Downloaded from YTS.MX
BU FİLM, GERÇEKTE YAŞANMIŞ TRAVMATİK BİR OLAYLA İLGİLİ BİLGİLER İÇERMEKTEDİR.
Official YIFY movies site: YTS.MX
RAHATSIZ EDİCİ SAHNELER OLABİLİR.
Çok güzel bir gündü.
Yanardağın sıcaklığı hissediliyordu.
Yerin sıcaklığı hissediliyordu.
Çok güzel sarı renkler vardı.
Koyu turuncu renkler de vardı.
Her yer rengârenkti.
Yerden buharlar çıkıyordu.
Nefes kesen bir görüntüydü.
Sanki Mars gibiydi.
Düşündüğümden çok daha fazla buhar vardı.
Hem güzel hem korkunç bir şey
olduğunu biliyor ve onu görmek istiyordunuz
ama gezi rehberlerimiz "Kraterin kenarına yaklaşmayın." demişti
Çok endişelenmeye başlayıp
rehberimizle konuştum.
"Püskürme olursa ne yapacağız?" diye sordum.
"Çünkü biraz gerilmeye başladım."
Karımı her şeyden çok severim
ama kaygılanmak onun için tuhaf bir şey değil.
O yüzden çok fazla önemsemedim.
Hatta "Püskürmeyecek." bile dedim.
KURTARMA OPERASYONU: WHAKAARI VOLKANI
KUZEY ADASI, YENİ ZELANDA
Genç bir Kiwi'nin
büyümesi için daha iyi bir yer var mı?
Tepeler var. Avlanabilirsin, balık tutabilirsin.
Okyanusta yüzebilirsin.
Daha iyisi yoktur.
Whakatāne maceralarla dolu çok güzel bir topluluk.
Coğrafi açıdan Kuzey Adası'nın doğu kıyısındayız.
Şurası Auckland.
Aşağıdaki kıyı da Whakatāne.
İnsanlar "Wock-a-tain", "Feck-a-tah-nee" ya da "Wock-a-tah-nee"
gibi telaffuz ediyor.
MERHABA WHAKATĀNE
Ufak bir topluluk ve temelinde çok fazla sevgi barındırıyor.
Whakatāne'de 38.000 kişi yaşıyor.
Burada Maori olmayan nüfus yüzde 51
ve yüzde 48'i de Maoriler.
Topluluklarımız birbirini destekler.
Yaşayan, aktif, nefes alan, yanardağını da içinde barındıran
birlikte yaşadığımız güzel bir bölgemiz var.
Yanardağın adı Whakaari ya da diğer adıyla "Beyaz Ada."
Beyaz Ada, Whakatāne sahilinden yaklaşık 48 kilometre açıkta.
Sahilde arabayla dolaşırken
ufka baktığınızda
kraterden çıkan büyük,
beyaz duman bulutlarını görüyorsunuz.
Gerçekten muhteşem. Doğanın en saf güzelliği.
Halk masallarımızda geçmişimiz dağlara dayanır.
Biz aslında Whakaari'nin soyundan geliyoruz.
Biz adanın koruyucularıyız.
O başlı başına müthiş bir enerji ve güç kaynağıdır…
…ama aynı zamanda turistik açıdan da yeri çok özeldir.
BEYAZ ADA YOLU WHAKATĀNE HAVALİMANI
BEYAZ ADA TURLARI
İnsanlar Beyaz Ada'ya bayılıyor.
Burada Beyaz Ada turlarıyla bağlantılı çok insan var.
Restoranlarımız…
BEYAZ ADA KAFE
…motellerimiz,
her şey. Dükkânlarımız, butiklerimiz.
GÖRMEK İSTİYORUM. DENEYİMLEMEK İSTİYORUM. KEŞFETMEK İSTİYORUM
Hepsi, macera turizminin kasabamıza getirdiği insanlara bel bağlamış durumda.
CHARLESTON, GÜNEY CAROLINA
Düğünümüz…
…mükemmel, büyüleyici bir gündü.
Hayatım boyunca o kadar gülümsediğimi sanmıyorum.
Ben bir maceraperestim.
O kesinlikle bir maceraperest değil.
Ben daha çok uzanmayı seven bir kızım.
Sahilde dinlenir ya da öyle bir şey yaparım.
Balayımız için gemi seyahatlerine bakmaya başladık.
Yeni Zelanda'ya giden bir tane bulduk.
"Bu harika. Yeni Zelanda'nın harika bir coğrafyası
ve turistik yerleri var. Mükemmel görünüyor."
Kız kardeşimle ben
adrenalinimizi yükselten her şeyi severiz.
Zevk veren riskleri seviyoruz.
Auckland Tower'dan atladık.
Karanlık su raftingi yaptık.
Annemle babam daha önceden birkaç kere gemi seyahatine çıkmıştı
ve çok eğlenmişlerdi. Kız kardeşimle bana
Yeni Zelanda'ya gemi seyahati yapma fikriyle geldiler.
Bu seyahatte ana karaya gezi seçeneğimiz de vardı.
Gideceğimiz geziyi bir gün ben seçiyordum,
bir gün de Matt seçiyordu.
Dokuz Aralık, Matt'in gezi seçme günüydü.
Bilimle ilgili her şeyi seviyorum ve kulağa çok ilginç gelmişti.
Yürüyerek gidip görebileceğiniz gerçek bir yanardağ.
BEYAZ ADA YANARDAĞ DENEYİMİ GEMİ VE TUR KEŞFİ
Beyaz Ada, dünyanın en aktif yanardağlarından biri olduğu için
normalde yapamayacağınız farklı bir şeydi.
OLAYA YAKLAŞIN
Açıklamalarına göre kolay bir tırmanıştı.
Oraya çıkmak için kaya tırmanışı donanımına falan gerek yoktu.
Olay sadece yürüyerek kratere gitmek, içine bakıp muhteşem yanardağı görmekti.
DUMANI ÜSTÜNDE HARİKA BİR ASİT GÖLÜ
Açıklamalarına göre tehlikeli değil, heyecanlı gibi geliyordu.
"Tamam, iyi görünüyor." dedim.
Açıklamalara baktık ve "Tamam." dedim.
Hamilton, Yeni Zelanda'da yaşıyoruz.
Bir kilisede papazım.
Kızım okulda jeoloji ve yanardağ hareketleri okudu.
"Fırsatımız varken gitmeliyiz." dedim.
Ellinci doğum günümdeyse
Whakaari'ye bilet alıp bana sürpriz yaptı.
9 ARALIK 2019
Pazartesi sabahı. Sakin.
Pek trafik yok.
Turun ofisine geldik ve birkaç
güvenlik evrakını okuduk. Sonra iletişim ve yakın akraba bilgilerimizi
doldurmamız istendi.
BEYAZ ADA TURLARI
Bir risk olduğunu biliyorum ve orada kızımla birlikteyim.
Onu asla tehlikeye atmam
ama hiçbir noktada yaptığımız şey beni korkutmadı.
Merhaba. Günaydın.
O gün adayı turlayan birkaç tekne vardı.
Bizi Phoenix'e bindirdiler.
İskeleden ayrıldık.
Nehirde beş on dakika gittik.
Nehir ağzını geçip açık okyanusa varıyoruz.
Oradan da Beyaz Ada'ya gidiyoruz.
Ana gemiden sabah dokuz gibi ayrıldık.
Whakatāne'ye bir saatlik bir otobüs yolculuğu yaptık.
Diğer 40 kadar turistle tekneye bineceğimiz limana geldik.
Te Puia'ya çıktık.
Gezi rehberi "Tekne yepyeni." dedi.
Sanırım o yıl almışlardı.
Te Puia'de dört gezi rehberi vardı.
Whakatāne yerlileriydi.
Beyaz Ada'nın tarihini anlatacakları için çok heyecanlılardı.
9 Aralık sabahı
rehberler Hayden, Tipene, Jake ve bendik.
Tekneyi hazırladık ve normal bir gün gibi ayrıldık.
Kıyıya yakınken iç krater bölgesinde tam rehberli bir tura çıkacağız.
Yaklaşık bir ilâ bir buçuk saat arası sürecek.
Erkek kardeşim Hayden açık havayı severdi
ve yaza özel bir tutkusu vardı.
2009'da Whakaari'de gezi rehberliğine başladı.
Hayden, adaya yaptığı her gezinin ayrıntılı bir günlüğünü tutmuş
ve 1.111 gezi yapmıştı.
Bu inanılmaz.
Hayden'ın adaya yaptığı 1.111. gezi olduğunu bilmiyordum. Hayır.
