1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:07,840 --> 00:00:09,480
Noc dopiero się zaczyna.

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:10,680 --> 00:00:13,360
Jesteś dokładnie tam, gdzie chcesz być.

5
00:00:14,520 --> 00:00:18,120
Czujesz się pewny,
podekscytowany i dostrzegany.

6
00:00:19,400 --> 00:00:22,680
W końcu jesteś wśród tych,
którzy czują to, co ty.

7
00:00:23,920 --> 00:00:26,960
Na chwilę zapominasz, że jesteś inny.

8
00:00:28,160 --> 00:00:30,680
Dzisiaj wszystko jest możliwe.

9
00:00:33,720 --> 00:00:35,960
W Berlinie wszystko się dzieje.

10
00:00:36,560 --> 00:00:38,560
To stolica grzechu.

11
00:00:39,200 --> 00:00:43,120
Działało 80 do 120 kawiarni,
barów i klubów,

12
00:00:43,200 --> 00:00:46,920
adresowanych prawie wyłącznie
do społeczności LGBTQ.

13
00:00:47,520 --> 00:00:49,920
Wszędzie były osoby queer i trans.

14
00:00:52,760 --> 00:00:54,640
Po dojściu do władzy nazistów

15
00:00:54,720 --> 00:00:59,600
doszło do najgorszych prześladowań
homofobicznych w historii świata.

16
00:00:59,680 --> 00:01:03,400
Chyba nie było innego okresu w dziejach,

17
00:01:03,480 --> 00:01:05,800
kiedy wolność i opresja

18
00:01:05,880 --> 00:01:10,800
tak bardzo ocierały się o siebie,
jak w latach 20. i 30. XX wieku.

19
00:01:12,040 --> 00:01:16,080
Nawet dzisiaj mamy te swobody,
które jednak mogą zostać odebrane.

20
00:01:17,280 --> 00:01:21,320
Ci ludzie żyli tam samo jak ja teraz.

21
00:01:21,400 --> 00:01:23,560
Ale tylko przez chwilę.

22
00:01:24,080 --> 00:01:27,880
Dla ludzkości to była katastrofa,

23
00:01:27,960 --> 00:01:30,520
a ja byłem częścią tej ludzkości.

24
00:01:32,120 --> 00:01:36,480
ELDORADO:
WSZYSTKO, CZEGO NIENAWIDZĄ NAZIŚCI

25
00:01:39,040 --> 00:01:42,120
BERLIN
KONIEC LAT 20. XX WIEKU

26
00:01:42,200 --> 00:01:45,560
Idąc berlińską ulicą,

27
00:01:45,640 --> 00:01:48,880
natrafiasz na budynek na rogu

28
00:01:48,960 --> 00:01:52,440
z pięknym szyldem na fasadzie.

29
00:01:52,520 --> 00:01:56,120
Głosi on: „Tutaj można!”.

30
00:02:22,120 --> 00:02:26,760
Ze wszystkich klubów nocnych,
jakie mieliśmy w złotych latach 20.,

31
00:02:26,840 --> 00:02:29,600
Eldorado był najwspanialszym
lokalem queerowym.

32
00:02:30,760 --> 00:02:33,720
W Eldorado
rodził się nowy rodzaj wolności.

33
00:02:33,800 --> 00:02:36,840
Tam geje, lesbijki,

34
00:02:36,920 --> 00:02:41,600
kobiety i mężczyźni trans mogli
wreszcie prezentować swoją tożsamość.

35
00:02:44,920 --> 00:02:48,480
Jedną z bywalczyń
była Charlotte Charlaque,

36
00:02:48,560 --> 00:02:52,400
amerykańsko-niemiecka
intelektualistka żydowska.

37
00:02:52,480 --> 00:02:56,960
Podróżowała po świecie, mieszkała
w Ameryce, w Niemczech, we Francji.

38
00:02:57,040 --> 00:02:58,600
Właśnie miała stać się

39
00:02:58,680 --> 00:03:01,040
jedną z pierwszych pacjentek,

40
00:03:01,120 --> 00:03:06,160
przechodzących operację
korekty płci na świecie.

41
00:03:15,760 --> 00:03:18,480
W życiu nocnym
pojawiły się dwie nowe twarze.

42
00:03:19,120 --> 00:03:23,360
Lisa i Gottfried.
Nowożeńcy. Ledwo po dwudziestce.

43
00:03:23,440 --> 00:03:27,880
Tak jak wszyscy,
którzy odwiedzali Eldorado, byli gotowi

44
00:03:27,960 --> 00:03:30,520
odkryć coś nowego, znaleźć nową miłość.

45
00:03:37,120 --> 00:03:40,280
Lisa, pełne nazwisko: Lisa von Dobeneck,

46
00:03:40,360 --> 00:03:44,080
i Gottfried von Cramm
znali się od dziecka.

47
00:03:44,160 --> 00:03:47,240
Dorastali w sąsiednich zamkach.

48
00:03:47,320 --> 00:03:50,680
Lisa, panieńskie nazwisko Dobeneck.

49
00:03:50,760 --> 00:03:54,880
Jej rodzina mieszkała
15 kilometrów od nas.

50
00:03:54,960 --> 00:03:57,560
Nazywaliśmy ten dom
„legowiskiem nieprawości”,

51
00:03:57,640 --> 00:04:00,920
bo Crammom wolno było
robić tam, co tylko chcieli.

52
00:04:05,280 --> 00:04:08,080
Lisa i Gottfried
pragnęli światowego życia,

53
00:04:08,160 --> 00:04:13,320
którego w wiejskim środowisku
nie mogli znaleźć,

54
00:04:13,400 --> 00:04:15,960
lecz tylko w magnetycznym Berlinie.

55
00:04:21,240 --> 00:04:24,279
Pojawiło się wiele swobód.

56
00:04:25,120 --> 00:04:26,800
Kobiety zyskały prawa.

57
00:04:26,880 --> 00:04:28,720
Cenzura nie wywierała presji,

58
00:04:28,800 --> 00:04:31,880
prasa mogła publikować, co chciała.

59
00:04:32,720 --> 00:04:36,080
Stąd rozkwit
queerowych mediów drukowanych.

60
00:04:36,160 --> 00:04:38,480
PRZYJACIÓŁKA
KOBIECA MIŁOŚĆ

61
00:04:38,560 --> 00:04:42,520
Pojawiły się publikacje
dla mężczyzn i kobiet homoseksualnych.

62
00:04:42,600 --> 00:04:45,840
Były nawet specjalne dla transwestytów.

63
00:04:47,160 --> 00:04:51,320
O seksie można było mówić
bardziej otwarcie niż kiedyś.

64
00:04:51,400 --> 00:04:52,760
Wszystkim wydawało się,

65
00:04:52,840 --> 00:04:56,200
że następuje rewolucja
w zakresie porządku seksualnego.

66
00:05:00,480 --> 00:05:05,000
Właśnie wtedy Lisa i Gottfried
odkryli zupełnie nowy świat.

67
00:05:05,080 --> 00:05:09,800
Eldorado było synonimem wszelkich nowości.

68
00:05:29,320 --> 00:05:33,240
W tym wspaniałym, pełnym blasku klubie

69
00:05:33,320 --> 00:05:34,840
widok kogoś,

70
00:05:34,920 --> 00:05:38,160
kto był na ty z Adolfem Hitlerem,
mógł stanowić zaskoczenie.

71
00:05:39,560 --> 00:05:42,080
Ten ktoś, Ernst Röhm,

72
00:05:42,160 --> 00:05:46,320
głosił potwornie okrutne,
antysemickie poglądy

73
00:05:46,400 --> 00:05:52,640
i był jednym z głównych architektów
dochodzenia nazistów do władzy.

74
00:05:57,560 --> 00:06:01,920
Röhm to fanatyk,
zakochany w wojnie i mordowaniu.

75
00:06:02,560 --> 00:06:04,000
Jako nacjonalista

76
00:06:04,080 --> 00:06:07,120
nigdy się nie pogodził
z porażką Niemiec w I wojnie.

77
00:06:11,360 --> 00:06:16,960
Adolf Hitler i Ernst Röhm spotkali się
w prawicowym ruchu w 1919 roku.

78
00:06:17,040 --> 00:06:23,440
Wkrótce zostali bliskimi przyjaciółmi,
a ich przyjaźń przetrwała wiele lat.

79
00:06:27,440 --> 00:06:28,720
Połączyło ich marzenie

80
00:06:28,800 --> 00:06:32,480
o stworzeniu zdolnego przejąć władzę
ruchu nazistowskiego.

81
00:06:32,560 --> 00:06:34,320
Wtedy jeszcze była to mrzonka.

82
00:06:37,360 --> 00:06:39,520
Ernst Röhm to gej,

83
00:06:40,320 --> 00:06:42,800
który niespecjalnie to ukrywał.

84
00:06:42,880 --> 00:06:45,560
Miał wielu kochanków i znajomych.

85
00:06:46,200 --> 00:06:50,320
Jego homoseksualność
była tajemnicą poliszynela.

86
00:06:52,920 --> 00:06:56,520
Hitler prawdopodobnie słyszał
plotki na temat Röhma,

87
00:06:56,600 --> 00:07:00,160
ale przedkładał nad nie
jego potencjalną użyteczność.

88
00:07:01,040 --> 00:07:03,600
Raz podobno nawet powiedział:

89
00:07:03,680 --> 00:07:05,520
„Jego życie mnie nie interesuje,

90
00:07:05,600 --> 00:07:08,280
o ile zachowuje należytą dyskrecję”.

91
00:07:08,840 --> 00:07:12,120
Ale należyta dyskrecja
nie była zachowywana przez Röhma.

92
00:07:20,800 --> 00:07:22,720
Ten klub przyciągał

93
00:07:22,800 --> 00:07:25,760
niezwykłe spektrum gości,

94
00:07:25,840 --> 00:07:28,560
jeśli chodzi o ich poglądy polityczne.

95
00:07:28,640 --> 00:07:31,440
ELDORADO
TUTAJ MOŻNA!

96
00:07:31,520 --> 00:07:33,960
Eldorado to prawdziwy symbol

97
00:07:34,040 --> 00:07:37,920
berlińskiego okna na świat
dla środowiska queerowego.

98
00:07:44,480 --> 00:07:47,960
Niektórzy artyści z Eldorado

99
00:07:48,040 --> 00:07:51,960
stali się w tym okresie
mainstreamowymi gwiazdami.

100
00:07:52,040 --> 00:07:55,000
Jedną z nich była Claire Waldoff.

101
00:07:55,560 --> 00:07:58,880
Wyrzućcie mężczyzn z Reichstagu!

102
00:07:58,960 --> 00:08:01,960
Wyrzućcie mężczyzn z krajowego parlamentu!

103
00:08:02,040 --> 00:08:05,240
I wyrzućcie wszystkich mężczyzn
z rezydencji!

104
00:08:05,320 --> 00:08:08,320
Zrobimy z niej przytułek dla kobiet.

105
00:08:09,120 --> 00:08:14,960
Gdy ktoś przychodził do Eldorado sam,
musiał zapłacić tancerzowi-taksówce,

106
00:08:15,040 --> 00:08:17,080
który oprowadzał go po lokalu.

107
00:08:18,160 --> 00:08:21,880
Można było przyjrzeć się
tej iluzji genderowej,

108
00:08:21,960 --> 00:08:25,240
z której słynęło Eldorado.

109
00:08:30,840 --> 00:08:34,760
Którejś nocy Charlotte
poznała kogoś takiego jak ona.

110
00:08:35,920 --> 00:08:40,000
Ta osoba była nie tylko
intelektualistką jak Charlotte,

111
00:08:40,600 --> 00:08:42,840
ale też osobą trans.

112
00:08:45,080 --> 00:08:46,640
Nazywała się Toni Ebel.

113
00:08:49,680 --> 00:08:52,920
W odróżnieniu od Charlotte,
nie wiedziała, jak dalej żyć.

114
00:08:53,000 --> 00:08:55,320
Wyzwoliła się z pęt małżeństwa.

115
00:08:55,400 --> 00:08:57,320
Była dziesięć lat starsza.

116
00:08:58,040 --> 00:09:00,400
Ale stały się nierozłączne.

117
00:09:00,480 --> 00:09:03,280
Takie związki wśród transkobiet

118
00:09:03,360 --> 00:09:05,240
są właściwie bardzo częste.

119
00:09:05,320 --> 00:09:09,000
Niezależnie od naszej orientacji

120
00:09:09,080 --> 00:09:12,240
budujemy głębokie relacje siostrzane,

121
00:09:12,320 --> 00:09:16,640
które czasem
zamieniają się w pociąg fizyczny

122
00:09:17,240 --> 00:09:19,240
albo w partnerstwo życiowe.

123
00:09:19,320 --> 00:09:21,200
Po części dlatego,

124
00:09:21,280 --> 00:09:24,880
że żyjemy w świecie,
w którym brak podobnych nam osób.

125
00:09:24,960 --> 00:09:26,840
Kiedy spotykamy kogoś takiego,

126
00:09:26,920 --> 00:09:30,200
nawiązujemy głębokie więzi rodzinne,

127
00:09:30,280 --> 00:09:32,200
niezależnie od ich natury.

128
00:09:34,840 --> 00:09:39,560
Toni od wielu lat próbowała
żyć jako kobieta,

129
00:09:39,640 --> 00:09:41,520
ale nie wiedziała, dokąd się udać.

130
00:09:41,600 --> 00:09:43,640
Charlotte Charlaque znała odpowiedź.

131
00:09:45,080 --> 00:09:47,960
Przedstawiła Toni Magnusowi Hirschfeldowi.

132
00:09:49,760 --> 00:09:52,360
Magnus Hirschfeld
również bywał w Eldorado.

133
00:09:52,440 --> 00:09:56,080
Uwielbiał przyglądać się światu queer.

