Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
NETFLIX SUNAR
En iyi yunus eğitmeni olmak için
takıntılı biri olmak gerek.
Rekabetçi biri.
Egon normal insanlarınkinden daha büyük olmalı.
José Luis kazanmayı hep severdi.
Öne çıkmayı.
Her şeyde en iyi olmayı.
Ama dikkatli olun.
Bu işte çok fazla kıskançlık var.
Kimin seni sırtından bıçaklayacağını bilemezsin.
İnsanların bir video izleyerek José Luis Barbero'nun kim olduğu hakkında
bir sonuca varması çok büyük haksızlık olur.
Kaderini belirleyen o 99 saniyelik video.
Bir eğitmenin hayatının en kötü saniyeleri.
BİR NETFLIX BELGESELİ
Yunus.
BARBERO'NUN SESİ
Atalarımızca saygı duyulan bir yaratık.
Günümüzde
bu varlıklar, insanların vicdansızlık ve hırsının kurbanları.
Buna rağmen
yunuslar insanoğluna güven ve yakınlık göstermeye devam ediyor.
Yunuslardan çok şey öğrendim.
Bizi, bizim onları tanıdığımızdan çok daha iyi tanıyorlar.
İşim ne mi? Yunuslarla çalışıyorum.
José Luis'in hayvanlarla özel bir ilişkisi vardı.
Onları motive eden oydu.
O gelene kadar hayvanlar kapıda beklerdi.
Bunu görünce "Yunuslar neden beni takip etmiyor?" derdin.
DANIEL JUÁREZ BARBERO'NUN YARDIMCI EĞİTMENİ
José Luis ile neredeyse her şeyi öğrendim.
José Luis kimdi? En iyisi. Ben de yardımcısıydım.
Dünyadaki en güzel işlerden biri.
Bazen hayvanlarla çalışmak daha iyi.
Yaşananlar bunun harika bir örneği.
Onlar kötü değiller.
Kötü niyetleri yok.
Her eğitim seansı,
yunus ve eğitmen arasında bir terapi seansıdır.
Okuldaki öğretmen-öğrenci ilişkisine çok benziyor.
Birbirlerinin özelliklerini ve nasıl iyi olacaklarını bilirler.
Bu da aynı işte.
José Luis için önemli olan tutarlı ve kusursuz
anlaşılabilir bir dil kullanmak.
Ortak bir dil.
BARBERO'NUN YARDIMCI EĞİTMENİ
Hayvanlar, José Luis'in onlardan ne istediğini bilirdi.
Git hadi!
Bitti.
Hadi keltoş.
José Luis aşağı yukarı 30 yıldır yunuslarla çalışıyor.
Evet, Mayorka'da Marineland diye bir yunus akvaryumunda başladım.
Her şey orada başladı.
VİDEOLAR
Sonra Madrid'de yunus akvaryumu açtım.
Costa Brava'da, Barselona'da yunus akvaryumları açtım.
Birkaç tane vardı.
İspanya'dan José Luis.
Merhaba!
Kızım çok güzel!
Oyun oynamayı kes dostum.
Şimdi Atlanta, Amerika'da yunus akvaryumu açmaya yardım ediyorum.
Dünyanın en büyük akvaryumu yarın Atlanta'da açılıyor.
Georgia Akvaryumu, 100.000'den fazla deniz canlısına yuva olacak.
Home Depot'nun ortak kurucusu Bernie Marcus 250 milyon dolar bağışladı.
Burası artık dünyanın en büyük akvaryumu.
Matt, inanılmaz görünüyor.
Katie, inanılmazdan da öte, olağanüstü.
Ocak 2015'te
yunus gösterisini geliştirmek istedik.
Bay Barbero o zamanlar küresel olarak tanıdığımız…
GEORGIA AKVARYUMU'NUN ESKİ CEO'SU
…uygun olan en iyi kişiydi.
Georgia Akvaryumu, José Luis'e reddedemeyeceği bir teklif yaptı.
Bana Georgia Akvaryumu'na gideceğini,
orada başkan yardımcılığı teklif edildiğini söylediğinde
inanılmazdı.
Ben ve meslektaşlarım gururla "José Luis nerelere geldi" dedik.
José Luis zaten ellili yaşların sonundaydı.
Neredeyse 60 yaşındaydı.
Kariyerinin doruk noktasıydı.
Ve José Luis havalara uçuyordu.
Ama dikkatli olun.
Dikkatli olun
çünkü ne olacağını bilemezsiniz.
Channel 2 Action News 17.00'de.
Güvenebileceğiniz haber…
Bağırıyor, yunusları tekmeliyor, onlara vuruyor.
İspanyol hayvan hakları grubu SOS Delfines gizli videoyu yükledi
ve agresif eğitim yöntemleri kullananlar arasında
eğitmen José Luis Barbero da var, diyor.
yunus istismarı gösterdiği iddia edilen video…
Yunuslara hakaret etti, tekmeledi…
Parc Marineland Majorca…
Söz konusu eğitmen…
Yunus eğitiminden pek anlamam
ama yunusları tekmelememek kurallardan biridir bence.
İspanya'da o videoyu çekenleri bulduk.
Hayvanları gerçekten düşünüyorlarsa
böyle birini işe almadan önce iki kez düşünürler.
Carla, çekim üç.
FAADA / SOS DELFINES MÜDÜRÜ
Olanların görüntülerini yayınlamak bizim sorumluluğumuzdu.
Çünkü halk bilmiyor, değil mi?
İzledikleri gösterinin perde arkasını,
müziğin, eğlencenin perde arkasını bilmiyorlar. Yunuslar da gülümsüyor.
Yunusların böylesine agresif, şiddet içeren bir şekilde eğitilmesi
beni hem şaşırttı hem üzdü.
José Luis Barbero sorumluydu.
O olaylar onun gözetiminde gerçekleşiyordu.
Agresif eğitim yöntemleri gösteren…
Amerika'da büyük yankı uyandırdı.
Ciddi sonuçları olabileceğini işte o zaman anlıyor insan.
Burada videolar çıktığında José Luis, Georgia'daydı.
MARI GARCÍA KARISI
Beni arayıp " Hayatımı mahvettiler" dedi.
KATİL EĞİTMENLER
UMARIM BAŞINIZA ÇOK KÖTÜ BİR ŞEY GELİR
ANNESİ PİÇ DOĞURMUŞ
İnsanların José Luis'i tanımadan ona bu kadar kızdığını
hiç görmemiştim.
KAFADAN VURULMAYI HAK EDİYORSUN
José Luis Barbero'ya karşı bir savaştı.
Herkesin söyleyecek bir şeyi vardı.
Bilip bilmeden eleştirdiler.
Tam bir katliam.
Tanrı bana yaptıklarını affetmeyecek.
35 yıllık kariyerimde hiç hayvan istismar etmedim.
Ne Marineland'de, bildiğim kadarıyla,
ne de dünyadaki başka bir yunus akvaryumunda
yunus akvaryumu karşıtı kuruluşların gösterdiği gibi bir istismar yok.
Saf gazap vardı.
Ona karşı, o zamandan beri nadir gördüğüm bir öfke ve hiddet vardı,
ki Twitter'da çok görüyoruz.
Utanmıştır, aşağılanmış hissetmiştir…
RÀDIO CALVIÀ GAZETECİSİ
…hüsrana uğramıştır.
Başa çıkması zor birçok duygu hissetmiştir.
AMERİKA'NIN EN BÜYÜK AKVARYUMU YUNUS İSTİSMARCISI İŞE ALDI
Çok üzgün olduğu belliydi.
Ona dedim ki,
"Bavulunu toplayıp İspanya'ya gel."
Lütfen kemeriniz bağlı şekilde…
José Luis eve geldiğinde
videoları kare kare oynattı.
Tembelsin!
Hiç uyuşmadığını gördü.
Lanet top!
Hey! Tembel kız!
Birbiri ardına birkaç saniyelik çok çirkin klipler var
ve sonuç çok şiddet içeren bir video.
Bu, José Luis Barbero için normal değildi.
"Avukat tutalım, bakalım ne diyecek" dedim.
Mateo'yu o zaman tuttuk.
Ofisime gelen diğer müvekkiller gibi
ona da, yaptığım ilk şeyin söylediği doğru mu diye
araştırma yapmak olduğunu söyledim.
Eğer doğruysa onu savunuyorum.
Vardığımız sonuç,
o videolar ile oynandığıydı.
Videoda düzeltme yapıldığını kanıtlayan eksper raporlarımız var.
Teknisyenlere göre berbat bir iş.
Orada görünenin ben olduğundan ben bile emin değilim, ama…
Bana güçlü göründü.
Yanlış bir şey yapmadıysan işine devam et.
O da öyle yaptı.