Hayden muhtemelen en uzun süredir rehberlik yapan kişiydi.
İş yerindeki eğitimime yardım etti.
İşten sonra yerel balıkçı kulübüne
ya da Tarawera Şelalesi'ne giderdik.
Maceraya her zaman vardı.
O bölgeye büyük bir tutkuyla bağlandı.
Sadece Whakaari ya da yanardağ değil.
WHAKAARI / BEYAZ ADA
Rüzgâr esiyordu, dalgalar oldukça büyüktü.
Zavallı yolcuların çoğu
deniz tuttuğu için
Te Puia'nin arkasına gitti.
Ailemle oturuyordum. Onlarla
dalga geçmiyorduk ama biraz gülüyorduk.
Kendi kendimize sırıtıyorduk. Suda olmaktan çok keyif alıyorduk.
Sallantılı yolculuktan keyif alıyorduk.
Denizin ne kadar sert olacağı hiç aklımıza gelmemişti.
Yaklaşık 90 dakikadır teknedeydik.
Teknenin sürekli inip kalkmasından
en az yedi sekiz kişi kustu.
Bir okyanusu bir denizi, bir okyanusu bir denizi görüyordunuz.
Ben de neredeyse kusacaktım.
Resmen midemi böyle tutuyordum.
Bir buçuk saat gidiş, bir buçuk saat dönüş.
Bazı günler zor,
korkunç olabilir. Teknede bir saat kalmaya alışık değilseniz
denize hemen alışamazsınız.
Tabii bir seçenek daha vardı.
Helikopter tutabilirsiniz. Sadece 20 dakika süren bir uçuş.
O gün uyandığımda
biraz gergin, biraz stresliydim.
İlk defa o gün yolcuları tek başıma uçurma izni almıştım.
Lisansımı almak için ilk Yeni Zelanda'ya gittim.
Uçmayı öğrenmek için güzel bir yer aradım.
Açık bir günde
ana karadan havalanıyorsanız Beyaz Ada'yı görebilirsiniz.
Ona doğru dümdüz uçabilirsiniz.
O günkü hava koşulları mükemmeldi.
Phoenix adaya çok yaklaştığında
mürettebat bizi iniş için hazırlamaya başladı.
Kızım "Hadi baba. Adaya ilk ben gitmek istiyorum." dedi.
Tur başladı
ve yavaşça yürüdük.
İki gezi rehberinden biri önden gitti
diğeri de arkadan. Biz grup olarak aralarındaydık.
Yaklaştığınızda sanki Jurassic Park'tan
fırlayan bir sahne gibiydi.
Beyaz Ada'ya ilk inişim Ay'a ilk ayak basmaya benziyordu
çünkü gerçeküstü bir ortam var.
İniş sonrası güvenlik talimatlarını anlattım.
Sonra da kratere doğru yürümeye başladım.
KRATER GÖLÜ
Yanardağın büyük bir kısmı su altında.
Sadece tepesi görünüyor.
Beyaz Ada bir Stratovolkan.
Patladığında Hawaii yanardağları gibi lav akıntısı eğiliminde değildir.
Kaya ve kül tabakaları oluşturarak
yukarı doğru güçlenme eğilimindedir.
Te Puia adaya vardığında
Zodiac dedikleri ufak botlara bindik.
Şişme lastik botlar.
Onlarla adaya çok hızlı ulaşılıyor.
Evet, bir veya iki dakika sürüyor.
Paslı bir metal merdiveni olan
eski püskü beton bir iskeleye vardık.
Sahile vuran dalgaların sesi duyuluyordu.
Kıyıya vurdukça, deniz esintisine o tuz kokusunu ekliyordu.
Ayrıca bir de
çok ağır bir sülfür kokusu geliyordu.
Oldukça cansız görünüyordu. Hayat belirtisi yoktu.
İskeleden ayrılıp onu ilk kez gördük.
Kafamda bir yanardağın nasıl görüneceğine dair bir resim vardı
ama bu değildi.
Lav yoktu. Sadece çok fazla buhar vardı.
Çok güzeldi
ama kendimizi sanki hiçliğin ortasındaymışız gibi hissettim.
Oradan gruplara ayrıldık.
Adadaki rehberlerim Hayden ve Tipene'ydi.
Tipene sanırım öğrenme aşamasındaydı. Hayden ona işi öğretiyordu.
Tipene çok meraklıydı.
Her zaman sorular sorardı.
Maori olmaktan gurur duyardı.
O işe girdiği için çok heyecanlıydı.
Tekneyle denize açılmaktan, insanların arasına karışmaktan keyif alıyordu.
Maori masal ve efsaneleri gibi
hikâyeler anlatmaya bayılırdı.
Aslında o gün çalışmayacaktı.
Alışverişe gidecektik
ama birinin yerine çalışması için çağırdılar ve işe gitti.
Gezi rehberi, pilotlar ve kaptanların
adada bilmedikleri tek bir kaya bile yok.
Whakaari'yi herkesten iyi biliyorlar.
Pekâlâ millet. Beyaz Ada'ya hoş geldiniz.
Adadaki ufak turumuzda bugün rehberiniz benim.
Bize çene kayışı olan baret verdiler.
Respiratör verdiler.
Şöyle yapıyoruz: Bu taraftan başlayıp
ana kratere gideceğiz.
İlgi çekici birkaç noktada duracağız.
Size adayla ilgili bilgiler vereceğim.
Kimsenin bir sıkıntısı yoksa
turumuza başlayalım. Hadi bakalım.
İlk grup, kısa bir güvenlik brifinginden hemen sonra ayrıldı.
Biz hâlâ grubumuzu topluyorduk.
Bu ne için?
Emeceksiniz ve tükürük salgılamanıza yardımcı olacak.
Buhar sebebiyle solunum sıkıntısı yaşarsanız
boğazınızı yumuşatacak ve çok fazla öksürmeyeceksiniz.
Ada rotası, sahilde başladığınız tek bir halkadan oluşuyor.
İSKELE
Kratere ulaştığınızda
geri dönüp adanın etrafından dolaşıyorsunuz.
KRATER GÖLÜ
Sonra da girişteki ağza dönüyorsunuz.
HELİKOPTER
Adada çıkmaya çalışan çok fazla gaz var.
Daha katı, çamura benzeyen bir maddeden geçerek
yüzeye çıkması gerekiyor.
Blup diye sesler duyuyorsun.
Buharla birlikte sülfür çıkıyor.
Kristalize olarak tekrar kendi üzerine çöküyor
ve bir evin çatısındaki gibi bacaya benzeyen bir yapı oluşturuyor.
Buna sülfür bacası alanı diyoruz.
Manzara kaya, kül ve çamurdan ibaretti.
Yine de bu griliklerin aralarına dağılmış
en güzel açık sarı renkteki sülfür yatakları
ve gün ışığında parıldayan
parlak beyaz kristaller vardı.
Enginlik hissine
ve aştığın yerlerin gücüne kapılıyorsun.
Doğa Ana'nın bu ışıltısı
onun en güzel ve en ölümcül hâli.
Rehberimiz, gölün normalde güzel bir mavimsi yeşil renkte olduğunu söyledi.
O gün beyazdı çünkü belki önceki gece
gölün üzerine kül düşmesine neden olan
bir faaliyet olmuştu.
Sanırım sıkça oluyor.
Bence rehberler için sorun yoksa benim için de yoktu.
Kratere doğru yürümeye başladık.
Her 200 metrede bir fotoğraf çekmek için durduk.
Gezi rehberimizle konuşup
"Son patlama ne zaman oldu?" diye sordum.
Çünkü ben… "Burada biraz endişeleniyorum." dedim.
2013'te bir tane, 2016'da bir tane olduğunu söyledi.
Ben de "2019'un sonundayız ve gerçekten endişeleniyorum." dedim.
Hayden, adanın ikinci derece risk taşıdığından bahsetti.
Bunun ne demek olduğunu o zaman anlatmadı.
Yine de faaliyete geçme riskinin yüksek olduğunu söylemesi beni endişelendirdi.
Birinci derece, ikinci derece bir şey ifade etmiyordu.
Birinci derecede pek bir şey olmuyor. İkinci derecede faaliyet yükseliyor.
Üçüncü derecede de patlama oluyor.
Birinci derece ve üçüncü derece arasında dağlar kadar fark var.
Çıktığımız yere geri döndük.
Phoenix'e bindik ve gitmek için hazırlanıyorduk.
Gezi rehberlerinden biriyle Beyaz Ada'daki bütün
volkanik faaliyetlerin gece
veya kimse orada değilken gerçekleştiği hakkında
sohbet etmeye başladık.
