Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ang aming…
pasilidad ng pangangalaga.
Lahat sila ay…
na-clone na aso.
Wala nang ibang mas matagumpay na kuwento
sa himalang pagpapagaling ni Dr. Hwang.
Hindi lang ito basta tagumpay sa siyensiya, ngunit sa politika rin,
at 'yon ang nakapukaw ng pansin ng mga siyentipiko at ng mundo.
Mas maaga nang 100 taon
ang pagiging makapangyarihan sa ekonomiya ng Korea.
Ang pangakong muling makakalakad ang mga paralisadong tao,
at ang mga taong mamamatay dahil sa sakit ay maliligtas.
Usap-usapan 'yon noong panahon na 'yon.
"Sa wakas, tayo na ang pinakamagaling sa mundo!"
Una sa lahat, mayroon kaming nakabibigla at nakakalungkot na balita.
Ang kahiya-hiyang stem cell researcher na si Hwang Woo-suk, ay nasentensiyahan
makulong ng isang taon at anim na buwan
at dalawang taong probasyon.
Mula sa pagiging Hesus, ang siyentipiko ay naging Satanas.
Kapag nakikita ang siyensiya bilang tagapagligtas natin,
ano ang magiging kahihinatnan ng mga siyentipikong sinasamantala 'yon?
Nagiging importante ang istorya para maikuwento,
sa pagkakaunawa ng parehong
nasa rurok ng hindi tamang atensiyon sa mga maling bagay
tulad ng kung saan ka dadalhin ng kasikatan at pera
at ang lalim na puwede mong kasadlakan dahil sa paglabag mo sa moralidad.
Napakataas ng pag-asa At pangarap ng mga tao
Nagsimula kaming mamili ng mga hayop na pararamihin
may ilang libong taon na ang nakararaan.
Pero may mas matindi pang nangyayari ngayon.
Sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng planetang 'to,
nakapagdisenyo kami mismo ng mga organismo.
Magagawa naming manipulahin ang mga plasm ng buhay gamit ang hindi inaasahang lakas.
Hindi 'to science fiction.
Ayon sa teorya, hindi magtatagal,
posibleng makalikha tayo, gamit ang teknolohiya,
ng mga taong kumikinang sa gabi.
Ilang kamelyo na ang nagawan mo ng kapareho?
Higit sa 150.
Mas madalas mauna ang siyensiya sa moralidad.
Hindi dahilan ang mabuting hangarin para gumawa ka ng masama.
Tingnan n'yo ang nangyari kay Dr. Hwang.
Hindi dahil sinubukan niyang gawin ang ikabubuti ng lahat,
ay puwede na siyang magkasala.
Naabot na niya ang tuktok ng mundo,
nagawa niya ang isang bagay na hindi pa kailanman nagagawa,
at pagkatapos ay tuluyan siyang nahulog at bumagsak.
Isa itong istorya para sa lahat.
KING OF CLONES
Mga taong inilikha para mag-utos.
Mga inang nanganak nang mag-isa.
Mga sanggol na isinilang para mailipat ang mga parte ng kanilang katawan.
Samahan n'yo 'ko sa nakakatakot na mundo ng cloning.
Kapag nabubuo ang kalungkutan sa aking puso
Paunti-unti
Sa umaga, umaakyat ako sa burol…
Sa araw-araw ko rito sa disyerto,
ang pakikinig sa musika
ay nagbibigay sa akin ng kahulugan
sa mga yapak ko sa buhay.
Ang init ng tanghali
Ay isang pagsubok para sa akin
Ako'y aalis na
Papunta sa tuyot and walang lamang lugar
Iiwanan ko ang aking kalungkutan
Ako'y aalis na
At marahil sa mata ng iba,
ang kasaysayan ng Korea
at ang ginawa ko…
noong nakaraan
ay may kasamang pighati at kaluwalhatian.
Pero ang mga bagay na 'yon ay hindi basta-bastang mabubura.
Ako ang gumawa ng lahat ng 'yon.
BIOTECH RESEARCH CENTER UNITED ARAB EMIRATES
Ito ang tanggapan ng pangunahing gusali.
Ang mga nakikita n'yong larawan
ay mga pangunahing pinuno ng UAE.
Si Sheikh Zayed,
ang kasalukuyang pangulo, si Sheikh Khalifa,
Crown Prince Sheikh Mohamed,
at ang aming big boss na si Sheikh Mansour.
Maligayang pagdating!
Hello!
Kumusta?
Ayos naman. Ikaw, kumusta?
-Ayos ka lang? -Salamat sa pag-imbita.
-Salamat sa pagpunta. -Kumusta ka?
-Ayos naman. -Salamat sa oras mo.
Puwede n'yong itawag sa akin…
ang kahit anong gusto n'yo.
Dati akong magaling na guro
sa Seoul National University.
Pero kalaunan,
tatratuhin din nila ako
bilang isang kahihiyan.
Sigurado akong alam din nila ang nangyayari
sa bansang 'to.
Pero handa pa rin silang suportahan ako.
Kapag kumuha kami ng isang cell sa kamelyo mo…
Kaya magsisimula ka sa balat?
-Oo, gano'n na nga… -Pero…
Hindi lang 'yon. Pero balat ang pinakamagandang bahagi.
Ang ganda ng nakikita n'yo, 'di ba?
Isang baliw na lalaki,
tatlong matitinong manonood.
Una, kailangan nating intindihin kung ano nga ba ang cloning.
Kumuha ka ng itlog,
at kukunin mo ang nucleus nito.
Tapos kumuha ka ng cell sa katawan ng taong gusto mong kopyahin.
Puwedeng cell sa balat, sa atay o kahit anong cell,
at tatanggalin mo ang nucleus sa cell na 'yon
at ilagay mo sa itlog.
Ngayon, mayroon ka ng itlog na mukhang pinataba,
dahil nasa mga cell natin sa katawan ang DNA para maging tao.
Ang tanong, puwede bang gamitin ang itlog na 'yon para magparami?
Tuwing gagamit tayo ng kuryente, tulad sa pelikulang Frankeinstein,
gamit ang kaunting kuryente,
magsisimula itong maghiwalay
at magiging isang organismo.
'Yan ang pangunahing kaalaman sa cloning.
Buhay siya.
Buhay siya! Buhay siya!
Buhay siya!
BUKID NG PRESIDENTE UNITED ARAB EMIRATES
Ngayon ang takdang araw.
-Sa gabi. -Gabi? Mamayang gabi?
Inshallah.
Sa lugar na 'to,
mayroon kaming anim na-clone na mga batang kamelyo.
Kung makikita n'yo,
ang mga kulay itim ang magagandang kamelyo.
Ang kamelyo na 'yon na ipinanganak kahapon
at ang puting kamelyo na nandoon ay parehong gagamitin sa karera.
At baka mamayang gabi,
may ipapanganak pang isang kamelyong pang-karera.
Lalabas na ang anak.
Ang ilan sa mga taong pumupuna sa teknolohiya ng cloning,
iginigiit na ito'y labag sa kaayusan o awtoridad ng Diyos sa paglikha
at na isa raw 'tong pagtatangka na gayahin at umastang parang Diyos.
Hindi gano'ng klaseng teknolohiya ang cloning.
Ang cloning ay ang pagkopya ng genetics.
Matagal nang itinanggi ng kasaysayan
ang mga ganiyang kuwentong haka-haka.
Ilang dekada na ang dumaan.
Sa mundong 'to,
may ipinanganak na ba na isang Frankenstein?
Wala pa.
Tuwing makakakita ako ng ganitong hayop,
nararamdaman ko ang galing ng siyensiya at teknolohiya,
nakakamangha na ang laki nang maiaambag nila sa sangkatauhan,
at maipagmamalaki rin.
'Yon ang pakiramdam ko.
Isang embryo lang? Hindi dalawa.
Isa lang.
Ang pangalan ko ay Alex Tinson.
Isa akong beterinaryo sa Australia.
Gusto ko sanang maging beterinaryo sa zoo, pero naging espesyalista ako ng kamelyo.
Nagtrabaho ako dati sa isang makalumang safari ng mga leon.
Ito ang African Lion Safari…
Maniwala man kayo o hindi, nagkaroon ng ilang trahedya roon
kung saan kinain ng mga leon at tigre ang mga tao.
Nakakatakot, pero wala silang pakialam!
Ilang beses na rin akong muntik makain nang buhay.
Sa huli, nagsara rin ang safari.
Ipapasok na ang isang embryo.
No'ng mga araw na 'yon, kapag naging beterinaryo ka ng isa o dalawang taon,
mawawala ka sa tamang pag-iisip at masasabi mong,
"Oo nga pala, vet ako. Puntahan n'yo 'ko."
Sa panahon ngayon, mas maraming regulasyon.
Dalawang taon akong namalagi sa Middle East,
at pagkatapos ng 35 taon, nandito pa rin ako.
Ang anak ko ay ikinasal sa isang Emirati na…
Karamihan sa kamag-anak nila
ay kumakarera ng mga kamelyo, kaya ako ang nag-aalaga sa mga kamelyo.
Sa tingin ko, unang pa lang,
mas interesado talaga ako sa pagpaparami.
May kamelyo kami noon na nagngangalang Mabrukan.
Ginagamit siya sa mga palabas.
