1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:07,382 --> 00:00:11,094
FILEM INI MENGANDUNGI BAHAN BERKAITAN
PERISTIWA TRAUMATIK KEHIDUPAN SEBENAR.
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
4
00:00:11,177 --> 00:00:14,014
BUDI BICARA PENONTON ADALAH DINASIHATKAN
5
00:00:59,976 --> 00:01:01,728
Ia adalah hari yang indah.
6
00:01:03,188 --> 00:01:06,066
Anda dapat rasa bahang dari gunung berapi.
7
00:01:07,108 --> 00:01:09,611
Anda dapat rasa tanah itu hangat.
8
00:01:12,989 --> 00:01:15,533
Anda boleh nampak
warna kuning yang cantik.
9
00:01:15,617 --> 00:01:17,494
Serta warna jingga gelap.
10
00:01:18,578 --> 00:01:20,830
Warnanya di merata tempat.
11
00:01:22,332 --> 00:01:24,542
Wap keluar dari tanah.
12
00:01:26,419 --> 00:01:29,088
Satu pemandangan yang sangat menakjubkan.
13
00:01:32,550 --> 00:01:34,928
Ia kelihatan seperti Marikh.
14
00:01:38,848 --> 00:01:42,852
Terdapat lebih banyak wap
daripada yang saya jangkakan.
15
00:01:45,605 --> 00:01:47,148
Anda tahu ada sesuatu
16
00:01:47,899 --> 00:01:51,319
yang indah dan dahsyat,
serta anda mahu melihatnya.
17
00:01:52,695 --> 00:01:57,325
Tetapi pemandu pelancong kami kata,
"Jangan dekati tebing kawah."
18
00:02:04,040 --> 00:02:05,875
Saya menjadi sangat cemas,
19
00:02:05,959 --> 00:02:07,836
jadi, saya bercakap dengan dia
20
00:02:07,919 --> 00:02:11,965
dan tanya,
"Apa kita nak buat jika berlaku letusan?"
21
00:02:12,048 --> 00:02:14,509
"Sebab saya rasa semakin gementar."
22
00:02:16,803 --> 00:02:18,096
Saya amat sayang isteri saya,
23
00:02:18,179 --> 00:02:21,057
tapi menjadi cemas bukanlah
keadaan luar biasa baginya.
24
00:02:21,141 --> 00:02:24,769
Jadi, saya cuma abaikan.
25
00:02:26,646 --> 00:02:30,150
Malah, saya kata, "Ia takkan meletus."
26
00:03:01,306 --> 00:03:02,432
Sebagai warga New Zealand,
27
00:03:02,515 --> 00:03:04,183
di mana lebih baik untuk membesar?
28
00:03:06,436 --> 00:03:11,149
Ada bukit, ada tempat
memburu dan memancing.
29
00:03:17,363 --> 00:03:18,907
Serta lautan untuk berenang.
30
00:03:21,242 --> 00:03:23,995
Tiada yang lebih baik.
31
00:03:27,999 --> 00:03:31,336
Whakatāne ialah sebuah komuniti
yang indah, penuh pengembaraan.
32
00:03:39,886 --> 00:03:44,682
Secara geografi, kami berada
di pantai timur North Island.
33
00:03:45,767 --> 00:03:47,018
Auckland ada di sini.
34
00:03:49,103 --> 00:03:52,440
Kemudian ke bawah pantai ialah Whakatāne.
35
00:03:53,524 --> 00:03:58,446
Orang ramai akan menyebutnya
"Wock-a-tain" or "Feck-a-tah-nee"
36
00:03:58,529 --> 00:04:00,323
atau "Wock-a-tah-nee".
37
00:04:01,616 --> 00:04:02,784
HELO WHAKATĀNE
38
00:04:02,867 --> 00:04:07,247
Tapi ini komuniti kecil yang ada
banyak kasih sayang di pusatnya.
39
00:04:16,256 --> 00:04:19,550
Ada 38,000 penduduk di Whakatāne.
40
00:04:20,051 --> 00:04:24,889
Kami ada 51 peratus orang bukan Māori.
41
00:04:24,973 --> 00:04:27,850
Serta 48 peratus orang Māori.
42
00:04:30,353 --> 00:04:32,981
Komuniti kami saling menyokong.
43
00:04:36,567 --> 00:04:40,655
Dengan bersatu,
kami ada kawasan yang indah,
44
00:04:40,738 --> 00:04:45,493
termasuk gunung berapi
yang aktif dan bernafas,
45
00:04:45,576 --> 00:04:49,831
Whakaari, nama Inggerisnya, "Pulau Putih."
46
00:04:53,876 --> 00:04:59,340
Pulau Putih terletak kira-kira
48 kilometer dari pantai Whakatāne.
47
00:05:00,717 --> 00:05:02,802
Apabila anda memandu di pantai,
48
00:05:02,885 --> 00:05:04,595
anda melihat ke seberang ufuk
49
00:05:04,679 --> 00:05:07,849
dan anda melihat kepulan
50
00:05:07,932 --> 00:05:10,184
asap putih yang besar keluar dari kawah.
51
00:05:12,437 --> 00:05:17,817
Sungguh menakjubkan.
Ia keindahan alam semula jadi.
52
00:05:21,696 --> 00:05:25,283
Dalam cerita rakyat kami,
kami berasal dari pergunungan.
53
00:05:25,950 --> 00:05:27,952
Kami sebenarnya keturunan Whakaari.
54
00:05:29,287 --> 00:05:32,665
Serta kami adalah pelindung pulau itu.
55
00:05:33,249 --> 00:05:38,713
Pulau itu sendiri adalah tenaga
dan kuasa yang mengagumkan.
56
00:05:40,798 --> 00:05:44,093
Tetapi ia juga sangat istimewa
dari segi pelancongan.
57
00:05:44,177 --> 00:05:45,303
LALUAN KE LAPANGAN TERBANG
WHAKATĀNE PULAU PUTIH
58
00:05:45,386 --> 00:05:47,722
PELANCONGAN PULAU PUTIH
59
00:05:48,598 --> 00:05:50,641
Pelancong suka Pulau Putih.
60
00:05:50,725 --> 00:05:53,436
Ramai orang berkaitan dengan
Pelancongan Pulau Putih di sini.
61
00:05:54,812 --> 00:05:56,522
Restoran kami,
62
00:05:56,606 --> 00:05:57,482
KAFE PULAU PUTIH
63
00:05:57,565 --> 00:05:59,025
…motel kami,
64
00:05:59,525 --> 00:06:02,111
kedai, butik, semuanya…
65
00:06:02,195 --> 00:06:03,112
SAYA INGIN TEROKAI
SAYA INGIN ALAMI - SAYA INGIN TEMUI
66
00:06:04,781 --> 00:06:09,911
…semuanya bergantung pada orang yang
Pelancongan Kembara bawa ke bandar kami.
67
00:06:14,373 --> 00:06:19,295
CHARLESTON, CAROLINA SELATAN
68
00:06:19,378 --> 00:06:21,464
Perkahwinan kami
69
00:06:21,547 --> 00:06:25,384
adalah hari keajaiban paling sempurna.
70
00:06:25,468 --> 00:06:28,679
Saya tak pernah tersenyum
sebanyak itu sepanjang hidup saya.
71
00:06:35,978 --> 00:06:37,396
Saya pencari pengembaraan.
72
00:06:37,480 --> 00:06:40,399
Dia sama sekali bukan
pencari pengembaraan.
73
00:06:40,483 --> 00:06:44,195
Saya jenis yang suka bersantai, atau
74
00:06:44,278 --> 00:06:47,907
hanya berehat di pantai dan sebagainya.
75
00:06:48,616 --> 00:06:51,494
Jadi, untuk bulan madu kami,
kami mula melihat pelayaran.
76
00:06:51,577 --> 00:06:54,288
Kami jumpa pelayaran ke New Zealand.
Kami melihatnya,
77
00:06:54,372 --> 00:06:58,167
"Bagus ini! New Zealand ada
geografi dan daya tarikan
78
00:06:58,251 --> 00:07:01,546
yang menakjubkan. Ini nampaknya sempurna."
79
00:07:04,090 --> 00:07:05,550
Saya dan adik saya
80
00:07:05,633 --> 00:07:08,719
sangat suka apa saja boleh
beri kami keterujaan, dan saya rasa
81
00:07:08,803 --> 00:07:12,014
itu meletakkan kami pada
risiko yang menyeronokkan.
82
00:07:13,975 --> 00:07:15,393
Wah!
83
00:07:16,394 --> 00:07:18,271
Kami melompat dari Menara Auckland.
84
00:07:18,354 --> 00:07:19,397
Wah!
85
00:07:21,065 --> 00:07:23,276
Kami pergi berakit air hitam.
86
00:07:25,194 --> 00:07:28,781
Ibu dan ayah saya sebelum ini
pernah menaiki beberapa pelayaran
87
00:07:28,865 --> 00:07:31,868
dan mereka sangat menikmatinya,
jadi, mereka berikan idea
88
00:07:31,951 --> 00:07:36,998
kepada saya dan adik untuk
naik pelayaran ke New Zealand.
89
00:07:37,081 --> 00:07:41,294
Dalam pelayaran itu, kami diberi
pilihan lawatan ke tanah besar.
90
00:07:42,587 --> 00:07:44,964
Saya akan memilih lawatan satu hari,
91
00:07:45,047 --> 00:07:48,092
dan Matt akan pilih lawatan
untuk hari yang berbeza.
92
00:07:48,176 --> 00:07:53,890
Jadi, 9 Disember sebenarnya adalah
hari Matt untuk memilih lawatan.
93
00:07:54,474 --> 00:07:58,769
Saya minat perkara berkaitan sains.
Jadi, ia kedengaran sangat menarik.
94
00:07:58,853 --> 00:08:02,064
Seperti gunung berapi sebenar
yang boleh anda pergi dan lihat.
95
00:08:02,148 --> 00:08:03,483
PENGALAMAN GUNUNG BERAPI PULAU PUTIH
PELAYARAN DAN PENEROKAAN BERPANDU
96
00:08:03,566 --> 00:08:05,109
Pulau Putih adalah berbeza,
97
00:08:05,193 --> 00:08:07,278
bukan benda biasa yang anda boleh buat
98
00:08:07,361 --> 00:08:11,282
kerana ia salah satu
gunung berapi paling aktif di dunia.
99
00:08:11,365 --> 00:08:13,117
MENDEKATI DRAMANYA
100
00:08:13,201 --> 00:08:15,453
Dari penerangannya,
ia pendakian mudah saja.
101
00:08:15,536 --> 00:08:18,748
Ia tak perlu peralatan memanjat
batu dan lain-lain untuk ke sana.
102
00:08:18,831 --> 00:08:23,753
Cuma berjalan ke kawah dan melihat
gunung berapi yang menakjubkan ini.
103
00:08:23,836 --> 00:08:25,296
TASIK ASID BERWAP MENAKJUBKAN
104
00:08:25,880 --> 00:08:28,633
Mereka buat ia kedengaran menarik
dan tak berbahaya.
105
00:08:29,634 --> 00:08:31,594
Saya kata, "Baiklah, itu nampak bagus."
106
00:08:31,677 --> 00:08:34,347
Kami melihat penerangan,
dan fikir, "Baiklah."
107
00:08:45,316 --> 00:08:47,818
Kami tinggal di Hamilton di New Zealand,
108
00:08:47,902 --> 00:08:51,822
dan saya seorang paderi
sepenuh masa di sebuah gereja.
109
00:08:52,698 --> 00:08:58,579
Anak perempuan saya belajar geologi
dan aktiviti gunung berapi di sekolah
110
00:08:58,663 --> 00:09:03,209
dan saya kata kepadanya, "Kita harus pergi
sementara kita ada peluang untuk pergi."
111
00:09:05,253 --> 00:09:07,797
Kemudian untuk hari lahir saya ke-50,
112
00:09:07,880 --> 00:09:12,677
dia mengejutkan saya
dengan tiket ke Whakaari.
113
00:09:14,011 --> 00:09:16,847
9 DISEMBER 2019
114
00:09:16,931 --> 00:09:19,267
Pagi Isnin, sunyi.
115
00:09:19,350 --> 00:09:21,435
Tak banyak lalu lintas di sekitar.
116
00:09:22,186 --> 00:09:27,066
Kami tiba di pejabat pelancongan
dan kami membaca
117
00:09:27,942 --> 00:09:33,197
beberapa dokumen keselamatan, kemudian
kami diminta untuk menandatangani hanya
118
00:09:33,281 --> 00:09:35,866
butiran hubungan
dan butiran waris terdekat.
119
00:09:35,950 --> 00:09:37,868
PELANCONGAN PULAU PUTIH
120
00:09:37,952 --> 00:09:41,038
Saya tahu ada risiko dan saya berada
di sana bersama anak saya,
121
00:09:41,122 --> 00:09:43,082
saya takkan membahayakan dia.
122
00:09:43,165 --> 00:09:47,420
Tapi saya tak pernah takut dengan
apa yang kami lakukan.
123
00:09:50,756 --> 00:09:52,300
Hei, selamat pagi!
124
00:09:52,383 --> 00:09:57,096
Pada hari itu, terdapat
beberapa bot yang melawat pulau itu,
125
00:09:57,179 --> 00:09:58,973
dan kami naik bot Phoenix.
126
00:10:02,518 --> 00:10:03,978
Kami meninggalkan dermaga,
127
00:10:04,061 --> 00:10:08,399
melayari sungai selama
lima atau sepuluh minit.
128
00:10:09,692 --> 00:10:13,738
Anda menyeberangi Sungai Bar
menuju ke lautan terbuka.
129
00:10:15,239 --> 00:10:18,451
Kemudian dari situ ke Pulau Putih.
130
00:10:26,792 --> 00:10:31,547
Kami bertolak dari kapal persiaran utama
lebih kurang pukul sembilan pagi.
131
00:10:32,048 --> 00:10:35,926
Kami menaiki bas
selama sejam ke Whakatāne,
132
00:10:36,010 --> 00:10:41,057
ke pelabuhan tempat kami berlepas,
dengan 40 atau lebih pelancong lain.
133
00:10:42,308 --> 00:10:46,103
Kami semua naik ke Te Puia,
134
00:10:46,187 --> 00:10:47,938
pemandu pelancong kata ia kapal baharu.
135
00:10:48,022 --> 00:10:49,732
Saya rasa mereka baru dapat tahun itu.
136
00:10:51,400 --> 00:10:54,195
Ada empat pemandu di Te Puia.
137
00:10:54,278 --> 00:10:56,530
Mereka ialah penduduk tempatan Whakatāne
138
00:10:56,614 --> 00:11:00,409
dan mereka sangat teruja nak
ceritakan tentang sejarah Pulau Putih.
139
00:11:02,662 --> 00:11:05,039
Pada pagi 9 Disember,
140
00:11:05,623 --> 00:11:10,878
saya, Hayden, Tipene,
dan Jake jadi pemandu.
141
00:11:11,754 --> 00:11:16,467
Kami menyediakan bot dan kemudian
kami pergi seperti hari-hari lain.
142
00:11:17,093 --> 00:11:20,805
Mendekati pantai, kita akan ke kawasan
kawah dalam yang berpandu sepenuhnya.
143
00:11:20,888 --> 00:11:24,183
Ini akan mengambil masa kira-kira
sejam hingga satu setengah jam.
144
00:11:24,266 --> 00:11:26,435
Adik saya, Hayden, suka aktiviti luar
145
00:11:27,019 --> 00:11:29,605
dan dia ada minat terhadap musim panas.
146
00:11:31,023 --> 00:11:35,528
Pada 2009, dia bermula sebagai
pemandu pelancong, membimbing di Whakaari.
147
00:11:36,362 --> 00:11:40,533
Hayden menyimpan diari terperinci
setiap lawatannya ke pulau
148
00:11:40,616 --> 00:11:43,702
dan dia dah buat 1,111 lawatan.
149
00:11:45,037 --> 00:11:46,414
Itu menakjubkan.
150
00:11:46,497 --> 00:11:52,002
Saya tak tahu itu lawatan Hayden
ke-1,111 ke pulau. Tidak.
151
00:11:54,547 --> 00:11:57,675
Hayden mungkin salah seorang pemandu
yang paling lama bertahan.
152
00:11:58,592 --> 00:12:01,429
Dia bantu melatih saya
di tempat kerja, dan kemudian ya,
153
00:12:01,512 --> 00:12:04,807
selepas bekerja, kami akan
pergi ke kelab nelayan tempatan
154
00:12:06,183 --> 00:12:10,771
atau kami akan melawat
Air Terjun Tarawera.
155
00:12:12,231 --> 00:12:13,774
Dia sentiasa mahu pengembaraan.
156
00:12:16,277 --> 00:12:19,905
Dia mengembangkan minat mendalam
terhadap seluruh alam sekitar.
157
00:12:21,115 --> 00:12:23,242
Bukan saja Whakaari dan gunung berapi.