134
00:09:57,120 --> 00:10:00,240
On sam był gwiazdą.

135
00:10:00,320 --> 00:10:02,080
Wszyscy go znali.

136
00:10:03,040 --> 00:10:04,520
Był seksuologiem.

137
00:10:04,600 --> 00:10:09,640
Fascynowała go ludzka seksualność

138
00:10:09,720 --> 00:10:11,280
i role płciowe.

139
00:10:12,440 --> 00:10:14,880
Głęboko wierzył,

140
00:10:14,960 --> 00:10:17,640
że osoby homoseksualne i trans

141
00:10:17,720 --> 00:10:21,960
mogą zdobyć wolność i pełnię praw

142
00:10:22,040 --> 00:10:25,040
dzięki nauce.

143
00:10:27,760 --> 00:10:30,720
W oszałamiającym tempie publikował

144
00:10:30,800 --> 00:10:34,000
książki, broszurki, swoje wykłady.

145
00:10:36,280 --> 00:10:42,040
W 1897 założył pierwszą organizację,
broniącą praw osób homoseksualnych.

146
00:10:43,600 --> 00:10:46,520
Na berlińskiej mapie queerowej

147
00:10:46,600 --> 00:10:51,160
znajdowało się jedno ważne centrum
progresywnego myślenia:

148
00:10:51,240 --> 00:10:55,040
Instytut Nauk Seksualnych
Magnusa Hirschfelda.

149
00:10:56,440 --> 00:11:00,880
Było tam muzeum, w którym prezentowano
takie eksponaty, jak fikuśne majtki,

150
00:11:00,960 --> 00:11:03,920
które nosił niemiecki żołnierz
podczas I wojny.

151
00:11:04,000 --> 00:11:06,440
Można było znaleźć na przykład dildo.

152
00:11:07,120 --> 00:11:10,120
Każdy mógł tam skorzystać z różnych usług,

153
00:11:10,200 --> 00:11:13,120
dotyczących doradztwa w związkach,

154
00:11:13,200 --> 00:11:18,040
a także chorób wenerycznych,
aborcji i ciąży.

155
00:11:18,120 --> 00:11:19,560
Lista była bardzo długa.

156
00:11:20,480 --> 00:11:23,240
Instytut był też miejscem
spotkań towarzyskich.

157
00:11:23,320 --> 00:11:27,280
To ośrodek dla osób queerowych,
coś w rodzaju centrum tej społeczności.

158
00:11:27,360 --> 00:11:29,400
Sama wiedza o istnieniu Instytutu

159
00:11:29,480 --> 00:11:33,320
była dla wielu członków
berlińskiej społeczności ważną informacją.

160
00:11:36,880 --> 00:11:39,280
Jedną z jego specjalności

161
00:11:39,360 --> 00:11:43,840
była tożsamość trans
i dostępne terapie dla tych,

162
00:11:43,920 --> 00:11:47,240
którzy nie identyfikują się
z płcią, nadaną przy urodzeniu.

163
00:11:52,280 --> 00:11:55,120
Dla Ernsta Röhma
Hirschfeld był wcieleniem wroga.

164
00:11:55,200 --> 00:11:57,680
Żyd, socjaldemokrata,

165
00:11:57,760 --> 00:12:02,240
bronił transmężczyzn i transkobiet

166
00:12:02,320 --> 00:12:07,200
i zupełnie nie zgadzał się
z ideologią męskości,

167
00:12:07,280 --> 00:12:09,560
wyznawaną przez Ernsta Röhma.

168
00:12:10,600 --> 00:12:14,200
Mieli jedną wspólną cechę.
Ukrywali swoją homoseksualność.

169
00:12:14,280 --> 00:12:19,320
Magnus Hirschfeld wiedział,
że zaprzepaściłby reputację naukowca,

170
00:12:19,400 --> 00:12:23,760
a Ernst Röhm wiedział,
że wyrzucono by go z partii.

171
00:12:24,920 --> 00:12:28,640
Ernst Röhm był niezwykle pewien,

172
00:12:28,720 --> 00:12:31,040
że jego osobista przyjaźń z Hitlerem

173
00:12:31,120 --> 00:12:34,880
i długa z nim znajomość go ochronią.

174
00:12:34,960 --> 00:12:39,040
Zarówno przed wściekłością tłumu,
jak i przed ruchem nazistowskim.

175
00:12:39,680 --> 00:12:44,080
Dlatego był dosyć niefrasobliwy,
jeśli chodzi o życie prywatne.

176
00:12:48,120 --> 00:12:49,760
„Drogi doktorze Heimsoth.

177
00:12:50,360 --> 00:12:51,880
Na początek uścisk ręki.

178
00:12:53,000 --> 00:12:58,280
Pamiętam swój pociąg do przedstawicieli
tej samej płci już od dzieciństwa.

179
00:12:58,360 --> 00:13:00,800
Ale miałem też stosunki
z wieloma kobietami,

180
00:13:01,360 --> 00:13:03,560
chociaż bez wielkiej przyjemności”.

181
00:13:06,200 --> 00:13:10,320
Nie mamy wielu dowodów na to,
co przeżywał Röhm.

182
00:13:10,400 --> 00:13:13,640
Ale pozostało jedno cenne źródło.

183
00:13:13,720 --> 00:13:16,680
To listy, które pisał do przyjaciela,

184
00:13:16,760 --> 00:13:19,160
doktora Karla-Günthera Heimsotha.

185
00:13:20,840 --> 00:13:22,800
„Brzydzę się kobietami.

186
00:13:22,880 --> 00:13:25,840
Nie smuci mnie moje życie,

187
00:13:25,920 --> 00:13:30,840
chociaż czasem miałem przez to
poważne kłopoty.

188
00:13:30,920 --> 00:13:33,480
Być może nawet jestem z tego dumny.

189
00:13:34,120 --> 00:13:35,720
Przynajmniej w to wierzę”.

190
00:13:37,480 --> 00:13:39,000
W tych listach

191
00:13:39,080 --> 00:13:42,280
Röhm z coraz większą pewnością

192
00:13:42,360 --> 00:13:44,760
określa się jako homoseksualista.

193
00:13:48,400 --> 00:13:52,360
W tamtych czasach
sama koncepcja seksualności,

194
00:13:52,440 --> 00:13:55,200
hetero czy homoseksualności,

195
00:13:55,280 --> 00:13:58,840
ta koncepcja, że seksualność
to konkretna cecha człowieka,

196
00:13:59,560 --> 00:14:02,800
jest dosyć nowa, dopiero się rozwija.

197
00:14:09,800 --> 00:14:12,840
Ale jest też inna rzeczywistość.

198
00:14:12,920 --> 00:14:15,160
Państwo niemieckie to nie tylko miasta,

199
00:14:15,240 --> 00:14:18,520
lecz głównie małe miasteczka i wsie.

200
00:14:19,480 --> 00:14:24,440
Dla mieszkańców to, co się dzieje
w dużych miastach, to coś obcego.

201
00:14:24,520 --> 00:14:29,720
Te szybkie, nagłe zmiany budzą trwogę.

202
00:14:33,640 --> 00:14:34,800
Tempo zmian

203
00:14:34,880 --> 00:14:37,560
to dla wszystkich źródło frustracji.

204
00:14:38,120 --> 00:14:42,440
Dla radykałów
zmiany następowały zbyt wolno.

205
00:14:42,960 --> 00:14:45,160
Z drugiej strony, konserwatystom

206
00:14:45,680 --> 00:14:51,120
wydawało się, że wszystko,
co nadawało ich życiu sens, znika.

207
00:14:51,720 --> 00:14:55,560
To doświadczenie zagrożenia zmianami

208
00:14:55,640 --> 00:14:59,840
dało faszystom pożywkę
do rozprzestrzeniania własnych idei.

209
00:15:02,560 --> 00:15:05,440
Chcemy nauczyć wszystkich Niemców,

210
00:15:05,520 --> 00:15:09,800
że nie ma życia bez prawa.

211
00:15:10,400 --> 00:15:13,520
I nie ma prawa bez władzy.

212
00:15:13,600 --> 00:15:16,840
Ani władzy bez siły.

213
00:15:16,920 --> 00:15:21,160
A każda siła musi tkwić w samym narodzie.

214
00:15:21,240 --> 00:15:26,360
Kiedy Röhm wygłaszał przemówienia,
brzmiał zupełnie jak Hitler.

215
00:15:26,440 --> 00:15:28,320
Jak szaleniec.

216
00:15:28,400 --> 00:15:31,560
Te krzyki i to, co mówił.

217
00:15:31,640 --> 00:15:34,720
Oczywiście mówił o Żydach.

218
00:15:35,360 --> 00:15:38,840
Słuchało się tego ze zgrozą.

219
00:15:42,400 --> 00:15:45,200
Nie zagłębiałem się w to.

220
00:15:45,760 --> 00:15:50,280
Byłem niewinnym, młodym człowiekiem.

221
00:15:53,640 --> 00:15:56,200
Zakochałem się.

222
00:16:04,800 --> 00:16:06,840
Mieliśmy willę w Sauerbrunn,

223
00:16:06,920 --> 00:16:09,840
gdzie spędzaliśmy lato.

224
00:16:11,960 --> 00:16:17,280
Co roku wakacje spędzał tam również Lumpi.

225
00:16:18,840 --> 00:16:20,960
W ten sposób go poznałem.

226
00:16:21,040 --> 00:16:24,960
Mieszkał w Budapeszcie, a ja - w Wiedniu.

227
00:16:27,680 --> 00:16:30,520
Lumpi i ja zostaliśmy przyjaciółmi.

228
00:16:31,600 --> 00:16:33,680
Wiele razem przeżyliśmy.

229
00:16:35,160 --> 00:16:38,440
Kochałem go. Czemu nie?

230
00:16:44,680 --> 00:16:46,440
Obaj byliśmy Żydami,

231
00:16:48,000 --> 00:16:52,240
ale nie przejmowaliśmy się tym.

232
00:16:59,960 --> 00:17:03,920
Byliśmy daleko od tego wszystkiego.

233
00:17:09,720 --> 00:17:13,280
Ale kłopoty wisiały w powietrzu.

234
00:17:14,800 --> 00:17:19,920
Nie tylko w Berlinie i w Niemczech,
ale też w całej Europie.

235
00:17:29,920 --> 00:17:34,760
W 1931 Hitler mianował Röhma dowódcą SA.

236
00:17:34,840 --> 00:17:39,320
SA to nazistowskie bojówki.
Wykonywały brudną robotę.

237
00:17:41,400 --> 00:17:42,920
Destabilizowały demokrację,

238
00:17:43,000 --> 00:17:46,840
wszczynały zamieszki,
biły gości pod klubami nocnymi.

239
00:17:48,720 --> 00:17:54,320
Pod okiem Röhma te siły rozrosły się
do trzech milionów członków.

240
00:17:56,040 --> 00:17:59,680
Stanowiły ważne zabezpieczenie

241
00:17:59,760 --> 00:18:00,960
dla nazistów.

242
00:18:02,800 --> 00:18:07,800
SA było istotnym elementem nazistowskiego
planu przejęcia władzy w Niemczech

243
00:18:07,880 --> 00:18:10,280
i ustanowienia czystego rasowo imperium,

244
00:18:10,360 --> 00:18:13,400
wolnego od Żydów,
komunistów, niepełnosprawnych,

245
00:18:13,480 --> 00:18:16,800
Romów, Sintich i społeczności queer.

246
00:18:23,880 --> 00:18:25,960
SA rekrutowało członków

247
00:18:26,040 --> 00:18:31,280
głównie spośród młodych mężczyzn
z klasy niższej i średniej.

248
00:18:31,360 --> 00:18:35,120
Ze względu na niskie kryteria rekrutacji

249
00:18:35,200 --> 00:18:38,160
przyciągało nie tylko
radykalnych nacjonalistów,

250
00:18:38,240 --> 00:18:42,520
ale też outsiderów, ekscentryków
i całkiem licznych przestępców.

251
00:18:47,080 --> 00:18:49,480
Karl Ernst to szturmowiec,

252
00:18:50,400 --> 00:18:54,320
którego Röhm spotkał i zrekrutował

253
00:18:54,400 --> 00:18:57,280
w berlińskim nocnym półświatku.

254
00:18:57,360 --> 00:18:59,280
Ernst wstąpił do SA

255
00:18:59,360 --> 00:19:03,680
i został prawą ręką Röhma w organizacji.

256
00:19:05,160 --> 00:19:08,120
SA umożliwiło Karlowi Ernstowi
pracę w Berlinie

257
00:19:08,200 --> 00:19:12,960
jako bramkarza w gejowskich klubach
i boya hotelowego.

258
00:19:13,560 --> 00:19:18,000
Po wstąpieniu do SA Ernst nabrał
własnych ambicji politycznych,

259
00:19:18,080 --> 00:19:21,120
chociaż prowadził podwójne życie geja.

260
00:19:26,000 --> 00:19:28,520
Jeśli chodzi o życie Röhma

261
00:19:28,600 --> 00:19:32,320
w wojsku, w prawicowych bojówkach,

262
00:19:32,400 --> 00:19:37,920
to stworzył on wokół siebie
całkowicie jednopłciowe środowisko.

263
00:19:39,760 --> 00:19:42,720
Życie razem, kąpanie się razem.

264
00:19:42,800 --> 00:19:46,880
Wychodzenie razem,
by atakować Żydów i komunistów.

265
00:19:46,960 --> 00:19:48,960
To wszystko może nieść

266
00:19:49,560 --> 00:19:52,800
ładunek erotyczny lub seksualny.

267
00:19:52,880 --> 00:19:55,240
Kształtuje się
pewien rodzaj hipermęskości.

268
00:19:55,320 --> 00:19:57,720
„Jesteśmy tak męscy,

269
00:19:57,800 --> 00:20:00,560
że czujemy odrazę do kobiet.

