Downloaded from YTS.MX
EEN NETFLIX-DOCUMENTAIRE
Official YIFY movies site: YTS.MX
Als Bill Russell niet al die kampioenschappen had gewonnen…
…zou iemand het dan over de Boston Celtics hebben? Nee.
Meen je dat nou? Dat is onbetwistbaar.
Hij was de grootste en meest dominante winnaar ooit in het basketbal.
En weet je wat hij heeft? Meer ringen dan vingers.
Elf ringen. Wie kan dat nog meer waarmaken?
Zo'n winnaar zien we nooit meer. -Hij zou God verslaan. Hij is de Big Bang.
Hij won elf kampioenschappen, twee als speler-coach.
Vijf keer werd hij verkozen tot Meest Waardevolle Speler in de NBA.
Bill Russells nalatenschap? Pionier van het spel.
Hij creëerde de geweldigste Amerikaanse sportdynastie die ooit heeft bestaan.
Elke speler die aan Bill Russell denkt, denkt aan winnen.
Hij kon winnen zonder te scoren. Dat was uniek.
Hij is de slimste speler ooit.
Bill terroriseerde iedereen die wilde schieten.
Door Russell hou ik niet van groen, niet van eten uit Boston…
…niets wat met Boston te maken heeft.
Elk team en elke speler in de competitie probeerde de dynastie ten val te brengen.
Er kwam er maar één in de buurt.
Het was een geweldig duel en een geweldige wedstrijd.
Dit waren twee mythische beesten, grote titanen die vochten om de ring.
Het waren epische gevechten en daar kwamen we voor.
Chamberlain torent boven hem uit, domineert elke speler die hij tegenkomt.
Maar hij had niet de aantallen die tellen, het winnen van kampioenschappen.
De ontvangers van de Medal of Freedom tonen het beste in ons…
…en dat waar we naar streven.
Meer dan welke sporter dan ook gaf Russell betekenis aan het woord 'winnaar'.
De mens Bill Russell is iemand die opkwam…
…voor de rechten en waardigheid van allen.
Hij demonstreerde met King.
Hij stond achter Ali.
Hij maakte het succes van zovelen na hem mogelijk.
Leiders geven vaak het goede voorbeeld.
Hij veranderde veel regels en hief veel barrières op.
Bill vocht voor iets veel groters.
Namelijk op hetzelfde niveau staan als wit Amerika.
BILL RUSSELL LEGENDE
31 JULI 2022
Vandaag is basketballegende Bill Russell op 88-jarige leeftijd overleden.
Vanavond wordt hij herinnerd als sporter en activist.
Bills daden op en naast het veld hebben generaties spelers positief gevormd…
…en daar zijn we eeuwig dankbaar voor.
Dit standbeeld werd in 2013 onthuld.
Mensen kwamen hier vandaag langs om verhalen te delen…
…en schetsten zo een beeld van zijn invloed.
BILL RUSSELL 10.000 PUNTEN
Ik kon Bills dood eerst niet geloven.
Maar ik dacht aan de geweldige dingen die hij gedaan had…
…en zijn bijdrage aan de mensheid.
Daar draait het om.
Zeven maanden voor zijn dood…
…veilde Russell zijn verzameling memorabilia.
De persoonlijke collectie van de 87-jarige…
…bestaat uit kampioensringen, MVP-trofeeën en gedragen shirts.
De opbrengst gaat deels naar Russells goede doel MENTOR…
…een organisatie die zich inzet voor zijn toewijding…
…om alle jongeren kansen te bieden.
Ik wil graag wat van die collectie. Hij was al die jaren zo goed voor me.
Hij is een… Wat hij voor de burgerrechten heeft gedaan, is ongeëvenaard.
VIJF SPORTERS WEIGEREN TE SPELEN
Al zijn elf ringen te kunnen hebben… Niemand gaat me overbieden.
Ik wil wel een manuscript van een van zijn boeken.
Een originele, ruwe versie van Second Wind…
…dat zou ook iets bijzonders zijn.
950.000, online koper. Derde en laatste oproep.
Verkocht voor 950.000 dollar aan een online koper.
Een wedstrijd begint en eindigt met een klok.
Net als een basketbalcarrière.
Maar in het echte leven vind je niet vaak handige punten…
…die aangeven waar iets begint en eindigt.
Meestal hangt het af van waar je begonnen bent, en hoe je kijkt.
In december 1956 landden Bill en Rose Russell op Logan Airport in Boston.
Ze waren nog geen twee weken getrouwd.
Toen ik bij de Celtics kwam, was ik nog nooit in Boston geweest. Nog nooit.
Tot ik kwam tekenen.
Bill werd als student nationaal kampioen en hij won Olympisch goud.
Nu hoopten Celtics-fans dat Bill hun stad het kampioenschap kon brengen.
Ik was 22 en had me nog nooit geschoren.
Dus ik had een zogenoemd sikje.
Op de eerste persconferentie vroegen ze me…
'Wanneer ga je je baard scheren?'
Ik had er nooit over nagedacht. Ik zei: 'Weet je wat?'
'Als de Celtics kampioen worden, gaat m'n baard eraf.'
RUSSELL MOET VERTROUWEN WINNEN
Men dacht dat hij na de Spelen in topvorm zou zijn, maar dat was hij niet.
'Ik wist niet dat profbasketballen zo zou zijn. Echt pittig.'
Ik had het begin van het seizoen gemist en ik was niet in vorm.
Ik had een maand lang geen basketbal aangeraakt.
Ik ging de competitie in zonder veel zelfvertrouwen als schutter.
Vijanden zeiden dat ik het nooit zou redden…
…omdat ik niet kon schieten van meer dan een meter.
Dus al wat ik wilde, was verderaf staan en schieten.
Ik miste ze natuurlijk bijna allemaal. Mensen schudden hun hoofd…
…en zeiden: 'Zie je? Hij kan niet spelen.'
De pers in Boston twijfelde aan Russells waarde…
…en vergeleek zijn prestaties met een ander…
…de topscorer aller tijden op Holy Cross, Tommy Heinsohn.
De pers kende Russell niet echt.
Men dacht dat Russell niet van betekenis zou zijn in de NBA.
Hij schoot lay-ups over het bord. Hij was aanvallend zo slecht…
…dat je je niet kon voorstellen wat Russell toe te voegen had.
RUSSELL HELPT CELTICS NIET
Ook bij uitwedstrijden kreeg Russell het te verduren.
Kiel Auditorium was uitverkocht die avond in december 1956.
De bal ging omhoog. Bob Pettit van de Hawks en ik sprongen.
'Roetmop.' 'Ga terug naar Afrika, baviaan.'
'Pas op, Pettit, straks zit je onder de chocolade.'
Het was duidelijk tegen wie ze het hadden. Ik was de enige zwarte in beide teams.
Na zo'n vijf wedstrijden twijfelde ik echt aan mijn kunnen.
Ik kwam thuis en zei tegen Rose: 'We moeten onze tassen pakken.
We blijven hier niet lang.'
Russell was vanuit de Bay Area naar Boston verhuisd.
Hij ging naar school in West Oakland en naar de universiteit van San Francisco…
…de enige universiteit die hem een basketbalbeurs aanbood.
Voor ons in West Oakland was San Francisco een exotisch land.
De Bay Bridge overspande een culturele kloof die zelfs een taalbarrière bevatte.
Ik grapte dat ik het woord 'moeder' pas op zichzelf hoorde…
…toen ik in San Francisco was.
En meteen bevond ik me in een zee van witte mensen.
Ik liep de recreatiezaal in. Een eerstejaars zegt…
'Hé, hoe noemen ze jou?'
Ik zei: 'Mijn naam is William Russell.' 'Ik geef je een bijnaam.'
'Als je dat doet , ga je eraan.'
Op de universiteit zaten misschien vijf zwarte studenten.
Punt uit.
Mijn kamergenoot was K.C. Jones.
Ze kregen een band door basketbal en hielpen elkaar rond te komen.
We hadden niet veel om aan te trekken op school, wij tweeën.
Ik verdiende 30 dollar per maand.
Voor gras maaien of wat dan ook. Russell had niets.
We gebruikten elkaars ondergoed.
Dat was het enige waar we allebei in pasten.
Russell besloot zijn atletisch vermogen te testen in een andere sport.
In de zomer ging ik bij atletiek.
Dat had twee redenen.
Alleen studenten met het schoolembleem kregen een vest. Dat moest ik hebben.
De tweede reden was dat ik graag ren en spring.
Hij ging voor de lol atletiek doen.
Hij begon met hoogspringen. Hij sprong vreemd, met zijn gezicht omlaag.
Hij deed het anders dan anderen.
Hij liep 50 meter achteruit, begon langzaam en bouwde dan snelheid op…
…tot 160 km per uur, en dan sprong hij.
Hij sprong zo'n 2,05 meter.
Hij was vanaf het begin een wereldtopper.
Toen hij wat van die hoogspring-kunde…
…naar het basketbalveld wilde brengen, waren zijn coaches niet blij.
We speelden bij Cal-Berkeley, hun center was een topper.
Zijn eerste vijf schoten blokkeerde ik.
Niemand in het gebouw had zoiets gezien.
Ze vroegen een time-out aan. Ik ging zitten.
M'n coach zegt: 'Zo kun je niet verdedigen.
Een goede verdediger blijft staan.
Jij springt om schoten te blokkeren. Dit kan niet.'