158
00:12:32,001 --> 00:12:38,883
PHOENIX - WHAKAARI / PULAU PUTIH
159
00:12:38,966 --> 00:12:42,428
Angin bertiup, ombaknya agak besar.
160
00:12:42,511 --> 00:12:45,890
Ramai penumpang lemah sebenarnya
161
00:12:45,973 --> 00:12:48,767
dipindahkan ke belakang Te Puia
162
00:12:48,851 --> 00:12:50,436
kerana mereka rasa mabuk laut.
163
00:12:51,479 --> 00:12:53,230
Saya duduk bersama keluarga, kami…
164
00:12:54,565 --> 00:12:56,942
bukan mengejek mereka
tetapi ketawa sedikit,
165
00:12:57,026 --> 00:12:59,945
tersengih-sengih sendiri.
Kami seronok berada di atas air.
166
00:13:00,029 --> 00:13:02,948
Serta kami menikmati
perjalanan yang bergelora itu.
167
00:13:04,867 --> 00:13:08,078
Kami tak tahu betapa bergeloranya laut.
168
00:13:08,829 --> 00:13:11,832
Kami berada di atas bot itu
selama 90 minit.
169
00:13:11,916 --> 00:13:15,461
Boleh dikatakan, sekurang-kurangnya
tujuh atau lapan orang muntah
170
00:13:16,045 --> 00:13:19,507
seluruh kapal akan naik
dan kemudian ia akan turun semula,
171
00:13:19,590 --> 00:13:23,886
dan anda akan melihat lautan, kemudian
langit, kemudian lautan kemudian langit.
172
00:13:25,012 --> 00:13:26,805
Saya hampir termuntah.
173
00:13:26,889 --> 00:13:29,808
Saya betul-betul memegang
perut saya begini.
174
00:13:33,729 --> 00:13:36,357
Sejam setengah ke luar sana
dan sejam setengah kembali.
175
00:13:37,316 --> 00:13:39,693
Ada harinya, anda ke sana
dan keadaan jadi teruk,
176
00:13:39,777 --> 00:13:42,988
boleh jadi dahsyat. Jika anda
tak biasa di atas bot selama sejam,
177
00:13:43,656 --> 00:13:45,324
anda akan mudah rasa mabuk.
178
00:13:48,244 --> 00:13:49,745
Jadi, ada pilihan lain juga.
179
00:13:49,828 --> 00:13:53,040
Anda boleh menaiki helikopter
dan itu hanya 20 minit penerbangan.
180
00:13:55,501 --> 00:13:56,794
Bangun tidur hari itu,
181
00:13:56,877 --> 00:13:59,547
saya rasa agak gementar dan tekanan.
182
00:14:00,673 --> 00:14:06,262
Ini hari pertama saya dibenarkan
menerbangkan penumpang secara solo.
183
00:14:10,057 --> 00:14:13,477
Saya pergi ke New Zealand
asalnya untuk dapatkan lesen.
184
00:14:15,187 --> 00:14:17,439
Hanya cari tempat bagus
untuk belajar terbang.
185
00:14:21,068 --> 00:14:22,027
Pada hari cerah,
186
00:14:22,111 --> 00:14:24,947
jika berlepas dari tanah besar,
Pulau Putih dapat dilihat.
187
00:14:25,656 --> 00:14:27,116
Anda boleh terbang lurus.
188
00:14:30,035 --> 00:14:35,040
Keadaan pada hari itu pula sempurna.
189
00:14:44,675 --> 00:14:48,679
Apabila Phoenix semakin hampir
dengan pulau,
190
00:14:48,762 --> 00:14:52,600
anak kapal mula
menyediakan kami untuk turun.
191
00:14:53,893 --> 00:14:57,813
Anak saya kata, "Jom, ayah,
saya nak jadi yang pertama jejak di situ."
192
00:15:14,622 --> 00:15:16,790
Lawatan bermula…
193
00:15:16,874 --> 00:15:18,834
kami berjalan perlahan.
194
00:15:20,544 --> 00:15:22,880
Ada dua pemandu,
salah seorang akan jalan dulu
195
00:15:22,963 --> 00:15:27,092
dan seorang lagi jadi orang terakhir
dan kami berada antara mereka.
196
00:15:39,730 --> 00:15:42,107
Ia seperti babak dari Jurassic Park
197
00:15:42,191 --> 00:15:43,651
apabila anda mendekatinya.
198
00:15:49,114 --> 00:15:52,993
Kali pertama mendarat di Pulau Putih
rasa seperti mendarat di bulan
199
00:15:53,077 --> 00:15:56,080
kerana persekitarannya luar biasa.
200
00:16:04,171 --> 00:16:06,590
Selepas mendarat,
saya beri taklimat keselamatan.
201
00:16:07,800 --> 00:16:10,719
Kemudian saya mula berjalan ke arah kawah.
202
00:16:10,803 --> 00:16:15,557
BRIAN - TASIK KAWAH
203
00:16:18,894 --> 00:16:21,438
Kebanyakan gunung berapi
berada di dalam air,
204
00:16:21,522 --> 00:16:23,691
jadi, kita hanya nampak bahagian atasnya.
205
00:16:24,858 --> 00:16:27,569
Pulau Putih ialah gunung berapi strato.
206
00:16:27,653 --> 00:16:32,032
Apabila meletus, ia tiada aliran lahar
seperti gunung berapi Hawaii.
207
00:16:33,492 --> 00:16:36,078
Ia cenderung untuk menyusun lapisan batuan
208
00:16:36,161 --> 00:16:39,373
dan abu terkumpul dengan cara itu.
209
00:16:53,178 --> 00:16:55,431
Apabila Te Puia tiba di pulau itu,
210
00:16:56,015 --> 00:16:57,891
kami kena naik bot kecil, bot Zodiac.
211
00:16:57,975 --> 00:17:00,561
Ia hanyalah bot getah kembung.
212
00:17:00,644 --> 00:17:03,480
Itu hanya lawatan
yang sangat cepat ke pulau.
213
00:17:03,564 --> 00:17:05,315
Ya, kira-kira seminit atau dua.
214
00:17:07,026 --> 00:17:12,031
Mereka tiba di jeti simen
yang sangat goyah
215
00:17:12,114 --> 00:17:15,200
dan ada tangga logam berkarat padanya.
216
00:17:19,621 --> 00:17:23,625
Anda mendengar bunyi ombak
menghempas pantai,
217
00:17:23,709 --> 00:17:28,047
terdampar ke pantai yang memberikan
angin laut itu berbau garam.
218
00:17:29,465 --> 00:17:30,674
Kemudian ada juga
219
00:17:30,758 --> 00:17:35,220
bau busuk sulfur yang kuat.
220
00:17:36,513 --> 00:17:40,059
Kelihatan agak tandus.
Tiada tanda-tanda kehidupan.
221
00:17:42,102 --> 00:17:45,481
Apabila kami turun dari jeti itu dan
dapat pandangan pertama sebenar,
222
00:17:46,231 --> 00:17:49,026
saya ada gambaran dalam kepala
tentang rupa gunung berapi
223
00:17:49,109 --> 00:17:50,152
dan ini berbeza.
224
00:17:51,361 --> 00:17:54,406
Tiada lahar. Hanya ada wap.
225
00:17:55,908 --> 00:17:57,868
Ia sangat cantik,
226
00:17:58,577 --> 00:18:03,290
tapi saya berasa seperti kami berada
di sebuah tempat terpencil.
227
00:18:15,260 --> 00:18:18,138
Dari situ kami buat kumpulan berasingan.
228
00:18:18,222 --> 00:18:21,517
Pemandu saya di pulau itu
ialah Hayden dan Tipene.
229
00:18:22,643 --> 00:18:27,022
Saya percaya, Tipene sedang belajar.
Hayden sedang mengajarnya.
230
00:18:28,607 --> 00:18:30,692
Tipene sangat ingin tahu.
231
00:18:31,610 --> 00:18:33,612
Banyak bertanya.
232
00:18:35,572 --> 00:18:37,116
Bangga menjadi Māori.
233
00:18:39,701 --> 00:18:42,037
Dia teruja dapat kerja itu.
234
00:18:42,913 --> 00:18:47,251
Dia menikmatinya, keluar menaiki bot,
bergaul dengan orang ramai.
235
00:18:47,334 --> 00:18:49,378
Dia suka bercerita pelbagai kisah,
236
00:18:50,129 --> 00:18:51,964
mitos dan legenda Māori.
237
00:18:54,091 --> 00:18:56,593
Dia tak sepatutnya bekerja pada hari itu.
238
00:18:57,636 --> 00:18:58,804
Kami nak membeli-belah.
239
00:19:00,472 --> 00:19:03,934
Tapi dia dipanggil bekerja untuk
ganti seseorang dan dia pergi bekerja.
240
00:19:07,855 --> 00:19:10,524
Pemandu pelancong, juruterbang
dan tekong ini,
241
00:19:10,607 --> 00:19:14,027
mereka arif tentang pulau itu,
hingga ke setiap batu terakhir.
242
00:19:15,445 --> 00:19:18,031
Mereka mengenali Whakaari
lebih daripada orang lain.
243
00:19:18,115 --> 00:19:20,450
Baiklah, semua!
Selamat datang ke Pulau Putih.
244
00:19:20,534 --> 00:19:23,662
Saya akan memandu anda hari ini
untuk lawatan kecil sekitar pulau.
245
00:19:23,745 --> 00:19:26,456
Mereka beri kami topi keras
yang ada tali dagu,
246
00:19:26,540 --> 00:19:29,251
kemudian mereka beri kami alat pernafasan.
247
00:19:29,334 --> 00:19:32,921
Jadi, sekarang
kita akan mengelilingi sebelah sini
248
00:19:33,005 --> 00:19:34,923
sehingga ke kawah utama itu,
249
00:19:35,007 --> 00:19:36,884
sambil berhenti
di beberapa tempat menarik.
250
00:19:36,967 --> 00:19:39,094
Saya akan ceritakan tentang pulau ini.
251
00:19:39,178 --> 00:19:41,972
Jadi, asalkan semua orang baik,
252
00:19:42,055 --> 00:19:43,807
kita akan mulakan lawatan.
253
00:19:48,061 --> 00:19:50,189
Kumpulan pertama pergi serta-merta
254
00:19:50,272 --> 00:19:52,316
selepas taklimat keselamatan singkat.
255
00:19:53,734 --> 00:19:56,820
Kami masih bersama kumpulan kami.
256
00:19:58,238 --> 00:19:59,656
Jadi, ini untuk apa?
257
00:19:59,740 --> 00:20:00,991
Anda akan menghisapnya
258
00:20:01,074 --> 00:20:02,534
untuk bantu hasilkan air liur.
259
00:20:02,618 --> 00:20:07,414
Supaya sebarang kerengsaan akibat wap itu
260
00:20:07,497 --> 00:20:10,375
dapat dilegakan.
Jadi, anda tak batuk sangat.
261
00:20:15,672 --> 00:20:21,094
Trek pulau ini berbentuk gelung tunggal
yang dimulakan di pantai.
262
00:20:22,471 --> 00:20:23,764
Setelah tiba di kawah,
263
00:20:23,847 --> 00:20:26,642
anda berpusing dan
berjalan di sekitar pulau.
264
00:20:26,725 --> 00:20:27,851
TASIK KAWAH
265
00:20:27,935 --> 00:20:30,938
Kemudian kembali ke muara di pintu masuk.
266
00:20:31,021 --> 00:20:32,689
HELIKOPTER
267
00:20:34,691 --> 00:20:37,444
Ada sedikit wap di pulau
yang cuba dilepaskan,
268
00:20:37,527 --> 00:20:42,032
ia perlu melalui bahan berlumpur
269
00:20:42,115 --> 00:20:43,325
yang likat.
270
00:20:43,909 --> 00:20:46,995
Oleh itu, ada bunyi buih-buih itu.
271
00:20:50,999 --> 00:20:53,460
Jadi, ada sulfur datang bersama wap itu.
272
00:20:53,543 --> 00:20:56,463
Ia mengkristal,
jatuh kembali ke atas wap itu,
273
00:20:56,546 --> 00:20:59,758
kemudian membentuk struktur
seperti cerobong pada rumah.
274
00:20:59,841 --> 00:21:01,551
Jadi namanya kawasan cerobong sulfur.
275
00:21:03,720 --> 00:21:08,892
Landskapnya terdiri daripada
batu, abu dan lumpur.
276
00:21:10,560 --> 00:21:13,897
Kemudian, berselerak di antara
277
00:21:13,981 --> 00:21:17,567
kelabu ini adalah mendapan sulfur
278
00:21:17,651 --> 00:21:20,237
iaitu kuning cerah paling cantik
279
00:21:20,821 --> 00:21:25,200
dan kristal putih terang yang kelihatan
berkilauan di bawah cahaya matahari.
280
00:21:28,036 --> 00:21:31,915
Anda dapat merasakan keluasan
281
00:21:31,999 --> 00:21:34,751
dan kuasa tempat yang anda ceroboh ini.
282
00:21:41,383 --> 00:21:43,969
Kilauan alam semula jadi ini,
283
00:21:44,052 --> 00:21:48,348
adalah paling cantik,
tapi yang paling mematikan.
284
00:21:55,355 --> 00:22:01,653
Pemandu kami kata, tasik itu biasanya
berwarna hijau kebiruan yang indah,
285
00:22:01,737 --> 00:22:05,699
dan hari itu putih,
kerana mungkin semalaman
286
00:22:05,782 --> 00:22:09,036
ada aktiviti
287
00:22:09,119 --> 00:22:12,539
yang menyebabkan
abu jatuh semula ke tasik.
288
00:22:14,750 --> 00:22:16,585
Saya rasa ia berlaku agak kerap
289
00:22:16,668 --> 00:22:19,963
dan saya lihat pemandu itu biasa
dengannya, jadi saya pun okey.
290
00:22:24,217 --> 00:22:26,553
Jadi, kami mula berjalan ke arah kawah.
291
00:22:26,636 --> 00:22:31,850
Kami berhenti untuk bergambar
setiap beberapa ela atau lebih,
292
00:22:31,933 --> 00:22:35,187
dan saya bercakap dengan pemandu
dan saya bertanya kepadanya,
293
00:22:35,270 --> 00:22:37,939
saya tanya, "Bila letusan terakhir?
294
00:22:38,023 --> 00:22:41,359
Sebab saya rasa semakin gementar."
295
00:22:41,443 --> 00:22:45,322
Dia jawab berlaku satu letusan
pada 2013 dan 2016.
296
00:22:45,405 --> 00:22:50,118
Saya balas, "Sekarang dah penghujung
2019 dan saya sangat gementar."
297
00:22:50,202 --> 00:22:53,413
Hayden ada menyebut pulau itu
berada pada risiko Tahap Dua.
298
00:22:53,497 --> 00:22:56,458
Dia tak jelaskan maksudnya pada masa itu.
299
00:22:56,541 --> 00:23:02,881
Tapi dia kata ia berisiko tinggi untuk
aktif dan itu membimbangkan saya.
300
00:23:04,800 --> 00:23:07,177
Tahap Satu, Tahap Dua,
tak banyak makna sangat.
301
00:23:07,761 --> 00:23:12,432
Tahap Satu tak banyak yang berlaku,
tahap dua lebih aktif,
302
00:23:12,516 --> 00:23:14,935
kemudian Tahap Tiga adalah letusan
yang anda tahu…
303
00:23:16,895 --> 00:23:19,981
Terdapat sejumlah besar skop
antara Tahap Satu dan Tahap Tiga.
304
00:23:27,280 --> 00:23:30,951
Kami kembali ke tempat
yang kami tinggalkan.
305
00:23:31,993 --> 00:23:37,249
Kami kembali ke Phoenix
dan bersiap untuk pergi.
306
00:23:40,085 --> 00:23:43,130
Kami mula berbual dengan
salah seorang pemandu pelancong
307
00:23:43,213 --> 00:23:44,464
tentang bagaimana
308
00:23:44,548 --> 00:23:48,468
aktiviti gunung berapi di Pulau Putih
sama ada semalaman atau
309
00:23:48,552 --> 00:23:49,719
atau ketika tiada siapa ke sana.
310
00:23:49,803 --> 00:23:53,306
KAMERA GUNUNG BERAPI GEONET 7 OGOS 2012
311
00:23:53,390 --> 00:23:58,478
Jadi, ia seolah-olah bersikap baik
kepada orang ramai untuk melawat.
312
00:24:01,606 --> 00:24:04,901
Ia seperti berkata,
"Saya akan meletus apabila anda tiada."
313
00:24:07,320 --> 00:24:13,285
Semasa kami tinggalkan pulau dan kembali,
kemudian saya lihat semula ke arah kawah,
314
00:24:14,035 --> 00:24:17,038
saya boleh nampak lawatan dari bot lain.