GERÇEK Mİ, SAHTE Mİ? SIZDIRILAN VİDEO
Şüphelerimiz vardı. Düzenleme tuhaftı.
Channel 2'dan Jessica şu an akvaryumda.
CEO, videonun sahte olduğuna inandığını söyledi.
Videoyu adli tıp uzmanlarına verdi.
Videonun gerçekliğine karar verecekler.
Videonun gerçek olduğunu kanıtlarlarsa
yeni başkan yardımcılarının kovulacağını söyledi.
José Barbero'nun adil muamele görmesini, adil yargılanmasını istiyoruz
ve videonun gerçek veya sahte olduğu ortaya çıkana dek arkasındayız.
Bunun doğruluğunu araştıracak kadar
derine inmedik geçmişinde.
Ama kimse bu hayvanlara o şekilde davranıp
35 yıl bu işte kalamaz.
Akvaryum liderleri, videoyu analiz edip gerçek mi diye bakmak için danışman tuttu.
Akvaryum ayrıca soruşturması gereği İspanya'ya giden bir FBI ajanı tuttu.
Georgia Akvaryumu bir soruşturma başlattı
ve takımın üyeleriyle görüşmeleri için
Mayorka'ya birkaç kişi gönderdi.
Görüşme, polis sorgusu gibiydi.
Bizden videoda gördüklerimizi yorumlamamızı istediler.
Tabii ki tam olarak dürüst davranmadım.
Elbette José Luis benim arkadaşımdı ve…
Gördüğüm olayların çoğunu önemsiz gibi anlattım.
Georgia Akvaryumu'nun tuttuğu birkaç kişi bizi aradı.
Mayorka'ya gittiklerini
ve José Luis Barbero'yu işe almak istedikleri için
video gerçek mi, değil mi bilmeleri gerektiğinden
detaylı bir soruşturma yaptıklarını söylediler.
Başta konuşmanın biraz gözdağı verici
ya da tehditkâr bir tonu vardı.
ADLİ TIP VİDEOSU SON RAPOR
"Bu şuna tekabül etmiyor" diyen
bir eksper raporuyla geldiler.
"Bu gerçek değil, bununla oynanmış…"
DEDEKTİF GÖRÜŞMESİ
Videonun ilk sahnesi yaklaşık 200 metre uzaklıktan çekilmiş.
Parkın dışındaki bir daireden çekilmiş.
Daireyle arasında park var, iki şelale var,
penguenlerin olduğu yer, sonra da stadyum var.
Ses çok uzağa gitmiyor. O binaya çıktık.
Binadaki o daireden kelimeler duyulmuyor.
Bu videoyla oynanmış.
Onu yaratan kişi çarpıtacak şeyler yapmış.
Bu videoyu kendimiz yaptık.
Ve… Siz nasıl diyorsunuz? Stajyer mi?
Ses uyuşmuyor. Kabul ediyorum. Kesilip yapıştırıldı.
Bu oynamaysa, evet.
Sormam gerek, videoyla oynadınız mı?
Videoyla hiçbir zaman oynanmadı, video sadece düzenlendi.
Kasım 2014 civarında
birkaç saatlik görüntü olan bir paket aldık.
Mayorka'daki Marineland'de hayvanlara karşı şiddetli
ve agresif davranışlar gördükleri söylendi.
Biz de o görüntüleri kısa bir video hâline getirdik.
Kaynağı isimsiz tutmayı
kabul ettiğimizi söyledik biz de.
VİDEOYU ÇEKEN KİŞİLER
YEDİ YIL BOYUNCA İSİMSİZ KALDI
Videoyu çeken kişiler video hakkında konuşmuyorsa
bu bana videoyla oynandığını gösteriyor.
Yoksa "Benimle konuşun, ben çektim. Olanlar doğru, videoda" derlerdi.
İLK KEZ ALENEN KONUŞMAYA KARAR VERDİLER
K AKTİVİST
V AKTİVİST
Hikâye, bir gece
çok kibar biriyle tanıştırılmamla başlıyor.
Aktivizm hakkında konuştuk. Hep onu konuşurum.
Ve Marineland'deki hayvan istismarı konusu açıldı.
50 YIL ONLARI TANIMAK, ONLARI SEVMEKTİR
Arkadaşlarla konuştuk
ve böyle bir istismar gerçekten var mı, yok mu
nasıl bulacağımızı düşündük.
Tek yolu, kamera bulup kaydetmekti.
Ben de yardım istedim.
Hayvan aktivistliğine başladığımda reşit değildim.
Marineland'de bir şey olduğu zaten biliniyordu sanırım.
Manzarası iyi olan
bir komşunun evine girip,
kamera yerleştirip video kaydedebileceğimiz
söylendi.
İşe yarayıp yaramayacağından bile emin değildik.
Hiç güvenlik kamerası sistemi kurmamıştık.
Borç alıp piyasadaki en ucuz cihazı satın aldım
ve biri kamera ödünç verdi.
Sanırım her şeyi kaydetti.
Kaydedildiğini gösteriyor sanırım.
Bilmiyorum, mağazadakiler tuhaf bir model, dedi.
Tek yapmamız gereken her gün kaydettiğinden emin olmak.
Sistemi kurarken yağmurdan korumak istedik.
O yüzden üstüne karton koyduk.
Sonra bekledik.
Tüm materyal hazır olunca
haberi yaymamıza yardım etmeleri için çeşitli kurumlarla iletişime geçtik.
Materyali SOS Delfines aldı
ve hiç de profesyonel olmayan ilk düzenlemeyi yaptı.
Hiçbiri doğal değil.
Hepsi milyar dolarlık bir sektörün parçası.
Georgia Animal Rights and Protection bu yüzden protesto edecek.
Protestonun amacı onları baskı altında tutmak
ve olanlar hakkında halkı bilgilendirmek.
GEORGIA AKVARYUMU BU ADAMI SAVUNUYOR OLAMAZ
İĞRENÇ! BU TESİSE ASLA GİTMEM!!!
BU İSTİSMAR VİCDANSIZLIK. BARBERO GİTMELİ.
İSTİSMARCI İŞE ALMIŞSINIZ!!!
KOVUN ONU HEMEN!!!
KURTULUN BU PİSLİKTEN!
ORADA OLSAM ÖLMÜŞ OLURDU
Amerika'dan, Georgia'dan döndüğünde
José Luis evde kaldı, yürüyüşe çıkardık…
Durumlar nasıl, yardım lazım mı diye bakmak için
Marineland'e giderdi.
Bana dedi ki,
"Yarın sabah biraz erken kalkmalıyım
çünkü gidip veterineri alacağım.
Bana kahvaltı hazırlama."
Channel 2 Action News'in öğrendiğine göre
Georgia Akvaryumu'nun yeni gelen bir yöneticisi kaybolmuş.
Yazılı bir beyannamede Barbero'nun kaybolduğunu öğrenen
akvaryum CEO'su Mike Leven bize "Endişeliyiz" dedi.
"Umarım hemen bulunur ve her şey iyidir. Düşüncelerimiz onunla ve ailesiyle."
SİVİL MUHAFIZ
José Luis gelmeyince onu aramaya başladıklarında
helikopter gönderdiler ve onu aramayı bırakmadılar.
Durmadılar.
Biraz üzücüydü.
Video viral olduğunda
sanki kolektif bir psikoz oldu
ve dünyadaki en kötü şey hâline geliverdik.
WhatsApp'tan tehdit mesajları aldım.
Ne yaptığımı bildiklerini söylediler.
ESKİ MARINELAND EĞİTMENİ
Hayatımı, mesleğimi değiştirdim.
Bunu gömdüm yani.
José Luis arkadaşımdı, patronumdu, partnerimdi…
Ve video beni çok şaşırttı.
José Luis Barbero'yu ve olanları konuşmak için
birçok kutuyu açmak gerek.
Esaret konusuna, sosyal medyanın gücüne
değinmek gerekiyor.
Eskilerin ne yaptığını konuşmak gerek.
Onlar daha sertti.
Seçkin eğitimi konuşmak gerek.
"Seçkin" diyorum çünkü José Luis mükemmeliyet arıyordu.
Olan her şeyi yargılamak için 90 saniyelik bir…
…bir…
…video yetmez.
Tüm bunların ironik yönü
José Luis'in yunusların refahı için savaşmış olması.
Yani sonradan
istismarcı muamelesi görmesini…
Anlayamıyorum.
MAYORKA
Mayorka'ya ilk anda âşık oldum.
Deniz, insanlar.
Özgürlük vardı.
DİSKOTEK BORSALINO
Bir gece kulübe gittik
ve sonra José Luis geldi.
Her şey orada başladı.
Kibardı, çok…
…ukalaydı.
