1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX
3
00:00:14,480 --> 00:00:19,600
1968-2010 arasında ETA adlı terörist örgüt
852 kişi öldürdü ve 2.661 kişiyi yaraladı.
4
00:00:19,680 --> 00:00:21,920
Kaynak: İspanya İçişleri Bakanlığı
5
00:00:23,960 --> 00:00:26,600
ETA, Francisco Franco
diktatörlüğü sırasında
6
00:00:26,680 --> 00:00:30,760
Bask Bölgesi'nin özerkliği adına
mücadele etmek üzere kuruldu.
7
00:00:30,840 --> 00:00:34,440
Franco'nun 1975'teki ölümünü takiben
ETA şiddeti artırdı.
8
00:00:34,520 --> 00:00:39,040
Örgüt, katliamlarının %90'ını
demokrasiye geçiş sonrası gerçekleştirdi.
9
00:00:41,080 --> 00:00:45,400
İspanyol devletiyle birlikte
aşırı sağ ve parapolitik grupların
10
00:00:45,480 --> 00:00:49,920
ETA'ya karşı açtıkları yasa dışı savaşta
73 kişi öldürüldü.
11
00:00:50,000 --> 00:00:53,120
Kaynak: Bask Hükümeti
12
00:00:55,160 --> 00:01:00,400
Francisco Ruiz ve Josu Urrutikoetxea
birbirlerini tanımıyorlar.
13
00:01:00,480 --> 00:01:03,280
Yolları yalnızca bir kez kesişti.
14
00:01:03,360 --> 00:01:06,960
İşte bu onların hikâyesinin bir parçası.
15
00:01:26,080 --> 00:01:28,680
Bask Bölgesi'ne taşınmıştık
16
00:01:28,760 --> 00:01:34,640
çünkü "savaş sonrası çocuğu"
dedikleri kuşaktandım.
17
00:01:35,480 --> 00:01:37,800
Ben üç yaşındayken taşınmışız.
18
00:01:37,880 --> 00:01:41,680
17 yaşında tesisatçılığa başladım.
19
00:01:42,240 --> 00:01:47,640
28-29 yaşına kadar orada yaşadıktan sonra
Ciudad Real'a taşındım.
20
00:01:47,720 --> 00:01:50,280
Uzun süre orada yaşadım.
21
00:01:50,360 --> 00:01:56,880
Orada dünya evine girdim.
Dört kızım orada doğdu.
22
00:01:57,440 --> 00:02:02,600
Ne yalan söyleyeyim,
Bask Bölgesi'ni hep sevmişimdir.
23
00:02:02,680 --> 00:02:07,320
Bu bölge aklımda hep güzel anılarla kaldı.
24
00:02:08,360 --> 00:02:09,800
Askerden döndükten sonra
25
00:02:09,880 --> 00:02:13,800
yaşadığım yer olan Galdakao'da
üç polis memuru işe alınacaktı.
26
00:02:13,880 --> 00:02:16,360
Memurluğa giriş sınavı yapıyorlardı.
27
00:02:17,200 --> 00:02:21,720
Aslında aklımda polis olmak yoktu.
28
00:02:21,800 --> 00:02:24,640
Daha önce aklımdan bile geçmemişti.
29
00:02:24,720 --> 00:02:30,520
Ama bir şekilde
eve ekmek getirmem gerekiyordu
30
00:02:30,600 --> 00:02:35,560
çünkü dört kızımız vardı
ve paraya muhtaçtık.
31
00:02:36,600 --> 00:02:41,160
Francisco, 9 Şubat 1976'da ne oldu?
32
00:02:41,240 --> 00:02:44,120
9 Şubat 1976'da…
33
00:02:45,320 --> 00:02:48,240
Çalışıyordum, sabah altıda işbaşı yaptım.
34
00:02:49,560 --> 00:02:54,680
Polis memuru olarak
rutin görevlerimizin yanı sıra
35
00:02:55,440 --> 00:02:59,040
belediye başkanını
korumakla da görevliydik.
36
00:02:59,800 --> 00:03:02,800
Her sabah tam 8.00'de çıkardı.
37
00:03:02,880 --> 00:03:04,640
O gün onunlaydım.
38
00:03:04,720 --> 00:03:06,960
Kıdem sırasında göre
39
00:03:08,040 --> 00:03:11,800
belediye başkanını
kapıdan alma sırası bendeydi.
40
00:03:13,040 --> 00:03:18,440
500 metre ötedeki arabasına yürüyecektik.
41
00:03:18,520 --> 00:03:23,560
Her gün aynı saatte çıkar,
sokağın aynı tarafından yürürdü.
42
00:03:24,720 --> 00:03:29,760
Kapıdan daha 20 metre uzaklaşmıştık ki
43
00:03:29,840 --> 00:03:33,000
karşımıza bir ETA timi çıkıverdi.
44
00:03:33,080 --> 00:03:37,600
Tabanca ve makineli tüfeklerle
üstümüze yürüdüler
45
00:03:37,680 --> 00:03:39,880
ve bize ateş açtılar.
46
00:03:39,960 --> 00:03:43,760
Sanırım belediye başkanına
beş altı mermi isabet etti.
47
00:03:44,320 --> 00:03:48,040
Oracıkta çat diye öldürüverdiler.
48
00:03:48,760 --> 00:03:53,040
Ben de göğüs kafesimden
birkaç kez vuruldum.
49
00:03:54,680 --> 00:03:57,240
Karnıma da isabet etti.
50
00:03:57,320 --> 00:04:01,320
Ama çok hızlı tepki verip
iki arabanın arasında saklandım.
51
00:04:02,320 --> 00:04:06,880
Bunu yapabilmiş olmam hayatımı kurtardı.
52
00:04:06,960 --> 00:04:11,320
Teröristler kaçmaya başlamadan önce
53
00:04:11,400 --> 00:04:14,720
makineli tüfekle beni bir daha taradılar.
54
00:04:15,320 --> 00:04:19,840
Belden aşağıma
altı mermi daha isabet etti.
55
00:04:19,920 --> 00:04:20,920
Ama…
56
00:04:22,720 --> 00:04:26,200
Ölmedim. Ateş ettiler ama ölmedim.
57
00:04:26,280 --> 00:04:28,840
Bilincimi kaybetmedim.
58
00:04:29,360 --> 00:04:33,760
Katolik inancına mensup
bir insan olduğum için…
59
00:04:33,840 --> 00:04:36,080
Gereklerini yapmasam da Katolik'tim.
60
00:04:36,160 --> 00:04:38,960
Meryem Ana'ya dua etmeye başladım.
61
00:04:42,920 --> 00:04:44,680
Beni kurtarmasını diledim.
62
00:04:49,280 --> 00:04:51,200
Kızlarımı büyütebilmeyi diledim.
63
00:04:52,400 --> 00:04:56,720
Derken bilincimi kaybettim.
Bana sonradan anlattılar.
64
00:04:56,800 --> 00:04:57,960
Çok korkunçmuş.
65
00:04:58,480 --> 00:05:03,280
Biz sokağın ortasında o hâlde yatarken
bir kişi bile yardımımıza gelmemiş.
66
00:05:03,360 --> 00:05:06,360
Bu olay ana caddede oldu.
67
00:05:06,440 --> 00:05:09,560
Sabahın 8.00'iydi, herkes işe gidiyordu.
68
00:05:10,440 --> 00:05:12,720
Sonra eşimi aramışlar. Eşim…
69
00:05:14,680 --> 00:05:16,240
En kötüsünü düşünmüş.
70
00:05:18,680 --> 00:05:20,480
Tek kelime edememiş.
71
00:05:22,000 --> 00:05:24,440
İlk duyduğunda donakalmış.
72
00:05:25,000 --> 00:05:31,800
Bir polis arabası onu evden alıp
hastaneye getirmiş.
73
00:05:31,880 --> 00:05:33,640
Ben çoktan ameliyattaymışım.
74
00:05:33,720 --> 00:05:37,840
Ona söyledikleri ilk şey
yaşama ihtimalimin çok düşük olduğuymuş.
75
00:05:38,360 --> 00:05:40,680
Çünkü çok sayıda mermi isabet etmiş.
76
00:05:41,200 --> 00:05:47,880
Ama sanırım dualarım kabul oldu,
Meryem Ana bana yardım eli uzattı.
77
00:05:48,680 --> 00:05:52,640
Beş ay hastanede yattım Jordi. Beş ay.
78
00:05:53,240 --> 00:05:55,160
Beş ay hastanedeydim.
79
00:05:56,360 --> 00:05:58,400
Taburcu olduğumda
80
00:05:59,120 --> 00:06:02,120
tekerlekli sandalye çıkmak zorunda kaldım.
81
00:06:04,000 --> 00:06:07,440
Sonrasında ilk kez dışarı çıktığımda
82
00:06:08,120 --> 00:06:12,080
kimse yüzüme bile bakmadı Jordi.
83
00:06:12,160 --> 00:06:13,760
Yüzüme bile bakmadılar.
84
00:06:14,600 --> 00:06:19,480
Eski tanıdıklarım bile
beni görüp yolun karşısına geçiyordu.
85
00:06:19,560 --> 00:06:23,760
Bask Bölgesi halkı
o aşamada çoktan korkup sinmişti.
86
00:06:23,840 --> 00:06:29,320
Bask milliyetçileri ve yurtseverleri
bir terör kurbanıyla görülmek istemiyordu.
87
00:06:30,640 --> 00:06:34,080
Bu canımı o kadar yaktı ki.
88
00:06:34,160 --> 00:06:36,400
Neredeyse saldırının kendisi kadar.
89
00:06:36,480 --> 00:06:40,520
Çocuk yaşta taşındığım
ve bir parçası olduğum Galdakao'nun
90
00:06:40,600 --> 00:06:45,200
halkı tarafından reddedildiğimi görmek
beni derinden yaraladı.
91
00:06:46,680 --> 00:06:49,720
Orada büyüdüm, herkes beni tanırdı.
92
00:06:50,880 --> 00:06:56,920
Saldırı kurbanı olduğum için dışlanmak
benim için çok zordu.
93
00:06:57,000 --> 00:07:01,600
Eşim ne zaman bir markete
ya da kasap dükkânına gitse
94
00:07:02,280 --> 00:07:07,440
kasap hiç lafını sakınmadan yapıştırırmış.
95
00:07:07,520 --> 00:07:10,240
Dükkân dolu bile olsa
96
00:07:10,320 --> 00:07:14,240
"O faşist başkanı öldürmekte
geç bile kalmışlardı" dermiş.
97
00:07:15,000 --> 00:07:18,720
"Onu koruyan yerel polise de lanet olsun."
98
00:07:18,800 --> 00:07:24,280
Karım eve gözyaşları içinde dönerdi.
99
00:07:25,040 --> 00:07:28,120
Bir karar vermem gerekiyordu,
ailemle konuştum.
100
00:07:28,200 --> 00:07:31,560
Bask Bölgesi'nden taşınmaya karar verdik.
101
00:07:31,640 --> 00:07:34,080
Tıpkı… Nasıl desem?
102
00:07:34,840 --> 00:07:37,000
Cüzzamlı gibiydik.
103
00:07:37,080 --> 00:07:38,800
El mahkûm gidecektik.
104
00:07:41,360 --> 00:07:46,880
Hiç size ve başkana saldıranlara karşı
nefret duyduğunuz oldu mu?
105
00:07:49,000 --> 00:07:52,920
Hiç nefret duydum mu… Tabii ki duydum.
106
00:07:53,000 --> 00:07:56,960
Hem nefret duydum hem de korku.
107
00:07:57,600 --> 00:08:00,040
Saldırıya dair inceleme sonuçlanmadı.
108
00:08:00,120 --> 00:08:06,360
Size saldıran ETA teröristlerinin
bir kısmını tespit etmek imkânsızdı,
109
00:08:06,440 --> 00:08:11,040
bir kısmı da
1977'de çıkan aftan yararlandı.
110
00:08:11,120 --> 00:08:16,680
Yaptığımız bir söyleşiyi,
bir röportajı konu alan
111
00:08:16,760 --> 00:08:18,920
bir belgesel çektik.
112
00:08:19,000 --> 00:08:23,640
Eski ETA üyesi Josu Urrutikoetxea'yla
bir röportaj yaptık.
113
00:08:23,720 --> 00:08:27,080
- Belki duymuşsunuzdur…
- Evet, Josu Ternera.
114
00:08:27,680 --> 00:08:30,720
Hiç beklemediğimiz bir şekilde
115
00:08:30,800 --> 00:08:35,440
bize saldırıya uğradığınız güne dair
yeni birtakım bilgiler verdi.
116
00:08:37,280 --> 00:08:38,720
Ve…
117
00:08:39,360 --> 00:08:43,280
En azından böyle bir durum olduğunu
söyleme ihtiyacı hissettik.
118
00:08:43,360 --> 00:08:48,280
İlk kez bir ETA teröristinin
saldırı hakkında konuştuğunu duyuyorum.
119
00:08:49,040 --> 00:08:52,760
Görüntüleri görmek ister misiniz?
Eğer istemezseniz…
120
00:08:52,840 --> 00:08:54,720
Tabii ki isterim.
121
00:08:54,800 --> 00:08:59,760
Yıllardan sonra saldırıya dair
yeni bir bilgi varsa öğrenmek isterim.
122
00:09:00,840 --> 00:09:03,040
O zaman buyurun, izleyelim.
123
00:09:03,120 --> 00:09:04,280
Tamam.
124
00:09:41,000 --> 00:09:43,360
Size Ternera denmesini sevmiyorsunuz.
125
00:09:43,440 --> 00:09:46,000
Ama sizi tanıyanlarla konuştum.
126
00:09:46,080 --> 00:09:50,120
Eski yoldaşlarınız, eski ETA üyeleri
sizi bu lakapla anıyor.
127
00:09:50,200 --> 00:09:52,400
Bu lakabın hikâyesi nedir?
128
00:09:52,480 --> 00:09:57,400
Saint-Jean-de-Luz'da
bir gece bar bar geziyorduk.
129
00:09:57,480 --> 00:10:02,080
Barlardan birinde
adını vermek istemediğim biri
130
00:10:02,640 --> 00:10:06,320
"Tam bir ternera,
yani malak gibi davranıyorsun" dedi.
131
00:10:06,400 --> 00:10:07,920
Peki sonra ne oldu?
132
00:10:08,000 --> 00:10:09,760
Kısa süre sonra
133
00:10:10,320 --> 00:10:16,760
bu insanlardan biri Güney Bask Ülkesi'nde
polis tarafından yakalandı.
134
00:10:18,280 --> 00:10:20,880
İşkence görmüş ve polise anlatmış.
135
00:10:20,960 --> 00:10:26,800
"O gece barda filancaylaydım,
sonra falanca kişiler vardı" demiş.
136
00:10:26,880 --> 00:10:31,760
"Bir de Ternera dedikleri bir adam vardı."
Sadece bu kadar.
137
00:10:31,840 --> 00:10:34,400
Fotoğrafımı göstermişler, "Evet, o" demiş.
138
00:10:34,480 --> 00:10:38,720
O noktadan sonra ne zaman…
139
00:10:39,360 --> 00:10:44,680
Tüm uluslararası tutuklama kararlarında
bu lakap kullanılmaya başlandı.
140
00:10:44,760 --> 00:10:46,480
- Josu Ternera.
- Evet.
141
00:10:47,280 --> 00:10:51,920
- Josu Ternera…
- Josu Ternera…
142
00:10:53,160 --> 00:10:57,920
İspanya başbakanı Amiral Carrero Blanco
bir suikasta kurban gitti.
143
00:10:59,160 --> 00:11:02,000
Bir örgüt saldırısının kurbanı oldu.
144
00:11:04,960 --> 00:11:08,040
ETA ASKERÎ KANADI DEĞİŞTİ
URRUTIKOETXEA İKİNCİ ADAM
145
00:11:17,240 --> 00:11:20,080
JOSU TERNERA ASKERÎ KANADIN BAŞINA GEÇTİ
146
00:11:20,160 --> 00:11:21,720
ETA'DAKİ EN GÜÇLÜ LİDER
147
00:11:21,800 --> 00:11:24,480
José Antonio Urrutikoetxea tutuklandı.
148
00:11:25,480 --> 00:11:28,840
José Antonio Urrutikoetxea,
namıdiğer Josu Ternera'nın
149
00:11:28,920 --> 00:11:31,440
ETA'nın başında olduğu düşünülüyor.
150
00:11:32,360 --> 00:11:33,240
İADEYE HAYIR
151
00:11:33,320 --> 00:11:34,280
JOSU'YA ÖZGÜRLÜK!
152
00:11:36,600 --> 00:11:41,800
Fransa, ETA'nın önde gelen isimlerinden
Josu Ternera'yı İspanya'ya iade etti.
153
00:11:41,880 --> 00:11:45,880
Ternera'nın ETA'nın uluslararası kanadının
lideri olduğu düşünülüyor.
154
00:11:46,840 --> 00:11:48,320
Sizi şerefsizler!
155
00:11:48,400 --> 00:11:50,880
- Katiller!
- Katiller!
156
00:11:53,320 --> 00:11:56,400
Yeter artık!
157
00:11:56,480 --> 00:11:59,000
Josu Ternera bugün hapisten salıverildi.
158
00:11:59,080 --> 00:12:01,680
ETA'nın askerî kanadı çok yaşa!
159
00:12:01,760 --> 00:12:06,520
Bir silah edinip onu kullanmasındansa
160
00:12:06,600 --> 00:12:09,440
mecliste koltuk sahibi olması yeğdir.
161
00:12:09,520 --> 00:12:11,240
Her koşulda.
162
00:12:11,320 --> 00:12:14,040
Ne kadar acı olsa da
yasal olarak hakkı var.
163
00:12:14,120 --> 00:12:17,440
Josu Ternera, eski yoldaşlarına söyle,
164
00:12:17,520 --> 00:12:22,040
halk olarak kendi devrimimizi
sandıkta yapmamıza müsaade etsinler.
165
00:12:24,360 --> 00:12:25,240
ETA'YA SON - YETER
166
00:12:27,040 --> 00:12:32,040
Batasuna Partisi milletvekili
ve eski ETA lideri Josu Ternera firarda.
167
00:12:32,120 --> 00:12:35,280
Bay Urrutikoetxea'nın
nerede olduğunu bilmiyoruz.
168
00:12:35,360 --> 00:12:40,760
Kendisini bulup bulamayacağımıza dair
hiçbir fikrim ve bilgim yok.
169
00:12:40,840 --> 00:12:44,960
Hükümet, ETA'yla masaya oturacak.
170
00:12:45,040 --> 00:12:49,040
Josu Ternera'nın avantajı
meclisin önemini bilmesiydi.
171
00:12:53,040 --> 00:12:56,160
ETA temelli silah bırakma kararı almıştır.
172
00:12:57,320 --> 00:13:01,320
ETA'nın önemli isimlerinden
Josu Ternera'ya göre yolun sonundayız.
173
00:13:01,400 --> 00:13:06,400
"ETA nasıl halktan doğduysa
şimdi yeniden halkın içine dönecektir."
174
00:13:07,040 --> 00:13:11,360
17 yılı firarda geçirdikten sonra
Josu Ternera'nın ilk görüntüleri.
175
00:13:11,440 --> 00:13:14,960
ETA'nın en büyük lideri
Josu Ternera tutuklandı.