GEONET YANARDAĞ KAMERASI 7 AĞUSTOS 2012
Sanki onu ziyaret eden insanlara nazik davranıyordu.
Sanki "Siz yokken patlarım." diyordu.
Adadan ayrılıp geri dönerken kratere doğru dönüp baktım.
Diğer teknenin turunu görebiliyordum.
PHOENIX AYRILDIKTAN SONRA ADADA 47 KİŞİ KALMIŞTI.
Kratere varmak daima mükemmeldi.
Herkesin nefesi kesilir.
"Vay canına. Aman tanrım, bu harika." deyip
fotoğraf çekmeye başlarlardı.
Jeologlar görmeye gelip iyice incelerlerdi.
Diğer yandan da
"Kraterin fotoğrafını sadece Instagram için istiyorum." diyenler vardı.
Kraterin zirvesine
öğleden sonra iki civarında vardık.
Aşağıdaki açık, sonsuz bir buhar çukuruna bakıyorsun.
Korkutucu bir manzara.
Kraterin önünde
fotoğraf çekmemiz için bir fırsat daha verdiler.
Diğer tekne Phoenix'in adadan yeni ayrıldığını fark ettim.
Biz de orada birkaç dakika daha takılıp
aşağı yolculuğumuza başladık.
"Tamam, iniyoruz." diye düşünüyordum.
"Tur sona eriyor." Biraz daha iyi hissediyordum.
Seyahat gemisinden geldikleri için
zamanımız oldukça kısıtlıydı.
Oldukça hızlı hareket ediyorduk. İskeleye dönüyorduk.
Diğer tur muhtemelen bizden on dakika gerideydi.
Biz kraterden ayrılırken Hayden kratere doğru geliyordu.
Kraterden geri dönüp
sahile 500 metre kadar daha yürüyorsun.
O gün dört yolcum vardı. İki çift.
O aşamada kratere doğru yürüyen
tekne gruplarından birini geçtik.
Hayden'ı gördüm ve kendi tur grubuyla
kratere doğru çıkarken ona selam verdim.
Asit gölüne çıktık.
Buhar bulutlarının arasından kabarcıkları görebiliyorduk
ve yüzümüze esiyordu.
Hayden orada sadece iki veya üç dakika kalabileceğimizi söyledi.
Güzelce bir bakıp birkaç fotoğraf çekmeye yetecek kadar.
Çünkü zirvede salınan kimyasallar
çok zararlıydı.
Herkes bir fotoğraf fırsatı yakalamak için acele ediyordu.
Tek sıra hâlinde ilerleme zamanıydı.
Kız kardeşim, Hayden'la birlikte en öndeydi.
Ben ebeveynlerimle birlikte grubun ortalarındaydım.
İskele yolunu yarıladığımızda iki su akıntısı vardı.
Adanın farklı bölgelerinden geliyorlardı.
Rehberlerimiz bizi durdurdu.
Suya parmaklarımızı daldırıp tattık.
Çeşitli minerallerin tadını gerçekten alabiliyordunuz.
Suyun tadına yeni bakmıştım ve sırtım kratere dönüktü.
Başka bir turistin "Şuna bakın." dediğini duydum.
Dönüp baktığımda yanardağdan küçük, siyah bir bulutun yükseldiğini gördüm.
Göz korkutucu görünmüyordu. Fotoğrafını bile çektim.
14.11
Bacadan yükselen bir duman gibiydi. Ses yoktu.
Hepimiz neredeyse siyah bir havai fişeğe veya Harry Potter'daki
siyah, uzun etekli ruh emicilere benzeyen şeye dönüp baktık.
Hepimiz hemen telefonlarımızı çıkarıp fotoğraf çekmeye başladık.
Hemen arkasından daha büyük bir patlama oldu.
Bunu takiben devasa, daha da büyük kaya parçaları havaya uçmaya başladı.
Sonra yavaşça şiddetini ve boyutunu artırmaya başladı.
Anında anladım.
Kötü haber demekti. Kaçmalıydık.
Arkamı dönüp duman bulutunu gördüm.
Boyu Beyaz Ada'yı çoktan geçmişti.
Ne olduğunu anında anladım.
Beynim sınırlarını zorluyordu.
Ne yapılabileceğini çözmek için olabildiğince hızlı çalışıyordu.
Kelsey'nin arkamdan
"Kaçın!" diye bağırdığını duydum. Sonra başladı.
-Yürü! -Yürü!
Annie!
KAZAZEDE TELEFON GÖRÜNTÜSÜ
O noktada çılgına dönmüştüm. En kötü kâbusumu yaşıyordum.
Ön tarafta Hayden'ın, kaçın diye bağırdığını duyuyorduk.
Panik basmıştı.
Hepimiz canlarımızı kurtarmak için koşmaya başladık.
Ebeveynlerim tam arkamdaydı.
Patlamanın gölgesinin arkamızda yükseldiğini hissedebiliyorduk.
Kül bulutu bize yetişmeden hemen önce
koşup çok büyük bir kaya çıkıntısının arkasına saklanmayı başardık.
Kapkara bir boşluktu.
Sadece gürleme ve uğultu duyulabiliyordu.
O noktada yapabileceğim hiçbir şey yoktu.
Uçurumun etrafında bulunan diğer koya gidiyorduk.
O an patladı.
Aman tanrım. Hayır.
Yükselişini izliyorum, çok güzel.
Beyaz, saf beyaz. Siyah, kapkara.
Harika bir andı.
Bu güzellik korkutucu bir şekilde saniyeler içinde kötüye döndü.
Kül bulutu uçurumdan yuvarlanmaya başladı.
Mürettebat, olanların farkındaydı.
Tekne önemli ölçüde hızlanmaya başladı.
Hâlâ dışarıdaydık. Mürettebat, herkesi kamaraya çağırıyordu.
Herkes hemen içeri girsin!
-Hemen içeri girin! -Hadi!
Tanrım!
İSKELE
Sahile doğru yürürken yolcularımdan biri
"Koşalım mı?" diye sordu. Omuzumun üzerinden baktığımda
devasa patlamayı gördüm.
Sol omuzumun üzerinden baktığımda
kayalar da mermi gibi üzerimize geliyordu.
Binlerce metre yükseliyor gibiydi.
Sonu yoktu.
300, 400 metre uzağımdaki
helikoptere baktım.
İhtimal dışıydı.
İkinci seçenek suya girmekti.
Onlara suya koşmalarını söyledim.
Rıhtıma varır varmaz direkt suya daldım.
Suya girip nefesimi tutabildiğim kadar tuttuğumu hatırlıyorum.
Her şey bir anda karardı.
KAZAZEDE TELEFON KAYDI
Kayaların bana ve baretime çarptığını hatırlıyorum.
Hayatımda gördüğüm en karanlık şeydi.
Geçirdiğim en karanlık geceden bile karanlıktı. Zifiri karanlık.
Piroklastik akıntılar üzerine yazılmış kaynakları okuduysanız,
insanlar kurtulamıyor.
Kurtulma ihtimalini biliyordum.
Sadece siper alıp şans dilemek zorundaydık.
Güneş gözlüklerimle gaz maskemi yüzüme tuttum ve bırakmadım.
Başkalarının bağırdığını duydum.
Korkunçtu.
Sırtımın yandığı hissini belirgin bir şekilde hatırlıyorum.
Kollarım ve bacaklarım o kadar kötü ve hızlı yanmıştı ki hissetmemiştim bile.
Matt'in "Üzgünüm Lauren." dediğini duydum.
Kalbim kırılmıştı.
Elini tuttum ve "Bugün
kesinlikle öleceğiz ve bedenlerimizin birlikte bulunmasını istiyorum." dedim.
Koku çok yoğundu.
Sadece ısı bile dayanılmazdı.
Kızgın buhar beni yakıyordu.
Nefes almamak, ağzımı ve gözlerimi kapalı tutmak için
elimden gelenin en iyisini yaptım.
Kütlenin ağırlığı sırtıma binsin diye cenin pozisyonuna geçmeyi denedim.
Suyun altında ses yok.
Ortaya tekrar bir ışık çıksın diye bekliyorsun.
Ne zaman sona ereceğini bilmediğini hissediyorsun
çünkü ışık yok, hiçbir şey yok.
Bir noktada bir ışık parçası vardı. Baktığımı hatırlıyorum.
"Tanrıya şükürler olsun." dedim.
Ona doğru yüzmeye başladım ama tekrar kayboldu.
Matt'e onu sevdiğimi söyledim. İki saniyede bir bunu bağırıyordum.
