Downloaded from YTS.MX
De avond is net begonnen.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Je bent precies waar je wil zijn.
Je voelt je zelfverzekerd, opgewonden en gezien.
Je bent bij mensen die hetzelfde voelen als jij.
Heel even vergeet je dat je anders bent.
Vanavond is alles mogelijk.
Berlijn, daar gebeurde het allemaal.
Een stad vol uitspattingen.
Je had er zo'n 80 tot 120 cafés, bars en clubs…
…waar bijna alleen maar lhbti'ers kwamen.
Overal zag je queer en trans mensen.
Onder de nazi's…
…was de homovervolging groter dan in welke periode dan ook.
In geen enkele andere periode was de grens tussen vrijheid en onderdrukking zo dun…
…als in de jaren 20 en 30.
Ook vandaag de dag kunnen deze vrijheden je nog ontnomen worden.
Zij leidden het leven dat ik nu leid, zij het maar voor even.
Een catastrofe voor de mensheid waar ik deel van uitmaakte.
BERLIJN EIND JAREN 20
Daar in die straat in Berlijn…
…stuitte je op de hoek op een gebouw…
…met een prachtig uithangbord…
…en daar stond op: 'Hier is alles goed.'
Van alle nachtclubs die je had in de roaring twenties…
…was de Eldorado het mekka voor queer mensen.
Daar ontstond een nieuw soort vrijheid…
…waar homo's, lesbiennes…
…en trans personen voor het eerst zichzelf konden zijn.
Hier kon je Charlotte Charlaque tegenkomen…
…een intellectueel van Joodse, Amerikaanse en Duitse komaf.
Ze was bereisd, want ze had in de VS, Duitsland en Frankrijk gewoond…
…en stond op het punt om een van de eersten te worden…
…die een genderbevestigende operatie zouden ondergaan.
Twee nieuwe gezichten in Berlijn.
De pas getrouwde Lisa en Gottfried waren begin 20.
Zoals zo veel bezoekers van de Eldorado wilden zij hun horizon verbreden…
…en nieuwe dingen ontdekken.
Lisa, die voluit Lisa von Dobeneck heette…
…en Gottfried von Cramm kenden elkaar al van jongs af aan.
Ze groeiden op in nabijgelegen kastelen.
Lisa kwam uit de familie Dobeneck…
…en hun landgoed lag zo'n 15 kilometer bij ons vandaan.
Een Sodom en Gomorra…
…want de Cramms mochten daar doen wat ze wilden.
Lisa en Gottfried waren levensgenieters…
…en zo'n landelijke omgeving was dan ook niets voor hen.
Het wilde Berlijn sprak ze enorm aan.
Hier had je veel meer vrijheden. Vrouwen kregen steeds meer rechten.
Er was geen censuur meer en de pers kreeg alle ruimte.
Er kwam een golf aan publicaties voor queer mensen.
DE VRIENDIN - VROUWENLIEFDE
Voor homo's, voor lesbiennes…
…en zelfs voor crossdressers.
Je kon openhartiger over seks praten dan ooit tevoren.
Het voelde alsof er een seksuele revolutie gaande was.
Er ging hier een nieuwe wereld open voor Lisa en Gottfried.
In de Eldorado leek elke avond wel weer iets nieuws te gebeuren.
Als je door deze nachtclub liep, zou je nooit verwacht hebben…
…om een vertrouweling van Adolf Hitler tegen te komen.
De persoon in kwestie was Ernst Röhm.
Een groot voorstander van antisemitisch geweld en beleid…
…en een van de belangrijkste strategen van de nazi's op weg naar de macht.
Röhm was een soldaat met een zucht naar oorlog en bloedvergieten.
Hij zat nog steeds met de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog in de maag.
Adolf Hitler en Ernst Röhm leerden elkaar kennen in 1919.
Dit was het begin van een lange en hechte vriendschap.
Ze droomden allebei van een sterke nazibeweging die aan de macht kon komen.
Die droom was toen nog ver weg.
Ernst Röhm was homo en maakte daar niet bepaald een geheim van.
Hij had veel minnaars en contacten.
Het was een publiek geheim waar veel over geroddeld werd.
Hitler was daar vermoedelijk van op de hoogte…
…maar hij vond het nut van Röhm zwaarder wegen.
Hitler zou zelfs gezegd hebben:
'Z'n privéleven interesseert me niet, mits hij discreet blijft.'
Van discreet blijven was niet altijd sprake.
De club trok een heel breed spectrum aan mensen aan…
…qua politieke voorkeur.
ELDORADO HIER IS ALLES GOED
Via de Eldorado maakte de wereld kennis met de queer levensstijl.
Enkele queer performers van de Eldorado…
…groeiden toentertijd uit tot mainstreamsterren.
Een van hen was Claire Waldoff.
weg met de mannen uit de Rijksdag
weg met de mannen aan de macht
weg met de mannen in het herenhuis
maak er een vrouwenhuis van
Als je alleen naar de Eldorado kwam, moest je voor een taxidanser betalen…
…die je door de club escorteerde.
Zo kreeg je een goed beeld van de genderillusie…
…waar de Eldorado om bekendstond.
Op een avond ontmoette Charlotte iemand zoals zij.
Zij was net als Charlotte niet alleen een intellectueel…
…maar ook een trans persoon.
Zij heette Toni Ebel.
Zij wist echter nog niet wat ze hiermee aan moest.
Ze kwam net uit een slecht huwelijk en was tien jaar ouder.
De twee werden onafscheidelijk.
Zulke relaties tussen trans vrouwen komen heel vaak voor.
Ongeacht onze seksuele voorkeur…
…ontstaat er een diepe band…
…waarbij we soms geliefden worden…
…of levenspartners.
Dat komt omdat we in een wereld leven waarin er niet veel mensen zijn zoals wij.
Als we elkaar ontmoeten, ontstaat er al snel heel hechte band…
…in wat voor vorm dan ook.
Toni wilde al jaren als vrouw door het leven gaan…
…maar wist niet waar ze moest zijn. Charlotte kon haar helpen.
Ze stelde Toni voor aan Magnus Hirschfeld.
Hij kwam ook naar de Eldorado. Hij observeerde het queer leven graag.
Hij was hier een beroemdheid. Iedereen kende hem.
Hij was seksuoloog.
Hij was gefascineerd door de menselijke seksualiteit…
…en genderrollen.
Hij was ervan overtuigd dat homoseksuele en trans personen…
…vrijheden en rechten konden krijgen…
…via de wetenschap.