176
00:13:15,680 --> 00:13:19,480
José Antonio Urrutikoetxea Bengoetxea,
namıdiğer Josu Ternera'yı
177
00:13:19,560 --> 00:13:22,200
yakaladığınız için hepinizi tebrik ederim.
178
00:13:22,280 --> 00:13:24,520
Bakanlar Kurulu bugün
179
00:13:24,600 --> 00:13:29,720
ETA üyesi Josu Ternera'nın
Fransa'dan iadesini istemiştir.
180
00:13:29,800 --> 00:13:33,480
2011-2013 yıllarında
ETA üyesi olduğu iddiasından
181
00:13:33,560 --> 00:13:35,920
Fransız mahkemelerince aklandı.
182
00:13:36,000 --> 00:13:40,600
Fransa'daki diğer davası sonuçlandığında
İspanya'ya iade edilip
183
00:13:40,680 --> 00:13:44,880
Zaragoza jandarma lojmanları saldırısı
ve ETA'ya finansman sağlamaktan
184
00:13:44,960 --> 00:13:47,840
hâkim önüne çıkarılacak.
185
00:13:48,680 --> 00:13:52,520
ETA İLE YÜZ YÜZE:
BİR TERÖRİST İLE RÖPORTAJ
186
00:13:54,800 --> 00:13:58,600
"ETA üyesiydim, hep böyle kalacağım
ve bununla gurur duyuyorum."
187
00:13:58,680 --> 00:14:04,560
- Paris duruşmasında bunları söylediniz.
- Evet, doğru. ETA üyesiydim.
188
00:14:04,640 --> 00:14:07,560
- Bununla gurur duyuyor musunuz?
- ETA üyesiydim.
189
00:14:07,640 --> 00:14:12,880
Bu açıklamayı yaptığım
1990 yılındaki tarihsel bağlam
190
00:14:12,960 --> 00:14:18,560
hem örgüte katıldığım zamandakinden
hem şimdiki durumumdan başkaydı.
191
00:14:18,640 --> 00:14:22,160
Bu açıklamayı yaptığımı
hiçbir şekilde inkâr etmiyorum.
192
00:14:22,800 --> 00:14:27,800
ETA'da oldukça uzun bir kariyeriniz oldu.
193
00:14:27,880 --> 00:14:30,920
ETA terör örgütünün
en eski üyelerinden birisiniz.
194
00:14:31,000 --> 00:14:33,240
Henüz yeni bir örgütken katıldınız.
195
00:14:33,320 --> 00:14:36,640
Neredeyse tüm dönüm noktalarında
önemli bir isim oldunuz.
196
00:14:36,720 --> 00:14:40,800
12 sene hapis yattınız.
20 seneyi aşkın saklandınız.
197
00:14:40,880 --> 00:14:45,480
2018 yılında ise
ETA'nın dağıldığını ilan ettiniz.
198
00:14:45,560 --> 00:14:50,200
Neredeyse 50 yıldan söz ediyoruz.
Tüm hayatınızı ETA'ya mı adadınız?
199
00:14:51,320 --> 00:14:55,280
ETA hayatımın bir parçası,
bunu inkâr etmek mümkün değil.
200
00:14:55,800 --> 00:14:58,200
Tıpkı dediğiniz gibi.
201
00:15:00,520 --> 00:15:05,640
ETA'ya 17 yaşında kendi rızamla katıldım.
202
00:15:06,920 --> 00:15:10,960
Şimdi 71 yaşımı geçtim.
203
00:15:11,720 --> 00:15:17,000
Yani o veya bu şekilde
aramızda bir bağ olduğu yadsınamaz.
204
00:15:17,080 --> 00:15:22,040
Ama şunun altını çizeyim, ETA artık yok.
205
00:15:22,120 --> 00:15:23,880
Bu röportajdan beklentiniz ne?
206
00:15:25,760 --> 00:15:28,560
Bu röportajdan beklentim…
207
00:15:28,640 --> 00:15:32,280
Şu ana kadar
hep birileri benim adıma konuştu.
208
00:15:32,840 --> 00:15:35,680
Konuşmakla kalmadılar, kitaplar yazdılar.
209
00:15:36,800 --> 00:15:39,360
Birtakım sebeplerden ötürü
210
00:15:39,440 --> 00:15:42,640
pek kendi adıma konuşma fırsatı
elde edemedim.
211
00:15:43,440 --> 00:15:47,000
Şu an Fransa'dayız.
Yerimizi söylememin sakıncası var mı?
212
00:15:47,600 --> 00:15:49,880
Yok ama Fransa'da değiliz.
213
00:15:50,680 --> 00:15:52,320
Kusura bakmayın ama…
214
00:15:53,680 --> 00:15:59,200
Siz Fransa'da olduğumuzu düşünebilirsiniz.
215
00:15:59,280 --> 00:16:01,120
Ama ben öyle düşünmüyorum.
216
00:16:01,200 --> 00:16:03,240
"Fransız Bask Bölgesi" deniyor
217
00:16:03,320 --> 00:16:07,400
ama ben Bask Ülkesi'nin parçası,
Kuzey Bask Ülkesi olarak görüyorum.
218
00:16:07,480 --> 00:16:13,960
Yani konuşmanın kalanına
bunu gözeterek devam edelim.
219
00:16:14,040 --> 00:16:18,680
- Kelime seçiminize saygı göstereceğim.
- Tamam.
220
00:16:18,760 --> 00:16:25,280
Hem benim fikrimce hem de yasal anlamda
Fransa'da, Saint-Jean-de-Luz'dayız.
221
00:16:26,160 --> 00:16:27,840
İspanya'daki birçok insan
222
00:16:27,920 --> 00:16:33,360
adınızı terör, şiddet ve vahşetle
birlikte anıyor.
223
00:16:34,200 --> 00:16:38,320
Ama ETA'nın dağılmasıyla sonuçlanan
barış görüşmelerinde
224
00:16:38,400 --> 00:16:44,320
hükümet tarafı da dâhil olmak üzere
sürece katkıda bulunan herkes
225
00:16:44,400 --> 00:16:49,600
bu şiddete son vermekte
önemli bir rol oynadığınızı düşünüyor.
226
00:16:51,680 --> 00:16:52,960
Yani?
227
00:16:53,040 --> 00:16:56,160
Bu iki farklı yönünüzü
nasıl bağdaştırıyorsunuz?
228
00:16:56,680 --> 00:16:58,680
Benim gibi başkaları da var.
229
00:16:58,760 --> 00:17:04,880
Ama benim durumum
özellikle ön plana çıkarıldı.
230
00:17:06,160 --> 00:17:11,160
Kazanan ve kaybeden taraf algısı da
işte tam olarak böyle yaratıldı.
231
00:17:11,240 --> 00:17:16,360
İnsanlar duruma tek taraflı bakıyor
ve bu anlatıya göre ben kötü tarafım.
232
00:17:16,440 --> 00:17:22,720
İnsani tüm yönlerimi silip attılar,
beni canavarlaştırdılar.
233
00:17:22,800 --> 00:17:27,320
Benden şeytanmışım gibi bahsediyorlar.
234
00:17:27,400 --> 00:17:30,560
Ya da kana susadığımızı ima ediyorlar.
235
00:17:30,640 --> 00:17:32,640
Ama ben sıradan bir insanım.
236
00:17:33,600 --> 00:17:39,120
Politik, sosyal ve kültürel anlamda
hep keskin fikirlerim oldu ve hâlâ var.
237
00:17:39,680 --> 00:17:42,240
Herkes gibi benim de bir ailem var.
238
00:17:42,320 --> 00:17:45,400
Eskiden ETA üyesi olduğum doğru.
239
00:17:45,480 --> 00:17:48,920
Bu yüzden yargılanıp hüküm giydim.
240
00:17:49,000 --> 00:17:51,520
Ama Fransa'da, İspanya'da değil.
241
00:17:53,120 --> 00:17:56,680
ETA'da geçirdiğim zamanın büyük kısmını
242
00:17:57,600 --> 00:18:02,760
ihtilafın çözümüne zemin hazırlamaya
243
00:18:02,840 --> 00:18:05,440
ve çatışmayı bitirmeye adadım.
244
00:18:05,520 --> 00:18:10,240
Sonrasında da
siyasi müzakerelere başladım.
245
00:18:10,760 --> 00:18:15,360
{\an8}Hükümet, ETA'yla masaya oturacak.
246
00:18:15,440 --> 00:18:19,120
{\an8}Ama politik meselelerin çözümünün
247
00:18:19,200 --> 00:18:25,840
{\an8}halkın iradesini temsil eden kişilerce
üretilmesi gerektiğine dair
248
00:18:25,920 --> 00:18:28,360
{\an8}prensiplerinden ödün vermeyecektir.
249
00:18:29,480 --> 00:18:32,120
Sondan başlayalım. Yıl 2005.
250
00:18:32,200 --> 00:18:37,360
Sosyalist Zapatero hükümeti
şiddeti bitirmek için müzakereler başlattı
251
00:18:37,440 --> 00:18:41,080
ve ETA'nın adına
pazarlık masasına siz oturdunuz.
252
00:18:41,160 --> 00:18:44,720
- O aşamada ETA'nın lideri miydiniz?
- Kesinlikle hayır.
253
00:18:46,320 --> 00:18:50,120
Benim görev tanımım yalnızca…
254
00:18:50,200 --> 00:18:55,360
2002 ve 2006 yılları arasında
255
00:18:55,440 --> 00:19:01,840
benim görevim ilişkiler kurarak
bir ilerleme sağlamaya çalışmak
256
00:19:02,520 --> 00:19:06,600
ve çatışmayı sona erdirip
anlaşmaya varabilmeyi sağlamaktı.
257
00:19:06,680 --> 00:19:10,360
ETA'nın lideri olmamanıza rağmen
adına pazarlık yaptınız.
258
00:19:10,440 --> 00:19:14,000
- Evet.
- Jesús Eguiguren'le müzakere yürüttünüz.
259
00:19:14,080 --> 00:19:17,600
O zamanlar Bask Bölgesi'nde
Sosyalist Parti lideriydi.
260
00:19:17,680 --> 00:19:18,800
Evet, doğru.
261
00:19:18,880 --> 00:19:24,080
Josu Urrutikoetxea
ya da Josu Ternera gibi bir ismin
262
00:19:24,160 --> 00:19:27,720
müzakerelerde yer alan
diğer simalara kıyasla
263
00:19:27,800 --> 00:19:32,560
neredeyse bir kenara itilmesine
çok şaşırdım.
264
00:19:32,640 --> 00:19:36,040
Müzakerelerde yer almanıza rağmen
adınızın neredeyse…
265
00:19:36,120 --> 00:19:40,240
Lütfen bana öyle hitap etmeyin.
266
00:19:40,320 --> 00:19:44,280
Josu Urrutikoetxea diyecekseniz tamam.
Ama Josu Ternera olmaz çünkü…
267
00:19:44,360 --> 00:19:46,360
Zaten öyle yapıyordum.
268
00:19:46,440 --> 00:19:51,320
"Ternera" dememin sebebi
insanların size öyle hitap etmesiydi.
269
00:19:51,400 --> 00:19:53,440
- Bir daha olmaz.
- Tamam.
270
00:19:54,400 --> 00:19:55,760
Bilmiyorum.
271
00:19:55,840 --> 00:20:02,680
Bağımsızlık yanlısı sol hareketinin
bir parçası değildim.
272
00:20:03,200 --> 00:20:07,880
Muhtemelen o an en iyisinin
bu olduğuna karar vermişlerdir.
273
00:20:09,040 --> 00:20:15,840
Haziran 2005'te, müzakereler sırasında
ölümsüz sonuçlanan bir ETA saldırısı oldu.
274
00:20:15,920 --> 00:20:17,920
- Madrid La Peineta Stadı.
- Evet.
275
00:20:18,000 --> 00:20:21,920
- Ne hissettiniz? Neler konuşuldu?
- Tabii ki can sıkıcıydı.
276
00:20:23,120 --> 00:20:27,400
- "Can sıkıcıydı" derken?
- İnsan etkileniyor tabii.
277
00:20:28,040 --> 00:20:31,200
Hiç gerçekleşmese çok daha iyiydi.
278
00:20:31,280 --> 00:20:35,080
Belki bir anlaşmaya varabilmek için
279
00:20:36,440 --> 00:20:39,200
daha sağlam bir zemin oluşturabilirdi.
280
00:20:40,560 --> 00:20:43,960
Ayrıca müzakerelerin ilk etabında
281
00:20:44,040 --> 00:20:50,760
7 Temmuz tarihinde Londra'da
cihatçı bir saldırı gerçekleştirildi.
282
00:20:50,840 --> 00:20:56,440
Bunun sonucunda Britanya'nın başkentinde
50'den fazla insan yaşamını yitirdi.
283
00:20:57,280 --> 00:20:58,800
Ne hissettiniz?
284
00:20:59,600 --> 00:21:02,960
Yani düşündüm ki…
285
00:21:03,040 --> 00:21:08,800
Böyle kanlı bir operasyon,
tabii buna operasyon denebilirse,
286
00:21:09,560 --> 00:21:11,520
akla mantığa uyan yanı yoktu.
287
00:21:11,600 --> 00:21:18,000
Ama zaten cihatçı örgütlerin
mantığını anlamam mümkün değil.
288
00:21:19,200 --> 00:21:22,160
Kendilerinin görüşlerine katılmıyorum.
289
00:21:22,760 --> 00:21:25,800
Görüşlerinin temel fikri
290
00:21:26,400 --> 00:21:31,120
bir hükümete oy vermiş
herhangi bir vatandaşın,
291
00:21:31,200 --> 00:21:33,920
gerek Paris'te gerek Londra'da olsun,
292
00:21:34,840 --> 00:21:38,040
Afganistan, Yemen, Sudan ya da Pakistan'da
293
00:21:38,120 --> 00:21:44,600
Britanya hükümetinin yaptıklarından
aynı biçimde sorumlu olduğu inanışı.
294
00:21:45,360 --> 00:21:48,160
Görüşleri bu yönde ve buna katılmıyorum.
295
00:21:48,680 --> 00:21:52,160
Peki saldırıları gördüğünüzde
"Ne büyük facia" dediniz mi?
296
00:21:52,760 --> 00:21:54,640
Bir daha tekrar edeyim.
297
00:21:55,240 --> 00:21:58,720
Yaptıklarının mantığını anlamıyorum.
298
00:21:59,400 --> 00:22:01,000
Aklım almıyor.
299
00:22:01,080 --> 00:22:05,360
İslamcılar bunu haklı çıkarmak için
ne sebep sunarsa sunsun,
300
00:22:05,440 --> 00:22:10,800
her vatandaşın hedef olmayı hak etmesi
bence çok absürt.
301
00:22:11,440 --> 00:22:15,080
Ama İslamcılar böyle düşünüyor.
302
00:22:16,360 --> 00:22:17,560
Şöyle sorayım.
303
00:22:17,640 --> 00:22:22,400
İnandığı tanrı için can almakla
vatanı için almak arasındaki fark nedir?
304
00:22:25,960 --> 00:22:27,120
Can almak…
305
00:22:27,840 --> 00:22:28,920
Bence…
306
00:22:29,000 --> 00:22:32,440
Ne siz ne başka biri
307
00:22:33,960 --> 00:22:36,880
birinin canını almayı
desteklediğimi söyleyemez.
308
00:22:38,480 --> 00:22:39,480
Katiyen.
309
00:22:51,400 --> 00:22:55,360
İşçi sınıfı, fakir bir aileden geliyordum.
310
00:22:55,880 --> 00:22:59,560
Hem annemin hem babamın ailesi çiftçiydi.
311
00:23:00,320 --> 00:23:05,160
Ailem Roma Katolik Kilisesi'ne mensuptu.
312
00:23:05,240 --> 00:23:07,440
Çok küçük yaştan itibaren
313
00:23:07,520 --> 00:23:12,200
dinî öğretileri uygulamaya,
pazar ayinlerine gitmeye zorlanmıştım.
314
00:23:12,280 --> 00:23:15,840
Ailem inançlı olduğu için
bana da bunu empoze ettiler.
315
00:23:15,920 --> 00:23:18,680
Onlara göre
"aile" belli bir kalıba uymalıydı.
316
00:23:18,760 --> 00:23:19,880
İnançlı mıydınız?
317
00:23:20,600 --> 00:23:23,960
O yaşta gerçekten inanıp inanmadığını
kim bilebilir ki?
318
00:23:24,040 --> 00:23:26,520
Ailemiz ne diyorsa tekrar ediyorduk.
319
00:23:26,600 --> 00:23:28,800
İnançlıyım ama Tanrı'ya inanmıyorum.
320
00:23:28,880 --> 00:23:32,160
İnsanlar tarih boyunca
hep bir şeylere inanmıştır.
321
00:23:33,080 --> 00:23:35,520
İnanç başka şey, din başka şey.
322
00:23:35,600 --> 00:23:39,680
- Siz neye inanıyorsunuz?
- Çevremde gördüklerime.
323
00:23:39,760 --> 00:23:41,760
Doğada gördüğüm şeylere.
324
00:23:43,520 --> 00:23:44,880
İnsanlara.
325
00:23:46,480 --> 00:23:52,440
- On Emir'i öğrenmişsinizdir.
- Mecburen. Okulda din dersi vardı.
326
00:23:53,000 --> 00:23:56,360
ETA'ya katılarak
bu emirlere karşı geldiniz mi?
327
00:23:56,440 --> 00:24:00,680
ETA'ya katılarak mı? Alakayı kuramadım.
328
00:24:00,760 --> 00:24:04,680
Dindar değilim, bir inancım yok.
Bir şeye karşı gelmiş olamam.
329
00:24:04,760 --> 00:24:07,440
Yedinci emir "Çalmayacaksın" diyor.
330
00:24:07,520 --> 00:24:12,200
Siz söylemeseydiniz ezberimde yoktu.
331
00:24:13,080 --> 00:24:15,560
- Yani?
- Bu emre uydunuz mu?
332
00:24:15,640 --> 00:24:19,400
Bunun konuyla bağlantısı nedir?
Uymadığımı biliyorsunuz.
333
00:24:19,480 --> 00:24:22,040
- Peki beş numara? "Öldürmeyeceksin."
- Uydum.
334
00:24:24,320 --> 00:24:25,640
ETA'yı nasıl duydunuz?
335
00:24:28,920 --> 00:24:29,920
ETA…
336
00:24:30,840 --> 00:24:36,520
Benim doğduğum dönemde, yani 1950'lerde
337
00:24:37,160 --> 00:24:41,960
o zamanki durumu düşünecek olursanız
gazetede kırk yılda bir haberi çıkardı.
338
00:24:42,640 --> 00:24:47,040
O yüzden anca
evde konuşulanlardan biliyordum.
339
00:24:47,560 --> 00:24:52,280
Örneğin aileniz
"Filanca ETA'ya katılmış" mı diyordu?
340
00:24:52,360 --> 00:24:55,720
Evet, aynen öyle.
Bu haberleri evden alırdınız.
341
00:24:56,240 --> 00:25:00,560
O yüzden bu işin tek çözümünün,
342
00:25:00,640 --> 00:25:04,280
işe yarayacak tek çözümün,
343
00:25:04,360 --> 00:25:09,680
bize zulmeden ve üstümüzde baskı kuran
bu rejimi yıkmanın tek yolunun
344
00:25:09,760 --> 00:25:13,320
yeni şekillenmeye başlayan
ETA olduğunu düşündüm.