Malaki siya at kulay itim.
Tinatawanan ng mga tao ang mga naggagandahang kamelyo.
Paano pinipili ang isang magandang bulldog?
Paano pinipili ang pinakamagaling sa Crufts?
Parehas lang mayroong komite.
Hinuhusgahan nila ang taas, kulay, posisyon ng kamelyo,
kung paano ito maglakad.
Si Mabrukan ang pinakamalaki,
pinakamagaling, at pinakamahal naming kamelyo.
Siya ang pinakaunang kamelyo na nakakuha ng perpektong grado.
Hindi pa nangyari dati.
Kasing laki siya ang dinosaur. Tinabihan ko dati para kunan ng dugo.
Ganito kalaki ang ulo niya.
Pakiramdam mo kumukuha ka ng dugo sa T-Rex.
Kahanga-hanga siya, pero napakamapanganib din
dahil napakalaki niya at malakas.
Kasinglaki ng leon ang mga ngipin niya,
at medyo masungit siya.
Katakot-takot ang pagbuhat sa kaniya
dahil sa laki niya,
dahil sa halaga niya.
Nasa limang milyong dolyar ang halaga niya no'ng binili siya.
Isa sa mga naghaharing pamilya galing sa ibang bansa
ang nag-alok ng lagpas ng 20 milyong dolyar para sa kamelyo.
Pero tumanggi ang Kamahalan. Ang sabi niya, "Hindi siya binebenta."
Sinusubukan namin siyang paramihin.
At ang sakit niya sa ulo
kasi dalhin mo sa kaniya ang pinakamamagandang kamelyo,
hindi siya interesado. Mga marurumi ang gusto niya.
Mga mukhang… Hindi ko alam. Walang ng pag-asa.
Gayunpaman, Isang araw, kasama ko ang mga kaibigan ko sa Rome
at nagpunta kami sa isang restaurant.
May tumawag sa akin.
Sabi ng lalaki sa telepono, "Patay na si Mabrukan."
Tahimik lang ako habang nakaupo, hindi nagsasalita.
Tumayo ako at sinabing,
"Tanggalin n'yo ang bayag niya!
Kumuha kayo ng balat niya! Ilagay n'yo sa refrigerator!
Babalik ako mamayang gabi."
Tapos nakalimutan namin 'yon sa loob ng sampung taon.
Ang sabi ng ibang tao, pangmayaman lang daw ang cloning.
Oo, mahal nga,
pero gagamitin ko ang natitira kong pera
para ma-clone ang aso ko.
Si Csillo ay isang French bulldog,
at espesyal ang geometry ng mukha nila, parang sa tao.
Csillo ay galing sa pangalang Csillag.
Hungarian 'yon para sa salitang "bituin".
Siya ang bituin ng buhay ko kaya pinangalanan ko siyang Csillo.
Malalim ang samahan namin dahil nakadepende kami sa isa't isa.
At naging parte na rin siya ng pamilya.
Halimbawa, siya ang nagpapatulog sa 'kin.
Kaya kapag nanonood ako ng telebisyon sa gabi,
naisip niyang gabi na at kailangan kong matulog
pupunta siya sa 'kin para patulugin ako.
Parang siya ang tumayong kuya ko.
Sinusuportahan niya 'ko, pinapatawa niya ako.
Mahalaga sa akin na napapatawa niya ako
dahil noong umalis ako, umiyak siya.
Nagbago ang mood niya.
Noong ilang araw akong nawala,
lalo siyang kinabahan, lalo siyang nalungkot.
At no'ng nakita kong mayroon siyang lymph nodule sa leeg,
naintindihan ko na malala ang kalagayan niya.
Kitang-kita na nanganganib ang buhay niya.
Labis siyang nahirapan.
Alam kong posible ang cloning.
Kaya naisip kong, "Gusto kong ipa-clone si Csillo."
Ikatutuwa ko 'yon.
Nagsimula akong mag-research
kung sino ang kokontakin, sino ang gumagawa.
May ibang kompanya na ilang hakbang lang ang kayang gawin,
pero hindi ang buong proseso.
Ang mga Amerikano naman ay medyo mahinahon.
Sasabihin nila, "Kaya namin ang cloning. Mataas ang success rate namin."
Pero no'ng nagre-research ako tungkol kay Dr. Hwang,
nalaman kong may malawak siyang karanasan sa cloning
at isa siya sa mga nagtaguyod nito.
Ipakilala natin ang na-clone na guya
na kilala bilang "magaling na guya".
Malakas ang pag-unga ng na-clone na guya mula sa kapanganakan.
Pagkatapos ng walong taong research,
nakalikha ang grupo ni Propesor Hwang ng clone na guya.
sa pamamagitan ng cell nuclear transfer
sa kaniyang laboratoryo sa Seoul National University.
Kapag handa na itong ilapat sa mga alagang hayop sa kabukiran ng Korea,
makakatipid ng 700 bilyong won sa imports,
at magkakaroon ng dagdag kita na may halagang 1.5 bilyon won kada taon.
No'ng panahon na 'yon, hindi pa siya kilala ng mga tao.
Isa lang siyang hamak na propesor sa Seoul National University.
Dahil mahal ang mga guya, balitang-balita talaga
nang matagumpay ang pagko-clone ng baka ni Hwang Woo-suk.
Kaya nag-ayos sila ng miting
sa pagitan ng presidente at ni Hwang Woo-suk.
Dahil propesor siya sa SNU, puwede niyang gawin 'yon.
Pero sa totoong buhay,
hindi 'yon posible sa karaniwang tao
o karaniwang siyentipiko.
Daan-daang baka at iba pang mga hayop ang kino-clone niya.
Gusto niyang ma-clone ang Korean tiger.
At napakahalagang simbolo 'yon.
'Yon daw ang paraan para pag-isahin ang North Korea at South Korea
dahil ito ang iisa nilang pamana.
Mayroon silang nanganganib na hayop at gusto niyang ma-clone 'to.
Napagpasiyahan na magiging makakamanghang kaganapan ito sa siyensiya.
kung makakaya ng teknolohiya ng South Korea na ma-clone ang tigre
na regalo mula sa North Korea.
Kinuha ni Hwang ang pagkakataon.
Ang pagko-clone ng Korean tiger
-ay mukhang komplikado. -Oo.
Magiging matagumpay ba ang pagko-clone ng tigre?
Oo, umaasa akong magkakaroon tayo ng cloned na tigre sa taong 2000.
Gano'n ba.
Dahil sa sinabi niyang 'yon,
maaari siyang makalikom ng pondo at makuha ang atensiyon ng publiko.
No'ng panahon na 'yon,
wala ng "Korean tiger" sa South Korea.
Sabihin natin na bigo kaming paramihin sila.
Pero nagpadala ang Pyongyang Zoo ng mga Korean tigers sa South,
isang lalaki at isang babae,
sa pamamagitan ng animal exchange program,
at nanatili silang buhay.
Sa simula
ang pinakamadaling makuha ay ang itlog ng baboy.
Madaling gamitin ang mga itlog ng baboy para sa mga kahalili.
Kaya sinubukan naming iturok
ang donor cells ng Korean tiger sa mga itlog ng baboy.
At pagkatapos no'n,
gumamit kami ng itlog ng baka.
No'ng nakumpirma namin na posibleng gamitin
ang baboy at baka,
lumipat naman kami sa alagang pusa.
No'ng panahong 'yon.
ginamit namin ang tigre at leon bilang mga kahaliling ina.
Nagkaroon ng hernia ang isa sa mga leon.
Sa madaling sabi, hindi gumaling ang sugat pagkatapos pagtamnan 'yon,
tapos lumabas 'yong bituka n'on na naging sanhi ng pagkamatay nito.
Doon na kami tumigil sa eksperimento.
Ganito kasi ang siyensiya.
Para sa iba, mapanganib ito.
Sa siyensiya, hindi puwedeng balewalain ang landas dahil lang mapanganib.
Sa gitna ng proseso,
may mga datos kaming nakukuha,
para walang nasasayang.
Sa unang pagkakataon, ang mga siyentipiko sa South Korea
ay nagtagumpay sa pag-clone ng aso.
'Yan ang Afghan Hound, at pang-101 araw na niya ngayon.
Ang tagumpay ng grupo ni Dr. Hwang sa cloning ng aso
ay nakikita bilang rurok ng pagsasaliksik sa pag-clone ng hayop.
Si Snuppy ang pinakaunang asong na-clone sa mundo.
Ang pangalan niya ay kombinasyon
ng inisyal ng Seoul National University at ang salitang Ingles na "puppy".
Ayon sa mga mananaliksik, malusog at normal ang tuta.
Ilang taon din sumubok ang mga mananaliksik sa Amerika
na mag-clone ng tuta na nagngangalang Missy,
pero nabigo rin sila sa huli.
Sa dami ng asong pinaparami namin, nagiging mahina na ang mga genome nila.
Kaya mahirap silang ma-clone.
Napakagaling niyang siyentipiko.
Hindi nagulat ang komunidad ng mga siyentipiko na nagtagumpay siya.
Nagulat ang mga tao dahil hindi nila alam kung sino ang mauuna sa karera.
Naniniwala akong napakalaki
ng mensaheng dala ng matagumpay na kaso
sa mga tao sa larangan ng cloning.