270
00:20:00,640 --> 00:20:02,280
Nie chcemy na nie patrzeć.

271
00:20:02,360 --> 00:20:05,920
To nie sprawia, że niewieściejemy.
Stajemy się bardziej męscy”.

272
00:20:07,080 --> 00:20:08,720
Za ruch!

273
00:20:31,800 --> 00:20:35,320
W narodowo-socjalistycznym ruchu był ktoś,

274
00:20:35,400 --> 00:20:38,840
kogo Ernst Röhm
długo lekceważył jako zagrożenie.

275
00:20:38,920 --> 00:20:41,440
Reichsführer-SS Heinrich Himmler.

276
00:20:43,880 --> 00:20:48,440
Jako młody człowiek,
Himmler bardzo się interesował

277
00:20:48,520 --> 00:20:50,840
bractwami Männerbund.

278
00:20:50,920 --> 00:20:54,080
Jednocześnie obawiał się

279
00:20:54,160 --> 00:20:59,200
homoerotycznego pragnienia,
jakie mogło rodzić się w tych bractwach.

280
00:21:01,680 --> 00:21:06,440
W tym okresie Heinrich Himmler
dowodził SS, Schutzstaffel.

281
00:21:06,520 --> 00:21:12,000
Mniejsza bojówka, SS,
podlegała większej SA Röhma.

282
00:21:12,080 --> 00:21:14,840
Röhm i Himmler rywalizowali ze sobą.

283
00:21:15,800 --> 00:21:20,160
By zdystansować się od SA
i jego homoseksualnej reputacji,

284
00:21:20,240 --> 00:21:25,600
Himmler przeobraził SS
w organizację elitarną.

285
00:21:25,680 --> 00:21:30,280
Dlatego członkowie mieli być
niebieskookimi blondynami.

286
00:21:30,360 --> 00:21:35,600
Według niego, wygląd był
dowodem dobrej, aryjskiej krwi.

287
00:21:47,600 --> 00:21:51,240
Gottfried von Cramm
w tamtym okresie stał się gwiazdą.

288
00:21:53,120 --> 00:21:57,400
Po dwóch niezwykle wyrównanych gemach
niemiecki mistrz nadweręża mięsień

289
00:21:57,480 --> 00:22:01,480
i od tej pory nie może
stawiać oporu Perry’emu.

290
00:22:02,760 --> 00:22:05,480
Gottfried zaczął grać w tenisa,
mając 10 lat.

291
00:22:05,560 --> 00:22:09,720
W wieku 13 lat postanowił zostać
najlepszym tenisistą świata.

292
00:22:11,960 --> 00:22:13,320
W Berlinie

293
00:22:13,400 --> 00:22:17,520
zapisał się do sławnego
klubu tenisowego Rot-Weiß.

294
00:22:18,120 --> 00:22:22,240
Jednym z jego członków był Hermann Göring,

295
00:22:22,320 --> 00:22:26,400
późniejszy minister spraw wewnętrznych
rządu narodowo-socjalistycznego.

296
00:22:27,760 --> 00:22:31,000
Gottfried był wysoki i przystojny.

297
00:22:31,080 --> 00:22:33,840
Miał niebieskie oczy, blond włosy.

298
00:22:34,360 --> 00:22:38,440
Był wcieleniem idealnego Aryjczyka.

299
00:22:38,520 --> 00:22:43,040
Dosyć wcześnie zaproszono go
do partii nazistowskiej.

300
00:22:44,080 --> 00:22:45,920
Wiemy, że Gottfried odmówił.

301
00:22:46,000 --> 00:22:49,560
Wraz z upływem lat
stanowiło to coraz większy problem.

302
00:23:09,640 --> 00:23:13,040
Nie znamy szczegółów tego zdarzenia,

303
00:23:13,120 --> 00:23:17,600
ale wiemy, że Gottfried poznał młodzieńca

304
00:23:17,680 --> 00:23:19,600
w podobnym wieku.

305
00:23:22,440 --> 00:23:25,600
Ten młody człowiek to Manasse Herbst.

306
00:23:28,560 --> 00:23:34,440
Gottfried i Manasse
pochodzili z bardzo różnych światów.

307
00:23:34,520 --> 00:23:39,280
Manasse pochodził z rodziny Żydów
z biednego Scheunenviertel.

308
00:23:39,920 --> 00:23:41,280
Był aktorem.

309
00:23:41,360 --> 00:23:45,960
Żeby się utrzymać,
pracował za barem w Jockeyu,

310
00:23:46,040 --> 00:23:50,400
małym klubie jazzowym
kilka przecznic od Eldorado.

311
00:23:51,480 --> 00:23:55,400
Może znali się z widzenia.

312
00:24:11,600 --> 00:24:15,200
Homoseksualnym mężczyznom
groziło niebezpieczeństwo.

313
00:24:15,280 --> 00:24:16,760
Paragraf 175.

314
00:24:16,840 --> 00:24:20,600
STOSUNKI MIĘDZY MĘŻCZYZNAMI
BĘDĄ KARANE WIĘZIENIEM.

315
00:24:20,680 --> 00:24:24,880
Ten paragraf delegalizował stosunki
homoseksualne między mężczyznami.

316
00:24:24,960 --> 00:24:27,200
Ale trudno go było egzekwować,

317
00:24:27,280 --> 00:24:31,040
bo sądy żądały dowodów

318
00:24:31,120 --> 00:24:34,000
stosunków seksualnych
„przypominających kopulację”.

319
00:24:34,600 --> 00:24:37,440
Dla policji to nie było łatwe zadanie.

320
00:24:40,760 --> 00:24:44,640
Zamiast nachodzić bary i robić naloty

321
00:24:44,720 --> 00:24:47,720
opracowywali „różowe listy”.

322
00:24:47,800 --> 00:24:53,360
To spis osób, które podejrzewano
o homoseksualność lub o niej wiedziano.

323
00:24:54,400 --> 00:24:58,960
Często się o tym nie wiedziało,
bo nie postawiono zarzutów,

324
00:24:59,040 --> 00:25:03,320
ale wiemy, że te różowe listy
zawierały tysiące nazwisk.

325
00:25:03,400 --> 00:25:06,120
IMIĘ: JOSEF
KATEGORIA PRZESTĘPCZA: § 175

326
00:25:06,960 --> 00:25:11,320
Gottfried czuł wewnętrzną swobodę,
kiedy się zakochiwał,

327
00:25:11,400 --> 00:25:12,960
podążał za miłością.

328
00:25:18,280 --> 00:25:22,080
Gottfried i Manasse widywali się
regularnie po tym spotkaniu.

329
00:25:24,920 --> 00:25:27,200
Lisa oczywiście o tym wiedziała.

330
00:25:27,840 --> 00:25:31,800
Nic nie robili w sekrecie,
żyli w ten sposób otwarcie.

331
00:25:37,160 --> 00:25:38,360
Co robisz?

332
00:25:40,800 --> 00:25:42,920
Chodź tu! Chodź!

333
00:25:43,720 --> 00:25:49,080
Ci troje stworzyli nowy związek,

334
00:25:49,160 --> 00:25:52,200
który dobrze funkcjonował.

335
00:26:01,960 --> 00:26:06,360
Dla Lisy przeprowadzka
do Berlina była wyzwoleniem.

336
00:26:06,440 --> 00:26:10,400
Chciała żyć niezależnie
i doświadczać siebie w nowy sposób.

337
00:26:10,480 --> 00:26:12,800
Szybko zaprzyjaźniła się

338
00:26:12,880 --> 00:26:17,480
z nowoczesnymi kobietami,
które pojawiły się w Berlinie.

339
00:26:17,560 --> 00:26:21,800
Pisarki, sportsmenki, fotografki…

340
00:26:21,880 --> 00:26:24,400
Lisa sama robiła zdjęcia.

341
00:26:25,120 --> 00:26:28,800
Uwielbiała tańczyć jazz i jeździć konno.

342
00:26:28,880 --> 00:26:31,840
Grała w hokeja
i została mistrzynią Niemiec.

343
00:26:33,960 --> 00:26:39,000
To rezultat ruchu,
który pojawił się jeszcze wcześniej.

344
00:26:39,080 --> 00:26:40,360
Człowiek się wyzwalał

345
00:26:40,440 --> 00:26:44,280
z okowów swojego wyglądu
w czterech ścianach domu.

346
00:26:45,440 --> 00:26:48,640
Nabrała szorstkiego tonu
i robiła wszystko po swojemu.

347
00:26:51,560 --> 00:26:56,320
Miewała romanse. Również z lesbijkami.

348
00:26:56,400 --> 00:27:00,640
Przejawiała ciekawość seksualną
w każdym zakresie.

349
00:27:39,120 --> 00:27:41,120
Związek Gottfrieda i Lisy

350
00:27:41,200 --> 00:27:46,880
charakteryzowało bezgraniczne zaufanie.

351
00:27:46,960 --> 00:27:50,560
Wiedzieli, że cokolwiek zrobią,
wszystko się ułoży.

352
00:27:59,440 --> 00:28:02,160
KAMPANIA WYBORCZA W NIEMCZECH

353
00:28:02,240 --> 00:28:06,520
Była wiosna 1932. Hitler kandydował
w wyborach prezydenckich.

354
00:28:06,600 --> 00:28:09,280
Naziści startowali
w wyborach parlamentarnych.

355
00:28:09,880 --> 00:28:13,520
Tuż przed przejęciem władzy
narodowi socjaliści

356
00:28:13,600 --> 00:28:16,280
nasilili uliczny terror.

357
00:28:16,360 --> 00:28:19,880
Doszło do masowych walk,
były ofiary śmiertelne.

358
00:28:19,960 --> 00:28:22,480
Robili to głównie po to,

359
00:28:22,560 --> 00:28:27,600
by dowieść niestabilności demokracji.

360
00:28:29,440 --> 00:28:32,480
Ale przedstawiali się
jako partia prawa i porządku,

361
00:28:32,560 --> 00:28:37,880
która miała zapewnić bezpieczeństwo,
ład i pokój po wygranych wyborach.

362
00:28:40,640 --> 00:28:43,120
NA ULICE!
ADOLF HITLER

363
00:28:43,200 --> 00:28:45,120
To nie strach

364
00:28:45,200 --> 00:28:49,160
przekonał społeczeństwo
do narodowych socjalistów,

365
00:28:49,240 --> 00:28:53,520
lecz nadzieja
na silniejsze państwo niemieckie

366
00:28:54,440 --> 00:28:57,440
i obietnica świetlanej przyszłości.

367
00:29:05,800 --> 00:29:07,320
Dobry wieczór.

368
00:29:17,360 --> 00:29:20,320
Charlotte, Toni i jeszcze jedna kobieta,

369
00:29:20,400 --> 00:29:23,200
Dorchen Richter, przeszły już operacje.

370
00:29:23,800 --> 00:29:27,680
To tylko trzy pacjentki,
o których wiadomo,

371
00:29:27,760 --> 00:29:30,640
że poddały się operacji
korekty płci w Instytucie

372
00:29:30,720 --> 00:29:33,360
i to przeżyły w tym wczesnym okresie.

373
00:29:38,480 --> 00:29:41,360
Te operacje i inne zabiegi

374
00:29:41,440 --> 00:29:44,280
były niezwykle ryzykowne, eksperymentalne.

375
00:29:44,360 --> 00:29:46,800
To jeden z pierwszych przypadków

376
00:29:46,880 --> 00:29:51,880
w historii, kiedy wykonano
kilka zabiegów jednocześnie.

377
00:29:56,240 --> 00:29:58,760
Do Instytutu zgłaszali się ci,

378
00:29:58,840 --> 00:30:01,880
którzy nie mieli wyboru.

379
00:30:01,960 --> 00:30:04,760
To miejsce cieszyło się światową sławą.

380
00:30:10,520 --> 00:30:13,880
Charlotte i Toni na pewno
czuły ogromną ulgę,

381
00:30:13,960 --> 00:30:18,440
mając szansę operacji,
wtedy gdy te zabiegi były możliwe.

382
00:30:18,520 --> 00:30:20,240
Po wszystkim

383
00:30:20,320 --> 00:30:23,960
czuły się o wiele bardziej
zadowolone ze swojej płci

384
00:30:24,040 --> 00:30:26,240
i utwierdzone w swojej kobiecości.

385
00:30:26,320 --> 00:30:28,040
Charlotte często podkreślała,

386
00:30:28,120 --> 00:30:31,720
że operacja uszczęśliwiła ją jak nigdy.

387
00:30:40,680 --> 00:30:45,800
Nie kojarzę innego materiału filmowego
z tamtych czasów,

388
00:30:45,880 --> 00:30:48,440
na którym widać
nie tylko jedną osobę trans,

389
00:30:48,520 --> 00:30:51,080
ale kilka razem,

390
00:30:52,080 --> 00:30:54,600
kiedy się wspólnie radują.

391
00:31:12,360 --> 00:31:14,640
W Niemczech w tamtym okresie,

392
00:31:14,720 --> 00:31:18,960
jeśli ktoś występował
jako drag queen w Eldorado

393
00:31:19,040 --> 00:31:22,320
i wyszedł z lokalu w kostiumie,

394
00:31:22,400 --> 00:31:25,840
mógł zostać aresztowany
za zakłócanie porządku publicznego.

395
00:31:31,720 --> 00:31:36,760
To oznaczało, że większość osób trans
nie mogła żyć zgodnie ze swą tożsamością

396
00:31:36,840 --> 00:31:39,120
bez narażania się na represje.

397
00:31:41,040 --> 00:31:44,040
Magnus Hirschfeld wraz z Instytutem

398
00:31:44,120 --> 00:31:47,760
wynegocjowali z policją
rozwiązanie tego problemu.