"Seni seviyorum."
Sadece acılar içinde çığlık attığını duyabiliyordum.
Öyle bağırdığını hiç duymamıştım.
Acı dayanılmazdı. Yanıklar kıyafetlerimi geçmişti.
Patlama iki üç dakika sürmüştü.
Hayatımın o ana kadarki en korkunç iki dakikasıydı.
"Buraya kadar." diye düşündüm.
"Bu gezegendeki son günüm. Balayımızda öleceğiz."
Pencereden dışarı baktığımı hatırlıyorum.
Adayı hiç göremiyordum. Yok olmuştu.
Benim için zamanın yavaşladığını hissettim.
Her zaman "Bana bir şey olursa yaşıma göre çok iyi,
dolu bir hayat yaşadığımı hissediyorum.
Olduğum yerden memnunum." derdim
ama o an "Yok, kendimi bırakmaya hazır değilim.
Bu durumdan canlı kurtulmak için
elimden gelenin en iyisini deneyeceğim." dedim.
Kül, suyun yüzeyine yerleşmeye başladı.
Işık tekrar görünmeye başladı ve o zaman yüzeye çıktım.
Arkamdaki adaya doğru baktım.
Havada hâlâ yüklü miktarda külün
adanın üzerine düştüğünü görebiliyordunuz.
İlk işim Lauren diye bağırmak oldu.
Berbat durumdaydım, ölmüş olmasından korkuyordum.
Çok korktuğumu hatırlıyorum.
Geçti.
Nihayetinde…
…hareket ettiğini gördüm. Sanırım "Buradayım." dedi.
Cevap verdiğinde hayatımın en büyük rahatlığını hissettim.
Benim hayatta kalmam ve onun kalamaması en büyük kâbusumdu.
Her şeyden daha kötü olurdu.
O acıyla yaşayamazdım.
Patlama sona erdiğinde
şoktan olsa gerek, ayağa kalkıp birkaç metre yürüdüm.
Asit gölü az ötemizdeydi.
Çığlık, bağırma ve ağlama sesleri geliyordu.
İnsanların acı içinde yerde kıvrandığını, can çekiştiğini gördüm
ve bu korkunç bir görüntüydü.
Yavaş bir şekilde azaldı, sonra da durdu.
Ortalık durgun ve sessizdi.
"Ya şimdi ya hiç." diye düşündüm.
Ayağa kalkıp herkese beni takip etmesi
ve kalkıp iskeleye dönmesi için bağırdım.
Şahsen fiziksel olarak son derece iyiydim
ama patlama sırasında adada olanların hiçbiri iyi değildi.
Buhardan kaçmayı kimse başaramamıştı.
İki yüz santigrat derecelik bir buhardan bahsediyoruz.
Kabaca söylemek gerekirse oradan haşlanmış bir tavuk gibi çıkarsın.
Koluma baktığımda
bütün bir deri katmanının düştüğünü gördüm.
Kötü durumda olduğumu biliyordum. Onun da kötü durumda olduğunu biliyordum.
Aklımdan sadece "Bu adadan hemen ayrılıyoruz." diye geçiriyordum.
Lütfen koşun! Koşun! Lütfen koşun!
Yürümekte çok zorlanıyordum.
Birkaç kez düştüm.
Matt benden çok daha kötü yanmıştı
çünkü benden çok daha az kıyafet giymişti ama bana yardım ediyordu.
Adrenalinden güç alıyordum.
İskelenin nerede olduğunu tahminen biliyordum ve oraya gidiyordum.
O an gruplardan birinin rıhtıma doğru yürüdüğünü gördüm.
Herkes rıhtımda toplanmaya başladı.
Yirmi kadar insan yardım bekliyordu.
Bunu yapacağımızı bilmiyordum
ama kaptan, tekneyi geldiğimiz yere
geri götürdü.
Biz oraya giderken
kül bulutunun gölgesine girdiğimiz için etraf karardı.
Tanrım.
Whakatāne Sahil Güvenlik. Phoenix, duyuyor musun?
PATLAMADAN 3 DAKİKA SONRA
Tekne telsizinden tanıdığım kaptanın çağrısını duydum.
Sesi çok endişeli geliyordu.
"Patladığında adada insanlar vardı."
Sesindeki endişeden durumun ciddiyeti anlaşılıyordu.
SAHİL GÜVENLİK
Telefonlarım anında çalmaya başladı.
Koşarak otoparkı geçtim ve nehre doğru gittim. Oradan Beyaz Ada görülüyordu.
Tabii adanın üzerinde büyük bir bulut vardı
ve durmuyordu.
Tanrım.
Sadece beş dakika kadar sonra yine yardım nerede kaldı diye sordu.
İçinde bulundukları sıkıntıyı belirtiyordu.
Yardım istiyorlardı
ve birkaç dakika sonra "Yardım nerede?" diye soruyorlardı.
POLİS
Saat ikiyi biraz geçe biri karakola geldi
ve Whakaari'nin patladığını söyledi.
Whakaari doğrudan görüş alanımızda değil ama tepelerin üzerinden
oldukça etkileyici bir bulut görebiliyorduk.
Başka bir personel, "Kameralar var.
Gidip kameralara bakalım." dedi.
Küçük, kara noktalar gördük
ve insan olduklarını anladık.
Orada insanların olduğunu anladık.
Çalışıyorduk.
İş yetiştirmeye çalışıyorduk.
Sirenleri duymaya başladık ve ne olduğunu anlayamadık.
Arabayla Mataatua rezervine gittim.
Durdum, koşarak büyük çimenlik alanı geçtim.
Bir şeylerin ters gittiğini anladık.
Duman bulutu normalden büyüktü.
İnsanlar resmen Whakaari'nin patlamasını izliyordu.
Evdeydim ve son dakika haberlerini gördüm.
İnsanlar evime gelmeye başlamıştı.
Ben hâlâ
kafamı toplayıp anlamaya çalışıyordum.
Düşünüyordum.
Bir Māori cenazesindeydim.
Oradaki konuşmamın enerjisinden
bir şeylerin ters gittiğini hissetmiştim.
Bakmaya gittiğimde dumanın yükseldiğini görebiliyordum.
Whakaari'nin üzerindeki normal bir volkanik bulut gibi değildi.
Kapkara ve yoğundu.
Gerçekten patladığını fark ettiğimde kendimi tutamayıp ağladım.
POLİS
İlk başta, adaya gitmiş olan turistlerin kimler olduğuna
ve onları oraya
kimin götürdüğüne dair biraz karışıklık vardı
ama patlama anında
adada insanların kaldığından emindik.
Whakatāne Sahil Güvenliğine yardım çağrısı yaptık.
Onlar da hızla Beyaz Ada'ya gittiler.
Denizde bir buçuk saat yol demek.
Can sıkıcıydı
çünkü teknelerimizin o kadar uzağa ulaşması
daima biraz zaman alıyor.
Auckland'dan Beyaz Ada'ya doğru kurtarma helikopterleri çıkmıştı.
Helikopter ambulanslar vardı.
Westpac kurtarma helikopterleri.
Bunlar, tüm gerekli ekipman ve kaynaklara sahip olan
arama ve kurtarma uzmanlarıdır
ama onlar da adaya aşağı yukarı bir saat uzaklıktaydı.
-Tanrım, insanlar var. -Tekneye bakın.
Koya ilk döndüğümüzde
her şeyin gri külle kaplı olduğunu gördük.
İnsanın beyni, gördüğü şeyi algılayamıyor.
Helikopterlerden biri dikkatimi çekmişti.
Şu helikoptere bakın. Bakın.
Geriye doğru itildiğini açıkça görebiliyordum.
Yarısı pistin dışındaydı ve pervaneleri bükülmüştü.
Patlama esnasında meydana gelen kuvvetleri
ilk o zaman düşünmeye başladım.
İskeleden ayrıldıktan birkaç dakika sonra
üç dört tane fotoğraf çektiğimi hatırlıyorum.
Çok yakından bakarsanız
kraterin hemen üzerinde duran nokta hâlindeki insanları görebilirsiniz.
Grubum hâlâ kraterin yanındaydı.
Hepimiz patlama noktasına
yaklaşık 100, 150 metre uzaklıktaydık.
Ebeveynlerim solumdaydı.
Babam doğrulmuş, gaz maskesiyle uğraşıyordu.
Kız kardeşimi görememiştim.
Annemi görebiliyordum.
Orada öylece yatıyordu. Hareket etmiyor
veya herhangi bir şekilde iletişim kurmuyordu.
Çok fazla insan vardı.
Ada, Krater Gölü'nden buhar püskürtmeye devam ediyor.