345
00:25:13,920 --> 00:25:16,800
17 yaşındaydım.
346
00:25:17,440 --> 00:25:21,160
En yakın arkadaşlarımdan biri
347
00:25:21,720 --> 00:25:25,920
"ETA'dayım, katılmak ister misin?" dedi.
Ben de kabul ettim.
348
00:25:27,720 --> 00:25:30,000
KONTROL NOKTASI
JANDARMA / POLİS
349
00:25:37,880 --> 00:25:41,960
JANDARMA PERSONELİ VURULDU
BİR SALDIRGAN ÖLÜ ELE GEÇİRİLDİ
350
00:25:44,800 --> 00:25:48,160
ETA'ya 1968'de katıldınız.
351
00:25:48,760 --> 00:25:50,720
Bundan kısa süre sonra
352
00:25:50,800 --> 00:25:55,400
ETA ilk kurbanı olan
jandarma José Pardines'i öldürdü.
353
00:25:56,120 --> 00:25:58,640
O aşamada birinin canını alarak
354
00:25:58,720 --> 00:26:03,360
sınırı aştığınızı düşündünüz mü?
355
00:26:04,240 --> 00:26:06,000
Hayır çünkü…
356
00:26:06,600 --> 00:26:11,160
Kadın erkek demeksizin
Bask halkının çok büyük bir çoğunluğu
357
00:26:11,240 --> 00:26:17,600
baskıcı bir rejime karşı koyacaksak
her yolun mübah olduğuna inanıyordu.
358
00:26:18,200 --> 00:26:19,920
- Yani…
- Şiddet de dâhil.
359
00:26:20,640 --> 00:26:22,480
Her tür şiddet… Her yol.
360
00:26:23,160 --> 00:26:28,680
Sadece ETA'nın ya da benim değil,
birçok insanın görüşü bu şekildeydi.
361
00:26:31,480 --> 00:26:35,000
Jandarma personeli Pardines'in
ölümünden kısa süre sonra
362
00:26:35,520 --> 00:26:39,040
ilk kez bir ETA üyesi hayatını kaybetti.
363
00:26:39,560 --> 00:26:43,280
Pardines'i öldüren Txabi Etxebarrieta.
364
00:26:44,240 --> 00:26:48,080
Başka bir ETA üyesinin
başına gelenleri gördükten sonra
365
00:26:50,160 --> 00:26:53,840
yine de vatan için ölmeye hazır mıydınız?
366
00:26:53,920 --> 00:26:57,920
ETA'ya katıldığınızda
olası sonuçları kabul edersiniz.
367
00:26:58,000 --> 00:27:01,880
Ölmek de ihtimal dâhilindedir.
368
00:27:05,960 --> 00:27:10,000
- Vatan için mi?
- İnançlarınız için, evet.
369
00:27:12,280 --> 00:27:16,400
- ETA'da askerî eğitim aldınız mı?
- Evet.
370
00:27:17,280 --> 00:27:18,560
Neler öğrendiniz?
371
00:27:20,160 --> 00:27:22,440
Pek bir şey öğrenmedim.
372
00:27:22,520 --> 00:27:24,920
Öğrenmedim çünkü o dönemde,
373
00:27:25,640 --> 00:27:28,400
konuştuğumuz yılları kastediyorum,
374
00:27:28,480 --> 00:27:30,800
ETA'nın dört kanadı vardı.
375
00:27:30,880 --> 00:27:36,360
Siyasi, askerî, kültürel kanat
ve işçi kanadı.
376
00:27:36,440 --> 00:27:43,240
Askerî kanatta yer almadığımız için
askerî eğitime ihtiyacımız yoktu.
377
00:27:43,320 --> 00:27:46,360
Ama minimal düzeyde eğitim aldık.
378
00:27:46,880 --> 00:27:51,680
Örneğin molotofkokteyli yapmayı öğrendik.
379
00:27:51,760 --> 00:27:56,120
Temel patlayıcılar üstüne eğitim aldık.
380
00:27:57,240 --> 00:28:01,000
Tabancaların nasıl işlediğini,
nasıl kullanılacağını öğrendik.
381
00:28:01,080 --> 00:28:03,400
Atış eğitimi aldınız mı?
382
00:28:05,360 --> 00:28:07,240
Ona eğitim denebilirse…
383
00:28:07,320 --> 00:28:12,720
ETA'nın kültürel kanadındakiler için
atış eğitimi dediğimiz şey
384
00:28:12,800 --> 00:28:16,600
tabanca tutmayı öğretip
birkaç el ateş ettirmekten ibaretti.
385
00:28:35,200 --> 00:28:40,880
- Elinize ilk kaç yaşında silah verdiler?
- Dokunduğum ilk silah benim değildi.
386
00:28:40,960 --> 00:28:45,160
Elime ilk silah aldığımda muhtemelen…
387
00:28:47,080 --> 00:28:49,440
18-19 yaşlarında olsam gerek.
388
00:28:49,520 --> 00:28:51,920
Nasıl çalıştığına bakıyordum.
389
00:28:52,000 --> 00:28:55,960
Sonra ilk silahımı…
390
00:28:56,560 --> 00:29:01,680
Galiba 71 yılıydı.
Ama ilk silahımı onlardan almadım.
391
00:29:04,240 --> 00:29:06,800
Yani ben…
392
00:29:07,640 --> 00:29:13,040
Iparralde'ye, yani Kuzey Bask Ülkesi'ne
kaçmak zorunda kaldığım dönemde
393
00:29:13,720 --> 00:29:15,560
siyasi kanatta yer alıyordum.
394
00:29:16,200 --> 00:29:22,360
O dönemlerde
sadece askerî kanattakiler silah taşırdı.
395
00:29:22,440 --> 00:29:26,080
Siyasi işlerimi yürütebilmek için
396
00:29:27,400 --> 00:29:31,520
sınırdan kaçak olarak geçmenin
yaratacağı riski biliyordum.
397
00:29:31,600 --> 00:29:35,680
Altını çizeyim, siyasi işlerim için
Güney Bask'a geçmem gerekiyordu.
398
00:29:35,760 --> 00:29:39,640
O yüzden bir kaçakçıdan tabanca aldım.
399
00:29:39,720 --> 00:29:41,320
Basklı bir kaçakçıydı.
400
00:29:41,400 --> 00:29:45,640
MAB model bir Bayonne tabancasıydı.
401
00:29:45,720 --> 00:29:47,720
- MAP mı?
- MAB. M-A-B.
402
00:29:47,800 --> 00:29:49,720
Manufacture d'armes de Bayonne.
403
00:29:49,800 --> 00:29:55,040
7.65 milimetrelik bir tabancaydı.
500 frank ödedim.
404
00:29:55,120 --> 00:29:56,480
Kendi cebimden.
405
00:29:57,880 --> 00:30:00,400
Çünkü örgütün silahları
406
00:30:00,920 --> 00:30:05,800
sadece askerî kanatta
yer alanlar için ayrılmıştı.
407
00:30:06,720 --> 00:30:08,840
O silahı kaç kez kullandınız?
408
00:30:09,920 --> 00:30:11,160
- Hayat boyu mu?
- Evet.
409
00:30:12,120 --> 00:30:14,000
Birkaç kez.
410
00:30:15,400 --> 00:30:20,280
Ama kullandığımda da
nefsi müdafaa için kullandım.
411
00:30:20,360 --> 00:30:23,200
- Bir timde hiç yer aldınız mı?
- Evet.
412
00:30:23,720 --> 00:30:25,840
- Hangisinde?
- Birinde.
413
00:30:25,920 --> 00:30:27,960
- Birden fazla mıydı?
- Hayır.
414
00:30:31,320 --> 00:30:32,320
Yani…
415
00:30:33,800 --> 00:30:36,440
Birden fazla ama farklı zamanlardaydı.
416
00:30:36,520 --> 00:30:38,920
- Timin adı neydi?
- Bir adı yoktu.
417
00:30:39,560 --> 00:30:43,000
Bazılarının adı olurdu,
bazılarına sonradan konurdu.
418
00:30:43,080 --> 00:30:44,600
Üssünüz neredeydi?
419
00:30:45,120 --> 00:30:49,240
Bir tanesi seyyar bir tim sayılırdı.
420
00:30:49,320 --> 00:30:51,280
Diğeri Biskay'daydı.
421
00:30:51,360 --> 00:30:54,960
- Kaç yıllarıydı?
- 70'ler.
422
00:30:55,040 --> 00:30:58,080
Hiç ölümle sonuçlanan bir saldırıya
karıştınız mı?
423
00:30:58,160 --> 00:30:59,160
Evet.
424
00:31:00,000 --> 00:31:04,160
- Hangisi? Paylaşabilir misiniz?
- Evet, paylaşabilirim.
425
00:31:04,760 --> 00:31:06,440
Dolaylı olarak…
426
00:31:07,600 --> 00:31:12,080
Timin içinde olarak değil de
dolaylı yoldan grubun parçası olarak
427
00:31:12,160 --> 00:31:15,360
Carrero Blanco var ve…
428
00:31:17,040 --> 00:31:20,120
Bir diğeri de Galdakao belediye başkanı.
429
00:31:25,040 --> 00:31:30,480
- Onu ETA mı öldürdü?
- ETA öldürdü ve sorumluluğu üstlendi.
430
00:31:31,280 --> 00:31:34,800
GALDAKAO BELEDİYE BAŞKANI
SUİKASTA KURBAN GİTTİ
431
00:31:34,880 --> 00:31:40,400
Carrero Blanco saldırısına
müdahil olduğunuz biliniyordu.
432
00:31:40,480 --> 00:31:44,320
Ama Galdakao belediye başkanının ölümünde
433
00:31:44,400 --> 00:31:47,360
bir rol oynadığınızı bilmiyorduk.
434
00:31:47,440 --> 00:31:50,640
- O timde ne rol oynadınız?
- Oynamam gereken rolü.
435
00:31:50,720 --> 00:31:53,040
- Peki bu neydi?
- Ne gerekirse oydu.
436
00:31:53,600 --> 00:31:57,600
Bir timin parçası olarak
üstüme düşeni yaptım
437
00:31:58,400 --> 00:32:00,840
ve birinin ölümüyle sonuçlandı.
438
00:32:01,640 --> 00:32:04,360
- Nişancı olarak mı görev aldınız?
- Hayır.
439
00:32:04,880 --> 00:32:09,000
- Göreviniz bu olsa yapar mıydınız?
- O zamanlar evet.
440
00:32:11,160 --> 00:32:14,680
Galdakao belediye başkanı
sanırım 1976'da suikasta uğradı.
441
00:32:14,760 --> 00:32:17,120
Franco çoktan ölmüştü.
442
00:32:17,720 --> 00:32:21,040
Kesin emin değilim ama evet.
Tam bilemiyorum ama…
443
00:32:22,600 --> 00:32:25,800
Her neyse, var olan faşist rejim
444
00:32:25,880 --> 00:32:32,400
bu doğrultuda
en ufak bir adım atmaktan imtina ediyordu…
445
00:32:35,880 --> 00:32:37,120
Reform doğrultusunda.
446
00:32:37,200 --> 00:32:39,240
Bu konuda bilgilendirildiler.
447
00:32:39,320 --> 00:32:41,880
ETA bir değil,
birden fazla açıklama yaptı.
448
00:32:41,960 --> 00:32:45,440
Eğer istifa etmeye başlamazlarsa
449
00:32:46,600 --> 00:32:50,360
bu rejimin
suç ortağı olacaklarını söylediler.
450
00:32:50,440 --> 00:32:54,960
- Peki bu tehdit…
- Tehdit değildi, bu siyasi bir analizdi.
451
00:32:55,040 --> 00:32:58,560
Bask halkını bastırmak için
rejimle işbirliği yapıyorlardı.
452
00:32:58,640 --> 00:33:02,200
Hatta seçimle gelmedikleri kurumları
temsil ediyorlardı.
453
00:33:02,280 --> 00:33:04,000
Bu bana tehdit gibi geliyor.
454
00:33:04,600 --> 00:33:08,840
Siz istediğiniz gibi görün.
Bu bir tehdit değildi.
455
00:33:11,640 --> 00:33:14,200
Hepsi bunun farkındaydı.
456
00:33:14,920 --> 00:33:19,320
Hatta öyle ki hepsinin korumaları vardı.
457
00:33:20,800 --> 00:33:22,960
- Korumaları mı vardı?
- Evet.
458
00:33:23,040 --> 00:33:25,640
- Galdakao belediye başkanının da mı?
- Evet.
459
00:33:25,720 --> 00:33:29,320
Başka bir ölümcül saldırıda
dahliniz olduğunu söylediniz.
460
00:33:29,400 --> 00:33:35,640
1973'te Franco destekçisi hükümetin
başbakanı Luis Carrero Blanco'nun ölümü.
461
00:33:48,240 --> 00:33:52,080
Başbakan'a bir şey olmuş mu?
462
00:33:52,160 --> 00:33:55,640
Konvoydaki diğer araçta
yer alan memurlar yaralı.
463
00:33:55,720 --> 00:33:58,760
Başbakan'ın aracını bulmaya çalışıyoruz.
464
00:33:58,840 --> 00:34:03,400
Çatıdaki Başbakan'ın aracı.
Ölmüş gibi görünüyor.
465
00:34:13,960 --> 00:34:16,760
Ondan bir sene önce, 1972'nin ocak ayında
466
00:34:16,840 --> 00:34:21,000
Hernani'deki bir malzeme deposundan
üç ton patlayıcı çalınmıştı.
467
00:34:21,080 --> 00:34:23,760
O patlayıcılar bu saldırıda kullanıldı.
468
00:34:23,840 --> 00:34:25,960
- Soygunda yer aldınız mı?
- Evet.
469
00:34:26,040 --> 00:34:30,320
Daha sonra Luis Carrero Blanco'ya
yapılan saldırıda bir rol oynadınız mı?
470
00:34:30,400 --> 00:34:31,680
Doğrudan oynamadım.
471
00:34:31,760 --> 00:34:36,960
Çünkü Txikia denen timin
bir parçası değildim.
472
00:34:38,600 --> 00:34:43,200
Ama evet, hazırlık sürecine dâhil oldum.
473
00:34:44,000 --> 00:34:47,120
Carrero Blanco operasyonunda yer aldım.
474
00:34:47,200 --> 00:34:50,400
- Tam olarak ne rolde?
- Söyledim ya.
475
00:34:50,480 --> 00:34:52,840
- Soygun mu?
- Aynen öyle.
476
00:34:52,920 --> 00:34:53,880
Başka?
477
00:34:55,080 --> 00:34:58,920
Teknik kısmıyla ilgilendim.
Mühimmat nakliyesi filan.
478
00:34:59,640 --> 00:35:00,640
Teknik kısmıydı.
479
00:35:01,240 --> 00:35:03,240
Ama aslında plan başkaydı.
480
00:35:04,440 --> 00:35:05,280
O operasyon…
481
00:35:05,360 --> 00:35:09,320
Carrero Blanco başbakan olmadan önce
482
00:35:10,200 --> 00:35:12,520
örgütün planı onu kaçırmaktı.
483
00:35:13,680 --> 00:35:16,680
Özgürlüğünün karşılığında
484
00:35:16,760 --> 00:35:19,600
siyasi tutukluların
bırakılmasını isteyeceklerdi.
485
00:35:19,680 --> 00:35:20,880
Ama ne oldu?
486
00:35:21,520 --> 00:35:23,480
Her şey hazır olduğunda,
487
00:35:23,560 --> 00:35:28,320
elimizdeki istihbaratı teyit ettikten
ve lojistiği ayarladıktan sonra
488
00:35:29,480 --> 00:35:33,920
beklenmedik şekilde
Carrero Blanco başbakan olarak atandı.
489
00:35:35,080 --> 00:35:41,160
Etrafındaki güvenlik önlemleri artmıştı,
plan değiştirmemiz gerekiyordu.
490
00:35:41,240 --> 00:35:46,320
Bu operasyonla görevlendirilen ekip,
491
00:35:48,720 --> 00:35:52,800
yani onu kaçıracak olan ekip
plan değiştirmek zorunda kaldı.
492
00:35:53,520 --> 00:35:59,360
70'lerin başında
Fransız Bask Bölgesi'ndeydiniz
493
00:35:59,440 --> 00:36:02,120
ve siz buradayken
494
00:36:02,200 --> 00:36:07,000
aşırı sağ İspanyol Bask Taburu
sizi öldürmeye kalkıştı.
495
00:36:07,080 --> 00:36:10,080
Sanırım 1975'in haziran ayıydı.
496
00:36:10,920 --> 00:36:16,240
- Olanları hatırlıyor musun?
- Evet, o günü gayet net hatırlıyorum.
497
00:36:17,600 --> 00:36:19,920
Karım mutfaktaydı.
498
00:36:20,000 --> 00:36:25,240
Ben masa yerine yatağa dizüstü çökmüş,
yazı yazıyordum.
499
00:36:25,320 --> 00:36:30,480
En büyük oğlum
henüz yeni bir yaşını doldurmuştu
500
00:36:30,560 --> 00:36:32,240
ve yanımdaki beşikteydi.
501
00:36:32,320 --> 00:36:34,440
Kızımsa yeni doğmuştu.
502
00:36:34,520 --> 00:36:40,480
Arabamı park ettiğim yere bakan
odada yatıyordu.
503
00:36:40,560 --> 00:36:46,440
Koşa koşa kızımın beşikte yattığı,
patlamaya en yakın odaya gittim.
504
00:36:46,520 --> 00:36:50,840
Üstü başı cam parçalarıyla kaplanmıştı.
505
00:36:50,920 --> 00:36:53,440
Ama yine şansı varmış çünkü…
506
00:36:53,520 --> 00:36:59,560
Kulak zarları patlamıştı
ama onun dışında ciddi bir şeyi yoktu.
507
00:37:00,080 --> 00:37:02,160
Gerçi bu bile kötü ya…
508
00:37:02,240 --> 00:37:05,360
Yatak beşikten yüksek olduğu için
sağ kurtulabilmişti.
509
00:37:05,440 --> 00:37:09,040
Patlama olduğunda camlar o sayede…
510
00:37:09,120 --> 00:37:14,800
Girişte yangın çıktığı için
başka bir kapı kullanmamız gerekti.
511
00:37:14,880 --> 00:37:19,920
Arabamın alev alev yandığını gördüm.
512
00:37:20,000 --> 00:37:22,480
Paramparçaydı. Yanında bir ceset vardı.
513
00:37:23,040 --> 00:37:24,000
Kimin cesedi?
514
00:37:24,080 --> 00:37:28,640
Bombayı arabama yerleştiren
paralı asker grubunun
515
00:37:28,720 --> 00:37:31,480
elemanlarından birinin cesediydi.
516
00:37:31,560 --> 00:37:33,440
Bombayı arabama o koymuş.
517
00:37:33,520 --> 00:37:38,080
Ertesi gün ailemle arabaya bindiğimde
patlayacak şekilde hesap etmişler.
518
00:37:38,680 --> 00:37:43,640
Çocuklarınızdan birinin ölme ihtimali
size neler hissettirdi?
519
00:37:43,720 --> 00:37:45,720
Orada hepimiz ölebilirdik.