399
00:31:47,840 --> 00:31:50,480
Zaproponowali osobom trans

400
00:31:50,560 --> 00:31:53,760
specjalne dokumenty, „przepustkę trans”.

401
00:31:53,840 --> 00:31:56,840
ROBOTNICA EVA KATTER
NOSI MĘSKIE STROJE

402
00:31:56,920 --> 00:32:01,480
To był właściwie dokument,
który informował policję,

403
00:32:01,560 --> 00:32:05,360
że nie może aresztować danej osoby,
bo jest ona pod opieką lekarza.

404
00:32:05,440 --> 00:32:08,880
Miała prawo poruszać się publicznie

405
00:32:08,960 --> 00:32:11,520
w stroju płci, z którą się identyfikowała.

406
00:32:20,120 --> 00:32:23,440
Po raz pierwszy na świecie

407
00:32:23,520 --> 00:32:27,880
legalnie uznano płeć osób trans.

408
00:32:28,880 --> 00:32:31,760
Takie osoby jak Charlotte i Toni

409
00:32:31,840 --> 00:32:34,480
mogły chodzić swobodnie z tą przepustką,

410
00:32:34,560 --> 00:32:37,080
bez obawy, że zatrzyma je policjant

411
00:32:37,160 --> 00:32:39,160
pod zarzutem czegoś nielegalnego.

412
00:32:42,280 --> 00:32:46,720
Osoby queer i trans
mogły prowadzić jawne życie.

413
00:32:47,360 --> 00:32:50,400
A działo się to tutaj, w Berlinie.

414
00:33:09,120 --> 00:33:12,480
Kilka lat później pojechałem do Budapesztu

415
00:33:12,560 --> 00:33:15,160
na święta wielkanocne.

416
00:33:15,240 --> 00:33:18,920
Zatrzymałem się z Lumpim
na ulicy Andrássy.

417
00:33:19,480 --> 00:33:21,840
Nie pamiętam numeru. Blisko opery.

418
00:33:26,920 --> 00:33:31,120
Podczas tej pierwszej wizyty
dużo się wygłupialiśmy.

419
00:33:37,400 --> 00:33:40,600
Nie było tam prawdziwej łazienki.

420
00:33:41,320 --> 00:33:44,480
Mieli tylko to, co w Wiedniu
nazywaliśmy lavor.

421
00:33:45,760 --> 00:33:47,800
Jego matka nalewała do środka wodę

422
00:33:47,880 --> 00:33:52,960
i obaj, nago, wchodziliśmy do tej balii.

423
00:33:56,040 --> 00:34:02,320
Kiedy Lumpi mnie zobaczył, dostał wzwodu.

424
00:34:03,280 --> 00:34:06,400
Bo zobaczył mnie nago. Widziałem.

425
00:34:07,080 --> 00:34:11,480
Nie dotykaliśmy się w seksualny sposób,

426
00:34:11,560 --> 00:34:16,320
ale na pewno go podniecałem.

427
00:34:31,440 --> 00:34:33,080
Na początku lat 30.

428
00:34:33,159 --> 00:34:36,719
Hitler postanowił zdobyć władzę
w sposób legalny.

429
00:34:36,800 --> 00:34:42,000
Próbował przekonać wyborców
agresywną propagandą,

430
00:34:42,080 --> 00:34:46,000
przejąć parlament
i zniszczyć go od środka.

431
00:34:47,880 --> 00:34:50,480
Największymi wrogami nazistów

432
00:34:50,560 --> 00:34:53,360
byli socjaldemokraci i komuniści.

433
00:34:56,040 --> 00:34:59,600
Socjaldemokraci musieli
przygotować swoją kampanię,

434
00:34:59,679 --> 00:35:04,920
żeby powstrzymać nazistów
przed przejęciem władzy.

435
00:35:23,920 --> 00:35:27,160
KUPIDYN W BRĄZOWYM DOMU

436
00:35:27,240 --> 00:35:29,800
RÖHM PRZYGLĄDA SIĘ PARADZIE SA

437
00:35:30,400 --> 00:35:33,920
Socjaldemokratyczni dziennikarze
dotarli do kopii

438
00:35:34,000 --> 00:35:37,440
listów Röhma do doktora Heimsotha

439
00:35:37,520 --> 00:35:41,200
i opublikowali tak zwane
„listy miłosne Ernsta Röhma”.

440
00:35:41,280 --> 00:35:44,600
„Ujawnienie tajemnic
głównego najemnika Hitlera.

441
00:35:44,680 --> 00:35:49,200
Welt am Sonntag publikuje list
podpułkownika Röhma…”

442
00:35:52,640 --> 00:35:55,040
Wybuchł ogromny skandal.

443
00:35:55,120 --> 00:35:58,680
Socjaldemokraci naprawdę myśleli,
że to dla nich możliwość

444
00:35:58,760 --> 00:36:02,040
odzyskania części wyborców.

445
00:36:06,240 --> 00:36:09,160
W marcu 1932, kiedy wybuchł skandal,

446
00:36:09,240 --> 00:36:12,400
Hitler miał 30% głosów
w wyborach prezydenckich,

447
00:36:12,480 --> 00:36:14,120
a to całkiem sporo.

448
00:36:14,720 --> 00:36:19,760
W lipcu 1932, po skandalu,
który trwał kilka miesięcy,

449
00:36:19,840 --> 00:36:22,360
dostał 37% głosów.

450
00:36:22,440 --> 00:36:24,520
Skandal nie pomógł rywalom.

451
00:36:25,960 --> 00:36:28,200
To taktyka skazana na porażkę.

452
00:36:31,120 --> 00:36:32,480
Ta sama płeć!

453
00:36:32,560 --> 00:36:33,720
Zdaje się, że Röhm,

454
00:36:34,560 --> 00:36:37,680
po takiej informacji,
powinien być przerażony.

455
00:36:38,800 --> 00:36:41,320
Skoro to niczego nie zmieniło,

456
00:36:42,320 --> 00:36:45,880
a jego partia nadal zbliżała się
do zwycięstwa w wyborach,

457
00:36:46,480 --> 00:36:48,160
poczuł się zrehabilitowany.

458
00:36:48,760 --> 00:36:52,280
A co ważniejsze - czuł,
że nic go nie powstrzyma.

459
00:37:46,760 --> 00:37:49,880
Niemcy, Volksgenossen…

460
00:37:52,080 --> 00:37:53,480
Volkgenossinnen…

461
00:37:54,360 --> 00:37:56,480
30 stycznia

462
00:37:57,400 --> 00:38:00,120
w Niemczech kości zostały rzucone.

463
00:38:01,480 --> 00:38:03,040
Nie sądzę,

464
00:38:04,160 --> 00:38:09,560
że przeciwnicy, którzy kiedyś
się śmiali, nadal się śmieją.

465
00:38:13,520 --> 00:38:14,360
Sieg!

466
00:38:14,440 --> 00:38:15,520
Heil!

467
00:38:16,320 --> 00:38:17,880
- Sieg!
- Heil!

468
00:38:18,440 --> 00:38:23,600
30 stycznia 1933
Hitler został wybrany na kanclerza.

469
00:38:29,440 --> 00:38:30,920
KANCLERZ RZESZY HITLER!

470
00:38:37,600 --> 00:38:41,040
Hitler został przywódcą
totalitarystycznego reżimu.

471
00:39:08,400 --> 00:39:10,840
W ideologii narodowosocjalistycznej

472
00:39:10,920 --> 00:39:15,480
nie ma miejsca na indywidualizm.

473
00:39:15,560 --> 00:39:19,160
Wszystko jest podporządkowane
wyższym ideałom.

474
00:39:19,240 --> 00:39:22,080
Każdej jednostce w Volksgemeinschaft

475
00:39:22,160 --> 00:39:25,760
ma przyświecać wyższy cel.

476
00:39:32,000 --> 00:39:33,840
Naziści kładli ogromny nacisk

477
00:39:33,920 --> 00:39:37,920
na ideę rasowego, społecznego
i seksualnego zdrowia i higieny.

478
00:39:38,000 --> 00:39:41,680
To oznaczało rodzenie
czystych rasowo i zdrowych dzieci.

479
00:39:42,200 --> 00:39:44,760
To, co hamowało wzrost populacji,

480
00:39:44,840 --> 00:39:47,000
uważano za zło i zagrożenie dla narodu.

481
00:40:00,120 --> 00:40:03,680
Zanim naziści przejęli władzę,
Eldorado zostało zamknięte.

482
00:40:05,320 --> 00:40:07,920
Bez pożegnania, bez ostrzeżenia.

483
00:40:09,360 --> 00:40:14,880
Społeczność queer straciła
jedno z najważniejszych miejsc spotkań.

484
00:40:25,480 --> 00:40:28,600
Wielu pracowników Eldorado

485
00:40:28,680 --> 00:40:31,160
straciło ochronę

486
00:40:31,240 --> 00:40:32,960
oraz szansę pracy.

487
00:40:35,960 --> 00:40:38,920
Na dodatek

488
00:40:39,000 --> 00:40:43,720
fasadę Eldorado przekształcono
w miejsce reklamowe dla nazistów.

489
00:40:44,560 --> 00:40:48,640
ELDORADO
TUTAJ MOŻNA!

490
00:40:48,720 --> 00:40:50,640
GŁOSUJCIE NA HITLERA - LISTA NR 1

491
00:40:50,720 --> 00:40:53,400
Na pewno wszystkich zmroziło to,

492
00:40:53,480 --> 00:40:57,880
że w tym samym budynku
sprawy mogły się toczyć

493
00:40:57,960 --> 00:40:59,600
w przeciwnym kierunku.

494
00:40:59,680 --> 00:41:01,520
Eldorado zamknięto,

495
00:41:02,240 --> 00:41:07,760
a wszystkie miejsca spotkań,
które przez dziesięć lat kwitły,

496
00:41:07,840 --> 00:41:10,000
zniknęły z dnia na dzień.

497
00:41:10,080 --> 00:41:13,400
Społeczność queer istniała,
ale nie miała już lokali,

498
00:41:13,480 --> 00:41:15,000
służących spotkaniom.

499
00:41:15,080 --> 00:41:18,200
Trzeba było się spotykać w ukryciu.

500
00:41:35,800 --> 00:41:37,040
W 1933

501
00:41:37,120 --> 00:41:42,640
życie Gottfrieda i Manasse
również radykalnie się zmieniło.

502
00:41:45,280 --> 00:41:49,000
Manasse szybko stracił
wszystkie swoje angaże teatralne,

503
00:41:49,080 --> 00:41:52,080
bo jako Żyd nie miał już prawa
pracować w teatrze.

504
00:41:52,160 --> 00:41:58,280
Szybko zrozumiał,
że w Niemczech nie jest już bezpieczny.

505
00:42:00,320 --> 00:42:04,760
Wszyscy wiedzieli, że sytuacja
staje się coraz bardziej napięta.

506
00:42:07,640 --> 00:42:10,920
Coraz częściej pojawiało się pytanie,

507
00:42:11,000 --> 00:42:14,040
jak bezpiecznie wydostać
Manasse z Niemiec.

508
00:42:16,360 --> 00:42:18,720
Jednak Gottfried chciał grać w tenisa.

509
00:42:20,400 --> 00:42:24,880
A jeśli to oznaczało,
że musi grać dla nazistowskich Niemiec,

510
00:42:24,960 --> 00:42:26,680
to zamierzał się z tym pogodzić.

511
00:42:28,400 --> 00:42:29,760
Presja rosła.

512
00:42:29,840 --> 00:42:33,480
Miał romans z żydowskim homoseksualistą.

513
00:42:33,560 --> 00:42:37,480
Ale jednocześnie stawał się
coraz bardziej popularny.

514
00:42:37,560 --> 00:42:40,240
W kraju i za granicą.

515
00:42:41,200 --> 00:42:44,400
Gottfried pewnie myślał,
że jeśli będzie wygrywał,

516
00:42:44,480 --> 00:42:47,480
reżim go nie skrzywdzi.

517
00:42:49,920 --> 00:42:54,320
Ponieważ Cramm postanowił
grać dla Niemiec, nie miał wyboru.

518
00:43:06,160 --> 00:43:09,760
Mimo że naziści w 1933 już mieli władzę,

519
00:43:09,840 --> 00:43:13,880
Charlotte i Toni nie bały się wychodzić,

520
00:43:13,960 --> 00:43:16,040
pokazywać się na ulicy,

521
00:43:16,120 --> 00:43:17,840
robić sobie zdjęć,

522
00:43:17,920 --> 00:43:22,080
a nawet otwarcie rozmawiać
o sobie z jednym dziennikarzem.

523
00:43:27,760 --> 00:43:29,720
Wszystko wydawało się w porządku.

524
00:43:29,800 --> 00:43:32,040
Nadal można było pójść do Instytutu…

525
00:43:32,880 --> 00:43:37,000
Charlotte była mocno zaangażowana
w działania Hirschfelda.

526
00:43:37,680 --> 00:43:42,880
Doradzała nowym osobom trans,

527
00:43:42,960 --> 00:43:45,560
które nie wiedziały nawet,
jak wybrać sukienkę.

528
00:43:45,640 --> 00:43:48,560
Pomagała tym osobom
znaleźć zakwaterowanie.

529
00:43:49,600 --> 00:43:53,400
Charlotte i Toni w końcu mogły żyć,

530
00:43:53,480 --> 00:43:56,640
a nie tylko przechodzić
medyczną procedurę.

531
00:44:00,560 --> 00:44:04,200
Tymczasem Magnus Hirschfeld
wyruszył w podróż po świecie.

532
00:44:09,200 --> 00:44:12,760
Chociaż nie mógł już występować
publicznie w Niemczech,

533
00:44:12,840 --> 00:44:15,400
za granicą nadal był gwiazdą.