Dus ik ga het proberen en hij scoort drie keer met lay-ups.
Dus ik ging weer op mijn manier spelen.
Russell, 2 meter 8, slaat hem zomaar weg.
Bill Russell heeft het moderne verdedigingsbasketbal uitgevonden.
Hij veranderde het spel van een horizontaal spel…
…gespeeld door voornamelijk witten, naar het spel dat we nu kennen.
Wat Bill deed, dat zie je veel op beeld…
Hij sloeg hem niet weg om de ander voor schut te zetten.
Hij hield de bal in het spel. Het is net een rebound.
Aanval aan de buitenkant, verdediging binnen.
Als hij hem kon pakken, kon een teamgenoot…
…sneller bij de bal komen. Dat leidde tot snelle uitbraken.
Hij kon fantastisch vooruitkijken.
Hij sprong om te blokkeren.
Of hij blokkeerde het schot…
…of hij liet je raar schieten…
…of uit balans raken of een schot maken dat nooit lukt.
Russells verdediging maakte de USF Dons onverslaanbaar.
Hij kan schieten, en hoe.
De Dons winnen.
Bill Russells Dons wonnen 55 wedstrijden op rij…
…en steeds de NCAA kampioenschappen.
Bill Russell is de Meest Waardevolle Speler.
Hem zien spelen…
…en hem hele studententeams zien intimideren, was heel bijzonder.
Hij was de enige reden dat dat team won.
Maar de prijzen en zo die hij had moeten winnen, kwamen niet zijn kant op.
In m'n eerste jaar had ik gemiddeld meer dan 20 punten en rebounds per wedstrijd.
Ik blokkeerde minstens 15 schoten per wedstrijd.
Ik was de MVP bij de kampioenschappen.
Ik ging naar huis, naar het banket in Noord-Californië…
…en daar werd iemand anders speler van het jaar.
Zijn enige kwalificatie was dat hij blond was.
Ze wisten dat het niet klopte.
Ze zeiden dat m'n coach moest zeggen dat ik een reactie moest geven.
'Gefeliciteerd aan hem. Ik hoop dat ik volgend jaar kan winnen.'
Ik zei: 'Dat doe ik niet.'
Het was fenomenaal om achter elkaar kampioen te worden.
Maar ik denk dat mensen het niet leuk vonden…
…dat er drie zwarte mensen op het veld stonden in San Francisco.
Ze kwamen op plekken waar ze niet mochten inchecken, niet mochten eten.
Ik ging vanuit het hotel naar een restaurant verderop in de straat.
Ik zei: 'Ik wil wat eten.'
Hij zei dat dat wel kon, maar dan in de keuken.
Ik weigerde, ging terug naar het hotel en ging slapen.
In 1955 vonden er twee gebeurtenissen plaats die grote indruk op me maakten.
Een 14-jarige jongen genaamd Emmett Till werd vermoord door twee witte mannen…
…vanwege een vermeende belediging van een witte vrouw.
Zijn moeder wilde een open kist op de uitvaart…
…zodat de hele wereld zag wat haar zoon was aangedaan.
Datzelfde jaar werd Rosa Parks, een zwarte naaister…
…gearresteerd omdat ze weigerde haar stoel af te staan…
…in een bus in Montgomery, Alabama.
Het is tijd om het niet meer te pikken.
Ik had er genoeg van. Dit was echt het einde.
Als zwarte tiener in de jaren 50…
Dat moeten extreem lastige tijden zijn geweest.
Maar toch zet je dat opzij…
…en presteer je op zeer hoog niveau.
Ik besloot dat ik een geweldige basketballer zou worden.
Alles in me stortte zich op die beslissing.
Alle woede en verwondering verenigden zich voor één doel.
Russell groeide op in het Jim Crow-zuiden.
Hij was jong in de jaren 30, in Monroe, Louisiana.
De patronen bestonden eruit zwarte mensen rechten te ontnemen…
…ze stemrecht ontnemen, de fysieke scheiding van ruimtes…
…inclusief geweld, inclusief lynchen.
Jim Crow wilde Afro-Amerikanen opleggen…
…dat ze tweederangs burgers waren.
Ik wist dat er rassenscheiding werd toegepast waar ik woonde.
Ik zie mijn leven, vooral toen ik jong was, als een heel beschermd leven.
M'n ouders zorgden ervoor dat ik niet in gevaar kwam.
Mijn vader kende slavernij.
Hij is één generatie verwijderd. Familieleden waren slaven.
Slavernij is de ultieme vorm van respectloosheid.
Dus mijn vader zorgde ervoor dat hij nooit behandeld werd…
…als een tot slaaf gemaakte.
Een van de dingen die heel belangrijk voor hem waren…
…was een waardig leven leiden, zodat zijn kinderen trots op hem zouden zijn.
Mijn vader werkte in een fabriek en vroeg om opslag.
De baas zei: 'Dat kan niet, Charlie.'
'Als ik je opslag geef, verdien je net zoveel als de witten en dat kan niet.'
Hij gebruikte het n-woord tegen m'n vader.
Alsof het niets was.
M'n vader was die avond thuis, zat hardop te praten. Hij zei…
'Ik moet hier weg, want als ik hier blijf…
…maak ik er nog eentje af, of iemand maakt mij af.'
We verhuisden toen ik negen was, naar Californië.
Onthoud, dit is een kind van negen.
Dit is een groot avontuur.
Op de trein stappen.
Ergens naartoe gaan waar je geen voorstelling van hebt.
Het idee van verhuizen was een schok voor mijn broer en mij.
We reisden nooit.
Ik zat naast mijn moeder in het zwarte gedeelte, tot in St. Louis.
Toen mochten we voor het eerst in ons leven overal gaan zitten.
De verhuizing maakte deel uit van de Great Migration…
…van zwarte Amerikanen die het zuiden verlieten…
…op zoek naar betere kansen tijdens WOII.
Bill heeft het over in Californië aankomen als immigranten…
…omdat ze uit een ander land kwamen.
Ze moesten de gebruiken van dit nieuwe land leren…
…waar je uit hetzelfde fonteintje kon drinken…
…en kon gaan zitten waar je wilde in de bus.
Mijn ouders werkten allebei op de scheepswerven.
Er was geen rassenscheiding op scholen en dat was een echte verandering.
Ik had nog nooit een basketbal gezien. Ik kende het bestaan er niet van.
De kinderen hadden ergens een bord en een basket vandaan.
Ik weet niet waar vandaan. Vast niet gekocht.
Ik zag ze basketballen.
Dus ik deed mee. Ik was echt niet goed.
Toen Bill in Oakland kwam, nam zijn moeder hem mee naar een gebouw.
Bill vond het er raar uitzien. 'Je zult er veel tijd doorbrengen.'
Bill zei: 'Waarom dan?' Ze wees naar een bibliotheek.
Ze hadden in Louisiana nooit toegang tot een bibliotheek gehad.
Zwarte mensen hoorden niet te lezen.
Ik ging lezen in de bibliotheek. Ik las een geschiedenisboek.
In een alinea stond…
'De slaven in Amerika waren beter af dan als vrije mensen…
…waar ze vandaan kwamen.'
Dat vond ik verbazingwekkend.
Ik was tien jaar oud en ik zei: 'Dat kan niet zo zijn.'
Want iedereen op deze planeet wil vrij zijn.
Ik had m'n eigen wereldje en m'n kostbaarste bezit…
…was m'n bibliotheekpas van de openbare bibliotheek.
Ik ging bijna elke dag.
Ik bekeek reproducties van schilderijen en nam ze mee naar huis.
Prenten van Da Vinci en Michelangelo.
Die schilderijen betoverden me.
Ik bestudeerde urenlang een Michelangelo, probeerde elk detail te onthouden.
Het duurde weken eer ik dacht dat ik mijn ogen kon sluiten…
…en alles kon namaken wat leek op wat ik zag in de reproductie.
Ik pepte mezelf op voor de ultieme test en tekende het schilderij uit m'n hoofd.
Het resultaat was altijd frustrerend.
School was net begonnen in de herfst van 1946…
…toen ik op een dag thuiskwam en hoorde dat mijn moeder in het ziekenhuis lag.
De griep, zeiden ze, niets ernstigs.
In de twee weken dat we haar bezochten, zei ze steeds lachend…
…dat de dokters er niets van snapten.
Na één zo'n bezoek maakte Mr Charlie ons wakker en zei…
…'Jullie moeder is vannacht overleden.'
Ik was 12 en ze was er niet meer.
In de tijd dat zijn moeder overleed…
…was het gebruikelijk dat hun tantes…
…de kinderen opvoedden.
Zijn vader zei: 'Nee, ik neem ze mee.'
'Ik heb het hun moeder beloofd.' En ten tweede…
…ging hij niet iemand anders zijn kinderen laten opvoeden.
Maar voor Bill was het een zware tijd.
Ik was mezelf niet meer. Ik werd een eenling, introvert.
Ik twijfelde enorm…
…of ik wel iets kon bereiken zonder mijn moeder.
Iedereen die ik ontmoette, voelde dat er iets mis met me was.
Ik was het nog met ze eens ook.
Ik was overal onhandig in.
Op de middelbare school hadden we 'tutorgroepcompetitie'.
Elke tutorgroep speelde een wedstrijd van een kwartier tijdens de lunch.
Ik was reservespeler.
Niemand wist wat voor soort speler hij zou worden.