315
00:24:18,206 --> 00:24:24,462
SELEPAS PHOENIX BERTOLAK,
47 ORANG KEKAL DI PULAU
316
00:24:26,131 --> 00:24:28,216
Ia memang agak hebat untuk naik ke kawah
317
00:24:28,300 --> 00:24:30,510
dan dengar semua tercungap sambil berkata,
318
00:24:30,594 --> 00:24:33,221
"Wah," dan "Oh Tuhan, menakjubkan,"
319
00:24:33,305 --> 00:24:35,098
dan semua mula bergambar.
320
00:24:36,933 --> 00:24:42,647
Ada ahli geologi yang datang
untuk melihatnya dan mengaguminya.
321
00:24:44,566 --> 00:24:46,818
Kemudian, ada pula pelancong,
322
00:24:46,902 --> 00:24:50,030
"Saya cuma nak ambil gambar kawah,
nak letak dalam Instagram."
323
00:24:52,407 --> 00:24:53,825
Sampai ke puncak kawah, saya kata
324
00:24:53,909 --> 00:24:56,703
mungkin lebih kurang dua petang.
325
00:24:58,246 --> 00:25:01,917
Anda melihat ke bawah, tercengang,
lubang wap yang tak berkesudahan.
326
00:25:02,667 --> 00:25:04,586
Ia pemandangan yang menakutkan.
327
00:25:06,963 --> 00:25:08,548
Mereka beri kami satu lagi peluang
328
00:25:08,632 --> 00:25:11,551
di mana kami boleh bergambar
di hadapan kawah.
329
00:25:12,260 --> 00:25:16,473
Saya perhatikan kapal lain,
Phoenix baru saja meninggalkan pulau,
330
00:25:16,556 --> 00:25:18,850
kemudian kami melepak di sana
beberapa minit,
331
00:25:18,934 --> 00:25:20,685
kemudian mula turun semula.
332
00:25:21,686 --> 00:25:24,147
Saya berfikir, "Baiklah, kita nak turun."
333
00:25:24,856 --> 00:25:30,737
"Lawatan hampir berakhir."
Jadi, saya rasa agak lega.
334
00:25:34,199 --> 00:25:35,909
Sebab mereka dari kapal persiaran,
335
00:25:35,992 --> 00:25:37,911
jadual kami agak ketat.
336
00:25:37,994 --> 00:25:42,958
Jadi, kami bergerak agak pantas,
pulang ke jeti.
337
00:25:44,751 --> 00:25:48,755
Lawatan lain mungkin sepuluh minit
di belakang kami,
338
00:25:48,838 --> 00:25:53,927
jadi, kami tinggalkan kawah
dan Hayden naik ke arah kawah.
339
00:25:55,470 --> 00:25:57,472
Dari kawah, anda kena pusing balik,
340
00:25:57,555 --> 00:26:00,183
kemudian berjalan 500 meter ke pantai.
341
00:26:01,226 --> 00:26:04,312
Saya ada empat penumpang
pada hari itu, dua pasangan.
342
00:26:04,396 --> 00:26:06,773
Di situlah kami melepasi mereka
dengan bot,
343
00:26:06,856 --> 00:26:09,567
kumpulan yang berjalan menuju ke kawah.
344
00:26:11,653 --> 00:26:14,531
Saya cam Hayden dan menyapa Hayden…
345
00:26:14,614 --> 00:26:18,243
semasa dia menuju ke arah kawah
bersama kumpulan pelancongnya.
346
00:26:20,370 --> 00:26:22,539
Kami berjalan sehingga ke tasik asid.
347
00:26:24,124 --> 00:26:27,377
Kami dapat melihat menggelegak
di antara awan wap
348
00:26:27,460 --> 00:26:29,921
yang berhembus ke muka kami.
349
00:26:31,256 --> 00:26:34,384
Hayden kata kami boleh ada di sana
selama dua tiga minit saja,
350
00:26:35,010 --> 00:26:39,139
cukup untuk melihat dan mengambil
beberapa gambar kerana
351
00:26:39,222 --> 00:26:43,685
bahan kimia yang dilepaskan
di bahagian atas sana
352
00:26:43,768 --> 00:26:46,688
jauh lebih berbahaya.
353
00:26:47,564 --> 00:26:50,900
Semua orang bergegas untuk bergambar.
354
00:26:54,279 --> 00:26:58,199
Sudah tiba masa untuk bergerak
dalam satu barisan.
355
00:26:58,283 --> 00:27:00,577
Kakak saya berada di hadapan
bersama Hayden.
356
00:27:01,578 --> 00:27:05,498
Saya bersama ibu bapa saya
di tengah kumpulan.
357
00:27:10,670 --> 00:27:14,466
Kira-kira separuh jalan ke jeti,
ada dua aliran air,
358
00:27:14,549 --> 00:27:17,886
dan ia datang dari bahagian lain
di pulau itu.
359
00:27:17,969 --> 00:27:19,429
Jadi pemandu suruh kami berhenti,
360
00:27:19,512 --> 00:27:21,389
masukkan jari dalam air dan rasa.
361
00:27:22,307 --> 00:27:24,976
Anda memang boleh rasa
kandungan mineral yang berbeza.
362
00:27:26,144 --> 00:27:29,647
Saya baru saja merasai air
dan saya membelakangi kawah,
363
00:27:30,231 --> 00:27:33,985
kemudian saya dengar salah seorang
pelancong kata, "Hei, lihat itu."
364
00:27:34,069 --> 00:27:38,323
Saya berpaling dan nampak awan hitam
kecil keluar dari gunung berapi.
365
00:27:38,406 --> 00:27:42,452
Ia tidak kelihatan menakutkan.
Malah saya mengambil gambarnya.
366
00:27:42,535 --> 00:27:43,995
2:11 PETANG
367
00:27:44,079 --> 00:27:48,166
Ia seperti asap keluar dari cerobong.
Tiada bunyi.
368
00:27:49,042 --> 00:27:52,253
Kami berpaling untuk lihat benda
seperti bunga api hitam,
369
00:27:52,337 --> 00:27:55,256
atau Dementor dari Harry Potter
dengan ekor panjang hitam.
370
00:27:55,340 --> 00:27:59,636
Jadi, kami keluarkan telefon,
mula mengambil gambar.
371
00:28:00,261 --> 00:28:03,556
Tak lama selepas itu, ada satu lagi
letupan yang lebih besar,
372
00:28:04,557 --> 00:28:09,813
diikuti sekumpulan batu besar,
malah lebih besar, terbang ke udara,
373
00:28:09,896 --> 00:28:15,276
kemudian perlahan-lahan
keamatan dan saiznya mula meningkat.
374
00:28:16,611 --> 00:28:18,696
Serta-merta saya tahu,
375
00:28:18,780 --> 00:28:22,784
ini berita buruk. Kami kena lari.
376
00:28:24,077 --> 00:28:27,122
Saya menoleh dan melihat kepulan itu.
377
00:28:27,205 --> 00:28:29,624
Ia sudah lebih tinggi
daripada Pulau Putih.
378
00:28:30,667 --> 00:28:33,253
Saya segera tahu apa yang berlaku.
379
00:28:34,003 --> 00:28:36,798
Otak saya ligat berfikir
380
00:28:36,881 --> 00:28:40,176
dan sepantas mungkin cuba
memikirkan apa yang perlu dilakukan.
381
00:28:40,760 --> 00:28:42,095
Sekarang di belakang saya,
382
00:28:42,178 --> 00:28:47,976
saya dengar Kelsey menjerit
"Lari!". Kemudian ia bermula.
383
00:28:50,270 --> 00:28:52,355
Pergi!
384
00:28:52,439 --> 00:28:54,190
Annie!
385
00:28:54,274 --> 00:29:00,947
RAKAMAN TELEFON MANGSA TERSELAMAT
386
00:29:01,781 --> 00:29:06,453
Pada ketika itu, saya cemas.
Saya jalani mimpi ngeri paling buruk.
387
00:29:08,538 --> 00:29:12,208
Kami dengar Hayden
di hadapan menjerit suruh lari,
388
00:29:12,292 --> 00:29:14,502
dan menyebabkan rasa panik,
389
00:29:14,586 --> 00:29:17,297
dan kami mula berlari menyelamatkan diri.
390
00:29:18,298 --> 00:29:20,383
Ibu bapa saya betul-betul
di belakang saya.
391
00:29:21,384 --> 00:29:26,014
Kami dapat rasakan bayang
letupan muncul di belakang kami.
392
00:29:28,975 --> 00:29:31,019
Kami sempat lari dan berteduh di belakang
393
00:29:31,102 --> 00:29:37,650
singkapan batu yang sangat besar
sejurus sebelum awan abu menimpa kami.
394
00:29:46,993 --> 00:29:48,995
Ia hanya gelap gelita.
395
00:29:49,078 --> 00:29:54,501
Kami hanya dengar bunyi gemuruh
dan deruan.
396
00:29:54,584 --> 00:29:57,212
Waktu itu, tiada apa yang saya boleh buat.
397
00:30:07,388 --> 00:30:12,519
Kami ke teluk seterusnya,
yang terletak di sekitar tebing,
398
00:30:13,019 --> 00:30:14,479
dan ketika itulah ia meletus.
399
00:30:17,565 --> 00:30:21,528
Oh, Tuhan. Tidak.
400
00:30:23,363 --> 00:30:27,450
Saya melihatnya naik dan ia cantik.
401
00:30:28,493 --> 00:30:31,371
Yang putih itu putih bersih,
yang hitam itu gelap.
402
00:30:31,454 --> 00:30:34,457
Ia agak… Ia adalah detik yang hebat.
403
00:30:36,918 --> 00:30:42,465
Dalam beberapa saat,
apa yang indah menjadi sangat jahat.
404
00:30:43,007 --> 00:30:48,304
Awan abu ini mula bergolek
melepasi tebing.
405
00:30:49,681 --> 00:30:52,767
Anak kapal menyedari apa yang berlaku.
406
00:30:52,851 --> 00:30:56,479
Bot telah mula memecut dengan mendadak.
407
00:30:57,522 --> 00:31:01,317
Kami masih di luar. Anak kapal
memanggil semua orang masuk ke kabin.
408
00:31:02,569 --> 00:31:03,987
Semua orang masuk sekarang!
409
00:31:05,071 --> 00:31:10,702
- Masuk cepat!
- Ayuh!
410
00:31:10,785 --> 00:31:12,287
Jesus!
411
00:31:12,370 --> 00:31:15,665
JETI. BRIAN
412
00:31:15,748 --> 00:31:19,669
Kami berjalan ke arah pantai dan salah
seorang penumpang bertanya kepada saya,
413
00:31:20,378 --> 00:31:23,715
"Patutkah kita lari?" Saya menoleh dan
414
00:31:23,798 --> 00:31:26,009
waktu itulah saya nampak letusan besar.
415
00:31:26,593 --> 00:31:28,553
Saya ingat, menoleh ke kiri dan nampak
416
00:31:28,636 --> 00:31:31,598
lancaran asap melengkung ke arah kami.
417
00:31:32,891 --> 00:31:34,851
Bagi saya, ia seperti
naik beribu-ribu kaki
418
00:31:34,934 --> 00:31:36,436
dan ia tidak berakhir.
419
00:31:37,687 --> 00:31:39,314
Saya melihat ke arah helikopter,
420
00:31:39,397 --> 00:31:42,734
yang mungkin kira-kira tiga hingga
empat ratus meter dari saya.
421
00:31:42,817 --> 00:31:45,236
Jadi, saya fikir itu bukan
satu pilihan langsung.
422
00:31:46,070 --> 00:31:49,574
Pilihan kedua adalah terjun ke dalam air.
423
00:31:49,657 --> 00:31:51,868
Jadi, saya suruh mereka
berlari ke arah air.
424
00:31:54,329 --> 00:31:56,873
Sebaik sampai ke jeti,
saya terus melompat masuk.
425
00:32:00,251 --> 00:32:03,463
Saya masih ingat masuk air dan
menahan nafas saya selagi boleh.
426
00:32:03,963 --> 00:32:05,673
Semuanya menjadi hitam.
427
00:32:09,427 --> 00:32:14,933
AUDIO TELEFON MANGSA TERSELAMAT
428
00:32:21,189 --> 00:32:24,901
Saya masih ingat batu terkena saya
dan menghujani topi keselamatan saya.
429
00:32:26,027 --> 00:32:29,948
Itu adalah benda paling gelap
saya pernah lihat dalam hidup saya.
430
00:32:30,657 --> 00:32:35,328
Lebih gelap daripada mana-mana malam
saya pernah alami, hanya gelap gelita.
431
00:32:39,207 --> 00:32:43,461
Jika anda membaca sebarang sastera
tentang aliran piroklastik,
432
00:32:43,544 --> 00:32:44,963
tiada yang selamat.
433
00:32:45,964 --> 00:32:49,509
Saya tahu kemungkinan untuk
selamat daripadanya, jadi ya,
434
00:32:49,592 --> 00:32:52,887
kami hanya perlu berteduh dan berdoa.
435
00:32:52,971 --> 00:32:58,810
Saya pegang cermin mata hitam dan
topeng gas ke muka saya dan tak lepaskan.
436
00:33:03,564 --> 00:33:06,109
Saya dengar orang lain menjerit.
437
00:33:06,943 --> 00:33:08,528
Memang mengerikan.
438
00:33:09,904 --> 00:33:14,701
Saya ingat dengan jelas rasa
seperti punggung saya terbakar.
439
00:33:15,910 --> 00:33:20,415
Tangan dan kaki saya melecur teruk dengan
pantas, hingga saya tak merasakannya.
440
00:33:22,000 --> 00:33:24,419
Saya dengar Matt kata,
"Maafkan saya, Lauren."
441
00:33:24,502 --> 00:33:26,087
Itu menghancurkan hati saya.
442
00:33:27,588 --> 00:33:33,219
Saya memegang tangannya kerana saya yakin,
443
00:33:33,302 --> 00:33:39,809
"Kami akan mati hari ini saya mahu
mayat kami ditemui bersama."
444
00:33:41,519 --> 00:33:43,688
Baunya sangat menyengat.
445
00:33:43,771 --> 00:33:47,734
Habanya saja sudah tak tertanggung.
446
00:33:47,817 --> 00:33:51,696
Wap yang sangat panas,
membakar saya hidup-hidup.
447
00:33:52,447 --> 00:33:55,158
Saya buat yang terbaik
untuk tak bernafas sama sekali.
448
00:33:55,241 --> 00:33:58,369
Untuk menutup mulut dan mata saya.
449
00:33:58,453 --> 00:34:04,917
Saya cuba bergerak ke kedudukan janin,
jadi, belakang saya paling banyak melecur.
450
00:34:11,340 --> 00:34:12,759
Dalam air tiada bunyi bising.
451
00:34:12,842 --> 00:34:16,429
Saya hanya menunggu
sedikit cahaya untuk muncul semula.
452
00:34:17,180 --> 00:34:20,600
Rasanya seperti tak tahu
bila ia akan berakhir
453
00:34:21,184 --> 00:34:23,561
kerana tiada cahaya, tiada apa-apa.
454
00:34:25,063 --> 00:34:27,815
Satu ketika, ada sikit
cahaya. Saya ingat melihatnya.
455
00:34:27,899 --> 00:34:29,358
Saya fikir, "Syukurlah."
456
00:34:29,442 --> 00:34:31,652
Mula berenang ke arahnya,
tapi ia hilang semula.
457
00:34:36,074 --> 00:34:41,037
Saya beritahu Matt saya cintakan dia.
Saya menjerit setiap dua saat.
458
00:34:41,120 --> 00:34:43,039
"Saya cintakan awak."
459
00:34:43,122 --> 00:34:48,002
"Saya cintakan awak." Tapi saya
hanya dengar dia menjerit kesakitan.
460
00:34:49,295 --> 00:34:51,547
Saya tak pernah dengar
dia menjerit begitu.
461
00:34:53,549 --> 00:34:59,305
Kesakitan itu amat memedihkan.
Pembakaran itu menembusi pakaian saya.
462
00:35:01,557 --> 00:35:03,726
Letusan itu berlaku
selama dua ke tiga minit.
463
00:35:03,810 --> 00:35:08,606
Itu adalah dua minit paling menakutkan
dalam hidup saya setakat ini.
464
00:35:09,398 --> 00:35:11,109
Saya fikir, "Setakat ini sajalah."
465
00:35:11,609 --> 00:35:16,239
"Ini hari terakhir saya di planet ini.
Kami akan mati semasa berbulan madu."
466
00:35:22,411 --> 00:35:25,623
Saya masih ingat melihat
ke luar tingkap itu,
467
00:35:25,706 --> 00:35:31,546
dan kini saya tak nampak pulau itu
sama sekali. Ia telah hilang.
468
00:35:38,386 --> 00:35:41,389
Saya terasa seperti
masa berjalan lebih perlahan.