534
00:44:17,520 --> 00:44:18,920
Był znany jako Żyd,

535
00:44:19,000 --> 00:44:22,720
przez którego Niemcy
stawali się zniewieściali,

536
00:44:22,800 --> 00:44:25,880
nakłaniał młodzież do homoseksualności.

537
00:44:25,960 --> 00:44:29,640
Był wrogiem numer jeden nazistów.

538
00:44:31,760 --> 00:44:34,760
Charlotte i Toni zaczęły odczuwać presję.

539
00:44:34,840 --> 00:44:38,200
Podjęły decyzję o opuszczeniu Instytutu.

540
00:44:40,160 --> 00:44:46,040
Zamieszkały w obskurnym,
jednopokojowym mieszkaniu w Berlinie.

541
00:44:53,880 --> 00:44:56,320
Te dwie kobiety

542
00:44:56,400 --> 00:44:59,080
połączyło tak silne uczucie,

543
00:45:00,040 --> 00:45:02,560
że Toni nawróciła się na judaizm.

544
00:45:07,480 --> 00:45:09,080
Trudno mi uwierzyć,

545
00:45:09,160 --> 00:45:12,520
żeby ktoś w tym okresie chciał
się nawrócić na judaizm,

546
00:45:12,600 --> 00:45:16,400
nie kochając mocno swojego partnera.

547
00:45:21,280 --> 00:45:26,040
Kiedy obie kobiety odeszły,
Instytut zaatakowano.

548
00:45:34,840 --> 00:45:37,600
Rano 6 maja 1933

549
00:45:37,680 --> 00:45:41,640
grupa nazistowskich studentów
splądrowała Instytut.

550
00:45:41,720 --> 00:45:47,480
Młodzi naziści pozrywali półki,
oblali wyniki badań atramentem.

551
00:45:48,080 --> 00:45:50,760
Zniszczyli bibliotekę,
zdewastowali pomieszczenia.

552
00:45:50,840 --> 00:45:53,680
Było tam około 20 000 książek.

553
00:45:54,560 --> 00:45:57,240
Robili sobie zdjęcia,

554
00:45:57,320 --> 00:46:01,800
kiedy rozbawieni niszczyli wszystko,
co Magnus Hirschfeld stworzył.

555
00:46:02,480 --> 00:46:05,480
To musiało być
jedno z najgorszych doświadczeń

556
00:46:05,560 --> 00:46:07,000
w życiu Hirschfelda.

557
00:46:08,480 --> 00:46:11,800
Hirschfelda nie było w Instytucie,
kiedy tam wtargnięto.

558
00:46:11,880 --> 00:46:13,000
Był w Paryżu.

559
00:46:15,120 --> 00:46:18,640
Ale w czasie ataku byli tam pracownicy,

560
00:46:18,720 --> 00:46:20,160
tacy jak Dorchen Richter.

561
00:46:20,760 --> 00:46:23,880
Instytut był jej domem
i został zniszczony.

562
00:46:23,960 --> 00:46:27,080
Z tego, co wiadomo,
prawdopodobnie w nim zginęła.

563
00:46:28,280 --> 00:46:32,280
Oddaję płomieniom teksty Heinricha Manna,

564
00:46:32,360 --> 00:46:35,640
Ernsta Glaesera, Ericha Kästnera.

565
00:46:36,680 --> 00:46:40,440
Oddaję płomieniom teksty szkoły
Zygmunta Freuda.

566
00:46:41,080 --> 00:46:44,360
Cztery dni później,
podczas głośnego palenia książek,

567
00:46:44,440 --> 00:46:48,760
spłonęły na Opernplatzu zbiory Instytutu.

568
00:46:55,120 --> 00:46:56,800
Istnieje nawet fotografia,

569
00:46:56,880 --> 00:47:01,480
jak w płomienie niesione jest
jedno z popiersi Hirschfelda.

570
00:47:07,960 --> 00:47:09,240
Te zdjęcia…

571
00:47:10,320 --> 00:47:14,920
oglądam z przerażeniem.

572
00:47:15,720 --> 00:47:18,960
Tak naprawdę próbowali

573
00:47:19,040 --> 00:47:21,240
zniszczyć dowody na to,

574
00:47:22,200 --> 00:47:24,920
że osoby queer i trans istniały.

575
00:47:25,000 --> 00:47:26,600
Gdy naziści doszli do władzy,

576
00:47:26,680 --> 00:47:31,640
w Niemczech zniknęła możliwość

577
00:47:31,720 --> 00:47:35,280
wyrażania swojej płci,

578
00:47:35,360 --> 00:47:37,000
okazja do zabawy z płcią.

579
00:47:37,640 --> 00:47:41,000
Miejsce kobiet było w ognisku domowym.

580
00:47:41,080 --> 00:47:44,640
Miały rodzić dzieci dla dobra kraju.

581
00:47:44,720 --> 00:47:47,880
Mężczyźni mieli być wcieleniem męskości,

582
00:47:47,960 --> 00:47:50,760
być zdolni do prowadzenia wojny.

583
00:47:52,400 --> 00:47:55,520
Eksperymentalny,

584
00:47:55,600 --> 00:47:59,040
ekspresjonistyczny okres tolerancji
się skończył.

585
00:47:59,120 --> 00:48:03,200
Nastąpił czas sztywnych ról płciowych.

586
00:48:12,400 --> 00:48:15,360
We wrześniu 1933 Karl Ernst,

587
00:48:15,440 --> 00:48:17,800
który był jednym z głównych ludzi Röhma

588
00:48:17,880 --> 00:48:20,240
i spotykał się z nim w klubach gejowskich,

589
00:48:20,320 --> 00:48:22,320
nagle ożenił się z kobietą.

590
00:48:29,680 --> 00:48:33,120
Świadkami na jego ślubie
byli Röhm i Hermann Göring,

591
00:48:33,200 --> 00:48:35,240
minister spraw wewnętrznych Hitlera.

592
00:48:35,320 --> 00:48:38,240
Szli do ołtarza za młodymi

593
00:48:38,320 --> 00:48:41,120
między rzędami oficerów SA.

594
00:48:46,280 --> 00:48:49,800
Dla Röhma było to
bardzo przydatne strategicznie.

595
00:48:49,880 --> 00:48:51,560
Urządzono wielki spektakl,

596
00:48:51,640 --> 00:48:55,800
wysoki rangą oficer SA,
Karl Ernst, ożenił się z kobietą,

597
00:48:55,880 --> 00:48:58,120
żeby rozwiać plotki,

598
00:48:58,200 --> 00:49:02,800
jakoby bojówki miały coś wspólnego
z homoseksualizmem.

599
00:49:06,560 --> 00:49:08,160
W styczniu 1934

600
00:49:08,240 --> 00:49:12,600
Röhm otrzymał
bardzo ciepły, osobisty list od Hitlera.

601
00:49:13,520 --> 00:49:16,000
„Muszę ci podziękować, mój drogi Ernście,

602
00:49:16,080 --> 00:49:18,080
za wiecznie świadczone usługi.

603
00:49:18,160 --> 00:49:21,200
Zapewniam cię, że jestem wdzięczny,

604
00:49:21,280 --> 00:49:25,560
że mogę nazywać takich ludzi jak ty
swoimi przyjaciółmi i braćmi w walce”.

605
00:49:25,640 --> 00:49:29,880
„Twój prawdziwy przyjaciel i dłużnik,
Adolf Hitler”.

606
00:49:34,080 --> 00:49:38,400
Po tym liście Röhm
nabrał odwagi i otwarcie zażądał

607
00:49:38,480 --> 00:49:40,560
stanowiska ministra obrony.

608
00:49:42,120 --> 00:49:44,000
W ten sposób

609
00:49:44,080 --> 00:49:47,480
stutysięczna armia niemiecka

610
00:49:47,560 --> 00:49:51,400
zamieniłaby się w SA
i podlegała jego rozkazom.

611
00:49:57,600 --> 00:49:59,280
Na początku 1934

612
00:49:59,360 --> 00:50:02,240
SA było najliczniejsze,

613
00:50:02,320 --> 00:50:05,280
miało około 4,5 miliona członków.

614
00:50:07,640 --> 00:50:10,960
Dla Hitlera był to kłopot.

615
00:50:13,800 --> 00:50:16,320
Pomysł, by Röhm dowodził
niemieckim wojskiem,

616
00:50:16,400 --> 00:50:19,320
przeraził konserwatystów w armii.

617
00:50:19,400 --> 00:50:22,960
Umożliwili nazistom przejęcie władzy,

618
00:50:23,040 --> 00:50:26,480
ale nie zgadzali się
na utratę swoich tytułów,

619
00:50:26,560 --> 00:50:28,560
swojej pozycji w hierarchii.

620
00:50:28,640 --> 00:50:30,120
Należało to powstrzymać.

621
00:50:32,800 --> 00:50:35,400
Dla Heinricha Himmlera nadeszła pora

622
00:50:35,480 --> 00:50:40,400
wyprowadzenia swojego SS
z cienia SA Ernsta Röhma

623
00:50:40,480 --> 00:50:43,040
i poszerzenia swojej władzy.

624
00:50:46,600 --> 00:50:50,240
Przeciwnicy Röhma w ruchu nazistowskim,
jak Himmler,

625
00:50:50,320 --> 00:50:55,000
zaczęli szerzyć plotkę,
że Röhm zamierza przejąć władzę,

626
00:50:55,080 --> 00:50:59,840
pozbyć się Hitlera
i przeprowadzić swoją własną rewolucję.

627
00:51:01,920 --> 00:51:03,960
Udało im się przekonać Hitlera,

628
00:51:04,040 --> 00:51:06,640
że jest zagrożony i musi zacząć działać.

629
00:51:07,240 --> 00:51:11,920
Seksualność Röhma była narzędziem,
które wykorzystali, by go powstrzymać.

630
00:51:19,680 --> 00:51:21,400
Nadeszło lato 1934.

631
00:51:21,480 --> 00:51:24,760
Hitler zaprosił Röhma
oraz innych oficerów SA

632
00:51:24,840 --> 00:51:29,760
na zasłużony urlop
nad jeziorem Tegernsee w Bawarii.

633
00:51:31,880 --> 00:51:35,680
W te letnie dni świetnie się bawili.

634
00:51:45,840 --> 00:51:48,880
Jak widać, Röhm nie pojechał nad jezioro

635
00:51:48,960 --> 00:51:50,760
planować zamachu.

636
00:51:50,840 --> 00:51:52,440
Myślał, że jest na urlopie.

637
00:51:57,000 --> 00:52:00,360
Wczesny ranek 30 czerwca 1934.

638
00:52:01,040 --> 00:52:03,400
Ernst Röhm śpi w swoim pokoju hotelowym.

639
00:52:05,240 --> 00:52:07,720
Hitler i Goebbels jadą do Bawarii.

640
00:52:15,960 --> 00:52:19,520
Hitler natychmiast udaje się do hotelu
nad jeziorem Tegernsee.

641
00:52:19,600 --> 00:52:21,160
Razem z żołnierzami SS

642
00:52:21,240 --> 00:52:24,400
wparowuje do sypialni Röhma.

643
00:52:26,480 --> 00:52:29,480
A na miejscu oskarża go o zdradę.

644
00:52:29,560 --> 00:52:31,120
- Ubieraj się!
- Wyjdź!

645
00:52:31,840 --> 00:52:34,240
Röhm zapewne był zaskoczony,

646
00:52:34,320 --> 00:52:37,120
myślał, że to jakieś nieporozumienie.

647
00:52:39,120 --> 00:52:42,680
Aresztowano również
wielu głównych oficerów SA

648
00:52:42,760 --> 00:52:45,320
i przewieziono do więzienia Stadelheim.

649
00:52:46,240 --> 00:52:49,000
Sześciu z nich zastrzelono od razu.

650
00:52:56,600 --> 00:52:58,800
Dwa dni później Hitler

651
00:52:58,880 --> 00:53:02,800
zaproponował Röhmowi,
by ten popełnił samobójstwo.

652
00:53:07,240 --> 00:53:08,880
Röhm odpowiedział:

653
00:53:08,960 --> 00:53:11,960
„Jeśli mam zginąć,
to niech mnie zabije sam Adolf”.

654
00:53:14,880 --> 00:53:17,280
Kiedy Röhm odmówił
popełnienia samobójstwa,

655
00:53:17,360 --> 00:53:19,640
zastrzeliło go dwóch oficerów SS.

656
00:53:36,560 --> 00:53:39,360
30 czerwca i w ciągu następnych dwóch dni

657
00:53:39,440 --> 00:53:42,640
zastrzelono ponad 90 mężczyzn,

658
00:53:42,720 --> 00:53:45,000
a aresztowano około tysiąca.

659
00:53:45,080 --> 00:53:49,120
Wśród nich nie tylko Ernsta Röhma
i jego ludzi z SA,

660
00:53:49,200 --> 00:53:52,320
ale też polityków opozycji
i parlamentarzystów.

661
00:53:53,120 --> 00:53:57,320
To była pierwsza masowa zbrodnia reżimu,
zalegalizowana przez państwo.

662
00:53:57,400 --> 00:54:02,280
KAPITAN RÖHM ROZSTRZELANY

663
00:54:02,360 --> 00:54:06,840
ŚMIERĆ PONAD 30 PRZYWÓDCÓW

664
00:54:06,920 --> 00:54:08,200
Według oficjalnej wersji,

665
00:54:08,280 --> 00:54:11,360
ci wszyscy ludzie planowali
zamach przeciwko Hitlerowi.

666
00:54:11,440 --> 00:54:14,920
Ale niekoniecznie
inni chcieli w to uwierzyć.

667
00:54:15,000 --> 00:54:17,720
Hitler usprawiedliwiał zabójstwa,

668
00:54:17,800 --> 00:54:21,920
mówiąc, że seksualne rozpasanie
w SA ostatnio tak przybrało na sile,

669
00:54:22,000 --> 00:54:25,680
że szkodziło reputacji NSDAP.

