagat dahil…
Hindi masaya ang Aspro
sa resulta ng Majorca dolphinarium.
Hindi lang sa show pati na rin sa kinikita.
Noong sumali ako sa Marineland Majorca,
gusto naming maging edukasyonal ang lahat.
Mas kalmadong palabas na di makikitang nakikipag-ugnayan ang mga hayop.
pinapangalagaan ang kapakanan ng mga hayop.
Sinubukan naming walang maraming tao
sa pool kasama mga dolphin.
Konting larawan.
At, palaging may mga sigalot sa namamahala
dahil iyon ay napagkakakitaan.
Iunat mo ang kamay mo, hihipuin ka ng dolphin
at kaagad pera ito, salapi.
Para sa dolphin, nakakatamad.
Malinaw, kung may iba pang dolphinaria ang kompanya kung saan ang gawaing ito
ay pinagkakakitaan, gusto nilang gawin ang parehong bagay sa Majorca.
Kaya tinawag nila si José Luis na ayusin ito.
Napilit siyang bumalik.
Pag tumanggi, aalisin siya.
Namumuhay siya sa Tenerife sa loob ng 20-kakatwang taon.
at naroon na ang buhay niya,
bahay, pamilya.
Uy, ako na kukuha!
Ang totoo, ang bagay na hiniling ng ASPRO at napilitan siya
na lumipat sa Majorca…
Mahilig ako sa dolphin.
Talagang sila
ay niloko siya.
Ang nasa kamay ko ay isang ulat na isinulat ni José Luis…
sa Aspro nang pinadala siya
sa Majorca.
Para maunawaan mo ng konti pa ang nangyari.
At kung ano si José Luis.
Sabi niya, "Matapos suriin lahat ng aspeto ng dalawang dolphinaria,
mahaharap tayo sa malalaking problema sa Tenerife
kung dadalhin natin ang parehong kalidad na palabas sa Majorca,
na hindi angkop sa kasalukuyang panahon sa Marineland."
Ang ginawa nating show 25 taon sa Majorca
ay malamang na magtaas ng interes sa ilang partikular na uri ng kliyente.
Pero dapat ikonsidera ang mga problemang idudulot nito.
Pwede kong gumawa ng isang tipong circus na show, tulad noon,
basta baguhin ang ilang bagay at nakagawian sa dolphinarium.
"Pero ang tanong: Iyan ba ang gusto ng Marineland?
Tingin ko hindi."
Ang totoo, ayaw niyang pumunta.
Ayaw niyang pumunta, kahit sisantihin siya.
Kaya doon ako nagkamali.
Sabi ko sa kanya,
"Nandun mga kaibigan natin at malapit ka ng magretiro…" At iba pa.
"Wag tayong gumawa ng problema. Marami ka ng pinagdaanan."
At sumang-ayon siya.
Noong sinabihan kaming dadating si José Luis Barbero, lahat kami parang
humanda kami, tama?
Nauna ang katanyagan niya.
-Tayo na? -Tayo na.
Alam naming napaka-demanding niya
at pinapunta siya at ayusin ang lahat doon, tama?
Mahirap ang pagsasanay at maraming tensyon sa paligid.
Sumisigaw siya lagi.
Ano ba, isara, lintik!
Maraming beses naming inuulit ang mga bagay.
-Bakit? -Pauulit ba niya?
Binalik niya ang mga hoop, ang pito ng reperi. Gumamit siya ng mga bagay…
Para sa amin, para itong, "Grabe, teka, para tayong pabalik.
Pabalik tayo sa makaluma."
Ang show sa Marineland sa Majorca ay laging natatangi.
Ito ay award-winning na palabas,
hindi lang dito sa Espanya kundi pati sa US.
Iyon ang gusto naming makamit muli.
Kapansin-pansin na ang mga resulta ni José Luis
nang magbukas muli ang parke sa bagong season makalipas ang apat na buwan.
At doon kami nagpasyang kausapin ang namamahala
at sabihin na di kami komportable bilang grupo,
na gumagawa kami ng mga nakagawian na hindi namin gusto.