469
00:35:41,472 --> 00:35:44,725
Saya selalu kata, "Jika apa-apa
akan berlaku kepada saya,
470
00:35:44,809 --> 00:35:48,938
saya rasa bagi umur ini, saya dah hidup
kehidupan penuh yang sangat baik,
471
00:35:49,021 --> 00:35:52,316
dan saya berpuas hati
dengan pencapaian saya kini."
472
00:35:52,942 --> 00:35:58,030
Tapi pada masa itu saya sedar, "Tidak,
saya belum bersedia untuk lepaskan."
473
00:35:58,114 --> 00:36:01,325
"Saya rasa saya akan terus…
474
00:36:01,409 --> 00:36:03,578
cuba sedaya upaya
untuk keluar hidup-hidup.
475
00:36:05,580 --> 00:36:08,416
Abu mula terendap di permukaan air,
476
00:36:08,499 --> 00:36:11,794
cahaya mula muncul semula
dan ketika itulah saya naik semula.
477
00:36:18,509 --> 00:36:21,679
Saya menoleh ke belakang
ke arah pulau itu.
478
00:36:21,762 --> 00:36:25,224
Saya dapat lihat semua…
Masih terdapat sedikit abu di udara
479
00:36:25,308 --> 00:36:27,560
jatuh ke pulau.
480
00:36:41,532 --> 00:36:44,243
Perkara pertama yang saya buat
memanggil nama Lauren.
481
00:36:49,207 --> 00:36:52,543
Saya dalam keadaan teruk,
saya takut dia telah meninggal dunia.
482
00:36:53,711 --> 00:36:55,922
Jadi, saya hanya ingat rasa sangat takut.
483
00:36:59,592 --> 00:37:00,885
Tak apa.
484
00:37:04,764 --> 00:37:05,932
Tak apa.
485
00:37:10,978 --> 00:37:12,396
Jadi, akhirnya…
486
00:37:14,732 --> 00:37:18,069
apabila saya nampak dia bergerak,
saya rasa dia kata, "Saya di sini."
487
00:37:18,152 --> 00:37:22,907
Itulah kelegaan terbesar saya pernah rasa
dalam hidup saya apabila dia membalas.
488
00:37:22,990 --> 00:37:25,868
Itulah mimpi ngeri terburuk
jika saya selamat dan dia tak.
489
00:37:25,952 --> 00:37:28,663
Itu akan lebih teruk daripada benda lain.
490
00:37:28,746 --> 00:37:30,957
Saya takkan dapat maafkan diri saya.
491
00:37:33,876 --> 00:37:36,545
Setelah letusan berhenti,
492
00:37:36,629 --> 00:37:41,133
saya rasa kerana terkejut, saya terus
berdiri dan berjalan beberapa meter.
493
00:37:42,635 --> 00:37:46,055
Kami tak jauh dari tasik asid.
494
00:37:47,306 --> 00:37:52,770
Ada yang menjerit, memekik, menangis.
495
00:37:53,271 --> 00:37:58,317
Saya nampak beberapa orang
berguling-guling di atas tanah, bergelut,
496
00:37:58,401 --> 00:38:02,238
dalam kesakitan yang teruk,
pemandangan yang mengerikan.
497
00:38:04,573 --> 00:38:07,785
Beransur-ansur ia berkurangan,
kemudian ia berhenti dan
498
00:38:07,868 --> 00:38:10,288
ia jadi pegun dan sunyi. Jadi, saya fikir,
499
00:38:10,371 --> 00:38:12,915
"Sekarang atau takkan ada peluang lagi."
500
00:38:12,999 --> 00:38:16,168
Jadi, saya bangun dan mula menjerit
supaya semua orang ikut saya,
501
00:38:16,252 --> 00:38:19,338
bangun dan kemudian
mula menuju ke jeti semula.
502
00:38:21,966 --> 00:38:24,969
Bagi saya, secara peribadi,
fizikal saya baik-baik saja.
503
00:38:26,345 --> 00:38:30,391
Tapi semua orang yang berada di pulau
semasa letusan, tak okey.
504
00:38:30,474 --> 00:38:32,601
Tiada sesiapa berjaya
lari daripada wap itu.
505
00:38:32,685 --> 00:38:35,980
Wap itu kira-kira 200 darjah Celsius.
506
00:38:36,063 --> 00:38:38,858
Jadi, anda keluar kelihatan
seperti ayam rebus,
507
00:38:38,941 --> 00:38:40,443
secara kasarnya.
508
00:38:41,027 --> 00:38:42,320
Saya memandang lengan dan
509
00:38:42,403 --> 00:38:44,947
kelihatan seperti seluruh
lapisan kulit tertanggal.
510
00:38:46,157 --> 00:38:49,660
Saya tahu keadaan saya buruk
dan saya tahu keadaan dia buruk.
511
00:38:49,744 --> 00:38:53,664
Saya cuma fikir, "Kita kena keluar
dari pulau ini sekarang."
512
00:38:54,332 --> 00:38:59,462
Tolong lari!
513
00:38:59,545 --> 00:39:01,380
Saya sangat bergelut untuk berjalan.
514
00:39:02,631 --> 00:39:04,216
Saya jatuh beberapa kali.
515
00:39:05,509 --> 00:39:08,637
Matt melecur jauh lebih teruk
daripada saya
516
00:39:08,721 --> 00:39:13,934
kerana pakaiannya lebih sedikit
daripada saya, tapi dia membantu saya.
517
00:39:16,729 --> 00:39:18,356
Saya rasa sangat cemas.
518
00:39:19,315 --> 00:39:23,027
Saya tahu secara kasar di mana jeti itu
dan ke sanalah saya pergi.
519
00:39:29,825 --> 00:39:34,497
Pada ketika itu, saya nampak salah satu
kumpulan berjalan menuju ke jeti
520
00:39:34,580 --> 00:39:37,083
dan mereka mula berkumpul di jeti.
521
00:39:37,166 --> 00:39:40,920
Dua puluh orang atau lebih
menunggu untuk dibantu.
522
00:39:54,225 --> 00:39:56,018
Saya tak tahu kami akan buat ini,
523
00:39:56,102 --> 00:39:58,813
tapi juragan bawa bot itu kembali
524
00:39:59,688 --> 00:40:01,857
ke tempat kami baru datang.
525
00:40:04,235 --> 00:40:07,363
Semasa kami kembali ke sana,
526
00:40:08,489 --> 00:40:11,784
kami masuk ke dalam bayang-bayang
awan abu sehingga menjadi gelap.
527
00:40:11,867 --> 00:40:13,911
Jesus Christ.
528
00:40:20,918 --> 00:40:23,546
Pengawal Pantai Whakatāne,
ini Phoenix, kamu dengar?
529
00:40:23,629 --> 00:40:24,922
TIGA MINIT SELEPAS LETUSAN
530
00:40:25,005 --> 00:40:29,343
Saya dengar panggilan itu datang
melalui VHF juragan yang saya kenali,
531
00:40:29,427 --> 00:40:31,387
kedengaran sangat tertekan.
532
00:40:32,471 --> 00:40:34,682
"Ada orang di pulau dan ia meletus."
533
00:40:36,350 --> 00:40:39,937
Saya boleh dengar kesusahan
dalam suaranya bahawa ini adalah serius.
534
00:40:40,020 --> 00:40:42,356
PENGAWAL PANTAI
535
00:40:42,440 --> 00:40:44,942
Serta-merta, telefon saya mula berdering.
536
00:40:46,861 --> 00:40:52,950
Kemudian saya lari melintasi medan kereta
ke sungai untuk melihat Pulau Putih.
537
00:40:54,618 --> 00:40:57,955
Memang ada awan besar di atas pulau
538
00:40:58,038 --> 00:40:59,415
dan ia tak berhenti.
539
00:41:08,090 --> 00:41:09,467
Oh, Tuhan.
540
00:41:11,218 --> 00:41:12,511
Kira-kira lima minit kemudian,
541
00:41:12,595 --> 00:41:15,139
dia bertanya lagi di mana bantuan itu,
542
00:41:15,222 --> 00:41:17,308
jadi itu menekankan
kesusahan mereka alami.
543
00:41:17,391 --> 00:41:18,809
Mereka memanggil bantuan
544
00:41:18,893 --> 00:41:20,936
dan dua minit kemudian
mereka tanya, "Mana bantuan?
545
00:41:21,020 --> 00:41:23,898
POLIS
546
00:41:23,981 --> 00:41:26,317
Seseorang datang ke pejabat kami
selepas pukul dua,
547
00:41:26,400 --> 00:41:28,903
dan beritahu, Whakaari meletus.
548
00:41:29,820 --> 00:41:35,075
Kami tiada pandangan langsung
ke Whakaari, tapi di atas bukit
549
00:41:35,159 --> 00:41:37,369
kami dapat melihat awan yang agak besar.
550
00:41:38,704 --> 00:41:42,082
Seorang kakitangan lain berkata,
"Di sana ada kamera.
551
00:41:42,166 --> 00:41:44,376
Mari periksa kamera."
552
00:41:44,460 --> 00:41:50,257
Kami nampak pada dasarnya
adalah titik hitam kecil,
553
00:41:51,091 --> 00:41:53,469
tapi kami tahu itu adalah orang
dan ketika itulah
554
00:41:53,552 --> 00:41:56,889
kami sedar ada orang di sana.
555
00:41:59,266 --> 00:42:00,643
Kami sedang bekerja.
556
00:42:00,726 --> 00:42:02,561
Kami mengejar tarikh akhir.
557
00:42:02,645 --> 00:42:06,357
Kami mula dengar siren
dan kami tertanya, "Apa yang berlaku?"
558
00:42:07,483 --> 00:42:09,735
Saya memandu ke rizab Mataatua,
559
00:42:10,361 --> 00:42:14,532
berhenti, berlari melintasi
kawasan berumput besar itu.
560
00:42:15,699 --> 00:42:17,409
Kami tahu ada sesuatu tak kena.
561
00:42:17,993 --> 00:42:20,496
Kepulan itu lebih besar daripada biasa.
562
00:42:20,579 --> 00:42:25,501
Orang ramai hanya menatap Whakaari
yang meletus, pada dasarnya.
563
00:42:27,920 --> 00:42:30,339
Saya di rumah dan melihat berita terkini.
564
00:42:31,340 --> 00:42:34,093
Orang ramai mula tiba di rumah saya dan…
565
00:42:35,094 --> 00:42:36,637
aduhai, saya masih
566
00:42:36,720 --> 00:42:39,765
cuba berfikir sendiri
dan memahaminya, tahu?
567
00:42:42,851 --> 00:42:44,186
Tertanya…
568
00:42:52,861 --> 00:42:55,739
Sebenarnya saya berada
di pengebumian Māori,
569
00:42:57,324 --> 00:42:59,952
dan saya dapat merasakan melalui tenaga
570
00:43:00,035 --> 00:43:03,080
saya bercakap di sana,
ada sesuatu yang tak kena.
571
00:43:05,040 --> 00:43:09,295
Apabila saya pergi untuk melihat,
saya nampak asap menaik,
572
00:43:09,378 --> 00:43:14,174
dan ia bukan awan gunung berapi biasa
di atas Whakaari,
573
00:43:14,258 --> 00:43:16,051
ia sangat gelap dan padat.
574
00:43:17,553 --> 00:43:22,391
Apabila saya menyedari ia adalah nyata,
saya terus menangis.
575
00:43:23,475 --> 00:43:26,186
POLIS
576
00:43:28,105 --> 00:43:32,192
Ada sedikit kekeliruan pada mulanya
dari segi siapa pelancong
577
00:43:32,276 --> 00:43:33,652
yang pergi ke pulau
578
00:43:33,736 --> 00:43:36,488
dan siapa yang bawa mereka ke sana.
579
00:43:38,032 --> 00:43:40,284
Tapi kami pasti
580
00:43:40,367 --> 00:43:44,622
ada orang berada di pulau semasa letusan.
581
00:43:46,248 --> 00:43:48,751
Kami minta bantuan
Pengawal Pantai Whakatāne,
582
00:43:49,376 --> 00:43:51,837
dan mereka memecut ke Pulau Putih.
583
00:43:52,838 --> 00:43:55,507
Tapi perjalanan melalui laut
ambil masa sejam setengah.
584
00:43:56,091 --> 00:43:58,761
Ia mengecewakan kerana kami terpaksa…
585
00:43:58,844 --> 00:44:01,055
untuk bot kami pergi sejauh itu
586
00:44:01,138 --> 00:44:03,849
mereka terpaksa tunggu.
587
00:44:06,226 --> 00:44:10,856
Kemudian dari Auckland, helikopter
penyelamat juga menuju ke Pulau Putih.
588
00:44:14,985 --> 00:44:17,154
Ada helikopter ambulans udara.
589
00:44:17,237 --> 00:44:19,156
Helikopter Penyelamat Westpac.
590
00:44:19,782 --> 00:44:22,034
Mereka pakar mencari dan menyelamat
591
00:44:22,117 --> 00:44:25,079
dengan semua peralatan
dan sumber yang diperlukan,
592
00:44:25,162 --> 00:44:29,583
tapi mereka juga mungkin
sejauh sejam dari pulau.
593
00:44:35,464 --> 00:44:37,257
- Ada orang di sana.
- Tengok bot itu.
594
00:44:40,219 --> 00:44:42,721
Apabila kami mula-mula kembali ke teluk,
595
00:44:42,805 --> 00:44:46,141
kami boleh nampak semuanya
diselaputi abu kelabu.
596
00:44:47,142 --> 00:44:51,063
Otak anda tak boleh memproses
apa yang anda lihat.
597
00:44:52,272 --> 00:44:57,027
Satu perkara yang menarik
perhatian saya ialah helikopter ini.
598
00:44:57,820 --> 00:45:01,281
Oh, tengok helikopter itu. Tengok.
599
00:45:03,867 --> 00:45:09,790
Saya dapat melihat dengan jelas
helikopter itu telah ditolak ke belakang.
600
00:45:09,873 --> 00:45:13,544
Kini ia menyenget dan kipasnya bengkok.
601
00:45:16,088 --> 00:45:20,926
Itulah kali pertama
saya benar-benar mula berfikir
602
00:45:21,009 --> 00:45:25,514
kuasa sebenar yang berlaku
semasa letusan itu.
603
00:45:29,393 --> 00:45:32,229
Saya teringat saya mengambil
tiga atau empat gambar
604
00:45:32,312 --> 00:45:35,732
beberapa minit selepas
kami keluar dari jeti.
605
00:45:37,025 --> 00:45:39,027
Jika anda melihat dengan teliti,
606
00:45:40,195 --> 00:45:45,576
anda boleh nampak titik-titik kecil
orang ini di atas kawah.
607
00:45:48,328 --> 00:45:51,373
Kumpulan saya masih dekat dengan kawah.
608
00:45:51,457 --> 00:45:54,877
Kami semua kira-kira 100 hingga 150 meter
609
00:45:54,960 --> 00:45:58,005
dari titik letusan.
610
00:46:00,883 --> 00:46:03,177
Di sebelah kiri,
saya nampak ibu bapa saya.
611
00:46:08,891 --> 00:46:13,645
Ayah saya sedang duduk,
bergelut dengan topeng gasnya.
612
00:46:17,065 --> 00:46:18,984
Saya tak nampak adik saya waktu itu.
613
00:46:20,819 --> 00:46:22,654
Saya boleh nampak ibu saya…
614
00:46:26,241 --> 00:46:30,120
terbaring di situ. Tak bergerak…
615
00:46:31,205 --> 00:46:33,457
atau berkomunikasi dalam apa jua cara.
616
00:46:38,879 --> 00:46:42,216
Ada begitu ramai orang…
617
00:46:42,299 --> 00:46:46,929
Pulau ini berterusan
mengeluarkan wap dari Tasik Kawah.
618
00:46:48,347 --> 00:46:52,559
Serta kami boleh nampak orang di jeti.
619
00:46:52,643 --> 00:46:54,520
Saya nampak sekurang-kurangnya 16.
620
00:46:54,603 --> 00:46:57,189
Oh Tuhan, mereka diselubungi abu.
621
00:46:57,272 --> 00:46:59,441
Oh, Tuhan. Di sana.
622
00:46:59,525 --> 00:47:03,362
Sebaik sahaja kami nampak
betapa teruknya letusan itu,
623
00:47:04,238 --> 00:47:07,074
ia mengubah tujuan kami.
624
00:47:07,157 --> 00:47:11,036
Kini ia tentang membantu orang ramai.
625
00:47:14,540 --> 00:47:17,042
Pada ketika itu,
saya perlu membuat keputusan.
626
00:47:17,668 --> 00:47:21,922
Adakah saya patut berenang ke bot
dan pastikan saya selamat,
627
00:47:22,005 --> 00:47:24,591
atau adakah saya kembali
dan cuba membantu?
628
00:47:27,886 --> 00:47:32,641
Inilah masa anda diuji dan
melakukan sebaik yang boleh.
629
00:47:35,227 --> 00:47:39,982
Saya berenang kembali ke jeti dan mula
membantu orang ramai menaiki bot getah.