670
00:54:25,760 --> 00:54:29,560
BRĄZOWY DOM HOMOSEKSUALISTÓW

671
00:54:30,160 --> 00:54:32,640
Hitler wygłosił mowę, oświadczając:

672
00:54:32,720 --> 00:54:36,560
„Chciałbym, żeby każda matka
mogła oddać syna pod skrzydła SA,

673
00:54:36,640 --> 00:54:38,160
Partii albo Hitlerjugend,

674
00:54:38,240 --> 00:54:42,200
nie obawiając się, że zostanie
moralnie lub seksualnie zdeprawowany.

675
00:54:44,680 --> 00:54:48,600
Chcę, by mężczyźni byli oficerami SA,
a nie odrażającymi małpami”.

676
00:54:59,400 --> 00:55:02,600
To był ogromny skandal.

677
00:55:02,680 --> 00:55:05,960
Pisano o nim we wszystkich gazetach
na pierwszych stronach.

678
00:55:06,040 --> 00:55:12,480
Wydałem rozkaz,
by rozstrzelać winnych zdrady.

679
00:55:12,560 --> 00:55:16,440
A następnie rozkazałem

680
00:55:16,520 --> 00:55:21,960
usunąć zarazę, która zatruwała
naszą wewnętrzną studnię.

681
00:55:22,040 --> 00:55:24,800
Pewnie słyszałem to w radiu,

682
00:55:24,880 --> 00:55:29,440
bo bardzo wyraźnie zapamiętałem tę chwilę,

683
00:55:29,520 --> 00:55:33,800
kiedy zrozumiałem, co się dzieje.

684
00:55:33,880 --> 00:55:36,680
To było przerażające

685
00:55:36,760 --> 00:55:42,040
nie tylko dla homoseksualistów,

686
00:55:42,120 --> 00:55:45,880
ale dla wszystkich ludzi.
To mogło przydarzyć się każdemu.

687
00:55:48,880 --> 00:55:52,080
Przekonaliśmy się,
kim Hitler jest naprawdę.

688
00:56:02,000 --> 00:56:05,360
SS było siłą napędową
zabójstwa członków SA.

689
00:56:05,440 --> 00:56:09,880
Himmler po raz kolejny udowodnił
Hitlerowi swoją lojalność.

690
00:56:10,480 --> 00:56:14,160
A Hitler podziękował mu,
spełniając życzenie Himmlera

691
00:56:14,240 --> 00:56:16,560
i oddzielając SS od SA.

692
00:56:16,640 --> 00:56:19,480
SS było podporządkowane
bezpośrednio Hitlerowi.

693
00:56:21,800 --> 00:56:24,760
Heinrich Himmler właśnie tego chciał.

694
00:56:26,880 --> 00:56:31,240
Od tego właściwie zaczęła się

695
00:56:31,320 --> 00:56:33,720
kariera Himmlera.

696
00:56:35,760 --> 00:56:37,480
Po zamordowaniu Röhma

697
00:56:37,560 --> 00:56:42,480
przejął dowództwo nad policją
we wszystkich niemieckich landach.

698
00:56:42,560 --> 00:56:45,880
Został zwierzchnikiem
całych niemieckich sił policyjnych

699
00:56:45,960 --> 00:56:49,400
oraz Reichsführerem SS
i Gestapo jednocześnie.

700
00:56:53,560 --> 00:56:57,320
Heinrich Himmler został przywódcą
walki z homoseksualnością.

701
00:56:57,400 --> 00:57:00,960
Jego celem było
całkowite pozbycie się jej.

702
00:57:01,840 --> 00:57:04,480
„Homoseksualizm niszczy każde osiągnięcie,

703
00:57:04,560 --> 00:57:07,240
rozbija państwo i jego podstawy.

704
00:57:07,320 --> 00:57:09,640
Tylko ci, którzy mają dużo dzieci,

705
00:57:09,720 --> 00:57:13,080
mają prawo sprawować władzę
na świecie i dominować.

706
00:57:13,720 --> 00:57:16,920
Z homoseksualizmem trzeba
walczyć za wszelką cenę,

707
00:57:17,000 --> 00:57:21,200
inaczej będzie to koniec Niemiec,
koniec świata germańskiego”.

708
00:57:21,280 --> 00:57:23,840
Jesteśmy mieczem rewolucji.

709
00:57:25,520 --> 00:57:28,560
Jedyny wróg, który nie sprawia szkód,

710
00:57:29,440 --> 00:57:32,480
to taki, który jest martwy
lub zupełnie wytrzebiony.

711
00:57:33,240 --> 00:57:36,840
Istniejące od dawna różowe listy

712
00:57:36,920 --> 00:57:40,000
wpadły już nie tylko w ręce
niemieckiej policji,

713
00:57:40,080 --> 00:57:42,440
ale również Gestapo.

714
00:57:47,600 --> 00:57:54,320
Nastąpiła bezprecedensowa fala
prześladowań i skazań.

715
00:57:56,280 --> 00:58:01,600
Gejów prześladowano bezpośrednio
w oparciu o paragraf 175.

716
00:58:02,320 --> 00:58:06,160
Osoby trans i lesbijki też doświadczały
prześladowań ze strony reżimu,

717
00:58:06,240 --> 00:58:08,960
ale wykorzystywano wobec nich
skomplikowane metody.

718
00:58:09,040 --> 00:58:12,800
Określano te osoby jako „asozial”

719
00:58:12,880 --> 00:58:15,080
albo nie pasujące do Volksgemeinschaft.

720
00:58:19,320 --> 00:58:21,440
Wielu było zaskoczonych tym,

721
00:58:21,520 --> 00:58:24,400
jak szybko policja interweniowała,

722
00:58:24,480 --> 00:58:27,160
jak szybko można było skończyć w sądzie.

723
00:58:27,760 --> 00:58:29,920
Nie wiedzieli, jak się bronić.

724
00:58:30,000 --> 00:58:31,680
Mieli notesy z adresami,

725
00:58:31,760 --> 00:58:36,520
które teraz wykorzystywano
w sądzie jako dowód.

726
00:58:38,120 --> 00:58:43,920
Zachęcano do składania donosów,
a obywatele współpracowali z władzą.

727
00:58:44,000 --> 00:58:46,640
Sąsiedzi patrzyli,
jak u innych pojawiał się ktoś,

728
00:58:47,200 --> 00:58:50,200
po czym zaciągano zasłony w sypialni.

729
00:58:50,880 --> 00:58:56,960
Zgłaszali, że kobieta nosi spodnie
i wygląda na lesbijkę.

730
00:58:57,840 --> 00:59:02,400
Apelowano do policji,
by usunęła te jednostki,

731
00:59:02,480 --> 00:59:06,440
których już nie tolerowano
w narodowosocjalistycznych Niemczech.

732
00:59:13,320 --> 00:59:17,400
W latach 1933-1936

733
00:59:17,480 --> 00:59:20,280
Manasse szukał sposobu,

734
00:59:20,360 --> 00:59:24,120
by wyjechać za granicę.

735
00:59:24,680 --> 00:59:27,520
Spotykał się z Gottfriedem,
czasem w Berlinie,

736
00:59:27,600 --> 00:59:30,960
a czasem w miastach, gdzie grał w tenisa,

737
00:59:31,040 --> 00:59:33,240
żeby podtrzymywać tę relację.

738
00:59:34,080 --> 00:59:37,520
To musiało być bardzo wyczerpujące
i przygnębiające.

739
00:59:38,120 --> 00:59:39,680
To młodzieńcza miłość.

740
00:59:41,160 --> 00:59:45,920
Lekkość w sercu nagle ustąpiła
palącym kwestiom typu:

741
00:59:46,000 --> 00:59:48,600
„Jak stąd wyjechać? Jak się nie narażać?”.

742
00:59:58,240 --> 01:00:00,440
Doszło do ostatniego spotkania,

743
01:00:00,520 --> 01:00:05,720
które miało być ostatnią
wspólną nocą na wiele lat.

744
01:00:08,640 --> 01:00:10,800
Gottfried dał mu pieniądze z nagród.

745
01:00:10,880 --> 01:00:13,360
Zdobywał je w wielu turniejach.

746
01:00:13,440 --> 01:00:17,880
Pozwoliło mu to na emigrację
do Palestyny na początku 1936,

747
01:00:18,480 --> 01:00:19,720
gdzie był bezpieczny.

748
01:00:26,200 --> 01:00:31,040
W tym samym roku Gottfried stracił
też Lisę - wniosła pozew o rozwód.

749
01:00:31,760 --> 01:00:38,400
Z jej późniejszych listów wiemy,
że zawsze żałowała tego kroku.

750
01:00:38,480 --> 01:00:40,400
Ale była też przekonana,

751
01:00:40,480 --> 01:00:44,000
że nie może rywalizować
z tą wielką miłością,

752
01:00:44,080 --> 01:00:47,160
jaką dla Gottfrieda był tenis.

753
01:00:48,520 --> 01:00:52,640
Powiedziała, że gdyby dalej z nim żyła,

754
01:00:53,440 --> 01:00:56,400
musiałaby zrezygnować z tego,
co dla niej ważne,

755
01:00:56,480 --> 01:00:58,800
bo nie zostało dla niej wiele miejsca.

756
01:01:07,960 --> 01:01:13,480
Jednym z najlepszych meczów tenisowych
w karierze Gottfrieda von Cramma

757
01:01:13,560 --> 01:01:16,880
był Puchar Davisa w 1937 w Wimbledonie.

758
01:01:16,960 --> 01:01:20,440
Jego przeciwnikiem był Amerykanin
Donald Budge.

759
01:01:22,480 --> 01:01:27,000
Gottfried w tamtym okresie był jednym
z najpopularniejszych sportowców.

760
01:01:27,080 --> 01:01:32,840
Naziści oczekiwali,
że niemiecki tenisista wygra.

761
01:01:34,680 --> 01:01:39,800
Zjawiło się 15 000 widzów,
sama królowa Maria

762
01:01:39,880 --> 01:01:43,080
i publiczność z całego świata.

763
01:01:43,160 --> 01:01:45,360
Po raz pierwszy w historii.

764
01:01:45,440 --> 01:01:48,120
Ten mecz jest wspominany po dziś dzień

765
01:01:48,200 --> 01:01:51,600
jako jeden z najlepszych pojedynków
tenisowych wszech czasów.

766
01:01:53,840 --> 01:01:56,200
Donald Budge opowiadała anegdotę,

767
01:01:56,280 --> 01:02:01,520
że do Gottfrieda
przed samym meczem ktoś zadzwonił,

768
01:02:01,600 --> 01:02:03,080
rzekomo Hitler,

769
01:02:03,160 --> 01:02:06,600
grożąc, że jeśli nie wygra,

770
01:02:08,200 --> 01:02:10,200
nie będzie dłużej pod ochroną.

771
01:02:11,480 --> 01:02:12,960
Finał Wimbledonu,

772
01:02:13,680 --> 01:02:15,520
w którym w pojedynku gwiazd

773
01:02:15,600 --> 01:02:18,040
baron von Cramm,
niemiecki as Pucharu Davisa,

774
01:02:18,120 --> 01:02:20,280
serwuje do Kalifornijczyka Budge’a,

775
01:02:20,360 --> 01:02:23,560
mistrza Wimbledonu,
niepokonanego w tym roku Jankesa.

776
01:02:25,160 --> 01:02:26,920
Budge w polu serwisowym.

777
01:02:33,440 --> 01:02:34,240
Równowaga.

778
01:02:39,920 --> 01:02:44,120
Wraz z upływem gry zanosiło się,

779
01:02:44,200 --> 01:02:46,400
że Gottfried wygra.

780
01:02:50,040 --> 01:02:51,920
Przewaga.

781
01:02:55,800 --> 01:02:56,920
Proszę o ciszę.

782
01:03:07,400 --> 01:03:09,120
Budge teraz się cofa.

783
01:03:12,920 --> 01:03:17,920
W końcu, po pięciu setach,
przegrał osiem do sześciu

784
01:03:18,960 --> 01:03:23,440
i zrobił to, z czego był znany.

785
01:03:23,520 --> 01:03:25,800
Oddał hołd zwycięzcy.

786
01:03:26,320 --> 01:03:32,880
Mój drogi Donie,
gratuluję ci wspaniałej gry.

787
01:03:33,760 --> 01:03:37,440
Myślę, że zasługujesz teraz,
by wygrać wszystkie mistrzostwa.

788
01:03:37,520 --> 01:03:40,040
Ale zrobię wszystko, by ci przeszkodzić.

789
01:03:40,120 --> 01:03:41,680
Jesteś wybitnym sportowcem.

790
01:03:41,760 --> 01:03:45,320
To bardzo miłe, drogi Donaldzie.
Naprawdę dziękuję.

791
01:03:45,920 --> 01:03:49,800
Publiczność była zachwycona i rozumiała,

792
01:03:49,880 --> 01:03:51,800
że ten tenisista,

793
01:03:51,880 --> 01:03:56,160
chociaż grał dla nazistowskiej Rzeszy
nie był jej synonimem.

794
01:04:00,960 --> 01:04:03,640
To prowokowało pytanie,

795
01:04:04,800 --> 01:04:06,880
czy nadal służy reżimowi.

796
01:04:11,480 --> 01:04:14,920
Po porażce Gottfried
wyruszył na światowe tournee,

797
01:04:15,000 --> 01:04:18,520
jeżdżąc z turnieju na turniej.

798
01:04:18,600 --> 01:04:21,200
Na jednej z konferencji zapytano go,

799
01:04:21,280 --> 01:04:25,760
co sądzi o prześladowaniu
Żydów w Niemczech.

800
01:04:25,840 --> 01:04:28,800
Wyraźnie powiedział,
że nie zgadza się z tym.

801
01:04:28,880 --> 01:04:33,560
Nie ukrywał,
że nie lubi narodowego socjalizmu.