Blanes kıyısında, Marineland'de
gösteriler sürekli devam ediyor.
Ziyaretçilerin sürprizleri sindirecek vakti olmuyor.
Marineland 1970'te kuruldu.
Çok yenilikçi bir şeydi. İspanya'daki ilk yunus akvaryumuydu.
Dünyada metrekare başına en kârlı parktı.
Parka ünlüler gelirdi.
Mesela kraliyet ailesi, Dalay Lama, Prenses Diana…
Marineland'e geldiğimde bulaşık yıkama işine girdim.
"Restoranda garsonluk yapmak isteyen birini tanıyor musun?" diye sordular.
"José Luis'e sorayım" dedim.
Her şey böyle başladı.
José Luis çok akıllı, çok kibar, çok becerikliydi.
Başkalarından öğrenirdi.
Vardiyası bitince koşarak çıkmak yerine
kapıda durup yunusları izlerdi.
Bir gün ona bir soru sordum. "Yunusları sever misin?"
MARINELAND İSPANYA ESKİ MÜDÜRÜ
Şöyle diyerek beni şaşırttı: "Evet, yunus eğitmeni olmak isterim."
Ona dedim ki, "Bak,
oraya gelmek için en aşağıdan başlamalısın."
"Dört saat garsonluk yaparak kova yıkayarak kazanacağından
çok kazanıyorsun" dedim.
"Yeterli gıda var mı?" dedi, "Var" dedim.
O zamanlar tüm eğitmenler yabancıydı
çünkü onların ülkelerinde yıllardır yunus akvaryumları vardı.
Burada yoktu.
İspanyolları istemiyorlardı.
HAVUZUN KENARINA YAKLAŞMAYIN
Havuzun kenarında durağan bir gösteriydi.
Sadece suda birkaç numara yaparlardı.
İşte José Luis o zaman havuza girdi.
José Luis kovaları temizlemeye, balık hazırlamaya, balık kokmaya başladı.
"Sadece kova yıkıyorum ama her şeye dikkat ediyorum" dedi.
Sonra eğitmesi için denizaslanı verdiler.
Mutluydu, uzun saatler çalışıyordu.
Biraz suya girip
su numaraları yapmaya başladı, en çok da bunu seviyordu.
Kees geldiğinde ona çok yardım etti, o da bu şekilde öğrendi.
Mayorka'da çalışmaya başladığımda
José Luis Barbero yardımcım olarak atanmıştı.
Eğitmenlerden biri bana şöyle demişti:
"İspanyollara bir şey gösterme
çünkü hemen kopyalıyorlar ve işini kaybediyorsun."
Baş eğitmen Markus Johann idi.
MARKUS JOHANN MARINELAND'DE ESKİ BAŞ EĞİTMEN
José Luis Barbero.
Çok şanslıydı…
O zamanlar doğru zamanda doğru yerdeydi.
Dikkatli ol Markus.
Markus, lütfen!
Biraz benden, biraz Kees De Groot'tan öğrendi,
çok şanslıydı.
Gösteride bir iki ay durdu sanırım, çok hızlıydı.
"Gösteriyi sen yap" dedim. "Ben mi?"
"Evet, sen." "Hayır!"
"Evet, yürü. Yürü!"
Gösteriyi yaptı.
Ve şimdi çok özel bir gösterimiz var.
José Luis geliyor.
Bravo!
Yanlış zamanlarda balık veriyordu. Başka şeyler verdi.
Çok kötüydü. Berbattı.
Çok kötüydü. Ama normal.
Hepimiz güldük.
Gösteriden sonra beş carajillos içtik, her şey yolundaydı.
Alkış alalım.
Yunus eğitmeninin işi elit bir sporcununki gibidir.
Fiziksel olarak zorlayıcıdır.
José Luis o açıdan tam bir mükemmeliyetçiydi.
Eğitmen için fiziksel olarak en zorlayıcı numaraları yapmak isterdi.
Suda gördüğüm en iyi eğitmendi.
O kadar kolay gösteriyordu ki
"Vay be" diyordunuz.
José Luis havuz şerifi oldu.
Yunuslara ve eğitmenlerine kocaman bir alkış.
Eğitmenler olarak dünyayı fethedebiliriz demiyorum.
Ama eğitmenler olarak dünyayı güzelleştirmek
bizim elimizde diyorum.
Bayanlar ve baylar, siz birer eğitmensiniz
ve gelecek sizin ellerinizde.
IMATA, dünyadaki eğitmenlerden oluşan uluslararası bir birlikti.
Ama aslında öyle değildi. Amerikalılar içindi.
Yunus gösterilerini
Amerikalılar icat etti.
Herkes onlar gibi olmak istiyordu.
Avrupalı eğitmenler için
yıllık IMATA konferansına gitmek
Oscarlara çağrılmak gibiydi.
Biraz çirkin ördek yavrusu gibi olurdun.
Her konferansta ödül verirler.
IMATA ödülü, hele de en iyi gösteri ödülünü almak
çok önemliydi.
Ve José Luis kazanması gerektiğini kafasına koydu.
YUNUS ARAŞTIRMA MERKEZİ
Konferanslara giderdik.
Parklara. "Tüm Sea World'lere gidelim."
Gösteri izleyip kalite karşılaştırmak için her yere giderdik.
JOSÉ LUIS BARBERO'NUN KAMERASI
Yunusları eğitmek için çok kötü bir yol.
Gözlerine bak, kör bu.
Al taraf neden böyle…
Kasıtlı. Derinlik katmak için numara.
Vay, çok havalı. Okyanus var…
Çok kötü.
Onların ve kendisinin nasıl çalıştığını öğrenince
bir gösteri oluşturup
sunmaya karar verdi.
ŞİKAGO 1990
Gösteriyi sunmaya gitti ve videoyu izlemeden önce
ona güldüler.
Onların gözünde cahildik.
"Bunlar da kim?"
Adım Deborah Morrison
ve José Luis Barbero ile iş birliği yaptım.
Videoyu izlediklerinde çok etkilendiler.
Şaşkındılar. "Bu ne böyle?"
Bizim gösterimizde 30 dakikada 42 numara vardı.
Onların parklarına gitmiştik
ve en fazla numara olanda 45 dakikada 12 numara vardı.
Onları ezmiştik.
O yıl en iyi yunus gösterisi ödülü
ve dünyanın en iyi eğitmeni kupasıyla döndü.
MARINELAND GÖSTERİSİ
Bu, Avrupa'da ve Mayorka'da kazanılan ilk uluslararası ödül.
Biz başardık.
Bu hayvanlarla çalışmaya devam edip
büyük başarılar elde edeceğiz.
Bu onları doğal habitatlarında tutmamız gerektiğini
insanlara anlatmanın çok güzel bir yolu.
Sivil Muhafızlar, salı sabahı Calvià'da El Toro'da kaybolan
59 yaşındaki adamı aramaya devam ediyor.
Adam José Luis Barbero, videoda yunusları istismar ettiği söylenen
Marineland eğitimcisi.
Sivil Muhafızlar henüz kayıp adamın izini bulamadı.
José Luis'in bir otel odası kiralayıp
meditasyon yapmaya, yalnız kalmaya gittiğini umdum.
Rahatlamaya,
üstündeki psikoloji baskıyla başa çıkmaya gittiğini.
Sakin olmam gerektiğini fark ettim.
Ama videoyu hatırladım ve nereden geldiğini öğrenmek istedim.
Burada gördüklerim…
Marineland'in yanındaki binadan çekildiği aşikâr.
Ve görüntü…
Kalite kötü, çizgiler görünüyor.
Bunlar güvenlik kamerası monitörünü çeken bir cep telefonundan.
Farklı olan şeyler görünüyor.
Yer maviye boyanmış,
denizaslanlarının koltukları değişmiş…
Bu değişimler ne zaman oldu, biliyoruz.
O yüzden bu videoların
en az iki yıllık bir süreçte çekildiğini biliyoruz.
Hayvanları bu kadar önemsiyorsan
neden videoları göstermek için bekledin?
Neden ertesi gün göstermedin? Son vermek için.
Anlamıyorum.
Tembel!
Şunu anlamalısınız.
Yayınlamak için doğru anı seçtiler.
VIDEO SORUŞTURMASI
José Luis, Georgia Akvaryumu'yla sözleşme imzalamıştı
ve José Luis çoktan Amerika'daydı.
José Luis Barbero'ya en büyük zararı nasıl verebileceklerini hesapladılar.
Bana kalırsa takımın bir kısmı
güvenlik kameralarından o görüntüleri topluyor olabilirdi.
Aynı kişi ya da kişiler
Marineland'in yanındaki binadan
o kayıtları yapmaya devam etti.
Burada nefret ve intikam görüyorum.
José Luis'in bir sürü düşmanı olduğu açık.