Dahil nagtagumpay kami sa cloning ng mga aso,
kapag nabigyan kami ng mga kinakailangang kondisyon at pagkakataon,
posibleng ma-clone ang kahit anong hayop.
Maraming pondo si Dr. Hwang noon.
Marami siyang magagandang makina
at mga micromanipulator para manipulahin ang mga itlog.
May mga technician siya na may espesyal na pagsasanay ang mga kamay.
"Mga kamay na sinanay ng chopstick."
Halos 30 na mananaliksik sa grupo ni Propesor Hwang ang nagtatrabaho
mula 7 a.m. hanggang 11 p.m.
Ang "chopstick technique" ay ang pagbutas ng maselang itlog
at pagtanggal ng nucleus sa isang segundo.
Hanga ang mga bioengineer sa buong mundo sa pamamaraang 'to.
Mababagal ang kamay ng mga tao sa ibang bansa.
Kung gagawa kami ng 100 sa isang oras,
mas kaunti ang magagawa nila.
Isang araw,
nabalitaan ko sa gobyerno ng UAE
na mayroong simbolikong kamelyo noon na nagngangalang Mabrukan,
ang biglang namatay,
may sampung taon na ang nakakalipas.
Tinanong nila ako
kung posible ba siyang ma-clone.
Ang sabi ko sa kanila,
"Ang posibilidad ay mas mababa sa isang porsiyento."
Isang araw, literal kaming pinatawag sa conference room.
Pumasok si Propesor Hwang kasama ang mga grupo niya.
Sa totoo lang,
naisip ko bang puwede namin siyang ma-clone? Hindi.
Inisip ko na puwede lang kaming kumuha ng semilya
at iturok ito para magkaroon ng supling.
Sa huli,
labing-isang taon pagkatapos niyang mamatay,
isinilang ang labing-isang na-clone na mga Mabrukan.
Nakatira sila ngayon sa UAE at inaalagaan nang mabuti.
Kapag tumigil ang utak at ang tibok ng puso,
ikokonsidera 'yon
na simula ng kamatayan, pero hindi kami gano'n mag-isip.
Hindi namin iisipin na patay na ang organismo
hanggang sa mawalan ng potensyal
ang cell sa katawan
na maging linya ng cell.
Ang prosesong ito ay parte ng trabaho namin,
ikinokonsidera namin ngayon na buhay ang nag-iisang cell.
Sa unang pagkakataon,
nakatayo lang ako roon habang hawak ang kamelyo.
At naisip ko, "Sampung taon nang patay ang hayop na 'to.
Inaalagaan ko lang 'to dati, pero nandito siya ulit."
At aaminin ko na hindi ko maipaliwanag ang pakiramdam
Pakiramdam ko ba Diyos ako?
Sa kasamaang-palad, oo.
Sa oras na 'yon, maiisip mong,
"Grabe, ano'ng ginawa namin? Napakagaling nito, 'di ba?"
Mapapaisip ka ulit, "Ano'ng ginawa namin?"
Dito sa kuwartong 'to namalagi si Csillo, no'ng huling araw niya.
Kagagaling lang niya sa beterinaryo.
Natutulog siya sa mga braso ko, at alam niyang mamamatay na siya.
Kaya medyo nanginginig siya. Gusto niya kaming makasama.
At sa puntong 'to…
Dito siya namatay.
Dito.
Oo.
Umaasa pa rin siya.
Kung titingnan n'yo ang mga mata niya, gusto niya pang mabuhay.
Pero sa huling araw, hindi na niya nakayanan.
Nagulat kami. Labindalawang taon nang patay si Csillo.
Kaya kung iisipin, nakakagulat na…
Kaya napakalakas nito.
Hindi siya tumanda, sa totoo lang.
Lagi siyang makulit at maliksi, at hindi siya nauubusan ng lakas.
Nasa mabuti siyang kalagayan. Napakalusog niya.
Kahit na 12 taon lang ang itinatagal ng mga French bulldog,
kung hindi siya nagkaroon ng leukemia, baka nabuhay pa siya ng 20 taon.
At dahil doon, nakakagulat na nangyari sa kaniya 'yon.
Kada araw, may nangyayaring masama.
Sinubukan kong palitan ng saya ang nararamdaman kong kalungkutan
sa pamamagitan ng pagbuo muli sa kaniya.
Kung tutuusin, nagsimula ang cloning…
dahil sa kalungkutan.
Nagsimula akong bumili ng mga kagamitan para sa cloning.
Paano kukuha ng mga sample, paano itatago ang mga sample.
Kumuha kami ng mga sample sa tainga.
Mula sa tainga, mas madali nang magpalago ng mga fibroblast.
Ipinadala namin sa England. May lagayan ng mga cell doon para sa mga hayop.
Mula sa England, nagpunta sila sa Korea.
'Yon ang panahon na lumipat sila mula Korea hanggang sa Abu Dhabi.
"Kahit hindi kami sigurado kung magtatagumpay,
ipadala mo agad ang mga tissue."
Ang bait ni Dr. Hwang.
No'ng nagkaroon na siya ng mga cell,
kinuhanan niya ito ng litrato at ipinadala sa akin.
At may dalawa siyang grupo na gumagawa nito.
Medyo mahirap ang pag-clone ng aso
kaya dinadamihan nila ang paggawa.
Pina-clone ko si Csillo dahil gusto ko siyang makasama ulit.
Hindi asong pandagat o asong naglalaro ng football.
Gusto kong makasama ulit si Csillo.
Ang problema sa cloning, maraming puwedeng mangyari.
Kaya ang ginagawa nila, paulit-ulit silang sumusubok.
Puwedeng lima, apat, o tatlong aso ang bumalik.
Nagkaroon na kami ng dalawang clone ni Csillo.
Mayroon-- Ang unang clone ni Csillo ay ipinanganak noong Nobyembre,
at naisip ko, "Mayroon akong clone na aso!
Ang galing!"
Tapos tinawagan ako ng assistant ni Dr. Hwang.
"May isa pang Csillo."
Namatay agad ang naunang dalawang magkapatid
dahil hindi pa gano'n kabuo.
Namatay siya sa gutom. Wala kaming nagawa. Masyado pa siyang bata.
Pero ngayon,
ang pangalawang Csillo ay isa't kalahating taong gulang na
at masayahin siyang aso.
Alam kong tama ang lahat ng ginawa ko.
Hindi lang basta pagkopya
ng isang bagay ang teknolohiya ng cloning.
Ito ay isang genetic at ang kopya ng orihinal na DNA,
hindi kopya ng phenotype.
May kaunting pagkakaiba rin.
Ito ang sinasabi ko sa mga tao.
Hindi namin alam ang gagawin sa katawan ni Csillo.
Hindi namin alam kung dapat ba namin siyang ilibing o…
Ano'ng gagawin namin sa kaniya?
May ibang tao na pinapalamanan nila 'to.
Kaya nilagay namin siya sa refrigerator.
HUWAG BUBUKSAN
Ang naisip namin ay humanap ng lugar kung saan puwedeng itago si Csillo.
Ayaw namin siyang dalhin sa sementeryo dito sa Hungary.
Gusto naming makasama siya.
Gusto naming humanap ng lugar kung saan magiging masaya siya
at makikita namin siya lagi.
May nahanap kami.
Sa hardin kung saan puwede namin siyang puntahan
at mahalin, at doon siya mamamalagi.
Sa palagay ko,
kung hindi ako nagkakamali,
nasa 1,600 na aso ang na-clone namin.
Nakapag-clone na rin kami ng mga baka, baboy, lobo,
coyote, pusa, at kabayo.
Noong na-clone ang tupang si Dolly,
wala namang tuntunin o batas na nagbabawal dito.
Hanggang ngayon, wala pa ring batas para sa mga hayop.
Pero karamihan sa mga Amerikano, masama ang tingin sa cloning ng mga hayop.
Tumagal pa ng walo o sampung buwan hanggang sa isang taon
bago nasabi ng mga siyentipiko at ng media,
"Hindi n'yo nauunawaan kung ano ba talaga ang cloning. Ito kasi 'yon."
Unti-unting bumaba ang dami ng nagsabi nito
hanggang sa ang mga Amerikano ang nagsabi, "Sige, ayos lang ang mag-clone ng tupa."
Pero ibang usapan na kapag nagsimula na silang mag-clone
ng mga unggoy at mga tao.
May mga pagbabago sa human cloning.
Narito ang health correspondent na si Susan Dentzer.
Dati nang nakapag-clone ng ilang embryo ng tao ang ibang siyentipiko
pero hindi nagtagal.
Sa kabaligtaran,
ang mga taga-South Korea na inanunsiyo ang ginawa nila sa journal na Science,
ay napag-alamang nalampasan
ang mga pagsisikap na mag-clone ng tao noon.
Napakaimportante n'on
dahil ito ang unang hakbang patungo sa mundo ng regenerative na gamot
kung saan magagamit natin ang mga cell
sa lahat ng uri ng panggagamot.
Nagsimula ang mga mananaliksik sa 16 na babae
na binigyan ng gamot sa hormone para makagawa
ng maraming reprodutive egg cells.
Saka gumamit ang mga siyentipiko ng mga makabagong paraan
para tanggalin ang nucleus sa bawat egg cells.