802
01:04:33,640 --> 01:04:37,120
Coraz bardziej narażał się
na niebezpieczeństwo.

803
01:04:48,480 --> 01:04:54,200
WOLNA NIEMIECKA AUSTRIA WITA

804
01:04:58,480 --> 01:05:01,280
JEDEN NARÓD, JEDNA RZESZA, JEDEN WÓDZ

805
01:05:07,600 --> 01:05:10,960
Austriacy stali się nazistami
z dnia na dzień.

806
01:05:19,000 --> 01:05:24,920
400 000 ludzi na Heldenplatzu

807
01:05:25,000 --> 01:05:26,760
biło mu brawo.

808
01:05:27,800 --> 01:05:32,120
Jako przywódca i kanclerz
narodu niemieckiego i Rzeszy

809
01:05:32,880 --> 01:05:35,560
ogłaszam przed obliczem historii

810
01:05:35,640 --> 01:05:40,080
wejście mojej ojczyzny do Rzeszy.

811
01:05:41,040 --> 01:05:43,800
Heil! Heil!

812
01:05:55,760 --> 01:05:59,080
ŻYDZI TO PRZESTĘPCY

813
01:05:59,160 --> 01:06:03,760
Kiedy wyszło się na ulicę,
całe miasto było pełne haseł:

814
01:06:03,840 --> 01:06:05,240
„Żydom wstęp zakazany”.

815
01:06:05,320 --> 01:06:07,480
Wszędzie wisiały plakaty.

816
01:06:07,560 --> 01:06:10,240
INTERES NIEARYJSKI
HERZMANSKY JEST ARYJCZYKIEM

817
01:06:10,840 --> 01:06:13,640
Ale wciąż wychodziłem na ulicę.

818
01:06:16,040 --> 01:06:18,400
Wędrowałem po mieście.

819
01:06:20,320 --> 01:06:23,120
Nagle zobaczyłem zbiegowisko.

820
01:06:23,200 --> 01:06:26,000
Moja ciotka Gretel klęczała

821
01:06:26,080 --> 01:06:30,960
ze szczoteczką do zębów,
zmuszona do czyszczenia bruku.

822
01:06:32,760 --> 01:06:37,000
ŻYD

823
01:06:45,680 --> 01:06:51,560
Dzień po przyjeździe Hitlera
przyszedł list w niebieskiej kopercie.

824
01:06:54,280 --> 01:06:55,520
„Drogi Walterze,

825
01:06:57,560 --> 01:07:01,120
od twoich odwiedzin
w Budapeszcie zrobiło się strasznie.

826
01:07:01,720 --> 01:07:03,600
Nie rozpoznałbyś miasta.

827
01:07:04,720 --> 01:07:06,920
Słyszałem opowieści z Wiednia.

828
01:07:07,440 --> 01:07:10,200
Jak się masz? Jesteś bezpieczny?

829
01:07:11,520 --> 01:07:15,720
Moi rodzice musieli zamknąć interes,
chociaż zmieniliśmy wyznanie.

830
01:07:16,320 --> 01:07:18,840
Próbują nas wywieźć za granicę,

831
01:07:18,920 --> 01:07:21,840
ale nie mamy krewnych ani przyjaciół,

832
01:07:21,920 --> 01:07:22,960
oprócz ciebie.

833
01:07:24,000 --> 01:07:27,280
Wszędzie są naziści i bardzo się boję.

834
01:07:29,640 --> 01:07:31,640
Możecie nam jakoś pomóc?

835
01:07:32,840 --> 01:07:34,080
Co zamierzacie?

836
01:07:35,480 --> 01:07:40,600
Jeśli wyjeżdżasz, zabierz mnie, proszę.
Odpisz jak najszybciej. Twój Lumpi”.

837
01:07:44,560 --> 01:07:47,120
List był wyrazem skrajnej desperacji.

838
01:07:47,200 --> 01:07:50,920
Ale nie odpowiedziałem,

839
01:07:51,000 --> 01:07:53,400
bo kiedy dotarł,

840
01:07:53,480 --> 01:07:59,560
w Wiedniu już groziło nam
niebezpieczeństwo.

841
01:08:01,720 --> 01:08:03,920
Tamtej nocy

842
01:08:04,000 --> 01:08:08,280
przyszli do nas o drugiej

843
01:08:08,360 --> 01:08:10,480
i zabrali mojego ojca.

844
01:08:12,120 --> 01:08:13,840
Zawieźli go do Dachau.

845
01:08:14,920 --> 01:08:18,760
To było straszne. Jak mogłem mu pomóc?

846
01:08:21,279 --> 01:08:22,319
Tak…

847
01:08:23,120 --> 01:08:26,000
To był dla mnie i dla Lumpiego koniec.

848
01:08:52,640 --> 01:08:58,640
Błogosławiony nasz Pan,
władca wszechświata…

849
01:09:00,080 --> 01:09:02,920
…który uświęcił nas swoimi
dobrymi uczynkami

850
01:09:04,120 --> 01:09:07,479
i rozkazał nam zapalić świecę na Szabat.

851
01:09:17,800 --> 01:09:22,040
Nocą z 9 na 10 listopada 1938

852
01:09:22,120 --> 01:09:26,040
w całej Rzeszy miały miejsce
listopadowe pogromy.

853
01:09:30,600 --> 01:09:34,880
Przez długi czas trywialnie
nazywano to nocą kryształową.

854
01:09:35,399 --> 01:09:37,760
Tej nocy zapłonęły synagogi

855
01:09:37,840 --> 01:09:40,840
i żydowskie przedsiębiorstwa
w całej Rzeszy.

856
01:09:40,920 --> 01:09:45,640
Plądrowano i niszczono także
budynki mieszkalne.

857
01:09:46,399 --> 01:09:51,120
Wielu Żydów aresztowano i wywieziono
do obozów koncentracyjnych.

858
01:09:56,279 --> 01:10:01,480
Dla Charlotte i Toni to musiał być
bardzo niespokojny okres.

859
01:10:04,960 --> 01:10:08,720
Podjęły decyzję
o ucieczce do Czechosłowacji.

860
01:10:08,800 --> 01:10:11,160
Myślały, że tam będą bezpieczniejsze.

861
01:10:11,240 --> 01:10:12,280
Na razie.

862
01:10:15,520 --> 01:10:17,240
Kiedy Gottfried wrócił

863
01:10:17,320 --> 01:10:21,560
z półrocznego tournee po świecie,
był zimny marzec.

864
01:10:21,640 --> 01:10:24,160
Pierwszego wieczora po powrocie

865
01:10:24,240 --> 01:10:28,200
jadł kolację z matką i braćmi.

866
01:10:29,400 --> 01:10:31,320
Wszyscy spotkali się

867
01:10:32,400 --> 01:10:33,960
na kolacji w Brüggen.

868
01:10:35,000 --> 01:10:39,200
Nagle usłyszano pukanie do drzwi.

869
01:10:39,800 --> 01:10:42,640
Babcia wyszła na zewnątrz
i wróciła bardzo blada,

870
01:10:42,720 --> 01:10:45,280
mówiąc: „Gottfried, musisz wyjść”.

871
01:10:45,880 --> 01:10:48,880
Czekało tam dwóch gestapowców.
Od razu go zabrali.

872
01:10:49,880 --> 01:10:51,440
Trafił do więzienia.

873
01:10:52,040 --> 01:10:56,200
Zaaranżowano spektakularne aresztowanie.

874
01:10:56,280 --> 01:11:00,000
Mogli wysłać list z żądaniem,
by stawił się do komisariatu.

875
01:11:00,080 --> 01:11:04,760
Ale myślę, że rozmyślnie

876
01:11:04,840 --> 01:11:06,480
działano publicznie.

877
01:11:15,120 --> 01:11:17,600
ARESZTOWANIE
BARONA GOTTFRIEDA VON CRAMMA

878
01:11:18,920 --> 01:11:20,680
14 maja 1938

879
01:11:20,760 --> 01:11:26,720
Gottfrieda skazano na rok więzienia
za naruszenie paragrafu 175.

880
01:11:27,560 --> 01:11:31,160
Powodem był trwający pięć lat
związek z Manasse Herbstem.

881
01:11:31,240 --> 01:11:33,400
„Czynnikiem pogarszającym był fakt,

882
01:11:33,480 --> 01:11:37,800
że oskarżony zaangażował się
w aktywność homoseksualną

883
01:11:37,880 --> 01:11:39,880
wkrótce po ślubie.

884
01:11:39,960 --> 01:11:42,960
Najpoważniejszym zarzutem jest to,
że oskarżony,

885
01:11:43,040 --> 01:11:45,280
zajmujący wysoką pozycję w sporcie,

886
01:11:45,880 --> 01:11:48,320
znany na całym świecie,

887
01:11:48,400 --> 01:11:49,320
nie wahał się

888
01:11:49,400 --> 01:11:55,160
nawiązać stosunków homoseksualnych
z galicyjskim Żydem”.

889
01:12:01,160 --> 01:12:03,840
Na szczęście Manasse Herbst

890
01:12:04,600 --> 01:12:07,880
już wtedy wyjechał z Niemiec.

891
01:12:07,960 --> 01:12:09,760
Inaczej by nie przeżył.

892
01:12:14,920 --> 01:12:19,640
Szacuje się, że za czasów Trzeciej Rzeszy
około stu tysięcy mężczyzn

893
01:12:19,720 --> 01:12:23,280
zostało aresztowanych na mocy
niemieckiego prawa antygejowskiego.

894
01:12:23,360 --> 01:12:25,800
Mniej więcej 50 000 z nich

895
01:12:25,880 --> 01:12:28,920
zostało skazanych.

896
01:12:29,520 --> 01:12:32,120
Od pięciu do piętnastu tysięcy

897
01:12:32,200 --> 01:12:34,080
zginęło w obozach zagłady.

898
01:12:37,840 --> 01:12:40,480
Obozy koncentracyjne

899
01:12:40,560 --> 01:12:45,640
od samego początku były
narzędziem nazistowskiego terroru.

900
01:12:45,720 --> 01:12:48,000
Więźniowie, oskarżeni o homoseksualizm,

901
01:12:48,080 --> 01:12:50,800
byli traktowani szczególnie brutalnie.

902
01:12:50,880 --> 01:12:54,200
Inne grupy więźniów
rzadko się z nimi solidaryzowały.

903
01:12:54,280 --> 01:12:56,480
SYMBOLE ZATRZYMANYCH W OBOZACH

904
01:12:56,560 --> 01:12:59,480
Homoseksualiści nosili różowy trójkąt.

905
01:12:59,560 --> 01:13:01,600
ŚWIADKOWIE JEHOWY, HOMOSEKSUALIŚCI

906
01:13:02,200 --> 01:13:06,720
Skazywano ich na przymusową pracę,
na najgorsze możliwe warunki.

907
01:13:06,800 --> 01:13:09,080
Wyżywienie było koszmarne,

908
01:13:09,160 --> 01:13:13,400
wielu więźniów umierało
w nieludzkich warunkach.

909
01:13:14,200 --> 01:13:18,120
Niektórych więźniów wykorzystywano
do eksperymentów medycznych.

910
01:13:18,200 --> 01:13:20,800
Nie wszyscy z nich przeżyli.

911
01:13:21,680 --> 01:13:25,320
Istniała też możliwość kastracji

912
01:13:25,400 --> 01:13:27,560
pod pretekstem obietnicy

913
01:13:27,640 --> 01:13:30,560
opuszczenia obozu koncentracyjnego.

914
01:13:30,640 --> 01:13:33,480
Wiemy to z wielu dokumentów.

915
01:13:33,560 --> 01:13:36,440
Niektórych do tej pory nie ujawniono.

916
01:13:55,800 --> 01:14:00,200
Wielu więźniów,
oskarżonych o homoseksualizm,

917
01:14:00,280 --> 01:14:02,400
często na podstawie donosów,

918
01:14:03,080 --> 01:14:05,680
nie przeżyło pobytu w obozie.

919
01:14:06,320 --> 01:14:11,920
Ich prześladowania nasiliły się
najbardziej w latach 1937-1939.

920
01:14:12,800 --> 01:14:17,000
Tuż przed tym, jak Hitler
wypowiedział wojnę Europie.

921
01:14:20,840 --> 01:14:25,200
To nie przypominało eksterminacji Żydów.

922
01:14:25,800 --> 01:14:30,040
Naziści nie sądzili, że muszą zabić
wszystkich homoseksualistów.

923
01:14:30,120 --> 01:14:33,040
Chcieli wyeliminować homoseksualność.

924
01:14:39,280 --> 01:14:43,160
W 1941 Hitler przekazał zadanie

925
01:14:43,240 --> 01:14:46,840
wykonania ostatecznego rozwiązania
kwestii żydowskiej Himmlerowi.

926
01:14:47,400 --> 01:14:50,320
Heinrich Himmler otrzymał rozkaz

927
01:14:50,920 --> 01:14:55,000
eksterminacji wszystkich
niemieckich i europejskich Żydów.

928
01:14:57,320 --> 01:15:01,400
W Czechosłowacji po Charlotte
przyszła policja.

929
01:15:02,120 --> 01:15:03,960
Aresztowano ją,

930
01:15:04,040 --> 01:15:09,320
kiedy Charlotte i Toni świętowały
swoją dziesiątą rocznicę.

931
01:15:12,040 --> 01:15:15,800
A teraz miała trafić
do obozu koncentracyjnego.

932
01:15:18,720 --> 01:15:22,320
Toni była przerażona
Pobiegła do szwajcarskiego konsula.

933
01:15:22,400 --> 01:15:26,800
Zawiadomiła władze, że Charlotte
jest właściwie Amerykanką.

934
01:15:26,880 --> 01:15:33,760
W końcu Charlotte została wsadzona
na statek i wysłana do Nowego Jorku.