Marami sa mga nagtatrabaho doon
ang ayaw kay José Luis.
Alam ko ugali ni José Luis. Prangka siya.
At…
May ilang tanggap siya at may ilang hindi.
Meron isang babae.
Ang pangarap niya ay maging tagasanay ng dolphin.
Hinahabol niya ang hininga habang nagsasanay, halos himatayin siya.
Sabi ni José Luis sa kanya,
"Magsanay, doon ka sa gym."
At hindi siya…
Hindi siya ganoon kahilig sa sports.
Hindi niya gusto o ewan ko. Ayaw niyang magsanay.
Para sa pansin ng namamahala ng Marineland Majorca.
Gusto kong isulat ang mga sumusunod na katotohanan.
Ano ka ba! Lintik!
Wala pa kong nakita na tratuhin ang kasamahan at mga dolphin
sa nakakahiya at asal-hayop na paraan gaya ni José Luis Barbero.
Di tayo nagkakaintindihan? Puta!
Pinahiya niya ko sa mga salitang,
"Punta ka sa putang gym! Tamad ka! Bobo! nutil!"
Tayo ka sa gilid!
Alisin ang kamay mo!
Hinampas at sinipa niya ang mga dolphin.
Tangina mo!
Hayaan silang mahulog, makikita mo di na nila hahayaang mahulog muli.
SA PANSIN NG NAMAMAHALA
Sinulat ng empleyadong ito ang nangyayari sa isang liham.
Ito ay iniabot na may pagkilala ng resibo. Nilagdaan ng manedyer.
Ibig sabihin alam ng manedyer ito
at imbes na subukang baguhin ang kasanayang ito,
sinibak niya ito.
…isa sa kanyang mga palabas para sa mga bisita.
Kasama namin ang direktor ng zoo.
Kumusta, Rafa.
Malaki pinagbago mo at nagbago din ang palabas ng dolphin,
na kahanga-hanga.
Oo, tama yan.
Si José Luis ang technical director ng dolphinarium at pinaganda niya lahat.
Hindi lang ang palabas, pati na rin ang kapaligiran ng mga hayop na ito,
na magpapalakas ng aming kalidad
dito sa isla, at sa aming dolphinarium.
Nasa locker room kami.
Ang babaeng ito na nakipag-usap sa namamahala
ay sinisanti ng araw na 'yon
at sinabi niya na hindi pa doon natatapos at…
Gusto niyang tapusin si José Luis Barbero.
Wala talagang nakakaalam ng nangyari.
Itong taong nakilala ko
at nagbabala sa amin sa pang-aabuso ay dating empleyado ng Marineland.
-Siya ito, tama? -Oo.
Kinaiinisan ko ang taong yan.
Tingnan natin.
Gawa ka ng paraan.
Na makakasakit.
Pinapatawa ako nito, okay?
Mataba siya pero tingin ko di niya alam.
IKA-4 NG PEBRERO, 2015
Hoy!
Inabuso umano ng tagasanay ang mga dolphin.
…nagpapakita ng agresibong paraan…
Maaaring dinuktor ito.
Wala kaming totoong indikasyon na nakita.
35 taon ng nagsasanay ito sa mga dolphin.
Nag-post ang SOS Delfines ng patagong video,
na nagpapakita sa trainer na si José Luis Barbero ng…
Ang aming layunin ay di nasasalamin
sa nilathala ng SOS Delfines.
Ang problema sa pagkabihag ay kumakatawan kay José Luis Barbero.
At nakatutok lang ito sa kanya.
Nagulat ako ng tumalon siya at sinipa ang dolphin.
Pero hindi siya ito, tingin ko babae.
Pag tinutukoy ang industriya,
isang magkakasamang propesyunal ito.
Hindi namin pinupuntirya ang isang tao, sa personal o anuman.
Kung talagang nag-aalala sila sa mga hayop nila,
pag-isipan nilang maigi ang pagkuha ng tulad nito.
Ganoon ba si José Luis Barbero? Bahagi niya ito.