Tinanggal naman nila ang body cells
sa mga babaeng nagbigay ng egg cells.
May dalawang set ng chromosomes 'yong body cells,
ang buong genetic na blueprint na kailangan upang lumikha ng tao.
Tinanggal nila ang mga nuclear material sa body cells
at nilagay ito sa egg cells.
Na nagresulta sa 66 cloned na itlog,
naaangkop sa mga embryo ng tao
na may genetic makeup na katulad ng mga orihinal na babae.
Nagkaroon ng malaking interes
sa pananaw ng regenerative na gamot.
Dahil kung makakakuha tayo ng cell at puwedeng gawing cell sa katawan,
makakagawa ba tayo ng mga bagong atay?
May bagong organ bang mabubuo? Maayos ba ulit ang mga nasirang cells?
At may halo rin itong napakalaking interes sa panggagamot.
May mga kilalang siyentipiko ang pinag-uusapan 'to
na parang mga parte ng sasakyan na puwedeng palitan.
Ang embryonic stem cell ay ang building block cells
na nabubuo sa halos lahat ng mga cell at tisyu sa katawan.
Tinanggal ng mga Koreanong mananaliksik
ang primordial cells mula sa mga embryo,
kaya nasira ang mga embryo sa proseso.
Pagkatapos ay bumuo sila ng kolonya ng magkakaparehas na stem cells.
Kailangan nating tanggapin na ang pangunahing kontribusyon ng Amerika
sa Seoul ay Coca-Cola.
Nabubuhay si Woo-suk sa caffeine at asukal.
Isa 'yong biological dream.
Naging sikat na siyentipiko si Dr. Hwang.
Pinupuri siya bilang napakagaling na siyentipiko
sa South Korea.
Darating din ang araw na maipapaliwanag ko ang lahat.
Reputasyon 'to. Pera 'to.
Ito ang lugar mo sa mga ginagalang na tao sa siyensiya
para ang mga libro, isang daang taon mula ngayon,
ay magbabanggit ang pangalan mo.
Talagang nakakamangha
kung paano sumusulong ang siyensiya
at kung gaano kahalaga ang mga medikal na implikasyon nito.
Napakagaling ng nagawa niya,
ngunit hindi sa kaniyang kakayahan na mamamangha ang mga tao,
kundi sa kakayahan niyang makuha ang itlog na 'yon.
Ang pinakamahalaga sa lahat ay mabuo ang mga itlog sa clone cells.
Kailangan ng mga itlog para makabuo nito.
At hindi madaling kumuha ng itlog ng tao.
Tuwing magkakaron ng regla ang babae, naglalabas ng itlog ang isa sa mga obaryo.
Pagkatapos ng obulasyon, papasok ang itlog sa fallopian tube.
Mas mataas ang tsansa na mabuntis ang babae kapag makikipagtalik bago,
habang, o pagkatapos ng obulasyon.
Ayon kay Dr. Hwang, gumamit siya ng 242 na itlog.
Kinailangan niyang pakiusapan ang mga babae
na uminom ng gamot para mahyperstimulate ang mga obaryo nila,
tapos gumamit siya ng karayom
para kumuha ng sample sa obaryo nila na gagamitin sa research.
Sa palagay ko, ang isa sa madalas itago sa wika ng mga siyentipiko
ay ang hirap na pinagdaraanan ng katawan ng mga babae
na ginagamit para makapagparami ng itlog,
at ang katotohanang kailangang pagdaanan ng mga babae sa
sa paulit-ulit na hyperstimulation ng obaryo at pagkuha sa mga 'to.
May iba't ibang panuntunan ang bawat bansa
sa kung paano ka makakakuha ng ova.
Pero sa bawat kaso, may isang paraan lang para gawin 'yon,
at 'yon ay ang paghingi ng pahintulot sa babae.
Ayon sa kaniya, nakapagbigay daw ng 242 na itlog ang 16 na babae.
Lahat daw sila ay nagboluntaryo
at ginawa nila 'yon dahil sa kabutihan ng kanilang puso
dahil naniniwala sila sa research niya.
Iniisip namin na, "Ang galing naman at nagawa niya 'to."
Tuwing pupunta ako sa opisina niya, tatanungin ko siya,
"Paano mo nakuha ang mga itlog? Saan ito nanggaling?"
Gusto kong pasalamatan
ang mararangal na kababaihan
na handang magbigay ng sarili nilang itlog para sa pag-aaral na 'to.
Nagtrabaho ako dati sa Nature,
isang kilalang international science magazine,
at ang ako ang correspondent sa Asia-Pacific.
At sinusubukan kong mas alamin pa ang tungkol sa
ang biomedical science sa Korea, ang stem cell research sa Korea,
at hindi ko inakalang may matutuklasan ako.
Hindi ko naisip na nagawa siya ng isang malaking pagkakamali.
Medyo weird ang pakiramdam ko sa kaniya.
Kulang-kulang 'yong mga sagot niya sa 'kin,
at hindi siya komportable no'ng tinatanong ko siya.
Kaya nagpasiya akong tawagan 'yong mga nasa magazine.
May 15 co-authors at kadalasan ang unang author
ang gumagawa ng lahat ng trabaho.
Ang huling author ay ang pinakamatandang propesor na nagdidisenyo ng eksperimento,
at isa-isa ko silang tinawagan, umaasang may isang magsasabi na,
"Oo, ako ang 'yong gumawa no'ng proseso at ganito namin ginawa."
Marami sa kanila sabi, "Kausapin mo na lang si Dr. Hwang."
"Ayaw kitang kausapin."
Pero sa wakas, may nakausap akong babae,
at ang sabi niya,
"Hindi ko puwedeng sabihin ang naging proseso ng pagbibigay ng itlog.
Ang masasabi ko lang ay 'yong ginawa sa 'kin."
Wala pang isang segundo.
"Nagbigay ng itlog para sa eksperimento?"
Ang sabi niya, "Oo, nagbigay ako."
Saka ko lang napagtanto na napakalaking bagay pala 'to.
Kaya tinanong ko siya tungkol doon sa paraan
na pinagdaanan niya, saan 'yon ginawa at bakit niya ginawa.
Sabi niya may mga anak na siya,
at ayos lang sa kaniya kung 'di na siya magkakaanak ulit.
Ang sabi niya, "Maraming tao sa Korea ang may sakit sa spinal cord.
Gusto kong makatulong sa anumang paraan."
Para sa kaniya magiging tagapaglitas ng mga tao si Dr. Hwang,
at gusto niyang maging parte n'on.
Noong panahon na 'yon,
marami kaming babaeng mananaliksik sa laboratoryo.
Ipinatawag sa opisina ni Dr. Hwang
ang mga babaeng mananalisik na 'yon.
Pinakita niya sa kanila ang mga dokumento at personal niyang pinaliwanag 'to,
at pinapirma sila.
Pumirma sa dokumento ang karamihan sa kanila,
at kinuha ni Hwang lahat 'yon.
Sa tingin ko, malamang kung isa kang batang babaeng mananaliksik
na nagtatrabaho sa laboratoryo at naisip mong ang pagbibigay ng itlog mo
ay paraan para magtagumpay ang eksperimentong 'to,
hindi ka mag-aatubiling magbigay.
Hindi mo na kailangan tanungin.
Pero boluntaryo ba talaga 'yon? May pagpipilian ba talaga sila?
Sa tingin ko, sa usaping 'yon,
sinabi ba ng kagalang-galang at nakatatandang siyentipiko na,
"Kailangan natin ng mga itlog. Saan kaya tayo makakakuha no'n?"
Pamimilit ba ang gano'n?
Ang article na sinulat ko ay tungkol
sa pagkakaroon ng problema sa moralidad sa loob ng research
na pilit binabalewala ni Dr. Hwang.
At ang pamagat ng article ay,
"Mga Koreanong cloner nababalot ng mga makataong problema,"
at sinabi ko 'yon kay Dr. Hwang.
Ang sabi niya, "Kung gagawin mo 'yon, magkakaroon ka ng malaking problema."
Ang pondong ginamit para sa grupo ni Propesor Hwang
na ibinigay ng gobyerno at mga pribadong organisasyon
ay humigit pa sa 100 bilyong won.
Pinapatunayan nito ang kapangyarihan mo.
Kapangyarihan? Anong kapangyarihan?
Ibig sabihin, mas naging mabigat ang responsibilidad namin.
Akala ko mas lalalim pa ang imbestigasyon dahil sa article na 'yon
at malalaman nila na totoo ang mga sinulat ko
at pag-iisipan nilang mabuti ang ginawa nila,
at sakit na rin ng ulo para kay Dr. Hwang, pero…
nagulat ako na puro pambabatikos ang naging reaksyon sa article,
sa integridad ng article ko.
At sa wala masyadong sinab i ang mga siyentipiko tungkol dito.
At ito ang bida
sa embryonic stem cell research, at sa cloning research.
Siya ang nagsimula ng lahat,
at kung may malalang problema sa moralidad ng kaniyang research,
dapat nating pag-usapan 'yon.
Pero walang gustong magsalita.
Tapos ang pangalawang research ni Dr. Hwang sa human cloning
ay lumabas noong Mayo 2005, mahigit isang taon pagkatapos ng una.