935
01:15:34,320 --> 01:15:39,000
Toni myślała na bieżąco,
jak ją ratować w zaistniałej sytuacji.

936
01:15:39,080 --> 01:15:41,760
Inaczej skończyłaby w obozie zagłady.

937
01:15:47,840 --> 01:15:49,960
To oznaczało rozłąkę na całe życie.

938
01:15:50,040 --> 01:15:52,000
Nigdy więcej się nie spotkały.

939
01:16:14,240 --> 01:16:17,920
1945
KONIEC WOJNY

940
01:16:50,320 --> 01:16:53,560
Przez całe życie szukałem Lumpiego.

941
01:16:55,240 --> 01:16:58,560
Chciałem wiedzieć, gdzie jest,
co się z nim stało.

942
01:17:06,520 --> 01:17:11,960
OBÓZ PRACY
HARKA, WĘGRY, 1946

943
01:17:22,720 --> 01:17:26,560
Dopiero niedawno zobaczyłem te zdjęcia.

944
01:17:26,640 --> 01:17:29,920
Teraz wszystko wyszło na jaw.

945
01:17:36,280 --> 01:17:39,200
Trafił do obozu pracy i umarł z głodu.

946
01:17:42,200 --> 01:17:47,720
To dla mnie straszne,
że zakończył życie w ten sposób.

947
01:17:48,320 --> 01:17:52,200
Nie zasłużył na to.

948
01:17:55,080 --> 01:18:00,560
OFIARY HARKI

949
01:18:00,640 --> 01:18:01,920
To straszne.

950
01:18:02,000 --> 01:18:03,200
I co widzę?

951
01:18:03,840 --> 01:18:10,400
Wielki kamień na zdjęciu,
na którym jest jego nazwisko.

952
01:18:10,480 --> 01:18:15,280
„Fülöp Loránt”, lat 24 albo 25.

953
01:18:33,040 --> 01:18:36,520
Jak to się mówi w Wiedniu,
to zbyt wiele, by verkiefeln.

954
01:18:36,600 --> 01:18:42,440
Z tym nie da się pogodzić,
nie można czegoś verkiefeln.

955
01:18:44,040 --> 01:18:44,920
Tak.

956
01:18:49,240 --> 01:18:54,080
Chciałbym mieć jakiś swój wkład

957
01:18:54,160 --> 01:18:57,400
w to, by Lumpi został zapamiętany.

958
01:19:08,040 --> 01:19:11,520
Ta niewiedza o tym,
co się stało z kimś ukochanym,

959
01:19:11,600 --> 01:19:15,680
jest niestety całkiem typowa
dla wielu żydowskich męczenników.

960
01:19:16,200 --> 01:19:19,640
O niektórych dowiadujemy się
czegoś późno albo nigdy.

961
01:19:19,720 --> 01:19:22,080
Nie wiemy, gdzie ich zamordowano.

962
01:19:35,160 --> 01:19:40,000
Homoseksualni ocalali chcieli,
ale nie mogli podzielić się tą historią.

963
01:19:40,520 --> 01:19:42,080
To było niebezpieczne.

964
01:19:42,960 --> 01:19:44,680
Po roku 1945

965
01:19:44,760 --> 01:19:47,520
nazistowskich
prześladowań homoseksualistów

966
01:19:47,600 --> 01:19:49,640
nie uznano za niesprawiedliwość.

967
01:19:50,720 --> 01:19:55,280
Niemcy Zachodnie
przyjęły nazistowski paragraf 175.

968
01:19:55,840 --> 01:19:59,000
Społeczeństwo uważało ich
za przestępców i zboczeńców.

969
01:19:59,960 --> 01:20:03,760
Rodziny milczały.
Historycy tego nie badali.

970
01:20:04,640 --> 01:20:06,640
Prześladowania trwały dalej.

971
01:20:11,440 --> 01:20:14,600
AKT OSKARŻENIA
PRZECIWKO GOTTFRIEDOWI VON CRAMMOWI

972
01:20:14,680 --> 01:20:19,680
W 1951 Gottfried, jak wielu innych
homoseksualnych mężczyzn,

973
01:20:19,760 --> 01:20:22,480
starał się, by jego wyrok
na mocy paragrafu 175

974
01:20:22,560 --> 01:20:24,920
został wymazany z kartoteki.

975
01:20:25,840 --> 01:20:30,400
Bez tego nie dostałby wizy,
by uczestniczyć w turniejach w USA,

976
01:20:30,480 --> 01:20:33,400
w Wielkiej Brytanii i we Francji.

977
01:20:35,920 --> 01:20:37,720
W sądzie trwało postępowanie,

978
01:20:38,840 --> 01:20:42,440
a Manasse Herbst wrócił do Niemiec

979
01:20:42,520 --> 01:20:44,480
po raz pierwszy w 1951.

980
01:20:48,240 --> 01:20:52,440
Wrócił do kraju,
który pragnął jego śmierci.

981
01:20:52,520 --> 01:20:56,560
I, oczywiście, to było pierwsze
jego ponowne spotkanie z Gottfriedem.

982
01:21:05,000 --> 01:21:07,000
Lisę również przesłuchiwano.

983
01:21:07,080 --> 01:21:09,920
Potwierdziła związek Manassego
i Gottfrieda.

984
01:21:10,560 --> 01:21:14,720
Na chwilę nieustraszenie
powrócili do wolności,

985
01:21:14,800 --> 01:21:17,600
którą cieszyli się w latach 20.

986
01:21:18,400 --> 01:21:23,600
Na dodatek w bardzo konserwatywnych
latach 50., przed niemieckim sądem.

987
01:21:25,360 --> 01:21:30,920
Jak w przypadku innych homoseksualistów,
Gottfriedowi odmówiono rehabilitacji.

988
01:21:31,000 --> 01:21:34,800
Nie dostawał wiz
na najważniejsze turnieje tenisowe.

989
01:21:36,200 --> 01:21:39,880
Wygrywał inne turnieje, w krajach,
gdzie wolno mu było grać,

990
01:21:39,960 --> 01:21:43,720
ale nie mógł występować
na tych najważniejszych,

991
01:21:43,800 --> 01:21:49,240
bo wciąż był przestępcą, skazanym
na podstawie nazistowskiego paragrafu 175.

992
01:22:01,800 --> 01:22:05,160
Wyemigrowałem do USA

993
01:22:05,240 --> 01:22:10,160
i żyję tutaj szczęśliwie od 1939.

994
01:22:11,400 --> 01:22:15,640
Zostałem kompozytorem
i przez całe życie tworzę muzykę.

995
01:22:27,760 --> 01:22:34,400
Poznałem kogoś chyba w 1959.

996
01:22:34,920 --> 01:22:37,280
Nazywa się Howard Myers.

997
01:22:38,280 --> 01:22:39,760
Dziękuję.

998
01:22:39,840 --> 01:22:44,840
Nie mam pojęcia, po co kupujesz
taki duży kubek kawy.

999
01:22:47,040 --> 01:22:49,640
Prawdę mówiąc, byliśmy bezwstydni.

1000
01:22:50,400 --> 01:22:52,080
Nie czuliśmy żadnego wstydu.

1001
01:22:52,160 --> 01:22:58,200
Chodziliśmy na kolacje
z sześcioma małżeństwami.

1002
01:22:58,280 --> 01:23:01,040
Nie byłem bezwstydny,
bo nigdy nie wątpiłem,

1003
01:23:01,720 --> 01:23:04,840
że mogę robić to, co chcę.

1004
01:23:05,440 --> 01:23:07,640
Walter żył dla mnie.

1005
01:23:07,720 --> 01:23:12,360
Przez pierwsze dziesięciolecia,
kiedy byliśmy młodsi,

1006
01:23:12,440 --> 01:23:13,920
robił wszystko dla mnie.

1007
01:23:14,720 --> 01:23:18,280
A teraz ma sto lat.

1008
01:23:18,880 --> 01:23:23,640
Dopiero od 15 lat

1009
01:23:23,720 --> 01:23:27,440
potrzebuje mojej pomocy w czymkolwiek.

1010
01:23:31,400 --> 01:23:36,080
Jest napisane: „Akt małżeństwa,
urząd stanu cywilnego West Hollywood.

1011
01:23:36,840 --> 01:23:40,320
Poświadcza się, że Walter Arlen
i Howard Myers

1012
01:23:40,400 --> 01:23:46,680
zostają zaślubieni w świetle prawa
drugiego lipca 2013”.

1013
01:23:48,440 --> 01:23:50,240
To niczego nie zmieniło.

1014
01:23:51,120 --> 01:23:54,640
Mieliśmy tylko po cichu satysfakcję.

1015
01:23:56,000 --> 01:23:59,680
Beze mnie nie miałby z kim się kłócić.

1016
01:24:07,600 --> 01:24:11,040
Charlotte spędziła resztę życia
na Brooklynie.

1017
01:24:12,200 --> 01:24:14,320
W końcu została aktorką.

1018
01:24:15,880 --> 01:24:18,200
Ale chociaż rozstała się z Toni,

1019
01:24:18,280 --> 01:24:21,800
nawiązała nowe przyjaźnie
w światku artystycznym.

1020
01:24:21,880 --> 01:24:25,280
Wielu jej przyjaciół nie wiedziało,
że była trans.

1021
01:24:26,080 --> 01:24:28,280
Zdołała nawet załatwić dokumenty,

1022
01:24:28,360 --> 01:24:31,600
które poświadczały, że jest kobietą
i nosi żeńskie imię.

1023
01:24:31,680 --> 01:24:33,480
To było dla niej bardzo ważne,

1024
01:24:33,560 --> 01:24:37,640
ponieważ scementowało
jej właściwą żeńską tożsamość.

1025
01:24:41,440 --> 01:24:44,560
Myślę o tym,
co bym zrobiła w tej sytuacji.

1026
01:24:45,320 --> 01:24:48,760
Musiałabym uciekać? Dokąd bym poszła?

1027
01:24:57,800 --> 01:25:01,960
Po wojnie Toni mogła wrócić do Berlina,

1028
01:25:02,040 --> 01:25:06,760
gdzie przeżyła resztę życia
jako malarka i artystka.

1029
01:25:16,600 --> 01:25:19,800
Ten okres lat 20., sto lat temu,

1030
01:25:19,880 --> 01:25:23,920
to dobry przykład tego,
jak kruche są te swobody.

1031
01:25:25,320 --> 01:25:27,840
Nawet dzisiaj, przy tym postępie,

1032
01:25:27,920 --> 01:25:31,000
jaki zanotowały prawa queer,
a nawet prawa trans,

1033
01:25:31,080 --> 01:25:34,480
można - mając te swobody -
za chwilę je stracić.

1034
01:25:34,560 --> 01:25:38,240
ELDORADO
TUTAJ MOŻNA!

1035
01:25:38,320 --> 01:25:39,680
SPIŻARNIA
ELDORADO

1036
01:25:39,760 --> 01:25:46,240
Dawny lokal Eldorado to teraz
elegancki, ekologiczny supermarket.

1037
01:25:46,320 --> 01:25:49,320
Można pójść w miejsce,
gdzie oglądano pokazy dragu,

1038
01:25:49,400 --> 01:25:50,800
i kupić drogie awokado.

1039
01:25:55,440 --> 01:25:58,480
Myślę, że dzisiejszy queerowy Berlin

1040
01:25:58,560 --> 01:26:01,560
musiał wymyślić siebie całkiem na nowo.

1041
01:26:01,640 --> 01:26:04,000
Właściwie to się powiodło,

1042
01:26:04,520 --> 01:26:08,520
kiedy przyjrzymy się, jak świat queer
kwitnie w dzisiejszym Berlinie

1043
01:26:08,600 --> 01:26:12,040
i jak stał się zróżnicowany.

1044
01:26:13,200 --> 01:26:17,360
Ale czy wyciągnęliśmy wnioski?
Wydaje mi się, że nam się nie udało.

1045
01:26:17,440 --> 01:26:19,600
Nic nie wiedzieliśmy

1046
01:26:20,480 --> 01:26:23,560
o prześladowaniach
homoseksualistów przez długi czas.

1047
01:26:24,320 --> 01:26:27,200
A w tym sensie dzisiejszy Berlin

1048
01:26:28,120 --> 01:26:30,760
zdecydowanie nie jest

1049
01:26:32,720 --> 01:26:37,120
kontynuacją lat 20.

1050
01:26:39,000 --> 01:26:40,560
To się gdzieś zagubiło.

1051
01:26:42,000 --> 01:26:45,120
Nie pozostały nazwiska, pamięć. Nic.

1052
01:27:38,400 --> 01:27:43,240
Po wojnie Niemcy Zachodnie oskarżyły
ponad 100 000 mężczyzn o homoseksualizm.

1053
01:27:43,320 --> 01:27:45,960
Ponad 50 000 z nich
skazano na karę więzienia.

1054
01:27:46,040 --> 01:27:49,880
Nazistowską wersję paragrafu 175
przekształcono dopiero w 1969

1055
01:27:49,960 --> 01:27:53,240
i kompletnie usunięto w 1994.

1056
01:27:53,760 --> 01:27:55,680
Walter Arlen napisał 68 utworów,

1057
01:27:55,760 --> 01:27:58,640
które, według jego słów,
zawierają wspomnienia.

1058
01:27:58,720 --> 01:28:01,760
Ta muzyka została odkryta dopiero w 2008

1059
01:28:01,840 --> 01:28:04,040
dzięki jego partnerowi,
Howardowi Myersowi.

1060
01:28:04,120 --> 01:28:06,720
Walter i Howard
żyją szczęśliwie w swoim domu,

1061
01:28:06,800 --> 01:28:08,960
kilka przecznic od wybrzeża Pacyfiku.

1062
01:31:40,200 --> 01:31:45,200
Napisy: Patrycja Miljević