Hij publiceerde in een hoog tempo boeken, pamfletten en lezingen.
In 1897 richtte hij 's werelds eerste organisatie voor homorechten op.
Op de queer kaart van Berlijn…
…bevond zich een centrum met progressieve denkers.
Het Magnus Hirschfeld-instituut voor Seksuele Wetenschap.
In dat museum kon je een slipje bekijken…
…dat in WO I door een Duitse soldaat was gedragen.
Ook lagen er dildo's en zo.
Het instituut ontving mensen die advies over hun relatie zochten…
…maar ook over een soa, abortus of zwangerschap…
…en ga zo maar door.
Het instituut had ook een sociale rol…
…als ontmoetingscentrum voor queer personen.
Het feit dat het instituut bestond…
…was belangrijk voor veel leden van de Berlijnse gemeenschap.
Het was gespecialiseerd…
…in trans identiteit en bood behandelingen aan voor mensen…
…die moeite hadden met het gender dat hun was toegewezen.
Ernst Röhm zag Magnus Hirschfeld als de vijand.
Een Joodse sociaaldemocraat…
…die zich inzette voor trans mannen en trans vrouwen…
…en lak had aan de mannelijke ideologie…
…die Ernst Röhm aanhing.
Ze hadden iets gemeen. Ze waren niet openlijk homoseksueel.
Magnus Hirschfeld wist dat z'n reputatie als wetenschapper op het spel stond…
…en Ernst Röhm wist dat hij uit de partij gezet kon worden.
Ernst Röhm was ervan overtuigd dat z'n vriendschap met Hitler…
…en hun lange verleden hem wel zouden beschermen.
Zowel in het openbaar als binnen de nazibeweging.
Hierdoor hield hij er een minder discreet privéleven op na.
'Geachte dokter Heimsoth, aangenaam kennis te maken.
Ik had in mijn jeugd al gevoelens voor personen van hetzelfde geslacht.
Ik heb gemeenschap met vrouwen gehad, zij het met weinig genot.'
Er is niet veel bewijs van het privéleven van Röhm…
…op één belangrijke bron na.
Een reeks brieven aan z'n vriend dr. Karl-Günther Heimsoth.
Ik walg van vrouwen.
'Ik vind het niet erg dat ik zo ben…
…al heeft het me bij tijd en wijle al wel veel problemen opgeleverd.
Vanbinnen ben ik er zelfs trots op. Dat denk ik althans.'
Aan de brieven merk je dat Röhm steeds zelfverzekerder werd…
…over z'n seksuele oriëntatie.
Op dat moment werd het idee van een seksuele oriëntatie…
…zowel hetero- als homoseksualiteit…
Het idee dat iedereen een eigen seksuele oriëntatie had…
…was op dat moment nog vrij nieuw.
Er kwam nog meer bij kijken. Duitsland bestond niet alleen uit steden.
Er waren ook veel kleine stadjes en dorpen.
Berlijn en andere grote steden vormden een totaal andere wereld voor hen.
Ze voelden zich er niet prettig bij dat de wereld zo snel veranderde.
Iedereen had moeite met het tempo waarop de wereld veranderde.
Voor radicalen ging het veel te langzaam…
…maar de conservatieven…
…zagen alles wat hun leven zin gaf als sneeuw voor de zon verdwijnen.
Omdat ze zich bedreigd voelden door deze verandering…
…konden fascisten hen overtuigen met hun weerzinwekkende ideeën.
We willen dat heel Duitsland weet…
…dat er zonder gezag geen leven kan bestaan.
Zonder macht is er geen gezag.
Zonder macht is er geen kracht…
…en de kracht van een land komt van het volk.
Als Hitler een toespraak hield, klonk hij altijd hetzelfde.
Als een gevaarlijke gek. Een schreeuwlelijk.
Natuurlijk ging het ook over de Joden.
Het was vreselijk om aan te horen.
Ik besteedde er weinig aandacht aan.
Ik was een onschuldige jongeman.
Ik was verliefd.
We hadden een huis in Sauerbrunn. Daar brachten we onze zomers door.
Lumpi ging daar ook ieder jaar op vakantie.
Daar heb ik hem leren kennen.
Hij woonde in Boedapest en ik in Wenen.
Lumpi en ik werden vrienden.
We deden veel samen.
Ik hield van hem. Wat was daar mis mee?
We waren allebei Joods…
…maar daar maakten we ons niet zo veel zorgen over.
Het was een ver-van-je-bedshow voor ons.
Toch hing er iets in de lucht.
Niet alleen in Berlijn en de rest van Duitsland, maar in heel Europa.
In 1931 benoemde Hitler Röhm tot leider van de SA.
De SA was de paramilitaire tak van de nazi's en knapte het vuile werk op.
Ze verstoorden de democratie, maakten ruzie en sloegen tegenstanders in elkaar.
Onder Röhm had deze organisatie op een gegeven moment drie miljoen leden.
Ze vormden de ruggengraat en bescherming van de nazibeweging.
De SA speelde een belangrijke rol bij de gooi naar de macht in Duitsland…
…dat een puur rijk moest worden…
…zonder Joden, communisten, mensen met een handicap…
…Roma, Sinti en queers.
De SA rekruteerde vooral…
…jongemannen uit de lagere klasse en de lagere middenklasse.
Er waren geen strenge toelatingseisen…
…dus naast radicale nationalisten…
…trokken ze ook paria's, excentriekelingen en criminelen aan.
Karl Ernst hoorde bij de stormtroepen.
Röhm heeft hem vermoedelijk ontmoet in het nachtleven van Berlijn.
Ernst sloot zich aan bij de SA en werd de rechterhand van Röhm.
Karl Ernst werkte in Berlijn…
…als portier van homoclubs en als piccolo in hotels.
Bij de SA begon Ernst politieke ambities te krijgen…
…ondanks het dubbelleven dat hij erop nahield.
Als je kijkt naar het leven van Röhm…
…in het leger en bij die rechtse paramilitairen…
…dan zie je dat hij enkel omging met personen van zijn geslacht.
Ze woonden samen, ze douchten samen…
…en samen sloegen ze Joden en communisten in elkaar.
Dit alles kan een erotische of seksuele lading krijgen.
Een soort hypermannelijkheid. 'Wij zijn zo mannelijk…
…dat we walgen van vrouwen. We willen er niet eens naar kijken.
Dat maakt ons juist nog mannelijker.'
Op onze beweging.