Isang malaking hakbang ito para sa siyensiya patungo sa araw
na ang ilan sa malulubhang sakit at pinsala ng sangkatauhan
ay magagamot nang lubusan gamit ang therapeutic stem cells.
'Yong 2005 research na 'yon ay isang hakbang patungo sa kakayahang
magamit ang sariling cell ng pasyente
upang makagawa ng mga lunas para sa pasyente.
Hindi mo mahahanap sa kahit anong bansa ang ginagawa mong trabaho sa Korea.
Pag-asa ang hatid ng therapeutic cloning
at maunawaan ang mga paraan ng paggamot
ng milyon-milyong tao sa buong mundo.
Ayon sa mga siyentipiko, ito na ang pinakamahusay na
natuklasan sa buhay natin.
Ayon kay Dr. Hwang, kumuha raw siya ng fertilized na itlog
na naghiwa-hiwalay sa isang tiyak na bilang ng mga cell.
Ang bawat cell na 'yon ay tinatawag na pluripotent cells,
ibig sabihin na bawat isa sa mga cell na 'yon
ay puwedeng maging cell ng atay, baga, o kaya balat.
Ang layunin ay makagawa ng maraming clone
gamit ang fertilized na itlog
para makakuha ng mga stem cell
na kahawig na kahawig ng orihinal,
at gaya ng matris, doon mabubuo ang isang tao.
'Yon mismo ang ginawa niya.
Gumawa siya ng mga stem cell na na-clone mula sa orihinal na tao.
Noong panahon na 'yon, ang stem cell science ang magpapabago sa medisina.
Makakapagbago 'yon ng buhay ng tao.
At sa anumang paraan, sa anumang bansa,
ang pagkamit ng ganitong klaseng tagumpay sa siyensiya
ay dapat pinagsisikapan.
SINASALUBONG NG SEOUL ANG MUNDO 2002 FIFA WORLD CUP KOREA/JAPAN
Noong panahon na 'yon, nagsisimula pa lang umunlad ang Korea
hanggang sa tuluyan na silang umunlad.
Hindi na nakakagulat ang gano'ng harangin.
"Hindi na tayo sumusunod sa iba."
"Tayo dapat ang gagawa ng makabagong bagay."
"Isa tayo sa magagaling sa buong mundo."
"Oras na para magkaroon tayo ng magandang teknolohiya,
pinakamahusay na siyensiya, at kung anu-ano pa."
'Yon ang madalas nilang banggitin dati.
Nagbukas ngayon ang World Stem Cell Hub, na magdadala sa Korea bilang mecca,
para sa pananaliksik sa siyensiya ng buhay sa buong mundo.
May pag-asa tayo na mabawasan ang paghihirap ng mga tao
base sa tagumpay ng embryonic stem cells
ng mga partikular na pasyente.
Wala akong masyadong naitulong noon.
PRESIDENTE ROH MOO-HYUN
Ngayon, kahit papaano, tumutulong na ako.
Simula ngayon, susuportahan ko sila nang buo.
Bale nahati sa dalawang kampo ang mundo.
Ang grupo na suportado sa embryonic stem cell research,
at may grupo na nagsabing tao raw ang mga embryo
at hindi dapat pinaghihiwalay para lang magamit ang mga cell
sa embryonic stem cell research.
Ngayong gabi, hinihiling ko sa inyo na ipasa ang batas
na pagbawalan ang mga kakila-kilabot na pang-aabuso sa medical research.
Kahit ano pang uri ng cloning ng tao,
paggawa o pagtatanim ng mga embryo para gamitin sa eksperimento,
gawing iisa ang tao at hayop,
at pagbili, pagbenta, at pag-patent ng embryo ng tao.
Sa susunod na buwan,
irerehistro na ng hub ang mga pasyente na may mga sakit na walang lunas.
Pangarap kong makatayo ulit para hindi na gumamit ng wheelchair,
o kaya gagamit ako ng walker o brace…
Noong panahon na 'yon, masyado pang maaga ang konsepto ng mga stem cell
at hindi rin ito masyadong kilala sa publiko.
Kaya noong panahong 'yon,
ipinakilala 'yon na isang bagay na nagagawa ang kahit na ano,
na nakakagamot ng kahit ng lahat ng sakit.
Gano'n siya ipinakilala.
Halos lahat ng pasyente, at lahat ng may kapansanan
ay nagsimulang mangarap at umasa rito.
Aleluya, mga minamahal kong disipulo ni Kristo.
Kumusta ang buong linggo n'yo?
"Sino ako?"
"Saan ako nanggaling?"
Ang lahat ng tao ay naghahanap ng sagot sa mga tanong na 'to.
At mula ika-19 at ika-20 na siglo,
nahanap ng mga tao ang sagot sa siyensiya.
Samakatuwid,
ipinagpalit ng mga tao ang Diyos sa siyensiya.
Totoo ba 'yon?
Naaksidente 'yong sinasakyan ng anak ko noong 2002.
Nagising lang siya pagkatapos ng 24 na araw.
Nakoma siya.
Pagkatapos n'on,
naparalisa ang ibabang bahagi ng katawan niya mula sa dibdib.
Humingi ng tulong si Dr. Hwang sa Gil Hospital.
Naghahanap siya ng pasyente
na gustong sumali sa stem cell research.
Tinanong ako ng doktor ng anak kong si Hyeon
kung interesado ba raw kaming
sumali rito.
Matapos 'yon, binisita namin 'yong laboratoryo ni Dr. Hwang
dahil inimbitahan niya kami.
Naisip ko kung gaano 'to nakakamangha
at nagkaroon na 'ko ng pag-asa.
Miyembro ng two-man dance group si Kang Won-rae.
Kilala siya dahil sa husay niyang sumayaw,
at noong una,
nagsimula ang karera niya bilang back-up dancer ng isang sikat na singer.
Kahit ang pangalan ng grupo ay Clon.
Tutulungan ko si Mr. Kang Won-rae na makatayo muli
para maipakita niyang muli sa 'tin
ang kahusayan niya sa pagsayaw na pinamalas niya noon.
Sila mismo ang gumawa ng palabas na 'yon.
Sinabihan niya ang lalaking naka-wheelchair
na makakalakad siya ulit.
'Yon ang sinabi ng Hesukristo.
Sinabihan niya ang anak ng pastor na makakalakad siya ulit.
Sa tingin niya ba, siya si Hesukristo? Ano ba'ng nangyayari?
Sigurado akong pamilyar kayo kay Christopher Reeve,
ang Amerikanong aktor na gumanap bilang Superman.
Ang sabi niya alam na alam niya ang tungkol sa ginagawa ni Hwang.
Ang therapeutic cloning na kilala rin bilang somatic cell nuclear transfer,
ay nagbibigay ng pag-asa.
Naglabas sila ng commemorative post stamp.
Isang taong naka-wheelchair na inilalarawan na makakatayo
at nagsimulang maglakad nang tuloy-tuloy.
Grabe.
Kamangha-mangha.
Paano nagagawang sabihin ng siyentipiko na, "Palalakarin kita"?
Hindi nila puwedeng sabihin 'yon.
Noong panahon na 'yon,
ang pinakasikat na tao sa bansa namin ay si Park Ji-sung.
Sa panahon ngayon, sino kaya 'yon?
Kung sa usapang kultura, baka ang BTS
o si Son Heung-min.
Kapag pinagsama-sama ang kasikatan ng mga 'yon,
gano'n kaimpluwensiyang tao si Propesor Hwang.
Ang propesor ng Seoul National University na si Hwang Woo-suk
ay naparanggalan bilang unang Scientist of the Year.
Si Hwang ang napiling panalo ng Ministry of Science and Technology
sa Palace Hotel sa Seoul kaninang umaga.
Sa bawat taon sa darating na limang taon,
makakatanggap si Hwang ng tatlong bilyong won para sa kaniyang research.
Nakuha ni Hwang ang atensiyon ng mga nasa larangan
ng siyensiya, medikal at ng publiko,
pero kasabay noon, kontrobersiyal pa rin para sa iba
ang pagkuha ng mga cell sa embryo ng tao
dahil para sa kanila, sagrado ang embryo ng tao at dapat protektahan.
Dito nagsisimula ang buhay ng tao.
Kaya maraming debate tungkol dito noon.
PD NOTE
Ilang tao ang lumapit sa PD Note na may mabigat na dinadala.
Ibinahagi nila ang kanilang mga kuwento, pero ayaw nilang magpakilala.
Sinumbong ko si Hwang sa PD Note mga taong 2005.
Sikat na investigative show 'yon sa Korea,
at sila rin ang nangunguna rito.
Ito ang unang naisip ko no'ng una kong natanggap 'yong reklamo.
Dahil tungkol 'yon kay Dr. Hwang na propesor sa isang unibersidad,
naisip ko na baka nasangkot siya
sa kaso ng isang sexual harassment.
Ang sabi ng impormante,
"Pakiramdam ko nakasakay ako sa tigre at hindi ako makababa."
Sa huli, nagpasiya silang magsumbong.
"Dati akong nagtatrabaho kay Dr. Hwang,
at mayroon akong importanteng impormasyon na sasabihin sa inyo."
"Mas mabuti kung personal nating pag-uusapan."
Bilang isang producer na gumagawa ng mga dokyumentaryo,
tingin ko, trabaho ng mamamahayag
na isiwalat ang katotohanan kahit gaano pa 'to kahirap pakinggan.