Hep daha fazlasını istedi.
Ve bir noktada bu, tehlikeli hâle geliyor.
José Luis'le yaptığımız numaralar için
çok fazla fiziksel hazırlık gerekiyordu.
Yoksa gösteriyi yapamazdın.
Kendinden ve başkalarından bunu isterdi.
Ne oldu? İnsanların hoşuna gitmedi.
İşte şimdi de bayanlar ve baylar, çok zor bir gösteri…
Hepimizin korktuğu bir numara vardı. José Luis derdi ki,
"Çifte kayağı çalışalım."
Çok korkardık.
Odaklanmak şarttı. Yunusların gölgesini görünce
dua etmeliydin.
Kaymamak için dua etmeliydin.
Hadi!
Lanet olsun sana ya!
Hadi ama, Tanrı aşkına!
"İşe yaramazın tekisin" der, sudan çıkarırdı. Saçımdan tutardı.
Ama sonrasında gülerdik, o kadar.
"Biraz fazla değil mi?" diye sorardım.
"Fazla mı, değil mi, onlara sor" derdi.
İlk seferinde doğru yapabileceksen sen odaklanmadın
ya da düzgün yapmadın diye hayvan niye tekrar yapsın?
José Luis'i asıl rahatsız eden buydu.
Babam eğitim sırasında sertti.
Doğru insanları bulamadı ya da çok dayanmadılar.
O yüzden hep eleman eksiği vardı.
Onunla konuşup dedim ki,
OĞLU
"Sana yardım edeyim. İyiysem ne hoş, kötüysem işi bırakırım."
Üç yıl onunla çalıştım.
Babam tüm çalışanlara sert davranırdı
ama kardeşime…
OĞLU
Dört kat daha kötü.
Dikkat etmeliydin.
Etmezsen azarlardı. Normal bir şey.
Hatırlıyorum, mikrofonu olurdu
ve sadece yunus akvaryumunda değil, tüm parkta sesi duyulurdu.
Onu azarladığı, ona sövdüğü duyulurdu.
Daha sola.
Marcos!
Çok öndesin lanet olası!
Hiç öğrenmiyorsun! Çok inatçısın!
Bana herkes gibi davranırdı.
Hay sikeyim Marcos,
her gelişinde böyle yapacaksan başımız dertte.
İşe epey dâhil oldum.
Babamdan öğrendim
ama anladım ki asla onun yaptığını yapamam
çünkü benim gözümde o en iyilerden biri
ve ben yapamazdım.
Bir bakalım. Ben…
Hep övünürdüm
babam yunuslarla çalışıyor falan diye ve…
Büyüdüğümde yapmak isterdim.
GENÇLER KONUŞARAK BİRBİRİNİ ANLIYOR MU?
İspanya'da deniz hayvanları eğitmenlerinin baş denetmeninin oğlu.
Bu Jordi Barbero, altı yaşında ve Mayorkalı.
Jordi, söylesene. Bu…
-Bu… -Sen bu musun?
Yoksa bu musun? Hangisisin?
Neden onlarla yüzdün?
Çünkü babam izin verdi.
Ne şanslısın. Yunuslarla oynayan çok fazla çocuk yoktur.
Şunu da söyle hadi.
Hayvanlara kötü davranan insanlara ne dersin?
Kötü davranmasınlar yoksa polise götürülürler.
Polise, evet efendim.
SİVİL MUHAFIZ
José Luis'in yerini bilmiyorlardı.
Açıkçası acı verici bir dönemdi.
Aklımdan geçen ilk şey, "Gözün José Luis'in üstünde olsun"du.
Çünkü o dışarıdan bakınca
güçlü biri,
işinde iyi biri.
Ama duygusal olarak zayıf.
Ve güvensiz.
Marineland'den kovulduğunda yaşadıkları geliyor insanın aklına.
Para Komitesi bugün Brüksel'de
pesetanın değerinin %8 düşmesine karar verdi.
Bu kriz zamanında iş gücü maliyetlerini ayarlamak çok önemlidir.
1990'larda ekonomik açıdan çok büyük iniş ve çıkışlar oldu.
İspanya'yı büyük bir ekonomik kriz vurdu.
Bir gün beni arayıp "Satacağız" dediler.
Marineland Mayorka'yı satacaklardı.
"Bütün ekibi toplayıp,
bir kooperatif yaratıp parkı satın alsana" dediler.
O zamanki fikir şuydu. Bir grup insan,
ki bunlara José Luis de dâhildi,
hissedar olacaktı.
Başımıza gelebilecek en güzel şeydi.
Bir bakıma park "bizim" olacaktı.
Hepimizin küçük bir parçası vardı.
Ama arazinin sahiplerine, Blane'lere, bu söylenmedi.
Kira sözleşmesinin yenilenmesini görüşmeye gittiğimde
Blane'ler dedi ki,
"Hayır, Aspro'ya verdik bile."
"Kime?" "Aspro'ya."
Aspro, dört beş ortaktan oluşan bir limited şirketi.
Aspro iki parkla başladı, şimdi 50 küsur parkı var.
SEKTÖR: EĞLENCE PARKI İŞLETMESİ AKVARYUM
Marineland'i pizza fabrikası alır gibi aldılar.
Para makinesiydi, iyi işti
ama Marineland konseptleri
bizimkinden farklıydı.
Aspro, Marineland'i satın alınca her şey değişti.
Bu her şeyi değiştirdi.
İnsanlar bile değişti.
20. YIL DÖNÜMÜ
Şirket kesinti yapmaya başladı, yıl sonunda insanları işten çıkardı.
Herkesi kovdu.
Hele de en uzun süredir orada çalışanları.
José Luis'le konuştum,
ukalalık etmemesini,
karşısında kötü insanlar olduğunu söyledim.
Ve…
…eskisi gibi olmadığını.
Eskisi gibi değildi.
José Luis'in güçlü bir kişiliği vardı ve hep "Bunu yapmam, şunu yapmam" derdi.
Tabii şirketler bunu hoş karşılamaz.
Onu kovdular.
Parka giremiyordu. Bence bu çok abartıydı.
Beni arardı ve saat 19.00'da yunusları görebilsin diye
sahil girişini açardım.
Ve birden çok kez…
Birden çok kez ağladığını gördüm.
Çünkü yunuslarla olamıyordu.
Onları şirketin değil, kendisinin gibi görüyordu.
"Yunuslarımı aldılar."
Bunun sonucu olarak,
José Luis'in intihara kalkıştığını öğrendik.
Ben anlamadım. Hiç anlayamadım.
Ben iyi sanıyordum.
Ama değilmiş.
Bunu saklamakta…
…çok başarılıydı.
Benimle konuşup hayatını anlatmaya başladığında
ukala adam algımı biraz değiştirdi.
"Los Pizarrales'e gidince korkma" diye uyardı beni.
Çünkü Salamanca'da çok mütevazı bir mahalleydi.
Şimdi pek değil ama eskiden öyleydi.
O zamanlar işler farklıydı.
Farklı şekilde geçiniyorduk. Sokakta çok vakit geçiriyorduk.
José Luis'in köpeklere karşı altıncı hissi vardı.
Onları eğitirdi. Onu dinlerlerdi.
Annem yok, dedi bana.
Öldüğünde 18 aylıkmış.
"Peki ya baban?" dedim.
"Babam hemen başka bir kadınla evlendi" dedi.
Dedi ki "Ama beni
dedem ve teyzem büyüttü ve ailem onlar."
Eskiden bana "anne" derdi, "Annen değil, teyzenim" derdim.
10-11 yaşlarındayken büyükannesini kaybetti
ve babası onu götürmek istedi.
Ama o gitmek istemedi.
O zaman ne kadar kötü olduğunu bize hiç anlatmadı.
Bir gün işten eve dönüyordum
ve biri bana "José'ye ne oldu?" dedi. "Bisikletini bırakmış ama kendi yok."
"Ne demek yok?"
Trene binmiş.
Yük treninin durduğu ilk yerde inmiş.
Kendini rahat hissetmemiş ve "Trene binip giderim" demiş.
Bir hafta ortalarda yoktu.
José Luis'i çok iyi anlıyorum.
Tutkusunun, hayatının yerle bir oluşunu görüyor.
Hayvanlarla yapılan günlük işin kendisinin iyileştirici etkisi var.
İnsanların yansıttığı hayranlık,
aldığın alkışlar.
Tüm bunları kaybettiğinde
olumsuz sonuçlar yaşamamak için ruhani olarak eğitim almış olmalı insan.
Hayvanlara verdiği önem şeye verdiğinden fazla gibiydi…
Onlara hep önem verirdi ama sandığımdan fazlaymış.
José Luis kaybolmuştu
ve Facebook duvarı suçlamalarla doluydu.