Er was één man bij de nationaalsocialistische beweging…
…die lang door Ernst Röhm werd onderschat.
SS-leider Heinrich Himmler.
Als jongeman had Himmler een grote interesse…
…in kameraadschap.
Hij was echter wel bang…
…dat dit kameraadschap tot homoseksuele gevoelens kon leiden.
Heinrich Himmler had de leiding over de SS, de Schutzstaffel.
De kleinere SS stond onder de veel grotere SA van Röhm.
Röhm en Himmler waren dus concurrenten.
Hij wilde niet dat zijn organisatie dezelfde reputatie zou krijgen…
…dus besloot hij de SS in een elite-organisatie te veranderen.
Het liefst wilde hij alleen leden met blond haar en blauwe ogen.
Dat was volgens hem het bewijs van 'goed Arisch bloed'.
Gottfried von Cramm werd in deze jaren een ster.
Na twee spannende games verrekt de Duitse kampioen een spier…
…en is hij eigenlijk kansloos tegen Perry.
Gottfried begon op z'n tiende met tennis…
…en besloot op z'n 13e om de allerbeste te worden.
In Berlijn werd hij lid van de beroemde tennisclub Rot-Weiß.
Daar was Hermann Göring ook lid van…
…de latere minister van Binnenlandse Zaken tijdens het nazibewind.
Gottfried was een knappe, lange man met blauwe ogen en blonde haren.
Hij was de belichaming van de Ariër.
Ze vroegen hem al snel om lid te worden van de nazipartij.
Dat weigerde hij. Dat werd in de jaren daarna natuurlijk een groot probleem.
We weten niet veel over hun eerste ontmoeting…
…maar we weten wel dat Gottfried toen een jonge man heeft ontmoet.
Iemand van zijn leeftijd.
Deze jongeman heette Manasse Herbst.
Gottfried en Manasse kwamen duidelijk uit twee verschillende werelden.
Manasse kwam uit een Joodse familie en woonde in een arme buurt.
Hij was acteur. Om rond te komen stond hij achter de bar van Jockey…
…een kleine jazzclub in de buurt van de Eldorado.
Misschien kwam er tussen hen een moment van herkenning.
Er was één gevaar voor homoseksuele mannen.
Artikel 175.
GESLACHTSGEMEENSCHAP TUSSEN MANNEN IS BIJ WET VERBODEN
Het artikel verbood geslachtsgemeenschap tussen mannen…
…maar dat was moeilijk te handhaven, omdat veel rechtbanken bewijs wilden…
…van de seksuele handelingen.
Dat was geen gemakkelijke opgave voor de politie.
In plaats van bars binnen te vallen…
…hielden ze 'roze lijsten' bij.
Een lijst van mensen van wie ze vermoedden of wisten dat ze homoseksueel waren.
Vaak wist je niet dat je erop stond, want je werd niet vervolgd…
…maar wij weten nu dat er duizenden namen op deze lijsten stonden.
VOORNAAM: JOSEF CATEGORIE MISDRIJF: ARTIKEL 175
Gottfried was echter iemand die z'n hart volgde als hij verliefd werd.
Gottfried en Manasse zagen elkaar regelmatig.
Lisa wist overal van.
Ze deden niets stiekem, maar waren juist heel open.
Wat doe je?
Kom eens.
De drie kregen een nieuw soort relatie…
…die voor hen allen leek te werken.
Naar Berlijn verhuizen voelde voor Lisa als een bevrijding.
Ze wilde onafhankelijk zijn en zichzelf verder ontplooien.
Ze werd al snel vrienden…
…met de moderne vrouwen die in Berlijn woonden.
Met schrijfsters, sportvrouwen en fotografes.
Lisa deed zelf ook aan fotografie.
Ze was een fervent jazzdanseres en amazone.
Ze werd Duits kampioen in het hockey.
Dit was het gevolg van een beweging die al voor de jaren 20 was begonnen…
…waarin vrouwen zich losmaakten van hun rol als huisvrouw.
Ze werd wat brutaler en ging haar eigen weg.
Ze kreeg al snel verhoudingen, ook met lesbische vriendinnen.
Ze was nieuwsgierig en wilde zich ook op seksueel gebied ontplooien.
De relatie tussen Gottfried en Lisa…
…werd gekenmerkt door een schier eindeloos vertrouwen in elkaar.
Wat ze ook zouden doen, de ander zou het oké vinden.
VERKIEZINGSSTRIJD IN DUITSLAND
In het voorjaar van 1932 stelde Hitler zich verkiesbaar.
De nazi's deden mee aan de verkiezingen.
Kort voor hun machtsovername schroefden de nazi's hun straatterreur nog verder op.
Bij die hevige gevechten vielen zelfs doden.
Ze deden dit vooral…
…om te laten zien hoe instabiel de democratie was.
Ze presenteerden zich als de partij van orde en gezag…
…die na hun verkiezingszege voor vrede en veiligheid zou zorgen.
GA DE STRAAT OP ADOLF HITLER
Het volk koos niet uit angst voor de nationaalsocialisten…
…maar omdat men hoopte op een sterker Duitsland…
…en vanwege de belofte van een gouden toekomst.
Goedenavond.
Charlotte, Toni en Dorchen Richter kozen voor een operatie.
Dit zijn voor zover wij weten de enige drie personen…
…die de genderbevestigende operatie van het Instituut hebben overleefd.
Deze operaties waren ontzettend riskant, want ze waren zeer experimenteel.
Het was toen nog uiterst zeldzaam…
…dat er meerdere operaties uitgevoerd werden op mensen.
Men kwam hier naartoe, omdat er geen alternatief was.
Het Instituut was over de hele wereld bekend.
Charlotte en Toni waren vast heel blij…
…dat zij die operaties konden ondergaan toen ze nog uitgevoerd werden.
Na de operatie voelden ze zich veel meer op hun gemak in hun lichaam.
Ze voelden zich nu vrouw.
Charlotte zei vaak dat ze na de operatie pas echt gelukkig was geworden.
Ik weet niet of er andere beelden uit die tijd bestaan…
…waarop je niet één, maar meerdere trans personen tegelijk ziet…
…die vrolijk en gelukkig zijn.
In Duitsland was het wel zo…
…dat de drag-acts uit de Eldorado…
…niet in drag naar buiten mochten…
…omdat ze dan aangehouden konden worden.
Dit betekende dat de meeste trans personen niet zichzelf konden zijn…
…uit angst voor de politie.
Magnus Hirschfeld en het Instituut…
…kwamen tot een akkoord met de politie.