Kaya naisip kong pakinggan ang impormante
at alamin kung ano ang personal niyang isyu,
at kung mabigat nga ang problema…
Pero si Han Hak-soo ang dumating
at hindi ko pa siya kilala no'n.
Dahil hindi ko nga siya kilala,
inisip ko agad kung mapagkakatiwalaan ko ba siya o hindi.
Pagdating ko ro'n, sinama ako ni Mr. Ryu Young-joon
sa isang tahimik na silid, at bago niya ako kausapin,
tinanong niya muna ako.
"Producer Han, ano'ng mas mauuna, ang katotohanan o pambansang interes?"
Sumagot si Producer Han Hak-soo
nang walang pag-aalinlangan,
"Ang katotohanan mismo ang pambansang interes."
Doon ko napagtanto na mapagkakatiwalaan ko siya.
May mga ilegal na transaksiyon tungkol sa mga itlog,
at ang lahat ng ilegal na itlog na ipinagpalit…
Noong binubuo namin ang eksperimental na disenyo para sa article namin,
hindi namin alam ni Dr. Hwang kung paano kumuha ng mga itlog.
Tinawagan ko ang mga laboratoryo sa buong bansa
na gumamit ng pinakamaraming itlog sa kanilang eksperimento,
at ako mismong bumisita sa kanila para mauunawaan ko ang lahat.
Tinanong ko kung puwede silang magbigay ng itlog para sa eksperimento namin,
pero tumanggi silang lahat.
Ang sabi nila wala na raw natira
at hindi nila kami matutulungan dahil hindi raw makatao ang gagawin namin.
'Yon ang sinabi nila.
Labis na nasaktan si Dr. Hwang.
Simula n'on, personal na siyang nakikipagkita
sa mga taong handang tumulong.
Napili niya ang MizMedi,
isang maternity hospital na mahusay sa panggagamot ng baog.
Binigyang-diin ni Propesor Hwang Woo-suk
na ang mga ginamit niyang itlog ay nanggaling sa mga mararangal na babae
sa tuwing mapag-uusapan ang moralidad ng pag-aaral na 'to.
Pinahayag ko na sa international media
ang taos-puso kong pasasalamat sa mga babaeng 'yon.
Hindi ko sila kilala sa personal,
pero boluntaryo nilang ibinigay ang kanilang mga itlog
para sa eksperimentong 'to.
Gayumpaman, ayon sa imbestigasyon, hindi totoo ang sinabi ni Propesor Hwang.
Nitong mga nakaraang buwan,
nakakuha kami ng ebidensiya na higit 600 na itlog
na nakuha namin habang pinagpapalit.
Walang kaalam-alam ang babaeng nakipagpalit ng itlog sa isang broker
na nahanap niya sa internet
na ginamit pala ang mga itlog niya sa research ni Propesor Hwang.
Umamin naman ang isang babaeng dalawang beses siyang nagbigay ng itlog
na binenta niya ang mga itlog niya sa mga broker.
MGA BAGONG APPOINTMENT MATERNITY CLINIC
Hinikayat nila ang mga batang babae
na magbigay ng mga itlog para sa halagang tatlong milyong won
o dalawa't kalahating milyong won.
May isyu ba tungkol sa moralidad ang tungkol sa mga itlog sa eksperimento?
Ano…
Binili ba ang mga itlog?
Wala kaming gano'ng isyu.
Salamat, Propesor Hwang.
-Sana maganda ang araw mo. -Salamat.
Hindi mo maiisip kung gaano karami
ang mga itlog na ilegal na nakuha sa mga babaeng 'to.
Ang una kong report sa isyu ng moralidad
tungkol sa mga ginamit na itlog ni Dr. Hwang
ay ikinagulat ng buong bansa.
Iligtas si Propesor Hwang Woo-suk…
Matapos maipalabas 'yon,
Magdamag nagtipon-tipon ang taga-suporta ni Hwang sa MBC building.
Sa gabi, nagsasagawa sila ng candlelight vigil.
"Tanggalin n'yo na ang PD Note."
"Pigilan n'yo ang PD Note na ireport si Dr. Hwang Woo-suk."
Sumali sa rally ang mga taong may kapansanan, mga artista,
mga regular na sibilyan na sumusuporta kay Hwang Woo-suk.
MGA TAGAHANGA NI HWANG WOO-SUK IKA-11 NG ENERO, GWANGHWAMUN, SEOUL
Noong panahon na 'yon, pumupunta kami sa Seoul kada linggo.
Anim na taong gulang pa lang ang anak ko no'n.
Kapag pumupunta kami ro'n, okay siya sa umaga.
Pero inaantok na siya sa gabi at magrereklamo na siya.
Tapos babalik ulit kami sa sasakyan.
Kakargahin ko siya sa likod ko.
Ihahatid ako ng pulis sa sasakyan ko.
Tinanong nila kung tagasaan ako, ang sabi ko taga-Cheongju ako.
Patago nilang sasabihin sa 'yo na, "Magaling ang ginagawa mo."
Ang mga pulis ang nagsabi n'on.
Nanonood ang mga mamamayan!
Hayaan natin siyang ituloy ang research!
Mga kapuwa kong Koreano,
ang research na isinasagawa namin ngayon
ang pinakaunang hakbang sa buong mundo.
Upang mabayaran ko ang mainit n'yong suporta
at ang mga umaasang pasyente na may mga sakit na walang lunas,
ipagpapatuloy ko ang landas ng pagiging siyentipiko at wala ng iba.
Naintindihan ni Dr. Hwang ang sentimyento ng buong bansa
at pagiging makabayan sa likod nito.
Kaya dalawang araw matapos naming ipalabas ang isyu tungkol sa mga itlog,
nag-imbita siya ng maraming mamamahayag
at nagpatawag ng live press conference.
Sa totoo lang, kung naging babae ako,
ako mismo ang magtatanggal ng sarili kong mga itlog
para magamit sa eksperimento ko.
Ipinakita ng kasong ito na mas importante sa Korea ang resulta,
at handa silang isantabi ang lahat.
At kung gaano sila kadaling masilaw sa arogante at pasistag paniniwala.
na nababalewala na ang katotohanan para lang sa kapakanan ng bansa.
"Bakit hindi ka naniniwala sa maaasahang siyentipiko?"
"Itikom mo ang bibig mo para sa bansa."
"May ginagawa silang teknolohiya na magpapaunlad sa bansa."
"Imbes na tumulong ka sa bansa, puro ka reklamo."
Ang aming ipinagmamalaki, ang aming bayani
Napahanga ang buong mundo sa aming teknolohiya
Dr. Hwang, magpakatatag ka
Dr. Hwang, mahal ka namin
SI DR. HWANG ANG PAG-ASA AT KINABUKASAN NG KOREA
Nagulat ako na kusang-loob ibinigay ng mga babae ang mga itlog nila.
'Yon ang unang beses kong naramdaman na hindi nag-iisip nang tama ang lipunan.
Ganito naman ang madalas na nangyayari.
Kailangan ng maraming itlog para sa eksperimento,
at kinuha ang mga itlog na 'yon sa mga batang babae.
Balita ko masakit daw ang proseso nang pagtatanggal ng itlog.
Doon ko lang napagtanto na puwedeng sabihin na para 'tong Germany no'ng 1930s.
Umabot na sa 1,000 ang bilang ng mga boluntaryong nagbigay ng itlog
para sa research ni Dr. Hwang.
Ang sabi nila kung marami raw isyu sa mga itlog,
magboboluntaryo silang
magbigay ng mga itlog.
Nagsagawa ang mga tagasuporta niya ng pagdo-donate ng itlog sa buong bansa.
Nagtipon-tipon ang mga babae at iba't ibang pamilya
na may malulubhang sakit at may kapansanan
para magtatag ng foundation para sa donasyon ng mga itlog
na kakailanganin para sa research.
Kung maiintindihan ng mga babae ang layunin at gamit
ng pagbibigay ng itlog para sa research at panggagamot,
kusang-loob silang sasali at sarili nilang paghuhusga.
Dahil sa huli, lahat tayo ay tao.
Obligado kaming tulungan ang mga hindi pinalad,
at naniniwala kaming ito ang pinakamagandang landas.
Hindi naging madali.
Hindi, pero…
Pero research 'yon.
Research na hindi magagawa kung wala ang mga itlog.
Kaya handa akong ibigay ang…
Tinrato ko na lang bilang binhi ng buhay.
Ginusto kong magbigay.
Hindi dahil kay Hwang Woo-suk,
pero dahil sa sangkatauhan at sa mabuting layunin.
-'Yon ang intensyon ko noon. -Doktor!
Pumunta ka sa Daegu!
-Magpalakas ka, Dr. Hwang. -Magpalakas ka.
Magpakatatag ka. Susuportahan ka namin.
May mga reporter at tagasuporta ni Dr. Hwang sa labas ng bahay namin.
Magkakagulo siguro kung pumunta ako roon.
Baka bugbugin nila ako hanggang sa mamatay.
Napakarami ko ng natanggap na banta.
May mga nagsabing, "Papatayin kita."
Iba-iba e.
Nakatira ako sa 13th floor ng isang 15-palapag na gusali.