Nagbigay siya ng 100 o 120 porsyento
at gusto niya kaming magbigay ng 120 porsyento,
pati ang mga hayop.
Pwede mo bang Itanong 'yan sa hayop na hindi piniling pumunta doon?
O baka iba ang dapat nating isipin.
Sana magamit ang video na ito para wakasan ang pagbihag.
Pero ginawa ang video para sirain siya.
Hoy!
Maaaring paghihiganti ito,
ng ilang dating empleyado ng Marineland.
Ang SOS at FAAD ay nakagawa ng malaking pagkakamali
dahil nagamit ang mga ito sa paghihiganti, pero para…
Nagulat kami na si José Luis Barbero
lumitaw mag-isa sa media.
Hindi ko naramdaman na ang Marineland Majorca
ay sinuportahan si José Luis Barbero,
sa halip tila interesado sila sa…
yung hiwalay, tama?
Halatang, ang ASPRO…
ayaw madamay at maapektuhan.
Pero di nito magawa 'yon.
GULAT AT NAHIHIYA
Napakasama ng inasal ng Aspro sa kanya,
ang pagtahimik ay parang pag-amin na rin.
Pag tatahimik ka, sinasabi mo, "Oo".
Malamang inaabuso at pinapahirapan niya ang mga hayop.
Na nakakatawa dahil empleyado mo siya.
Hindi pwedeng maghugas kamay at mag-Pilato ng sabay.
Sabihin ang katotohanan, naglabas ang Aspro ng ilang pahayag
at hindi na empleyado si José Luis sa kompanya.
Iyon ay talagang, talagang pangit, sa teknikal.
Wag mo kong patawanin.
SAMAHAN NG MGA TRAINER NG MGA HAYOP SA DAGAT
Gusto ng IMATA na tanggalin siya sa samahan dahil sa video.
Nagturo siya, nagturo ng mga paraan sa paglutas ng problema,
nagturo sa trainer, tinuro paraan niya.
Para gantihan ng ganun malamang mahirap sa kanya.
Naramdaman siguro ni José Luis
ang sobrang lungkot ng sandaling 'yon.
Malay natin anong naglalaro sa isip niya?
Noong 1980 at 1990,
sabihin lang na tagasanay ka ng dolphin ay kaakit-akit na sa lahat.
ILIGTAS ANG DAGAT
Ngayon sinisimangutan na lang ito.
Naniniwala ako na naramdaman ni José Luis
na ang mundong alam niya ay naglalaho
tulad ng buhangin sa pagitan ng mga daliri niya
Lahat ay may karapatan sa patas na hatol.
Napakalaking responsibilidad na gampanan
kapag naglathala ka ng ganoong bagay,
na makakasira sa isang tao matapos ang 35, 37 na taon sa trabaho.
BARCELONA, PEBRERO 28, 2015
NAKIPAGKITA ANG SOS DOLFINES SA IMBESTIGADOR NG GEORGIA AQUARIUM
Matapos ang mahabang miting,
sinabi sa amin na minanipula ang video
at hindi akma ang boses sa video.
Pero siyempre, kalmado lang kami
dahil alam namin mayroon kaming lahat.
REKORD NG MITING
Kaya, nakipag-usap din kami
sa walo o sampu pang tao na nakatrabaho ni José Luis.
At sinabi nilang lahat na, oo, napaka-demanding niya sa mga tagasanay.
Tama.
Mabunganga siya sa mga tagasanay,
pero hindi siya isang tao na nagmamaltrato sa mga hayop.
Ang pagkakaunawa namin na ang maraming tunog, maraming salita,
ay nanggaling sa video na ginawa ng isa sa kanila
sa isang miting sa mga trainer.
Sa tingin ko ngayon na ang oras para ipakita sa iyo ang video
na tumutugma sa…
sa boses.
Kunin mo ang putang bola!
Hoy! Tamad!
Ito ang audio na narinig mo sa isa na sinabi sa iyo na nangyari sa miting.
Itigil ang pagsipol at hawakan ang putang bola!