Deze trans personen zouden een zogenaamde transpas krijgen.
ARBEIDER EVA KATTER DRAAGT MANNENKLEREN
Een soort ID-bewijs om tegen de politie te kunnen zeggen:
U mag deze persoon niet aanhouden, want die wordt behandeld…
…en mag gekleed gegaan als het gender waarmee ze zich identificeren.
Dit was een wereldwijde primeur.
Voor het eerst werd het gender van trans personen erkend.
Charlotte en Toni mochten met deze pas gaan en staan waar ze wilden…
…zonder dat een politieagent ze op hun gedrag zou aanspreken.
Queer en trans personen mochten nu zichzelf zijn in het openbaar.
In Berlijn nota bene.
Een paar jaar later ben ik in de paasvakantie naar Boedapest gereisd.
Toen verbleef ik bij Lumpi aan de Andrássy út.
Ik weet niet meer welk nummer. Nabij de opera.
Bij m'n eerste bezoek hebben we heel wat afgelachen.
Ze hadden geen echte badkamer.
We baadden in een soort teil.
Z'n moeder vulde 'm met warm water…
…en zette ons allebei naakt in bad.
Toen Lumpi me zag, kreeg hij een stijve.
Toen hij me naakt zag. Dat heb ik gezien.
We raakten elkaar niet op een seksuele manier aan…
…maar kennelijk vond hij het toch opwindend.
Begin jaren 30 wilde Hitler op legale wijze aan de macht komen.
Met veel propaganda probeerde hij de kiezers aan zijn kant te krijgen…
…en in het parlement te komen om het van binnenuit te vernietigen.
De grootste vijanden van de nazi's waren de sociaaldemocraten en de communisten.
De sociaaldemocraten moesten met een campagne komen…
…die zou voorkomen dat de nazi's aan de macht zouden komen.
CUPIDO BEZOEKT DE BRUINHEMDEN
RÖHM INSPECTEERT DE SA
Sociaaldemocratische journalisten kregen de brieven in handen…
…die Röhm had geschreven…
…en publiceerden ze als 'de liefdesbrieven van Ernst Röhm'.
'Onthullingen over de leider van Hitlers knokploeg.
Welt am Sonntag publiceert een brief van luitenant-kolonel Röhm.'
Dit werd een enorm schandaal.
De sociaaldemocraten zetten grof geschut in…
…om een deel van de kiezers weer aan hun kant te krijgen.
In maart 1932, toen dit schandaal bekend werd…
…kreeg Hitler 30 procent van de stemmen bij de presidentsverkiezingen.
In juli 1932, toen het schandaal al een paar maanden speelde…
…kreeg hij 37% van de stemmen. Het schandaal had geen effect gehad.
Het plan was dus mislukt.
Met hetzelfde geslacht.
Röhm werd vast doodsbang toen dit breed werd uitgemeten in de pers.
Toen het geen effect had…
…en de partij een ruime verkiezingszege behaalde…
…voelde het als zoete wraak en leek de beweging niet meer te stoppen.
Duitsers, landgenoten…
…landgenotes…
Op 30 januari…
…is in Duitsland de teerling geworpen.
Ik denk niet…
…dat er bij de tegenstanders die toen lachten nu nog iets te lachen valt.
Heil. -Aan de overwinning.
Op 30 januari 1933 werd Hitler benoemd tot rijkskanselier.
RIJKSKANSELIER HITLER
Hitler werd de leider van een totalitair regime.
Bij de nazi-ideologie…
…ging het niet meer om het leven van het individu.
Alles stond in dienst van een hoger doel.
Elk individu moest een steentje bijdragen om dit hogere doel te realiseren.
De nazi's hadden veel interesse…
…in raciale, sociale en seksuele gezondheid en hygiëne…
…met het oog op raciaal pure en gezonde baby's.
Alles wat dit plan in de weg stond, werd als bedreiging gezien.
Kort voor hun machtsovername werd de Eldorado gesloten.
Zonder afscheid, zonder pardon.
Hierdoor raakte de queer gemeenschap een belangrijke ontmoetingsplaats kwijt.
Veel werknemers van de Eldorado…
…zagen hun bescherming en arbeidskansen verdwijnen.
Als klap op de vuurpijl…
…besloten de nazi's de gevel voor propaganda te gebruiken.
ELDORADO HIER IS ALLES GOED
STEM OP HITLER - LIJST 1
Het moest hartverscheurend zijn…
…om dit gebouw voor zulke extreme doeleinden gebruikt te zien worden.
De Eldorado moest dicht.
Alle uitgaansplekken die de afgelopen tien jaar zo drukbezocht waren…
…verdwenen vrijwel meteen.
Queer personen hadden nu geen ontmoetingsplaatsen meer.
Ze moesten dit nu in het geheim doen.
In 1933 werd ook het leven van Gottfried en Manasse op z'n kop gezet.
Manasse kreeg geen werk meer in het theater…
…omdat Joden daar niet meer mochten werken.
Hij kreeg al vrij snel door dat hij in Duitsland niet meer veilig was.
Ze merkten allemaal dat de situatie steeds benauwder werd.
Hun relatie werd overschaduwd door de vraag:
Hoe krijgen we Manasse veilig het land uit?
Gottfried wilde blijven tennissen.
Dat betekende wel dat hij dan voor nazi-Duitsland moest uitkomen.
De druk nam toe. Hij had een relatie met een homoseksuele Jood…
…maar tegelijkertijd nam z'n populariteit toe…
…zowel in eigen land als in het buitenland.
Gottfried dacht dat hij veilig zou zijn zolang hij wedstrijden bleef winnen.
Cramm had geen andere keus en moest voor Duitsland blijven spelen.
Ondanks de machtsovername van de nazi's in 1933…
…durfden Charlotte en Toni nog gewoon zichzelf te zijn op straat…
…op de foto te gaan en openhartig met een journalist te praten.
Er leek geen gevaar te zijn. Je kon nog steeds naar het Instituut.
Charlotte had nauw contact met Hirschfeld en zijn kring.
Zij adviseerde nieuwe trans personen…
…die moeite hadden met hun kledingkeuze.
Ze hielp mensen om aan een woning te komen.
Charlotte en Toni konden genieten van hun leven…
…nu hun behandeling was afgerond.
Magnus Hirschfeld was intussen op wereldreis.
In Duitsland was hij geen publiek figuur meer…
…maar in het buitenland kon dat nog wel.