630
00:47:42,276 --> 00:47:45,862
Semua orang berlumba-lumba
untuk menaiki bot Zodiac itu.
631
00:47:46,488 --> 00:47:50,534
Kami tak tahu sama ada itu adalah
praletusan sebelum letusan utama.
632
00:47:51,118 --> 00:47:56,415
Jadi, huru-hara di jeti itu.
Kami perlu keluar dari pulau ini.
633
00:47:56,498 --> 00:47:57,666
Saya mungkin terjun.
634
00:47:57,749 --> 00:47:58,750
- Tunggu!
- Nanti!
635
00:47:58,834 --> 00:48:01,253
- Tolong!
- Tunggu dulu!
636
00:48:01,336 --> 00:48:02,921
Kami cuba naik ke bot pertama,
637
00:48:03,005 --> 00:48:06,425
yang berhenti di jeti,
tapi orang ramai mendahului kami,
638
00:48:06,508 --> 00:48:12,222
kami tak dapat naik. Jadi, bot seterusnya,
saya pegang tangga untuk naik,
639
00:48:12,306 --> 00:48:14,766
kemudian saya terjatuh ke dalam bot.
640
00:48:16,435 --> 00:48:17,853
Okey, semua.
641
00:48:22,149 --> 00:48:23,692
Jangan sentuh saya,
642
00:48:23,775 --> 00:48:26,194
jangan sentuh saya.
643
00:48:28,238 --> 00:48:29,948
Pada peringkat itu, ia huru-hara,
644
00:48:30,032 --> 00:48:31,700
jadi ada orang cuba lompat masuk,
645
00:48:31,783 --> 00:48:34,703
dan saya terpaksa tahan mereka.
Tolak mereka sikit.
646
00:48:34,786 --> 00:48:37,831
Saya masih ingat pegang tangan mereka
untuk bantu masuk ke bot
647
00:48:37,914 --> 00:48:40,709
dan kulit mereka melekat pada tangan saya.
648
00:48:40,792 --> 00:48:45,589
Jadi, ini benar-benar seperti
situasi dalam filem perang.
649
00:48:48,091 --> 00:48:49,259
Oh, Tuhan.
650
00:48:49,343 --> 00:48:53,722
- Oh, Tuhan…
- Mari.
651
00:48:53,805 --> 00:48:56,433
- Tolong!
- Tolong!
652
00:49:02,773 --> 00:49:05,734
Bot kembung itu kembali ke Phoenix,
653
00:49:07,736 --> 00:49:11,990
dan salah seorang pemandu keluarkan
tiga atau empat peti pertolongan cemas
654
00:49:12,074 --> 00:49:15,827
dan saya boleh nampak dia tertekan
655
00:49:15,911 --> 00:49:19,498
dan saya agak dekat dengannya,
jadi, saya kata kepadanya,
656
00:49:20,082 --> 00:49:23,168
"Saya dan anak saya dah dilatih
untuk pertolongan cemas,
657
00:49:23,251 --> 00:49:25,295
boleh kami bantu?"
658
00:49:25,379 --> 00:49:29,341
Jawapannya, "Kami memerlukan
semua bantuan yang kami boleh dapatkan."
659
00:49:30,676 --> 00:49:32,928
Jadi, saya ambil peti
pertolongan cemas itu,
660
00:49:33,011 --> 00:49:34,596
berjalan ke belakang bot.
661
00:49:35,597 --> 00:49:37,641
Mangsa yang terselamat terawal
662
00:49:37,724 --> 00:49:39,351
menaiki bot.
663
00:49:41,978 --> 00:49:44,398
Kami siapkan triaj.
664
00:49:45,107 --> 00:49:49,444
Kami dudukkan mereka. Kami cuba kurangkan
665
00:49:49,528 --> 00:49:52,197
sakit melecur dengan air sejuk.
666
00:49:53,657 --> 00:49:58,120
Mereka hanya menjerit, "Keluarkan
saya dari sini." "Bawa saya dari sini."
667
00:49:58,203 --> 00:50:00,997
Bot-bot dah sampai!
668
00:50:01,081 --> 00:50:03,792
- Oh, Tuhan.
- Enjin awak hidup.
669
00:50:04,668 --> 00:50:10,215
Mereka melecur daripada 45 peratus hingga
80 peratus, atau melecur sepenuhnya.
670
00:50:11,049 --> 00:50:15,095
Jadi, kadar hidup selepas 45 peratus
turun dengan mendadak juga.
671
00:50:15,178 --> 00:50:17,931
Jadi, saya tahu saya berurusan
dengan orang…
672
00:50:19,558 --> 00:50:24,312
yang akan mati dalam masa sejam berikutnya
dalam perjalanan pulang ke pantai.
673
00:50:28,150 --> 00:50:30,527
Ia adalah situasi yang agak teruk.
674
00:50:32,195 --> 00:50:35,240
Pada peringkat itu, bot dah penuh.
675
00:50:36,158 --> 00:50:40,287
Jadi, kami terpaksa kembali ke pantai
secepat yang kami boleh.
676
00:50:42,247 --> 00:50:46,001
BEBERAPA ANAK KAPAL PHOENIX
SUKARELA UNTUK TINGGAL DI PULAU
677
00:50:46,084 --> 00:50:48,253
UNTUK MENCARI MANGSA TERSELAMAT.
678
00:50:48,336 --> 00:50:53,341
KEMUDIAN BOT MULAKAN PERJALANAN
90 MINIT BALIK KE TANAH BESAR.
679
00:50:54,968 --> 00:50:59,181
30 MINIT SELEPAS LETUSAN
680
00:51:06,730 --> 00:51:08,940
Saya dapat panggilan daripada isteri saya
681
00:51:09,024 --> 00:51:11,818
dan katanya, "Ada asap besar
keluar dari Whakaari,
682
00:51:12,569 --> 00:51:13,445
semuanya baik?"
683
00:51:14,029 --> 00:51:17,240
dan saya kata, "Saya rasa baik.
Saya tak dengar apa-apa lagi,
684
00:51:17,324 --> 00:51:18,992
tapi saya percaya
685
00:51:19,075 --> 00:51:20,118
Hayden akan beritahu."
686
00:51:21,703 --> 00:51:23,955
Saya melihat melalui celah
ke lautan di sana
687
00:51:24,039 --> 00:51:27,834
dan ada kepulan asap yang besar.
688
00:51:33,799 --> 00:51:36,676
Saya memandu di sepanjang pantai,
689
00:51:36,760 --> 00:51:40,555
dan ketika itulah saya nampak
kepulan yang sangat besar,
690
00:51:40,639 --> 00:51:42,933
lebih besar dan pasti
lebih gelap dari biasa.
691
00:51:46,937 --> 00:51:51,858
Saya melihat asap itu sambil fikir,
"Ada sesuatu berlaku."
692
00:51:55,779 --> 00:51:59,157
Volcanic Air terima mesej
bahawa telah berlaku letusan.
693
00:51:59,741 --> 00:52:04,538
Sebenarnya saya dapat melihat
pada salah satu kamera gunung berapi,
694
00:52:04,621 --> 00:52:06,790
terletak di pantai Whakatāne.
695
00:52:06,873 --> 00:52:09,584
KAMERA GEONET GUNUNG BERAPI
9 DISEMBER 2019
696
00:52:09,668 --> 00:52:11,670
Saya fikir keadaan dah agak jelas,
697
00:52:11,753 --> 00:52:15,048
saya tak boleh duduk saja
tanpa buat apa-apa.
698
00:52:15,632 --> 00:52:17,259
Kami tahu ada orang di sana.
699
00:52:17,342 --> 00:52:21,179
Kami ada cara dan keupayaan
untuk cuba membantu
700
00:52:21,263 --> 00:52:24,432
dan itu adalah tindakan yang betul
dan itulah yang kami lakukan.
701
00:52:25,725 --> 00:52:27,227
Seperti semua perkara lain,
702
00:52:27,310 --> 00:52:30,814
apabila melibatkan buat keputusan
dan ada kejadian berlaku,
703
00:52:31,314 --> 00:52:34,568
sama ada bertindak atau tak.
Jadi, saya bertindak.
704
00:52:36,862 --> 00:52:39,614
Saya hubungi Tim dan kata,
"Saya nak pergi."
705
00:52:39,698 --> 00:52:42,033
Dia jawab, "Ya, jumpa awak di sana."
706
00:52:43,618 --> 00:52:46,413
Saya panggil dua pekerja saya
yang sangat berpengalaman.
707
00:52:46,496 --> 00:52:49,624
Saya kata "Sediakan mesin untuk keluar,
708
00:52:49,708 --> 00:52:53,753
isi minyak, ambil beberapa peralatan
yang kamu fikir mungkin kita perlukan,
709
00:52:53,837 --> 00:52:56,214
ambil beberapa topeng tambahan
dan sedikit air."
710
00:52:58,008 --> 00:53:03,221
Kemudian, mereka berlepas.
Beberapa minit kemudian, saya berlepas.
711
00:53:06,516 --> 00:53:10,729
40 MINIT SELEPAS LETUSAN
712
00:53:12,105 --> 00:53:14,441
Saya boleh dengar
semua perbualan dalam radio
713
00:53:15,400 --> 00:53:17,944
dan waktu itulah saya dengar
suara John Funnell.
714
00:53:23,283 --> 00:53:25,201
Saya sebenarnya
715
00:53:25,785 --> 00:53:28,872
melakukan penerbangan di Whakatāne
dengan kapal terbang saya,
716
00:53:28,955 --> 00:53:31,041
menguji beberapa peralatan baharu.
717
00:53:32,417 --> 00:53:38,131
Waktu itulah saya dengar Mark Law
di radio, memanggil pesawat.
718
00:53:40,675 --> 00:53:44,638
Kami perlukan seseorang berlegar di udara
untuk jadi stesen penyampai
719
00:53:44,721 --> 00:53:48,016
atau sebagai alat untuk
menyampaikan komunikasi
720
00:53:48,099 --> 00:53:52,646
kerana liputan telefon bimbit
di Pulau Putih sangat terhad.
721
00:53:54,356 --> 00:53:59,527
Tiada radio tetap atau
sebarang sistem radio di sana.
722
00:54:02,739 --> 00:54:04,908
Saya menawarkan bantuan.
723
00:54:07,869 --> 00:54:11,247
Saya ada banyak bahan api, saya ada
keupayaan untuk keluar dari sana.
724
00:54:12,040 --> 00:54:15,919
Serta tak pernah terfikir untuk tak pergi.
725
00:54:44,447 --> 00:54:46,908
Semua mangsa dibaringkan
di sekeliling bot,
726
00:54:46,992 --> 00:54:48,660
di hadapan, di belakang.
727
00:54:48,743 --> 00:54:51,413
Kami jalankan peranan sendiri,
membantu orang.
728
00:54:51,496 --> 00:54:54,124
Saya rasa semua orang
di atas bot itu ada membantu.
729
00:54:57,127 --> 00:55:00,046
Jadi, kami berurusan dengan
tangan, kaki, muka
730
00:55:00,130 --> 00:55:05,427
yang terdedah, tapi luka melecur
jauh lebih teruk daripada itu.
731
00:55:07,679 --> 00:55:10,765
Saya masih ingat ia menjadi detik
penting di mana saya berfikir
732
00:55:10,849 --> 00:55:15,061
"Apa yang boleh melecurkan
melalui pakaian,
733
00:55:15,145 --> 00:55:17,272
tapi pakaian tak terbakar?"
734
00:55:19,065 --> 00:55:25,822
Saya sedar wap menyebabkan kecederaan
jauh lebih teruk yang tak kelihatan.
735
00:55:27,991 --> 00:55:29,492
Tiada ruang untuk kami di kabin.
736
00:55:29,576 --> 00:55:32,871
Kami akhirnya duduk di haluan kapal,
737
00:55:32,954 --> 00:55:36,583
disimbah oleh air masin
dalam udara sejuk dan matahari.
738
00:55:36,666 --> 00:55:39,377
Itu adalah perjalanan balik
yang mengerikan.
739
00:55:48,178 --> 00:55:50,722
Saya asyik melihat
ke kaki langit berfikir,
740
00:55:51,306 --> 00:55:54,434
"Kenapa kami belum sampai?
Pastinya sudah berjam-jam."
741
00:55:54,517 --> 00:55:59,439
Tapi bot itu dah pada jumlah kapasiti.
742
00:55:59,522 --> 00:56:04,360
Jadi, saya kata,
"Teruskan, bot. Teruskan, Phoenix."
743
00:56:12,160 --> 00:56:14,829
Phoenix membawa kira-kira
26 mangsa tercedera
744
00:56:14,913 --> 00:56:17,332
atau mangsa yang cedera parah.
745
00:56:20,376 --> 00:56:22,420
Waktu itulah saya terfikir,
746
00:56:22,504 --> 00:56:27,884
"Ada sejumlah besar orang
yang masih perlu diambil kira."
747
00:56:28,551 --> 00:56:35,308
21 ORANG KEKAL BERDEKATAN TEBING KAWAH,
PALING DEKAT DENGAN TAPAK LETUSAN.
748
00:56:39,854 --> 00:56:42,190
Saya dekat dengan tasik asid.
749
00:56:42,273 --> 00:56:47,320
Saya hanya duduk
bergoyang-goyang kesakitan.
750
00:56:49,322 --> 00:56:53,952
Semuanya, seluruh badan saya hanya
menggigil. Saya dapat lihat lengan saya,
751
00:56:54,536 --> 00:56:56,204
diliputi abu kelabu.
752
00:57:00,583 --> 00:57:04,045
Saya berfikir, "Saya akan mati di sini."
"Saya akan mati, pastinya."
753
00:57:06,047 --> 00:57:10,677
Saya duduk di tengah-tengah
kira-kira setengah dozen orang atau lebih.
754
00:57:11,177 --> 00:57:12,637
Orang dah mati atau nazak.
755
00:57:14,556 --> 00:57:18,601
Waktu itu, saya boleh dengar suara
perlahan-lahan mula hilang.
756
00:57:19,477 --> 00:57:21,896
Jeritan semakin berkurangan.
757
00:57:22,647 --> 00:57:27,986
Tangisan menjadi lebih senyap.
758
00:57:29,362 --> 00:57:33,116
Saya tahu kita ada kemungkinan
paling tinggi untuk selamat
759
00:57:33,199 --> 00:57:37,036
daripada trauma jika terima bantuan
perubatan dalam masa sejam pertama.
760
00:57:39,873 --> 00:57:42,000
Selepas duduk di situ selama setengah jam,
761
00:57:42,083 --> 00:57:44,419
saya sedar tiada sesiapa yang datang.
762
00:57:47,088 --> 00:57:49,174
Kemudian sesuatu terlintas.
763
00:57:51,217 --> 00:57:55,096
"Baik bangun saja
dan pergi mencari bantuan."
764
00:57:58,975 --> 00:58:01,769
Berdiri dan pergi meninggalkan
ibu bapa saya,
765
00:58:01,853 --> 00:58:06,149
adalah perkara paling sukar
yang saya pernah lakukan.
766
00:58:11,404 --> 00:58:16,284
Tapi apabila saya dapat kekuatan itu,
saya bukannya berjalan kaki,
767
00:58:16,367 --> 00:58:22,457
tetapi lebih kepada tersandung.
Saya paksa diri untuk terus berjalan.
768
00:58:32,342 --> 00:58:34,844
Lima belas, dua puluh minit
dalam perjalanan pulang,
769
00:58:35,553 --> 00:58:38,014
waktu itulah orang mula menjerit,
770
00:58:38,097 --> 00:58:40,391
"Saya perlukan air!"
771
00:58:43,311 --> 00:58:46,981
Kami hanya buat apa yang kami mampu
dengan Matt dan Lauren.
772
00:58:47,065 --> 00:58:48,399
Serta mereka di hadapan.
773
00:58:50,735 --> 00:58:52,320
Apa dalam peti pertolongan cemas
774
00:58:52,904 --> 00:58:56,407
jauh kurang bernilai daripada bekasnya.
775
00:58:58,660 --> 00:59:04,791
Saya kosongkan peti pertolongan cemas
dan mula mengisinya dengan air.
776
00:59:07,544 --> 00:59:11,965
Kami mula mencurahkan air sejuk
ke atas tangan mereka,
777
00:59:12,549 --> 00:59:14,968
atas apa yang kami nampak terdedah.
778
00:59:18,346 --> 00:59:21,599
Semua orang menjerit minta
legakan kesakitan.
779
00:59:21,683 --> 00:59:23,977
Saya rasa kami hanya buat
semampunya waktu itu.
780
00:59:25,478 --> 00:59:27,397
Saya diberitahu beberapa kali,
781
00:59:27,480 --> 00:59:28,606
"Awak kena duduk,
782
00:59:28,690 --> 00:59:31,359
awak mungkin terhidu
banyak abu dan sebagainya."