520
00:37:46,480 --> 00:37:50,240
Neler mi hissettirdi? Yani…
521
00:37:51,120 --> 00:37:55,080
Bu saldırının kurbanı olurlardı.
Gerçi zaten öyleler.
522
00:37:55,160 --> 00:37:57,360
İspanyol hükümetinin gerçekleştirdiği
523
00:37:58,320 --> 00:38:00,920
bir saldırının kurbanı olurlardı.
524
00:38:01,520 --> 00:38:04,600
Peki ETA'nın yerleştirdiği,
525
00:38:04,680 --> 00:38:07,920
aileniz gibi insanları
hedef alan bombalara dair
526
00:38:08,000 --> 00:38:11,560
bir vicdan azabı duydunuz mu?
527
00:38:12,520 --> 00:38:14,120
Tabii ki, yani…
528
00:38:14,960 --> 00:38:16,400
Silahlı çatışma…
529
00:38:18,600 --> 00:38:21,680
Hem benim hem ETA'nın bakış açısına göre
530
00:38:22,520 --> 00:38:25,840
silahlı çatışma
asla kendi başına çözüm değildir.
531
00:38:26,480 --> 00:38:27,480
Asla ve kat'a.
532
00:38:29,160 --> 00:38:34,480
Ama silahlı çatışmaların yaşandığı
o yıllarda
533
00:38:36,000 --> 00:38:39,440
iki taraf da çok kayıp verdi.
534
00:38:40,120 --> 00:38:42,560
Geri dönüşü olmayan kayıplar verildi.
535
00:38:42,640 --> 00:38:44,760
Telafisi olmayan sonuçları oldu.
536
00:38:44,840 --> 00:38:47,280
Bana sorarsanız
537
00:38:48,240 --> 00:38:49,640
o kurbanlar
538
00:38:51,880 --> 00:38:53,440
görmezden gelinmemeli.
539
00:38:54,160 --> 00:38:57,960
O düşmanlık, o çatışma…
540
00:39:00,880 --> 00:39:04,280
…nihayetinde bizim
541
00:39:06,200 --> 00:39:09,360
işin ahlaki boyutunu
542
00:39:09,440 --> 00:39:13,680
bir nevi unutmamıza yol açtı.
543
00:39:14,760 --> 00:39:21,160
İki tarafın da dozunu giderek artırdığı
şiddetin olumsuz bir sonucu olarak
544
00:39:21,240 --> 00:39:26,960
işin ahlaki boyutu
bir nevi rafa kaldırıldı.
545
00:39:28,520 --> 00:39:33,960
Artan bu şiddet hepimizi
546
00:39:35,360 --> 00:39:39,960
kadın erkek demeksizin her iki tarafı da
547
00:39:41,360 --> 00:39:46,000
başkalarının acısına ve ızdırabına
duyarsız hâle getirdi.
548
00:39:46,080 --> 00:39:48,400
- Size de mi böyle oldu?
- Kesinlikle.
549
00:39:49,000 --> 00:39:52,600
Ama belki de bunu çok geç fark ettim.
550
00:39:52,680 --> 00:39:56,280
Çünkü şiddetin içinde
yer aldığınız süreçte
551
00:39:57,680 --> 00:39:59,960
bir dereceye kadar
552
00:40:00,840 --> 00:40:05,680
karşınızda yer alanların acısına karşı
553
00:40:06,640 --> 00:40:11,120
hassasiyet göstermeniz
mümkün olmayabiliyor.
554
00:40:11,200 --> 00:40:13,160
İki tarafı da kastediyorum.
555
00:40:13,680 --> 00:40:17,400
İki taraf da
birbirinin acısına karşı duyarlı değildi.
556
00:40:17,480 --> 00:40:21,640
Kimse kendini
karşı tarafın yerine koymadı.
557
00:40:21,720 --> 00:40:24,480
Bu iki taraf için de geçerli.
558
00:40:24,560 --> 00:40:29,040
- Birinin ölümünü kutladığınız oldu mu?
- Kesinlikle hayır, asla.
559
00:40:29,120 --> 00:40:32,760
Bazı ETA üyeleri
kutlama yaptıklarını kabul etti.
560
00:40:32,840 --> 00:40:35,240
- Siz kutlama yaptınız mı?
- Hayır.
561
00:40:35,320 --> 00:40:37,960
Kutladığım tek olay…
562
00:40:38,040 --> 00:40:40,760
Carrero Blanco'dan emin değilim, olabilir.
563
00:40:41,440 --> 00:40:43,040
Franco'nun ölümüydü.
564
00:40:45,960 --> 00:40:47,760
İspanyol halkı.
565
00:40:48,560 --> 00:40:51,560
Franco öldü.
566
00:40:53,520 --> 00:40:59,240
Bildiğiniz üzere Franco'nun ölümü
ETA'nın silah bırakmasını sağlamadı.
567
00:40:59,320 --> 00:41:02,240
Hatta sayılara bakarsak
tam aksi gerçekleşti.
568
00:41:02,320 --> 00:41:05,720
1979'da 80 kişi öldü.
569
00:41:05,800 --> 00:41:09,200
1980'deyse 98 kişi öldü.
570
00:41:09,280 --> 00:41:11,200
Neredeyse haftada iki ölüm.
571
00:41:11,800 --> 00:41:14,440
ETA bu saldırılarla neyi amaçlıyordu?
572
00:41:15,640 --> 00:41:22,440
O zamanlar ETA'nın
sizin deyişinizle "amaçladığı" şey
573
00:41:23,000 --> 00:41:26,240
bu sorunu çözmek üzere
574
00:41:26,320 --> 00:41:32,200
İspanyol hükümetini
masaya oturmaya ikna etmek
575
00:41:32,280 --> 00:41:35,920
ve çözüme ilişkin bir diyalog başlatmaktı.
576
00:41:36,000 --> 00:41:38,800
Pazarlığa zorlamak için
kanla tehdit ettiniz.
577
00:41:40,320 --> 00:41:43,080
Amaç hükümetin istikrarını bozmaktı.
578
00:41:43,160 --> 00:41:48,240
Böylece hükümet durumu analiz edip
579
00:41:48,320 --> 00:41:52,760
"Daha çok ölümün önüne geçmek için
580
00:41:53,520 --> 00:41:59,480
bu kadar ölüme sebep olan insanların
ne istediğine bakalım" diyecekti.
581
00:41:59,560 --> 00:42:03,960
"Ne istiyorlarmış? Gidip bir konuşalım."
582
00:42:04,760 --> 00:42:09,320
Mensup olduğunuz örgütün
bir yılda 98 kişi öldürmesini
583
00:42:09,400 --> 00:42:12,520
"can sıkıcı" buldunuz mu?
584
00:42:13,120 --> 00:42:15,040
Mesele can sıkıcı bulmak değil.
585
00:42:15,120 --> 00:42:19,400
La Peineta saldırısı için
kullandığınız sözcüğü kullandım.
586
00:42:19,480 --> 00:42:24,280
Ben her zaman bu ölümlerin
kaçınılabilir olduğu kanısında oldum.
587
00:42:27,520 --> 00:42:29,240
Yoyes'le arkadaş mıydınız?
588
00:42:29,320 --> 00:42:32,040
Arkadaş olduğumuzu söyleyemem
ama tanışıyorduk.
589
00:42:33,600 --> 00:42:39,080
María Dolores González Katarain, Yoyes,
ETA'da yükselen ilk kadındı.
590
00:42:39,160 --> 00:42:45,840
1979'da örgütle bağlarını kesti
ve Meksika'ya sürgüne gönderildi.
591
00:42:45,920 --> 00:42:51,760
Bir arkadaşının söylediğine göre
onu Meksika'ya siz yolcu etmişsiniz.
592
00:42:52,360 --> 00:42:56,440
Evet, başka insanlar da vardı.
Ben uğurladım, doğrudur.
593
00:42:57,200 --> 00:43:02,000
Ama sadece o değil,
Yoyes'i Meksika'da da ziyaret ettim.
594
00:43:04,000 --> 00:43:05,040
Ne zaman?
595
00:43:05,120 --> 00:43:08,680
Tam yılını hatırlamıyorum
ama Meksika'da olduğu bir dönemdi.
596
00:43:08,760 --> 00:43:10,880
- Çoktan sürgüne gitmişti.
- Evet.
597
00:43:10,960 --> 00:43:12,800
- Örgütte değildi.
- Evet.
598
00:43:13,520 --> 00:43:17,000
Yoyes'in örgütten ayrıldığını
biliyordunuz.
599
00:43:17,080 --> 00:43:20,160
- Ama gidip görüştünüz.
- Aynen öyle.
600
00:43:20,240 --> 00:43:23,840
Öğle ve akşam yemeği yedik,
vakit geçirdik, evet.
601
00:43:24,440 --> 00:43:29,200
ETA, 10 Eylül 1986'da Yoyes'i öldürdü.
602
00:43:29,280 --> 00:43:32,720
Oğluyla birlikte
yaşadığı kasabanın meydanındaydı.
603
00:43:32,800 --> 00:43:34,960
Henüz 32 yaşındaydı.
604
00:43:42,760 --> 00:43:44,960
HAİN YOYES
605
00:43:45,040 --> 00:43:46,240
FİTNECİ YOYES
606
00:43:46,320 --> 00:43:48,640
Yoyes öldürüldüğünde ne hissettiniz?
607
00:43:50,000 --> 00:43:53,040
Bilmiyorum, tuhaf bir histi…
608
00:43:53,120 --> 00:43:56,640
O anki hislerimi ifade etmek zor.
609
00:43:56,720 --> 00:43:58,240
Çok zordu.
610
00:43:58,800 --> 00:43:59,960
Ben…
611
00:44:01,560 --> 00:44:05,200
İçim parçalanmıştı, hâlâ da parçalanıyor.
612
00:44:05,280 --> 00:44:08,160
Çünkü dediğim gibi,
613
00:44:08,800 --> 00:44:13,000
tanışıyorduk,
belli bir muhabbetimiz vardı.
614
00:44:15,200 --> 00:44:17,240
Ama o aşamada
615
00:44:19,440 --> 00:44:26,360
ETA'nın ve muhtemelen ETA liderlerinin
bakış açısına göre
616
00:44:26,440 --> 00:44:31,880
Yoyes'in İçişleri Bakanlığı'yla
iletişime geçmek üzere
617
00:44:32,520 --> 00:44:34,440
attığı adımlar…
618
00:44:34,520 --> 00:44:41,520
O zamanlar düşmanla anlaşma yapmak için
atılan herhangi bir adım
619
00:44:42,040 --> 00:44:46,360
Felipe González hükümeti tarafından
hayata geçirilmiş olan
620
00:44:46,440 --> 00:44:50,840
rehabilitasyon politikasını
kabul etmeyi gerektiriyordu.
621
00:44:51,400 --> 00:44:57,080
Yoyes'in öldürülmesinin sebebi
o sınırı aşması
622
00:44:57,680 --> 00:45:00,160
ve bakanlıkla iletişime geçmesi miydi?
623
00:45:00,240 --> 00:45:06,080
Belli ki ETA bundan doğabilecek
olumsuz sonuçların,
624
00:45:06,160 --> 00:45:11,280
o olası kanserin
önünü almayı gerekli gördü.
625
00:45:11,360 --> 00:45:13,680
Bir insan bir kez…
626
00:45:14,640 --> 00:45:18,400
Burada sadece nitel bir analiz yapıyorum
ama asıl olay buydu.
627
00:45:18,480 --> 00:45:20,840
- Bu kararda payınız var mıydı?
- Hayır.
628
00:45:21,440 --> 00:45:24,200
Size Yoyes'in günlüğünü okumak istiyorum.
629
00:45:24,280 --> 00:45:26,880
"Ben, María Dolores González Katarain,
630
00:45:26,960 --> 00:45:32,360
sürgünden Güney Bask Bölgesi'ne
ailemin yanına dönmek istediğim için
631
00:45:32,440 --> 00:45:35,560
ETA'nın beni tehdit ettiğini bildiririm.
632
00:45:36,040 --> 00:45:39,560
Devrimci olduğunu iddia eden bir örgütün
633
00:45:39,640 --> 00:45:45,360
eski üyelerine karşı
Stalinist ve faşist yöntemler kullanması
634
00:45:45,440 --> 00:45:46,600
kabul edilemez."
635
00:45:47,400 --> 00:45:52,640
ETA, Yoyes'in yazdığı gibi
onu faşist yöntemlerle mi öldürdü?
636
00:45:52,720 --> 00:45:57,880
Faşistçe olduğunu düşünmüyorum.
Siyasi analiz sonucu alınmış bir karardı.
637
00:46:00,000 --> 00:46:05,120
Yoyes'in ailesinden biriyle
hiç tanışma fırsatı buldunuz mu?
638
00:46:05,200 --> 00:46:06,200
Hayır.
639
00:46:06,720 --> 00:46:10,280
Onlarla konuşabilecek olsanız
ne söylemek isterdiniz?
640
00:46:10,360 --> 00:46:12,800
Acılarını paylaştığımı söylerdim.
641
00:46:15,520 --> 00:46:19,040
1988'de Yoyes'in kız kardeşi
642
00:46:19,120 --> 00:46:23,760
Yoyes'in ETA gibi düşünmediği için
öldürüldüğünü söyledi.
643
00:46:26,960 --> 00:46:29,600
Ölümünden ne kadar üzüntü duysam da
644
00:46:30,440 --> 00:46:32,920
buna katılmıyorum çünkü…
645
00:46:34,200 --> 00:46:38,480
ETA'nın kimseyi farklı düşündüğü için
öldürdüğünü sanmıyorum.
646
00:46:39,000 --> 00:46:41,640
Onu öldürmelerinin asıl sebebi
647
00:46:42,560 --> 00:46:47,560
bağımsızlık yanlısı solu bastıranlarla
ya da baskıcı rejimle
648
00:46:49,080 --> 00:46:51,360
işbirliği yapmış olmasıydı.
649
00:46:51,440 --> 00:46:55,920
Yani sizce bu cinayetin
siyasi bir meşruiyeti var.
650
00:46:56,520 --> 00:46:59,440
Öldürmek yanlıştır.
651
00:46:59,520 --> 00:47:03,880
Ne o ne başkaları… Kimse ölmeyebilirdi.
652
00:47:03,960 --> 00:47:06,640
ETA bu olayları üstlendiğinde
653
00:47:06,720 --> 00:47:12,280
Bask halkının büyük bir kısmının
taleplerini dinleselerdi bunlar olmazdı.
654
00:47:12,360 --> 00:47:16,320
Onun yerine baskıyı iyice artırdılar.
655
00:47:17,240 --> 00:47:18,760
Bir şeyi vurgulayayım.
656
00:47:18,840 --> 00:47:22,480
"Bask Bölgesi'nin
büyük bir kısmı" demişken…
657
00:47:23,160 --> 00:47:26,960
Geçmiş seçimlerin sonuçlarına bakıldığında
658
00:47:27,040 --> 00:47:31,400
Bask bağımsızlık yanlısı solun
yer aldığı her seçimde
659
00:47:31,480 --> 00:47:35,000
en bilinen partileri
Herri Batasuna'yla seçime girdiklerinde
660
00:47:35,920 --> 00:47:39,320
oyların anca %15 ila %16 kadarını
alabildikleri görülüyor.
661
00:47:39,400 --> 00:47:42,600
Yani aslında "büyük bir kısmı" değil.
662
00:47:44,160 --> 00:47:46,640
Bir daha söyleyeyim, büyük bir kısmıydı.
663
00:47:46,720 --> 00:47:49,240
"Bask halkı" diye konuşuyorsunuz
664
00:47:49,320 --> 00:47:53,400
ama bazen "Bask halkının bir kısmı" demek
daha isabetli olabilir.
665
00:47:53,480 --> 00:47:57,920
Evet çünkü o anlamda…
Coğrafi bağlamı da gözetmek gerek.
666
00:47:58,000 --> 00:48:04,720
Sadece siyasi tercihleri değil,
coğrafi bağlamı da ele almak gerek.
667
00:48:04,800 --> 00:48:09,480
- Ama oranlara bakacak olursak…
- Ben de onu diyorum.
668
00:48:09,560 --> 00:48:13,960
Anketlere bakıldığında
Bask halkının büyük çoğunluğu
669
00:48:14,040 --> 00:48:16,040
ETA'nın savını desteklememiş.
670
00:48:16,120 --> 00:48:19,640
Peki sizce Yoyes'in öldürülmesi
bir hata mıydı?
671
00:48:19,720 --> 00:48:21,480
Şöyle söyleyeyim,
672
00:48:21,560 --> 00:48:25,320
o aşamada örgütün bir üyesi olarak
673
00:48:25,840 --> 00:48:32,360
örgütün siyasi sebeplerden aldığı karara
saygı duydum.
674
00:48:32,440 --> 00:48:33,440
O kadar.
675
00:48:55,080 --> 00:48:57,880
- Araç bombası yapmayı biliyor musunuz?
- Hayır.
676
00:48:58,920 --> 00:48:59,920
Hayır.
677
00:49:01,640 --> 00:49:06,160
İki yıl içinde, 1986 ve 1987'de
678
00:49:06,240 --> 00:49:09,040
49 kişi dört araca konulan
bombalar sonucu öldü.
679
00:49:09,120 --> 00:49:11,200
Bunlardan 10'u çocuktu.
680
00:49:12,520 --> 00:49:15,080
- Bu süreçte ETA'da lider miydiniz?
- Hayır.
681
00:49:16,240 --> 00:49:18,960
- Siyasi ya da askerî kanadında?
- Ben… Hayır.
682
00:49:19,040 --> 00:49:20,920
Uluslararası kanadındaydım.
683
00:49:21,000 --> 00:49:24,000
- O da liderlik sayılmaz mı?
- Hayır.
684
00:49:25,200 --> 00:49:27,320
- Siyasi liderlik bile mi?
- Hayır.
685
00:49:27,400 --> 00:49:32,480
Uluslararası kanat
diğer kanatlardan tamamen ayrıydı.
686
00:49:32,560 --> 00:49:34,680
Kime rapor veriyordunuz? Nereye…
687
00:49:34,760 --> 00:49:39,480
ETA'nın lider kadrosundaki kişilere.
688
00:49:40,240 --> 00:49:45,800
Yöntemlerinizin ayrım gözetmeksizin
birçok insanı öldürmesi konusunda
689
00:49:45,880 --> 00:49:48,840
hiç vicdan azabı duydunuz mu?
690
00:49:48,920 --> 00:49:53,720
Bence kimse ayrım gözetmeksizin
insanların öleceğini bilmiyordu.
691
00:49:53,800 --> 00:49:54,720
Kim bilmiyordu?
692
00:49:54,800 --> 00:49:59,280
Bir günden ötekine
taktik değiştirmek zorunda kalınca
693
00:49:59,360 --> 00:50:04,160
kimse ayrım gözetmeksizin
birilerinin ölüp ölmeyeceğini bilemiyor.
694
00:50:04,240 --> 00:50:07,960
- Ama kısa sürede belli oldu…
- Evet, kesinlikle.
695
00:50:08,040 --> 00:50:11,280
Patlayan ilk araba mıydı,
ikinci miydi, hatırlamıyorum
696
00:50:11,360 --> 00:50:15,680
ama daha o zamandan
ETA'nın hedefi olmayan insanlar öldü.
697
00:50:15,760 --> 00:50:20,080
Bana kalsa kurbanları kategorize etmem
ama ETA ediyordu.