İskeledeki insanları da görebiliyorduk.
En az 16 kişi görüyorum.
Tanrım, hepsi külle kaplı.
Tanrım. Şuraya bakın.
Patlamanın ne kadar kötü olduğunu görür görmez
amacımız değişmişti.
Artık insanlara yardım etme zamanıydı.
O noktada bir karar vermem gerekiyordu.
Tekneye yüzüp güvenliğimi mi sağlamalıyım
yoksa geri dönüp yardım etmeye mi çalışmalıyım?
Sınava çekildiğin ve elinden gelenin en iyisini yapman gereken bir an.
Rıhtıma geri yüzüp insanların lastik bota binmesine yardım etmeye başladım.
Herkes hummalı bir şekilde şişme bota binme yarışındaydı.
Ana hareketten önceki bir patlama olup olmadığından emin değildik.
İskelenin üzerinde sadece kargaşa hâkimdi. O adadan kurtulmamız gerekiyordu.
Zıplayabilirim.
-Bekle! -Bekle!
-İmdat! -Bekle!
İskelede bekleyen ilk bota
binmeye çalıştık ama insanlar önümüze geçti
ve binemedik. Diğer bot geldiğinde binmek için merdivene yapıştım
ve sonra botun içine yığıldım.
Tamam millet.
Dokunma bana.
O aşamada tam bir kaos hâkimdi.
İnsanlar binmeye çalışıyordu.
Onları zapt etmen ve biraz geri itmen gerekiyordu.
Ellerinden tutup tekneye binmelerine yardım ettiğimi hatırlıyorum.
Derileri elime yapışıyordu.
Bir çeşit savaş filmi gibiydi.
Aman tanrım.
-Tanrım. -Hadi.
-İmdat! -İmdat!
Şişme bot, Phoenix'e geri geldi
ve rehberlerimizden biri üç dört tane ilk yardım çantası çıkardı.
Endişeli olduğunu görebiliyordum.
Ona oldukça yakındım ve "Kızım ve ben ilk yardım eğitimi aldık,
yardımımız dokunur mu?" diye sordum.
Cevabı, "Her yardıma açığız." oldu.
İlk yardım çantasını alıp
teknenin kıçına yürüdüm.
İlk kazazedeler
tekneye çıkıyordu.
Triyaj belirlemeye başladık.
Onları oturttuk. Yanık acısını
soğuk suyla hafifletmeye çalışıyorduk.
"Beni buradan götürün. Gidelim buradan." diye bağırıyorlardı.
Botlar geldi! Geldiler!
-Aman tanrım. -Motorunuz gidiyor.
Yüzde 45 ilâ 80 arası yanıklar vardı. Tamamen yananlar bile vardı.
Yüzde 45'ten sonra hayatta kalma oranları önemli ölçüde düşüyor.
Sahile döndükten bir saat kadar sonra
ölecek insanlarla karşı karşıya olduğunu anlıyorsun.
Oldukça vahim bir durumdu.
O aşamada teknenin kapasitesi dolmuştu.
Olabildiğince hızlı bir şekilde sahile dönmek zorundaydık.
BİRKAÇ PHOENIX MÜRETTEBATI ADADA KALIP
KAZAZEDELERİ ARAMAK İÇİN GÖNÜLLÜ OLDU.
SONRA TEKNE, ANA KARAYA OLAN 90 DAKİKALIK YOLCULUĞUNA BAŞLADI.
PATLAMADAN 30 DAKİKA SONRA
Karım beni aradı.
"Whakaari'den devasa bir duman yükseliyor, her şey
yolunda mı?" dedi.
Ben de "Sanırım." dedim.
"Hiçbir şey duymadım ama Hayden bize söylerdi." dedim.
Açıklığın arasından okyanusa doğru baktım.
Büyük bir duman bulutu yükselmişti.
Sahil kenarından giderken
kocaman bir bulutun farkına vardım.
Olağandan büyük ve kesinlikle daha koyuydu.
Bakarken "Bir şeyler oluyor." dedim.
Volcanic Air, bir patlama olduğuna dair bir mesaj yayınlamıştı.
Whakatāne sahilinde yer alan yanardağ kameralarından birine
bakma fırsatım oldu.
GEONET YANARDAĞ KAMERASI 9 ARALIK 2019
Harekete geçmeyip
hiçbir şey yapmadan oturmak gibi bir seçeneğin olmadığı çok açıktı.
Adada insanlar olduğunu biliyorduk.
Yardım imkânlarımız vardı.
Yapacak doğru şey buydu ve biz de bunu yaptık.
Her şeyde olduğu gibi,
olay anında karar verme zamanı geldiğinde
ya yaparsın ya yapmazsın. Ben yaptım.
Tim'i aradım ve "Ben gidiyorum." dedim.
"Tamam, orada görüşürüz." dedi.
Benimle çalışan çok deneyimli iki kişiyi aradım.
"Bir helikopteri gitmeye hazırlayın. Yakıt doldurun,
ihtiyacımız olabileceğini düşündüğünüz malzemeleri alın.
Fazladan maske ve biraz su da alın." dedim.
Sonra onlar kalktı. Birkaç dakika sonra da ben kalktım.
PATLAMADAN 40 DAKİKA SONRA
Telsizdeki konuşmaları duyabiliyordum.
John Funnell'in sesini o zaman duydum.
Aslında ben
uçağımla Whakatāne'de uçuyordum.
Yeni ekipmanları test ediyordum.
Mark Law'un telsizden, sabit kanatlı çağrısında bulunduğunu duydum.
Bir aracı istasyon veya iletişimi sağlama aracı olarak
yukarıda daireler çizecek birine ihtiyacımız vardı
çünkü Beyaz Ada'da cep telefonu çok az çekiyor.
Orada sabit bir telsiz veya herhangi bir telsiz sistemi yok.
Gönüllü yardım ettim.
Bolca yakıtım ve oradan kaçma kabiliyetim vardı.
Gitmemeyi bir an bile düşünmedim.
Kazazedeler teknenin her yerinde yatıyordu.
Önde, kıçta.
Görevimizi yapıyorduk. İnsanlara yardım ediyorduk.
Bence teknedeki herkesin epey yardımı dokundu.
Soyulmuş ellerle,
bacaklarla, yüzlerle baş ediyorduk ama yanıklar bundan çok daha kötüydü.
"Giysiyi geçip insanı yakan
ama giysiyi yakmayan şey nedir?" diye düşündüğüm
önemli bir anı hatırlıyorum.
Buharın, bizim göremediğimiz çok daha kötü yaralanmalara neden olduğunu fark ettim.
Kamarada bize yer yoktu.
Soğuk hava ve güneşin altında üzerimize tuzlu su sıçrayarak
teknenin pruvasında gittik.
Dönüş yolu korkunçtu.
Sürekli ufka bakarak "Hâlâ nasıl varmadık?
Saatler geçti." diye düşündüm
ama teknenin tam kapasite ilerlediğini duyabiliyorduk.
"Devam et tekne. Devam et Phoenix." diyorduk.
Phoenix'te 26 yaralı
veya ağır yaralı vardı.
"Lanet olsun, yardım edilecek
hâlâ bir tekne dolusu insan var." diye düşündüm.
PATLAMA ALANINA EN YAKIN YER OLAN KRATER KENARINDA 21 KİŞİ KALDI.
Asit gölüne yakındım.
Acı içinde oturmuş sallanıyordum.
Bütün bedenim sızlıyordu. Kollarımın gri külle kaplı olduğunu
görebiliyordum.
"Burada öleceğim. Buraya kadar." diye düşünüyordum.
Altıdan fazla insanın arasına oturmuştum. Ölen veya ölmek üzere olan insanlardı.
O an sesler yavaşça dağılmaya başlamıştı.
Çığlıklar seyrelmişti.
Ağlamaların sesi kısılmıştı.
İlk bir saat içinde tıbbi yardım alırsanız
travmayı atlatma ihtimalinin en yüksek olduğunu biliyordum.
Orada yarım saat oturduktan sonra
kimsenin gelmeyeceğini fark ettim.
Ve kendime geldim.
"Ayağa kalk ve gidip yardım bul."
Ayağa kalkıp ebeveynlerimden uzaklaşmak
yaptığım en zor şeylerden biriydi.
O gücü bulduğumda da yürümekten ziyade
sendeliyordum. Kendimi zorla yürütmeye çalışıyordum.
Geri dönüş yolculuğunun 15 veya 20. dakikasında
insanlar "Suya ihtiyacım var!"
diye bağırmaya başladılar.