783
00:59:31,943 --> 00:59:37,448
Tapi sangat sukar untuk duduk
dalam keadaan seperti itu,
784
00:59:37,532 --> 00:59:39,284
Jadi, saya teruskan juga.
785
00:59:43,329 --> 00:59:47,083
Mereka selimutkan saya
untuk menghangatkan saya,
786
00:59:47,166 --> 00:59:53,089
dan kemudian Geoff Hopkins kekalkan
badannya untuk memastikan saya hangat.
787
00:59:55,842 --> 00:59:58,553
Dia kata, "Saya takkan selamat."
788
00:59:58,636 --> 01:00:00,305
"Saya takkan selamat."
789
01:00:04,309 --> 01:00:10,773
"Ya, awak akan selamat.
Ini bukan penamat hidup awak."
790
01:00:13,526 --> 01:00:15,820
"Perjalanan awak masih jauh."
791
01:00:19,407 --> 01:00:23,286
Dia minta saya pegang tangannya,
792
01:00:23,369 --> 01:00:28,082
tapi saya tak boleh
kerana ia melecur teruk.
793
01:00:30,376 --> 01:00:34,297
Saya biasanya bukan kuat agama,
tapi saya ingat berdoa pada Tuhan,
794
01:00:34,380 --> 01:00:37,467
agar tamatkan saja hidup saya,
795
01:00:38,217 --> 01:00:45,058
supaya saya tak kesakitan lagi.
Waktu itulah saya pengsan.
796
01:00:53,483 --> 01:00:55,401
Saya rasa sangat sukar nak bernafas.
797
01:00:56,611 --> 01:00:59,697
Kaki saya rasa berat.
798
01:01:01,949 --> 01:01:06,245
Saya sangat bersusah payah
untuk setiap langkah, untuk terus maju.
799
01:01:10,166 --> 01:01:14,837
Saya teringat Hayden ada beritahu kami
dalam taklimat keselamatan agar cuba
800
01:01:14,921 --> 01:01:17,423
mengikuti aliran air kembali ke pantai.
801
01:01:19,092 --> 01:01:22,929
Saya kelilingi satu selekoh di mana
saya perlu menyeberangi sungai.
802
01:01:24,472 --> 01:01:30,228
Ia sangat panas, membakar dan saya
terpaksa melompat melintasinya.
803
01:01:32,605 --> 01:01:36,693
Apa saya mahu buat hanyalah duduk semula.
804
01:01:37,944 --> 01:01:43,991
Tapi saya tahu jika saya duduk berehat,
saya takkan bangun semula.
805
01:01:48,246 --> 01:01:50,540
Semasa saya sampai ke pulau,
saya boleh nampak
806
01:01:50,623 --> 01:01:53,793
ia masih keluarkan abu dengan banyaknya.
807
01:01:54,669 --> 01:01:57,714
Kepulan abu dan wap.
808
01:01:59,382 --> 01:02:02,301
Jadi, saya fikir, "Baiklah,
saya nak lihat sekeliling."
809
01:02:04,178 --> 01:02:06,514
Jadi, saya terbang ke dalam kawah.
810
01:02:08,182 --> 01:02:11,561
Saya masih ingat lihat ke bawah dan
kata, "Itu kelihatan seperti orang."
811
01:02:11,644 --> 01:02:12,854
"Nampak seperti lebih."
812
01:02:14,105 --> 01:02:15,898
"Tak, itu seperti orang duduk."
813
01:02:17,191 --> 01:02:20,111
Kemudian saya berfikir,
"Tunggu, ada ramai lagi."
814
01:02:23,239 --> 01:02:26,367
Saya cuba terbang dengan
kedua-dua radio dan telefon bimbit.
815
01:02:27,618 --> 01:02:31,831
Saya cuba kekalkan awan abu
ke atas dan ke satu sisi,
816
01:02:31,914 --> 01:02:33,750
dengan pergi ke belakang dan depan.
817
01:02:36,169 --> 01:02:40,506
Saya tahu kami perlu berikan
maklumat kepada pihak berkuasa
818
01:02:41,090 --> 01:02:44,010
betapa teruknya keadaan agar
mereka boleh merancang
819
01:02:44,093 --> 01:02:46,345
dan letak lebih banyak sumber
jika diperlukan.
820
01:02:47,305 --> 01:02:50,183
Saya kata kepada Mark, "Kita perlu
tahu jumlah kematian
821
01:02:50,266 --> 01:02:51,684
dan bilangan yang cedera."
822
01:02:55,313 --> 01:02:58,274
Saya cuba mendarat di beberapa
tempat yang terlalu berdebu,
823
01:02:58,357 --> 01:03:03,070
dan saya menjumpai
salah satu helipad kayu saya,
824
01:03:03,154 --> 01:03:04,071
dan fokus pada itu,
825
01:03:04,155 --> 01:03:07,158
dan terbang terus ke dalamnya.
826
01:03:09,660 --> 01:03:15,708
Saya biar enjin pesawat hidup.
Pegang topeng saya dan melompat keluar.
827
01:03:18,961 --> 01:03:21,339
Kemudian saya jumpa kesan
tapak kaki di anak sungai.
828
01:03:26,761 --> 01:03:29,680
Saya fokus pada merancang
pendekatan saya ke pulau
829
01:03:30,431 --> 01:03:32,558
kerana ia sangat berdebu.
830
01:03:33,142 --> 01:03:36,312
Jadi, kami perlu komited
dengan pendaratan kami.
831
01:03:38,856 --> 01:03:44,487
Pada mulanya saya terlupa topeng saya
dan saya tak pergi jauh dari helikopter
832
01:03:44,570 --> 01:03:47,657
sebelum saya sedar
sukar bernafas di luar sana.
833
01:03:47,740 --> 01:03:49,826
Sangat sukar.
Saya terpaksa memakai topeng.
834
01:03:55,873 --> 01:03:58,167
Ternampak seorang, kemudian seorang lagi.
835
01:03:59,126 --> 01:04:01,212
Nampak sekumpulan jauh di hadapan.
836
01:04:02,129 --> 01:04:04,841
Sedar, tapi hampir tak sedar.
837
01:04:05,633 --> 01:04:09,428
Ada yang menangis lebih kuat
daripada yang lain.
838
01:04:14,267 --> 01:04:17,603
Saya boleh gambarkan
apa yang berlaku di bawah sana.
839
01:04:19,480 --> 01:04:22,900
Kami terus mencari lebih ramai orang
yang memerlukan bantuan,
840
01:04:22,984 --> 01:04:27,154
dan dengan cepat ia menjadi sangat jelas,
841
01:04:27,238 --> 01:04:30,074
ini malapetaka besar.
842
01:04:34,787 --> 01:04:36,414
Saya panggil mereka
843
01:04:36,497 --> 01:04:39,375
Saya beri taklimat.
Saya kata, "Ada ramai orang di sini."
844
01:04:40,293 --> 01:04:41,460
"Ada beberapa orang mati."
845
01:04:41,544 --> 01:04:45,131
"Ada ramai yang hidup
dan kami akan selamatkan semua."
846
01:04:48,551 --> 01:04:52,179
Kami menyampaikan maklumat
kepada kawalan trafik udara.
847
01:04:53,514 --> 01:04:58,686
Supaya mereka mengarahkan dua helikopter
Penyelamat Westpac ke Pulau Putih.
848
01:05:02,189 --> 01:05:06,193
Saya kata, "Ada orang
yang sangat kesakitan di sini
849
01:05:06,277 --> 01:05:09,280
dan kami tiada peralatan perubatan."
850
01:05:09,363 --> 01:05:11,908
"Kami tiada helikopter dengan pengusung."
851
01:05:11,991 --> 01:05:15,453
"Kami memerlukan kamu di pulau ini."
852
01:05:18,998 --> 01:05:20,291
Mereka jawab serta-merta.
853
01:05:20,374 --> 01:05:21,918
"Kami akan datang terus."
854
01:05:22,710 --> 01:05:25,338
Jadi saya hubungi Mark dan kata,
"Bantuan dalam perjalanan."
855
01:05:25,421 --> 01:05:28,257
"Ia akan bertambah baik tak lama lagi."
856
01:05:29,884 --> 01:05:32,637
Jadi, pada masa itu kami baru mula bantu
857
01:05:32,720 --> 01:05:34,513
semua mangsa di darat,
858
01:05:34,597 --> 01:05:36,599
membersihkan saluran udara mereka,
859
01:05:36,682 --> 01:05:40,728
membersihkan hidung mereka, letak
beberapa orang dalam kedudukan pemulihan,
860
01:05:40,811 --> 01:05:43,814
pakaikan mereka topeng semula,
861
01:05:43,898 --> 01:05:45,775
dan sapu air di mana kami boleh.
862
01:05:46,651 --> 01:05:49,362
Kami teruskan sehingga
mendapat bantuan lanjut.
863
01:05:50,404 --> 01:05:52,073
Abu masih jatuh menimpa kami.
864
01:05:52,156 --> 01:05:53,908
Kemudian sekali-sekala kami dengar
865
01:05:53,991 --> 01:05:57,244
letupan besar kerana
ada aktiviti dalam kepulan asap itu.
866
01:05:59,872 --> 01:06:01,749
Apa pun, kami teruskan.
867
01:06:10,883 --> 01:06:14,136
Bot Pengawal Pantai Whakatāne bertemu
Phoenix di separuh perjalanan
868
01:06:14,220 --> 01:06:17,181
kembali ke Whakatāne,
ditarik bersama-sama.
869
01:06:17,264 --> 01:06:20,935
Juragan mengingatkan mereka ada
beberapa orang kritikal di dalam bot.
870
01:06:21,018 --> 01:06:23,270
Jadi, mereka letakkan kru ambulans
871
01:06:23,354 --> 01:06:27,400
di dalam Phoenix untuk bantu
jaga mereka semasa perjalanan pulang.
872
01:06:27,483 --> 01:06:30,361
Paramedik naik dan kemudian
tiba-tiba kami pergi semula.
873
01:06:33,739 --> 01:06:38,327
Jangkaan saya,
"Paramedik akan mengambil alih."
874
01:06:38,911 --> 01:06:44,125
Tapi hakikatnya, walaupun
mereka ada kit yang besar,
875
01:06:44,208 --> 01:06:47,044
tiada apa-apa dalam kit itu
yang akan membantu.
876
01:06:48,212 --> 01:06:51,215
Paramedik hanya berkata,
"Teruskan apa yang anda buat."
877
01:06:51,298 --> 01:06:53,801
"Terus meyakinkan.
Tiada apa lagi kami boleh buat."
878
01:07:04,020 --> 01:07:07,106
Orang ramai mula berkumpul
di tepi pantai sana,
879
01:07:07,189 --> 01:07:08,566
di sepanjang muara sungai.
880
01:07:08,649 --> 01:07:12,111
Saya nampak banyak ambulans, polis.
881
01:07:13,863 --> 01:07:16,490
Rasanya seperti setiap orang
882
01:07:16,574 --> 01:07:20,327
yang merupakan kakitangan kecemasan
barisan hadapan berada di sana.
883
01:07:22,913 --> 01:07:25,374
Sebaik kami tahu
bot dalam perjalanan pulang,
884
01:07:25,458 --> 01:07:28,461
ketika itulah saya pergi
kosongkan dermaga untuk mereka
885
01:07:28,544 --> 01:07:31,672
kerana saya tahu mereka akan
turunkan mangsa di dermaga pertama.
886
01:07:35,926 --> 01:07:38,054
Kami hanya cuba bersiap sedia
887
01:07:38,137 --> 01:07:41,599
di mana kami siapkan triaj
untuk orang yang turun dari bot.
888
01:07:46,395 --> 01:07:49,690
Saya dalam penafian sedikit,
agak tak percaya.
889
01:07:51,108 --> 01:07:54,403
Saya fikir, "Mungkin saya patut
hubungi Hayden sekejap."
890
01:07:54,487 --> 01:07:57,531
Saya cuba menelefonnya, tapi tak berjawab.
891
01:07:58,741 --> 01:08:01,118
Saya rasa sebagai komuniti kecil,
892
01:08:01,202 --> 01:08:04,205
rangkaian hubungan kami
tersebar lebih luas sedikit,
893
01:08:04,288 --> 01:08:06,999
jadi, isteri saya menelefon
rakan keluarga kami
894
01:08:08,209 --> 01:08:10,377
dan bertanya sama ada semuanya okey,
895
01:08:10,461 --> 01:08:12,546
dan dia jawab, "Tak baik."
896
01:08:17,426 --> 01:08:19,720
Saya ambil anak-anak
dan memecut ke bandar.
897
01:08:23,099 --> 01:08:25,309
Kami memandu ke Whakatāne,
898
01:08:25,392 --> 01:08:27,645
terus ke Pelancongan Pulau Putih.
899
01:08:28,813 --> 01:08:33,275
Kami nampak ambulans
dan polis di merata tempat.
900
01:08:33,359 --> 01:08:39,406
Seluruh keluarga kami berkumpul
dan kami hanya menunggu berita.
901
01:08:50,376 --> 01:08:53,170
Saya berjaya ke singkapan batu,
902
01:08:53,921 --> 01:08:57,007
dan saya boleh nampak
pemandangan air, dan saya rasa,
903
01:08:57,591 --> 01:09:00,136
"Saya dah sampai." Kemudian
betul-betul di hadapan saya
904
01:09:00,219 --> 01:09:03,222
ialah salah seorang
anak kapal dari Phoenix.
905
01:09:04,348 --> 01:09:06,851
Dia memegang radio ke mulutnya
906
01:09:06,934 --> 01:09:10,980
cakap sesuatu seperti,
"Itu saja, masa untuk tamatkan."
907
01:09:12,773 --> 01:09:16,610
Sebaik saja saya mendengarnya,
saya menjerit dengan tenaga yang ada.
908
01:09:17,444 --> 01:09:18,821
Ia lebih seperti jeritan.
909
01:09:20,531 --> 01:09:24,577
Kemudian dia menoleh
dengan riak wajah terbeliak,
910
01:09:25,369 --> 01:09:29,123
terkejut di mukanya
berkata seperti, "Alamak."
911
01:09:30,291 --> 01:09:32,877
Dia terus kata, "Saya ada
seorang terselamat."
912
01:09:32,960 --> 01:09:35,838
"Ayuh."
913
01:09:36,547 --> 01:09:39,717
Kemudian apabila saya merangkul bahunya,
914
01:09:39,800 --> 01:09:42,636
saya ingat berkata, "Keluarga saya."
915
01:09:42,720 --> 01:09:48,851
Waktu itu saya cuma mahu
dia benarkan saya bawa dia kembali
916
01:09:48,934 --> 01:09:50,102
ke tempat mangsa lain.
917
01:09:52,021 --> 01:09:56,442
Dia kata, "Tak apa-apa, kami akan
bawa awak kembali ke kapal sekarang."
918
01:09:58,527 --> 01:10:02,406
Jadi, kami naik Te Puia dan bertolak.
919
01:10:14,084 --> 01:10:18,714
Saya dah tak tahu pukul berapa
kerana sangat sibuk
920
01:10:19,298 --> 01:10:22,509
cuba berkomunikasi
dengan kawalan trafik udara.
921
01:10:23,219 --> 01:10:27,389
"Kami perlukan bantuan segera di sini,
kami terus mencari mangsa terselamat lagi
922
01:10:27,473 --> 01:10:28,599
dan perlukan bantuan."
923
01:10:32,478 --> 01:10:34,939
Mereka telefon semula,
mungkin lima minit kemudian,
924
01:10:35,022 --> 01:10:39,443
dan kata, "Kami telah
diarahkan oleh Pusat Komunikasi
925
01:10:39,526 --> 01:10:40,903
agar tak pergi ke pulau."
926
01:10:45,783 --> 01:10:48,911
Keputusan dibuat pada peringkat atasan,
927
01:10:48,994 --> 01:10:52,581
bahawa zon larangan terbang
telah ditetapkan.
928
01:10:53,207 --> 01:10:58,587
Ini disebabkan oleh persekitaran
yang berbahaya di sekitar pulau.
929
01:10:59,171 --> 01:11:04,718
Agak bertoksik, agak berasid dan agak
berbahaya bagi mana-mana penyelamat.
930
01:11:05,386 --> 01:11:08,973
Serta sangat berisiko untuk meletus lagi.
931
01:11:12,434 --> 01:11:14,186
Di tahap ini, terlalu berbahaya untuk
932
01:11:14,270 --> 01:11:16,480
polis dan
perkhidmatan penyelamat untuk ke pulau.
933
01:11:17,356 --> 01:11:21,193
Pulau ini kini diliputi
oleh abu dan bahan gunung berapi.
934
01:11:21,277 --> 01:11:25,322
Kami menerima nasihat pakar berkenaan
keselamatan sebarang percubaan menyelamat.
935
01:11:33,956 --> 01:11:37,710
Saya memanggil pasukan Mark
di darat sekali lagi dan berkata,
936
01:11:37,793 --> 01:11:40,921
"Awak cuma perlu buat
apa yang boleh dengan apa yang awak ada."