Ik denk dat hij het zelf niet eens wist.
Hij was gezegend met fysieke eigenschappen waarvan hij het bestaan niet wist…
…en hoe hij ze moest inzetten.
Ik werd uit het junior varsity-team gezet in de vijfde.
De varsity-coach, mijn oude tutor…
…op de middelbare school, zei: 'Ik ben er blij mee.
Nu kun je uitkomen voor de varsity.'
Coach George Powles vond Bills spel veelbelovend, nog voor Bill zelf.
Ik weet nog dat ik tegen Bill zei…
…dat hij zoveel mogelijk moest spelen in de zomer…
…omdat hij het seizoen erop eerste center zou worden.
Vanaf oktober.
Hij zei: 'Misschien kan ik naar de Boys Club.'
Ik gaf hem een zilveren dollar.
Een dollar is nooit beter uitgegeven…
…want die zomer speelde hij voor een dollar bij de Boys Club.
Hij basketbalde constant.
Het werd serieus in mijn laatste jaar op de middelbare school.
Halverwege het seizoen begon ik dingen te zien en op te merken.
Ik wist ineens dat ik op het basketbalveld kon doen…
…wat me met schilderijen niet gelukt was.
Ik zat met m'n ogen dicht wedstrijden af te spelen.
Ik zat in mijn eigen basketballab, maakte schetsen voor mezelf.
Ik heb veel schoten geblokkeerd.
Het was leuk om wat ontwerpen uit te voeren.
Soms ging het in één keer goed.
Voor mij was dat alsof ik een Michelangelo op het doek kon zetten.
Ik zei tegen mezelf: 'Ik kan het.'
Het is zo'n cool concept. Hij hoefde een wedstrijd maar één keer te zien…
…en kon hem daarna steeds weer visualiseren…
…voor hij het ging proberen.
Het werd een tweede natuur, voor hij het veld op ging.
Russell maakte van die ontwerpen schetsen voor universiteitskampioenschappen…
…en rolde ze daarna uit op het wereldtoneel…
…met het Olympische team in 1956.
Hier is de topspeler.
Een ongeslagen seizoen en nu gekozen voor het Olympisch team.
Kijk je uit naar de Olympische Spelen?
Ja, al zo lang als ik me kan herinneren.
OLYMPISCHE SPELEN 1956 MELBOURNE , AUSTRALIË
In die tijd ging het om wedijveren.
Het maakte niet uit waar de sporter vandaan kwam.
Russells dynamische verdediging leidde de Amerikanen naar een gouden medaille…
…tegen het Sovjetteam.
Het fantastische gevoel van het winnen van een gouden medaille.
Dat ene korte moment…
…weet je dat je de beste ter wereld bent.
Daar kun je trots op zijn.
Met twee kampioenschappen en een gouden medaille…
…was Bill klaar om prof te worden.
Mensen beseffen dat nu niet, maar de NBA was zo goed als wit.
Op vroege foto's zie je dat het een overwegend witte competitie was.
Het ongeschreven quotum was één zwarte speler.
Later werd dat twee zwarte spelers.
Dan konden ze samen op een kamer slapen. Maar niet meer.
De eerste zwarte speler in de NBA…
…was ene Chuck Cooper uit Duquesne.
Die beslissing kwam van de coach van de Boston Celtics, Red Auerbach.
Auerbach gaf niet om kleur.
Hij wist dat het de bedoeling was om te winnen…
…en daar moest hij de nodige zetten voor doen.
Dat betekent het juiste team samenstellen, met de beste spelers.
De Boston Celtics waren in de jaren 50 een eeuwige tweede.
Een goed aanvallend team, met Bill Sharman en Bob Cousy…
…de uitstekende verdedigingshelft van de jaren 50…
…maar toch werden ze geen kampioen.
Bob Cousy was een van de eerste NBA-supersterren.
Als je de gemiddelde man op straat in de jaren 50…
…zou vragen een basketballer te noemen…
…dan zou vooral Bob Cousy genoemd worden.
Cousy draait weg, sensationeel schot.
Ik kon wat onorthodoxe dingen…
…en had de fantasie om dat aan te vullen…
…met dingen die niemand anders deed.
Ze noemden me Mr Basketbal, 'de Houdini van het hardhout'.
De Celtics hadden een opwindende aanval…
…maar het team verdedigde zwak en had moeite met de rebound.
Bezit was de sleutel.
Als je de rebounds kon pakken, kon je zo'n beetje alles uitvoeren.
Arnold kwam een jaar eerder naar me toe… Dat heeft hij nooit vaker gedaan.
Hij zei: 'Er is iemand in Californië… Als we hem kunnen krijgen…
…zijn al onze problemen opgelost.'
Ik twijfelde er niet aan dat we Bill Russell nodig hadden.
Hij had een snelle reactie, een geweldige reflex…
…en van die lange armen. Geweldig.
Russell halen was niet makkelijk.
De Rochester Royals hadden de eerste draft pick.
De Celtics mochten als zevende…
…dus Red ruilde wat om naar de tweede plek te gaan.
Maar dat was nog niet alles.
Red Auerbach vond altijd een manier om te krijgen wat hij wilde.
Hij ging naar de eigenaar van de Celtics, Walter Brown.
Die had veel aandelen in de Ice Capades…
…een ongelooflijk succesvolle vorm van vermaak…
…die overal uitverkocht.
Brown, aangespoord door Auerbach, ging naar de eigenaar van de Rochester Royals…
…en zei: 'Luister wat ik ga doen.'
'We sturen je de Ice Capades voor zoveel shows als je wilt…
…als je Bill Russell niet als eerste kiest.'
Zo werd Bill Russell geruild voor de Ice Capades.
Dankzij Red Auerbach.
Red wist Russell over te nemen…
…maar omdat hij niet meteen succesvol was…
…ging Russell zelf twijfelen of hij er wel paste.
Tot één ontmoeting met Red voor een wedstrijd.
Hij zei: 'Ik wil je van tevoren spreken.'
We zitten in de Boston Garden.
De jongens plaatsen de vloer, de baskets.
'Ik wil je iets vertellen.
Het maakt me niet uit hoeveel punten je scoort. Ik wil dat je ons helpt winnen.'
Ik zei: 'Je salaris wordt bepaald door deze twee ogen.'
Je moet er wel voor gaan, maar maak je geen zorgen om de statistieken.
Alleen: 'Hebben we gewonnen of verloren? Daar gaat het om.'
Dat haalde veel druk weg bij ons allebei, en daarna…
…begon Red te zien wat voor impact ik kon hebben met rebounds en verdediging.
Bij de overgang heb je iemand nodig die de verdediging onder controle heeft…
…voor een effectieve rebound. En dat kon Russ.
Snel uitbreken lukt met defensieve rebounds en uitweg-passes.
Als de bal gegooid werd, ging ik naar één kant…
…de dichtstbijzijnde kant, wachtend op zijn pass…
…zodat ik snel kon oversteken en uitbreken…
…omdat ik wist dat hij iedere rebound pakte.
Het andere team schoot.
Als de schutter landde, deden wij al een lay-up aan de andere kant.
Zijn taak was de rebound pakken, schoten blokkeren, passes onderscheppen…
…en het spel de andere kant op sturen.
De rest van de jongens het veld over laten rennen.
Als het opkomende tij.
Bob, dat voelt vast goed, als beste basketballer van nu…
…een speler te hebben die de bal pakt. Hoe voelt dat?
De meeste fans die naar de Celtics kijken, weten dat onze verdediging…
…is gebaseerd op de snelle uitbraak. Daar hadden we nog nooit een grote man voor.
Op dit moment is er wat rebounden, passen en verdedigen betreft…
…geen twijfel aan de superioriteit van Russell.
Ik heb alles aan mijn vrouw te danken.
Soms twijfelde ik, maar Rose niet. Ze bleef tegen me praten.
Na de training, en zelfs tijdens trainingspauzes moedigde ze me aan.
Dat deed ze ook na thuiswedstrijden.
Ze kon het alleen niet bij uitwedstrijden. Dan miste ik haar peptalks.
Toen ik in 1956 met Rose trouwde, was ik 22, net terug van de Spelen.
Ik had geen idee wat ik deed.
Ik wist alleen dat Rose me accepteerde en om me gaf…
…buiten het basketbal om, wat een grote doorbraak voor me was.
De Celtics eindigden voor het eerst in de clubgeschiedenis bovenaan.
Ze moesten tegen de St. Louis Hawks om het kampioenschap.
CELTS TEGEN HAWKS IN OPENING PLAYOFFS
In Boston ziet een groot publiek de strijd om het kampioenschap…
…tussen de St. Louis Hawks en de Boston Celtics.
Russell draait.
Een geweldige reeks.
Bill Russell… Hoe lastiger de wedstrijd, hoe beter hij speelde.
Ik deed vier lay-ups. Hij blokkeerde de eerste twee, ik miste de twee erna.
Het kampioenschap, en Russells rookie-jaar…
…kwam aan op de laatste minuten van wedstrijd zeven.
Eind vierde kwart is het gelijkspel.
Russell gaat van rechts naar links en scoort.
Macauley met de bal, bovenin de cirkel.
Bal naar Pettit en een fout van Russell.
Vrije worp en kans op de gelijkmaker.
Hij is er klaar voor. Hij duikt, hij schiet. Hij gaat erin.
In die wedstrijd heb ik twee van de mooiste acties ooit gezien.