Matt ve Lauren'a elimizden geleni yaptık.
Öndekiler de.
İlk yardım çantamdakiler,
çantanın kendisinden daha değersizdi.
İlk yardım çantamdakileri ters çevirip döktüm ve suyla doldurmaya başladım.
Ellerine, açıkta gördüğümüz her yerlerine
soğuk su dökmeye başladık.
Herkes rahatlamak için çığlık atıyordu.
Sanırım o zaman hepimiz elimizden geleni yapıyorduk.
Birkaç kez "Oturman lazım, muhtemelen çok fazla kül soludun." dediler
ancak öyle bir durumda oturmak çok zor.
Devam ediyorsun.
Beni sıcak tutmak için bir battaniyeye sardılar.
Geoff Hopkins bile beni ısıtmak için zora girdi.
Bana "Başaramayacağım." dedi.
"Evet, başaracaksın. Hayatının sonu gelmedi.
Önünde nice seneler var."
Benden elini tutmamı istedi
ama tutamadım çünkü çok kötü yanmıştı.
Normalde dindar biri değilim ama Tanrı'ya dua edip
canımı almasını istedim.
Böylece daha fazla acı çekmezdim. Orada bilincimi yitirdim.
Nefes almak çok zordu.
Ayaklarım ağırlaşmıştı.
İlerlemeye devam etmek için attığım her adımda büyük efor sarf ediyordum.
Güvenlik brifinginde Hayden'ın bize akarsuyu sahile kadar
takip etmemizi söylediğini hatırladım.
Akarsuyu geçmem gereken bir yerden döndüm.
Çok sıcaktı, yanıyordu. Ben de üzerinden atlamak zorundaydım.
Yapmak istediğim tek şey yine oturmaktı
ama mola verip oturursam tekrar kalkamayacağımı biliyordum.
Adaya vardığımda hâlâ önemli ölçüde
kül püskürtüyordu.
Koca bir kül ve buhar kütlesi vardı.
"Tamam, etrafa bir göz atayım." diye düşünüp
kratere uçtum.
Aşağı bakıp "Bu bir insana benziyor." dediğimi hatırlıyorum.
"Daha fazlası var gibi.
Hayır, sanki bir adam oturuyor."
Sonra da "Bir dakika, çok daha fazlası var." diye düşündüm.
Telsizlerle ve cep telefonuyla uçmaya çalışıyordum.
Kül bulutunun geldiği yöne karşı uçuyordum.
Bir yanda ileri geri gidiyordum.
Yetkililerin plan yapıp gerekli olduğunda daha fazla kaynak yönlendirmeleri için
onlara durumun ne kadar kötü olduğu hakkında
bilgi vermek gerektiğini biliyordum.
Mark'a, "Ölü ve yaralıların sayısını
öğrenmemiz lazım." dedim.
Çok toz olan birkaç yere inmeye çalıştım.
Tahta helikopter pistlerimden birini gördüm
ve ona yöneldim.
Toz ve dumanın içine uçtum.
Helikopteri çalışır hâlde bıraktım. Maskemi alıp atladım.
Derede ayak izlerine rastladım.
Adaya nasıl yaklaşacağımı planlamaya odaklanmıştım.
Çok tozluydu.
İnerken çok dikkat etmek zorundaydık.
Başta maskemi unuttum ve dışarıda nefes almanın zor olduğunu fark ettiğimde
helikopterden henüz çok uzaklaşmamıştım.
Çok zordu. Maskesiz olmuyordu.
Birini gördüm, sonra birini daha gördüm.
Biraz daha ileride başkalarını gördüm.
Bilinçleri pek yerinde değildi.
Bazıları, diğerlerinden daha yüksek sesle bağırıyordu.
Orada yaşananların bir resmini çizebilirim.
Sürekli yardıma ihtiyaç duyan insanlar buluyorduk.
Yaşadığımız şeyin büyük bir felaket olduğunu
hemen ve açık bir şekilde anladım.
Adamlarımı arayıp
onlara brifing verdim. "Burada çok fazla insan var." dedim.
"Çoğu ölmüş.
Hayatta kalan çok fazla kişi var ve hepsini alacağız."
Bilgileri hava trafik kontrole aktarıyorduk.
Böylece iki Westpac kurtarma helikopterini Beyaz Ada'ya yönlendirdiler.
"Burada çok fazla acı çeken insan var
ve elimizde tıbbi ekipman yok." dedim.
"Sedyeli helikopterimiz yok.
Adada size ihtiyacımız var."
Direkt cevap verdiler.
"Hemen geliyoruz."
Mark'ı arayıp "Yardım geliyor." dedim.
"Yakında düzelecek."
O an yerdeki insanlarla
ilgilenmeye başladık.
Solunum yollarını,
burunlarını temizleyip bazılarını kurtarma pozisyonuna alıyorduk.
Gaz maskelerini geri takıyorduk.
Hafifçe su sürüyorduk.
Daha fazla yardım gelene kadar devam ediyorduk.
Üstümüze hâlâ kül yağıyordu.
Duman bulutunun içinde bir şeyler oluyordu ve şiddetli patlama sesleri duyuyorduk.
Neyse. Devam ettim.
Whakatāne Sahil Güvenlik teknesi Whakatāne'ye dönüş yolunun ortalarında
Phoenix'le karşılaşıp yanına çekti.
Kaptan, teknede birden fazla kişinin durumunun kritik olduğunu söyledi.
Dönüş yolculuğunda ambulans personelinin
onlara yardım etmesi için Phoenix'e binmesine karar verildi.
Sağlık görevlileri atladı ve tekrar yola koyulmuştuk.
Sağlık görevlileri devralacak diye bekliyordum
ama aslında büyük bir çantaları olmasına rağmen
o çantada yardımı dokunacak hiçbir şey yoktu.
Sağlık görevlileri sadece "Yaptığınızı yapmaya devam edin." dedi.
"Rahatlatmaya devam edin. Yapacak başka bir şey yok."
İnsanlar kıyıda, nehir ağzı boyunca
toplanmaya başladı.
Çok fazla ambulans ve polis vardı.
Ön saftaki acil servis kadrolarının
her üyesi orada gibiydi.
Teknelerin geri döndüğünü öğrendiğimizde
onlar için gidip iskeleyi boşalttım
çünkü ilk iskeleye yanaşıp insanları indireceklerini biliyordum.
Teknelerden inen insanlar için
triyajı nereye kurabileceğimizi belirlemeye çalışıyorduk.
İnkar ediyordum, inanamıyordum.
Aklımdan "Hayden'ı aramalıyım." diye geçirdim.
Aramaya çalıştım ama açan olmadı.
Sanırım küçük bir topluluk olunca
bağlantı ağınız biraz daha geniş oluyor.
Karım, aile dostumuzu arayıp
her şeyin yolunda olup olmadığını sordu.
O da "Hiç iyi değil." dedi.
Çocukları alıp aceleyle kasabaya gittim.
Whakatāne'ye,
doğruca Beyaz Ada Turları'na gittik.
Her yerde ambulanslar ve polisler vardı.
Tüm aile oradaydı. Haber almayı bekliyorduk.
Kayalık bir yüzeye ulaştım.
Suyu görebiliyordum. Ben de
"Başardım." diye düşündüm. Hemen önümde
Phoenix'in mürettebatından biri vardı.
Elindeki telsize
"Bu kadar yeter, toplanma zamanı." gibi bir şey diyordu.
Bunu duyduğum gibi son kalan enerjimle bağırdım.
Daha çok bir çığlık gibiydi.
Gözlerini kocaman açarak döndü.
Suratında "Lanet olsun." der gibi şok olmuş bir ifade vardı.
Hemen "Yaşayan var." dedi.
"Gidelim."
Kollarımı omzuna attığımda
sadece "Ailem." dediğimi hatırlıyorum.
O anda tek yapmak istediğim şey, onu herkesin bulunduğu yere
götürmeme izin vermesiydi.
"Geçti. Seni şimdi tekneye götüreceğiz." dedi.
Te Puia'ya binip oradan ayrıldık.
Hava trafik kontrolle iletişim kurmaya çalışmaktan
zaman kavramını tamamen yitirmiştim.
"Acil olarak yardıma ihtiyacımız var. Sürekli yeni kazazedeler buluyoruz
ve daha çok yardıma ihtiyacımız oluyor."
Muhtemelen beş dakika sonra geri döndüler.
"Acil Durum Merkezi adaya gitmemenizi emretti." dediler.
Uçuşa yasak bölge olması kararı
daha yukarıdan gelmişti.
Bu karar, adanın tehlikeli durumu sebebiyle alındı.