Hij stond bekend als de 'Jood die Duitsland had vervrouwelijkt…
…en jongeren tot homoseksualiteit had verleid'.
Hij werd gezien als de grote vijand van de nazi's.
Charlotte en Toni voelden zich niet veilig meer…
…en besloten het Instituut te verlaten.
Ze verhuisden naar een armoedig flatje in een ander deel van Berlijn.
Deze twee vrouwen voelden zo veel voor elkaar…
…dat Toni zich tot het jodendom bekeerde.
Ik denk dat als je je in die tijd tot het jodendom bekeerde…
…je dan echt wel veel van je partner hield.
Na hun vertrek werd het Instituut bestormd.
Op de ochtend van 6 mei 1933…
…werd het Instituut overhoop gehaald door nazistudenten.
Ze trokken de planken van de muren en gooiden inkt over alle dossiers.
De bibliotheek en kamers werden vernield, waaronder zo'n 20.000 boeken.
Ze maakten foto's van elkaar…
…terwijl ze het levenswerk van Magnus Hirschfeld vernielden.
Dit moet het dieptepunt in het leven van Hirschfeld zijn geweest.
Hirschfeld was in Parijs toen het Instituut werd bestormd.
Een van de werknemers die wel nog aanwezig waren, was Dorchen Richter.
Het Instituut was haar thuis en haar werkplek.
Zij is wellicht met het schip ten onder gegaan.
Ik gooi de schrijfsels van Heinrich Mann in het vuur…
…evenals die van Ernst Glaeser en Erich Kästner.
Ook het werk van Sigmund Freud gaat in het vuur.
Vier dagen later vond de beroemde boekverbranding plaats…
…en werden op het Opernplatz boeken van het Instituut verbrand.
Op een oude foto zie je…
…hoe ze een beeld van Hirschfeld naar het vuur brengen.
Ik vind deze foto's afschuwelijk om te zien.
Ze probeerden hiermee namelijk het bewijs te vernietigen…
…van het bestaan van queer en trans personen.
Toen de nazi's aan de macht kwamen, was er ineens veel minder ruimte…
…voor genderexpressie in Duitsland en werd je in een hokje geduwd.
Vrouwen dienden voor het huishouden te zorgen…
…en kinderen te krijgen.
Mannen moesten viriliteit uitstralen en oorlog voeren.
Deze experimentele, expressieve en tolerante periode was nu voorbij…
…en maakte plaats voor een strikte rolverdeling.
In september 1933 besloot Karl Ernst, de rechterhand van Röhm…
…met wie hij vaak in homoclubs afsprak, met een vrouw te trouwen.
Z'n getuigen waren Röhm en Hermann Göring, de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken.
Zij liepen achter het bruidspaar, tussen twee rijen SA-agenten door.
Röhm wist dat het verstandig was om er een groot spektakel van te maken.
Met de bruiloft van Karl Ernst kon hij laten zien…
…dat de geruchten niet klopten…
…en dat z'n paramilitairen niet homoseksueel waren.
In januari 1934…
…kreeg Röhm een warme persoonlijke brief van Hitler.
'Ik wil je graag bedanken voor je uitstekende staat van dienst…
…en je vertellen dat ik dankbaar ben…
…dat ik iemand zoals jij een vriend en strijdmakker mag noemen.
Je vriendschap wordt gewaardeerd. Groet, Adolf Hitler.'
Hierna durfde Röhm te eisen dat hij tot minister van Defensie benoemd zou worden.
Hij stelde voor om de 100.000 soldaten van het Duitse leger…
…onder het bevel van de SA te laten vallen.
Begin 1934…
…was de SA met ongeveer 4,5 miljoen leden op z'n grootst.
Voor Hitler werd dit nu wel een probleem.
Conservatieven in het Duitse leger wilden Röhm niet als bevelhebber.
Zij hadden de nazi's aan de macht geholpen…
…maar wilden hun titels en machtspositie niet kwijt.
Er moest iets gebeuren.
Dit was voor Heinrich Himmler het moment…
…om met de SS uit de schaduw van Ernst Röhm en de SA te stappen…
…en z'n macht uit te breiden.
De tegenstanders van Röhm, waaronder Himmler…
…beweerden dat Röhm de macht wilde overnemen…
…Hitler wilde afzetten en voor een revolutie wilde zorgen.
Ze wisten Hitler ervan te overtuigen dat hij moest ingrijpen.
Ze konden Röhms seksualiteit gebruiken om hem te stoppen.
In de zomer van 1934 nodigde Hitler Röhm en de andere SA-leiders uit…
…voor een welverdiende vakantie aan de Tegernsee in Beieren.
Ze genoten met volle teugen van hun zomervakantie.
Röhm was duidelijk niet bezig met het plannen van een staatsgreep.
Hij was op vakantie.
In de vroege ochtend van 30 juni 1934 lag Ernst Röhm te slapen in z'n hotelkamer.
Hitler en Goebbels waren onderweg naar Beieren.
Hitler ging naar het hotel aan de Tegernsee…
…en samen met wat SS-soldaten stormde hij Röhms slaapkamer binnen.
Hij beschuldigde Röhm van hoogverraad.
Aankleden. -Eruit.
Röhm ging er op dat moment misschien van uit dat het om een misverstand ging.
Veel SA-leiders en Röhm werden gearresteerd…
…en opgesloten in München. Zes mannen werden meteen geëxecuteerd.
Twee dagen later gaf Hitler Röhm de kans om zelf een einde aan z'n leven te maken.
Röhm antwoordde: 'Als hij me dood wil, zal hij dat zelf moeten doen.'
Toen Röhm bleef weigeren, werd hij door twee SS'ers doodgeschoten.
Op 30 juni en de twee dagen daarna werden zo'n 90 mensen doodgeschoten…
…en duizend mensen opgepakt…
…en daarbij ging het niet alleen om Ernst Röhm en de SA-top…
…maar ook om politieke tegenstanders.
Dit was de eerste massamoord van het naziregime.
RÖHM GEËXECUTEERD HITLER DRUKT OPSTAND DE KOP IN
MEER DAN DERTIG LEIDERS GEDOOD
Ze vertelden het volk dat deze mensen een staatsgreep wilden plegen…
…maar dat verhaal klonk niet bepaald geloofwaardig.
Hitler rechtvaardigde de moorden…
…door te beweren dat de SA het seksueel zo bont maakte…
…dat de reputatie van het regime in het geding kwam.