De eerste van Russell.
De stand is gelijk, de tijd dringt. Daar komen de Celtics. Links, Cousy.
Cousy gaf hem een lange pass, hij moest hem vangen en scoren…
…in één keer. Hij haalde de basket niet.
Niet goed. Rebound voor Martin. Martin in het midden.
St. Louis heeft de bal…
…en met één pass kan iemand met één dribbel…
…een lay-up doen en de wedstrijd winnen.
Coleman stond vrij.
Jack Coleman rent over het veld, hij ontsnapt.
Ik gaf nog een keer alles.
Bill Russell rent over het veld.
Russell ging in een waas langs me heen.
Hij wordt geblokkeerd door Russell. Wat een actie van Bill Russell.
Ze zouden met nog drie of vier seconden voor hebben gestaan.
Het is 113 -113 na één verlenging…
De volgende actie was van Alex Hannum.
Met nog één seconde te gaan nemen ze een time-out.
Jim Loscutoff scoort.
De Celtics leiden met twee punten, maar de Hawks hebben tijd voor één schot.
De Hawks kruipen rond speler-coach Alex Hannum.
Hannum zei: 'Ik gooi de bal het hele veld over.
Ik raak het bord. Pettit, vang hem en scoor. Zet hem.'
Hij gaf een perfecte pass.
Ik sprong, kwam niet meer omlaag. Ik ving hem op en schoot.
Het werkte. Alleen miste ik het schot.
En daarmee eindigt de wedstrijd.
De Celtics winnen hun eerste wereldkampioenschap.
En voor ondergetekende het eerste dat ik ooit heb aangekondigd.
We waren blij, ons eerste kampioenschap.
De Red Sox hadden al jaren niet gewonnen, de Bruins hadden niet gewonnen.
De Patriots bestonden toen nog niet.
En na de wedstrijd…
…zei Red: 'We halen die baard eraf.'
Ik was het vergeten. In de kleedkamer…
…kwam de trainer met een scheermes en scheerschuim.
Die avond werd ik echt onderdeel van het team.
CELTICS WINNEN TITEL, 125-123
CELTICS WINNEN EERSTE NBA-TITEL
Na een triomfantelijk eerste jaar…
…besloten Bill en Rose dat dat ze wel bij Boston konden gaan wonen.
Ze kopen een huis in Reading.
Reading is een voorstad, vooral arbeidersklasse, wat conservatief.
Russell woonde zijn hele Celtics-carrière in Reading…
…maar voelde zich er nooit helemaal thuis.
Hij klaagde soms over intimidatie van de lokale bevolking.
Ze werden gevolgd. Vandalen gooiden vuilnisbakken bij zijn huis om.
Toen ik in Reading, Massachusetts kwam wonen…
…waren we de eerste zwarte familie in de stad.
Telkens als mijn vader op reis ging…
…kwamen de 'wasberen' het afval omgooien.
's Morgens lag er overal afval.
Mijn vader ging naar het politiebureau: 'Steeds als ik op reis ga…
…valt iemand mijn vrouw lastig, gooien ze de vuilnisbakken om.'
'We kunnen niets doen aan de wasberen.'
Dus ging ik naar de staatsoverheid…
…en haalde een wapenvergunning.
Ineens kwamen de wasberen niet meer terug.
Boston zou een liberale stad zijn.
Het had een 19e-eeuwse reputatie als het 'Athene van Amerika'.
Maar Russell trof een provinciale cultuur…
…waar veel witten uit de arbeidersklasse een hekel hadden aan zwarten.
Boston was…
…de minst…
…liberale stad van de NBA toen ik er kwam.
Hij hoefde niet naar Boston voor racisme.
Dit was de jaren 50 in Amerika.
vier, zes, acht, we willen geen integratie
HOUD ONZE WITTE SCHOLEN WIT
Russell zocht troost voor de gewelddadige raciale scheuren…
…niet alleen door te spelen, maar ook door winnen ritueel te maken.
CELTICS - PHILADELPHIA, 106-92
CELTICS VERSLAAN NY
De Celtics marcheerden door het seizoen 1957-'58.
Russells 22 rebounds per wedstrijd worden makkelijke punten.
Ze leken klaar voor een nieuwe NBA-titel.
CELTICS FAVORIET BOVEN HAWKS
Dag basketbalfans. Johnny Most hier, boven het veld.
Welkom bij de wereldkampioenschappen van 1958…
…tussen de Hawks en de Celtics.
In de derde wedstrijd, bij gelijkspel…
…blokkeerde hij een schot, viel verkeerd…
…en scheurde pezen en brak een bot in zijn enkel.
We wensten Bill geen ongeluk.
Maar we vonden het niet erg dat hij z'n enkel had verstuikt.
Ik had een zware verstuiking en kon een paar wedstrijden niet spelen.
Russell was weer terug bij wedstrijd zes, met een achterstand van drie tegen twee.
Hij werd nog gehinderd door die slechte enkel.
Pettit laag. Over Tom Heinsohn, twee punten.
Pettit gaat ervoor en zelfs Russell kan hem niet tegenhouden.
Macauley met de basketbal. En het is voorbij.
Het kampioenschap is voor de Hawks met Bob Pettits 50 punten.
We verloren in zes wedstrijden.
We wisten dat dat het verschil was tussen arm zijn en blut zijn.
Arm zijn is een gemoedstoestand, blut zijn is een tijdelijke situatie.
We wisten dat het een tijdelijke situatie was.
Dus het jaar erop moeten we proberen zoveel mogelijk wedstrijden te winnen.
We waren allemaal concurrenten, te beginnen met Arnold.
Te lang lopen met de bal.
Red was best heftig.
Hij wilde niet dat we de tegenstander de hand schudden voor de wedstrijd.
We haatten ze.
Arnold heeft het misschien wat overdreven…
…maar we mochten niet naast elkaar bestaan…
…behalve om ze te verslaan.
Het jaar erop, in het seizoen 1958-'59…
…eindigden de Celtics met het beste record van de competitie.
We konden elke stijl spelen. We konen met iedereen mee rennen…
…of de bal rustig rondspelen…
…allemaal even makkelijk.
Red haalde er jongelingen bij in de hoop een team te vormen.
Na de draft van '57 belde Red me op.
'Ik heb Sam Jones van de North Carolina Central University gehaald.'
'Wat denk je, Russ? Is hij wat voor ons?'
'Wie is Sam Jones?' 'Hij is een Schvartze.'
Dat was Jiddisch voor een zwarte.
'Ik dacht dat je hem zou kennen.' 'Ik ken ze niet allemaal.'
Of je hem kende of niet, Sam Jones ging duidelijk een topbasketballer worden.
Het grappige is dat Sam altijd een oude man leek.
Sam Jones krijgt niet de erkenning die hij verdient als speler.
Kenners van het spel weten dat Sam beslissend was.
Je weet niet waar hij heen gaat, maar je weet dat hij een schot vindt.
Je wilde het niet tegen hem opnemen.
Hij aarzelde nooit en hij miste ook nooit.
Red probeerde ook Bill te herenigen met zijn kamergenoot, K.C. Jones.
Verslaggevers moesten Red altijd hebben over K.C.
'Waarom staat hij erin? Hij doet niets.'
Red tikte op zijn sigaar, blies de groene rook uit…
…en zei: 'Hé, K.C. Jones… Het enige wat ik weet…
…is dat als ik hem erin zet, ons team doorgaat.'
Onderschepping door K.C. Jones. Daar komen de Celtics.
K.C. was de beste verdediger die ik ooit heb gezien.
Red onderhield een teamcultuur rond de eigenaardigheden van de spelers…
…waardoor ze zichzelf konden zijn.
Hij bouwde aan meer dan een winnende franchise.
Dit was een groep broeders.
We waren familie en hadden het geluk om die kern bij elkaar te houden.
We steunden elkaar, juichten voor elkaar…
…we deden alles om elkaar succesvol te maken.
Hij was dol op zijn teamgenoten. Ze waren een soort tweede familie.
We toonden elkaar genegenheid.
Dat doe je het best met humor.
Als je met mensen praat die Bill Russell kennen…
…denk je meteen aan het gekraai. Het is gekraai.
Hij is zo arrogant als maar kan. Hij is Bill Russell.
Maar hij is ook die gek die met je lacht en grappen maakt.
Je kon hem horen kraaien met die beroemde lach van hem.
Zijn lach was aanstekelijk, uniek. Oprecht.
Het was…
Toen ik dat voor het eerste hoorde, zei ik…
'Lacht hij me nou uit? Wat doet hij?'
Als je hem aan het lachen krijgt, ben je in vorm.
Over m'n lachen en overgeven zei Red dat ik hem het basketbal uit zou drijven.
Soms moest ik bij de wedstrijd overgeven.
Het was essentieel dat ik nerveus werd.
Sommige mensen zijn zo intens…
…dat ze iets moeten vinden om dat los te laten…
…om te kunnen ontspannen en presteren.
Daarna ging het altijd weer, en het zag er erger uit dan het klonk.
Ik herinner me een wedstrijd, de warming up.
Ik zei: 'Jeetje, Russell is vergeten over te geven.' Ik riep iedereen van het veld.
'Terug naar de kleedkamer.' Ik zei: 'Russell, ga overgeven.'
Hij gaf over en wij wonnen.
We hoorden hem naar binnen gaan en dachten, godzijdank doet hij het.