Tüm kurtarma görevlileri için çok zehirli, asidik ve tehlikeliydi.
Bir patlama daha olma riski yüksekti.
Bu aşamada polis ve kurtarma görevlilerinin
adaya gitmesi çok tehlikeli.
Ada şu anda kül ve volkanik maddelerle kaplı durumda.
Herhangi bir kurtarma girişiminin güvenliği için uzmanlara danışıyoruz.
Mark'ın adadaki ekibini tekrar arayıp
"Elindekilerle ne yapabiliyorsan yapmalısın." dedim.
"Tek başınasın."
"Hayır, gelmiyorlar." dedi.
Ben de "Öyle mi? Tamam." dedim.
Sonra B planına geçtik.
İşi kendimiz yapacaktık.
PATLAMADAN 80 DAKİKA SONRA
Mark ve ekibi, ciddi yanıkları olan birçok hastayla beraber
korkunç bir durumun içinde kalmıştı.
Kâbuslara girecek türden bir durum.
Bu aşamada herkesi bir araya toplayıp
kazazedeleri tespit etmek için birlikte hareket ettik.
Sonra da onları helikoptere bindirmeye başladık.
"Sağ kalan herkesi bu adadan çıkartalım." diyorduk.
İnsanları taşımaya başladığımızda yaralarının ciddiyetini fark ettik.
Bacakları yanık içindeydi. İnsanları kaldırmaya çalışıyorduk
ve derileri elimize yapışıyordu.
Üstümüz başımız bu şekildeydi
ama oturup bunu düşünecek zaman yoktu.
Bir şekilde dayanıp insanlarla konuşuyorsunuz.
Ne yapacağınızı söylüyorsunuz. "Pekâlâ, helikoptere biniyorsun.
Şimdi seni kaldıracağız.
Hastaneden 20 dakika uzaktasın."
İnsanlar perişan hâlde ve neredeyse ölmüş durumdayken
kelimeler son derece güçlüdür.
Koltuklarımızı kaldıracak vaktimiz yoktu.
İnsanları kaldırmamız gerekiyordu.
İnsanları kaldırabilmek için kemerleri kullandık.
Sonunda ilk helikoptere beş kişiyi bindirdik ve gitti.
Sonra benimkini doldurduk ve ben havalandım.
Helikopterde bir kişi vardı.
Bir kişiyi daha bindirdik.
Benim helikopterin arkasına daha fazla kişi alamadık.
O iki kişiyle havalandım.
Keşke helikopter daha hızlı uçsa diye düşündüğümü hatırlıyorum.
Helikopterdeki o insanlarla geri dönerken
aklımdan geçen tek şey buydu.
Onlara yardım edebilmek için su verdik
ama işte… Evet.
Çok büyük ve müthiş bir çaba sarf ettiler.
Yapabilecekleri başka bir şey yoktu.
Başka kazazede kalmamıştı.
Adada sadece ölenler kalmıştı.
12 YARALI, ANA KARAYA ÜÇ HELİKOPTERLE TAŞINDI.
ÖLEN SEKİZ KAZAZEDE ADADA KALDI.
PATLAMADAN İKİ SAAT SONRA
Adaya yaklaşırken Kaptan Mike,
"Sıkı tutunun çünkü son hızda geçeceğiz." dedi.
Tekne kordonu geçtiğinde durmadı.
Nehirde aynı hızda devam etti.
İlk defa böyle bir şey görüyorduk.
"Bu tekne boşuna son hızda gelmiyor." diye düşündüğümü hatırlıyorum.
Bir sürü sağlık görevlisi, polis,
itfaiyeci vardı
ve hepsi gözünü dört açmış
gördüklerini anlamaya çalışıyordu.
KASABA DEVRİYESİ
Sanırım hepsi şok içindeydi.
Yaralıları ilk o zaman gördük.
Hiç yanardağ patlamasına maruz kalmış
bir insan bedeni görmediğimden nasıl olabileceği konusunda
pek emin değildim.
Elinde bir sürü streç filmle gelen bir polis memurunu hatırlıyorum.
Yanık yaralarını kapatmak için yerel marketlerden
ne buldularsa almaya çalıştılar.
Geoff'in, sağlık görevlilerine "Önce onu indirin.
Onun durumu kritik." diye bağırdığını duydum.
Matt tekneden yürüyerek inince hayrete düştüm.
Ondan ayrılmak istemediğimi açıkça belirtmiştim.
Bu yüzden onunla birlikte ambulansa binmeme izin verdiler.
Bulunduğum yerde üç kişi vardı.
İçlerinden biri aniden düştü.
Üstüme düştü
ve…
Sanırım o anda
bana özel bir an yaşadım.
POLİS
Ayağa kalkıp derin bir nefes aldığımı, arkamı dönüp
nehrin diğer tarafına baktığımı hatırlıyorum.
Sonra geri döndüm
ve yapmamız gerekeni çok iyi biliyordum.
İtfaiye, ambulans ve polis oradaydı.
O kalabalığın içinde nasıl olduysa
annemle kız kardeşimi gördüm.
"Beni böyle görmemeliler." diye düşündüğümü hatırlıyorum.
AMBULANS
Ayağa kalktım ama kol ve bacaklarımı kontrol edemiyordum.
Teknenin yanına doğru tuhaf bir şekilde yürümek zorunda kaldım.
Doğruca ambulansa gittim
çünkü beni o kadar acı çekerken görmelerini istemedim.
Beyaz Ada'daki yanardağ patlamasından getirilen
ilk yaralıların yanıklara maruz kaldığı açıkça görülüyor.
Elbette henüz bulunamayanlar da var.
Yirmi ağır yaralı olduğunu düşünüyoruz.
Hemen kasabaya gittim.
Annemle babam oradaydı.
Kaptanlardan biri "Hayden çıkmadı." dedi.
"O çıkmadı."
Nerede olduğunu da kesin olarak bilmiyordu.
"Olamaz, nasıl olur?" dedik.
Helikopterde olup olmadığını bilmiyordu. Emin değildi.
Gazı köklemiş, olabildiğince hızlı gidiyorduk.
Muhtemelen 120 knot vardı.
Acil Kurtarma Ekibi bütün hastalarla birlikte
havalimanına gitmemiz talimatını verdi
ama ben "Hayır, öyle yapmıyoruz." dedim.
"Hastaneye gidiyoruz."
WHAKATANE HASTANESİ ACİL SERVİS
Boşa zaman kaybıydı.
Acil Kurtarma Ekibi bizi bir kez yüzüstü bırakmıştı.
Oraya gidince hastane de bizi yüzüstü bırakmazdı.
Hastaneye gideceklerdi.
Onlarla hemen ilgilenecek çok insan vardı.
"Annemle iletişimi kesince bize ne olduğunu merak edecek."
diye düşünmüştüm.
Telefonum hâlâ yanımdaydı. Birinden annemi aramasını istedim.
Ben arayamadım çünkü telefon parmak iziyle kilitliydi
ve hiç parmak izim kalmamıştı.
Selam anne, benim. Haberin olsun istedim
ve bu bir şaka değil.
Biz adadayken yanardağ patladı.
Şu anda Yeni Zelanda'da hastanedeyiz.
Burada ne kadar kalırım bilmiyorum
ama seni mümkün olduğunca haberdar etmeye çalışacağım.
O noktadan sonra ayrıldık.
Durumumun ciddiyetinin farkında değildim.
Yeni Zelanda'da bir aydan uzun süre komada kalacağımı
kesinlikle beklemiyordum.
Alyansımı kestiler ama kesmemeleri için
yalvardığımı hatırlıyorum çünkü daha yeni evlenmiştim.
Çok üzülmüştüm ve keserlerken bakamadım.
Aciliyetin olduğu bir durumdan
aciliyetin aniden durduğu bir duruma geçiyorsunuz.
Yaşadıklarımızın ne olduğunu
durumu profesyonel eller
devralana kadar
idrak edememiştik.
Karımı aradım.
Açtığındaysa konuşamadım.
Bir anda gözyaşları döküldü.
O aşamada
herkes ruhsal ve fiziksel olarak bitmişti.
Kız arkadaşım Jolene beni almaya geldi.
Ona sarılabildim.
Sanırım ruhsal açıdan ilk kez o anda her şeyi anladım.
Adada, Whakaari'de hâlâ sekiz kişi olduğunu
ve öldüklerini polisten duyduk.
Tipene de onlardan biriydi.
Yere yığıldım.
Bunu duyduğuma inanamıyordum.
Biz parekura deriz. Trajedi.
Son helikopterin de geldiği haberini alınca
son durum hakkında bilgi almak için Mark Law'u aradım.