698
00:50:20,160 --> 00:50:23,800
Hayır, bu çok iğrenç bir şey…
699
00:50:23,880 --> 00:50:30,120
Kurbanları kategorize eden biri varsa
700
00:50:30,200 --> 00:50:31,720
o da devletti.
701
00:50:32,280 --> 00:50:33,320
Örneğin…
702
00:50:34,280 --> 00:50:37,560
- ETA etmedi mi?
- Kurbanları mı? Asla.
703
00:50:38,080 --> 00:50:41,880
Gereksiz can almaktan kaçındılar
ama asla kategorize etmediler.
704
00:50:42,480 --> 00:50:47,800
Hatırlıyorum da, bir saldırıda…
705
00:50:49,240 --> 00:50:52,160
Galiba Aznar daha başbakan olmamıştı.
706
00:50:52,240 --> 00:50:57,440
Birileri ölmüştü.
Portekiz'de miydi neydi, birileri öldü.
707
00:50:58,200 --> 00:51:04,520
Sonrasında saldırıyı eleştirenler
bu kişinin adını bile anmadı.
708
00:51:05,360 --> 00:51:08,920
Öldüğü söylendi ama bir önem atfedilmedi.
709
00:51:09,000 --> 00:51:13,320
İnsanları kategorize eden onlardı.
Önemli olan Aznar oldu.
710
00:51:13,400 --> 00:51:17,800
Yani Aznar'a yapılan saldırıda biri öldü
ama kimse ondan bahsetmedi.
711
00:51:17,880 --> 00:51:22,560
Kurbanları kategorize eden
bağımsızlık yanlısı sol değildi.
712
00:51:22,640 --> 00:51:25,160
Ama tabii yaşandığı oldu.
713
00:51:26,480 --> 00:51:31,000
19 Haziran 1987'de ne olduğunu
hatırlıyor musunuz?
714
00:51:31,640 --> 00:51:32,640
19'u…
715
00:51:33,600 --> 00:51:36,840
Hayır. 19 Haziran 1987 mi?
716
00:51:38,400 --> 00:51:39,960
Hayır, hatırlamıyorum.
717
00:51:40,720 --> 00:51:42,360
O sene… Yok.
718
00:51:43,520 --> 00:51:48,160
O sene çok sayıda olay yaşandı.
Ama o tarihte ne olduğunu çıkaramadım.
719
00:51:49,440 --> 00:51:51,960
- Hipercor.
- Tabii ya.
720
00:51:52,880 --> 00:51:54,000
- Alo?
- Efendim?
721
00:51:54,080 --> 00:51:55,720
- İyi günler.
- İyi günler.
722
00:51:55,800 --> 00:51:57,400
ETA adına arıyorum.
723
00:51:57,480 --> 00:51:58,320
1987
19 HAZİRAN
724
00:51:58,400 --> 00:52:00,920
Hipercor'da 15.30'da patlama olacak.
725
00:52:01,000 --> 00:52:03,920
Otopark mutlaka boşaltılsın.
726
00:52:04,000 --> 00:52:05,760
- 15.30 mu?
- 15.40.
727
00:52:05,840 --> 00:52:09,520
İçeride kimse kalmasın.
Özellikle otoparkta. Araçlar kalsın.
728
00:52:09,600 --> 00:52:10,840
Yaşasın Bask Ülkesi!
729
00:52:27,000 --> 00:52:30,240
O tarihte ne olduğunu
hatırlamamanıza şaşırdım.
730
00:52:30,320 --> 00:52:33,600
- Niye hatırlayayım ki?
- Çünkü önemli bir gün.
731
00:52:33,680 --> 00:52:34,920
Evet ama…
732
00:52:35,920 --> 00:52:38,760
O sene hatırladığım başka tarihler var.
733
00:52:40,000 --> 00:52:43,120
Yani mesela…
734
00:52:43,200 --> 00:52:48,920
Paris'te 1944 yılındaki
Vél d'Hiv Toplaması'ndan bu yana
735
00:52:49,000 --> 00:52:52,120
Fransa'nın en yoğun gözaltıları yaşandı.
736
00:52:52,200 --> 00:52:53,880
Onu hatırlıyorum.
737
00:52:55,200 --> 00:52:56,040
Her hâlükârda…
738
00:52:57,600 --> 00:52:59,480
O kadar çok tarih var ki…
739
00:52:59,560 --> 00:53:03,720
Ama dediğiniz gibi, bu önemli bir tarih.
Doğru, haklısınız.
740
00:53:03,800 --> 00:53:09,720
O gün, olayların nasıl geliştiği
ve sonuçları açısından önemli.
741
00:53:10,320 --> 00:53:15,560
Yani evet, hatırlamam gerekirdi.
742
00:53:15,640 --> 00:53:20,880
ETA'nın Barselona'nın
işçi sınıfı mahallesinde bir süpermarkette
743
00:53:21,520 --> 00:53:24,680
dördü çocuk 21 kişi öldürmesi hakkında
ne düşündünüz?
744
00:53:25,600 --> 00:53:27,680
Ne mi düşündüm? Yani…
745
00:53:29,760 --> 00:53:32,720
Örgütün yaptığı bu hatanın
746
00:53:33,360 --> 00:53:36,160
sonuçlarını düşündüm.
747
00:53:36,840 --> 00:53:40,760
- Hipercor bir hata mıydı?
- Bence öyleydi.
748
00:53:42,520 --> 00:53:44,960
Ama hata kabul etmemin sebebi
749
00:53:47,640 --> 00:53:50,880
aslında…
750
00:53:53,840 --> 00:53:57,560
ETA, işi vatandaşları korumak olan
751
00:53:59,600 --> 00:54:06,160
hükümete ve devlete güvenmişti.
752
00:54:06,840 --> 00:54:12,520
Otoparkı tahliye etmeleri için
iki uyarı yapılmış olmasına rağmen
753
00:54:13,480 --> 00:54:14,440
etmediler.
754
00:54:14,520 --> 00:54:20,000
Hatta devlet
polis ihmalinden suçlu bulundu.
755
00:54:20,080 --> 00:54:23,480
Halkı korumak onların görevi.
756
00:54:23,560 --> 00:54:25,720
Hele ki…
757
00:54:26,920 --> 00:54:33,880
Bir süpermarkette bomba olduğuna dair
iki uyarı aldıktan sonra…
758
00:54:35,720 --> 00:54:39,880
O süpermarkette yüzlerce insan,
yüzlerce vatandaş vardı.
759
00:54:41,960 --> 00:54:46,720
Bir daha sorayım.
ETA bir hata yaptı mı, yapmadı mı?
760
00:54:47,480 --> 00:54:54,040
Yapmayın, ETA'nın değerlendirmesinde
hata olduğunu zaten söyledim.
761
00:54:54,720 --> 00:54:57,800
Hükümet işte insanları böyle kandırıyor.
762
00:54:58,480 --> 00:55:01,160
Sanıyorsunuz ki ne olursa olsun…
763
00:55:01,240 --> 00:55:04,480
Çünkü o aşamaya kadar…
764
00:55:05,520 --> 00:55:12,360
O zamana kadar
ETA ne zaman bomba uyarısı yapsa
765
00:55:12,440 --> 00:55:17,800
ilgili yetkililer gidip
insanları tahliye ederdi.
766
00:55:17,880 --> 00:55:23,520
ETA'nın hesabındaki hata
"Madem işe yarıyor, böyle devam" demekti.
767
00:55:23,600 --> 00:55:28,040
Bu hata telafisi imkânsız sonuçlar yarattı
768
00:55:28,120 --> 00:55:31,240
ve işçi sınıfından insanları etkiledi.
769
00:55:31,320 --> 00:55:32,840
- Durum bu.
- Sebep bu mu?
770
00:55:32,920 --> 00:55:35,400
Polisin insanları tahliye etmemesi mi?
771
00:55:37,000 --> 00:55:39,760
ETA'nın hedefi 21 kişi öldürmek değildi.
772
00:55:39,840 --> 00:55:42,280
Bu polisin tahliye etmemesinin sonucuydu.
773
00:55:42,360 --> 00:55:47,480
Eğer bir süpermarketin
otoparkına bomba yerleştiriyorsanız
774
00:55:48,560 --> 00:55:51,120
etrafında insan varken patlaması muhtemel.
775
00:55:51,200 --> 00:55:53,640
Zaten hatalardan biri de o işte.
776
00:55:53,720 --> 00:56:00,200
Yüzlerce kişinin olduğu bir yerde
olası sonuçları yanlış analiz etmek.
777
00:56:00,280 --> 00:56:02,840
Bunun da üstüne
778
00:56:02,920 --> 00:56:09,480
işini yapmayan bir devlete
bel bağlamak var.
779
00:56:09,560 --> 00:56:14,960
Yani ETA'nın bu saldırıda
maddi hasar amaçladığını söylüyorsunuz.
780
00:56:15,040 --> 00:56:15,960
Aynen öyle.
781
00:56:16,040 --> 00:56:20,040
Sorumluluğu üstlendiklerinde de
bunu belirttiler.
782
00:56:21,200 --> 00:56:27,120
Hipercor'daki araç bombasının içinde
patlayıcılar ve şarapneller bir yana,
783
00:56:27,680 --> 00:56:30,800
sabun parçaları da bulundu.
784
00:56:30,880 --> 00:56:36,080
Alevler bu yüzden
daha geniş bir alana yayıldı.
785
00:56:36,160 --> 00:56:40,840
Hatta bu nedenle
bazı kurbanlar diri diri yandı.
786
00:56:40,920 --> 00:56:43,920
Böyle bir bomba yaptıysanız
787
00:56:44,800 --> 00:56:50,200
sadece maddi hasar değil,
başka bir amacınız olması lazım.
788
00:56:50,280 --> 00:56:54,840
Durumu biraz abartıyorsunuz,
sebebini de söyleyeyim.
789
00:56:55,720 --> 00:57:00,160
Terörist olmak şu dünyadaki en kolay iş.
790
00:57:03,160 --> 00:57:08,040
Ben ETA'nın amacının
terör eylemi yapmak olduğuna inanmıyorum.
791
00:57:08,120 --> 00:57:11,760
Terör dediğiniz
Londra'da, Paris'te gördüğümüz şey.
792
00:57:11,840 --> 00:57:14,640
2004 yılında Madrid'de gördüğümüz şey.
793
00:57:16,120 --> 00:57:18,920
Yani ETA'nın amacı
794
00:57:21,160 --> 00:57:25,680
defalarca söylendiği üzere
795
00:57:25,760 --> 00:57:30,080
asla daha fazla can almak olmadı.
796
00:57:30,720 --> 00:57:34,920
Amaç sadece maddi hasar vermekti.
797
00:57:35,000 --> 00:57:40,920
Marketin alev alması
daha çok hasar demekti.
798
00:57:41,520 --> 00:57:45,920
Cihatçı terörden bahsederken
akla mantığa uymadığını söylediniz.
799
00:57:46,000 --> 00:57:48,480
Hatta bunun daha da ötesinde,
800
00:57:48,560 --> 00:57:52,960
sıradan vatandaşı hedeflemenin
"absürt" olduğunu belirttiniz.
801
00:57:53,560 --> 00:57:57,000
- ETA, Hipercor'da aynını yapmadı mı?
- Yapmayın…
802
00:57:57,920 --> 00:57:58,960
Alakası yok.
803
00:57:59,040 --> 00:58:02,680
ETA'nın yaptığı şeyin ardında yatan sebep…
804
00:58:02,760 --> 00:58:06,240
ETA'nın amacı oldukça aşikârdı.
805
00:58:06,320 --> 00:58:11,280
Asıl hedef
maddi hasara sebebiyet vermekti.
806
00:58:11,360 --> 00:58:16,520
Amaçlarının başka bir şey olduğunu
iddia etmek…
807
00:58:16,600 --> 00:58:19,680
Bunu cihatçı terörizmle
karşılaştırmak çok abes.
808
00:58:19,760 --> 00:58:24,920
Madrid, Londra ya da Suriye,
cihatçılar nereye saldırırsa saldırsın,
809
00:58:25,000 --> 00:58:29,640
tamamının sorumluluğunu üstlenip
hepsini bilerek yaptıklarını söylüyorlar.
810
00:58:29,720 --> 00:58:34,800
Madrid'de 400 yerine 1.400 kişi ölse
daha da mutlu olurlardı.
811
00:58:34,880 --> 00:58:40,400
ETA'nın tarihinde
ne Hipercor'da ne başka bir olayda
812
00:58:40,480 --> 00:58:45,480
örgüt sizin iddia ettiğiniz gibi
ayrım gözetmeksizin insan öldürmüştür.
813
00:58:46,120 --> 00:58:48,400
- Asla.
- Ama öldürdüler.
814
00:58:48,480 --> 00:58:51,000
Evet, orası kesin.
815
00:58:51,080 --> 00:58:54,240
Yine başlıyoruz. ETA bu hatayı üstlendi.
816
00:58:56,000 --> 00:58:58,680
- Sonraki günlerde hisleriniz…
- Korkunçtu.
817
00:58:59,920 --> 00:59:00,920
Korkunç.
818
00:59:04,920 --> 00:59:09,520
Hipercor kurbanlarından biriyle
konuşuyor olsaydınız ne derdiniz?
819
00:59:09,600 --> 00:59:10,600
Yani…
820
00:59:11,520 --> 00:59:14,600
Acılarını derinden paylaştığımı söylerdim.
821
00:59:14,680 --> 00:59:19,280
Ama yine aynı soruya dönüyoruz.
822
00:59:19,360 --> 00:59:26,280
Ben ne kadar içten konuşursam konuşayım,
o insana bir teselli olur muydu?
823
00:59:26,360 --> 00:59:28,960
Hayır çünkü artık olan oldu.
824
00:59:29,040 --> 00:59:34,280
Söylesem acıları mı azalacak?
Ayrıca "Samimi değilsin" diyecekler.
825
00:59:35,680 --> 00:59:38,040
Size bir şey daha söyleyeyim.
826
00:59:38,120 --> 00:59:41,920
Ben onların yerinde olsam
ben de muhtemelen aynısını yapardım.
827
00:59:58,120 --> 01:00:00,600
11 Aralık 1987'de
828
01:00:00,680 --> 01:00:05,240
ETA, Zaragoza'daki jandarma lojmanlarına
bir araç patlayıcısı yerleştirdi.
829
01:00:05,320 --> 01:00:09,360
Altısı çocuk olmak üzere
11 kişi hayatını kaybetti.
830
01:00:10,560 --> 01:00:14,080
Bu Hipercor'dan altı ay sonra yaşandı.
831
01:00:17,000 --> 01:00:20,760
Hipercor saldırısının
bir hata olduğunu söylediniz.
832
01:00:21,360 --> 01:00:23,360
Zaragoza da bir hata mıydı?
833
01:00:25,400 --> 01:00:28,120
Ben o açıdan yaklaşmazdım.
834
01:00:31,320 --> 01:00:33,400
Gazete arşivlerine bakacak olursak…
835
01:00:35,520 --> 01:00:39,680
ETA'nın saldırıdan çok önce
yaptığı açıklamalara
836
01:00:39,760 --> 01:00:43,280
ve verdiği mesajlara bakacak olursak
837
01:00:44,360 --> 01:00:47,080
görürsünüz ki ETA defalarca,
838
01:00:48,440 --> 01:00:52,000
tam gününü hatırlamasam da
belli bir tarihten itibaren,
839
01:00:53,040 --> 01:01:00,040
sırf jandarmanın, polisin, askerin değil,
lojmanların da hedef olduğunu belirtmişti.
840
01:01:00,120 --> 01:01:01,520
İşte bu yüzden
841
01:01:02,120 --> 01:01:08,600
jandarmadan ailelerini
lojmanlardan çıkarması istenmişti.
842
01:01:10,600 --> 01:01:11,920
Bunu herkes biliyor.
843
01:01:13,120 --> 01:01:17,720
Ama jandarma
buna hiçbir şekilde kulak asmayıp
844
01:01:17,800 --> 01:01:20,160
sığınaklara çekildi.
845
01:01:20,240 --> 01:01:24,920
ETA da buna göre hareket etmeye
karar verdi
846
01:01:25,000 --> 01:01:29,920
ve siyasi analizlerini tamamladıktan sonra
tabiri caizse bir açıklama yapıp
847
01:01:30,000 --> 01:01:33,280
lojmanların da hedef olduğunu belirtti.
848
01:01:33,840 --> 01:01:39,000
Yani bu ETA'nın kararının
yarattığı bir sonuçtu.
849
01:01:43,280 --> 01:01:46,240
1987
11 ARALIK
850
01:02:10,160 --> 01:02:15,160
Peki Zaragoza'daki lojman saldırısı
hiç vicdanınızı rahatsız etti mi?
851
01:02:15,240 --> 01:02:21,520
Bu konuda vicdanımı rahatsız eden
elbette kurbanların
852
01:02:22,720 --> 01:02:26,200
kadın ve daha önemlisi çocuk olmasıydı.
853
01:02:26,280 --> 01:02:31,960
Bu, o saldırının asla telafi edilemeyecek
854
01:02:32,040 --> 01:02:35,640
ve talihsiz bir sonucuydu.
855
01:02:35,720 --> 01:02:38,360
Tabii ki bu beni çok etkiledi.
856
01:02:38,440 --> 01:02:41,240
Çünkü orada ölen kurbanların
857
01:02:41,320 --> 01:02:46,240
jandarma lojmanlarının sembolizmiyle
hiçbir bağlantısı yoktu.
858
01:02:46,320 --> 01:02:52,760
Ama jandarma lojmanlarında
gece bir araca patlayıcı konuldu.
859
01:02:52,840 --> 01:02:56,720
İçeride insanların uyuduğu biliniyordu.
860
01:02:56,800 --> 01:03:03,280
Jandarma memurlarının ailelerinin de
içeride olduğu aşikârdı.
861
01:03:03,360 --> 01:03:05,400
Karı, koca, çocuk…
862
01:03:06,960 --> 01:03:09,760
Neler olacağını öngörebilmiş olmalılardı.
863
01:03:10,400 --> 01:03:17,120
Bu operasyona onay verenlerin
analizi konusunda ben yorum yapamam.
864
01:03:17,920 --> 01:03:24,040
Ama evet, ne bildikleri meçhul
ama muhtemelen farkındalardı.
865
01:03:25,080 --> 01:03:28,040
Araca patlayıcı yerleştirip nasıl…
866
01:03:28,120 --> 01:03:34,360
Bu operasyonu gerçekleştirenlerin
aklını okumam mümkün değil.
867
01:03:35,880 --> 01:03:39,440
Akıllarından ne geçtiğini bilemem.
868
01:03:42,280 --> 01:03:46,840
Peki saldırının sonuçlarını gördüğünüzde
aklınızdan neler geçti?
869
01:03:46,920 --> 01:03:51,480
Çok acı vericiydi
ve böyle bir şey hiç yaşanmamalıydı.
870
01:03:51,560 --> 01:03:55,040
Zaragoza saldırısı konusunda
871
01:03:55,120 --> 01:04:00,560
ETA'nın jandarmaların ailelerinin
lojmanı boşaltmalarını
872
01:04:00,640 --> 01:04:04,600
ve sadece jandarmanın kalmasını
söylediğini belirttiniz.
873
01:04:04,680 --> 01:04:09,080
Olayın, bu gerçekleşmediği için
böyle sonuçlandığını söylüyorsunuz.