YERİYLE İLGİLİ BİR HABER VAR MI? ŞÜPHE, BİLGİ, İPUCU?
BELKİ BİR YUNUS YEMİŞTİR?
BELKİ KİMSEYE SÖYLEMEDEN GEORGIA'YA GİTTİ?
UMARIM YAKINDA ORTAYA ÇIKAR DA HAPSE GİRER.
Kimse yaşamadan o baskıyı
hayal edemez.
O videonun sorunu kişisel olmasıydı.
Çünkü o videoyu çeken, planlayan kişinin
José Luis Barbero'ya garezi vardı.
Mesele José Luis ya da o veya şu eğitmen değil.
Mesele tutsaklığa karşı olup olmamak.
Oturalım, konuşalım.
Tamam, hadi, kalk. Gidelim.
José Luis artık bir noktada "Sikeceğim ama, hadi gidelim" diyor.
Bu kadar.
-Durun. -Yüzgece dikkat.
Kuyruğuna dikkat.
Tekrar yunuslarla çalışmayı başardı.
Keyfi yerine gelmişti.
Güzel, bu tarafa çek.
-Bu tarafa. -Geç…
Alfonso!
İncindin mi? İncindi.
Dur.
José Luis beni arayıp
yaptığı projeden bahsetti.
Tamam.
İki yunus akvaryumu vardı. Biri Alicante'de, diğeri Tenerife'de.
Hayır.
-İyi misin? -Evet.
Ha siktir! Kahretsin.
Bekleyelim.
Yunus bulmak çok zor.
Tamam, dışarı.
Çevirip kan alalım.
Olmuyor.
Birleşik Krallık'taki tüm yunus akvaryumları kapanmış,
piyasada kullanılabilecek ve kiralanabilecek yunuslar varmış.
Göğsümün orada.
José Luis bunu öğrenip kiralamış.
-Kesin yapamazsın. -Birazcık.
-Mükemmel. -Dikkat!
Dikkatli ol be! Lanet…
-Dikkatli olun! -Dikkat edin be!
Kaynaklar kıttı.
Hayvanlara bakmak için gerekecek asgari miktarı
José Luis kendi cebinden vermişti.
İşler kötüyken bile
José Luis oradaki eğitmenlerin maaşlarını ödemek için
kendi parasını kullanmıştı.
Şuraya biraz alkol sür.
İşte böyle. Döndürelim.
Döndürebiliriz.
Birkaç ay sonra mali sorunlar başladı
ve Alicante'deki üç yunusu Tenerife'deki parka götürdük.
Biliyorduk ki oradaki mali durum daha iyiydi
ve sorun yaşamazdık.
İspanya'daki yunus gösterilerinin itici gücü kitle turizmi.
Sadece Kanarya Adaları'nda dört yunus akvaryumu var.
Benim gözümde memeli deniz hayvanlarının Guantanamo'su resmen.
Uzun mesafeler katetmesi gereken bir hayvanı
ne kadar büyük olursa olsun nasıl havuza koyabilirsin?
José Luis, Tenerife yunus akvaryumunu kurduğunda
planını çoktan yapmıştı,
tasarlamıştı…
Planları defalarca ölçmüştü.
José Luis'in tasarladığı yunus akvaryumu
o zamanlar İspanya'nın en moderniydi.
Daha iyi tesisleri, daha fazla su kapasitesi vardı.
Özellikle hayvan refahı
ve veteriner bakım sağlarkenki tavırları açısından.
Kaç hayvanı olacağını biliyordu.
Bir üreme programı geliştirmek istedi.
José Luis, Kanarya Adası'ndaki parkı açmak istediğinde
Amerika tüm deniz memelilerinin ihracatını durdurdu.
Ve ilk alternatif Küba'ydı.
Küba o zamanlar yunus ticareti yapan az ülkeden biriydi.
Ülke birkaç yıldır "özel dönem" adı verilen bir süreçteydi,
o da SSCB'nin Küba'dan finansal desteğini çektiği zamandı.
José Luis'le yunusları getirirken
bir iki seferinde Fidel Castro geldi
çünkü muhtemelen bu, o zamanlar Küba'nın
en büyük para kaynağıydı
çünkü ABD doları girişi çok azdı.
Küba mı?
Tam bir felaket.
Yunus akvaryumu…
Buradaki iyiler kötüyse Küba'dakiler ne kadar kötüydü, düşünün.
Berbattı.
Küba'da bir veteriner subay var.
Adı Celia Guevara
ve Che Guevara'nın kızı.
Celia Guevara hayvanların iyi olduğundan emin olmak için bizimle gelirdi.
O yunusları almak için sıraya girmemiz gerektiğini fark ettim
çünkü ilgilenen başka insanlar,
yunus almak isteyen başka şirketler vardı.
Bekleme listesine alınıyordun.
İşte o zaman fark ettim.
Yeni yakalanan hayvanları gördüm
ve insan…
…suç ortağı oluyor.
Kirli, günlerdir buradalar.
Hadi patron.
Hangisi?
Kenara çekil. Hadi.
Şurayı kapat.
Hayır.
Kapat!
-Yüzgecine dikkat. -Kafası.
Kuyruğuna dikkat!
-Kuyruğu. -Oldu.
-Kafasını tutun. -Tamam.
Celia, şimdi!
-Saat kaç? -21.20.
Hadi, ilerleyelim.
-Yuvarlayın. -Şimdi yuvarlayın.
Kafasını kaldırın.
Hayır, kuyruğa dokunmayın.
Bir dakika. Celia, hazır olunca söyle.
Çubuğu çıkarın.
-Hangisini? -Şunu.
Çubuk değil o.
O uçak korkunçtu.
Sürekli bir gürültü vardı.
Sinir bozucuydu. Bizim için öyleydi, muhtemelen hayvanlar için de öyleydi.
O şartlar altında epey uslu durdular.
Bizim için UFO'larca kaçırılmak neyse
onlar için o deneyim öyle olmalı.
Böyle bir şeydir.
IMATA KONFERANSI, 1996
…taşıma süresi
havuzdan havuza 18 saat.
Taşıma öncesi, taşıma sırasında
ve taşıma sonrası bir sorun yaşanmadı.
Altı yunus da sapasağlam vardı.
Alicante'den gelen üç hayvan vardı
ve Küba'da altı yunus alınmıştı.
Grup dinamiği o kadar iyiydi ki
birkaç ay sonra dört dişinin hamile olduğunu fark ettik.
Git kendine dişi bul lan.
Hazırda bekliyor resmen.
Herif azmış. Hem de öyle böyle değil.
Öyle bir ay geçirdi ki… Vay canına!
Dişi mi, erkek mi, umurunda değil.
Delik görünce sokuyor.
-Sahiden mi? -Evet, sahiden.
Esaret altında doğum olur ama ölüm oranı da çok yüksektir.
Dört bebeğin dördünün de yaşamış olması
dünya çapında bir dönüm noktasıydı.
Her yunus akvaryumu çocuk sahibi olamaz.
Şirket için, park için, herkes için bir başarıydı.
Şirket sayısız fırsattan kâr sağlayabilir.
Yunuslar büyüyüp eğitilince başka parklara götürülebilir.
Başka yunus yakalamaya gerek yoktur.
Başka hayvan satın almaya gerek yoktur çünkü pahalıydılar.
Hadi tatlım.
Evet, yapabilirsin.
Bakın!
Hadi!
Çıktı sayılır, değil mi?
Evet, hadi.
İşte bu! Bitti.
Dişi, bebek dişi!
Bakın, hadi!
-İşte bu! -İşte böyle!
Hadi!
İşte bu, harika!
Hadi yukarı!
Güzel!
Kız gibi bir yüzü var.
Ailemiz büyüdü.
Onun gelişiyle son 13 yılda
Aqualand Costa Adeje memeli deniz canlısı üreme programında
12 yunus doğmuş oldu.
Bu da şirketi, seçkin Avrupa yunus akvaryumlarından yapıyor.
Dünyada başarı oranı %100 olan yunus akvaryumu azdır.
Yunuslar doğar ve iki, üç ay ya da hafta sonra,
demin söylediğim gibi sosyal, çevresel sorunlar sebebiyle ölür.
Salı günü Barbero toplantıya gitmek için
El Toro'daki evinden çıktı ama toplantıya gidemedi.
Daha sonra onu aramaya başladılar.
İnsan hayattadır diye düşünüyor.
Birkaç kez onu arayıp
her ne yapıyorsa bırakıp eve gelmesini, onun yanında olduğumuzu söyledim.
Şarjı bitip sinyal yok olana dek.
Sosyal medya sorunu yüzünden de çok korkmuştuk.
Çünkü babam ve ailemize ölüm tehditleri gelmişti.