Want dan was hij er klaar voor. Hij zou een topwedstrijd spelen.
Aan het einde van seizoen '58-'59…
…maakten de Celtics kans op het kampioenschap.
De eerste confrontatie tussen de Celtics en de Lakers vond plaats in 1959.
De Lakers zaten nog in Minneapolis, dus dat is vergeten…
…maar daar begon de heerschappij over de Lakers.
Boston heeft drie keer op rij gewonnen, dus het is erop of eronder voor de Lakers.
In wedstrijd vier liet Russell niemand een rebound pakken…
…en zorgde voor 30 rebounds.
Bob Cousy gaat naar de basket terwijl Boston meer druk zet.
Celtics winnen met 118-113.
Auerbachs team wint ongeslagen de play-offs.
De dominantie van de Celtics…
…bewees dat het team er echt stond, en maakte Bill weer tot kampioen.
CELTICS WINNEN VIERDE WEDSTRIJD VOOR TWEEDE TITEL IN DRIE JAAR
In die tijd was ik verliefd op mijn carrière.
Ik vond het geweldig, elke minuut ervan.
Dat was een fantastische tijd voor mij.
Dat jaar ging de MVP-award niet naar Russell…
…maar naar Bob Pettit van de Hawks.
Maar in Boston werd duidelijk dat Russell de meest waardevolle Celtic was.
Ik wist dat hij een goede rebounder was, een goede passer…
maar niet dat hij ook een leider was.
Veel mensen wisten dit niet, maar hij was zo toegewijd aan winnen…
…en aan de teamstructuur.
Hij was gewoon een winnaar.
Hij vond dat hij een zekere mate van respect moest krijgen…
…gebaseerd op wat ze als team konden bereiken.
Bob Cousy was de leider, maar dat ging duidelijk veranderen.
Bob kwam daar, hij was de ster van het team.
Hij had kunnen zeggen 'Ik ben de ster.' Maar hij zei: 'We gaan ervoor.'
Samen? -Ja.
Ik was de man toen hij in Boston aankwam en toen werd hij de man…
…maar de media gaven hem die eer niet echt.
Voor een roadtrip had Bob Cousy een verstuikte enkel.
We gaan op reis. We spelen vijf wedstrijden op rij.
Russell wilde tonen dat hij het zonder Cousy kon.
Hij heeft wel 9000 schoten geblokkeerd. Ongelooflijk.
LaRusso springt, Russell blokkeert hem.
We winnen ze alle vijf.
We komen terug in Boston. De koppen: 'Speelt Cousy vanavond?'
COUSY ERUIT, MAAR CELTICS WINNEN TOCH
CELTICS BLIJVEN ONGESLAGEN, OOK ZONDER COUSY
FANS BEWIJZEN DAT COUSY NOG STEEDS TOP IS
Ik groeide op in Boston en dit Russell-Cousy-team…
…was de enige winnende profsport bij mij in de buurt.
RUSSELL - GOED, HEINSOHN - BETER COUSY - DE BESTE
Het Celtics-fandom groeide, maar de waardering voor Bill niet.
Bill Russell kreeg niet de volledige waardering…
…die hij verdiende om de simpele reden dat hij zwart was. Zo simpel is het.
De journalisten waren totaal respectloos.
Die compleet witte media…
…met al haar vooroordelen…
Zeker voor die eerste en tweede golf van zwarte mannen…
…was dat vreselijk.
Er waren een paar racistische mannen die dat privé ook uitten.
Ik weet zeker dat dat invloed had op hun schrijven. Het was smerig.
Zwarte sporters waren onwetend. Al wat ze konden, was sporten.
Ze waren niet intellectueel. Ze konden rennen en springen.
Ze noemden het balkon…
…in Boston Garden bijvoorbeeld 'n-woord-hemel'.
Dat hoorde je op de perstribune.
Er zijn niet veel zwarte spelers in de competitie.
Het was een spel van witte jongens, witte schrijvers en publiek.
Deze stad was niet 'klaar' voor Bill.
Hij kreeg panne in een regenbui en mensen reden voorbij.
Ze wisten wie hij was. Hij is Bill Russell.
Ze hekelden hem eerder dan dat ze stopten om hem te helpen.
Stel je voor dat Larry Bird panne kreeg.
Dan stond er een parkeerplaats vol mensen klaar om te helpen.
Russell kreeg tegenwind in de straten van Boston…
…maar op het veld stond hem storm te wachten.
Vorig seizoen wonnen de Celtics hun tweede kampioenschap.
Maar er komen problemen aan, in de vorm van Wilt Chamberlain.
Naast hem lijkt zelfs Russell klein. Wilt de Stelt is 2 meter 16.
Nou, ik had geluk. Ik begon tegen profs te spelen…
…toen ik nog op de middelbare school zat.
Ik maakte ze compleet in.
Dus ik wist dat ik het goed zou doen bij de profs, zelfs op die leeftijd.
Wilt Chamberlain, waarschijnlijk een van de grootste sporters ooit.
Deze man was een supersporter…
…met een lijf van 2 meter 16 en 122 kilo.
Wilt Chamberlain was eigenlijk Shaq voor Shaq…
…als Shaq ook Olympisch niveau had gehad.
Als je ruim 2 meter 10 bent en meer dan 100 kilo…
…verwacht ik je op de post te zien domineren.
Als er geen Wilt was…
…dan ook geen Magic, geen Bird, geen MJ, niets daarvan.
Wilts eerste basketbalaanbieding kwam niet uit de NBA.
Met hun nieuwe attractie…
…trekken de Harlem Globetrotters 20 procent meer fans in 1958.
De kleurrijke, beroemde groep, opgericht door Abe Saperstein…
…heeft talloze fans over de hele wereld.
Als je een kind bent, en dan een zwart kind…
…dan zijn de Harlem Globetrotters hemels.
Wilt accepteerde zijn rol als normale jongen tussen de capriolen.
Ze stuurden me een kopie van een cheque van 100.000 dollar.
Ze boden me 100.000 dollar om zes maanden op tournee te gaan.
Voor jullie zijn zulke bedragen normaal, maar ik?
Voor dat geld was ik van het Empire State Building gesprongen.
Voor mijn grootvader en zijn generatie…
…waren de Harlem Globetrotters iets om trots op te zijn.
Ze toerden door het land, versloegen altijd de Washington Generals.
Maar de kritiek van intellectuele zwarte mensen is dat het clowns zijn.
Dat ze een verlengstuk van Mantan Moreland zijn…
…en andere zwarte Sambo-personages.
Voor een deel van het zwarte publiek gaan ze van helden…
…naar zwarte prestaties ondermijnen.
In 1956 kreeg Bill Russell zijn eigen lucratieve aanbod…
…van de Globetrotters, toen hij nog studeerde.
'Wil je geld verdienen, kom dan met ons mee.'
Maar Russell zegt: 'Absoluut niet.'
Mijn vader zei: 'Mijn zoon zal nooit voor de Globetrotters spelen.'
'Hij is de beste basketballer ter wereld. Hij is geen clown.'
'Waarom zou ik meedoen als ik Olympisch sporter ben?'
'Ik ben een winnaar. Ik hoef dit niet te doen ter bevestiging.'
Wilt zocht ook geen bevestiging. Toen zijn jaar bij de Globetrotters erop zat…
…begon hij in 1959 in de NBA bij de Philadelphia Warriors.
Basketbalfans zijn benieuwd hoe je het gaat doen…
…zeker tegen spelers als Bill Russell.
Denk je dat je er klaar voor bent?
Ik denk dat ik m'n mannetje kan staan tegenover bijna iedereen in de competitie.
De Warriors kwamen uit een verloren seizoen…
…maar Wilt gaf ze overwinningen.
Toen Wilt in de competitie kwam, zorgde hij voor fantastische cijfers.
Hij haalde gemiddeld 37 punten en 27 rebounds per wedstrijd…
…en Philadelphia deed ineens weer mee.
Wilt de Stelt gaat als een dolle.
Hij scoorde wanneer hij wilde.
Hij was sterker en sprong hoger dan wie dan ook.
Als de bal richting de basket ging, kon niemand hem verdedigen. Onmogelijk.
Onze eerste wedstrijd tegen elkaar was in Boston.
RUSSELL TEGEN WILT
De Garden was maanden voor de wedstrijd uitverkocht…
…en de tribune zat al voor de warming-up vol.
EERSTE WEDSTRIJD BILL EN WILT 7 NOVEMBER 1959
Toen Philadelphia naar buiten kwam, klonk er gejuich.
Het was oorverdovend. Ik keek naar zijn handen en wist het.
'Deze man kan een basketbal vasthouden als een honkbal.'
Dit werd een probleem voor ons, en voor Russell.
Ik dacht dat hij zeker tien centimeter langer was.
Ik dacht, kijk ik hem recht aan of kijk ik niet omhoog?
Ik dacht, ik kijk gewoon recht vooruit.
Dan kijk ik naar z'n borst. Dat lost het probleem niet op.
Twee van de beste jongens uit die tijd…
…nemen het voor het eerst tegen elkaar op.
Chamberlain kreeg zijn punten…
…en behandelde Russell als elke andere center, maar Russell hield zich staande.
In onze tijd zette je twee mensen op zo iemand.
Ik zag Mr Russell hem steeds in zijn eentje bewaken.
Dus hij moest hoeken gebruiken, zijn lijf.
Russell besefte dat hij…
…Chamberlain niet kon tegenhouden tenzij hij rare dingen deed.