874
01:04:09,600 --> 01:04:12,360
Aynı şekilde Hipercor olayında da
875
01:04:13,840 --> 01:04:17,360
polisin otoparkı boşaltmaması konusunda
876
01:04:17,440 --> 01:04:22,320
"Tüh, boşaltmadılar, ne yapsaydık?"
şeklinde yaklaştınız.
877
01:04:22,400 --> 01:04:23,720
Bu lakayıtlık değil mi?
878
01:04:23,800 --> 01:04:26,680
Bence olayları bağlamından koparıp
879
01:04:26,760 --> 01:04:29,720
gerçekleri işinize geldiği gibi
lanse ediyorsunuz.
880
01:04:31,560 --> 01:04:37,200
Bence Hipercor'da yaşananlar bir hataydı,
bunu zaten söyledim.
881
01:04:37,280 --> 01:04:41,600
Sonuçlarından bahsedeceksiniz
ve haklısınız, korkunçtu, telafisi yoktu.
882
01:04:41,680 --> 01:04:45,560
Zaragoza lojmanlarıyla ilgili
sorunuza gelecek olursak
883
01:04:45,640 --> 01:04:48,720
durumu tarihsel bağlamıyla ele aldım.
884
01:04:48,800 --> 01:04:53,000
Ağır, acı verici
ve telafi edilemez sonuçları oldu.
885
01:04:54,400 --> 01:04:57,000
Üslubumda kesinlikle bir lakayıtlık yok.
886
01:04:58,200 --> 01:05:03,960
Kurbanların çocuk olması
şüphesiz ki beni de derinden sarstı.
887
01:05:08,360 --> 01:05:10,480
Ya jandarma personeli olsaydı?
888
01:05:11,080 --> 01:05:14,040
Jandarma personeli
işinin gereğini biliyordu.
889
01:05:14,120 --> 01:05:17,160
Sonuçta sloganları
"Vatan için canım feda" değil mi?
890
01:05:17,240 --> 01:05:22,480
Herhangi bir lojmanda kalıyorlarsa,
hele bu lojmanlar Bask Ülkesi'ne yakınsa
891
01:05:22,560 --> 01:05:26,560
ve Bask Ülkesi'ne baskı uygulayan
892
01:05:26,640 --> 01:05:30,240
özel kuvvetlere ev sahipliği yapıyorsa
893
01:05:30,320 --> 01:05:31,640
ihtimali biliyorlardı.
894
01:05:32,680 --> 01:05:34,800
İşleri buydu. Dediğiniz gibi…
895
01:05:35,320 --> 01:05:37,400
Daha doğrusu benim dediğim gibi,
896
01:05:37,480 --> 01:05:40,560
ne zaman bir ETA üyesi
897
01:05:41,400 --> 01:05:44,960
malum muamelelere maruz kalsa, bastırılsa
898
01:05:45,040 --> 01:05:49,440
ya da bir çatışma sırasında
hayatını kaybetse
899
01:05:49,520 --> 01:05:52,200
bir kurban olarak görülmedi.
900
01:05:52,280 --> 01:05:57,040
Onlar nasıl gönüllü olduysa
jandarma da gönüllü oldu.
901
01:05:57,120 --> 01:06:00,640
Gönüllü demeyelim de
o mesleği seçtiler diyelim.
902
01:06:01,560 --> 01:06:05,080
Kurbanların kategorize edilmesine
"iğrenç" demiştiniz.
903
01:06:05,160 --> 01:06:07,840
- Yaptığınız bu değil mi?
- Alakası yok.
904
01:06:07,920 --> 01:06:11,120
- Yani iğrenç değil mi?
- Öyle bir şey yapmıyorum.
905
01:06:11,200 --> 01:06:14,040
Kurbanları kategorize ettiğim yok.
906
01:06:14,120 --> 01:06:20,440
Eğer kurbanlar jandarma personeli
ya da İspanyol kolluk güçleri mensubuysa…
907
01:06:21,480 --> 01:06:24,640
O zamanlar ETA'nın hedefleri onlardı.
908
01:06:24,720 --> 01:06:27,640
Hedefin onlar olması bambaşka bir…
909
01:06:27,720 --> 01:06:30,640
Ben kurban kategorize etmiyorum.
910
01:06:30,720 --> 01:06:33,920
Evet, ediyorsunuz.
Çocuk olmalarına üzülmüşsünüz.
911
01:06:34,000 --> 01:06:38,360
"Ama jandarmanın görevi vatanı korumak,
ölmek kaderlerinde var" diyorsunuz.
912
01:06:38,440 --> 01:06:43,520
- Ama kurbanları kategorize etmiyorum.
- Bu kategorize etmektir Bay Urrutikoetxea.
913
01:06:43,600 --> 01:06:45,240
Ben öyle görmüyorum.
914
01:06:47,760 --> 01:06:51,760
Malum, İspanyol mahkemeleri
iadenizi ve yargılanmanızı istiyor.
915
01:06:51,840 --> 01:06:56,680
Hatta Fransız mahkemeleri de
buna olumlu bakıyor.
916
01:06:57,640 --> 01:07:03,160
O dönemde ETA'nın lider kadrosunda
olmakla suçlanıyorsunuz
917
01:07:03,240 --> 01:07:07,440
ve o saldırının emrini
sizin verdiğiniz iddia ediliyor.
918
01:07:07,520 --> 01:07:11,920
- Zaragoza saldırısını siz mi emrettiniz?
- Kesinlikle hayır. Birincisi bu.
919
01:07:12,000 --> 01:07:14,760
İkincisi, lider kadrosunda değildim.
920
01:07:16,880 --> 01:07:21,600
Jandarma raporlarına göre
o dönemde ETA'nın siyasi lideriymişsiniz.
921
01:07:21,680 --> 01:07:25,680
Elena Beloki gibi yoldaşlarınızın
ifadeleri de mevcut.
922
01:07:25,760 --> 01:07:30,960
Verdiği yeminli ifadeye göre
1987'de lider kadrosundaymışsınız.
923
01:07:31,040 --> 01:07:33,520
Jandarmayı bu sonuca iten unsur da…
924
01:07:33,600 --> 01:07:36,600
İfadesinde tam olarak öyle demiyordu.
925
01:07:36,680 --> 01:07:39,400
- Ne diyordu?
- Muhtemel olduğunu söylüyordu.
926
01:07:39,480 --> 01:07:41,040
Ama kesin konuşmamıştı.
927
01:07:42,440 --> 01:07:48,520
Soares Gamboa olsun, başkası olsun…
Beni itham edenlerin hepsinde durum aynı.
928
01:07:48,600 --> 01:07:50,240
Hepsi aynı şeyi söyledi.
929
01:07:50,320 --> 01:07:53,040
Hiçbir yerde buna dair bir kanıt yok.
930
01:07:54,000 --> 01:07:56,520
1991
29 MAYIS
931
01:07:58,040 --> 01:08:03,800
ETA 1991'de başka bir jandarma lojmanına
saldırı düzenledi.
932
01:08:03,880 --> 01:08:05,440
Bu kez saldırı Vic'teydi.
933
01:08:05,520 --> 01:08:09,000
Yarısı çocuk olmak üzere
10 kişi hayatını kaybetti.
934
01:08:10,920 --> 01:08:13,720
O saldırının failleri,
935
01:08:13,800 --> 01:08:17,280
araca bombayı yerleştiren teröristler,
936
01:08:17,360 --> 01:08:21,640
aracı yokuş aşağı
lojmana doğru göndermişler.
937
01:08:21,720 --> 01:08:26,040
Yokuşun dibindeki parkta
çocuklar oyun oynuyormuş.
938
01:08:26,120 --> 01:08:29,600
Ama buna rağmen aracı göndermişler.
939
01:08:29,680 --> 01:08:33,000
Bilemiyorum, öyle oldu diyorsanız…
940
01:08:33,600 --> 01:08:37,280
- Görgü tanıkları öyle diyor.
- Evet ama bilmiyorum.
941
01:08:37,360 --> 01:08:39,840
Öyle diyorsanız öyledir.
942
01:08:39,920 --> 01:08:42,440
Peki bu konuda ne düşünüyorsunuz?
943
01:08:44,120 --> 01:08:48,640
O aracı yokuş aşağı gönderen kişi
çocukları orada gördüyse
944
01:08:48,720 --> 01:08:54,920
bence bu operasyonu planlayan
ya da uygulamaya geçiren insanlar
945
01:08:55,000 --> 01:08:58,240
büyük bir yanılgıya düşmüşler.
946
01:08:58,320 --> 01:09:01,560
Bunu sormamın sebebi
Zaragoza saldırısına ilişkin
947
01:09:01,640 --> 01:09:04,440
bomba gece yerleştirildiği için
948
01:09:04,520 --> 01:09:08,760
sonuçların öngörülemediğini söylemenizdi.
949
01:09:09,520 --> 01:09:15,080
O konuda da size katılmıyorum
ama burada sonuçlar çok barizdi.
950
01:09:15,160 --> 01:09:16,600
Buna zaten cevap verdim.
951
01:09:20,920 --> 01:09:24,640
Josu Ternera adıyla bilinen
José Antonio Urrutikoetxea
952
01:09:24,720 --> 01:09:28,440
motosikletiyle giderken
istihbarat servisi tarafından yakalandı.
953
01:09:28,520 --> 01:09:31,720
Josu Ternera,
ETA'nın lideri kabul ediliyor.
954
01:09:31,800 --> 01:09:34,840
Carrero Blanco'nun ölümünde
oynadığı rolün ardından
955
01:09:34,920 --> 01:09:39,640
Saint-Pée-sur-Nivelle'de
Fransız polisinden son anda kaçmıştı.
956
01:09:40,400 --> 01:09:47,040
1989'da tutuklanmanızın ardından
11 sene hapis yattınız.
957
01:09:47,600 --> 01:09:50,920
Önce Fransa'da hapse girdiniz.
Ne için hüküm giymiştiniz?
958
01:09:51,000 --> 01:09:54,320
89'da Bayonne'da tutuklandım.
959
01:09:54,400 --> 01:09:57,960
Beni terörist eylem gerçekleştirmekle
960
01:09:58,040 --> 01:10:02,200
ya da ona benzer bir şeyle suçladılar.
961
01:10:02,280 --> 01:10:05,000
Çevirisi tam doğru olmayabilir
962
01:10:05,080 --> 01:10:08,600
ama davanın konusu buydu.
963
01:10:08,680 --> 01:10:12,840
Bugün Fransız yetkililer
La Junquera sınır kapısında
964
01:10:12,920 --> 01:10:16,280
Josu Ternera'yı
İspanyol polisine teslim etti.
965
01:10:16,360 --> 01:10:19,840
ETA'nın uluslararası kanadının
başında olduğu düşünülüyor
966
01:10:19,920 --> 01:10:25,360
ve Basklı iş yeri sahiplerine
haraç kesmekle suçlanıyor.
967
01:10:26,240 --> 01:10:31,720
Fransa'da yedi yıl hapis yattıktan sonra
1996'da İspanya'ya iade edildiniz
968
01:10:31,800 --> 01:10:34,880
ve Alcalá Meco Cezaevi'ne gönderildiniz.
969
01:10:34,960 --> 01:10:39,080
İşlenen başka suçlara dair
soruşturmalar devam ederken
970
01:10:39,160 --> 01:10:41,720
tedbiren dört yıl daha hapiste tutuldunuz.
971
01:10:41,800 --> 01:10:46,800
Aynı yıl olan 1996'da ETA,
cezaevi çalışanı Ortega Lara'yı kaçırdı.
972
01:10:47,400 --> 01:10:53,840
Siz Alcalá Meco'ya vardığınızda
ve Ortega Lara esir tutulduğu sırada
973
01:10:53,920 --> 01:10:57,280
cezaevi çalışanlarının tutumu nasıldı?
974
01:10:57,360 --> 01:11:00,880
Genel olarak mesafelilerdi, çok…
975
01:11:02,880 --> 01:11:04,200
Pardon. Soğuklardı.
976
01:11:04,280 --> 01:11:06,120
Ama altını çizeyim,
977
01:11:06,200 --> 01:11:10,720
Ortega Lara olayı kapandıktan sonra da
tavırları değişmedi.
978
01:11:10,800 --> 01:11:13,200
Yani tek sebebi o değildi.
979
01:11:13,280 --> 01:11:17,240
- Bizi düşman bellemişlerdi.
- ETA da aynı şekilde bakıyordu.
980
01:11:17,320 --> 01:11:20,800
- Cezaevi çalışanları düşmandı.
- Evet, o zaman öyleydi.
981
01:11:20,880 --> 01:11:23,520
Ortega Lara'nın kaçırılması bunun kanıtı.
982
01:11:24,240 --> 01:11:29,320
532 gün boyunca insanlık dışı koşullarda
bir delikte tutuldu.
983
01:11:30,680 --> 01:11:33,080
1997
1 TEMMUZ
984
01:11:57,160 --> 01:11:59,640
O ikonik görüntüye tepkiniz ne oldu?
985
01:11:59,720 --> 01:12:05,280
Hani Ortega Lara'nın
kurtarıldıktan sonraki o görüntüsü…
986
01:12:05,360 --> 01:12:08,360
Tepkim ne oldu…
Onun için çok zor olmuş olmalı.
987
01:12:08,440 --> 01:12:14,160
Daha önce bazı yoldaşlarım gibi
hücre hapsinde tutulduysanız,
988
01:12:14,240 --> 01:12:19,240
ki 539 günden değil,
20 yılı aşkın süreden bahsediyorum,
989
01:12:20,320 --> 01:12:24,800
öyle bir yerde tutulmanın
ne kadar zor olduğunu anlayabilirsiniz.
990
01:12:27,240 --> 01:12:31,640
- Ortega Lara bulunmasa ölür müydü?
- Bilmiyorum.
991
01:12:32,240 --> 01:12:36,640
Talep, hapisteki ETA üyelerinin
Bask hapishanesine transferi olunca…
992
01:12:36,720 --> 01:12:39,840
Bilmiyorum, bazı talepler,
bazı gerçekler vardı…
993
01:12:41,720 --> 01:12:43,840
Bana sorarsanız…
994
01:12:44,400 --> 01:12:48,640
Bence ETA belki de…
995
01:12:48,720 --> 01:12:53,440
Dediğiniz gibi,
amaç, karşılığında mahkûmları almaktı.
996
01:12:54,720 --> 01:12:59,440
Belki bunu bekleseler
ya da o yönde bir adım atılsa
997
01:12:59,520 --> 01:13:01,080
kendisini bırakabilirlerdi.
998
01:13:01,600 --> 01:13:04,640
{\an8}Bu yüzden inancımız şu yöndedir ki
999
01:13:04,720 --> 01:13:09,680
{\an8}polis de aynı birçok siyasetçi gibi
1000
01:13:09,760 --> 01:13:12,480
{\an8}baskı rejimine destek vermektedir.
1001
01:13:13,080 --> 01:13:15,360
Kendilerine bizden bir tavsiye.
1002
01:13:15,440 --> 01:13:18,600
Güç sarhoşu olmamaya çalışın
1003
01:13:18,680 --> 01:13:23,640
çünkü bu sarhoşluğun
bir de yarınki mahmurluğu var.
1004
01:13:24,360 --> 01:13:27,880
Ortega Lara kurtarıldıktan
birkaç gün sonra
1005
01:13:27,960 --> 01:13:32,880
ve Herri Batasuna sözcüsünün
yaptığı bu açıklamanın ardından
1006
01:13:32,960 --> 01:13:37,720
Halk Partisi Ermua belediye meclis üyesi
Miguel Ángel Blanco kaçırıldı.
1007
01:13:37,800 --> 01:13:41,680
- "Mahmurluk"tan kasıt bu muydu?
- Bu sizin yorumunuz.
1008
01:13:42,200 --> 01:13:46,400
- Sizin yorumunuz nedir?
- Bu konuda mı? Sanmam. Bilmiyorum.
1009
01:13:46,480 --> 01:13:53,160
Miguel Ángel Blanco'yu kaçırmaya
karar verenlerin zihnini okuyamam.
1010
01:13:53,680 --> 01:13:57,320
Neyse, bence bu pek mantıklı değil.
1011
01:13:57,400 --> 01:14:00,280
- Bu ETA'nın intikamı mıydı?
- Sanmıyorum.
1012
01:14:00,360 --> 01:14:03,640
Sanmıyorum çünkü bildiğim kadarıyla…
1013
01:14:04,440 --> 01:14:07,520
Bakış açıma ve deneyimlerime göre
1014
01:14:08,640 --> 01:14:12,520
intikam öyle bir duygu ki
1015
01:14:14,200 --> 01:14:17,240
ilerlemek adına hiçbir faydası sağlamıyor.
1016
01:14:17,320 --> 01:14:23,640
Bask Ülkesi'ni yeniden inşa etme projemize
hiçbir faydası yoktu.
1017
01:14:24,360 --> 01:14:28,600
Ayrıca intikam ve nefret insanı kör eder,
1018
01:14:28,680 --> 01:14:31,920
olayları doğru analiz edemezsiniz.
1019
01:14:32,000 --> 01:14:35,640
Miguel Ángel Blanco'nun
kaçırıldığını duyunca ne düşündünüz?
1020
01:14:37,720 --> 01:14:40,040
Düşündüm ki…
1021
01:14:42,480 --> 01:14:45,160
Açıkçası bir anlam veremedim.
1022
01:14:45,240 --> 01:14:47,320
Operasyonun amacının
1023
01:14:48,880 --> 01:14:52,120
ne olduğunu anlamakta zorlandım.
1024
01:14:53,120 --> 01:14:56,720
Anlamadım, o kadar.
Bu konuda bilgim yoktu, anlamadım.
1025
01:14:59,360 --> 01:15:02,000
1997
11 TEMMUZ
1026
01:15:04,480 --> 01:15:07,920
ETA, MECLİS ÜYESİNİ KAÇIRIP
YARIN ÖLDÜRMEKLE TEHDİT ETTİ
1027
01:15:08,000 --> 01:15:09,600
16.00'YA KADAR MÜHLET
1028
01:15:15,400 --> 01:15:18,160
ETA hükümete 48 saat tanıdı
1029
01:15:18,240 --> 01:15:21,320
ve mahkûmları
Bask Bölgesi'ne taşımalarını istedi.
1030
01:15:21,400 --> 01:15:24,640
Yoksa Miguel Ángel Blanco'yu
öldüreceklerdi.
1031
01:15:24,720 --> 01:15:28,040
O esnada
hapisteki ETA üyelerinden biriydiniz.
1032
01:15:28,120 --> 01:15:29,920
Bu şantaj size ne düşündürdü?
1033
01:15:31,080 --> 01:15:34,560
Tekrar edeyim,
o aşamada elimdeki bilgilere göre,
1034
01:15:35,440 --> 01:15:41,040
elimdeki oldukça sınırlı bilgiyle
vardığım sonuç…
1035
01:15:41,120 --> 01:15:44,560
Bilmiyorum, çok saçmaydı.
Mantığını kuramadım.
1036
01:15:44,640 --> 01:15:49,760
O 48 saat içinde bu konuda
ETA'ya katılmadığınızı belirttiniz mi?
1037
01:15:50,360 --> 01:15:53,720
Tabii ki ulu orta belirtmedim.
Bunu niye yapayım ki?