Tamad!
Bobo ka ba o ano?
Ha? Bobo ka ba?
Hoy! Bobo ka!
-Ito na ba ang lahat? -Hindi.
-May maraming oras kami. -Maraming oras,
KAMERA 1
15 ARAW
30 ARAW
At sinabi namin sa kanila na marami kaming mga kuha
na nagpapatunay na totoo lahat,
na nangyari ito di lang isang beses, pero matagal na.
At, nang pinakita namin ang mga imahe, natigilan sila.
Nagpadala ba ng imbestigador ang Georgia Aquarium sa Espanya?
Hindi.
Ginawa namin ang forensic audit ng kuha.
Sinabi ng forensic audit na dinoktor ito, at magpapatuloy kami kasama siya.
Wala akong alam ng sinuman na pupunta ng Espanya mula Atlanta
para mag-imbestiga ng video sa Espanya.
Hindi talaga.
Kinumpirma ng mga lider na kumuha sila ng consultant para suriin ang video.
Kumuha din sila ng dating imbestigador ng FBI
na nagbiyahe sa Espanya para sa imbestigasyon.
Hindi namin pwedeng isapalaran ang reputasyon namin.
Sinasabi sa video na kami…
sinasabi na umupa kami ng isang FBI para mag-imbestiga sa video?
Hindi ko matandaan 'yan.
Maaari. Pero matagal na 'yon.
Kung talaga nga, hindi siya nakarating doon, sa pagkakaalam ko.
Wala akong nakuhang bill mula sa FBI o sinuman.
Kaya hindi ko…
Ako…
Nalilito ako.
REKORD NG MITING
ang video na nakita ko doon,
walang gumawa para mamanipula ang video.
Gusto ko lang ipakita ito sa kliyente ko.
Gusto kong makuha ito sa Lunes.
Talagang pinag-iisipan naming isapubliko ito
para lang malabanan ang mga akusasyon
sa amin ng pamemeke at pagmamanipula ng video.
Hahayaan mo ba ang kliyente kong magpasya bago mo ilathala ito?
Hindi nila kailangan ang panggigipit ng publiko kung magpapasya sila.
Gaano katagal 'yon?
Sandali lang, siguro.
-Iniisip namin ngayong linggo. -Siyempre. Oo, naman.
Sige, tanggap namin.
Ayos! Iyon lang.
Pagkatapos nangako silang ibibigay ito sa Georgia Aquarium.
Hiniling nilang wag kong ilathala ang pangalawang video,
pero maghintay kasi gusto nilang
kunin ang opinyon ng madla sa pag-hire o hindi kay Mr. Barbero.
TATLONG ARAW MATAPOS ANG MITING, NAWALA SI JOSÉ LUIS BARBERO
Ako si Wendy Corona.
Sinusundan namin ang pangyayari sa kaso ng trainer na kinuha ng Georgia Aquarium
na inakusahan ng pang-aabuso.
Kinumpirma ng Aksyon Balita
na natagpuang patay si Luis Barbero sa kanyang kotse
sa paradahan sa labas ng paliparan ng Espanyol kagabi.
Sinabi ng pulisya na iniimbestigahan na ang kasong ito
pero tinutukoy din itong pagpapakamatay.
Sinabi nila natagpuan ang ama ko sa Palma de Majorca airport.
Nagpakamatay siya.
Ewan kung gaano katagal na siyang patay sa airport…
isa o dalawang araw?
Hindi sinabi sa amin ang dahilan o paano niya ginawa ito.
At ganoon lang.
Palaging matatag ang tatay ko, alam mo ang ibig kong sabihin?
Ang totoo, di ako nakialam sa gawain niya.
Pinagsisisihan ko iyon ngayon.
Nagsisisi ako di ko siya tinawagan para sabihin…
Dahil buong akala ko ang ama ko
ang pinakamalakas na tao, kung pagbabasehan ang isip.
Kasi lagi siyang ganoon umarte.