Je ziet Bill positie kiezen, de bal ontwijken.
En tegelijkertijd zie je de berekeningen bij Wilt…
…die probeert te reageren op wat Bill doet.
Ik wist dat ik hem niet kon tegenhouden.
Maar ik kon wel wat drempels plaatsen. Meer kon ik niet bedenken.
Ik had ruim 20 punten en ruim 20 rebounds.
Hij speelde goed, zeker 20 rebounds en 30 punten.
Allebei veel blokkades en zo.
In die wedstrijd won Chamberlain op cijfers…
STEM VAN RED AUERBACH
…behalve dan de overwinning.
WILT VERBLEEKTE NIET
STELT KLEMGEZET DOOR RUSSELL IN EERSTE GEVECHT VAN NBA-REUZEN
Begin jaren 60 hoopte de NBA meer fans aan te trekken…
…met vriendschappelijke wedstrijden.
In 1961 speelden de Celtics en de Hawks een wedstrijd in Lexington, Kentucky.
Het was uitverkocht.
De eerste keer dat er 10.000 mensen in dat stadion zaten.
De ochtend van de wedstrijd checkten de Celtics in in het Phoenix Hotel.
Maar Lexington was, zoals veel zuidelijke steden, nog steeds een gesegregeerde stad.
We gingen naar beneden in het hotel…
…en de mensen achter de bar zeiden: 'We bedienen hier geen negers.'
Hetzelfde hotel, maar we konden niet hetzelfde eten.
Dus ik besloot, en de rest deed mee, niet te spelen.
Ik zei tegen Red dat we vertrokken.
'Wacht even. Ik kijk wat er aan de hand is.'
Arnold belt de manager van het café en zegt: 'Dit zijn gasten.
Je moet alle gasten bedienen.'
Dus we gingen terug en ze zeiden: 'We hebben toestemming u te bedienen.'
Russ zei: 'Grapje. We verblijven niet echt in het hotel.'
Toen zeiden ze: 'Dan kunnen we u niet bedienen.'
'We bedienen geen negers in het hotel.'
Dus we hebben onze spullen gepakt en zijn vertrokken.
Ik zei tegen Red dat de Celtics gewoon moesten spelen, en dat duidelijk was…
…dat de zwarten niet wilden spelen onder deze omstandigheden.
Ik belde het andere team en zei dat onze zwarte jongens niet zouden spelen.
Toen besloten de zwarte jongens van het andere team ook niet te spelen.
Die avond was er een volledig witte versie van de Celtics tegen de Hawks.
Sommigen riepen dat ze geschorst moesten worden, beboet moesten worden…
…dat ze hun teamgenoten teleurstelden, geld stalen…
…omdat ze betaald kregen terwijl ze niet speelden.
Bill was heel duidelijk.
'Als het weer gebeurt, doen we weer hetzelfde.'
Hij maakt nog steeds deel uit van die eerste golf van zwarte spelers.
Hij is zich bewust van de raciale druk die op zijn schouders rust…
…van het niet alleen vertegenwoordigen van zichzelf, maar een gemeenschap.
Sporters van nu hebben het stokje overgenomen.
We hebben nu onze eigen platformen. We hadden het meteen getweet.
'Wacht, willen jullie ons niet bedienen?'
We hadden het meteen op Twitter gezet.
Ik ben een verwend jochie. Ik weet niet hoe het is als ze in een hotel zeggen…
'Je mag hier niet slapen. Achterin.'
Ik weet niet hoe dat is, een waterfonteintje voor 'alleen witten'.
De meeste jongens, zeker van nu, maken nog geen tiende mee van wat hij meemaakte.
De ironie is dat ze, terwijl ze allerlei racisme ervaren buiten het veld…
…dat zwarte spelers steeds prominenter worden in het basketbal.
Begin jaren 60 begint de NBA echt erbij te horen in de Amerikaanse sport.
Er komt een tijdperk van grote commerciële groei aan.
Een belangrijke factor daarvoor is de komst…
…van allerlei Afro-Amerikaanse supersterren.
Oscar Robertson, Elgin Baylor.
Dat waren echt geweldige basketballers.
De komst van zoveel geweldige zwarte sporters in de competitie…
…bleef voor bloei zorgen.
Deze jongens verheffen het basketbal.
Ik noem het de zwarte sporters-esthetiek. 'Hoe druk ik mezelf uit in het spel?'
Er is een publieke fascinatie voor de nieuwe rivaliteit…
…tussen de twee grote zwarte centers.
De kranten, de fans, iedereen verheerlijkte het.
Het was een geweldige strijd.
BILL: 'WILT BEWAKEN LIJKT WEL OORLOG'
WILT: 'BILL IS NET EEN GLADIATOR'
De NBA gebruikte Russell en Wilt om het spel te verkopen, en dat werkte.
Ze trokken publiek.
Jij noemt het een hype, wij noemen het publiciteit.
Beide steden waren automatisch uitverkocht.
Het was goed voor de pers, goed om publiek te trekken.
Maar het kon ons niet schelen wat ze schreven, we wilden alleen maar winnen.
Tegen Chamberlain spelen was niet makkelijk.
Wilt had nog maar een paar jaar gespeeld, maar hij was de dominantste speler ooit.
Hij nam wedstrijden gewoon over.
Hij haalde dat seizoen gemiddeld 50 punten per wedstrijd. 50, elke wedstrijd.
Stel je voor, een gemiddelde van 50.
Ik deed dat één keer in die 13 jaar, met behulp van 4 keer extra tijd.
In een wedstrijd tegen de New York Knicks in maart 1962 overtrof Wilt zichzelf…
…en boekte een record dat volgens velen nooit verbroken zal worden.
Hij scoorde 100 punten.
Na die wedstrijd zochten ze elke avond naar 100 punten.
Voor het publiek was Wilts enige uitdager Bill Russell.
De media speelden met dat verhaal…
…en de twee titanen stonden onder druk.
Het leek wel alsof we elke zondag…
…op nationale tv ontmaskerd zouden worden.
Als ik een gewone wedstrijd zou spelen, zou ik eraan gaan.
Hij zou voor 60 of 65 gaan.
Wilt en Bill hadden die rivaliteit.
Dat kun je niet vergelijken met jongens van nu. Het was een andere tijd.
Mensen konden niet beslissen wie de goeie of de slechte was.
Chamberlain was veel gezelliger.
Hij was veel toegankelijker. Meer: 'Wat we leuk vinden aan onze negers.'
En dan heb je in deze hoek Bill Russell, een meer onheilspellendere zwarte.
We weten niet eens of hij ons wel mag.
Aan het einde van seizoen 1961-'62 probeerde Wilt opnieuw te bewijzen…
…dat hij de Warriors over de finish kon trekken…
…en de Celtics kon onttronen.
Bill was dan de superster van zijn tijd…
…maar hij benaderde het alsof hij gewoon een van de vijf was.
Maar Wilt zei: 'Ik ben Wilt Chamberlain. Ik scoor wel 100 punten.'
'Doe maar wat jullie willen, ik win wel.' Een heel andere benadering.
Beide strategieën waren effectief.
Bills team veegde de vloer aan met de Warriors…
…maar in wedstrijd twee zorgde puntenmachine Wilt voor een gelijke stand.
Ik moest mezelf opleggen nooit de strijd om punten met hem aan te gaan.
Russell kwam de kleedkamer in.
'Ik ga echt met Wilt afrekenen.'
'Het zal veel van me vragen…
…maar ik heb wat aanwijzingen.'
'Als je de bal hebt geprobeerd af te pakken, spring je voor hem…
…speel je achter hem, laat je hem vallen…
…zorg je voor lastigere schoten.'
Hij kon niet veel meer op het veld.
Maar ik zal je zeggen, nadat Russell had toegeslagen…
…was Wilt een boze man.
Er is een gevecht gaande, Chamberlain middenin.
Hij zou 35 punten scoren. Maar de helft van die wedstrijden zouden we winnen.
CELTICS WINNEN MET GEMAK
Zijn individuele statistieken zijn niet te vergelijken met Wilt…
…maar uiteindelijk…
…ging het hem er niet om hoe je het spel speelde…
…hoeveel punten je haalde, als je maar kon zeggen dat je gewonnen had.
Toen het drie tegen drie werd, kon het alle kanten op.
Met een gelijkspel in de series van 1962…
…zette wedstrijd zeven Chamberlain en Russell nog weer op scherp.
Chamberlain was fantastisch.
Maar Russell had de competitiviteit van een leeuw.
Wat er ook nodig was om te winnen, deze man haalde het uit zichzelf.
Het kwam neer op één of twee acties aan het eind.
En dit is het belachelijke.
In Boston hadden we alle vertrouwen in Bill Russell.
Man, wat een wedstrijd is dit tot nu toe.
Met nog 13 seconden te gaan, en gelijkspel…
…kunnen de Celtics het afmaken.
Cousy naar rechts, terug naar het midden.
Heinsohn gaat naar de lijn. Het schot is niet goed.
Hij ging er niet in. Philadelphia krijgt de bal.
Nu was het aan de Warriors.
Zij hadden maar één plan. Geef de bal aan Wilt.
Wat een actie van Russell.
Dat was een teken van hoe graag hij wil winnen.
Boston aan de bal.
De serie stond op het spel. Bill wist naar wie het laatste schot moest.
Sam Jones op afstand.