HET BRUINE HUIS DER HOMOSEKSUELEN
Hitler zei in een toespraak:
'Ik wil dat iedere moeder haar zoon kan toevertrouwen aan de SA of de partij…
…zonder bang te zijn voor moreel verderfelijk gedrag.
Ik wil mannen zien bij de SA en geen smerige apen.'
Dit was een groot schandaal.
Het haalde de voorpagina van alle kranten.
Ik heb het bevel gegeven om deze verraders te executeren.
Ik zal dit bevel blijven geven…
…tot elk gezwel dat ons van binnenuit wil vernietigen is uitgeroeid.
Ik hoorde het vast via de radio…
…want het staat me nog heel goed bij…
…dat het tot me doordrong wat er aan de hand was.
Dat was een doodenge gedachte…
…of je nu wel of niet homoseksueel was.
Het kon ieder mens overkomen.
Hitler liet hiermee z'n ware aard zien.
De SS was de drijvende kracht achter de moorden op de SA-top.
Himmler bewees hiermee nogmaals z'n trouw aan Hitler.
Hitler bedankte hem door hem z'n zin te geven…
…en de SS van de SA af te scheiden.
De SS stond vanaf toen direct onder Hitler.
Dit is wat Heinrich Himmler altijd gewild had.
Hiermee zette Heinrich Himmler een grote stap in z'n carrière.
Na de moord op Röhm…
…nam hij de leiding over de politie in alle Duitse deelstaten.
Uiteindelijk werd hij zowel het hoofd van de politie…
…de SS en de Gestapo.
Himmler werd de leider in de strijd tegen homoseksualiteit.
Hij wilde de homoseksualiteit uitroeien.
'Het is 'n smet op alles wat er is bereikt en tast het fundament van de staat aan.
Alleen mensen met veel kinderen…
…mogen aan de macht komen en de wereld overheersen.
Homoseksualiteit moet bestreden worden…
…anders is het Germaanse rijk ten dode opgeschreven.'
Wij zijn het zwaard van de revolutie.
De enige ongevaarlijke vijand…
…is een dode vijand.
De zogenaamde roze lijsten…
…kwamen niet alleen in handen van de politie…
…maar ook van de Gestapo.
Dit leidde tot een ongekende golf van vervolgingen en veroordelingen.
Homoseksuele mannen werden vervolgd op grond van artikel 175.
Trans personen en lesbiennes werden ook vervolgd…
…maar dat had wat meer voeten in de aarde.
Door ze als 'asociaal' te bestempelen of 'niet passend in de samenleving'.
Tot veler verbazing ging de politie snel tot aanhouding over…
…en moest je snel voor de rechter verschijnen.
Ze waren hier niet op voorbereid.
Hun adresboekjes werden nu ineens als bewijs gebruikt in de rechtbank.
Ze moesten aangegeven worden en de Duitse bevolking ging daarin mee.
Buren keken wie er bij je op bezoek kwam. Of je de slaapkamergordijnen sloot.
Buren letten op vrouwen die broeken droegen en er lesbisch uitzagen.
De politie had als taak om de personen mee te nemen…
…die niet langer getolereerd werden in nazi-Duitsland.
Tussen 1933 en 1936…
…probeerde Manasse te kijken waar hij buiten Duitsland een leven kon opbouwen.
Ze probeerden af te spreken in Berlijn of steden waar Gottfried moest spelen…
…om elkaar te kunnen blijven zien.
Dit was vast vermoeiend en deprimerend, terwijl ze nog zo jong waren.
De onbezonnenheid maakte ineens plaats voor prangende vragen:
Hoe kom ik hier weg? Waar is het veilig?
Na een laatste ontmoeting…
…zouden ze jarenlang de nacht niet meer met elkaar doorbrengen.
Gottfried maakte een deel van z'n prijzengeld over naar Manasse…
…zodat Manasse begin 1936 naar Palestina kon emigreren. Daar zou hij veilig zijn.
Datzelfde jaar ging ook Lisa bij hem weg.
Uit haar latere brieven bleek dat ze hier altijd spijt van had gehad.
Ze was er ook van overtuigd…
…dat ze geen partij was voor de liefde…
…die Gottfried voor de tennissport had.
Ze zei dat als ze bij hem was gebleven…
…dat zij haar hele leven zou hebben moeten opgeven.
Voor haar leven was geen plek.
Een van de mooiste wedstrijden in de carrière van Gottfried von Cramm…
…was die in de Davis Cup van 1937 op Wimbledon…
…tegen de Amerikaan Donald Budge.
Gottfried was op dat moment een van de beroemdste sporters ter wereld.
Het naziregime verwachtte een overwinning van de Duitse tennisser.
Onder de 15.000 toeschouwers bevond zich ook koningin Mary.
Deze partij ging de hele wereld over. Dat was nog nooit eerder gebeurd.
Deze partij staat nog steeds bekend als een van de mooiste aller tijden.
Donald Budge vertelde later…
…dat Gottfried voor de partij nog een telefoontje zou hebben gekregen…
…van Hitler…
…die zei dat als hij de partij niet zou winnen…
…dat hij hem niet meer zou beschermen.
Een belangrijke partij bij de mannen op Wimbledon.
Baron von Cramm, de Duitse Davis Cup-held, tegen Donald Budge…
…de ongenaakbare Wimbledon-winnaar.
Budge serveert.
Deuce.
Gottfried leek lange tijd als winnaar uit de bus te komen.
Voordeel Cramm.
Stilte.
Budge dringt aan.
Uiteindelijk verloor hij de vijfde set met 8-6…
…en kwam hij met een reactie die hem nog beroemder maakte.
Hij feliciteerde de winnaar.
Lieve Don, ik wil je feliciteren met je prachtige spel.
Ik vind dat je iedere titel verdient, maar ik ga m'n best doen om dat te voorkomen.
Je bent een groot sportman. -Dat is aardig van je, Donald. Dank je.
Tot grote vreugde van het publiek, want zij snapten…
…dat deze man wel voor nazi-Duitsland speelde, maar zelf geen nazi was.
Dit leidde wel tot de vraag:
Was hij van belang voor het regime?
Na de nederlaag ging Gottfried op wereldreis…
…en ging hij van het ene naar het andere toernooi.
Op een persconferentie vroegen ze hem…
…wat hij van de Jodenvervolging in Duitsland vond.
Hij zei toen dat hij het daar niet mee eens was.
Hij maakte geen geheim van z'n afkeer van het nationaalsocialisme.
Daardoor kwam hij wel steeds meer in gevaar.