Uzun süre haber alamayınca
ızdırap daha da arttı.
Düşündüm ki…
…belki denizdedir.
Çünkü gelmezse…
…sevdiği tek yer denizdi.
José Luis, yunuslardan anlamayan bir şirkete çalışmaya gitti
ve o su parkını İspanya'nın en iyi yunus akvaryumu yaptı.
İzlemeye gittim ve muhteşemdi.
Beni çok mutlu etti.
Daha yukarı zıplıyor, daha hızlı yüzüyorlardı. İnanılmazdı.
…eğitmenimiz José Luis veda ediyor.
Belli ki Aspro öğrenmiş.
Ellerini çek!
Adán, ellerini çek, sen değil! Kenara git. Elini çek!
José Luis, Aspro'nun tekrar hayatına girdiğini öğrendiğinde
gerildi.
Hem de çok gerildi.
Aspro Ocio bunu sinsice yaptı.
Parkın sahibi, %51'lik hisse satmak gibi
büyük bir hata yaptı.
Şirketin kontrolünü kaybetti.
Ucuza sattı.
Sanki parkı çalmışlardı.
İş işte.
José bir gün eve gelip dedi ki,
"Mari, bil bakalım kime satmış."
Öyle deyince "Aspro" dedim.
"Bavulunu topla, eve gel" dedim.
Orada dur!
Geri çekil!
Eğitim seansları…
Ha siktir ya!
…çok gergindi.
Hayvanlardan uzaklaşabilir misin ?
Uzaklaşır mısın?
Ha siktir. İnanılır gibi değil ya.
Evet, merhaba. Hayvanı besle.
Bu çıkmadan çıkma!
-Çıktı sanmıştım. -Siktir!
O buraya gelene dek başlama.
Hiç öğrenmez misin sen? Sikeyim ya.
Tanrım! Mal herif!
Ne boktan gösteri be!
Aspro geldiğinde
onu kovmalarını bekliyorduk, evet.
Ve… Ona hiçbir şey demediler.
Çalışmaya devam etti, günler geçti falan.
"José Luis, çok tuhaf" dedim
Onunla konuşup onu kovmayacaklarını söylediler.
Yunus akvaryumu altın madeniydi.
José Luis'i kovmak altın yumurtlayan tavuğu öldürmek olurdu.
Tabii, başka bir profesyoneli işe alabilirsin.
Ama kimi alacaksın?
Eğitilmemiş bir yunus 200.000 avro edebilir.
Eğitimlisi bir milyon avro eder…
José Luis şirkete çok para kazandırıyordu.
Şirkete milyonlar kazandırıyordu.
Óscar.
-Kusmuş galiba. -Korku, değil mi?
Top, havlu falan atıyorlar…
Kapat! Tanrım!
Bir bakalım, azıcık oynat.
-İçeri mi? -Evet, içeri, şimdi de dışarı.
-Dışarı. -Dışarı mı?
O kadar açma Pe.
-Elimi ısırsın istemiyorum. -Merak etme.
İşte, bakın. Burada.
Nefes alınca her şey bok oluyor. Yukarı çık.
Kaydet!
Siktiğimin kamerası!
Kahrolası top burada. Şükürler olsun ki bulduk.
İşte top. Aşağıda.
Şimdi… Şimdi bir sürü su vermeliyiz.
Evet.
Dikkatli ol.
Yine mi boğulsun? Hadi ama…
İşte oldu.
Boruyu sokar mısın?
Hadi!
Diğer tarafa. O tarafa bük ki…
-Tamam. -…hayvan dönsün.
-Tamam. -Çok kaygan!
Çok kaygan.
Hadi, işte oldu. Çek de gör…
Hadi ama. Hadi.
İşte böyle. Tekrar dene Tania.
Bence yeterli. Dikkat edin.
Oldu mu?
-Evet! -Evet!
Harika!
Hadi, yürü! Su!
-Nerede? -Açmaya gitti.
-Top nerede? -Orada.
-Kaydedeyim diye. -Git suya bak.
Niye bu kadar uzun sürdü anlamadım.
Bir bak.
Tam mı diye bakacağım, eksik parça var mı diye.
Şu delik kocaman.
Yunusları serbest bırakın!
ÖZGÜR YUNUSLARI SEVERİM
YUNUS AKVARYUMU = CEZAEVİ
Avrupa'da yunus esaretinin son bulmasını istemeye gidiyoruz.
İstediğimiz bu.
O zamanlar hayvan hakları baskısı vardı
ama bugünkü gibi değildi.
Ve çok zeki biri olan José Luis…
GÜLÜMSEMİYOR, ACI ÇEKİYOR
…bir terapi programı kurdu.
İspanya'da yunus terapisi destekçisi José Luis ile birlikteyiz.
Ne zamandır bu terapiyi yapıyorsunuz ve ne tür çocuklar için tasarlandı?
1993'ten beri yapıyoruz
ve yunuslarla oynayarak sorunlu çocuklara yardım etmeyi amaçlıyor.
Özgecil bir şekilde…
Kendini sorunlu durumlara sokmaktan hiç çekinmezdi.
Başka yunus terapisi işine girdiğimizde
"Ama ne yapacağımızı bilmiyoruz" diye düşündüm.
Çocukların motivasyonlarını artırmak istiyoruz ki
bir tesiste geliştirmeleri aylar sürecek konseptleri geliştirsinler.
Çocukların deneyimlediği bu heyecan verici yeni ortam sayesinde
kendiliğinden gelişiyorlar.
Foklara mı bakalım, yunuslara mı?
Hem yunuslar hem eğitmenlere karşı
çok talepkâr olan José Luis'in
suda çocuklara karşı tavrını,
işleri ele alışını,
onlara iyi ve sabırlı davranışını görmek şaşırtıcıydı.
Farklı teşhisleri olan 2.500'den fazla katılımcı
yunus terapisini deneyimledi.
Bence bu hayvanları esir tutmak çok daha fazla saygıyı hak ediyor.
Sadece sirk numaraları yapmıyor, önemli işler de yapıyoruz.
Aralarda terapi seansları yaptık.
O bakımdan terapiye herkesten fazla zaman harcadı.
Şirket için en başında şunu açıklığa kavuşturdu:
"Bunu istediğim için yapıyorum.
Buraya gelmek isteyenlerden para almanıza izin vermem."
Bu projelerle insanları boş yere ümitlendirmek tehlikeli.
Bu her derde deva bir ilaç değil, kafaları karıştırmayalım.
Bu çocukların ebeveynlerin büyük kaygılar yaşıyor.
Çözüm bulmak istiyorlar. Gerçekçi olmalıyız.
Yunuslar, çocukların aldığı normal terapiyi
kolaylaştırıcı ve destekleyici.
Bu bir yol, deva değil.
Bence José Luis terapiyi
kendini hayvan derneklerinden korumak için bir yol olarak gördü.
Ama bence daha sonra birçok aile için çok büyük
ve pozitif bir şey yaptığını fark etti.
José Luis'in Tenerife'de aldığı sonuçlar harikaydı.
Hiç şüphesiz şirketin en iyi yunus akvaryumuydu.
Ama Mayorka'da durum farklıydı.
MAYORKA, 2013-2015
Lütfen bilet almayın. Bu hayvanların sizden başka kimsesi yok.
Tek umutları insanların gösteriye gelmemesi,
böylece bu şeyler bitecek
ve artık denizden kaçırılmayacaklar.
Denizde avlanmayacaklar, çünkü…
Mayorka yunus akvaryumundaki sonuçlardan
Aspro hiç memnun değildi.
Sadece gösteriden değil, diğer paralel gelir türlerinden de.
Marineland Mayorka'ya katıldığımda her şey daha eğitici olsun istedik.
Hayvanların nesnelerle etkileşime girmediği sakin bir gösteri,
bu da hayvanların refahını koruyordu.
Yunuslarla havuzda çok fazla insan olmasın diye uğraştık.
Daha az fotoğraf olması için.
İdareyle hep kavgalar edildi
çünkü bu çok kârlıydı.
Elini uzatıyorsun, bir yunus dokunuyor
ve anında para kazanılıyor.
Bir yunus için çok sıkıcı.
Tabii ki şirketin bu tür aktivitelerin büyük bir gelir kaynağı olduğu
başka yunus akvaryumları varsa aynısını Mayorka'da da yapmak ister.
Düzeltmesi için José Luis'i çağırdılar.
Dönmek zorunda kaldı.
Reddederse kovulurdu.
20 küsur yıldır Tenerife'de yaşıyordu
ve hayatı, evi, ailesi oradaydı.
Onu çekeyim!
Açıkçası Aspro'nun onu Mayorka'ya taşınmaya zorlaması…
Yunusları severim.
Ona resmen
kelek attılar.