De tijd zit erop en het is de Boston Celtics weer gelukt.
Bill Russell zei altijd…
'Als je zelf kampioen wilt worden…
…dan moet je gaan tennissen.'
'Maar als je als familie wilt winnen, moet je je verenigen met je teamgenoten.'
CELTICS SCHAKELEN WARRIORS UIT, NU LOS ANGELES LAKERS
Nu moesten de Celtics nog een bekende, maar verbeterde vijand verslaan.
LAKERS PLAY-OFF PRIJZEN
De Lakers verhuisden van Minneapolis naar Los Angeles…
…en hadden een paar rijzende sterren.
Ik ben Jerry West en ik deed vroeger…
…die rare sport waarbij je met een bal dribbelt.
Basketbal, ja.
Rod Hundley naar de man achter hem, Jerry West.
West schiet en er zit er weer eentje in.
Jerry was een geweldige speler. Een van de grote aanvallende spelers…
…die net zo goed kon verdedigen.
Jerry West stond bovenaan bij de draft.
Hij was een van de beste schutters en hardste spelers aller tijden.
In Los Angeles werd hij Mr Clutch genoemd.
Als de bal aan het eind van de wedstrijd naar Jerry ging, zat hij erin.
Tegen de Celtics spelen deed me niets.
Ze moesten nu eens tegen mij strijden.
We hadden ook Elgin Baylor, die leuk was om naar te kijken.
Er is geen betere aanvaller dan Elgin Baylor.
Mensen weten niet meer hoe goed Elgin was. Hij was niet te stoppen.
Elgin was Dr. J voor Dr. J. Hij was Michael voor Michael.
In wedstrijd vijf van de finale van '62 nam Baylor zijn team aan de hand.
Hij scoorde 61 punten, een finalerecord.
Je hebt er vertrouwen in dat het lukt. Alle grote spelers hadden dat vertrouwen.
De beslissende zevende wedstrijd zorgde voor een uitverkochte zaal.
De zevende wedstrijd tegen de Lakers wordt altijd de Selvy-wedstrijd genoemd.
Met nog 5 seconden te gaan en de stand op 100 gelijk…
…hadden de Lakers balbezit.
Selvy was spelverdeler, naast Jerry West.
Ik verdedig Selvy.
Selvy rent van me weg, de hoek in.
Negen van de tien keer zit hij.
Drie seconden, twee, Selvy schiet.
Mis, rebound. Extra tijd.
Bill Russell is op z'n knieën gezakt door de emotie.
In de extra tijd wist een uitgeputte Russell zes punten te scoren…
…voor een kleine voorsprong.
Nu Baylor. Fout van Frank Ramsey.
Hij verlaat de wedstrijd met 23 punten. Gene Guarilia komt erin.
We hadden iemand, Gene Guarilia, die nooit meedeed.
Speelde nooit.
Red heeft geen keus. Hij zet Guarilia op Elgin.
Baylor. Guarilia bewaakt hem.
Baylor draait, schiet, mist. Rebound, Russell.
Baylor met Guarilia. Een tip-in-poging van Selvy.
Rebound, Sam Jones.
Hij was zo bang dat hij zich niet kon bewegen.
Dus hij reageerde niet op schijnbewegingen van Elgin. Doet niets.
Sluit Elgin volledig af.
Mis. Rebound. Fout.
Fout van Baylor. Het zit erop voor Elgin Baylor.
Een staande ovatie in Boston Garden voor Elgin Baylor.
Russell schudt de hand van een geweldige basketballer.
Elgin Baylor.
Nu de winst binnen was, maakte Cousy de tijd vol…
…met zijn iconische rechtse dribbel.
Hij maakt de tijd vol, de tijd tikt weg.
En de wedstrijd is voorbij.
Voor de grote Bill Russell, 30 punten. En 40, ik herhaal, 40, rebounds.
Een fantastische basketbalwedstrijd.
In de kleedkamer was er de traditionele bierdouche.
Het vijfde kampioenschap voor Russell…
…en de Celtics waren de dynastie geworden.
VIJFDE TITEL IN ZES JAAR
Aan de ene kant leeft Russell in de jaren 60 de American Dream.
Een huis in een buitenwijk, drie jonge kinderen, een liefhebbende vrouw…
…een goede baan en een mooie auto.
Allemaal kenmerken van een leven van algemene voorspoed.
Bill en Rose voelden zich meer thuis in de witte buitenwijk van Reading…
…en Reading was terecht trots op haar beroemdste inwoner.
In de lente van 1963 gaf de stad de Russells…
…een banket om hun waardering te tonen.
Tijdens deze jaarlijkse vergadering van maart 1963 is bepaald…
…dat er een dag wordt aangewezen als Bill Russell Day.
Bill, we eren jou en Rose en je familie vanavond…
…hier in Reading, om wie je bent. Niet alleen een basketballer…
…maar ook een sporter, een atleet, een vader, een familieman…
Ik woon al mijn hele leven in deze stad…
…en vind een van haar uitstekende eigenschappen de naastenliefde…
Mrs Russell, het was me een waar genoegen…
…en ik vind het een eer…
Een eerbetoon aan zijn ras, het menselijk ras.
…het brood te breken met jou en Mrs Russell.
Nu is het jouw beurt aan de microfoon.
Dank u wel.
Ik ben weer nerveus vanavond. Heel nerveus.
Liever tien keer tegen Chamberlain dan één keer dit doen.
Waar moet ik beginnen?
Maar in alle oprechtheid…
…wordt het me een beetje te veel…
…om hier zoveel geweldige mensen te zien.
Zo lijkt mijn leven geen complete verspilling.
Ik dacht echt dat niemand in de gaten had dat ik er was.
Dit zal ik me altijd blijven herinneren.
Ik hoop dat ik mijn leven zo kan leiden…
…dat jullie altijd zo over mij blijven denken.
Ik waardeer het enorm. Bedankt.
Russell was ontroerd. Hij voelde zich eindelijk welkom in zijn woonplaats.
Vlak erna besluit hij: 'Het wordt Reading.'
'We zijn ons huis ontgroeid. We zoeken een huis in Reading.'
Hij bekijkt de statige huizen aan de westkant.
Nog geen maand later…
…werd bekend dat ik een huis wilde kopen in een ander deel van de stad.
De buren maakten bezwaar.
Als sporter, als beroemdheid zelfs…
…is het leuk dat je in de stad woont, maar niet bij mij in de buurt.
Mijn vrouw Rose kwam huilend thuis…
…toen bewoners een petitie tegen de verkoop hadden getekend.
'We moeten dat huis vergeten', zei Rose. 'Ze willen ons hier niet.'
'Ik heb dat huis gekocht, ik betaal de hypotheek.'
'Het maakt me niet uit wat anderen ervan vinden.'
'Maar wie speelt er met onze kinderen? Wat gaan de witte buren tegen ze zeggen?'
'Ik denk juist aan de kinderen.'
'Ik kan ze niet in de ogen aankijken als ik dat gedrag accepteer.'
'Niemand vertelt mij waar ik ga wonen.'
Russell wint die titels en wordt steeds belangrijker…
…maar weet dat zijn overwinningen hem niet tegen racisme beschermen.
Ik reageerde mijn hele leven al op witte culturele vooroordelen.
Het was overal.
Het is een nieuwe manier van leven.
In bibliotheken, in tv-programma's, op de gezichten van mensen.
We hebben een goede kans van slagen.
Je voelt je net zo goed als je eruitziet.
Je wordt pas populair als je jezelf kunt kleden.
En dat is het mooie ervan.
Witte mensen konden maar weinig doen zonder beledigende vooroordelen.
Ik heb veel tijd besteed aan het bestrijden van vooroordelen.
Ik was altijd in de verdediging, net als bij basketbal.
Ik snakte naar wat aanvallends.
De evolutie die Russell doormaakte is typerend voor veel zwarte mensen…
…die hard werkten en begonnen te denken…
…ik moet mijn platform gebruiken om te protesteren tegen wat er gebeurt.
'Kan ik hier meer over zeggen dan alleen maar presteren?'
Dit is het begin van een grootschalige aanval…
…op het systeem van rassenscheiding en discriminatie.
In 1963, toen de burgerrechtenbeweging sterker werd…
…ging Russell zich steeds meer inzetten voor de strijd.
Er is een grote demonstratie en Russell leidt een mars…
…van Roxbury, een zwarte buurt, naar Boston.
Een paar maanden later zou op de Mall in Washington…
…de grootste mars in de geschiedenis plaatsvinden.
MARS VOOR BANEN EN VRIJHEID
Ze kwamen met witte sympathisanten uit alle windstreken.
Hun hoofddoel is gelijke burgerrechten.
Het zal rustig noch stil in Amerika zijn…
…tot aan de neger zijn burgerrechten zijn verleend.
Bij de mars in Washington verbleef ik in hetzelfde hotel…
…als dominee Martin Luther King.
We ontmoetten elkaar in de lobby, spraken kort.
Hij nodigde me uit om mee het podium op te gaan.
Ik weigerde respectvol.
De reden dat ik weigerde, was dat ze een paar jaar hadden gewerkt…
…om dat in elkaar te zetten, en ik had niets gedaan.
Het was niet juist om het podium op te gaan…
…en te zeggen: 'Luister. Dit hebben we gedaan.'
Dus ik zat op de eerste rij.
We herinneren het ons als een picknick, maar mensen waren doodsbang.