At may mga reporter na nag-rapel mula sa rooftop,
at dumaan sila sa bintana para makapasok sa bahay ko.
Kinuhanan nila ng video ang bahay ko at ibinalita agad.
Ang madalas na kritisimong natatanggap ko
"Paano mo nagawang traydurin ang tatay mo?"
Sa South Korea, kapag nangasiwa ka ng kasal ng iba,
kailangan nandoon ka para sa mag-asawa habambuhay.
Tinanong niya 'ko kung puwede akong mangasiwa at pumayag naman ako.
Noong ipinanganak ang panganay niya,
kinuha niya akong ninong.
Binisita ko sila sa ospital at ako naging ninong
ng bagong silang niyang anak.
Saka ko lang nalaman, sa haba ng panahon,
na nagpapadala siya ng email kay Producer Han Hak-soo ng MBC.
Hindi tama na sabihin ng mga tao na nagtraydor ako sa mentor ko
dahil hindi ko siya kapamilya,
at dahil hindi ako kasabwat sa mga kasinungalingan niya.
Para sa akin, hindi pagtatraydor 'yon.
Ang salitang "pagtatraydor"…
Para sa mga siyentipiko, ang salitang 'yon
ay naaangkop lamang kapag nagtraydor tayo sa katotohanan.
Tingin ko may imahe ang mga siyentipiko na parang dalisay at magbigay katotohanan.
At para sa karamihan, tingin ko totoo 'yon.
Bagay sa kanila, kaya nila pinili ang trabahong 'yon.
Baka matatalino sila.
Baka mas malaki ang kita nila kung iba ang ginagawa nila.
Pero karamihan sa kanila ay mausisa at interesado.
At sinunod lang nila ang gusto nila.
Pero kailangan din nilang alalahanin ang propesyon nila,
at gaya ng iba, kailangan ding magpakita ng resulta ang mga siyentipiko.
Humaharap din sa pressure ang lahat ng siyentipiko.
May malaking pag-asa at posibilidad sa bawat aspekto ng siyensiya
at hindi nila gagawin
ang mga bagay na nagawa ni Hwang.
Ayon sa article na nailathala sa Science noong Mayo,
nakapaglinang ang grupo ni Propesor Hwang
ng labing-isang stem cells.
Gayumpaman, pinagdudahan
ang research team na sira daw ang mga cell
o hindi raw 'yon tunay na mga stem cell.
Ang siyentipiko na kilala bilang "Anonymous"…
Hindi na siya siyentipiko. Nagtatanim na siya ng patatas ngayon.
Gustong-gusto niya ang siyensiya.
No'ng panahon na 'yon, binasa niya 'yong research ni Dr. Hwang.
No'ng binasa niya ulit, alam niya agad na minanipula
'yong mga imahe na sinasabing stem cells.
Ang nadagdag na cell lines
na sinimulan daw ng grupo ni Propesor Hwang
ay sasailalim sa pagsusuri ng DNA para kumpirmahin
kung totoong patient-specific cloned somatic stem cells nga 'yon.
May implikasyon ang research na 'yon
para sa siyensiya ng mga makakapangyarihang bansa sa mundo
para sa propesyon ng libu-libong siyentipiko,
ng mga graduate students at mga nasa postdocs,
na gagamitin ang research na 'yon
na batayan ng pag-aaral nila, pagkatapos mabibigo sila.
23 MGA SAMPLE SINURI SA 3 RESEARCH INSTITUTE
Ang Seoul National University,
na siyang sumusuri ngayon sa stem cell research ni Propesor Hwang,
ay maglalabas ng kanilang pahayag
sa ikaapat na palapag ng punong-tanggapan ng SNU.
Ako 'yong lider ng human research team noon,
kaya nasa akin 'yong mga datos.
Ako mismo ang sumulat ng unang draft ng article sa Science
at saka ko ibinigay sa kaniya.
Pinalitan niya ang mga numero ng datos sa harapan ko dahil sa gusto niya
na para siyang may kapangyarihan.
Binago niya 'yong mga numero nang gano'n-gano'n lang.
Binabaan niya ang failure rate at tinaasan ang success rate.
Nilagyan ng pulang ekis 'yong mga porsyentong 'yon
at isinulat ang gusto niyang numero,
tapos inutusan niya akong isulat ulit 'yon.
Iniulat ng isang article noong 2005
na labing-isa sa patient-specific stem cell lines
ay nabuo mula sa somantic cell cloning.
Gayumpaman, ang totoo, ang datos ng labing-isang stem cells
ay gawa-gawa lang mula sa dalawang stem cells.
Una sa lahat, mayroon kaming nakakagulat at malungkot na balita.
May testimonyang nagsasabing
huwad ang siyam sa labing-isang embryonic stem cells
ni Propesor Hwang.
-Ano na ang plano n'yo? -Magsalita po kayo.
-May masasabi ba kayo? -Magsalita ka.
Ang abogado ko ang bahala.
Kahit isang salita lang.
Umasa kaming hindi magiging gano'n ang resulta,
pero base sa natuklasan ng SNU Internal Review Board,
nalugmok at natulala ang buong bansa.
Naisip ko na kahit ano pa'ng mangyari, magbubunga ng tiyak na resulta
ang stem cell research ni Dr. Hwang,
pero hindi ko alam kung saan sila nagkamali.
Kung sa simula pa lang, hindi niya ginawan ng mga stem cell
ang anak ko,
kung hindi niya tinuloy ang research,
maituturing siyang masamang tao.
Nakabatay ang siyensiya sa sistema ng tiwala.
At kapag nasira ang tiwalang 'yon.
kailangan maparusahan nang todo,
dahil kung hindi, guguho ang buong siyensiya.
Ang pagbagsak ng eksperto sa makabagong siyensiya.
Para sa mga empleado niya, araw 'yon ng pagluluksa.
Sa ilalim ng Act of Aggravated Punishment of Specific Economic Crimes,
kinasuhan namin si Dr, Hwang Woo-suk nang walang detensyon
sa salang fraud, embezzlement, at paglabag sa Bioethics and Safety Act.
Napuno ng panaghoy ang Seoul Central District Prosecutors' Office.
Inutusan ng pulis ang tatlong yunit na harangan ang harapan ng gusali
kung sakaling mag-amok ang mga tagasuporta ni Dr. Hwang
na 'di magugustuhan kanilang sasabihin.
Pagkatapos, ipinalabas na ang PD Note.
Pinanood ko 'yon kasama ang asawa't anak ko.
Nang matapos,
tiningnan ako ng anak ko
tapos tinanong niya,
"Pa, ibig sabihin hindi na ulit ako makakalakad?"
"Tutulungan ka
ng Diyos…
na maabot 'yon."
"Naniniwala tayo sa Diyos, hindi sa tao."
'Wag tayong mawalan ng pag-asa dahil dito."
Tapos sinabi ng anak ko,
"Papa…
Ako rin."
Tapos umiyak siya.
Hindi nagtagal matapos 'yong insidente ni Dr. Hwang
sa PD Note,
nawalan ng malay…
ang anak ko.
Nagsinungaling sila kaya dapat lang silang makulong.
Pero siyempre hindi 'yon 'yong nangyari.
Hindi krimen ang panloloko sa larangan ng siyensiya.
Wala talagang paraan para makulong ang isang tao dahil doon.
Maitutuloy mo ang propesyon mo.
Nakasuhan si Dr. Hwang sa paglustay ng perang ibinigay sa kaniya.
Pero ang pandaraya sa larangan ng siyensiya?
Hindi ko alam kung paano makukulong ang gano'ng klase ng tao.
Humihingi ako ng tawad.
Sobra akong nahihiya na nahihirapan akong humingi ng tawad.
Sa ipinakita n'yong pagmamahal, suporta, at pag-asa,
wala akong karapatang pumunta rito.
Inaamin ko ang lahat. Inuulit ko, humihingi ako ng tawad.
Nagsilbing magandang aral ito
at naging mahalagang pangyayari 'to
hindi lang para sa akin
pero sa buong komunidad ng siyensiya
sa Korea at sa buong mundo.
Napakaduwag ko kung idadahilan ko ang pressure para pagdiinan ang ginawa ko.
Sino'ng namilit sa 'kin para humantong
na makagawa ako nang ganito?
Dahilan lang 'yon ng mga duwag
Nangyari lahat 'to dahil sa kasakiman ko.
Walang ibang dapat sisihin.
Gayumpaman,
kung mabubuhay ako muli at may pagkakataong
pumili ng landas na tatahakin ko,
parehong landas pa rin ang pipiliin ko.
Tingin ko may problema talaga sa sistema
sa kung paano natin binuo ang siyensiya.
Sa palagay ko,
sa kagustuhan nating makagawa ng isang makabuluhang siyensiya,
madalas nating hinihikayat ang maling pag-uugali.
Sa tingin ko mahalagang isipin ng mga siyentipiko ang moralidad,
at ginugol ko ang propesyon ko
sa pagtuturo sa kanila na palaging isipin ang moralidad.
Tayong lahat,
mapa siyentipiko ka man, o isang tubero o baseball player,
kailangan nating isaalang-alang ang moralidad sa trabaho natin
at ang mga implikasyon ng trabaho natin sa iba.
Maraming salamat sa imbitasyon.
Ang dami mong nagawa para sa ikauunlad
ng paleontology, lalo na sa molecular.