Elimdeki, José Luis'in Aspro'ya yazdığı
bir rapor. Şeye gönderildiğinde yazmıştı…
Mayorka'ya.
Olanları biraz daha iyi anlarsınız.
Ve José Luis'in nasıl biri olduğunu.
Şöyle yazmış: "İki yunus akvaryumunun genel özelliklerini inceledim.
Marineland'deki günümüz şartlarına uymayan Mayorka'ya
aynı tür veya kalitede gösteri getirmeye kalkarsak
Tenerife'de büyük sorunlar yaşarız."
Mayorka'da 25 yıl önce yaptığımız gibi bir gösteri…
CANLANDIRILMIŞ KAYIT
…muhtemelen belli türde müşteriyi çeker.
Ama bunun sebep olacağı sonuçları ve sorunları düşünmeliyiz.
O yunus akvaryumunda bazı şeyler ve uygulamalar değişirse
25 yıl önce yaptığımız gibi bir sirk gösterisi yaratabilirim.
"Ama soru şu: Marineland'in ihtiyacı olan bu mu?
Sanmıyorum."
Gerçek şu ki gelmek istemiyordu.
Kovulacak olsa bile gelmezdi.
İşte işleri orada berbat ettim.
Ona dedim ki,
"Arkadaşlarımız orada, emekliliğine az kaldı…" falan.
"Başka sorun yaratmayalım. Yeterince şey yaşadın."
O da kabul etti.
José Luis Barbero gelecek denince
hepimiz iyice
kendimizi hazırladık.
Namı kendinden önce gelirdi.
Çok talepkâr biri olduğunu biliyorduk
ve buraya gelip her şeyi düzene sokmak için işe alınmıştı.
Eğitim zordu ve çok fazla gerginlik vardı.
Çok bağırırdı.
Hadi, kapat kahrolası!
Her şeyi birkaç kez tekrar ederdik.
-Neden? -Tekrarlayacak mı?
Çemberleri, hakem düdüğünü geri getirdi.
Nesne kullanmaya başladı…
Biz şey dedik,
"Vay be, geriye doğru gidiyoruz.
Eski usule dönüyoruz."
Mayorka'daki Marineland gösterisi hep özel olmuştur.
Sadece burada değil, Amerika'da da ödül alan bir gösteri oldu.
MARINELAND MAYORKA MÜDÜRÜ
Yeniden bunu başarmak istiyoruz.
Park dört ay sonra yeni sezon için yeniden açıldığında
José Luis'in sonuçları görülebiliyordu.
İdareyle konuşmaya işte o zaman karar verdik.
Takım olarak rahat olmadığımızı,
istemediğimiz bir rutine girdiğimizi söyleyecektik.
Orada çalışan birçok kişi José Luis'i sevmiyordu.
José Luis'i bilirim. Dobraydı.
Yani…
Bazıları onu kabul ederdi, bazıları etmezdi.
Bir kız vardı.
Hayali yunus eğitmeni olmaktı.
Eğitim sırasında boğulurdu, az kalsın bayılırdı.
José Luis ona dedi ki, "Spor yap, spor salonuna git."
Ama o…
Yani spora pek ilgisi yoktu.
Belki canı istemedi, bilemiyorum. Spor yapmak istemedi.
Marineland Mayorka idaresinin dikkatine.
Aşağıdaki gerçekleri yazıya geçirmek istiyorum.
Tanrı aşkına! Kahretsin!
Kimsenin takım üyelerine ve yunuslara José Luis kadar…
CANLANDIRILMIŞ KAYIT
…aşağılayıcı ve barbar davrandığını görmedim.
Açık olmuyoruz işte! Kahretsin!
Beni şöyle cümlelerle aşağıladı:
"Spor salonuna git!", "Tembelsin!", "Aptal!", "İşe yaramaz!"
Kenarda dur!
Elini çek!
Yunuslara vurup onları tekmeledi.
Siktir git!
"Bırakın düşsünler, bakın bir daha nasıl düşmüyorlar" dedi.
İDARENİN DİKKATİNE
Bu çalışan, olanları mektup hâline getirdi.
Alındığının teyidi ile elden teslim edildi.
Müdür imzaladı.
Yani müdür bunu biliyordu
ve bu uygulamaları değiştirmek yerine
çalışanı kovdu.
…ziyaretçiler için yunus gösterisi yapacak.
Yanımda hayvanat bahçesinin müdürü var.
Merhaba Rafa.
Siz de yunus gösterisi de çok değişmiş,
ki gösteri fevkalade.
Evet, doğru.
José Luis yunus akvaryumunun teknik müdürü
ve her şeyi iyileştirdi.
Sadece gösteriyi değil, hayvanların yaşadığı ortamı da.
Bu da hem adaya hem yunus akvaryumumuza
destek olacaktır.
Soyunma odasındaydık.
İdareyle konuşan bir kız
daha o gün kovulmuştu
ve bunun son olmadığını söyledi.
José Luis Barbero'ya son verecekti.
Ne olduğunu kimse bilmiyor bence.
Görüştüğüm kişi
ve bizi istismar konusunda uyaran bir Marineland çalışanıydı.
-Bu o, değil mi? -Evet.
O adamdan iğreniyorum.
Bakalım.
Bir şey yap.
Acımıştır.
Beni güldürüyor, tamam mı?
Şişman ama bence farkında değil.
4 ŞUBAT 2015
Hey!
Bir eğitmenin yunusları istismar ettiği söyleniyor.
…agresif eğitim yöntemleri gösteren…
Oynanmış olabilir.
Bunu gösteren bir şey bulamadık.
Bu kişi İspanya'da 35 yıldır yunus eğitmeni.
Gizli videoyu SOS Delfines paylaştı.
İddialarına göre eğitmen José Luis Barbero…
SOS Delfines'in videosunda
amacımız yansıtılmadı.
Esaret sorunu José Luis Barbero ile kişiselleştirildi.
Ve sadece ona odaklandı.
Zıplayıp yunusun kaburgalarına vurduğunda çok şaşırdım.
Ama o değildi, galiba bir kadındı.
Sektörden bahsederken
profesyoneller kolektifinden bahsediyoruz.
Ne kişisel olarak ne başka şekilde bir bireyi asla hedef almayız.
Hayvanları gerçekten düşünüyorlarsa
böyle birini işe almadan önce iki kez düşünürler.
José Luis Barbero öyle miydi?
Onun bir parçasıydı.
Elinden gelenin %100 veya %120'sini yapardı
ve bizden de %120'sini yapmamızı isterdi.
Hayvanlardan dahi.
Orada olmayı seçmemiş bir hayvandan bunu isteyebilir misin?
Belki de farklı düşünmeliyiz.
Keşke bu video, esareti sonlandırmak için kullanılabilseydi.
Ama o video onu yok etmek için yapılmıştı.
Hey!
Bu, Marineland'in bazı eski çalışanlarının
intikam planı olmalı.
SOS ve FAADA çok kötü bir hata yaptı
çünkü bir kan davası için kullanıldılar, ama…
José Luis Barbero'nun basın karşısına yalnız çıkmasına şaşırdık.
Marineland Mayorka,
José Luis Barbero'nun arkasında gibi değildi.
Daha ziyade o ayrımla
ilgileniyor gibiydiler.
Belli ki Aspro…
…buna karışmamak, bundan etkilenmemek istedi.
Ama bunu yapamazdı.
"ŞAŞIRDIK VE UTANDIK"
Aspro ona çok kötü davrandı
çünkü sessiz kalmak suçluluğunu kabul etmek gibi.
Sessiz kalırsan "Evet" diyorsun.
"Hayvanlara eziyet ve işkence ediyordu herhâlde."
Bu da çok çirkin çünkü o senin çalışanın.
Hem elini yıkayıp hem Pontius Pilate'lik edemezsin.
Doğrusu Aspro çeşitli basın açıklamaları yayınladı
ve José Luis artık şirketin çalışanı değildi.
O çok kötü teknik bir detay.
Güldürmeyin beni.
ULUSLARARASI DENİZ HAYVANLARI EĞİTMENLERİ BİRLİĞİ
Video yüzünden IMATA onu birlikten ihraç etmek istedi.
Ders vermiş, problem çözme teknikleri öğretmiş,
eğitmenleri eğitmiş, yöntemlerini öğretmişti.
Böyle bir karşılık almak onun için zor olmuştur.
José Luis o an
kendini çok yalnız hissetmiştir.
Kim bilir adamın aklından neler geçiyordu.
80'ler ve 90'larda
yunus eğitmeniyim deyince herkes büyüleniyordu.
DENİZLERİ KURTARIN
Bugün ise hiç hoş karşılanmıyor.
Bence José Luis
bildiği dünyanın parmaklarının arasından
kum gibi akıp gittiğini hissetti.