WELKOM IN HET VRIJE DUITSE OOSTENRIJK
ÉÉN VOLK, ÉÉN RIJK, ÉÉN FÜHRER
De Oostenrijkers waren ineens nazi's geworden.
Op het Heldenplatz stonden 400.000 mensen…
…voor hem te juichen.
Als leider en kanselier van de Duitse natie en het Duitse rijk…
…verklaar ik bij dezen…
…dat mijn vaderland vanaf vandaag bij het Duitse rijk hoort.
JODEN ZIJN CRIMINELEN
Overal zag je aanplakbiljetten hangen met 'verboden voor Joden' erop.
Werkelijk overal.
NON-ARISCHE WINKEL HERZMANSKY IS ARISCH
Toch ging ik nog steeds de straat op.
Ik zwierf rond door de stad.
Tussen een groepje mensen zag ik m'n tante Gretel op haar knieën zitten.
Ze werd gedwongen om de stoep schoon te maken met een tandenborstel.
JOOD
Een dag na het bezoek van Hitler werd deze brief bezorgd.
'Lieve Walter.
Sinds je bezoek is er veel veranderd in Boedapest.
Je zou het niet meer herkennen.
Ik hoor ook nare verhalen uit Wenen.
Hoe gaat het met je? Zijn jullie veilig?
M'n ouders hebben hun zaak moeten opgeven, ondanks dat we bekeerd zijn.
Ze willen naar het buitenland…
…maar we hebben geen familie of vrienden, op jou na dan.
De nazi's zitten overal en ik ben heel bang.
Zou je ons kunnen helpen?
Wat gaan jullie doen?
Als je gaat, neem me dan mee. Laat snel iets weten. Liefs, Lumpi.'
Het was een wanhoopsbericht.
Ik heb niet teruggeschreven, want toen ik hem kreeg…
…bevonden we ons al in een gevaarlijke situatie in Wenen.
Die nacht…
…vielen ze om twee uur onze woning binnen…
…en namen ze m'n vader mee.
Hij moest naar Dachau.
Dat was verschrikkelijk. Hoe had ik hem kunnen helpen?
Ja… Dat was het einde van Lumpi voor mij.
Gezegend zijt Gij, o Here onze God, Koning van het heelal.
Die ons heeft gezegend met Zijn geboden…
…en ons heeft opgedragen de sabbatskaarsen aan te steken.
In de nacht van 9 op 10 november 1938…
…vindt in het hele rijk de Novemberpogrom plaats.
Lange tijd werd dit de Kristallnacht genoemd.
Die nacht werden overal in Duitsland synagogen en Joodse zaken bestormd.
Ook woningen werden geplunderd en vernield.
Veel Joden werden opgepakt en naar concentratiekampen gebracht.
Dit moet een heel enge tijd zijn geweest voor Charlotte en Toni.
Ze besloten te vluchten naar Tsjechoslowakije.
Ze dachten dat ze daar veiliger zouden zijn.
Het was koud in maart…
…toen Gottfried na zes maanden terugkwam van z'n wereldreis.
Op z'n eerste avond terug dineerde hij met z'n moeder en broers.
Ze aten in Brüggen.
Toen ze daar zaten…
…werd er ineens op de deur geklopt.
Oma liep naar buiten en kwam daarna lijkbleek terug.
'Gottfried, kom even naar buiten.'
Twee mannen van de Gestapo namen hem gelijk mee.
Naar de gevangenis.
Van de aanhouding werd een compleet schouwspel gemaakt.
Ze hadden hem ook per brief kunnen sommeren.
Ik denk dat het een bewuste actie was van het naziregime.
AANGEHOUDEN IN DUITSLAND
Op 14 mei 1938…
…kreeg hij op grond van artikel 175 een jaar gevangenisstraf.
De aanleiding hiervoor was z'n relatie met Manasse Herbst.
'Een bezwarende omstandigheid…
…is dat de homoseksuele activiteiten kort na z'n huwelijk plaatsvonden.
De verdachte had rekening moeten houden met z'n positie in de Duitse sport…
…maar aarzelde echter geen moment…
…om homoseksuele geslachtsgemeenschap te hebben met een Galicische Jood.'
Gelukkig had Manasse Herbst op dat moment…
…Duitsland al verlaten. Anders had hij het niet overleefd.
Gedurende het bestaan van het Derde Rijk zouden 100.000 mannen…
…op grond van deze antihomowet zijn vervolgd.
Daarvan zouden er zo'n 50.000 zijn veroordeeld.
Tussen de 5000 en 15.000 mannen kwamen om in concentratiekampen.
De concentratiekampen…
…vormden vanaf het begin een afschrikmiddel van het naziregime.
Voor homoseksualiteit veroordeelde gevangenen werden wreed behandeld.
Ze vonden nauwelijks troost bij hun medegevangenen.
EMBLEMEN VOOR GEVANGENEN IN KAMPEN
Homoseksuelen moesten een roze driehoek dragen.
JEHOVA'S GETUIGEN HOMOSEKSUELEN, ASOCIALEN
Ze moesten dwangarbeid verrichten onder erbarmelijke omstandigheden.
Ze kregen zo slecht te eten…
…dat veel gevangenen het niet overleefden.
Sommigen werden gebruikt voor medische experimenten…
…soms met de dood tot gevolg.
Ze kregen de optie om zich te laten castreren…
…en in ruil daarvoor mochten ze dan het concentratiekamp verlaten.
Inmiddels weten we dat er velen desondanks toch niet zijn vrijgelaten.
Veel gevangen die verraden en vervolgens vervolgd waren voor homoseksualiteit…
…overleefden de kampen niet.
De homovervolging bereikte een piek tussen 1937 en 1939.
Vlak voordat Hitler Europa de oorlog verklaarde.
Het ging hier om iets anders dan het vermoorden van Joden.
De nazi's dachten niet dat ze alle homoseksuelen dienden te vermoorden.
Ze wilden homoseksualiteit uitroeien.
In 1941 gaf Hitler Heinrich Himmler de taak…
…om het zogenaamde Jodenvraagstuk op te lossen.
Heinrich Himmler kreeg het bevel…
…om alle Duitse en Europese Joden uit te roeien.
Charlotte werd opgepakt in Tsjechoslowakije.
Ze werd gearresteerd…
…toen Toni en zij hun tienjarig jubileum vierden.
Ze stond op het punt om naar een kamp gestuurd te worden.
Toni ging in paniek naar de Zwitserse consul.