937
01:11:42,840 --> 01:11:44,258
"Awak sendirian."
938
01:11:48,929 --> 01:11:50,306
Dia kata, "Mereka tak datang."
939
01:11:52,141 --> 01:11:55,644
Jadi, saya kata, "Ya? Okey."
940
01:11:55,728 --> 01:11:59,815
Kemudian kami terus beralih ke Pelan B,
941
01:11:59,898 --> 01:12:02,860
iaitu, "kita akan buat sendiri."
942
01:12:03,986 --> 01:12:07,823
80 MINIT SELEPAS LETUSAN
943
01:12:07,906 --> 01:12:12,411
Mark dan pasukannya
menghadapi situasi yang mengerikan
944
01:12:12,494 --> 01:12:16,665
dengan ramai pesakit
dengan lecuran yang teruk.
945
01:12:19,752 --> 01:12:22,087
Inilah punca mimpi ngeri.
946
01:12:26,800 --> 01:12:29,219
Di tahap ini, kami dah
kumpulkan semua orang
947
01:12:29,303 --> 01:12:34,683
dan ia menjadi usaha gabungan untuk
mengenal pasti mangsa yang terselamat
948
01:12:34,767 --> 01:12:36,977
dan mula bawa mereka ke dalam pesawat.
949
01:12:37,978 --> 01:12:40,856
Saya kata, "Mari bawa semua
masih hidup keluar dari sini."
950
01:12:41,482 --> 01:12:45,235
Sebaik saja kami mula pindahkan orang,
kami sedar kecederaan itu amat teruk.
951
01:12:48,447 --> 01:12:51,950
Seluruh kaki melepuh dan
apabila kami cuba mengangkat orang,
952
01:12:52,034 --> 01:12:53,744
kulit mereka tertanggal di tangan kami,
953
01:12:53,827 --> 01:12:55,496
dan pada pakaian kami.
954
01:12:57,456 --> 01:13:00,000
Tapi kami tak boleh duduk termenung saja.
955
01:13:02,419 --> 01:13:05,089
Akhirnya kami teruskan dan
cakap dengan orang ramai.
956
01:13:05,839 --> 01:13:06,924
Beritahu rancangannya.
957
01:13:08,008 --> 01:13:10,219
"Okey, kamu akan naik helikopter."
958
01:13:11,011 --> 01:13:12,888
"Kami akan angkat kamu di sini."
959
01:13:13,931 --> 01:13:16,266
"Kamu akan tiba di hospital
dalam 20 minit."
960
01:13:17,768 --> 01:13:21,688
Apabila orang dah lemah
dan hampir putus asa,
961
01:13:22,272 --> 01:13:24,441
kata-kata sangat berkuasa.
962
01:13:26,902 --> 01:13:29,029
Kami tak sempat
nak tarik tempat duduk kami.
963
01:13:29,613 --> 01:13:32,116
Kami terpaksa mengangkat
orang tinggi ke atas.
964
01:13:33,117 --> 01:13:37,162
Kami guna beberapa tali pinggang keledar
lebih kepada untuk menaikkan mereka.
965
01:13:38,747 --> 01:13:45,045
Akhirnya kami bawa lima orang ke dalam
helikopter pertama, kemudian dia pergi.
966
01:13:49,049 --> 01:13:53,011
Jadi, kami muatkan pesawat saya
dan kemudian saya berlepas.
967
01:13:57,141 --> 01:13:58,767
Saya dah masukkan seorang,
968
01:13:58,851 --> 01:14:00,769
kemudian kami masukkan seorang lagi.
969
01:14:02,146 --> 01:14:05,274
Kami tak dapat muatkan lagi
di belakang pesawat saya.
970
01:14:05,899 --> 01:14:08,569
Jadi, saya berlepas dengan dua orang itu.
971
01:14:13,574 --> 01:14:17,327
Saya berfikir saya berharap
helikopter ini boleh terbang lebih cepat
972
01:14:17,411 --> 01:14:21,248
dan satu-satunya fikiran saya
untuk terbang kembali adalah
973
01:14:21,331 --> 01:14:23,417
dengan mangsa di belakang pesawat saya.
974
01:14:25,085 --> 01:14:29,631
Kami beri mereka air dan cuba membantu.
975
01:14:30,549 --> 01:14:34,261
Serta lain-lain.
976
01:14:44,396 --> 01:14:48,567
Itu adalah usaha yang dahsyat
dan besar di pihak mereka.
977
01:14:49,776 --> 01:14:52,905
Itu lebih banyak
daripada yang boleh mereka lakukan.
978
01:14:54,114 --> 01:14:56,283
Tiada lagi yang terselamat.
979
01:14:57,034 --> 01:15:00,162
Orang yang tinggal di pulau itu
adalah yang dah mati.
980
01:15:01,747 --> 01:15:08,086
12 ORANG YANG CEDERA DIBAWA BALIK
KE TANAH BESAR DENGAN 3 HELIKOPTER.
981
01:15:08,170 --> 01:15:13,175
8 MANGSA YANG MENINGGAL DUNIA
KEKAL DI PULAU.
982
01:15:21,808 --> 01:15:25,562
DUA JAM SELEPAS LETUPAN
983
01:15:25,646 --> 01:15:30,108
Semasa kami menghampiri darat,
Mike si juragan berkata,
984
01:15:30,192 --> 01:15:33,612
"Bertahan kerana kita akan memecut
dengan kelajuan penuh."
985
01:15:37,241 --> 01:15:39,660
Bot itu tak berhenti
apabila ia melintasi bar itu.
986
01:15:39,743 --> 01:15:42,371
Ia dibawa sepantasnya ke sungai
987
01:15:43,080 --> 01:15:44,831
kami tak pernah lihat sebelum ini.
988
01:15:46,208 --> 01:15:50,170
Saya masih ingat berfikir, "Bot ini
memecut dengan laju atas sebab tertentu."
989
01:15:54,925 --> 01:15:57,970
Ada barisan paramedik, barisan polis,
990
01:15:58,053 --> 01:16:00,055
barisan bomba
991
01:16:00,138 --> 01:16:04,643
dan mereka hanya memandang
dengan mata terbeliak
992
01:16:04,726 --> 01:16:07,437
cuba memahami apa yang mereka lihat.
993
01:16:07,521 --> 01:16:10,190
PERONDA KOMUNITI
994
01:16:10,274 --> 01:16:11,733
Agaknya hampir rasa terkejut.
995
01:16:15,988 --> 01:16:19,825
Ketika itulah kami dapat visual pertama
mengenai mangsa.
996
01:16:20,784 --> 01:16:26,039
Saya tak pernah lihat tubuh manusia
997
01:16:26,123 --> 01:16:30,168
dalam letusan, jadi, saya tak pasti…
998
01:16:32,838 --> 01:16:33,672
rupanya.
999
01:16:38,093 --> 01:16:39,678
Saya masih ingat…
1000
01:16:39,761 --> 01:16:43,223
ada pegawai polis datang
membawa pembungkus plastik.
1001
01:16:45,267 --> 01:16:47,436
Mereka cuba dapatkan
semua barangan yang boleh
1002
01:16:47,519 --> 01:16:49,813
dari kedai tempatan
untuk balut luka melecur.
1003
01:16:51,523 --> 01:16:54,234
Saya dengar Geoff jerit kepada paramedik,
1004
01:16:54,318 --> 01:16:57,279
"Turunkan dia dulu. Keadaannya kritikal."
1005
01:16:58,572 --> 01:17:03,744
Matt berjalan keluar dari bot
yang membuatkan saya kagum.
1006
01:17:04,620 --> 01:17:07,331
Saya sangat jelas
saya tak mahu berpisah dengannya,
1007
01:17:07,914 --> 01:17:11,460
jadi, mereka benarkan saya menaiki
ambulans bersamanya ke hospital.
1008
01:17:13,837 --> 01:17:16,673
Di tempat saya berada,
tiga orang yang saya ada…
1009
01:17:18,759 --> 01:17:22,888
ada saat ini apabila salah seorang
daripada mereka terus
1010
01:17:22,971 --> 01:17:23,972
rebah ke atas saya.
1011
01:17:24,806 --> 01:17:25,891
Serta…
1012
01:17:27,017 --> 01:17:29,102
saya hanya berfikir pada masa itu,
1013
01:17:29,895 --> 01:17:31,980
saya cuma alami detik saya sendiri.
1014
01:17:32,064 --> 01:17:33,565
POLIS
1015
01:17:34,566 --> 01:17:37,402
Saya masih ingat menarik nafas,
1016
01:17:38,362 --> 01:17:40,447
berpusing dan memandang seberang sungai,
1017
01:17:41,073 --> 01:17:42,199
kemudian pusing semula
1018
01:17:42,783 --> 01:17:46,411
dan jelas tentang
apa yang perlu kami lakukan.
1019
01:17:49,665 --> 01:17:52,084
Ada bomba, ambulans dan polis.
1020
01:17:52,167 --> 01:17:55,128
Entah bagaimana dalam orang ramai itu,
1021
01:17:55,212 --> 01:17:57,506
saya nampak ibu dan adik saya,
1022
01:17:57,589 --> 01:18:00,676
dan berfikir,
"Mereka tak boleh lihat saya begini."
1023
01:18:00,759 --> 01:18:02,928
AMBULANS ST JOHN
1024
01:18:03,011 --> 01:18:06,640
Jadi, saya bangun dan saya tak dapat
meluruskan anggota badan saya.
1025
01:18:07,224 --> 01:18:11,561
Jadi, saya terpaksa berjalan
agak janggal ke tepi bot,
1026
01:18:13,188 --> 01:18:15,399
segera menuju ke ambulans
1027
01:18:15,482 --> 01:18:18,485
kerana saya tak mahu mereka
nampak saya dalam kesakitan itu.
1028
01:18:21,071 --> 01:18:23,407
Mangsa pertama letusan gunung berapi itu
1029
01:18:23,490 --> 01:18:27,160
diusung dari Pulau Putih
jelasnya mengalami melecur.
1030
01:18:27,244 --> 01:18:29,579
Sudah tentu, masih ada
bilangan tak diketahui.
1031
01:18:29,663 --> 01:18:32,791
Dua puluh daripada mereka
kami percaya cedera parah.
1032
01:18:39,423 --> 01:18:41,758
Saya bergegas ke bandar.
1033
01:18:46,722 --> 01:18:48,390
Ibu bapa saya ada di sana.
1034
01:18:53,729 --> 01:18:56,565
Salah seorang juragan kata,
"Hayden tak kembali."
1035
01:18:56,648 --> 01:18:58,650
"Dia tak… Tak kembali."
1036
01:18:59,234 --> 01:19:01,737
Tapi dia tak 100 peratus yakin
di mana Hayden.
1037
01:19:01,820 --> 01:19:05,782
Kami kata, "Tak mungkin, bagaimana?"
1038
01:19:06,783 --> 01:19:11,163
Dia kata dia tak tahu sama ada Hayden
berada di atas helikopter atau tak.
1039
01:19:13,415 --> 01:19:16,334
Kami berlepas,
kami terbang secepat yang boleh.
1040
01:19:17,502 --> 01:19:19,212
Mungkin 120 knot.
1041
01:19:20,505 --> 01:19:23,884
Ada beberapa arahan yang datang
daripada Perkhidmatan Penyelamat,
1042
01:19:23,967 --> 01:19:26,219
kami harus bawa semua pesakit
ke lapangan terbang,
1043
01:19:27,220 --> 01:19:29,181
tapi saya kata, "Tak, kami takkan buat."
1044
01:19:29,264 --> 01:19:30,307
"Kami akan ke hospital."
1045
01:19:30,390 --> 01:19:32,184
HOSPITAL WHAKATANE
1046
01:19:32,267 --> 01:19:35,896
Ia betul-betul membazir masa.
1047
01:19:36,646 --> 01:19:41,109
Saya rasa Perkhidmatan Penyelamat,
sudah mengecewakan kami.
1048
01:19:41,193 --> 01:19:44,488
Jadi, hospital takkan mengecewakan
kami kerana kami baru tiba.
1049
01:19:45,781 --> 01:19:47,199
Mereka pergi ke hospital
1050
01:19:47,282 --> 01:19:49,743
dan ada ramai orang
boleh rawat mereka segera.
1051
01:19:55,999 --> 01:19:59,127
Saya ada terfikir,
"Ibu saya pasti tertanya apa berlaku
1052
01:19:59,211 --> 01:20:03,089
pada kami apabila kami
berhenti berkomunikasi dengannya."
1053
01:20:03,715 --> 01:20:07,511
Saya masih simpan telefon bimbit saya.
Jadi, saya minta orang berdekatan
1054
01:20:07,594 --> 01:20:10,180
untuk hubungi ibu saya.
Tak boleh buka kerana guna cap jari
1055
01:20:10,263 --> 01:20:11,681
tapi cap jari saya tiada.
1056
01:20:15,143 --> 01:20:17,312
Hai mak, saya ini. Saya nak mak tahu,
1057
01:20:17,395 --> 01:20:18,438
dan ini bukan gurauan,
1058
01:20:18,522 --> 01:20:22,192
gunung berapi itu meletus
semasa kami di atas pulau,
1059
01:20:22,275 --> 01:20:25,237
jadi, kami berada di hospital
di New Zealand.
1060
01:20:25,320 --> 01:20:26,947
Tak tahu berapa lama saya di sini,
1061
01:20:27,030 --> 01:20:29,574
tapi saya akan cuba beri
maklumat terkini sebaik mungkin.
1062
01:20:32,828 --> 01:20:35,497
Waktu itu, kami terpisah.
1063
01:20:35,580 --> 01:20:38,708
Saya tak pasti seteruk mana keadaan saya.
1064
01:20:38,792 --> 01:20:41,545
Saya tak jangka akan koma…
1065
01:20:41,628 --> 01:20:44,631
di New Zealand selama lebih sebulan.
1066
01:20:44,714 --> 01:20:50,011
Mereka potong cincin kahwin saya
dan saya ingat merayu pada mereka
1067
01:20:50,095 --> 01:20:52,973
agar jangan potong
kerana saya baru berkahwin.
1068
01:20:54,474 --> 01:20:58,728
Saya patah hati dan saya tak sanggup
melihatnya ketika mereka memotongnya.
1069
01:21:03,775 --> 01:21:07,737
Dari keadaan yang mendesak,
1070
01:21:07,821 --> 01:21:10,949
tiba-tiba keadaan itu terhenti.
1071
01:21:11,658 --> 01:21:14,661
Tak sehingga saat itu,
1072
01:21:14,744 --> 01:21:17,873
apabila tiba-tiba kerja kami
diserahkan kepada
1073
01:21:17,956 --> 01:21:18,915
orang profesional,
1074
01:21:18,999 --> 01:21:23,461
barulah kami mula memahami
apa dah terjadi.
1075
01:21:25,422 --> 01:21:27,007
Saya menelefon isteri saya.
1076
01:21:27,799 --> 01:21:30,886
Sebaik saja dia jawab, saya terkelu.
1077
01:21:32,304 --> 01:21:35,807
Tiba-tiba air mata saya mengalir.
1078
01:21:38,476 --> 01:21:39,477
Semua orang sangat
1079
01:21:39,561 --> 01:21:42,522
luluh dari segi emosi
dan fizikal pada tahap itu.
1080
01:21:43,481 --> 01:21:47,277
Jolene, kekasih saya, datang
untuk menjemput saya dan saya dapat
1081
01:21:47,360 --> 01:21:48,945
memeluk dia dan…
1082
01:21:50,238 --> 01:21:53,533
saya rasa waktu itulah
saya beremosi buat pertama kali.
1083
01:21:56,620 --> 01:22:01,625
Kami dengar daripada polis ada
lapan orang masih berada di pulau itu,
1084
01:22:01,708 --> 01:22:04,586
di Whakaari, dah meninggal dunia.
1085
01:22:05,670 --> 01:22:07,297
Antaranya ialah Tipene.
1086
01:22:08,131 --> 01:22:09,549
Saya terduduk atas lantai.
1087
01:22:11,676 --> 01:22:14,679
Saya tak percaya itu yang saya dengar…
1088
01:22:16,890 --> 01:22:19,225
kami menggelarnya Parekura. Tragedi.
1089
01:22:26,316 --> 01:22:30,153
Setelah kami dapat tahu
helikopter terakhir dah mendarat,
1090
01:22:30,654 --> 01:22:34,324
saya menelefon Mark Law
untuk maklumat terkini.
1091
01:22:39,204 --> 01:22:42,624
Saya rasa sebagai kawan,
1092
01:22:42,707 --> 01:22:46,378
kami perlu beritahu mereka,
1093
01:22:46,461 --> 01:22:47,921
secepat mungkin.
1094
01:22:51,257 --> 01:22:55,762
"Saya di sana bersama Hayden
dan dia dah meninggal dunia."