1038
01:15:53,800 --> 01:15:57,960
Olanlara dair
fikir ayrılığımı, eleştirilerimi
1039
01:15:58,600 --> 01:16:00,480
ya da bakış açımı…
1040
01:16:01,040 --> 01:16:05,760
yapıcı bir şekilde
duyması gereken kişilere ilettim.
1041
01:16:06,520 --> 01:16:10,720
- O süreçte bunu dile getirdiniz mi?
- Tabii ki getirdim.
1042
01:16:13,960 --> 01:16:16,680
1997
12 TEMMUZ
1043
01:16:18,080 --> 01:16:21,640
O iki gün içinde yüz binlerce insan
1044
01:16:21,720 --> 01:16:26,480
bu kez sadece İspanya'da değil,
Bask Bölgesi'nde de olmak üzere
1045
01:16:26,560 --> 01:16:31,840
sokaklara dökülerek
Blanco'nun salınmasını istedi.
1046
01:16:31,920 --> 01:16:33,880
ETA buna neden kulak vermedi?
1047
01:16:33,960 --> 01:16:39,120
ETA insanların taleplerini
görmezden geldi.
1048
01:16:39,200 --> 01:16:41,200
Halkın bir kısmının talebini.
1049
01:16:42,160 --> 01:16:46,960
Birini duyamıyor ya da duymak istemiyorsan
yok saymak çok kolaydır.
1050
01:16:48,600 --> 01:16:50,480
48 saat geçti.
1051
01:16:50,560 --> 01:16:54,240
O cumartesi saatler 16.00'yı vurdu.
1052
01:16:54,320 --> 01:16:59,040
ETA tehdidini eyleme dökerek
Miguel Ángel Blanco'yu öldürdü.
1053
01:16:59,560 --> 01:17:04,600
Miguel Ángel'in
öldürüldüğü bilgisi elimize ulaştı.
1054
01:17:07,080 --> 01:17:09,120
- Katiller!
- Katiller!
1055
01:17:09,200 --> 01:17:14,280
- Onlar Bask değil, onlar katil!
- Onlar Bask değil, onlar katil!
1056
01:17:14,360 --> 01:17:20,720
- ETA, sık kafama!
- ETA, sık kafama!
1057
01:17:23,440 --> 01:17:26,600
Basklı kalabalığın
attığı sloganları duydunuz.
1058
01:17:27,240 --> 01:17:31,680
"Onlar Bask değil, onlar katil"
ve "ETA, sık kafama" dediler.
1059
01:17:31,760 --> 01:17:33,160
Ne düşündünüz?
1060
01:17:34,520 --> 01:17:38,520
Benim bundan çıkardığım sonuç
çok açık bir biçimde
1061
01:17:38,600 --> 01:17:44,960
Bask Ülkesi'nin kadın ve erkeklerinin
bir kısmının bunu desteklemediği
1062
01:17:45,040 --> 01:17:48,800
ve buna itiraz ettiği yönündeydi.
1063
01:17:48,880 --> 01:17:54,000
- Daha öncesinde destek olan insanlar dahi…
- Kim olmuş, kim olmamış, bilemem.
1064
01:17:54,080 --> 01:17:59,520
Belki de öncesinde sizin deyiminizle
"sokaklara dökülmemiş" insanlar
1065
01:17:59,600 --> 01:18:02,960
hoşnutsuzluklarını dile getirmek için
bu kez sokağa çıktı.
1066
01:18:03,040 --> 01:18:04,240
Belli ki durum bu.
1067
01:18:05,520 --> 01:18:08,520
Francisco Xabier García Gaztelu,
yani Txapote'yi tanıyordunuz.
1068
01:18:08,600 --> 01:18:12,480
- Miguel Ángel Blanco'nun katili.
- Hayır.
1069
01:18:13,440 --> 01:18:17,000
Miguel Ángel Blanco'nun
alıkonulduğu 48 saatte
1070
01:18:17,080 --> 01:18:20,400
Txapote'yle konuşabilseydiniz
kendisine ne söylerdiniz?
1071
01:18:20,480 --> 01:18:24,520
Sanıyorum böyle bir operasyonun
1072
01:18:26,600 --> 01:18:28,920
yapılmaması gerektiğini söylerdim.
1073
01:18:29,000 --> 01:18:33,920
- Niye böyle düşünüyorsunuz?
- Çünkü bence…
1074
01:18:37,440 --> 01:18:38,520
Bu bir hataydı.
1075
01:18:39,840 --> 01:18:42,840
Siyasi ve insani açıdan
onulmaz yaralar açtı
1076
01:18:42,920 --> 01:18:48,560
ve amacımıza
kesinlikle hiçbir faydası olmadı.
1077
01:18:49,520 --> 01:18:55,800
Amacımız benim ve ETA'nın
o dönemdeki görüşüne göre
1078
01:18:56,360 --> 01:19:01,560
aradaki ihtilafın
karşılıklı uzlaşmayla çözülmesiydi.
1079
01:19:01,640 --> 01:19:04,200
ETA'dan ayrılmayı düşündünüz mü?
1080
01:19:06,120 --> 01:19:09,120
Neden? Fikirlerine katılmadığım için mi?
1081
01:19:09,200 --> 01:19:10,480
Hayır.
1082
01:19:10,560 --> 01:19:15,600
{\an8}Bugün Bask Bölgesi eşi benzeri görülmemiş
ama yasal bir olaya tanık oldu.
1083
01:19:15,680 --> 01:19:17,640
ETA'nın eski lideri Josu Ternera
1084
01:19:17,720 --> 01:19:20,920
vekil olmak üzere
Meclis'e kayıt yaptırmaya geldi.
1085
01:19:21,000 --> 01:19:24,320
ETA'nın güçlü simalarından Josu Ternera
1086
01:19:24,400 --> 01:19:27,600
birkaç saatlik özgürlüğün ardından
cezaevine döndü.
1087
01:19:27,680 --> 01:19:29,680
1998 yılında hapisteyken
1088
01:19:29,760 --> 01:19:36,240
Batasuna'nın bir uzantısı olan
Euskal Herritarrok koalisyonu altında
1089
01:19:36,320 --> 01:19:39,520
Bask Meclisi'ne vekil olarak seçildiniz.
1090
01:19:40,440 --> 01:19:44,840
2000 yılında serbest bırakılana dek
1091
01:19:44,920 --> 01:19:49,040
meclis toplantılarına
düzenli katılım gösteremediniz.
1092
01:19:49,120 --> 01:19:51,720
Josu Ternera bugün salıverildi.
1093
01:19:51,800 --> 01:19:55,480
Yüksek Mahkeme,
daha önce aynı suçtan Fransa'da yargılanıp
1094
01:19:55,560 --> 01:19:58,080
10 yıllık cezasını çektiğine hükmetti.
1095
01:19:58,160 --> 01:20:00,000
Artık özgür olduğuma göre
1096
01:20:00,080 --> 01:20:06,960
Bask Ülkesi'nin yeniden inşa edilmesi için
süregelen çalışmalarda yer alacağım.
1097
01:20:11,920 --> 01:20:15,080
Sizi Bask Meclisi'nde görmek
insanları şoke etmişti.
1098
01:20:15,160 --> 01:20:20,920
Bask vatandaşlarının temsilcisi olarak
o koltuğa oturduğunuzda ne hissetiniz?
1099
01:20:21,480 --> 01:20:23,720
Özel bir şey hissetmedim, sadece…
1100
01:20:24,600 --> 01:20:30,880
İnsanlar, yani seçmenlerim
bana oy vermişlerdi
1101
01:20:30,960 --> 01:20:37,360
ve beni seçen o grubu temsil etmek
benim üstüme düşen bir görevdi.
1102
01:20:37,440 --> 01:20:39,720
Bu benim görevim, sorumluluğumdu.
1103
01:20:39,800 --> 01:20:45,120
…bilginin…
1104
01:20:45,200 --> 01:20:49,440
Milletvekili seçildiğiniz 2000 yılında
1105
01:20:49,960 --> 01:20:53,400
ETA şiddetin dozunu artırıp
23 kişinin canını aldı.
1106
01:20:53,920 --> 01:20:58,400
ETA sekiz yıldır bu kadar can almamıştı.
1107
01:20:58,480 --> 01:21:02,480
Bir daha bu kadar kısa sürede
bu kadar çok insan öldürmediler.
1108
01:21:03,080 --> 01:21:06,600
Bağırın çünkü en azından
bağırırken kimseyi öldürmüyorsunuz.
1109
01:21:06,680 --> 01:21:08,600
Ölenler arasında
1110
01:21:08,680 --> 01:21:12,280
seçilmiş siyasetçiler, gazeteciler,
1111
01:21:12,360 --> 01:21:17,960
ve ETA'ya "devrim vergisi" denen vergiyi
ödemeyi reddeden iş insanları vardı.
1112
01:21:19,120 --> 01:21:23,720
Borcunu ödemeyenleri öldürene
mafya denmez mi?
1113
01:21:31,880 --> 01:21:33,480
Asıl mesele bu değil.
1114
01:21:34,040 --> 01:21:35,880
O ölümler engellenebilirdi.
1115
01:21:35,960 --> 01:21:38,800
Ölenler sürece müdahil olmuş insanlardı
1116
01:21:39,840 --> 01:21:43,360
ve dediğiniz gibi,
bunun sonuçlarını biliyorlardı.
1117
01:21:43,440 --> 01:21:46,760
Bir çekinceleri yoktu,
bunu açıkça belirtmişlerdi.
1118
01:21:46,840 --> 01:21:50,520
Tekrar edeyim, üzücü bir olaydı
1119
01:21:50,600 --> 01:21:53,800
ama bu, anlaşmazlığın bir sonucuydu.
1120
01:21:55,240 --> 01:21:58,400
Devrim vergisini desteklediniz mi?
1121
01:21:59,200 --> 01:22:03,680
Bağımsızlık yanlısı sol hareketi
destekleyebilmek için
1122
01:22:03,760 --> 01:22:07,600
devrim vergisi bir mecburiyetti.
1123
01:22:09,880 --> 01:22:12,880
2000'deki 23 kurbanı takiben
1124
01:22:12,960 --> 01:22:16,000
2001 yılında
Bask Bölgesi'nde seçim yapıldı.
1125
01:22:16,080 --> 01:22:22,440
Euskal Herritarrok adayı olarak
bir kez daha seçime girdiniz.
1126
01:22:22,520 --> 01:22:26,400
Koalisyon, meclisteki 14 koltuktan
yedisini koruyabildi
1127
01:22:26,480 --> 01:22:30,160
ve oyların yaklaşık %9'unu aldı.
1128
01:22:30,240 --> 01:22:32,080
Şunu merak ediyorum.
1129
01:22:32,160 --> 01:22:37,560
Şiddeti sona erdirmeye yönelik
adımlar atma kararınızın altında
1130
01:22:37,640 --> 01:22:41,320
ahlaki çekinceler mi vardı,
bu bir strateji miydi?
1131
01:22:43,160 --> 01:22:44,160
İkisi de.
1132
01:22:45,480 --> 01:22:50,200
Öncelikle bir gerçeği fark etmiştim.
1133
01:22:50,280 --> 01:22:54,560
Giderek artan bir baskının ortasında
devinip duruyorduk
1134
01:22:54,640 --> 01:22:57,240
ve işin ahlaki boyutu
görmezden geliniyordu.
1135
01:22:57,320 --> 01:23:00,560
Bunun dikkate alınmaması
belli sonuçlara sebep oldu.
1136
01:23:00,640 --> 01:23:02,520
Bu duyarsızlık,
1137
01:23:03,880 --> 01:23:08,120
bu anlayış eksikliği
karşılıklı olarak iki tarafta da mevcuttu.
1138
01:23:08,200 --> 01:23:09,960
Faktörlerden biri buydu.
1139
01:23:10,480 --> 01:23:12,240
Bir diğeri de
1140
01:23:13,400 --> 01:23:17,960
ihtilafı sona erdirebilmek için…
1141
01:23:18,640 --> 01:23:23,800
Stratejiniz şiddet eylemi yapmak olunca
1142
01:23:23,880 --> 01:23:26,400
ihtilafı çözmek mümkün değil.
1143
01:23:27,320 --> 01:23:30,240
İkisi birbirine tamamen ters mefhumlar.
1144
01:23:30,320 --> 01:23:34,160
Bir tarafta işin ahlaki boyutu var,
1145
01:23:34,240 --> 01:23:38,840
bir tarafta o boyutu görmezden gelen
bir mücadele var.
1146
01:23:38,920 --> 01:23:43,040
Ama öte yandan,
strateji değiştirmek elzem olmuştu.
1147
01:23:43,640 --> 01:23:47,320
2002 yılında Yüksek Mahkeme
sizi mahkemeye çağırarak
1148
01:23:47,400 --> 01:23:53,000
1987'deki Zaragoza jandarma lojmanı
saldırısı için ifadenizi istedi.
1149
01:23:53,080 --> 01:23:58,800
İfadeye gitmediniz.
İspanya'yı terk edip saklandınız.
1150
01:24:17,240 --> 01:24:18,840
Saklandığınız süre zarfında
1151
01:24:18,920 --> 01:24:24,200
ETA ve İspanyol hükümeti arasında
yapılan müzakerelerde yer aldınız.
1152
01:24:24,280 --> 01:24:27,400
Bu müzakereler
2005'in haziran ayında başladı.
1153
01:24:27,480 --> 01:24:32,840
Bask Bölgesi Sosyalist Parti lideri
Jesús Eguiguren'le ilk kez toplandınız.
1154
01:24:33,440 --> 01:24:38,520
Bu toplantıda ona ilk söylediğiniz şey
"Şiddeti son vermeye geldim" miydi?
1155
01:24:39,200 --> 01:24:42,680
"Şiddete son…"
Evet, söylediğim şeylerden biri buydu.
1156
01:24:42,760 --> 01:24:49,280
"Bu şiddete bir son vermek için
birlikte elimizden geleni yapacağız."
1157
01:24:49,360 --> 01:24:52,440
Çatışmayı bitirmek için
bir yol bulmamız gerektiğini,
1158
01:24:52,520 --> 01:24:56,000
bunu gelecek kuşaklara bırakamayacağımızı
1159
01:24:56,080 --> 01:24:59,960
ve elimizden geleni
yapmamız gerektiğini söyledim.
1160
01:25:00,040 --> 01:25:06,920
2005 yılında Oslo'da
Jesús Eguiguren'le bir daha görüştünüz.
1161
01:25:07,520 --> 01:25:11,400
Oslo'dan ayrılırken
bir ateşkes sözü verdiniz.
1162
01:25:11,480 --> 01:25:16,880
ETA bu yönde resmî bir açıklama yapacaktı.
1163
01:25:16,960 --> 01:25:22,680
Eylül 2006'da İsviçre'de buluştunuz.
1164
01:25:23,240 --> 01:25:29,280
Bu kez Jesús Eguiguren'in yanı sıra
1165
01:25:29,880 --> 01:25:34,080
sizin yanınızda
ETA'yı temsilen bir isim daha vardı.
1166
01:25:34,160 --> 01:25:37,000
Xabier López Peña. Namıdiğer Thierry.
1167
01:25:37,080 --> 01:25:40,320
Thierry o aşamada ETA'nın lideri miydi?
1168
01:25:40,400 --> 01:25:42,600
ETA'nın hiçbir zaman…
1169
01:25:42,680 --> 01:25:47,240
ETA'da liderler değil,
kolektif kadrolar vardı.
1170
01:25:48,120 --> 01:25:51,320
- Lider yok muydu?
- O manada yoktu.
1171
01:25:51,400 --> 01:25:56,880
- Peki Thierry bu kolektif grupta mıydı?
- Tabii, müzakereye o sıfatla geldi.
1172
01:25:56,960 --> 01:26:02,040
ETA'nın lider kadrosunu temsilen
katıldığını düşünmemek için
1173
01:26:02,120 --> 01:26:05,560
hiçbir sebebim yok.
1174
01:26:05,640 --> 01:26:10,480
Thierry, Montrö'deki müzakerelere
neden katıldı?
1175
01:26:10,560 --> 01:26:16,040
Sanıyorum o aşamada ETA'nın lider kadrosu
1176
01:26:17,600 --> 01:26:19,520
pazarlıkla ilgilenmiyordu.
1177
01:26:19,600 --> 01:26:25,720
Onun yerine siyasi ve askerî anlamda
mücadeleyi sürdürmek istiyorlardı.
1178
01:26:25,800 --> 01:26:27,600
Silahlı mücadeleyi.
1179
01:26:27,680 --> 01:26:31,400
Çünkü müzakerelerin gidişatından
memnun değillerdi.
1180
01:26:31,480 --> 01:26:33,160
Ben buna katılmıyordum.
1181
01:26:33,240 --> 01:26:36,320
Ama ETA'nın lider kadrosunun
1182
01:26:36,400 --> 01:26:42,320
benimle aynı görüşleri
paylaşmadığını görüp
1183
01:26:42,400 --> 01:26:46,000
farklı bir yol çizmeye karar verdiğimde
iki seçeneğim vardı.
1184
01:26:46,080 --> 01:26:49,880
Ya ETA üyesi olarak kalıp
emirlere uymaya devam edecektim
1185
01:26:49,960 --> 01:26:51,600
ya da ayrılacaktım.
1186
01:26:53,360 --> 01:26:54,720
Ben de ayrıldım.
1187
01:26:55,240 --> 01:26:57,720
- Tüm köprüleri attınız.
- Tamamen.
1188
01:26:57,800 --> 01:27:00,680
- Eguiguren'le konuşmadınız…
- Kimseyle.
1189
01:27:01,360 --> 01:27:04,920
Bildiğim bir yere gittim.
1190
01:27:05,440 --> 01:27:07,120
- Pireneler mi?
- Pireneler.
1191
01:27:07,200 --> 01:27:09,440
Ariège bölgesine gittim.
1192
01:27:10,040 --> 01:27:15,760
2007 ve 2011 yılları arasında
ETA'nın kendi içinde
1193
01:27:15,840 --> 01:27:21,560
örgütün geleceğiyle ilgili bir
anlaşmazlık yaşandı.
1194
01:27:21,640 --> 01:27:27,320
ETA'dan çoktan ayrılmıştınız
ama bu tartışmalarda yer aldınız mı?
1195
01:27:27,400 --> 01:27:29,320
Hayır, kesinlikle almadım.
1196
01:27:31,800 --> 01:27:34,400
ETA ve konjonktüre ilişkin…
1197
01:27:34,480 --> 01:27:38,520
Geçtiğimiz 20 yılda
İspanyol mahkemelerinin yanı sıra
1198
01:27:38,600 --> 01:27:44,280
İspanyol kolluk güçlerinden de
büyük bir baskıyla karşılaştılar.
1199
01:27:45,120 --> 01:27:49,840
ETA'nın farklı lider kadroları
teker teker lağvedildi.
1200
01:27:49,920 --> 01:27:53,240
Yaşasın ETA! Yaşasın hür Bask Ülkesi!
1201
01:27:53,840 --> 01:27:59,040
ETA'nın kalıcı olarak
silah bırakma kararında
1202
01:27:59,120 --> 01:28:03,600
polisin baskılarının
ne ölçüde etkisi oldu?
1203
01:28:04,160 --> 01:28:09,600
Bu, yarattıkları algının bir parçası.
Buna "algı yaratmak" denir.