Herkes adil yargılanma hakkına sahiptir.
35, 37 yıllık işten sonra bir insanı küçük düşürecek
böyle bir şey yayınlamak
gerçekten korkunç bir sorumluluk.
BARSELONA 28 ŞUBAT 2015
SOS DELFINES, GEORGIA AKVARYUMU DEDEKTİFLERİYLE BULUŞTU
Uzun bir görüşmeden sonra
bize videoyla oynandığını.
ve sesin videoyla uyuşmadığını söylediler
Ama tabii ki biz sakin kaldık çünkü elimizde ne olduğunu biliyorduk.
GÖRÜŞMENİN KAYDI
José Luis'le çalışan
başka sekiz, on kişiyle konuştuk.
Hepsi de eğitmenlere karşı çok talepkâr olduğunu söyledi.
Evet.
Eğitmenlere bağırırmış
ama hayvanlara kötü davranan biri değilmiş.
Anladığımız kadarıyla seslerin, kelimelerin çoğu
onlardan birinin eğitmenler arasındaki bir görüşmede
yaptığı bir kaydın videosundan.
Bence size sese karşılık gelen
videoyu göstermenin
zamanı geldi.
Yakala şu topu!
Hey! Tembel!
Size görüşmede olduğu söylenen,
diğer videoda duyduğunuz ses bu.
Islık çalmayı kes ve topa dokun!
Tembel!
Aptal mısın nesin?
Ha? Aptal mısın?
Hey! Aptalsın sen!
-Bu kadar mı? -Hayır.
-Saatlerce süren videolar var. -Saatlerce.
KAMERA 1
15 GÜN
30 GÜN
Elimizde bunların gerçek olduğunu kanıtlayan,
bir kez değil, uzun süre olduğunu gösteren,
saatler süren görüntüler olduğunu söyledik.
Görüntüleri gösterdiğimizde afalladılar.
Georgia Akvaryumu, İspanya'da bir grup dedektif gönderdi mi?
Hayır.
Filmin adli tıp denetimini yapıyorduk.
Denetim, videoyla oynandığını gösterdi, bizde onu işe alacaktık.
Videoyu İspanya'da araştırmak için
birinin Atlanta'dan İspanya'ya gittiğine dair
bir bilgim yoktu.
Hem de hiç.
Akvaryum liderleri, videoyu analiz edip gerçek mi diye bakmak için danışman tuttu.
Akvaryum ayrıca soruşturması gereği İspanya'ya giden bir FBI ajanı tuttu.
Namımızı riske atamayız.
O videoda bizim…
Videoyu araştırsın diye FBI ajanı tuttuğumuzu mu söylüyor?
Hatırlamıyorum.
Belki de tuttuk. Uzun zaman önceydi.
Ama tuttuysak da bildiğim kadarıyla hiç oraya gitmedi.
Bana FBI'dan falan fatura gelmedi.
Yani ben…
Ben…
Kafamı karıştırdı.
GÖRÜŞMENİN KAYDI
Az önce gördüğüm videoyla hiç kimse oynamamış.
Tek istediğim müşterime göstermek.
Pazartesi elimde olsun isterim.
Videoyla oynadığımız suçlamalarına
karşılık vermek için
videoyu yayınlamayı düşünüyorduk.
Yayınlamadan önce müşterim karar verse olur mu?
Bir karar vereceklerse halkın baskısına ihtiyaçları yok.
Ne kadar sürer?
Çok değil.
Bu hafta diyorduk.
Tabii. Evet, kesinlikle.
Tamam, kabul ediyoruz.
Tamam! İşte bu.
Sonra videoyu Georgia Akvaryumu'na verelim dediler.
Bizden ikinci videoyu yayınlamamamızı,
Bay Barbero'yu işe alıp almama konusunda
karar vermek istedikleri için beklememizi istediler.
GÖRÜŞMEDEN ÜÇ GÜN SONRA JOSÉ LUIS BARBERO ORTADAN KAYBOLDU
Ben Wendy Corona.
Georgia Akvaryumu'nca işe alınan
ve hayvanları istismarla suçlanan yunus eğitmeni vakasıyla ilgili
gelişmeleri takip ediyoruz.
Channel 2 Action News, Luis Barbero'nun
dün gece bir İspanyol havaalanı otoparkında
arabasında öldü bulunduğunu doğruladı.
İspanyol polisi bu vakanın soruşturulduğunu
ama intihar olarak bakıldığını söyledi.
Babamı Palma de Majorca havaalanında bulduklarını söylediler.
İntihar etmiş.
Havaalanında ne zamandır ölüydü, bilmiyorum…
Bir, iki gün?
Bize sebebini ya da nasıl yaptığını da söylemediler.
Bu kadar yani.
Babam hep güçlüydü,
anlatabiliyor muyum?
İşin aslı, onun işlerine hiç karışmazdım.
Şimdi buna pişmanım.
Şimdi pişmanım onu arayıp şey demediğime…
Çünkü ben hep babamın
zihinsel olarak çok güçlü olduğunu sanmıştım.
Çünkü hep öyle davranırdı.
DÜNYADAN BİR ŞEREFSİZ EKSİLDİ
GERİ ZEKÂLIYDI ZATEN
ŞU KESİN Kİ TANRI YAVAŞ… AMA HATA YAPMIYOR
UMARIM ÖLÜRKEN ACI ÇEKMİŞSİNDİR
SEVİNDİM. KAHROLASI AİLESİ DE
José Luis öldüğünde
ben yalnız kaldım.
Bilemiyorum…
Desteğimi kaybetmiş gibiyim.
O yüzden…
Kendimi kaybettim.
Arkadaşlarım yardım etmeye çalıştı.
Başardılar da.
Evden ayrılmam uzun sürdü, neredeyse iki yıl.
Canım dışarı çıkmak istemedi.
İstemedim.
Çünkü ben…
Utanıyordum.
Bir de insanların…
…peşime düşeceğini düşündüm.
Öyle olmadı, hatta tam tersi.
Bir yıl kadar sonra hayvanlarla çalışmayı bıraktım.
Çünkü artık aynı hissetmiyordum.
Ve anladım ki… Hayır.
İşte iyi değildim ve…
Hâlâ onu düşünüyordum.
Hayvanlara karşı eskisi gibi değildim.
José Luis Barbero ölünce bir daha hiçbir dernekten haber almadık.
Ne SOS Delfines'ten, ne FAAFA'dan ne başkasından.
İlişkilerini kesmeyi seçtiler.
Şoke oldum, ama…
Tanımadığım birine karşı bir şey hissedemem.
Kötü de hissedemem.
Kötü hissetmemi gerektirecek bir şey yapmadım.
Kötü hissetmem suçluluk duyduğumu gösterir.
Tek yaptığım, istismar gören yunusları çekmekti.
Tek yaptığım buydu.
Ve o yunuslar hâlâ Marineland'de.
José Luis Barbero bizi terk edip
Mayorka akvaryumunun başına ben geçince
Madrid'de verilen kararlara sinirlenmeye başladığımda
zorluklar ortaya çıktı.
Kararlar hayvanlar yararına değildi. Tek dikkate aldıkları…
…mali kâr idi.
2017'nin başında
Aspro Ocio bana güvenmeyi kesti
ve…
Bakın ne diyeceğim.
Çok rahatladım.
Tekrar esaret altındaki yunuslarla çalışacağımı sanmam.
Yine yunuslarla çalışmak isterim ama farklı şekilde.
Belki de
30 yıla İspanya'daki, Avrupa'daki tüm tutsak yunuslar salınır
ve sığınak ya da her ne derseniz öyle yerlere götürülür.
Tabii ki böyle bir işe dahil olmak isterim.
Belki ütopik bir şey ama hep bunun hayalini kurdum.
-Ne? -Hoş. Güzel.
Yarın böyle sahile gidelim.
Gözlerimde perde varmış gibi duruyor.
Göz kırp hadi.
Bana göz kırp.
José Luis hep şaka yapardı.
Arkadaşlarlayken ölümden falan bahsettiğimizde
"Gelip size bakarım" derdi.
İzleyicilere merhaba de Mari.
-Az kalsın düşüyordum. -Düş, hadi.
Şu vücuda bak.
Bulutlar çok güzel.
Ona sık sık "Gel, seni görmek istiyorum" diyorum.
Ama gelmiyor.
Videonun çıkmasının ardından
Marineland görünürlüğü azaltmak için paneller döşedi.
Dünyada 330 yunus akvaryumu var
Avrupa ülkeleri arasında en çok İspanya'da var.
Aspro Ocio temsilcileri filme katılmayı reddetti.
Marineland'in eski çalışanı filme katılmayı reddetti.
Alt yazı çevirmeni: Yasemin Memiş