Daar vertelde ze dat Charlotte de Amerikaanse nationaliteit had.
Charlotte werd uiteindelijk op een boot naar New York gezet.
Toni heeft door snel te denken haar leven weten te redden…
…anders zou ze in een kamp zijn beland.
Ze zouden elkaar daarna nooit meer zien.
1945 DE OORLOG IS VOORBIJ
Ik heb heel m'n leven naar Lumpi gezocht.
Ik wilde weten wat er met hem gebeurd was.
WERKKAMP HARKA, HONGARIJE - 1946
Nu ik deze beelden gezien heb…
…weet ik wat er met hem is gebeurd.
Hij is gestorven van de honger in een werkkamp.
Ik vind het verschrikkelijk dat hij op zo'n manier is overleden.
Dat heeft hij niet verdiend.
VOOR DE SLACHTOFFERS VAN HARKA
Vreselijk. En wat zag ik toen?
Op die grote steen op de foto zag ik z'n naam staan.
Fülöp Loránt, 24 of 25 jaar.
In Wenen zeggen ze dan: 'Dit is te veel om te verkiefeln.'
Als je iets nooit van je af kunt zetten, is het te veel om te verkiefeln.
Door het verhaal van Lumpi te vertellen…
…hoop ik dat hij nooit vergeten zal worden.
Niet weten wat er met een dierbare is geweest.
Dat zien we helaas vaak bij Joodse slachtoffers.
Soms horen we pas veel later of zelfs helemaal nooit…
…waar ze zijn vermoord.
Homoseksuele overlevenden konden hun verhaal niet delen.
Dat was te gevaarlijk.
Na 1945 werd de homovervolging door de nazi's niet als onrechtmatig bestempeld.
West-Duitsland nam nazi-artikel 175 gewoon over.
Homoseksualiteit bleef crimineel en pervers gedrag.
Families zwegen. Historici stelden geen vragen.
De vervolging ging door.
STRAFZAAK TEGEN GOTTFRIED VON CRAMM
In 1951 wilde Gottfried, zoals veel andere homoseksuele mannen…
…dat zijn veroordeling onder artikel 175 van z'n strafblad werd gehaald.
Anders kon hij geen visum krijgen voor tennistoernooien in de VS…
…Groot-Brittannië of Frankrijk.
Er kwam een zitting.
Manasse Herbst kwam hiervoor in 1951 terug naar Duitsland.
Het land dat hem dood wilde hebben.
Gottfried en Manasse hadden elkaar jarenlang niet gezien.
Lisa bevestigde dat Manasse en Gottfried een relatie hadden gehad.
Toen ze elkaar terugzagen, voelden ze zich even weer zo vrij…
…als aan het einde van de jaren 20.
In het zeer conservatieve Duitsland van de jaren 50 verschenen ze voor de rechter.
Net als bij andere homoseksuelen werd ook Gottfrieds verzoek afgewezen.
Hij kon zo geen visum krijgen voor de belangrijkste toernooien.
Hij won toernooien in landen waar hij wel mocht spelen…
…maar mocht niet bij de belangrijkste zijn…
…omdat hij vanwege artikel 175 nog altijd een strafblad had.
Ik ben naar de VS geëmigreerd…
…en ben hier al sinds 1939 heel gelukkig.
Ik ben componist geworden en maak al m'n hele leven muziek.
Ik heb iemand ontmoet in 1959 als ik me niet vergis.
Hij heet Howard Myers.
Dank je wel.
Ik snap niet waarom jij altijd zo'n grote beker koffie haalt.
Hier voelden we geen enkele schaamte.
We gingen gewoon uit eten met zes getrouwde stellen.
Ik schaamde me niet, want ik wist dat ik hier gewoon kon doen wat ik wilde doen.
Walter leefde voor mij.
Hij heeft in onze eerste decennia samen alles voor mij gedaan.
Hij is nu 100 jaar oud…
…en pas in de afgelopen 15 jaar…
…ben ik dingen voor hem gaan doen.
Dit is een trouwakte van de gemeente West Hollywood.
'Walter Arlen en Howard Myers…
…zijn op 2 juli 2013 in de echt verbonden.
Het heeft niets veranderd, maar het was wel fijn dat het kon.
Zonder mij heeft hij niemand om mee te kibbelen.
Charlotte woonde de rest van haar leven in Brooklyn.
Ze werd actrice.
Ze miste Toni…
…maar maakte hier gelukkig nieuwe vrienden.
Velen hebben nooit geweten dat ze trans was.
Op haar papieren stond dat ze een vrouw was met een vrouwelijke naam.
Dit vond ze belangrijk, want daarmee werd bevestigd dat ze een vrouw was.
Ik denk weleens wat ik in zo'n situatie zou doen.
Waar ga ik naartoe als ik moet vluchten?
Toni keerde na de oorlog terug naar Berlijn…
…waar ze voor de rest van haar leven als schilderes en kunstenares werkte.
In de jaren 20 van de vorige eeuw…
…zagen we hoe fragiel sommige vrijheden waren.
Hoewel we nu een stuk verder zijn met de rechten van queer en trans personen…
…ze kunnen je nog zomaar afgenomen worden.
ELDORADO HIER IS ALLES GOED
SUPERMARKT ELDORADO
Waar vroeger de Eldorado zat, zit nu een biologische supermarkt.
Waar men vroeger naar dragshows keek, kun je nu dure avocado's kopen.
Het queer Berlijn van vandaag heeft zichzelf opnieuw moeten uitvinden.
Dat is achteraf gezien goed geweest.
De queer gemeenschap in Berlijn is enorm opgebloeid…
…en heel divers geworden.
We zijn niet verdergegaan waar we gebleven waren.
We hebben lang niet geweten van de vervolging van homoseksuelen.
In het queer Berlijn van tegenwoordig is dan ook absoluut geen sprake…
…van een voortzetting van de jaren 20.
Die tijd is niet meer.
Geen namen. Geen herinneringen. Niets.
In West-Duitsland zijn er 100.000 mannen vervolgd voor homoseksualiteit.
Daarvan kregen er ruim 50.000 een celstraf.
Artikel 175 is in 1969 aangepast…
…en pas in 1994 volledig geschrapt.
Walter Arlen componeert 68 stukken en stopt daar zijn herinneringen in.
Zijn muziek wordt pas in 2008 ontdekt dankzij zijn partner Howard Myers.
Walter en Howard wonen samen op een paar straten van de Stille Oceaan.
Ondertiteld door: Roel Besters