Arkadaşları olarak
onlara en kısa sürede
haber vermeliydik.
"Hayden'la birlikteydik ve o, hayatını kaybetti."
Hayden'ı görmüştü.
Onu adada görmüştü ve kurtulamadığını söyledi.
Mark, küllerin içinde gördüğü ayak izlerini anlattı.
Dolaşıp son birkaç kişiye yardım edenlerin
Hayden'la Tipene olduğuna,
son anlarında huzurlu olduklarına inanıyorlar.
Tipene'yle Hayden'ın önce diğerlerini düşündüğüne eminim
ama evine dönmedi.
Adada iki grup olduğu artık kesinleşti.
Bir grup tahliye edildi,
diğer grup ise patlamaya yakındı.
Ailesi veya arkadaşları ölenler, kaybolanlar,
tarifsiz acınızı ve kederinizi paylaşıyoruz.
Sevdiğiniz insanlar, sizi ağırlayan
Kiwilerin yanındaydı ve acınızı paylaşıyoruz.
Yeni Zelanda'daki yanardağ patlamasında
resmî ölü sayısı şu an sekiz.
Dokuz kişinin öldüğü doğrulanırken
son olarak da genç kardeşlerden…
Pazartesi günkü faciada ölü sayısı en az 15'e yükseldi.
Kendini işine adamış bir kamu çalışanıydı.
21 kurbanın arasında kocası Gavin
ve 15 yaşındaki kızı Zoe de vardı.
Neler olduğunu üç hafta boyunca öğrenemedim.
Kimse anlatmamıştı.
Sonra bir arkadaşım Yanık Ünitesinde beni ziyarete geldi.
"Hayden nasıl? Gelmemesine şaşırdım." dedim.
O anda aileme baktı ve hepsi gözyaşlarına boğuldu.
Evet, böyle öğrendim.
17 Aralık'ta uyandım.
Acı haberi veren büyükbabam oldu.
Babamı hastaneye Mark Law yetiştirmiş.
Maalesef ağır yaralandığı için kurtulamamış.
Annem adada ölmüş
ve onu
birkaç gün sonra Yeni Zelanda Ordusu bulmuş.
Kız kardeşimin cesedinin nerede olduğunu veya ona ne olduğunu bilmiyorlar.
Halk masallarımıza göre
atamız Tītahi öldüğünde, ruhu
okyanusun bugünkü muhafızlarından birine dönüştü.
Ölenler de atamız Tītahi gibi oldu.
Whakaari onların sonsuza dek muhafız, yani kaitiaki olmalarını
uygun görüp onay verdi.
Asla unutulmayacakları bir zamanda yerlerini aldılar.
PATLAMADAN 18 AY SONRA
Dürüst olmamı isterseniz
bazı günler iyi, bazı günler değil.
İnsanların bana, ellerime baktığını biliyorum.
Hoşuma gitmiyor.
Hep bunları önden açıklamam gerekiyormuş
gibi hissediyorum.
Bazı günler diğerlerine göre kolay geçiyor.
Pekâlâ, bir tarafta brüksel lahanası.
Elma ve tatlı patates de diğer tarafta.
Kocamla yarı maratonda koşmak için antrenman yapıyoruz.
Koşu gibi şeylere odaklandığım günlerde
işler iyi gidiyor, ileriyi görebiliyorum.
Mutlu günleri düşünüp yanardağı geride bırakabiliyorum
ama evet, bazı günler çok zor geçiyor.
Evet.
Yüzük parmağımı çok iyi kullanamıyorum.
Bu da baskın elimde sıkıntı yaşamama neden oluyor.
Şu aşamada hâlâ ayda bir ameliyata giriyoruz.
İyileşme süreci o kadar uzun ki.
Patlama iki dakika sürdü ama sonuçları yıllardır sürüyor.
Doğanın kontrolünün kimsede olmadığını anlıyorum
ama bana en azından bilinçli karar verme şansı tanınmalı.
Şu an bildiklerimi biliyor olsaydım
o adaya adım atma ihtimalimiz yüzde sıfırdı. Sıfır.
Bot çizgimden
şort çizgime kadar yandım. Bacaklarımın arkasına,
çömeldiğim için dizlerimin arkasına bir şey olmadı.
Dizlerimin arkasını koruması iyi oldu.
Başıma gelebilecekleri biliyordum
ama sizin başınıza geleceğine inanmıyorsunuz.
Bu, doğa hakkındaki fikrimi değiştirmedi.
İzole bir odada yaşayamam
çünkü o nasıl bir hayat olur ki?
Sanırım artık her şeyi atlatabileceğimi biliyorum.
Bu da önemli bir şey.
Belki başkası için olmayabilir ama benim için önemli.
Hastanede kaldığım süre boyunca
iki günde bir durumumla ilgili fotoğraf çekilmeyi âdet edindim.
Böylece dönüp baktığımda ne kadar yol kat ettiğimi görebiliyorum.
17 ameliyat geçirdim.
Hastanede bir yıl yatabileceğim söylendi.
Şunu gururla söyleyebilirim ki
iki aydan kısa süre yattım.
İnatçı bir şerefsizim.
Pes etmem. Denemeye devam ederim.
Ne kadar zorlaşırsa zorlaşsın bırakmam.
Riski hâlâ seviyorum
ama bence söylenmesi gereken söz, hesaplanmış risk.
Orada olmamalıydılar.
Gitmemeliydiler.
Evimden Whakaari'yi görebiliyorum.
Evimdeki her odadan görebiliyorum.
Açıkçası ne kadar az görürsem o kadar iyi.
Perdeyi kapatıp kendi hâline bırakıyorum.
Biraz dua ediyorum.
Ertesi gün de aynı şeyi yapıyorsun.
Evet.
Bence bir bakıma
adayı anladık.
Bunun bilinmeyen bir şey olduğunu.
Doğa Ana istediğini yapar
ama insan doğası da var.
Zorluklar karşısında yardıma gitmek insanın doğasında var.
Diğerlerine yardım için kendi hayatlarını feda etmeye hazır olan sıradan insanlar.
Dünyadaki iyi insanları iyi yapan budur.
Böylesine korkunç bir olaydan pek çok olumlu şey çıktı.
Topluluğun desteği çok fazla.
Hiçbir şeye değişmeyeceğim dostluklarım var.
Olumlu şeyleri görmelisiniz
yoksa kara bulutlar sonsuza dek peşinizi bırakmaz.
Sporum, meslektaşlarım,
arkadaşlarım, ailem.
Devam etmem için beni onlar zorladı.
Bana çok çalışmaya devam etme gücü verdiler.
Özellikle de büyükbabam, dayanağım.
En başından beri yanımda.
Onun sevgisi ve desteği olmasa kesinlikle bu kadar ileri gidemezdim.
Bileğimde yanmayan mükemmel bir nokta var.
Tam olarak elinin olduğu yer.
Şöyleydi.
Evet. Bu yüzden bu elim bu elime göre çok daha iyi durumda.
Bu elimle yumruk bile yapamıyorum.
Bu elimle ise tam yumruk yapabiliyorum.
Her zaman yanında olacağım.
Onu çok seviyorum ve bunun bizi daha da yakınlaştırdığını düşünüyorum.
"Merhaba." demek için birkaç ayda bir oraya gitmeye gayret ediyorum.
Hayden'ın favori içeceği Steinlager biraydı.
Güzel bir Kiwi birası.
Yanımıza bir düzine alıyoruz. Kiminle berabersek
oturup birkaç tane içiyoruz. Bir tane de her zaman okyanusa döküyoruz.
Ziyan etmeyi sevmesem de her zaman bir tanesini döküp
ona veriyoruz.
O ufak anları, o işareti arıyorsun.
Sanırım bunu atlatmanın yolunu arıyorsun.
Doğa Ana'nın ve bize yapabileceklerinin karşısında
insanlar olarak her zaman birbirimizin yanında olacağımızı unutmamalıyız.
WHAKAARI / BEYAZ ADA PATLAMASI 22 İNSANIN CANINI ALDI.
HİÇBİR KİŞİ YA DA KURUM ÖLÜ YA DA YARALILARIN
SORUMLULUĞUNU ÜSTLENMEDİ.
ADA TÜM ZİYARETÇİLERE KAPALIDIR.
ALEX PERRY'NİN OUTSIDE DERGİSİNDE YAZDIĞI
"BEYAZ ADA PATLAMASININ GERÇEK HİKÂYESİ" MAKALESİNE DAYANMAKTADIR.
Alt yazı çevirmeni: İlkim Sezen