1095
01:23:01,309 --> 01:23:04,813
Dia ada melihat Hayden dan…
1096
01:23:10,652 --> 01:23:13,446
Dia nampak Hayden di pulau itu
dan dia tak selamat.
1097
01:23:17,158 --> 01:23:21,705
Mark cakap tentang melihat
tapak kaki dalam abu.
1098
01:23:25,208 --> 01:23:28,503
Mereka percaya itu tapak kaki
Hayden dan Tipene yang berulang-alik
1099
01:23:28,586 --> 01:23:31,965
dan bantu beberapa mangsa,
1100
01:23:32,757 --> 01:23:35,343
agar selesa di saat-saat terakhir mereka.
1101
01:23:38,972 --> 01:23:43,476
Saya tahu Tipene dan Hayden
mengutamakan orang lain dulu.
1102
01:23:46,771 --> 01:23:49,149
Tapi dia tak pulang.
1103
01:23:58,742 --> 01:24:01,286
Kini dah jelas bahawa
ada dua kumpulan di pulau,
1104
01:24:01,369 --> 01:24:04,622
kumpulan yang dapat dipindahkan
1105
01:24:04,706 --> 01:24:06,875
dan kumpulan yang hampir dengan letusan.
1106
01:24:07,459 --> 01:24:11,713
Kepada mereka yang dah kehilangan
keluarga dan sahabat handai,
1107
01:24:11,796 --> 01:24:17,886
kami berkongsi dalam kedukaan anda
yang mendadak ini dan kesedihan anda.
1108
01:24:17,969 --> 01:24:19,721
Orang kesayangan anda bersama kiwi
1109
01:24:19,804 --> 01:24:23,433
yang melayan anda di sini
dan kami berduka dengan anda dan mereka.
1110
01:24:26,352 --> 01:24:29,314
Angka kematian rasmi
daripada letusan gunung berapi itu
1111
01:24:29,397 --> 01:24:31,399
di New Zealand kini seramai lapan orang.
1112
01:24:31,483 --> 01:24:33,818
Sembilan orang disahkan meninggal dunia,
1113
01:24:33,902 --> 01:24:36,613
yang terbaharu, adik-beradik remaja…
1114
01:24:36,696 --> 01:24:40,408
Angka kematian akibat bencana Isnin kini
meningkat sekurang-kurangnya 15.
1115
01:24:44,204 --> 01:24:46,664
Beliau seorang penjawat awam
yang berdedikasi…
1116
01:24:48,374 --> 01:24:51,252
Antara 21 mangsa ialah suaminya Gavin
1117
01:24:51,336 --> 01:24:53,713
dan anak perempuan 15 tahun, Zoe.
1118
01:25:01,304 --> 01:25:04,808
Saya tak tahu apa yang berlaku
selama tiga minggu.
1119
01:25:04,891 --> 01:25:06,476
Tiada sesiapa beritahu saya.
1120
01:25:07,185 --> 01:25:10,814
Tetapi seorang kawan saya datang
melawat saya di Unit Lecur,
1121
01:25:11,439 --> 01:25:14,984
saya tanya, "Bagaimana Hayden?
Saya terkejut belum jumpa Hayden."
1122
01:25:15,068 --> 01:25:20,073
Dia melihat keluarga saya dan
mereka semua menangis.
1123
01:25:27,038 --> 01:25:28,832
Jadi, begitulah saya tahu.
1124
01:25:38,508 --> 01:25:42,387
Saya terjaga pada 17 Disember.
1125
01:25:45,056 --> 01:25:49,185
Datuk saya yang menyampaikan
berita buruk itu kepada saya.
1126
01:25:52,939 --> 01:25:56,734
Ayah saya dikejarkan oleh Mark Law
terus ke hospital, di mana
1127
01:25:56,818 --> 01:26:01,197
malangnya dia meninggal dunia
akibat kecederaannya.
1128
01:26:02,282 --> 01:26:06,452
Ibu saya meninggal dunia di pulau
1129
01:26:06,536 --> 01:26:09,581
dan mayatnya…
1130
01:26:09,664 --> 01:26:14,836
dibawa pulang oleh Tentera New Zealand
beberapa hari kemudian.
1131
01:26:18,756 --> 01:26:24,596
Mereka tak pasti di mana adik saya berada
atau apa terjadi kepada tubuhnya.
1132
01:26:32,061 --> 01:26:36,065
Apabila moyang Tītahi, meninggal dunia,
1133
01:26:36,149 --> 01:26:39,152
dikatakan dalam cerita rakyat kami
bahawa rohnya,
1134
01:26:39,736 --> 01:26:43,281
berubah sebagai salah satu
penjaga lautan hari ini.
1135
01:26:45,074 --> 01:26:50,788
Mangsa korban itu sendiri juga telah
menjadi seperti moyang Tītahi.
1136
01:26:52,248 --> 01:26:57,712
Whakaari telah memberikan
kebenarannya, persetujuannya,
1137
01:26:58,671 --> 01:27:02,800
untuk mengalukan mereka di sana
sebagai penjaga, kaitiaki, selamanya.
1138
01:27:03,885 --> 01:27:09,974
Mereka mengambil tempat mereka
di waktu mereka takkan dilupakan.
1139
01:27:22,528 --> 01:27:26,699
18 BULAN SELEPAS LETUSAN
1140
01:27:37,794 --> 01:27:39,796
Ada hari yang baik, ada hari yang tidak,
1141
01:27:39,879 --> 01:27:42,590
jika anda mahu saya 100 peratus jujur.
1142
01:27:44,425 --> 01:27:47,679
Saya tahu orang melihat saya,
melihat tangan saya.
1143
01:27:49,347 --> 01:27:50,682
Saya tak suka.
1144
01:27:50,765 --> 01:27:53,935
Saya selalu rasa saya perlu
menjelaskan lebih awal
1145
01:27:54,560 --> 01:27:56,437
punca lecuran ini.
1146
01:27:58,231 --> 01:28:01,025
Ada hari di mana
ia lebih mudah daripada hari lain.
1147
01:28:02,527 --> 01:28:05,363
Baiklah. Jadi, pucuk brussel
di satu bahagian,
1148
01:28:05,446 --> 01:28:07,573
ada epal dan ubi keledek
di satu bahagian lagi.
1149
01:28:09,242 --> 01:28:13,663
Saya dan suami berlatih
untuk berlari separuh maraton,
1150
01:28:13,746 --> 01:28:17,208
jadi, ada hari apabila saya fokus
pada perkara seperti berlari,
1151
01:28:17,292 --> 01:28:20,795
ia bagus dan saya boleh nampak
masa hadapan saya.
1152
01:28:20,878 --> 01:28:25,091
Saya boleh nampak hari-hari bahagia dan
saya boleh lupakan gunung berapi itu.
1153
01:28:26,551 --> 01:28:32,557
Tapi ada harinya sangat sukar.
1154
01:28:32,640 --> 01:28:33,725
Ya.
1155
01:28:41,149 --> 01:28:44,360
Jari manis saya tak berfungsi dengan baik
1156
01:28:44,444 --> 01:28:48,031
dan itu betul-betul mengganggu saya
di tangan dominan saya.
1157
01:28:50,616 --> 01:28:53,828
Pada ketika ini, kami masih
menjalani satu pembedahan sebulan.
1158
01:28:56,039 --> 01:29:01,461
Pemulihan ini sangat lama.
1159
01:29:04,005 --> 01:29:09,344
Letusan itu dua minit, tapi akibatnya
adalah beberapa tahun.
1160
01:29:11,888 --> 01:29:14,766
Saya faham tiada sesiapa
dapat mengawal alam,
1161
01:29:14,849 --> 01:29:19,145
tapi anda perlu paling tidak beri saya
peluang untuk buat keputusan termaklum.
1162
01:29:19,729 --> 01:29:22,357
Sekiranya saya tahu
apa yang saya tahu sekarang,
1163
01:29:23,149 --> 01:29:27,195
kami takkan jejakkan kaki langsung
ke pulau itu. Langsung.
1164
01:29:32,116 --> 01:29:34,994
Ya, saya melecur dari garisan but saya
1165
01:29:35,078 --> 01:29:39,165
ke garisan seluar pendek saya
dan belakang kaki saya,
1166
01:29:39,248 --> 01:29:43,252
belakang lutut saya sebenarnya
terhindar kerana membongkok,
1167
01:29:43,336 --> 01:29:46,714
ia sebenarnya melindungi
belakang lutut saya, syukurlah.
1168
01:29:49,050 --> 01:29:51,094
Saya tahu apa boleh berlaku di luar sana.
1169
01:29:52,512 --> 01:29:54,847
Tapi anda tak percaya
ia akan berlaku kepada anda.
1170
01:29:56,307 --> 01:30:01,312
Ini tak mengubah pendapat saya tentang
cara saya akan berinteraksi dengan alam.
1171
01:30:01,395 --> 01:30:04,524
Saya takkan hidup dalam bilik berlindung
1172
01:30:04,607 --> 01:30:06,859
kerana hidup apa begitu?
1173
01:30:10,238 --> 01:30:12,365
Saya tahu saya boleh melalui
apa saja sekarang,
1174
01:30:12,448 --> 01:30:14,992
jadi, saya maksudkan
itu sesuatu yang bernilai.
1175
01:30:16,244 --> 01:30:19,372
Mungkin bukan pada orang lain,
tapi pada saya, ia bernilai sesuatu.
1176
01:30:23,793 --> 01:30:26,129
Sepanjang saya berada di hospital,
1177
01:30:26,212 --> 01:30:30,883
saya bertegas untuk mengambil gambar
kemajuan setiap hari,
1178
01:30:31,717 --> 01:30:36,264
supaya saya boleh melihat semula
dan melihat sejauh mana kemajuan saya.
1179
01:30:38,057 --> 01:30:40,935
Saya jalani 17 pembedahan.
1180
01:30:42,270 --> 01:30:45,064
Saya diberitahu akan
habiskan masa setahun di hospital.
1181
01:30:46,816 --> 01:30:49,861
Tapi saya bangga untuk katakan
jumlah penginapan saya adalah
1182
01:30:49,944 --> 01:30:51,487
kurang dua bulan.
1183
01:30:52,864 --> 01:30:54,407
Saya seorang yang degil.
1184
01:30:54,490 --> 01:30:57,702
Saya enggan putus asa.
Saya akan terus mencuba.
1185
01:30:57,785 --> 01:31:02,540
Saya enggan berhenti,
tak kira betapa sukar.
1186
01:31:05,126 --> 01:31:06,502
Saya masih suka risiko.
1187
01:31:07,461 --> 01:31:12,466
Tapi saya rasa risiko
yang dihitung perlu diberitahu.
1188
01:31:16,929 --> 01:31:18,347
Mereka tak sepatutnya ke sana.
1189
01:31:18,973 --> 01:31:20,349
Tak patut ke sana langsung.
1190
01:31:23,144 --> 01:31:25,271
Saya boleh nampak Whakaari
dari rumah saya.
1191
01:31:25,813 --> 01:31:28,441
Boleh nampak dari setiap bilik
di rumah saya.
1192
01:31:30,651 --> 01:31:33,738
Sejujurnya, semakin kurang
saya melihatnya, lebih baik.
1193
01:31:37,783 --> 01:31:41,579
Jadi, saya hanya tutup langsir,
biarkan ia.
1194
01:31:42,872 --> 01:31:44,373
Berdoa.
1195
01:31:44,957 --> 01:31:48,169
Kemudian buat benda yang sama
keesokan harinya dan…
1196
01:31:48,920 --> 01:31:49,754
Ya.
1197
01:31:53,716 --> 01:31:55,843
Saya rasa dari beberapa segi,
1198
01:31:55,927 --> 01:31:57,762
kami tahu pulau itu
1199
01:31:58,638 --> 01:32:00,014
adalah hasil tak diketahui.
1200
01:32:03,434 --> 01:32:05,686
Alam semula jadi buat
apa yang ia mahu buat.
1201
01:32:07,355 --> 01:32:09,482
Tapi ada juga fitrah manusia.
1202
01:32:09,565 --> 01:32:11,609
Dalam menghadapi kesusahan,
1203
01:32:12,360 --> 01:32:13,611
memang fitrah manusia membantu.
1204
01:32:15,238 --> 01:32:19,659
Orang biasa sanggup mengorbankan
nyawa mereka untuk membantu orang lain.
1205
01:32:21,494 --> 01:32:25,539
Itu yang membentuk
orang baik di dunia ini.
1206
01:32:30,086 --> 01:32:36,384
Banyak perkara positif terhasil
daripada peristiwa ngeri itu.
1207
01:32:37,426 --> 01:32:41,681
Sokongan masyarakat agak memberangsangkan.
1208
01:32:42,723 --> 01:32:45,768
Saya ada persahabatan
yang takkan saya korbankan.
1209
01:32:47,228 --> 01:32:48,437
Anda perlu ambil perkara positif
1210
01:32:48,521 --> 01:32:52,149
kerana jika tidak, awan itu hanya akan
mengikuti anda selama-lamanya.
1211
01:32:55,444 --> 01:32:58,447
Gim saya dan rakan sekerja saya,
1212
01:32:58,531 --> 01:33:00,616
rakan-rakan dan keluarga saya,
1213
01:33:01,242 --> 01:33:04,829
semua mendorong saya untuk teruskan hidup.
1214
01:33:06,163 --> 01:33:09,000
Mereka mendorong saya
untuk terus rajin berusaha.
1215
01:33:11,002 --> 01:33:13,754
Terutamanya datuk saya, tonggak saya.
1216
01:33:16,924 --> 01:33:18,968
Dia telah bersama saya dari awal lagi.
1217
01:33:20,886 --> 01:33:27,727
Saya takkan dapat melangkah sejauh ini
tanpa kasih sayang dan sokongannya.
1218
01:33:32,398 --> 01:33:35,401
Saya ada tempat tak melecur
sempurna di pergelangan tangan saya.
1219
01:33:35,484 --> 01:33:37,570
Itulah garisan tangannya berada.
1220
01:33:37,653 --> 01:33:39,322
Begini.
1221
01:33:40,323 --> 01:33:44,368
Ya. Sebab itu tangan ini
jauh lebih baik daripada tangan ini.
1222
01:33:44,452 --> 01:33:46,954
Saya tak boleh genggam guna tangan ini
1223
01:33:47,038 --> 01:33:49,290
tapi saya boleh guna tangan ini.
1224
01:33:49,373 --> 01:33:52,001
Saya akan sentiasa berada
di sisinya, sentiasa,
1225
01:33:52,084 --> 01:33:56,756
Saya sangat cintakan dia dan
ini membuatkan kami lebih rapat.
1226
01:34:03,804 --> 01:34:07,641
Saya cuba pergi ke sana setiap
beberapa bulan dan pergi dan berkata,
1227
01:34:07,725 --> 01:34:09,602
Minuman kegemaran Hayden
ialah bir Steinlager,
1228
01:34:09,685 --> 01:34:11,896
bir kiwi yang bagus. Serta
1229
01:34:11,979 --> 01:34:16,317
kami bawa sedozen, kami duduk
di sana dan sesiapa sahaja bersama kami,
1230
01:34:16,400 --> 01:34:19,820
kami minum beberapa tin dan
kami sentiasa tuang setin di lautan.
1231
01:34:19,904 --> 01:34:22,448
Walaupun saya benci membazir,
kami sentiasa tuang satu…
1232
01:34:22,531 --> 01:34:23,407
dan beri dia minum.
1233
01:34:26,744 --> 01:34:29,663
Jadi, anda buatlah, cari
detik-detik kecil dan petanda,
1234
01:34:29,747 --> 01:34:32,666
kiranya mencari cara anda
untuk bergerak ke hadapan.
1235
01:34:38,422 --> 01:34:42,343
Dalam menghadapi alam semula jadi
dan segala bencana,
1236
01:34:43,636 --> 01:34:49,558
kita perlu ingat sebagai manusia,
kita sentiasa ada antara satu sama lain.
1237
01:35:00,194 --> 01:35:06,283
LETUSAN WHAKAARI / PULAU PUTIH
AKHIRNYA MERAGUT 22 NYAWA.
1238
01:35:08,869 --> 01:35:12,540
TIADA PIHAK ATAU INDIVIDU
YANG MENERIMA TANGGUNGJAWAB
1239
01:35:12,623 --> 01:35:15,876
UNTUK KECEDERAAN YANG DIALAMI
DAN NYAWA YANG TERKORBAN.
1240
01:35:18,087 --> 01:35:23,676
PULAU ITU KEKAL DITUTUP
KEPADA SEMUA PENGUNJUNG.
1241
01:35:39,483 --> 01:35:41,610
BERDASARKAN ARTIKEL OUTSIDE MAGAZINE
1242
01:35:41,694 --> 01:35:43,737
"THE TRUE STORY OF THE WHITE ISLAND
ERUPTION" DITULIS OLEH ALEX PERRY
1243
01:37:55,744 --> 01:37:58,038
Terjemahan sari kata oleh Farhana Mohar