1204
01:28:09,680 --> 01:28:14,800
Örgütün paramparça olduğuna dair
bir hikâye pazarlamak zorunda hissettiler.
1205
01:28:14,880 --> 01:28:17,480
Psikolojik savaşın temeli budur.
1206
01:28:17,560 --> 01:28:24,280
Düşmanın yenildiğine, kaybettiğine
tüm vatandaşlarınızı inandırmanız gerekir.
1207
01:28:24,360 --> 01:28:27,720
Psikolojik savaş bir yana,
ETA'nın hem örgütün içinden
1208
01:28:27,800 --> 01:28:32,680
hem de çevresinden gelen baskılarla
köşeye sıkıştığına katılmıyor musunuz?
1209
01:28:32,760 --> 01:28:35,680
Hayır, olay makul bir çözüm bulmaktı.
1210
01:28:35,760 --> 01:28:40,680
İki ayrı devlet, hele ki günümüzde,
tüm gücüyle üzerinize geliyorsa
1211
01:28:40,760 --> 01:28:46,960
bu her örgütün,
her hareketin elini zorlayacaktır.
1212
01:28:47,040 --> 01:28:48,120
Hele ki ETA'nın.
1213
01:28:48,200 --> 01:28:54,400
Çünkü hem İspanyol hem Fransız hükümetleri
ETA'ya nefes aldırmıyordu.
1214
01:28:54,480 --> 01:28:56,040
Bir başka gerçek de
1215
01:28:56,120 --> 01:28:58,760
örgütün her zaman
1216
01:28:58,840 --> 01:29:03,880
halkın dillendirdiği şeylere
kulak vermeye çalışmasıydı.
1217
01:29:03,960 --> 01:29:07,880
O aşamada halktan duydukları şeyler
1218
01:29:08,720 --> 01:29:15,440
örgütün siyasi ve askerî mücadelesiyle
tam olarak uyuşmuyordu.
1219
01:29:15,520 --> 01:29:18,960
{\an8}ETA temelli silah bırakma kararı almıştır.
1220
01:29:19,680 --> 01:29:25,360
ETA, İspanyol ve Fransız hükümetlerinden
bu konuda açık diyalog başlatarak
1221
01:29:25,440 --> 01:29:29,160
bu ihtilafın yarattığı sonuçlara
bir son vermelerini
1222
01:29:29,240 --> 01:29:32,160
ve silahlı mücadeleyi
bitirmelerini istemektedir.
1223
01:29:32,240 --> 01:29:35,280
ETA silah bırakacağını açıkladı.
1224
01:29:35,360 --> 01:29:39,640
Bu, terör örgütünün
barış yolunda attığı en net adım oldu.
1225
01:29:39,720 --> 01:29:43,720
{\an8}Bugün demokrasi denen
muhteşem zaferi kutluyoruz.
1226
01:29:43,800 --> 01:29:48,720
Silah bırakmaya dair son mesaj hakkında
ne düşündünüz?
1227
01:29:48,800 --> 01:29:51,080
Zafer miydi, yenilgi miydi?
1228
01:29:52,200 --> 01:29:54,600
- İkisi de değildi.
- Peki sizce neydi?
1229
01:29:54,680 --> 01:30:00,760
Bask Ülkesi gerçeğini
göz önünde bulundurunca
1230
01:30:00,840 --> 01:30:03,200
gerekli bir adım olarak gördüm.
1231
01:30:04,480 --> 01:30:06,520
Bu mesaj çok mu geç kalmıştı?
1232
01:30:07,880 --> 01:30:13,840
Mesajın kendisi geç değildi
ama karar çok geç alındı.
1233
01:30:13,920 --> 01:30:20,480
Silahlı mücadeleyi bitirmeye yönelik
1234
01:30:21,400 --> 01:30:23,480
o son karar.
1235
01:30:24,080 --> 01:30:26,560
Sizce bu mesaj ne zaman verilmeliydi?
1236
01:30:27,520 --> 01:30:29,320
Bence 2005 yılında.
1237
01:30:30,600 --> 01:30:33,960
Mayıs 2018'e gelelim.
1238
01:30:34,040 --> 01:30:39,760
ETA'nın son mesajının kalan kısmını
siz okudunuz.
1239
01:30:39,840 --> 01:30:45,160
{\an8}"Millî kurtuluş mücadelesi veren
devrimci sosyalist Bask örgütü ETA
1240
01:30:45,240 --> 01:30:49,440
Bask halkına
artık bu yolculuğun bittiğini bildirir.
1241
01:30:49,520 --> 01:30:52,000
Bu kararın bir sonucu olarak
1242
01:30:52,680 --> 01:30:57,200
ETA tüm yapılanmasını
tamamen lağvetmiştir.
1243
01:30:57,280 --> 01:31:02,280
ETA nasıl halktan doğduysa
şimdi yeniden halkın içine dönecektir.
1244
01:31:02,360 --> 01:31:04,160
Yaşasın hür Bask Ülkesi."
1245
01:31:04,760 --> 01:31:06,880
- Artık ETA'da değildiniz.
- Değildim.
1246
01:31:06,960 --> 01:31:11,200
Peki ETA'nın son mesajını neden okudunuz?
1247
01:31:11,280 --> 01:31:13,760
O açıklamayı okumamın sebebi
1248
01:31:15,440 --> 01:31:22,400
artık ne bağımsızlık yanlısı sol hareketin
ne ETA'nın üyesi olmamdı.
1249
01:31:22,480 --> 01:31:27,200
İster beğenin ister beğenmeyin,
o şekilde kamera önüne çıkmamın…
1250
01:31:27,280 --> 01:31:28,480
Nasıl denir?
1251
01:31:28,560 --> 01:31:29,680
- Maskesiz.
- Evet.
1252
01:31:29,760 --> 01:31:34,800
Bunun hukuki sonuçları oldu.
1253
01:31:35,360 --> 01:31:37,640
- Kaçınılmaz olarak.
- Neden?
1254
01:31:37,720 --> 01:31:41,760
Terörist olarak kabul edilen bir örgütün
mesajını okumuştum.
1255
01:31:42,960 --> 01:31:45,840
Teoride bunu anca kim yapar?
1256
01:31:45,920 --> 01:31:49,480
Terör örgütünün bir üyesi yapar.
Ama ben üye değildim.
1257
01:31:49,560 --> 01:31:51,880
- İstisnai bir durum.
- Hem de çok.
1258
01:31:53,120 --> 01:31:54,400
Ama durum buydu.
1259
01:32:06,480 --> 01:32:10,160
Bu yıl, 2022'de, 72 yaşına basacaksınız.
1260
01:32:10,680 --> 01:32:15,120
Yıllar boyunca
ölümle burun buruna yaşadınız.
1261
01:32:15,200 --> 01:32:18,320
- Ölümden korkuyor musunuz?
- Hayır, doğanın kanunu bu.
1262
01:32:22,920 --> 01:32:28,360
Sizce ölümle yüzleşme vaktiniz geldiğinde
1263
01:32:28,440 --> 01:32:31,480
geçmişe bakıp pişmanlık duyacak mısınız?
1264
01:32:33,280 --> 01:32:35,480
Pişmanlık mı? Yani…
1265
01:32:36,960 --> 01:32:38,640
Her insan gibi
1266
01:32:40,200 --> 01:32:42,560
benim de pişmanlıklarım olacaktır.
1267
01:32:42,640 --> 01:32:46,840
Mesela pişmanlıklarımdan biri
1268
01:32:47,800 --> 01:32:51,120
daha fazla çaba göstermemem,
1269
01:32:52,000 --> 01:32:56,760
giderek artan şiddetin önüne geçmek için
1270
01:32:57,280 --> 01:33:01,520
daha erken harekete geçmememdi.
1271
01:33:01,600 --> 01:33:04,360
Bundan pişmanım çünkü…
1272
01:33:05,520 --> 01:33:09,440
Bunu çok daha erken yapabilirdim.
1273
01:33:10,440 --> 01:33:14,080
Bu röportajda
bize bilmediğimiz bir bilgi verdiniz.
1274
01:33:14,160 --> 01:33:17,520
Aslında birçok bilgi verdiniz
ama birini bilmiyorduk.
1275
01:33:17,600 --> 01:33:23,480
1976'da Galdakao belediye başkanının
ölümünde parmağınız olduğu konusu.
1276
01:33:23,560 --> 01:33:28,480
Bunu bilmiyorduk
ve bu konuda yargılanmadınız.
1277
01:33:28,560 --> 01:33:31,840
O cinayetten hâlâ
kendinizi sorumlu tutuyor musunuz?
1278
01:33:31,920 --> 01:33:32,920
Kesinlikle.
1279
01:33:33,000 --> 01:33:38,720
Bir ETA üyesi olarak benden isteneni
yerine getirdiğimi kabul ediyorum.
1280
01:33:39,320 --> 01:33:41,680
Yani kendi timinizin değil,
1281
01:33:42,360 --> 01:33:46,120
kendi yaptığınız şeylerin sorumluluğunu…
1282
01:33:46,200 --> 01:33:50,200
Kendi eylemlerimin sorumluluğunu alıyorum.
Bu kısmını netleştirelim.
1283
01:33:50,280 --> 01:33:51,920
Sadece kendiminkilerin.
1284
01:33:53,560 --> 01:33:58,400
Örgüt üyesi olarak yaptıklarımın
sorumluluğunu üstleniyorum.
1285
01:34:00,680 --> 01:34:04,200
Lütfen laflarımı çarpıtmayın.
1286
01:34:05,360 --> 01:34:09,520
Belediye başkanının
adını da anmak istiyorum.
1287
01:34:09,600 --> 01:34:11,160
Víctor Legorburu.
1288
01:34:12,360 --> 01:34:18,400
Kendisini koruyan kişi de
yerel bir polis memuruydu.
1289
01:34:18,480 --> 01:34:21,120
Francisco Ruiz Sánchez.
1290
01:34:21,200 --> 01:34:24,520
Makineli tüfekle bacaklarından vurulmuş.
1291
01:34:24,600 --> 01:34:29,800
Yaşadığı tecrübeyle ilgili
bir kitap kaleme almış.
1292
01:34:29,880 --> 01:34:32,800
Bu tecrübe onu çok sarsmış.
1293
01:34:32,880 --> 01:34:38,160
Komşuları tarafından dışlanmak da
büyük bir travmaya sebep olmuş.
1294
01:34:38,240 --> 01:34:43,640
İnsanlar ondan kaçmak için
yollarını değiştirir olmuş.
1295
01:34:43,720 --> 01:34:46,400
Kendisinin aktardığına göre
1296
01:34:46,480 --> 01:34:51,520
insanlar neredeyse
hayatta kaldığı için ona öfkeliymiş.
1297
01:34:51,600 --> 01:34:58,160
Belediye başkanının ailesi bunu izliyorsa
onlara ne söylemek istersiniz?
1298
01:35:01,200 --> 01:35:06,440
Daha önce söylediğimin aynısını.
Acılarını paylaştığımı.
1299
01:35:11,120 --> 01:35:13,000
Ya Francisco Ruiz Sánchez'e?
1300
01:35:13,080 --> 01:35:15,680
- Yaralanan adama.
- Aynısını söylerdim.
1301
01:35:22,440 --> 01:35:24,080
Şunu söyleyeyim.
1302
01:35:24,160 --> 01:35:26,280
Hiç kimse ölümden zevk almaz.
1303
01:35:27,240 --> 01:35:28,440
Hiç kimse.
1304
01:35:28,520 --> 01:35:32,040
Ölen kişinin ve ailesinin
zevk almadığı kesin.
1305
01:35:32,880 --> 01:35:35,680
Ama öldüren kişi de zevk almaz.
1306
01:35:36,720 --> 01:35:39,440
Bu, o kişinin
1307
01:35:39,960 --> 01:35:46,160
hayatının sonuna kadar
omuzlarında taşıyacağı bir yüktür.
1308
01:35:48,600 --> 01:35:51,680
- Siz taşıyor musunuz?
- Kesinlikle.
1309
01:35:51,760 --> 01:35:53,240
Üçüncü kez söylüyorum,
1310
01:35:53,320 --> 01:35:58,800
ben kendi eylemlerimin
sorumluluğunu kabul ediyorum.
1311
01:35:58,880 --> 01:36:02,000
Yani elbette o yükü taşıyorum.
1312
01:36:02,080 --> 01:36:03,960
Peki bu nasıl bir yük?
1313
01:36:04,040 --> 01:36:07,440
Bu öyle bir yük ki
1314
01:36:08,560 --> 01:36:12,760
hayatta yaptığınız her şeyin birleşimi.
1315
01:36:15,280 --> 01:36:17,400
- Peki ağır bir yük mü?
- Çok.
1316
01:36:21,440 --> 01:36:24,000
Bay Urrutikoetxea, tüm bunlara değdi mi?
1317
01:36:26,280 --> 01:36:27,280
Bakın…
1318
01:36:29,320 --> 01:36:32,800
Hayatımın bir anlamı
olup olmadığını soruyorsanız,
1319
01:36:32,880 --> 01:36:36,440
ki sorunuz bunu da kapsıyor,
1320
01:36:38,560 --> 01:36:41,080
ben 50 sene boyunca
1321
01:36:42,560 --> 01:36:46,520
Bask halkının mücadelesinde yer aldım.
1322
01:36:47,120 --> 01:36:50,040
Birçok zafer kazanıp birçok hata yaptım.
1323
01:36:51,280 --> 01:36:52,840
Ve…
1324
01:36:54,840 --> 01:36:57,320
50 yıl mücadeleyle geçmiş bir hayatın
1325
01:36:57,880 --> 01:37:02,800
bir anlam ifade etmediğini söylerseniz
o hayata yazık olmuş demektir.
1326
01:37:04,120 --> 01:37:06,520
Bu çok acı bir şey.
1327
01:37:09,320 --> 01:37:10,920
Bir mücadeleye girdim
1328
01:37:12,360 --> 01:37:15,720
ve başından sonuna
inançlarıma sadık kaldım.
1329
01:37:18,160 --> 01:37:24,000
Örgütün bir üyesi olarak son ana kadar
1330
01:37:25,160 --> 01:37:27,680
elimden geldiğince
faydalı olmaya çalıştım.
1331
01:37:28,880 --> 01:37:29,960
Bu kadar.
1332
01:38:10,040 --> 01:38:11,880
Bunu beklemiyordum.
1333
01:38:12,880 --> 01:38:13,880
Jordi…
1334
01:38:15,040 --> 01:38:16,680
Açıkçası…
1335
01:38:19,920 --> 01:38:23,720
Bilmediğim bir şey öğrenmiş oldum.
1336
01:38:25,480 --> 01:38:31,600
Josu Ternera'nın o suikastta
parmağı olduğu aklımın ucundan geçmezdi.
1337
01:38:32,120 --> 01:38:33,600
Aklımın ucundan geçmezdi.
1338
01:38:34,720 --> 01:38:41,440
Fırsattan istifade belirteyim,
faili hâlâ bulunamayan 330 dosya var.
1339
01:38:42,120 --> 01:38:45,240
Bu suçları kimin işlediğini
bilmek istiyoruz.
1340
01:38:45,320 --> 01:38:51,480
Bu herifle yaptığınız bu röportaj
beni olumlu anlamda şaşırtmış olsa da…
1341
01:38:52,680 --> 01:38:54,480
Az daha "katille" diyecektim.
1342
01:38:56,160 --> 01:38:58,400
Ama keşke…
1343
01:38:58,480 --> 01:39:04,600
Keşke başkaları da
mahkemede bu şekilde ifade verse.
1344
01:39:05,200 --> 01:39:11,240
Böylece tüm bunları ardımızda bırakıp
huzur içinde yaşayabiliriz.
1345
01:39:12,840 --> 01:39:17,240
Josu Urrutikoetxea
uğradığınız saldırı konusunda
1346
01:39:17,320 --> 01:39:20,120
acınızı paylaştığını söyledi.
1347
01:39:23,800 --> 01:39:25,040
Hiç sanmam.
1348
01:39:28,200 --> 01:39:30,040
Hiç sanmam.
1349
01:39:30,840 --> 01:39:32,280
Onun yerine…
1350
01:39:33,400 --> 01:39:37,760
Pişman olduğunu söyleyebilirdi.
1351
01:39:39,040 --> 01:39:42,800
Eminim bunun yükünü hâlâ taşıyordur.
1352
01:39:43,320 --> 01:39:46,800
Ama o bir amaç uğruna
mücadele ettiğine inanıyordu.
1353
01:39:47,440 --> 01:39:50,880
Bask Bölgesi'ni
savunmak zorunda olduklarını,
1354
01:39:50,960 --> 01:39:54,600
böylece kendi ülkelerini
kurabileceklerini düşünüyordu.
1355
01:39:55,240 --> 01:39:58,400
Ama yaptığı şeyden pişman değil.
1356
01:39:58,480 --> 01:40:02,640
Josu Urrutikoetxea burada olsaydı
ona ne derdiniz?
1357
01:40:03,600 --> 01:40:06,840
Benden özür dilemesini isterdim.
1358
01:40:09,400 --> 01:40:14,240
İşlediği suçları kabul eder
ve benden af dilerse
1359
01:40:15,680 --> 01:40:17,960
işte o zaman huzur bulurdum.
1360
01:40:18,040 --> 01:40:19,800
Tek istediğim huzur.
1361
01:40:19,880 --> 01:40:24,480
Böylece bu 60 yıllık terörü ve nefreti
arkamızda bırakabiliriz.
1362
01:40:26,000 --> 01:40:28,920
El sıkışıp
1363
01:40:30,000 --> 01:40:33,920
tüm bunları arkamızda bırakabilir miydik,
onu bilemiyorum.
1364
01:40:34,440 --> 01:40:37,040
Ama o günün geleceğini sanmam.
1365
01:40:56,720 --> 01:41:00,400
ETA, 60 yıllık faaliyetin ardından
2018'de dağıldı.
1366
01:41:00,480 --> 01:41:04,040
Örgüt, kurulma amaçlarından hiçbirini
yerine getiremedi.
1367
01:41:04,120 --> 01:41:07,480
Bask'taki bağımsızlık yanlısı sol grup
2021 yılında
1368
01:41:07,560 --> 01:41:11,720
ETA'nın kurbanlarının acıları için
"Hiç yaşanmamalıydı" dedi.
1369
01:41:14,720 --> 01:41:18,080
Bu belgeselin tamamlandığı
2023 yılının eylül ayında
1370
01:41:18,160 --> 01:41:21,640
Fransa ve İspanya'da
166 ETA üyesi hâlen tutuklu.
1371
01:41:21,720 --> 01:41:24,600
ETA, 2011'de silah bırakacağını açıkladı
1372
01:41:24,680 --> 01:41:28,360
ve sonrasında
başka terör eylemi gerçekleştirmedi.
1373
01:41:28,440 --> 01:41:32,320
ETA, Avrupa'da bunu yapan
tek terör örgütü.
1374
01:41:35,320 --> 01:41:39,320
Francisco Ruiz emekliliğini
Ciudad Real, İspanya'da geçiriyor.
1375
01:41:39,400 --> 01:41:43,440
Josu Urrutikoetxea,
Güney Fransa'da şartlı tahliye edildi
1376
01:41:43,520 --> 01:41:46,520
ve İspanya'ya iade edilmeyi bekliyor.
1377
01:42:15,080 --> 01:42:20,000
Alt yazı çevirmeni: Doğa Uludağ