NABAWASAN NG ISANG GAGO SA MUNDO
TANGINA NIYA SA PAGIGING BALIW
ITO TIYAK: MABAGAL SI GOD… PERO DI SIYA NAGKAKAMALI.
SANA MAGDUSA KA SA KAMATAYAN
MASAYA AKO. AT ANG PUTANG PAMILYA RIN NIYA
Nang pumanaw si José Luis,…
Naiwan akong mag-isa.
Ewan ko, ito'y…
parang wala ang suporta mo.
Kaya…
Nawala ako. Sinubukan akong tulungan ng mga kaibigan ko.
Nagtagumpay sila.
Matagal bago ako umalis sa bahay, halos dalawang taon.
Nawalan ako ng ganang lumabas…
Hindi ko gusto.
Dahil ako ay…
Nahihiya ako.
At dahil naisip ko na…
pagdidiskitahan ako ng mga tao.
Hindi 'yon nangyari, kabaligtaran ito.
Matapos ang taon, huminto ko sa pagtulong sa hayop.
Dahil hindi na ko gaya ng dati.
At napagtanto ko na… Hindi.
Hindi ako gumagawa sa trabaho at…
Nasa isip ko pa rin ito.
Iba na ang nararamdaman ko sa mga hayop.
Nang pumanaw si José Luis Barbero, wala na kaming narinig sa samahan,
wala mula sa SOS Delfines
o FAADA o sinuman. Pinili nilang ihiwalay ang kanilang mga sarili.
Nagulat ako, pero…
Wala akong maramdaman sa taong di ko kilala.
Hindi rin ako nalulungkot dito.
Wala akong ginawang masama para malungkot.
Kung malungkot ako, ibig sabihin nito nakukunsyensiya ako.
At ang ginawa ko lang kuhanan ang mga dolphin na inaabuso.
Iyon lang ang ginawa ko.
Nasa Marineland pa rin ang mga dolphin.
Noong iniwan kami ni José Luis Barbero
at naiwan akong mamahala sa dolphinarium,
lumitaw ang mga paghihirap
nang magsimula akong magalit
sa mga desisyong ginawa sa Madrid,
na hindi pumabor sa mga hayop. Ang isinasaalang-alang lang nila ay…
kumita.
Sa simula ng 2017,
huminto na ang Aspro Ocio na pagtiwalaan ako
at…
Alam mo ba?
Sobra akong naginhawaan.
Ayoko na yatang magtrabaho pa sa mga dolphin na nabihag.
Gusto ko silang makatrabaho muli sa ibang paraan.
Siguro sa…
30 taon lahat ng bihag na dolphin sa Espanya, sa Europa,
ay pakakawalan at ililipat sa mga santuwaryo
o anuman gusto mong itawag.
Siyempre gusto kong masali sa ganoong uri ng trabaho.
Marahil pantasya ito, pero lagi ko itong pinapangarap.
-Ano? -Maganda. Astig.
Punta tayo sa beach ng ganito bukas.
Parang may suot akong kurtina dito.
Tingnan natin, pikit.
Kindat ka.
Palaging nagbibiro si José Luis.
Kapag kasama namin ang mga kaibigan at pinag-uusapan ang kamatayan o mga ganun,
sasabihin niya, "Bababa ako at titignan ka."
Bati ka sa nanonood, Mari.
-Muntik na kong mahulog. -Pahulog ka, halika.
Tignan mo katawang yan.
Maganda ang mga ulap na 'yon.
Madalas sabihin ko sa kanya, "Baba, gusto kitang makita."
Pero di siya bumababa.
KASUNOD NG PAGLABAS NG VIDEO NAGLAGAY NG MGA TAKIP ANG MARINELAND PARA DI MAKITA
MAY MGA 330 DOLPHINARIA SA MUNDO
ANG ESPANYA ANG PINAKAMARAMI SA EUROPA
TUMANGGI ANG ASPRO OCIO NA MAKIBAHAGI SA PELIKULA
TUMANGGI ANG DATING EMPLEYADO NG MARINELAND NA MAKIBAHAGI SA PELIKULA
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni: Maricar Borbon