Nagpapasalamat talaga kami sa lahat ng nagawa n'yo para sa 'min
at para sa molecular science ng buong Russia.
Isa 'yong pagsasaliksik noong tag-init ng 2012
sa rehiyon ng Kazachye, na nasa Northeast Siberia.
Ang panahon na 'yon ang pinakakinahihiya ko
bahagi ng propesyon ko bilang siyentipiko.
Pagkatapos ng pagsisikap, inirekomenda ako para sa ekspedisyong 'to.
Kung wala akong mapapala sa mga pagsasaliksik na 'to,
hinding-hindi na ulit ako magkakaroon ng pagkakataon.
Nababalot ng yelo ang buong pader.
Dito namin nakita ang buto ng siko ng batang mammoth.
Wala talaga ang kuwebang 'yon doon.
Ang mga mangangaso ng mammoth ay naglalabas ng napakalakas na tubig
para unti-unting makagawa ng kuweba.
Ang makuha lang ang garing ng mammoth ang tanging pakay ng mga mangangaso.
Sa kabilang banda, pumasok kami para sa mga sample, hindi para sa garing.
Sinabihan kami na mapanganib ang gagawin namin dahil puwedeng gumuho ang kuweba.
Okay.
-Heto na. -Sir, kailangan na nating umalis.
-Kailangan na nating umalis. -Bakit?
-Kasi… -Bakit natin kailangan bumalik?
-Bakit? -Kailangan na nating bumalik kasi…
Gumuguho na ang pasukan.
-Talaga? -Oo.
-Okay. -Kailangan ba nating…
Okay, lumabas na tayo.
Tara na. Okay.
Ang sample ko.
Kung gumuho ang kuweba, mamamatay ang lahat ng nasa loob.
Walang paraan para maligtas kami. Mamamatay kaming lahat.
Noong panahon na 'yon,
handa akong isakripisyo ang buhay ko.
Desididong-desidido na 'ko.
Matagal na rin naman akong nabubuhay
kaya nagpunta ako ro'n
para matupad ang layunin ko bilang siyentipiko.
Kung mamatay man ako ngayon,
magiging makabuluhan pa rin ito.
Ang maliit na silid ay may sapat na de-kalidad na kagamitan
para makompleto ang mga unang hakbang para makagawa ng clone ng mammoth.
Ang namamahala sa proseso ay propesor
sa Sooam Korean Biomedical Technology Foundation na si Hwang Woo-suk.
Kabilang sa mga sample na nakuha namin
ay mga muscle sample na may bakas ng dugo.
Ito ang pagkakataon na naisip namin na,
"Matutupad na siguro ang pangarap natin."
Ito ang mga nakunang video noon.
Hangga't sa may mahanap kaming nag-iisang buhay na cell, sapat na 'yon.
Ang masasabi ko lang, mayroon na kaming mga buhay na cells.
Kung magtatagumpay ang mammoth na proyekto,
kung papayag ang gobyerno ng Russia,
gusto kong maglagay
ng ilang mammoth sa DMZ
para magkaroon ng "mammoth belt" sa pagitan ng South at North Korea.
'Yon na ang simula ng muling pagsasama ng dalawang bansa.
Ang simula ng lahat ng 'to.
Ang paggamit ng cloning para pagreserba o konserbasyon ng mga hayop
o de-extinction, gaya ng tawag nila.
Maraming problemang kaakibat 'to. Una na ang pagiging magastos nito.
Isa pa, sa cloning,
kailangan magkaroon ng inbreeding.
Magkakaroon ng magkakaparehas na hayop
na hindi makakatulong sa pagpapahaba ng buhay nila.
Hindi mapapalitan ng cloned na hayop ang orihinal na uri nito.
Nabuhay ang hayop na 'yon sa isang kapaligiran
at panahon kung saan nakasama nito
ang iba pang klase ng hayop
sa iisang teritoryo.
At ngayon, ibinabalik mo lang sa labas ng kontekstong 'yon.
Ano ang Tyrannosaurus Rex kung wala sa panahon ng Jurassic?
Isa lang 'yong huwad,
nagpapanggap na Tyrannosaurus Rex.
Halika na. Halika, Csillo. Heto na.
Ilibing na natin…
ang una mong katawan sa mundo.
Ang pag-clone sa aso ko ang pinakamaganda kong nagawa sa buhay.
Ang sinasabi ng mga tao,
"Akala mo ikaw ang Diyos" o "Hindi 'yan ang dati mong aso."
Lahat puro negatibo.
Pare-parehas lang ang tanong nila.
"Parehas lang ang hitsura,
pero magkaiba ang ugali."
Ang laging kong sinasabi, siya pa rin ang dati kong aso.
Dahil kapag na-clone ang isang aso
at nilagay mo siya sa parehong lugar at pamilya,
kasama ang parehong mga bata,
parehas lang ang magiging ugali niya sa una.
Hindi ko iniisip na clone siya. Siya si Csillo, nagbalik siya.
Nakaligtas siya sa kamatayan.
Makapangyarihan ang proseso ng cloning at makakatulong ito sa maraming tao.
Ang cloning ay muling pagkabuhay.
Ginagaya nito ang katawan na wala na sa mundo.
Oo, malaki ang pakinabang nito.
Dito nakalibing ang una mong katawan.
At…
malapit ka nang pumalit sa kaniya.
Kakaiba para sa akin na makitang malaki na si Csillo.
Pakiramdam ko napalitan na talaga siya,
parang sinasabi ko na rin na,
"Ikaw na ang papalit sa kaniya."
Nakahanap na kami ng lugar kung saan siya makakapagpahinga nang mapayapa.
Sa unang pagkakataon, ang mga Chinese na mananaliksik
ay nakapag-clone ng dalawang malulusog na unggoy
gamit ang parehong pamamaraan na ginamit
sa tupang si Dolly dalawang dekada na ang nakalilipas.
Wala ng hadlang sa cloning ng mga unggoy.
Kung tutuusin, ang unggoy at tao ay puwedeng ma-clone.
Aminin na natin, lagi namang kontrobersiyal ang teknolohiya.
Sigurado akong naging kontrobersiyal din ang motorcar.
Naiinis sila na natatakot ang mga kabayo.
Sa palagay ko, lahat naman ng ginagawa natin ay kontrobersiyal.
Nawalan ako ng dalawang anak no'ng napakabata pa nila.
Ang una, si Anya…
Hindi ko makakalimutan kung gaano ako naapektuhan sa nangyari.
Hanggang ngayon, naaapektuhan pa rin ako.
At hawak ko siya sa mga kamay ko no'ng tinanggal nila ang linya.
At kapag may nagsabi sa akin na,
"Uy, kaya namin siya ma-clone. Kaya namin siyang ibalik."
Hindi siya nagkaroon ng pagkakataon na mabuo ang pagkatao niya.
Makokopya ang hitsura at magiging parehas.
Magiging anak ko siya.
Papayag ba ako?
At…
Papayag ako.
Wala nang mas lalala pa kaysa sa maliit na ataul.
Mayroon bang papel para sa pag-clone ng mga tao?
Puwede kong sabihin na sa mga piling kaso lang.
Pero kung may magsasabi sa akin ng,
"Gusto mo bang ma-clone?" Magpapa-cremate ako.
Wala ng magbabalik sa 'kin dito.
Walang gagalaw sa DNA ko.
Mas madalas mauna ang siyensiya sa moralidad.
At nakikipaghabulan ang moralidad
dahil kung ano-anong eksperimento ang ginagawa ng mga siyentipiko,
at kalimitan, may natutuklasan sila,
at masasabi nating, "Teka lang. Kailangan nating pag-usapan 'to."
Sa kasamaang palad, ang mga moralidad lang ang madalas magsabi niyan.
Walang nakikinig sa amin.
Pero, minsan, nagiging seryoso ang usapan.
Minsan, napipilit naming makinig ang mga tao at sabihing,
"Malapit na itong mangyari
kaya kailangan nating itong pagtuunan ng pansin."
Sa Korea ako ipinanganak.
Gumagaan ang pakiramdam ko tuwing umuuwi ako galing abroad
kahit isa o dalawang beses lang kada taon.
Pastor.
-Pambihira. -Maligayang pagdating.
Kumusta ka?
Pambihira.
Pastor.
Hindi ka tumatanda.
Ikaw rin, Pastor.
Pumasok na tayo.
Parang bumata ka.
Pastor, matagal na kitang gustong makita.
Si Hyeon ang taong hindi ko makakalimutan.
Ang mga mararangal na pangako ko sa kaniya.
Sana ipagpatuloy mo sa puso mo
ang ipinangako mo kay Hyeon
na hanggang ngayon ay ginagawa mo pa rin.
Marami pang ibang Hyeon, 'di ba?
-Oo, marami pa. -Napakarami.
Oo.
Naniniwala akong
binigyan ka nila ng misyon para tulungan sila.
Ang ilan sa mga taong pumupuna sa teknolohiya ng cloning
iginigiit na ito'y labag sa kaayusan o awtoridad ng Diyos sa paglikha
dahil isa raw 'tong pagtatangka
na gayahin at umastang parang Diyos.
Gayumpaman,
paano masasabi ng iba
na ito ang kaharian ng Diyos?
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Kristine Gutierrez