Ze hadden parachutisten rondom de stad.
Ze dachten dat het een bloedbad zou worden.
Naar die mars gaan, daar was moed voor nodig.
In het tijdperk waarin Russell basketbalde…
…was de wereld in rep en roer.
Het ging niet om je baan of je carrière kwijtraken…
…maar om je leven.
Ik werd bedreigd, mensen belden me.
Ze zeiden dat ze me zouden vermoorden, mijn huis zouden opblazen.
Ik zei: 'Als mijn tijd komt, ben ik er klaar voor.'
GETUIGENIS VAN EEN VERMOORDE MAN
Medgar Evers wijdde negen jaar van zijn leven aan de strijd tegen racisme.
Hij is gesneuveld in de strijd.
37 jaar oud, een veteraan uit de Tweede Wereldoorlog.
Een martelaar voor de zwarte strijd om rassenscheiding te beëindigen.
Toen Medgar Evers werd neergeschoten…
…hielden we een herdenkingsdienst voor hem in Boston.
Ik zat naast Charlie Evers, zijn broer.
Ik zei: 'Als ik ooit wat kan doen, hier heb je mijn nummer.'
Hij belt me de volgende zomer en zegt: 'We hebben een morele tik gehad.
Kun je wat basketbalclinics geven in Jackson, Mississippi?
Om te laten zien dat iemand van buitenaf met ons begaan is.'
JACKSON, MISSISSIPPI
Mississippi in 1964, dan hebben we het nog steeds…
…over bloedvergieten. Het was vreselijk.
Als de White Citizens' Council, de Ku Klux Klan…
…en een of andere groep voor het behoud van het blanke ras…
…ik ben de naam vergeten… Zij willen hier niets mee te maken hebben.
Als zij hun zin krijgen…
Ze zeggen dat ze het niet erg vinden om wat mensen te doden.
Charlie zegt tegen me: 'We laten je niets overkomen.'
Ik zei: 'Oké.'
Hij had aan teamgenoten verteld…
…dat hij naar Mississippi zou gaan.
Iemand zei: 'Dat is een gevaarlijke plek.'
Cousy of Sharman of iemand anders, zei: 'Komt goed, als je je maar gedeisd houdt.'
We hebben het hier over iemand die net NBA-kampioen geworden is…
…MVP, 2 meter 8, zwart, sikje…
…die naar Mississippi gaat en zich gedeisd moet houden?
Hij zei: 'Toen wist ik hoe laat het was.'
Mr Russell, wat komt u in Mississippi doen?
Mr Evers vroeg me een paar dagen geleden om langs te komen.
Ik ken hem al een tijdje, dus dat doe ik graag.
Ik heb gevolgd wat hier gebeurt.
Dit is een groot onderdeel van mijn leven.
Een van mijn doelen hier is om basketbalclinics te geven.
Denkt u dat uw aanwezigheid de problemen zal verlichten?
Ik hoop het. Ik hoop het niet erger te maken.
Denkt u dat blanke kinderen gaan basketballen met zwarte kinderen?
Ik denk het wel. Waarom niet? Mijn kinderen spelen met blanke kinderen.
Er is nog niemand gewond geraakt.
Leuk u te ontmoeten.
Russell gaf zijn clinics in Jackson, ondanks doodsbedreigingen.
Omdat het te gevaarlijk was om de stad uit te gaan…
…moest Russell zijn reis naar Mississippi inkorten.
Toch was hij het hol van de leeuw in gegaan…
…en had hij een publiek standpunt ingenomen tegen rassenterreur.
De burgerrechtenbeweging van nu is gestagneerd.
We zien over het hoofd dat het onze verantwoordelijkheid is…
…om binnen twee of drie jaar ongedaan te maken wat in drie eeuwen ontstond.
We moeten een heel denkproces ongedaan maken…
…en hebben maar twee of drie jaar om dat doel te bereiken.
Er moet meer begrip zijn voor degenen die de strijd aangaan.
Het zijn de mensen, blank en zwart, die het strijdtoneel dag en nacht bewonen…
…steeds opnieuw, die de ware krijgers zijn.
Mensenrechten zijn net zo complex als elk ander politiek probleem.
Maar waar we het over eens kunnen zijn, is dat het probleem opgelost moet worden.
Te midden van de culturele onrust wachtte de Celtics een kolossale verandering.
Bob Cousy, de Houdini van het hardhout…
…aanvoerder en populairste speler, maakte zich op voor zijn laatste seizoen.
VAARWEL BOB COUSY
In het jaar dat Cousy stopte, zei hij: 'Dit is mijn laatste jaar.'
We wilden dat dat een kampioensjaar werd.
Het seizoen 1962-1963 was een ode aan Bob Cousy…
…met eerbetonen in elke stad waar de Celtics speelden.
Er hingen overal spandoeken.
'We houden van je, Cousy.' 'We gaan je missen, Cous.'
We hoopten dat Cousy kon stoppen als winnaar.
Ik wilde het kampioenschap misschien wel net zo graag als het eerste.
Het team deed er alles aan om Cousy nog een kampioenschap te bezorgen.
Ze haalden de finals…
…waar een bekende, boze tegenstander hen opwachtte.
De Celtics gaan voor een ongekende vijfde wereldtitel op rij.
De Celtics wisten het in Boston niet af te maken.
Ze gingen met een voorsprong van 3-2 naar Los Angeles voor wedstrijd zes.
Het was heftig door de omstandigheden.
Mijn laatste jaar, het einde van een carrière, het wereldkampioenschap.
Als Cousy al nerveus was over zijn laatste wedstrijd…
…was dat niet te merken.
Cousy slaat naar Russell.
Lange pass naar Sanders. Wat een actie.
Cousy speelde een sterke eerste helft en gaf de Celtics een flinke voorsprong.
Het einde van de eerste helft, met de score…
De Celtics-machine, geperfectioneerd door Cousy en Russell…
…in de voorafgaande zeven jaar, werkte probleemloos.
Krebs bewaakt Russell en Baylor…
In het begin van het vierde kwart, met een voorsprong van 92-83…
…gaat Cousy neer.
Cousy is geblesseerd.
Hij lijkt zijn linkerenkel te hebben bezeerd.
Dit kan een verpletterende klap zijn voor de Boston Celtics.
Mijn eerste ernstige blessure in 13 jaar tijd.
Ik wilde het zo graag afmaken.
Het lijkt een zeer ernstige blessure, zoals hij nu van…
We wisten allemaal dat we zonder Cousy problemen zouden krijgen.
West gaat door het midden en scoort.
Russell bewaakt Baylor, maar Baylor scoort.
Zonder Bob Cousy raakten we ons ritme kwijt.
Ze maakten ons in.
We wisten dat zij beter waren…
…maar we dachten te gaan winnen. We maakten kans.
Red Auerbach loopt te ijsberen.
Met nog maar vier minuten te gaan stonden de Celtics slechts één punt voor…
…toen het ongelooflijke gebeurde.
Bob Cousy komt terug.
Buddy LeRoux, onze beroemde trainer, koelde tot ik vond dat ik terug kon…
…om de wedstrijd uit te spelen.
De weer opgepepte Celtics hebben een stevige voorsprong.
In de laatste seconden had Cousy de bal.
Nog even. Cousy gooit hem hoog in de lucht…
…en de Boston Celtics zijn wereldkampioen. De wedstrijd zit erop.
Hun zesde kampioenschap in zeven seizoenen.
Ik heb veel geluk gehad in mijn 13 jaar en God heeft mijn laatste wens vervuld.
Wat een einde.
Geweldig.
Ik heb Cousy altijd als een bijna perfecte teamgenoot beschouwd.
Dat ik Russ knuffelde… Je wil je vreugde delen met iemand dicht bij je.
In dit opzicht kan ik zeggen dat als ik het opnieuw moest doen…
…ik het nergens anders zou willen doen dan in Boston.
Er is me dit jaar vaak gevraagd wat ik het meest zal gaan missen.
Toen Cous stopte, en z'n speech gaf, en hij brak…
…en iedereen begon te huilen…
We houden van je, Cous.
Iemand riep: 'We houden van je, Cous.' Dat was een prachtig moment.
Ik zei tegen Red, die stond naast me: 'Die onzin gaat mij niet gebeuren.'
De vriendschap was speciaal, maar beperkt, en ik had te veel respect voor hem…
…om meegezogen te worden in de jaloezie die anderen graag tussen ons zagen.
Toch had ik nooit een hechte band met Cousy.
Er is gewoon te veel concurrentiedruk…
…in de profsport om je hoop en angsten te delen met iemand in dezelfde branche.
Voor Russell werden de angsten groter dan de hoop.
Hij was gefrustreerd op het gebied van de burgerrechten…
…en vroeg zich af of het spel iets toevoegde.
Ik werd geconfronteerd met de eindeloze zoektocht…
…die alle zwarte mannen moeten doorgaan voor hun man-zijn.
Maar ik was wereldkampioen.
De druk bleef.
Er moesten wedstrijden gespeeld worden. Er wachtten tegenstanders.
Er komt in Boston een man naar me toe: Wat gaan jullie nu zonder Cousy doen?'
Ik zei: 'Nou, dat wordt moeilijk, we moeten ons aanpassen.
Maar doe jezelf een plezier en bel de Boston Globe of WBZ…
…en vraag wie de afgelopen drie jaar de MVP was.'
Ondertiteld door: Femke van den Tillaer